NOS Nieuws - Algemeen

De hoogste aanklager in Venezuela stelt een onderzoek in naar de tientallen doden die bij de Amerikaanse aanvallen van zaterdag zijn gevallen. De Maduro-getrouwe aanklager Tarek William Saab heeft drie van zijn medewerkers vrijgemaakt om dit onderzoek uit te voeren.

Saab haalde uit naar de VS. "Een militaire actie zonder oorlogsverklaring of resolutie van de VN-Veiligheidsraad moet als illegale, gewapende agressie met een terroristisch karakter worden beschouwd." Hij wees erop dat het gevangennemen en meenemen van president Maduro en zijn vrouw neerkomt op ontvoering.

56 doden

De aanvallen op een militaire basis in de hoofdstad Caracas en op andere plekken in het land hebben aan zeker 56 mensen het leven gekost. De regering van Cuba maakte gisteren al bekend dat er 32 Cubaanse militairen en geheim agenten onder de doden zijn.

De Venezolaanse regering zei vandaag dat zeker 24 Venezolaanse "veiligheidsagenten" zijn omgekomen. Volgens lokale media zijn ook twee Venezolaanse burgers gedood. Aan Amerikaanse kant is voor zover bekend niemand gedood.

Vermoedelijk vielen de meeste doden bij de aanval op de basis in Caracas. Amerikaanse militairen namen daar Maduro en zijn vrouw gevangen. Gisteren zijn ze voorgeleid bij een federale rechtbank in New York.

Geen regime-change

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio praatte gisteravond de leiders van het Huis van Afgevaardigden en de Senaat bij over de situatie in Venezuela. De Republikeinse voorzitter van het Huis zei na afloop dat de VS niet uit is op een regime change. Hij verwacht niet dat er Amerikaanse militairen naar Venezuela gaan.

De Democratische deelnemers zeiden na afloop dat onduidelijk bleef wat de Trump-regering met Venezuela wil. Volgens senator Chuck Shumer riep de bijeenkomst "meer vragen op dan dat ze beantwoordde".

Machado terug

Oppositieleider Maria Corina Machado zegt dat ze zo snel mogelijk naar Venezuela wil terugkeren om aan vrije verkiezingen mee te doen.

Ze prees president Trump voor de gevangenneming van Maduro, maar die heeft al laten weten dat hij liever samenwerkt met interim-president Delcy Rodriguez en andere leiders van het Maduro-regime.

Olie-export

De enige Amerikaanse oliemaatschappij die in Venezuela actief is, Chevron, heeft de export naar de VS gisteren hervat. Medewerkers die buiten Venezuela verbleven is gevraagd terug te komen en weer aan het werk te gaan.

De export naar andere landen ligt nog altijd stil. De VS blokkeert sinds half december de Venezolaanse havens om het regime onder druk te zetten.

Niets in Washington D.C. herinnert nog aan de bestorming van het Capitool, precies vijf jaar geleden. Een plaquette waartoe het Congres had besloten en die al in 2023 had moeten worden opgehangen, ligt nog ergens in een kelder. Volgens de Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden is het besluit "niet realiseerbaar". Een toelichting ontbreekt. Democraten hebben nu maar posters opgehangen.

President Trump grijpt het jubileum aan om het justitiële onderzoek naar zijn rol bij de gebeurtenissen aan te vallen. Hij sprak vandaag Republikeinse afgevaardigden toe in het Kennedy-theater, dat sinds kort het 'Trump-Kennedy Center' heet.

Volgens Trump hebben de onderzoekers zijn oproep aan de menigte om vreedzaam te blijven, genegeerd. Justitie concludeerde dat de rellen nooit zouden zijn uitgebroken als Trump de menigte niet had opgeroepen naar Washington te komen en op te rukken naar het Capitool, na leugens over de verkiezingsuitslag van 2020 te hebben verspreid.

Stilte bij politiekorps

Het politiekorps van het Capitool staat vandaag niet stil bij de dag waarop agenten werden aangevallen door relschoppers. Een vraag naar een motivatie blijft onbeantwoord.

