NOS Nieuws - Algemeen

Twee agenten van de grenspolitie die betrokken waren bij het doodschieten van Alex Pretti in de Amerikaanse stad Minneapolis zijn met verlof gestuurd. Dat bevestigt het ministerie van Binnenlandse Veiligheid, nadat meerdere Amerikaanse media hierover hadden bericht.

De agenten zijn met verlof sinds zaterdag, toen het fatale schietincident plaatsvond. Nieuwszender CNN benadrukt dat het standaard is dat agenten met verlof worden gestuurd als er onderzoek wordt gedaan naar hun handelen.

Het incident wordt onderzocht door zowel de FBI als het ministerie van Binnenlandse Veiligheid. Lokale autoriteiten in Minnesota doen daarnaast een eigen onderzoek, omdat zij het onderzoek van de federale instanties niet vertrouwen.

De 37-jarige verpleegkundige Pretti werd doodgeschoten toen agenten bezig waren hem aan te houden. De beelden van het incident leidde tot veel beroering in de VS. Pretti werd doodgeschoten terwijl een van de agenten hem al leek te hebben ontwapend, zo was te zien.

Ruim twee weken eerder hadden federale agenten van de immigratiedienst ICE ook al iemand doodgeschoten: de 37-jarige Renée Good.

Spanningen

De incidenten hebben de verhoudingen tussen de lokale en federale autoriteiten op scherp gezet. Zo hadden Democratische politici in Minnesota, zoals gouverneur Walz en burgemeester Frey, scherpe kritiek op de inzet van de grenspolitie en ICE-agenten in hun staat en stad.

Walz noemde het schietincident waarbij Pretti omkwam "misselijkmakend" en riep president Trump op de "duizenden gewelddadige ongetrainde agenten onmiddellijk uit Minnesota terug te trekken". Frey zei dat Minneapolis niet van plan is om de federale immigratiewetgeving toe te passen.

Trump schreef vandaag op zijn platform Truth Social dat Frey door die opmerking "speelt met vuur". Het Witte Huis beschuldigde Walz eerder al van het verspreiden van "kwaadaardige leugens".

Wake-upcall

Ook reageerden tal van prominenten op de gebeurtenissen in Minnesota. Zo zei oud-president Obama dat de dood van Pretti "een wake-upcall" moest zijn voor elke Amerikaan, "ongeacht diens politieke voorkeur".

Zanger Bruce Springsteen deelde vandaag op sociale media een nieuw lied over de kwestie, Streets of Minneapolis. Hij zegt dat hij het zaterdag schreef op de dag dat Pretti werd gedood en gisteren opnam "als reactie op de staatsterreur in Minneapolis".

Baas grenspolitie teruggetrokken

Na de dood van Pretti trok Trump wel de commandant van de grenspolitie, Greg Bovino, terug uit de staat Minnesota.

Verder zei de president dat de gebeurtenissen rond de dood van Pretti worden onderzocht. In een voorlopig rapport van het ministerie van Binnenlandse Veiligheid over het incident bleek dat twee agenten schoten hadden gelost.

De Italiaanse premier Meloni heeft een bezoek gebracht aan Niscemi op Sicilië. De stad werd deze week getroffen door een aardverschuiving bij een klif, waardoor huizen de diepte in zijn gestort.

Meloni maakte een helikoptervlucht boven de stad en sprak met lokale hulpverleners en gemeentefunctionarissen. In een verklaring liet de premier weten dat de regering de infrastructuur zal herstellen en de getroffen inwoners zal helpen. Ook beloofde ze de burgemeester van Niscemi dat ze er alles aan gaat doen om een nieuwe aardverschuiving te voorkomen.

Niscemi is gebouwd op een zandheuvel boven op een kleigrond, waardoor de grond gevoelig is voor aardverschuivingen.

Het zuiden van Italië heeft al sinds zondag te maken met aanhoudende regen en harde wind. In het zuiden van Niscemi zakte door het noodweer over een lengte van 4 kilometer een klif naar beneden. Meer dan 1500 mensen moesten geëvacueerd worden.

Tientallen huizen staan aan de rand van de afgrond en sommige woningen zijn onbewoonbaar geworden. De lokale autoriteiten hebben 150 meter vanaf de plek van de aardverschuiving tot verboden gebied verklaard.

De evacués moeten voor langere tijd een ander verblijf zoeken, omdat het risico op een aardverschuiving volgens de autoriteiten nog groot is.

Vanwege de zware regenval heeft de Italiaanse regering de noodtoestand afgekondigd in drie zuidelijke regio's. Ook is een eerste bedrag van 100 miljoen euro vrijgemaakt voor noodhulp. De totale schade op Sicilië alleen al wordt door de autoriteiten geschat op 2 miljard euro.

Ambtenaren gaan met spoed aan de slag met nieuwe wetten om harder te kunnen optreden tegen schepen in de Russische schaduwvloot. Dat schrijven de demissionaire ministers Van Weel van Buitenlandse Zaken en Tieman van Infrastructuur en Waterstaat aan de Tweede Kamer.

Een Kamermeerderheid had daar op voorstel van D66 in oktober ook om gevraagd. Het is de bedoeling dat de nieuwe wetsvoorstellen nog voor de zomer naar de Tweede Kamer worden gestuurd, schrijven de ministers.

Het gaat om schepen die onder een valse vlag varen om de sancties tegen Rusland te ontwijken. Vaak verkeren ze in slechte staat, wat een risico vormt voor de veiligheid op zee en het milieu. Bovendien wordt vermoed dat de schepen ook betrokken zijn bij spionage.

In beslag nemen

Het is voor Nederland vooral moeilijk om op te treden tegen schepen die net buiten onze territoriale wateren vallen, de Nederlandse Exclusieve Economische Zone (EEZ). De mogelijkheden om daar te inspecteren of op te treden zijn juridisch beperkt, terwijl er wel degelijk gevaar kan dreigen.

De nieuwe wetten moeten het mogelijk maken om schepen met een valse vlag standaard te inspecteren, naar een ankerplaats te begeleiden en in het uiterste geval in beslag te nemen. Er wordt ook gekeken naar wetgeving in landen om ons heen, zoals Frankrijk. Mogelijk maakt dat maatregelen mogelijk die in overeenstemming zijn met het internationaal recht, aldus de ministers.

Christian Dior, Louis Vuitton, Hermès en Chanel: alle toonaangevende modehuizen laten deze weken in Parijs hun haute couture- of mannencollecties zien. Maar achter al die pracht en praal is het onrustig in de luxesector.

Louis Vuitton Moët Hennessy (LVMH), het Franse moederbedrijf van onder meer Louis Vuitton en Tiffany, draaide vorig jaar minder omzet, zo bleek uit de jaarcijfers. Ook het luxeconcern Kering, eigenaar van Gucci en Yves Saint Laurent, noteerde in het derde kwartaal van vorig jaar een omzetdaling van 10 procent.

Frédéric Grangié, hoofd sieraden en horloges bij Chanel, waarschuwde in 2024 al voor een lange crisis in de modewereld, veroorzaakt door onder meer "luxevermoeidheid". Wat is de oorzaak?

Chinese afkeer

De luxesector zit inderdaad in een terugval sinds corona, toen consumenten meer te besteden hadden, zegt Ward van der Stee, sectoranalist bij ABN Amro. "Door de stijgende prijzen en inflatie in Europa zijn consumenten voorzichtiger geworden met hun uitgaven."

Ook de geopolitieke spanningen op het wereldtoneel en de dreigementen van president Trump om importheffingen op te leggen of Groenland in te lijven, spelen een rol. "Mensen houden hun hand op de knip; dat zien we terug in hoge spaarcijfers", zegt Van der Stee. "Dat zet een rem op duurdere aankopen."