Een agent overleed aan een beroerte die verband hield met de verwondingen die hij die dag opliep en drie agenten maakten kort na de bestorming een eind aan hun leven, wat in verband wordt gebracht met hun trauma's.

De voormalige onderzoekscommissie naar '6 januari' probeert de herinnering levend te houden in de vorm van een officieuze hoorzitting. Daarin werd vanmiddag een deel van het bewijsmateriaal uit een parlementair rapport van zo'n 850 pagina's weer gepresenteerd. "Ik snap niet dat iemand die deze bewijzen ziet (...) kan ontkennen dat dit is gebeurd", zei de voormalige Democratische afgevaardigde Elaine Luria.

Ook kwam Winston Pingeon aan het woord, een voormalig agent van de Capitoolpolitie. Hij zei dat hij van zijn baan hield en nog altijd lid van het korps zou zijn geweest als de bestorming er niet was geweest. "Vandaag vijf jaar geleden werd ik een verrader genoemd, werd ik aangevallen, in het gezicht geslagen en gepeppersprayd. Ik dacht dat ik zou sterven op de trappen van het Capitool."

Een geëmotioneerde Pamela Hemphill, veroordeeld voor het deelnemen aan de rellen, kreeg de zaal stil. Ze weigerde vorig jaar de gratie die Trump had verleend aan de relschoppers en betuigde vandaag spijt. "Ik ben schuldig en ik erken die schuld. Ik ben in de leugens van de president getrapt, net als veel van zijn aanhangers."

Ze wendde zich tot Pingeon en verontschuldigde zich, terwijl ze haar tranen wegslikte. "Het spijt me echt, vanuit de grond van mijn hart, dat ik deel uitmaakte van de menigte en jou en zo veel andere agenten in gevaar heb gebracht. Ik zal er alles aan doen om de leugens over dappere agenten zoals jij te stoppen."

Bestormers hebben eigen herdenking

De nieuwe onderzoekscommissie, waarin de Republikeinen domineren, gooit het over een heel andere boeg. Volgens de Republikeinen was de vorige 'J6-commissie' een partijdige club die Trump en zijn politieke bondgenoten wilde treffen. De twee Republikeinse leden van de toenmalige commissie, onder wie vicevoorzitter Liz Cheney, zijn in ongenade gevallen.

Buiten het Congres herdenken vandaag de Capitoolbestormers zelf die noodlottige dag. Bijna 1300 relschoppers werden veroordeeld, ruim 40 procent voor misdrijven als vernieling, opruiende samenzwering (waarvan sprake is als minstens twee mensen samenzweren om de regering omver te werpen), wapenbezit en het aanvallen van politiemensen. Ze kregen op de eerste werkdag van president Trump gratie.

Ten minste 33 van hen hebben zich opnieuw schuldig gemaakt aan uiteenlopende strafbare feiten, van kindermishandeling tot inbraak. Sommigen beraamden zelfs een aanslag op Democratische politici, zoals voormalig president Barack Obama en Hakeem Jeffries, leider van de Democraten in het Congres.

De NOS sprak enkele van de vrijgelaten gevangenen onlangs op een bijeenkomst van Turning Point USA in Phoenix. John Strand werd veroordeeld tot 20 jaar cel. Hij weigerde een schikking. "Ik ben in de gevangenis gegooid omdat ik opkwam voor onze grondrechten en verkiezingsintegriteit", zegt Strand. "Op 6 januari heeft de overheid ons in de val gelokt, daar is nu veel bewijs van." Strand doet nu een gooi naar een zetel in het Congres.

Anderen die de verkiezingsoverwinning van Joe Biden in 2020 nog steeds ontkennen, hebben hoge functies binnen de regering Trump.

Een andere vrijgelaten gevangene is Stewart Rhodes, oprichter van de Oath Keepers. "Ik wil dat Trump het systeem opschoont en de aanklagers vervolgt", zei hij direct na zijn vrijlating tegen de NOS.

Volgens zijn zoon Dakota Adams heeft Rhodes zijn positie en vertrouwen binnen de Oath Keepers inmiddels verloren en leeft hij een marginaal bestaan. "Hij zal er alles aan doen om opnieuw in de gunst van Trump te komen," zegt Adams in een telefoongesprek. Hij en zijn moeder hebben zich van Rhodes afgekeerd. Zijn vader eist nu 25 miljoen dollar van zijn ex- vrouw. Volgens Rhodes heeft zij zich schuldig gemaakt aan smaad, omdat ze negatieve dingen over hem heeft gezegd tegen de media.

Nieuwsuur volgde Dakota Adams eerder en maakte daar deze video over:

Ook aanwezig op de herdenking vandaag: Enrique Tarrio, de aanvoerder van de Proud Boys, en Micki Witthoeft. Ze is de moeder van Ashli Babbitt, die werd doodgeschoten door een agent toen ze door een stukgeslagen raampje in het Capitool wilde klimmen. Witthoeft hield jarenlang wakes bij de gevangenis in Washington DC, om haar solidariteit met de gedetineerde relschoppers te tonen.

Afgelopen zomer kreeg Witthoeft vijf miljoen dollar schadevergoeding van de regering- Trump. Ook de Proud Boys eisten deze zomer miljoenen schadevergoeding van het ministerie van Justitie, maar dat is afgewezen.

In Parijs is op een bijeenkomst van de coalition of the willing, de landen die een voortrekkersrol willen vervullen voor Oekraïne, afgesproken dat Oekraïne veiligheidsgaranties krijgt, als er ooit een bestand komt met Rusland.

President Macron van Frankrijk en de Britse premier Starmer, tekenden met president Zelensky een intentieverklaring voor de inzet van troepen in Oekraïne bij een bestand. Beide Europese leiders hebben zo toegezegd troepen te sturen, mocht er een vredesakkoord komen.

Zowel Macron als Starmer zegt dat meer landen mee zullen doen. Welke dat zijn, is niet duidelijk. De Poolse premier Tusk heeft gezegd dat hij voorlopig niet van plan is om Poolse militairen te sturen. De Italiaanse premier Meloni zei niets te zien in Italiaanse militairen in Oekraïne. De Spaanse premier Sánchez zei wel bereid te zijn tot Spaanse inzet. Hij wil dat voorleggen aan zijn coalitie en parlement.

'Oprecht en betrouwbaar'

De VS zegt de veiligheidsgaranties te steunen en te helpen met het monitoren aan het front. Onduidelijk is op wat voor manier dat zal gebeuren. De Amerikaanse steun is voor veel landen belangrijk geweest in de onderhandelingen. Macron noemde de steun van de VS "oprecht en betrouwbaar".

Premier Schoof kan nog niet zeggen of Nederland meedoet aan de internationale troepenmacht. Daar moet hij eerst met de Tweede Kamer over praten als er een bestand is. Hij ziet wel dat er vooruitgang is geboekt.

"Het belangrijkste is dat we op deze manier mogelijk maken dat het signaal naar Rusland volstrekt helder is. Wij willen vrede en staan voor de veiligheidsgaranties als die vrede er is. Rusland kan nu goed met Oekraïne en de VS de onderhandelingen doen over de vrede. Doen ze dat niet, dan maken ze duidelijk, zoals ze dat nu eigenlijk bijna elke dag duidelijk maken, dat ze blijkbaar geen zicht op vrede hebben."

Parijs

Zo'n dertig regeringsleiders waren aanwezig in de Franse hoofdstad. Ook de Amerikaanse gezant Steve Witkoff en president Trumps schoonzoon Kushner waren erbij, net als NAVO-baas Rutte, en leiders van de EU.

Het aanschuiven van de Amerikanen is een belangrijke ontwikkeling voor de coalition of the willing. Lang vond Washington dat Europa zelf verantwoordelijk is voor de veiligheid van Oekraïne. Europese landen hamerden juist op gezamenlijk optreden met de VS.

Volgens Macron tonen deze veiligheidsgaranties dat Oekraïne zich niet hoeft over te geven en dat een toekomstig vredesovereenkomst niet wordt geschonden.