Volgens retailspecialist Dirk Mulder van ING is behalve de VS en Europa ook China een belangrijke afzetmarkt voor luxemerken, maar ook daar zijn consumenten terughoudender. "Het werd gezien als groeiregio, maar die groeit toch minder hard dan gehoopt."

Dat komt volgens hem onder meer door de handelsoorlog tussen de VS en China. Een andere factor is regelgeving van de Chinese overheid, die consumenten aanmoedigt om steeds meer producten binnen China te kopen.

Van der Stee wijst erop dat Chinese consumenten steeds meer afkeer hebben van Europese en Amerikaanse producten vanwege recente handelsmaatregelen. "Daarnaast worden Chinese producten, denk aan elektrische auto's, steeds beter."

Ben Wubs, hoogleraar Internationale Bedrijfsgeschiedenis, doet onderzoek naar conglomeraten zoals LVMH. Hij zegt dat de luxeconcerns in Europa sinds eind jaren 80 enorm zijn gegroeid door de afzetmarkten in Azië, maar dat het tij nu langzaam begint te keren.

"Chinese luxury groeit", zegt hij. 'Er komen steeds meer Chinese merken in het hoge segment bij die hun eigen markt bedienen en geen belang hebben bij export." Denk bijvoorbeeld aan Songmont, een Chinees luxemerk dat tassen verkoopt vanaf 173 euro, in plaats van 1750 euro voor een instapmodel Hermès-tas.

Rijken worden rijker

Bregje Lampe, hoofd Fashion & Branding bij het Amsterdam Fashion Institute (AMFI), ziet dat de prijzen van luxemerken enorm zijn gestegen, maar dat dit niet betekent dat de kwaliteit er ook op vooruit is gegaan.

"Er is een race to the bottom gaande. Alles moet steeds meer. Er worden zo veel modeproducten en collecties gemaakt en (online) content geproduceerd, dat er steeds minder beklijft."

Bovendien slinkt het imago van luxeproducten doordat ze niet langer exclusief of bijzonder zijn. "Het wordt steeds meer een massaproduct. En de marges staan onder druk. Aandeelhouders willen bepaalde winstmarges en om die te bereiken, worden concessies gedaan op het gebied van kwaliteit, zoals aan de stof, of aan de manier waarop het wordt geproduceerd."

Mensen worden weliswaar elk jaar rijker, maar de prijzen van designerproducten zijn zo enorm gestegen dat ze voor een grote groep nog steeds onbereikbaar blijven, aldus Lampe.

Lampe ziet ook dat er steeds meer kritiek en 'tegenbewegingen' tegen luxe ontstaan. Zo ontstond afgelopen zomer enorme ophef toen bekend werd dat LVMH-merk Loro Piana zijn kasjmier truien liet maken in een Chinees atelier in de buitenwijken van Milaan, waar illegale arbeiders 90 uur per week werkten.

"Er is een groeiend besef dat luxemerken ook bijdragen aan een vervuilende en mensonterende industrie. Kortom: wat zij symboliseren, is niet per se wat mensen willen uitstralen." Vooral de jongere generaties keren zich hiertegen en hebben een voorkeur voor het zelf maken van spullen of het hergebruiken van kleding, zegt ze. "Luxemerken voldoen dan niet aan de behoefte."

Rustiger vaarwater

Volgens retaildeskundige Mulder heeft de luxesector wel vaker te maken met pieken en dalen. Zo had Burberry het een jaar geleden moeilijk, maar het merk is langzaam weer aan het opklimmen en zichzelf aan het herdefiniëren. 'Hoewel de rendementen van modehuizen teruglopen, is er op dit moment geen luxemerk dat op omvallen staat."

Hij is ervan overtuigd dat luxe altijd wel iets is wat mensen blijven kopen. "Als de onzekerheid in de wereld afneemt, zoals de oorlog in Oekraïne, de handelstarieven en de inflatie, zal je wereldwijd herstel zien."

Het is record op record bij ASML, de Brabantse maker van chipmachines. In 2025 boekte het bedrijf een recordomzet (bijna 33 miljard euro), een recordwinst (ruim 17 miljard euro) en er is voor een recordbedrag aan nieuwe machines besteld (28 miljard euro). Toch verdwijnen er 1700 banen, zo werd vandaag bekend. Hoe kan dat?

Het is een dubbele boodschap die de top van ASML vandaag aan zijn medewerkers presenteert. Aan de ene kant heeft het bedrijf er een "heel, heel, heel goed jaar" op zitten. Ook in 2026 en de jaren daarna verwacht het bedrijf te groeien.

Aan de andere kant kondigt het bedrijf een reorganisatie aan. "Niet omdat we in de problemen zitten of geld moeten besparen", zegt ASML-topman Christophe Fouquet. Nee, de banen moeten weg omdat ASML denkt dat ze op de lange termijn niet zullen helpen, maar juist in de weg staan.

Te veel leidinggevenden

ASML is een van de grootste bedrijven van Europa. Het bedrijf maakt machines waarmee andere bedrijven chips kunnen maken. Die machines staan in fabrieken van grote chipmakers zoals TSMC (uit Taiwan) en Intel (uit de Verenigde Staten). Die chips uit die fabrieken komen uiteindelijk terecht in allerlei apparaten, zoals smartphones en auto's.

Omdat er steeds meer chips nodig zijn, zijn er ook steeds meer chipmachines nodig. Daardoor groeide ASML de afgelopen jaren flink. In die periode heeft het bedrijf steeds meer leidinggevenden aangenomen, zegt de ASML-top. Dat zijn mensen die zich met allerlei projecten bezighouden.

Het gevolg: de technische mensen op de vloer moeten steeds vaker rapporteren aan al die leidinggevenden. "De ingenieurs zijn 20 tot 30 procent van de tijd kwijt met vergaderingen en praten met verschillende managers."

Als je bij ASML aan een chipmachine of onderdeel daarvan werkt, heb je contact met meerdere leidinggevenden. "Die sturen je allemaal een verschillende kant op", zegt Fouquet. "Als we daarmee stoppen, is er meer ruimte om daadwerkelijk dingen te maken."

'Moeilijk en pijnlijk'

En dus komt de ASML-top vandaag met een "moeilijke en pijnlijke beslissing": 3000 leidinggevende functies verdwijnen, van de in totaal 4500 leidinggevenden die betrokken zijn bij het bouwen van de chipmachines. Het bedrijf verwacht dat 1400 daarvan bij ASML kunnen blijven. Niet meer als leidinggevende, maar wel als technicus.

Van de overige 1600 leidinggevenden gaat het bedrijf afscheid nemen. En ook op de IT-afdeling verdwijnen honderd van dit soort banen. In totaal zegt ASML dus tegen ongeveer 1700 mensen: wij groeien door, maar zonder jou.

En dat is zuur, vindt Arjan Huizinga van vakbond CNV. Want ASML komt vandaag met twee boodschappen: er komt meer geld binnen dan ooit, en toch moet het bedrijf mensen ontslaan. "Dat is het meest ongelukkige moment dat je kan kiezen."

"Zeker voor de mensen die hier straks door geraakt worden. Zij hebben hun ziel en zaligheid voor dit bedrijf gegeven." Huizinga wil dat er voor deze mensen een goede vertrekregeling komt. ASML zegt snel in gesprek te willen met de vakbonden, zodat de medewerkers rap weten waar ze aan toe zijn.

Ambitie op lange termijn blijft

Juist dat ASML de afgelopen jaren zo groeide, verklaart waarom er ook steeds meer leidinggevenden kwamen, zegt financieel topman Roger Dassen. "We maken meer machines en de machines worden ingewikkelder. Die leidinggevenden hadden we nodig om dat allemaal in goede banen te leiden."

"Maar op een gegeven moment trokken we de conclusie dat het te ingewikkeld was geworden." Het slechtste wat een bedrijf op dat punt kan doen, is ontkennen dat er een probleem is, zegt hij. Op de lange termijn is dit volgens de top van ASML dus het beste voor het bedrijf.

Het had niet zover hoeven komen, zegt Huizinga van vakbond CNV. "Als ze zich dit eerder hadden gerealiseerd, was de pijn veel kleiner. Dan had ASML minder leidinggevenden aangenomen. En hadden ze nu dus ook minder mensen hoeven ontslaan." Toch denkt ook hij dat de beslissing op de lange termijn het beste is voor ASML.

Want ASML verwacht de komende jaren te blijven groeien. Daarvoor is meer technisch personeel nodig. Het bedrijf sprak eerder de verwachting uit dat de omzet in 2030 uitkomt op 44 tot 60 miljard euro. Dat laatste bedrag zou bijna een verdubbeling zijn van nu. Die plannen blijven staan, ondanks of misschien wel dankzij, de reorganisatie van dit jaar.

We hebben in Nederland sinds de metingen begonnen in 1901 meer hittegolven gehad dan gedacht. Geen 46, zoals het KNMI vaststelde vóór 2016. Ook geen 32, wat datzelfde instituut in 2016 na herberekeningen constateerde. Het zijn er 39, zo heeft het KNMI bekendgemaakt.

Over het aantal hittegolven bestaat al jaren discussie. Hoe zit dat? En hebben klimaatsceptici gelijk als ze zeggen dat het KNMI "tropische dagen schrapt"?

Vier of één hittegolf in 1947?

Eerst gaan we terug naar 1947, een van de warmste jaren sinds het begin van de KNMI-metingen. Tot 2016 ging het KNMI uit van maar liefst vier hittegolven in dat jaar. Volgens Nederlandse definities betekent dat vijf dagen boven de 25 graden, waarvan minstens drie dagen boven de 30.

Tot 2016, toen het KNMI met nieuwe inzichten kwam. Er zouden niet vier maar slechts één hittegolf zijn geweest in 1947. Die nieuwe inzichten kwamen door wat het KNMI homogenisering noemt, oftewel het gelijktrekken van historische gegevens.

Het KNMI meet namelijk niet meer op precies dezelfde plekken als in 1901. En ook niet met dezelfde apparatuur. Zodra het KNMI van meetplek wisselt, doet het de metingen eerst jaren op zowel de oude als op de nieuwe locatie, voordat het de meetapparatuur op de oude locatie verwijdert en volledig overgaat op de nieuwe locatie.

Op basis van de inzichten en gegevens die het weerstation op die twee plekken heeft verzameld, maakt het KNMI rekenmodellen waarmee het de oude historische gegevens kan vergelijken met die van nu. In 2016 vond zo'n homogenisering plaats en daardoor viel het kwartje voor een aantal hittegolven net de andere kant op. En dus geen vier maar één hittegolf in 1947.

Gegevens zijn openbaar

Kritiek volgde, onder meer van de klimaatsceptische organisatie Clintel. Het KNMI zou "tropische dagen schrappen" in het verleden en daarmee het beeld schetsen dat hittegolven vooral een fenomeen zijn van nu.

Ben Lankamp van het KNMI is het niet eens met die beschuldiging. "Het gaat soms om een verschil van een paar tiende graden waardoor we volgens de definitie wel of niet een hittegolf hadden in die periode. Het KNMI heeft nooit iets geschrapt, onze gegevens zijn openbaar."

Maar nu, tien jaar later, is het KNMI toch opnieuw gaan kijken naar het gelijktrekken van hun gegevens. Wat blijkt: het kwartje valt in een aantal gevallen weer de andere kant op. Toch vier hittegolven in 1947.

Nieuwe wetenschappelijke inzichten waren volgens het KNMI de aanleiding om de zaak opnieuw onder de loep te nemen. Lankamp: "Daarbij hebben we serieus gekeken naar het commentaar op basis van wetenschappelijke literatuur. Een aantal personen die wetenschappelijke kritiek had, hebben we gevraagd het nieuwe rapport te reviewen. Een wetenschappelijk proces is altijd gebaat bij een open discussie."

Zo iemand was Frans Dijkstra, die via een wetenschappelijke paper (financieel gesteund door Clintel) eerder kritiek uitte op de rekenmethodes van het KNMI. Nu is hij tevreden. "Ik ben heel positief over de wijzigingen. Toen in 2016 het KNMI de gegevens ging gelijktrekken, gingen ze bij twee dingen te kort door de bocht. Nu dat is aangepast, kan ik me erin vinden."

Streepjescode ongewijzigd

Een en ander heeft overigens geen gevolgen voor de 'streepjescode' die het KNMI hanteert om temperatuurstijgingen over de lange termijn te laten zien. "Die streepjes krijgen op basis van het temperatuurgemiddelde van dat jaar een kleur", zegt Lankamp. "Maar daar zijn door deze herberekeningen geen wijzigingen in."

Het KNMI is daar heel duidelijk in: de aanpassingen maken niets uit voor de belangrijkste uitkomsten. "Het klimaat in Nederland wordt warmer. Sinds het begin van de twintigste eeuw is de gemiddelde temperatuur met meer dan 2 graden gestegen. We hebben minder koude dagen en meer zeer warme zomerdagen. 40 procent van de hittegolven sinds 1901 heeft plaatsgevonden sinds 2000."

Criticus Dijkstra gaat daarin mee: "We hebben het in dit specifieke geval over beeldvorming over zomerhitte en angstzaaien over hittegolven. Er waren in het verleden dus meer hittegolven, maar dit maakt niks uit voor het temperatuurgemiddelde en dat de aarde opwarmt. Het verschil in hoeveelheid hittegolven tussen vroeger en nu was kunstmatig te groot gemaakt, en dat klopt nu weer. In grote lijnen zijn het KNMI en ik het nu met elkaar eens."

De streepjescode tot en met 2024:

Duizenden kinderen in Nederland hebben geen bril terwijl ze die wel nodig hebben. Verder zijn er tienduizenden kinderen die een bril dragen die ongeschikt voor hen is. Die inschatting maken wetenschappers die in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid de toegankelijkheid van brillen in Nederland onderzochten.

Geen of geen geschikte bril hebben, kan allerlei gevolgen hebben. Kinderen kunnen minder goed lezen en leren en worden in hun ontwikkeling en contacten geremd. "Zonder bril kunnen hun ogen ook verder achteruitgaan of kunnen ze een lui oog ontwikkelen", zegt hoofdonderzoeker Ruth van Nispen van Amsterdam UMC.

Van Nispen is al langer bezorgd over de toegankelijkheid van brillen. "Een paar jaar geleden hoorden we dat oogzorgverleners kinderen op hun spreekuur terugzien zonder de bril die ze eerder hadden voorgeschreven. Ook waren er plotseling meer aanvragen voor brillen bij het Jeugdeducatiefonds en Nationaal Fonds Kinderhulp. Dat riep de vraag op of dit een structureel probleem is. En dat blijkt zo te zijn."

Bijziend of verziend

In totaal hebben 634.000 kinderen in Nederland een bril nodig doordat ze bijziend of verziend zijn, schatten de onderzoekers op basis van bestaande studies. Ze denken dat dit aantal mettertijd verder oploopt, onder meer door toegenomen beeldschermgebruik.

Een deel van de ouders en verzorgers ervaart financiële drempels bij de aanschaf van een bril. Van Nispen en collega's lieten een enquête uitvoeren door Ipsos I&O en daarin zei 16 procent van de ouders daartegenaan te lopen. Ze kopen überhaupt geen bril, stellen de aankoop uit, vervangen een kapotte bril niet of kiezen voor een goedkope optie, die niet altijd voldoet.