Zelensky en Trump

Vorige week had Zelensky een ontmoeting met Trump in Florida. Na het gesprek zei Zelensky dat Trump erop had gewezen dat Oekraïne veiligheidsgaranties nodig heeft. Ook zei Zelensky dat het plan voor het eind aan de oorlog dat nu op tafel ligt, in grote lijnen de instemming heeft van Oekraïne. Rusland moet nog reageren op het voorstel. De verwachting is dat het Kremlin het afwijst.

De afgelopen maanden is er in meerdere samenstellingen gesproken over conceptversies met voorwaarden om een einde te maken aan de oorlog tussen Oekraïne en Rusland, maar een staakt-het-vuren lijkt nog ver weg. Beide partijen liggen nog heel ver uit elkaar.

EU en NAVO-correspondent Kysia Hekster:

"Er zijn vanavond twee zaken: allereerst de verklaring van de Fransen en de Britten. Zij hebben afgesproken dat ze de kern willen gaan vormen van de internationale troepenmacht. Die moet de Russen gaan afschrikken, als er een staakt-het-vuren komt. Er gaan ongetwijfeld nog meer landen aan meedoen, maar die kunnen dat nu nog niet bekendmaken.

Daarnaast is de Verklaring van Parijs getekend, waarin wat meer concrete zaken staan. Bijvoorbeeld dat de Amerikanen een missie gaan leiden die moet toezien op het staakt-het-vuren. Dat is voor het eerst dat de Amerikanen een harde toezegging doen, dat ze ook echt betrokken willen zijn bij dit proces.

Je merkt optimisme bij Macron, omdat de drie partijen meer naar elkaar toe zijn gegroeid. Dat beaamden ook de Amerikanen en de Oekraïners, die vanavond en morgen hier in Parijs gaan doorpraten. Dat terwijl Rusland ondertussen nog altijd bombardementen en drone-aanvallen uitvoert op Oekraïne, dus die partij is zeker nog niet aan boord."

De rechtbank in Den Haag heeft twee mannen tot gevangenisstraffen veroordeeld voor het bedreigen van een medewerker van een slijterij in Ter Aar in 2024. Daarbij kreeg het slachtoffer een vuurwapen in de mond.

Joshua P. (33) is veroordeeld tot zeven en een half jaar en Martino N. (40) kreeg twee jaar gevangenisstraf opgelegd. De straf van P. is veel hoger omdat hij ook verdacht wordt van het voorbereiden van een liquidatie.

De bedreiging vond op 10 oktober plaats nadat er enkele kilo's cocaïne in wijndozen waren gestolen, die in de slijterijloods in Ter Aar waren opgeslagen. Dat gebeurde bij een inbraak in de loods.

'Zijden draadje'

De criminelen verdachten de medewerker, hoewel die er geen flauw idee van had. Ook de eigenaar van de slijterij kreeg de schuld van de diefstal.

Het slachtoffer werd door een telefoonnummer genaamd "Killerzone" gebeld en kreeg de opdracht om naar een locatie elders in Ter Aar te komen, meldt de rechtbank. Op die locatie werd hij door de twee mannen bedreigd en duwde P. de loop van een pistool in zijn mond.

N. vertelde aan de slijterijmedewerker dat dit een waarschuwing was en zei dat de "spullen" terug moesten komen. P. en N. noemden ook de namen van de vrouw en kinderen van het slachtoffer en zeiden dat het leven van het slachtoffer aan een "zijden draadje hing".

Ripdeal

De rechtbank oordeelde dat P. en N. zich schuldig hebben gemaakt aan "uiterst agressieve bedreiging". Ook vindt de rechter de bedreiging buitengewoon ernstig omdat daaraan een drugsconflict ten gronde ligt.

Dat conflict ontstond nadat in augustus 2024 een partij cocaïne met een straatwaarde van 70 miljoen euro in België was gestolen. De drugs werd vervolgens in Nederland verdeeld.

Een deel van die 1400 kilo cocaïne werd opgeslagen in de loods in Ter Aar, waarna de partij drugs ook daar weer werd gestolen. Het leidde tot een geweldsgolf in vooral de regio Den Haag waar veel explosies en brandstichtingen plaatsvonden.