Het onderzoek is niet volledig representatief voor de Nederlandse bevolking, maar geeft volgens Van Nispen wel een realistisch beeld. "Kinderen in de groei hebben minimaal jaarlijks een nieuwe bril nodig en gemiddeld zijn ouders daar 274 euro aan kwijt. Waarschijnlijk lopen er dus tienduizenden kinderen rond met een ongeschikte bril", zegt van Nispen.

Brillenbus

De onderzoekers zoomden ook in op kinderen in gezinnen onder of vlak boven de armoedegrens. Bij deze groep zijn pilots uitgevoerd waarin hun ogen zijn getest en er brillen zijn aangemeten. "In die pilots zie je vrij consequent dat 30 procent van de kinderen die een bril nodig heeft, er geen heeft", aldus Van Nispen. "We denken dat 64.000 kinderen onder of net boven de armoedegrens een bril nodig hebben en dat duizenden van hen dus helemaal geen bril hebben."

Fenne (8) en Jay (8) kwamen er dankzij de Brillenbus achter dat ze een bril nodig hadden:

Erik van Halewijn is een van de initiatiefnemers van de Brillenbus, een project dat oogmetingen uitvoert en kinderen aan een bril helpt. Met een mobiele opticien bezoekt de Brillenbus scholen in achterstandswijken. "We komen dan bijvoorbeeld scholieren tegen die veel leerondersteuning krijgen zonder dat bekend is dat ze maar 40 procent zicht hebben", zegt hij. "Dat is dweilen met de kraan open."

Gezond schermgebruik

Om de toegankelijkheid van kinderbrillen te vergroten, adviseren de onderzoekers om kinderbrillen te vergoeden vanuit de basisverzekering. Daarnaast pleiten ze voor vaker screenen van kinderogen. Op dit moment krijgen kinderen een oogtest als ze 4 à 5 jaar oud zijn. Daarna worden niet alle kinderen in Nederland meer getest.

Ook qua leefstijl is er veel te winnen, stellen de onderzoekers. Ze pleiten voor gezonder schermgebruik: neem iedere 20 minuten 20 seconden pauze om in de verte te kijken. En ze adviseren om dagelijks minstens twee uur buiten te spelen.

Minister: onwenselijk

In een reactie noemt demissionair minister Bruijn van VWS het "onwenselijk" dat kinderen in Nederland "zijn aangewezen op liefdadigheid" om een bril te kunnen dragen. "In een land als Nederland mag het inkomen van ouders niet bepalend zijn voor of een kind goed kan zien."

Bruijn heeft eerder al aan het Zorginstituut Nederland gevraagd of en onder welke voorwaarden brillen en contactlenzen voor kinderen in het basispakket kunnen komen. Hij verwacht dat advies eind dit jaar. In afwachting daarvan heeft de minister 750.000 euro aan tijdelijke subsidies beschikbaar gesteld voor fondsen die ouders en verzorgers helpen om een bril voor hun kind te kopen als ze dat zelf niet kunnen.

NS sleept de gemeenten Almere en Lelystad voor de rechter. Volgens de treinvervoerder is de subsidie die concurrent Arriva ontvangt voor het rijden van de nachttrein onterecht. Dat bevestigt een woordvoerder van NS aan Omroep Flevoland.

Sinds maart vorig jaar rijdt er in het weekend een nachttrein tussen Groningen en Schiphol, met tussenstops in Lelystad en Almere. Arriva is het bedrijf dat die trein laat rijden.

Dat kan omdat Arriva gebruikmaakt van de 'open toegang'. Buiten de momenten dat de NS rijdt, is het spoor beschikbaar voor andere vervoerders om zo reizigers beter te kunnen bedienen en concurrentie te bevorderen.

Sinds de start van de treinverbinding geven de gemeenten Lelystad en Almere samen maximaal een ton subsidie aan Arriva. Met alleen de opbrengst van treintickets valt de nachttrein niet te betalen, is de gedachte.

'Oneerlijke subsidieverlening'

De NS vindt de ton subsidie voor Arriva oneerlijke subsidieverleningen. Ook zou subsidie niet mogen worden toegekend als een andere treinvervoerder in 'open toegang' rijdt, zegt een woordvoerder van NS. Daarom diende het bedrijf in februari vorig jaar een bezwaarschrift in bij de gemeente Lelystad en Almere.

Dat werd half december behandeld en als 'niet-ontvankelijk' verklaard en daarmee inhoudelijk niet beoordeeld. Volgens de gemeente is NS geen belanghebbende in de situatie.

De woordvoerder stelt dat NS wel belanghebbende is. "Wij hebben ook gesprekken met de gemeente gevoerd over de open toegang-nachttrein en destijds besloten om het niet te doen." NS dacht dat er geen subsidie in het spel zou zijn, anders had het bedrijf misschien een ander besluit genomen.

Nachttrein blijft voorlopig

Zolang de rechtszaak loopt, blijft de nachttrein van Arriva gewoon rijden. De NS wil naar eigen zeggen de nachttrein niet om zeep helpen, maar wil duidelijkheid hebben over de subsidieregelgeving. "In open toegang rijden is een relatief nieuw iets. Daarom zijn we op zoek naar de regels die daarvoor gelden. Die zijn er nog niet", aldus NS.

Wanneer de rechtszaak dient, is nog niet duidelijk.

Sociale media staan er vol mee: verhalen van jonge vrouwen met buikpijn. Heftige, chronische buikpijn, vertellen ze, waardoor ze niet meer kunnen eten. Artsen kunnen vaak geen lichamelijke oorzaak vinden, maar daar leggen de patiënten zich niet bij neer. Zij geven zichzelf de diagnose: gastroparese, maagverlamming.

Artsen voelen zich onder druk gezet om sondes te zetten of operaties uit te voeren. Dan doen ze niet, en dus wijken sommige patiënten uit naar het buitenland. Naar een Spaanse arts, die wel opereert. Zijn ingrepen zijn invasief, peperduur en onomkeerbaar.

Nieuwsuur en NOS Stories zochten dit verhaal tot op de bodem uit, ze reisden daarvoor ook naar Spanje. Yoeri Vugts van Nieuwsuur vertelt erover in deze podcast.

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Dieuwke Teertstra

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Meer dan 70.000 inwoners van de afgelegen Pakistaanse regio Tirah zijn de afgelopen week op de vlucht geslagen. Volgens lokale politici verlaten ze het gebied uit angst voor militaire acties van het regeringsleger tegen leden van de Pakistaanse Taliban.

De Pakistaanse defensieminister Asif zei gisteren dat er geen sprake is van een ophanden zijnde militaire missie in het gebied. Volgens hem zijn de inwoners zich aan het verplaatsen vanwege de weersomstandigheden. Lokale media schrijven dat er volgens de minister strategisch is besloten om geen grote militaire operaties meer uit te voeren in het gebied.

"De oudsten in onze gemeenschap zeiden dat we moesten vertrekken", zegt een van de vluchtelingen tegen nieuwszender Al Jazeera. "Ze droegen ons op om naar veiligere gebieden te evacueren."

In het gebied, dat grenst aan Afghanistan, wonen ongeveer 150.000 mensen. Bijna de helft van hen is nu vertrokken en verblijft in Bara. Nog altijd arriveren er vluchtelingen. Zij konden zich in eerste instantie tot 23 januari registreren als ontheemd, maar die deadline is uitgesteld tot 5 februari.

Pakistan beschuldigt buurland Afghanistan ervan dat het terroristen herbergt die aanvallen uitvoeren op Pakistan. Het gaat om de Pakistaanse tak van de Taliban, ook wel bekend als de TTP. Afghanistan, waar de Taliban sinds 2021 weer aan de macht is, ontkent dit.

De TTP heeft als doel de Pakistaanse overheid omver te werpen en een strenge vorm van islamitische wetgeving door te voeren.

Correspondent Zuid-Azië Devi Boerema:

"De Tehreek-I-Taliban is de afgelopen jaren uitgegroeid tot de voornaamste bedreiging voor de veiligheid van Pakistan. Vooral sinds de Taliban in Afghanistan terug aan de macht zijn, hebben ze de ruimte gekregen om zich op te bouwen en te versterken in. Er zouden TTP-trainingskampen zijn in de Afghaanse provincies Kunar, Nangarhar, Khost en Paktika. Dat heeft tot meer en gewelddadigere confrontaties geleid met het Pakistaanse leger.

Ook nu weer zijn het de inwoners van de grensregio Khyber Pakhtunkhwa die getroffen worden door de voortdurende strijd. 2025 was van de afgelopen tien jaar het dodelijkste jaar als gevolg van TTP-aanslagen.

Door vorig jaar verschillende luchtaanvallen uit te voeren op TTP-doelen hoopte het Pakistaanse leger de groep te verzwakken. Deze aanvallen hebben de relatie met Afghanistan onder druk gezet. Eind vorig jaar waren er vredesbesprekingen, maar die liepen na aanvallen over en weer, op niks uit."

De dollar zit al ruim een jaar in een vrije val. Bij de terugkeer van president Trump in het Witte Huis een jaar geleden was een dollar net iets minder dan 1 euro waard, inmiddels is dat nog zo'n 84 eurocent. Gisteren daalde de waarde in een dag tijd nog eens met 1,1 procent, waardoor de dollar op het laagste niveau sinds de zomer van 2021 is beland.

Daarmee krijgt president Trump zijn zin. Hij wil juist dat de dollar goedkoper wordt, zodat de VS meer kan exporteren. "Het klopt dat op korte termijn de Amerikaanse economie zeker wordt gestimuleerd", zegt macro-econoom Edin Mujagić daarover.

"Maar Trump vergeet dat dit op de lange termijn negatieve effecten kan hebben." Door de zwakke dollar kan op lange termijn namelijk de inflatie een stuk verder stijgen.

Trendbreuk

"Dit is echt een forse daling als we het over wisselkoersen hebben", zegt Mujagić. "Sinds Trump hebben we het een enkele keer eerder gezien, maar als je verder terugkijkt komt dit voor de 'veilige' dollar niet vaak voor."

Voorgangers van Trump benadrukten altijd dat een sterke dollar in het belang is van de Verenigde Staten. "Nu Trump juist zegt dat hij een zwakkere dollar wil is dat echt een trendbreuk", aldus Mujagić.

Zowel de geopolitieke onrust als spanningen in het land leiden ertoe dat de Amerikaanse munt waarde verliest ten opzichte van de euro. "Trump kan de dollarzwakte niets schelen", zegt hoogleraar aan de Erasmus school of Economics, Ivo Arnold.

Door de zwakke dollar kan Amerika goedkoper exporteren. Landen hebben namelijk minder euro's nodig om Amerikaanse spullen te kopen. De export van Amerikaanse producten stijgt daardoor, en wakkert de economische groei voor de VS aan.

Voor de Europese Unie kan een zwakke dollar op langere termijn gevolgen hebben voor de export naar de VS. Het is voor bedrijven duurder om hun producten te exporteren, al is dat nu nog niet aan de orde, zegt Arnold.

Midterms

"Deze klap geeft aan hoe zenuwachtig de markt is over het financiële beleid van de Verenigde Staten." Trump wil ervoor zorgen dat de economie in zijn eigen land goed blijft draaien, en lijkt geen oog te hebben voor het oplopen van de inflatie, zegt Arnold.

Het benadrukt volgens hem het kortetermijndenken van Trump. "Zijn prioriteit lijkt nu echt te liggen bij een goede economie voor de komende midterm-verkiezingen". De tussentijdse verkiezingen voor het Congres zijn 3 november, maar gisteren trapte de president zijn campagne al af.

De focus ligt dit keer op de in zijn ogen goedlopende binnenlandse economie. In Iowa had hij het over "de exploderende economische groei die geen andere president ooit heeft kunnen realiseren."

Safe haven

Internationale beleggers kijken daarentegen met grote zorg naar de Amerikaanse economie. "Het beleid van Trump is heel destructief en onvoorspelbaar". Met die onvoorspelbaarheid houden internationale beleggers rekening, en dat zien we nu terug in een zwakkere dollar, zegt Arnold.

Nu de onrust over de dollar groter wordt, kijken beleggers naar andere 'veilige havens' om hun geld in te stoppen. Ze verwachten dat hun geld daar zijn waarde behoudt of in waarde stijgt in tijden van onzekerheid. "Op dit moment zijn dat onder andere de Zwitserse frank en goud, voorheen was ook de dollar zo'n bekende safe haven maar dat is nu veranderd", aldus de hoogleraar.

Vorige week bleek dat pensioenfonds ABP Amerikaanse staatsleningen heeft afgebouwd. Dat zegt iets over het gebrek aan vertrouwen in de financiële stabiliteit van de VS.

Spanningen

Naast de geopolitieke spanning heerst er in het binnenland onrust onder investeerders over wie de president zal benoemen als nieuwe voorzitter van de Amerikaanse centrale bank (Fed). In mei verloopt de termijn van huidig Fed-baas Jerome Powell, met wie Trump in conflict is geraakt.

Trump wil dat Powell de rente sneller verlaagt. Een lagere rente maakt het lenen van geld goedkoper en stimuleert de economie. Op korte termijn kan zo'n verlaging economische groei opleveren, maar op langere termijn kan die de inflatie verder aanjagen, wat de Fed wil voorkomen.

Powell blijft herhalen dat de Fed onafhankelijk van de politiek keuzes maakt, en dat het zijn taak is om de prijzen stabiel te houden. Vandaag maakt de Amerikaanse centrale bank zijn nieuwe rentebesluit bekend. Er wordt verwacht dat deze ongewijzigd blijft, wat de spanning met het Witte Huis zal versterken.

De Nederlandse staat heeft onvoldoende gedaan om de inwoners van Bonaire te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Ook zijn ze achtergesteld bij inwoners van het Europese deel van Nederland. Dat oordeelde de rechtbank in Den Haag vanmiddag in de zaak die milieuorganisatie Greenpeace had aangespannen tegen de Staat.

Praktisch betekent dit dat de overheid extra stappen moet zetten in de strijd tegen klimaatverandering. Zo moet er uiterlijk in 2030 een plan komen om de Bonairianen te beschermen tegen zeespiegelstijging, de teloorgang van koraalriffen en andere gevolgen van klimaatverandering.

Ook moet Nederland meer doen tegen de uitstoot van broeikasgassen, de voornaamste oorzaak van klimaatverandering. In de wet staat al dat ons land in 2050 netto geen broeikasgassen meer wil uitstoten. De rechtbank vindt dat de overheid met bindende tussendoelen moet komen, om te zorgen dat dit doel ook echt wordt gehaald.

Op dit moment heeft Nederland als doel om in 2030 55 procent minder broeikasgassen uit te stoten dan in 1990. Dat is een streefdoel. Al jaren concludeert het Planbureau voor de Leefomgeving dat de kans "zeer onwaarschijnlijk" is dat Nederland dat doel haalt. Maar daar zaten geen juridische gevolgen aan, omdat in de wet van een streefdoel werd gesproken. Door deze uitspraak zal het kabinet aan de bak moeten.