Aanslagen

Ook de eigenaar en de bedreigde medewerker van de slijterij kregen te maken met aanslagen en intimidatie. Aan de deur van de woning van de medewerker in Alphen aan den Rijn hing een zware vuurwerkbom. Ook werd het huis van de slijterijeigenaar beschoten.

P. en N. moeten het slachtoffer ook een schadevergoeding van in totaal 2000 euro betalen. Martino N. moet verder nog twee jaar de cel in vanwege een eerdere veroordeling.

De twee mannen die gisteren zijn aangehouden na de dood van een 60-jarige man in Schiedam zijn geen verdachten meer. Uit onderzoek is gebleken dat zij niet in de buurt waren toen het slachtoffer gistermiddag overleed, meldt de politie.

Het slachtoffer overleed rond 12.00 uur, in de buurt van metrostation Schiedam Nieuwland. Hij werd gereanimeerd, maar dat mocht niet baten. De man zou mogelijk slachtoffer zijn geworden van een mishandeling.

Na het incident werden een 18-jarige man uit Vlaardingen en een 19-jarige man uit Rotterdam aangehouden. Zij zijn na verhoor vrijgelaten, omdat ze niet op de plek van het incident zijn geweest, meldt de regionale omroep Rijnmond.

Wat er precies is gebeurd, is nog steeds onduidelijk. Getuigen vertelden gisteren aan verschillende media, zoals AD en RTL Nieuws, dat er sneeuwballen zouden zijn gegooid voorafgaand aan het incident. De politie laat weten dat verschillende scenario's worden onderzocht. "Mogelijk is er een vechtpartij aan voorafgegaan, een ruzie en/of een mishandeling."

"Onze vlucht van zondag werd gecanceld", zegt een vrouw. "Toen ons werd verteld dat we naar het vliegveld moesten deden we dat. Gisterochtend zijn we opnieuw weggestuurd. Tenslotte zijn we toch weer teruggekomen en sindsdien wachten we hier. We moesten hier ook slapen. We hebben geen oog dicht gedaan."

Het jaar is voor Schiphol slecht begonnen. Sneeuw en ijzel leiden al dagen tot vertragingen en annuleringen. Vandaag is de chaos opnieuw groot. De problemen stapelden zich op. Voor de vijfde dag op rij werd vlucht na vlucht geschrapt.

"Ik moet naar de begrafenis van mijn moeder in de Verenigde Staten", zegt een van man die voor de derde dag achtereen een vlucht probeert te krijgen. "Ze wachten tot ik er ben, maar ik vraag me inmiddels af of ik daar ooit nog kom." De man lacht erbij, maar de frustratie klinkt door in zijn stem. Hij staat dan al vier uur in een rij om een vlucht te regelen.

Dit is een rij met passagiers die informatie willen over hun vlucht:

Gisteren strandden ook al duizenden reizigers. KLM-passagiers die niet weg konden moesten zelf een hotel boeken of overnachten op de luchthaven. KLM beriep zich op overmacht.

"We waren hier rond 16.00 uur", zei een van de gedupeerden vanmorgen. "Rond 19.00 uur werd ons verteld: er is geen vlucht. Er was geen andere keus dan hier blijven. We hebben op een stoeltje ergens in een hoek overnacht. Steenkoud."

Vanwege de komst van meer sneeuw had de luchthaven voor vandaag zo'n 350 vluchten geschrapt. Om 09.00 uur waren dat er al 400, voornamelijk naar bestemmingen in Europa.

Ook bij Schiphol reden vanmorgen geen of weinig treinen. In de loop van de middag reden er helemaal geen treinen meer:

In de loop van de middag kwam er nog een probleem bij. De de-icing-vloeistof van KLM raakt op. Dat is een mengsel van water en glycol die voor vertrek onder grote druk op de toestellen wordt gespoten om ze ijsvrij te maken.

Medewerkers van KLM zouden naar Duitsland gaan om vloeistof op te halen, maar in eerste instantie bleek de leverancier KLM niet te kunnen helpen.

Later vandaag meldde KLM toch dat de eerste trucks met vloeistof onderweg zijn naar Nederland. De verwachting is dat ze vanavond op Schiphol aankomen.