18 maanden de tijd

De rechtbank stelt nu namelijk dat de overheid binnen 18 maanden moet komen met bindende doelen. En die moeten ervoor zorgen dat Nederland zijn steentje bijdraagt aan internationale afspraken. Zo spraken landen in 2015 af in het klimaatverdrag van Parijs om de wereldwijde temperatuur ruim minder dan 2 graden Celsius, en nog liever 1,5 graad, op te laten warmen.

Demissionair minister Hermans van Klimaat en Groene Groei: "De rechter heeft vandaag een stevige uitspraak gedaan die van belang is voor de inwoners van Bonaire en van Europees Nederland. Met mijn collega's van Infrastructuur en Waterstaat en Binnenlandse Zaken zullen we de uitspraak eerst goed bestuderen en komen snel met een eerste inhoudelijke reactie."

'Bonairianen minder goed beschermd'

"Ik zie het echt als winst voor Greenpeace", zegt Laura Burgers, jurist van de Universiteit van Amsterdam. "En zeker ook voor de mensen op Bonaire. Voor hen zal het belangrijkste zijn dat de rechter echt heeft vastgesteld: hier is sprake van discriminatie." Volgens de rechter heeft de Nederlandse overheid mensen op de eilanden minder goed beschermd tegen de gevolgen van klimaatverandering.

Concreet betekent dat dat er een plan moet komen om mensen beter te beschermen. Bijvoorbeeld door mangrovewouden te herstellen. Dat plan moet al in 2030 ingaan.

Ook zal een volgend kabinet minder ruimte hebben voor zijn klimaatbeleid. Het moet bindende doelen gaan vaststellen. "Impliciet komt dat ook neer op een aanscherping", zegt Burgers.

Correspondent Caribisch Gebied Dick Drayer:

"Voor veel Bonairianen past deze klimaatzaak naadloos in een breder patroon: opnieuw een beleidsterrein waarop Nederland zijn plicht verzaakt richting de Caribische eilanden. Eerder verschenen al rapporten en waarschuwingen over bestaanszekerheid, sociale bescherming, armoede en een ongelijke rechtspositie. De Nationale ombudsman stelde daarbij vast dat inwoners van Caribisch Nederland structureel slechter worden behandeld dan in Europees Nederland en dat die ongelijkheid te vaak wordt gerechtvaardigd met het argument dat de situatie "nu eenmaal anders" is.

Voor veel inwoners voelt de uitspraak van vandaag niet als nieuws, maar als erkenning van hun dagelijkse realiteit. Bestaanszekerheid wordt vaak genoemd als het scherpste voorbeeld. Wie zijn baan verliest, belandt snel in financiële problemen. Sociale vangnetten zijn beperkt en arbeidsrechten blijven achter. Onderzoeken en beloftes volgen elkaar op.

Dat de rechter Nederland met de feiten confronteert is belangrijk, maar het vertrouwen dat dit snel tot echte verbetering leidt is gering. Het gat tussen beleid en dagelijks leven is al te lang te groot."

Een enorme doorbraak noemt Marieke Vellekoop, directeur van Greenpeace Nederland, de uitspraak. "Mensen op Bonaire krijgen eindelijk de erkenning dat de overheid hen discrimineert en hen moet beschermen tegen extreme hitte en de stijgende zeespiegel. Dat betekent dat de Nederlandse uitstoot van broeikasgassen veel sneller omlaag moet."

Volgens de directeur moet dit vonnis vanavond op de formatietafel besproken worden.

Urgenda-zaak

Dit was zeker niet de eerste rechtszaak over klimaat. In 2019 verloor de Nederlandse overheid van milieuorganisatie Urgenda. De rechter bepaalde toen dat Nederland in 2020 de broeikasgassenuitstoot verder dan gepland moest terugbrengen. Greenpeace verwees in de zaak over Bonaire veelvuldig naar die uitkomst.

In 2024 bepaalde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat Zwitserland meer moest doen tegen klimaatverandering om mensen te beschermen tegen de gevolgen hiervan. Het Internationaal Gerechtshof in Den Haag adviseerde vorig jaar dat landen hun burgers moeten beschermen door klimaatverandering tegen te gaan.

Nederland slaagt er nauwelijks in om statushouders aan het werk te krijgen in sectoren met grote personeelstekorten. Dat is de conclusie van de Algemene Rekenkamer in een rapport over de inburgeringswet.

De Rekenkamer vindt dat het ministerie van Sociale Zaken moet aangeven wat het doel van inburgering is en daar ook beleid op moet maken.

Lange asielprocedures en het gebrek aan woningen leiden ertoe dat erkende vluchtelingen lastiger een baan vinden en niet de juiste diploma's halen, staat in het rapport.

Ook verplichte taallessen zijn een obstakel. Betaald werk blijkt lastig te combineren met die lessen en er is een tekort aan taaldocenten, staat in het rapport. Een van de suggesties is om taalonderwijs op de werkvloer mogelijk te maken.

Doordat de inburgering langer duurt, worden de doelen van de inburgeringswet niet gehaald. Statushouders kunnen nog steeds niet snel aan de slag en een baan op niveau vinden is lastig.

Docent als flitsbezorger

De inburgeringswet werd ingevoerd in 2022 en had als doel dat statushouders zo snel en goed mogelijk mee kunnen doen aan de Nederlandse maatschappij. Daarvoor is onder meer een zo hoog mogelijk taalniveau nodig.

Volgens de Rekenkamer zijn er verbeteringen in vergelijking met eerdere inburgeringswetten, maar leidt dat tot nu toe onvoldoende tot werk op niveau.

In de periode 2022 tot en met 2024 moesten 64.775 statushouders inburgeren. Meer dan de helft van hen (54 procent) komt uit Syrië.

Zo'n 28 procent van de erkende vluchtelingen die drie jaar geleden startte met het inburgeringstraject vond een vorm van betaald werk. Dat was vaak een laagbetaalde baan waarbij de opleiding en werkervaring uit het land van herkomst niet zijn benut. Zo werkt een verpleegkundige in de horeca en een universitair docent als flitsbezorger, schrijft de Rekenkamer.

Basiskennis Nederlands

Dat zou beter kunnen door het opleidingsniveau van erkende vluchtelingen beter te registreren, constateert de Rekenkamer. Nu is van 73 procent niet bekend wat het opleidingsniveau is.

Doordat asielprocedures gemiddeld twee keer zo lang duren als door de minister was voorzien, kunnen statushouders maar weinig taalles volgen.

Erkende vluchtelingen komen in sectoren te werken waar Nederlands geen vereiste is, als de horeca. In sectoren waar ook een tekort aan personeel is als zorg, bouw en IT is basiskennis van het Nederlands nodig, staat in het rapport.

De Rekenkamer vindt dat de minister sneller moet bijsturen bij problemen, dat er meer naar het individu moet worden gekeken en dat het beleid niet steeds moet worden gewijzigd.

De Tweede Kamer praat in een commissiedebat op 9 februari over integratie en inburgering.

Een voormalige Franse senator is schuldig bevonden aan het toedienen van drugs aan een collega-politica met de bedoeling haar seksueel te misbruiken. Joël Guerriau (68) is veroordeeld tot vier jaar gevangenisstraf, waarvan hij 18 maanden daadwerkelijk moet uitzitten.

Guerriau is in beroep gegaan tegen het vonnis. Dat betekent dat hij niet direct de cel in hoeft, maar op een later tijdstip opnieuw terecht zal staan.

Ten tijde van het incident, in november 2023, was Guerriau senator voor de centrumpartij Mouvement Démocrate (MoDem) voor het departement Loire-Atlantique, in het westen van Frankrijk. De politicus had MDMA, de werkzame stof in xtc, in een glas champagne gedaan en dat aan Sandrine Josso gegeven, een parlementslid voor MoDem.

Josso verklaarde voor de rechtbank dat ze last van hartkloppingen en misselijkheid kreeg en moeite had om rechtop te staan, toen ze uit het glas had gedronken. Ze slaagde er desondanks in zijn appartement te ontvluchten.

In de rechtbank ontkende Guerriau dat hij de bedoeling had gehad om Josso seksueel te misbruiken. Hij zei dat hij een "zeer ernstige" fout had gemaakt om Josso het drankje met verdovende middelen te geven. "Ik vind het echt erg voor Sandrine. Dit wilde ik nooit," zei hij. "Ik hoop dat ze me ooit zal vergeven."

'Ik ben een idioot'

Guerriau zei dat hij de dag voor het bezoek van Josso poedervormige xtc in een glas had gedaan. Hij wilde het gebruiken tegen een paniekaanval, maar besloot dat toch niet te doen, waarop hij het glas terug in de kast had gezet. "Kortom, ik ben een idioot," zei hij.

De rechter ging daar niet in mee en stelde vast dat de senator Josso bewust en zonder haar medeweten een hoge dosis MDMA had toegediend. Die dosis kwam bovendien ruim boven de "recreatieve limiet" uit. Dat hij dit had voorbereid, maakte voor de rechtbank duidelijk dat hij als doel had haar aan te randen of verkrachten.

Josso verklaarde voor de rechtbank dat ze dacht dat ze zou sterven, nadat ze Guerriau in zijn appartement in het chique 6e arrondissement van de Franse hoofdstad had bezocht. Ze zei dat ze "in een goed humeur" naar hem toe was gegaan om zijn herverkiezing te vieren.

Ze was die avond de enige gast in zijn huis in Parijs en nadat hij haar in de keuken een glas champagne had ingeschonken, merkte ze op dat het zoet en stroperig smaakte. "Ik dacht dat het misschien een slechte champagne was. Toen stond hij erop dat we nog een keer zouden proosten. Dat vond ik vreemd," zei ze in de rechtbank.

Josso beschreef dat ze zich snel onwel voelde worden. Nadat ze vertrokken was bij Guerriau, liet ze toxicologisch onderzoek doen. Daaruit bleek dat ze een hoge dosis van de drug in haar bloed had. Daarna werd er ook xtc gevonden in het appartement van Guerriau.

Gisèle Pelicot

Onderzoekers verklaarden dat Guerriau ongeveer een maand voor de aanval online had gezocht naar informatie over drugs, waaronder xtc, in verband met verkrachting. Guerriau zei in zijn verweer dat het onderzoek onderdeel was van zijn werk als senator.

Eén en ander volgde op het spraakmakende misbruikproces rond Gisèle Pelicot. Die zaak deed veel stof opwaaien in Frankrijk. Tientallen mannen werden veroordeeld voor de verkrachting van Pelicot, die door haar toenmalige echtgenoot was gedrogeerd.

Josso is in Frankrijk een belangrijk figuur geworden in de strijd tegen drugsgerelateerd seksueel geweld. Ze speelde een leidende rol in een parlementair onderzoek en was mede-auteur van een parlementair rapport over dit onderwerp.

Bij webwinkel Amazon moet opnieuw een groot aantal medewerkers vertrekken. Het concern wil 16.000 functies schrappen. Dat komt bovenop een ontslagronde van 14.000 banen die Amazon in oktober al had aangekondigd.

Amazon wil naar eigen zeggen de bureaucratie binnen het bedrijf tegengaan. Bij het concern werken wereldwijd bijna 1,6 miljoen mensen. Vooral managementfuncties moeten verdwijnen.

In een persbericht zegt het bedrijf dat Amerikaanse medewerkers negentig dagen de tijd krijgen om een nieuwe rol binnen Amazon te vinden. Wie daar niet in slaagt, krijgt hulp om een nieuwe baan te vinden, belooft het concern.

Kunstmatige intelligentie

Amazon investeerde in de coronacrisis flink in extra personeel, in de verwachting dat online winkelen harder zou groeien. Inmiddels steekt het bedrijf veel geld in kunstmatige intelligentie.

Het is niet duidelijk of de ontslagronde ook buiten de Verenigde Staten gevolgen heeft. Afgelopen najaar kondigde Amazon aan 1,4 miljard euro te investeren in Nederland. Daarmee wil de webwinkel de concurrentie met Nederlandse spelers als Bol, CoolBlue en Wehkamp winnen.

Beth Galetti, directeur personeelszaken, belooft in een op de website gepubliceerde mail aan medewerkers dat zij niet om de paar maanden nieuwe ontslagrondes zal aankondigen. Ze voegt daaraan toe dat verschillende afdelingen binnen het bedrijf regelmatig worden getoetst op de manier waarop er wordt gewerkt. "Dat is belangrijk in een wereld die sneller dan ooit verandert", zegt Galetti.

De politie laat een incident in Utrecht onderzoeken waarbij een agent geweld gebruikt. Het incident was maandag bij winkelcentrum Hoog Catharijne. Filmpjes ervan, waarop twee vrouwen door een agent worden geschopt en geslagen, werden daarna online gedeeld. De politie besloot daarop te reageren.

In een van de video's die op sociale media circuleert, is te zien hoe een gesluierde vrouw na een woordenwisseling wordt meegenomen door een agent met een wapenstok in zijn hand. Een tweede vrouw loopt er dicht achteraan met een telefoon in haar handen, waarna de politieman zich half omdraait en de vrouw een schop geeft.

De beelden gingen al snel rond op sociale media:

De vrouw die wordt meegenomen door de agent rukt zich daarop los, waarbij ze lijkt uit te halen naar de agent. Hij lijkt de vrouw daarop te raken met zijn wapenstok. In een andere video vanuit een andere hoek is te zien dat wanneer de vrouw daarna door de agent wordt meegenomen naar een politiewagen, hij haar slaat met de wapenstok.

De vrouw is aangehouden voor belediging. De politie meldt dat het gaat om een vrouw van 23 uit De Koog.

Vragen over racisme

"Wij realiseren ons dat deze beelden heftig zijn en vragen oproepen over onder meer racisme", zegt een politiewoordvoerder. De signalen worden serieus genomen: "We gaan er onderzoek naar doen, waarbij ook de camerabeelden worden bekeken."

Volgens de politie ging aan het politiegeweld een incident vooraf waarbij een groep van ongeveer 20 mensen betrokken was. "Eén van de betrokken politiemedewerkers werd door de vrouw uitgescholden en beledigd", zegt de politie.

Een 39-jarige man uit Rotterdam wilde volgens de politie de aanhouding voorkomen en beledigde de agent ook. Hij is aangehouden voor belediging en belemmering.

Politie en geweld

De politie heeft in Nederland het geweldsmonopolie, waarmee wordt bedoeld dat de politie soms geweld mag of zelfs moet toepassen om zijn taak uit te voeren. Dat varieert van het boeien van een verdachte of het intrappen van een deur tot zwaardere vormen, zoals het gebruik van een vuurwapen.

De regels en voorwaarden voor het toepassen van geweld staan in de Politiewet en de Ambtsinstructie. De politie schrijft op de eigen site dat geweld enkel mag worden gebruikt "als er geen andere opties meer zijn". In eerste instantie wordt er bijvoorbeeld ingezet op een gesprek, om een situatie te de-escaleren. Als er wel geweld wordt gebruikt, mag dat niet meer zijn "dan nodig".

De A2 bij Eindhoven gaat vanavond dicht voor onderzoek. De politie onderzoekt een aanrijding met een gestolen auto vorig jaar oktober, waarbij twee motoragenten zwaargewond zijn geraakt.

De snelweg zal in noordelijke richting urenlang dicht zijn, van 20.00 uur tot 02.00 uur, meldt Rijkswaterstaat. Op de weg wordt een remproef gedaan met de auto waarin de verdachte destijds reed.