Rond 15.00 uur klonk in de vertrekhallen de oproep voor passagiers die nog geen nieuwe vlucht hadden om te vertrekken. Dat was makkelijker gezegd dan gedaan. Van en naar Schiphol reden lang geen treinen, eerst niet door de IT-storing bij NS en daarna niet door wisselstoringen. Vanaf 18.30 rijdt er wel elk half uur een sprinter tussen Amsterdam-Centraal, Schiphol en Hoofddorp.

Een half uur later maakte Schiphol bekend dat er al 600 vluchten waren geannuleerd.

Kort daarna waarschuwde KLM voor oplichters die zich in e-mails als medewerkers van de klantenservice voordoen. In die mails staan linkjes waar passagiers zich voor compensatie kunnen melden, maar in werkelijkheid zijn dit phishing-e-mails.

Overmacht

Schiphol beroept zich op overmacht. "De winterse omstandigheden die al dagen aanhouden, zorgen voor een uitzonderlijke situatie op Schiphol", laat de luchthaven weten. "Samen met onze luchthavenpartners werken we met man en macht om reizigers te laten reizen."

Voor reizigers die niet wegkunnen van Schiphol omdat ze geen visum hebben, worden voor vannacht een paar honderd bedden geregeld. Voor hen zijn ook kussens, dekens, eten en drinken besteld."

De problemen zijn nog niet voorbij. Het KNMI heeft voor morgenochtend voor bijna heel Nederland code oranje afgegeven vanwege de kans op sneeuw en kans op gladheid. Schiphol heeft voor morgen 600 vluchten geannuleerd.

Sneeuwpret, ontregelde treinen, files door glibberende auto's en noodgedwongen thuiswerken of niet naar school kunnen vanwege sneeuw. Het is alweer even geleden dat we dit hebben meegemaakt, in 2021 voor het laatst, maar toch hoort het eigenlijk bij de Nederlandse winter. Alleen worden dit soort sneeuwdagen steeds zeldzamer in een veranderend klimaat.

"Sneeuw is sowieso iets wat niet elke winter voorkomt, ook vroeger niet", vertelt klimaatexpert Peter Siegmund van het KNMI. "Maar het komt deze eeuw gewoon nog minder vaak voor. Ik heb grafiekjes vanaf de jaren 50 en daarop zie je gewoon: vroeger waren er beduidend meer piekjes met sneeuw dan in deze eeuw. Dat hebben we gewoon gemeten."

"En dat is ook niet gek", zegt Siegmund. Die terugval is niet los te zien van de opwarming van de aarde. "De temperatuur is 2 graden gestegen. Er valt meer regen, vooral in de winter. We hebben deze eeuw pas één keer een koudegolf gehad. In de vorige eeuw was dat ongeveer om de drie jaar."

Het KNMI ziet in de meetgegevens dat de afgelopen decennia vooral de laagste temperaturen aanmerkelijk hoger worden. "Dat zijn de noordoostenwinden, die warmen het meest op doordat Noordoost-Europa en Rusland sneller opwarmen dan andere delen van de wereld", legt Siegmund uit.

"En we zien ook dat de wind tegenwoordig minder vaak uit die hoek komt. Dat telt allemaal mee bij het minder vaak voorkomen van winterkou", aldus de klimaatexpert. "En áls die kou dan voorkomt, is hij dus minder koud dan vroeger, doordat de wind uit die richting warmer is."

Gebaat bij winterweer

Winters weer zoals nu komt dus minder vaak voor, terwijl dit weer voor de Nederlandse natuur helemaal niet zo gek is, vertelt bioloog Arnold van Vliet van de Wageningen Universiteit. "In zijn algemeenheid kun je zeggen dat de soorten die van nature voorkomen in Nederland gebaat zijn bij normale wintertemperaturen."

Veel schadelijker zijn volgens hem de relatief hoge temperaturen die steeds vaker optreden in een veranderend klimaat. Zo brak afgelopen december warmterecords. Op zulke dagen gebruiken dieren in winterrust meer energie. "Dat verzwakt ze", zegt Van Vliet, omdat ze sneller door hun reserves heen gaan. Het gaat niet alleen om zoogdieren, zoals egels. Ook padden, kikkers en een groot deel van alle insecten gaan in rust.