Weggebruikers vanuit Maastricht, Venlo en Antwerpen kunnen gebruikmaken van de parallelrijbaan (N2) ter hoogte van knooppunten Leenderheide en De Hogt, meldt Omroep Brabant.

Aanrijding

De aanrijding vond in de avond van 29 oktober plaats. Agenten kregen een melding dat er een gestolen voertuig met een Duits kenteken in Geldrop reed en zetten de achtervolging in, met auto's en op de motor. De bestuurder van de gestolen auto reed vervolgens in op de motoragenten.

Na de aanrijding sloeg de bestuurder van de gestolen auto op de vlucht. De wagen werd niet veel later teruggevonden in Best, maar de verdachte was spoorloos verdwenen. De 41-jarige man werd ruim twee weken later in het Belgische Turnhout aangehouden.

In Duitsland zijn de eerste rechtszaken aangespannen door slachtoffers van een grote bankroof afgelopen december in Gelsenkirchen. Bij die roof werden zo'n 3000 kluisjes opengebroken waarbij de buit tientallen miljoenen euro's was, mogelijk zelfs 100 miljoen euro. Meer dan 2500 mensen zijn gedupeerd.

Drie slachtoffers hebben nu een zaak ingediend bij een rechtbank in de stad Essen. Daarbij wordt de bank aansprakelijk gesteld voor de schade, vanwege gebrekkige beveiliging, zegt hun advocaat. Ze eisen een bedrag van zes cijfers, schrijft de krant Rheinische Post.

Onder de ingediende rechtszaken is die van een gepensioneerde die contant geld had opgeslagen afkomstig van de verkoop van een appartement. Het gaat om een totaalbedrag van bijna 400.000 euro.

Een andere zaak is aangespannen door de directeur van een middelgroot bedrijf, die contant geld, sieraden en een Rolex-horloge had opgeborgen met een waarde van ongeveer 120.000 euro. Het derde slachtoffer had goud opgeslagen ter waarde van ongeveer 50.000 euro, liet de advocaat weten.

Gat in de muur

De inbraak in Gelsenkirchen werd eind vorige maand ontdekt toen het brandalarm van de bank afging. Wanneer de dieven toesloegen, is niet precies duidelijk. De inbrekers begonnen in de parkeergarage en kwamen via verschillende deuren in de archiefruimte van de bank. Daar maakten ze met een speciale boor een gat in de muur om toegang te krijgen tot de kluis.

De bank liet eerder weten zichzelf ook als slachtoffer te beschouwen en dat het pand was "beveiligd volgens erkende en moderne technische normen".

Buschauffeurs mogen tijdens hun werk niet voortdurend door camera's worden gefilmd. Cameratoezicht in het openbaar vervoer mag alleen worden ingezet als dat strikt noodzakelijk is, bijvoorbeeld bij incidenten, niet om werknemers structureel te monitoren of te beoordelen.

Dat zegt de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) na gesprekken met vervoerder Arriva over het gebruik van camera's in bussen. Die gesprekken werden gevoerd nadat er een klacht was ingediend bij de Autoriteit.

Volgens de toezichthouder is permanent cameratoezicht op de vaste werkplek van werknemers in strijd met de privacyregels, ook als de beelden alleen achteraf worden bekeken. Het maakt geen verschil of er live wordt meegekeken of niet.

Camera's in voertuigen kunnen bijdragen aan de veiligheid van reizigers en personeel, bijvoorbeeld bij agressie of zwartrijden, maar die inzet kent duidelijke grenzen, zegt de privacywaakhond. "Werkgevers moeten ervoor zorgen dat camera's niet meer vastleggen dan strikt noodzakelijk," zegt Monique Verdier, vicevoorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens. "Cameratoezicht mag nooit een verkapt middel zijn om werknemers te volgen of te beoordelen."

Veiligheid versus privacy

De Autoriteit heeft met Arriva afspraken gemaakt over aanpassingen. Het openbaarvervoerbedrijf gaat de camera's technisch aanpassen om te voorkomen dat chauffeurs structureel in beeld komen. Ook worden interne protocollen aangepast en krijgen medewerkers duidelijkere instructies over het gebruik van camerabeelden.

De Autoriteit Persoonsgegevens roept ook andere vervoerders op om hun camerabeleid tegen het licht te houden. Werkgevers blijven verantwoordelijk voor een zorgvuldige afweging tussen veiligheid en privacy op de werkvloer, zegt de privacywaakhond.

In landen als de Centraal-Afrikaanse Republiek, Namibië en Honduras zijn miljoenen mensen getroffen door een humanitaire ramp. Door natuurgeweld, armoede of oorlog of een combinatie daarvan. Toch horen we hier weinig over, zegt hulporganisatie CARE.

De hulporganisatie onderzoekt al tien jaar welke crises met meer dan een miljoen getroffenen het meest onderbelicht blijven. Volgens de organisatie blijkt uit een analyse van vijf miljoen online artikelen over humanitaire nood dat bijna de helft over de situatie in Gaza ging. Veel andere crises verdwijnen daarmee uit beeld, aldus CARE.

De analyse concludeert dat 43 miljoen mensen met crises te maken hebben gehad die nauwelijks aandacht krijgen.

Volgens Jojanneke Spoor, hoofd Humanitaire Hulp van CARE Nederland, zijn er landen die de afgelopen 10 jaar steeds terugkomen in de lijst. "In die landen zijn er langdurige conflicten of crises die zich sluimerend voortzetten. Wel zien we zeker een verschuiving richting de meer klimaatgerelateerde rampen. Veel landen op de lijst hebben te maken met droogte. Dat is niet een heel abrupte crisis en daardoor krijgt dat minder media-aandacht."

Opeenstapeling van rampen

Burundi, in Oost-Afrika, is zo'n land dat vrijwel altijd op de lijst terugkomt. De inwoners hebben te maken met een opeenstapeling van rampen, zegt Spoor. "Het begint met armoede en politieke onrust. Daar komt een klimaatramp overheen, droogte in dit geval, en op dit moment moeten ze ook nog vluchtelingen uit Congo opvangen."

Hoewel dat een enorme impact heeft op de bevolking, krijgt het toch minder aandacht, omdat het een verzameling is van kleinere elementen. "We willen met het rapport dus vooral meer aandacht genereren, om te waken voor die vicieuze cirkel van onzichtbaarheid."

Wanneer crises onzichtbaar blijven, komt er vaak geen financiering beschikbaar, zegt CARE. Daarbij komt dat het afgelopen jaar de wereldwijde budgetten voor humanitaire hulp en ontwikkelingssamenwerking flink zijn verlaagd.

De organisatie wijst erop dat de Amerikaanse financiering voor humanitaire crises al jaren afnam en in 2025 nog eens drastisch is beperkt. Dat had grote gevolgen, onder meer voor de strijd tegen ondervoeding in Nigeria en tegen aids.

Persvrijheid en lokale ondersteuning

Toch wil Spoor kijken naar wat er wel kan. "Je kan heel veel doen met lokale middelen. Soms gaat het ook om mensen met elkaar in contact brengen. Dat kan alleen als je weet wat er aan de hand is. Dus de informatievoorziening is echt cruciaal. We moeten wel weten waar mensen lijden en wat er aan de hand is."

Daarvoor doet de hulporganisatie een aantal aanbevelingen. Zo raadt CARE aan om sterker in te zetten op persvrijheid, het ondersteunen van lokale organisaties en het veilig mogelijk maken van onafhankelijke journalistiek. Ook benadrukt de hulporganisatie het belang van directe verslaggeving en het zichtbaar maken van de stemmen van vrouwen en andere gemarginaliseerde groepen.