Deze winterse periode is voor deze dieren dus positief, al hangt het er wel vanaf hoe de winter verder gaat, benadrukt de bioloog. Als hierop weer een relatief warme periode volgt zoals begin december, is dat slecht nieuws. "We vermoeden dat grote temperatuurschommelingen negatief doorwerken."

Gewichtsverlies vogels

Wie het zwaar hebben in een koude week als deze zijn met name kleine vogels zoals winterkoninkjes en pimpelmezen. Deze vogels blijven 's nachts warm door hun borstspieren te laten trillen, maar dat kost ze veel energie.

Soms vallen ze in één koude nacht 10 tot 20 procent af en dat moeten ze er de volgende dag weer aan eten. Aangezien de dagen kort zijn, hebben ze daar maar weinig tijd voor. En veel voedsel is bedekt door de sneeuw. De kleine vogels kunnen dus baat hebben bij het zeldzamer worden van dit soort sneeuwdagen.

In ieder geval tot en met eind deze week zullen ze het nog even zwaar hebben. Siegmund: "Er is voor met name woensdag en vrijdag neerslag verwacht en woensdag valt die neerslag vooral in de vorm van sneeuw. En pas na het weekend zie je dat de temperatuur weer boven nul blijft."

De winterkoninkjes en pimpelmezen krijgen het dus waarschijnlijk makkelijker in de toekomst. Met de opwarming van de aarde zullen dit soort sneeuwperiodes alleen maar zeldzamer worden.

Het aantal verkochte bioscoopkaartjes is in 2025 verder teruggelopen. Er werden minder kaartjes verkocht (ruim 28 miljoen) ten opzichte van 2024, toen dat er meer dan 29 miljoen waren. De daling ten opzichte van 2024 is 3 procent.

Dat hebben de branchevereniging voor bioscopen en filmtheaters (NVBF) en de NVPI, de vakorganisatie van filmdistributeurs, vandaag bekendgemaakt.

In 2023 trokken bioscopen juist weer meer bezoekers dan voorgaande jaren, die gelden als een dieptepunt voor de branche. Bioscopen moesten toen vanwege de coronacrisis lange periodes dicht blijven. In 2023 trok dat weer aan, met ruim 30 miljoen bioscoopbezoeken. Het jaar 2019 was een recordjaar; toen werden 38 miljoen kaartjes verkocht.

Selectiever publiek

De voorzitter van de branchevereniging NVBF ziet dat Nederlanders "selectiever films bezoeken dan eerder". Hij stelt dat mensen gericht kiezen welke film zij op het grote doek willen zien en dat ze daarbij ook kijken naar de beleving, zoals het comfort in de bioscoop, speciale vertoningen en randprogrammering.

Wel waren in Nederlandse bioscopen meer filmtitels te zien: vorig jaar kwamen er 542 titels uit, 19 meer dan in 2024. De bestbezochte film was A Minecraft Movie, een familiefilm die bijna een miljoen bezoekers trok.

Filmhuizen in de lift

Vorig jaar was al te merken dat filmhuizen in trek waren. Ook nu blijken deze theaters, die met name arthousefilms vertonen, het goed te doen; filmhuizen trokken 3,9 miljoen bezoekers, 12 procent meer dan het jaar daarvoor. Volgens de brancheverenigingen is dat het hoogste niveau in tien jaar. Onder meer de film Babygirl van de Nederlandse regisseur Halina Reijn deed het goed met ruim een half miljoen bezoekers.

Regisseur Martin Koolhoven zei vorig jaar tegen de NOS dat dat mede komt door de totaalbeleving van een bezoek aan een filmhuis. "Deze theaters zijn beter ingericht voor een avondje uit", stelde hij. Zo kunnen bezoekers in filmtheaters vaak iets eten of drinken voor ze naar de film gaan, zijn er vaak kenners die vooraf iets over de film vertellen en worden er thema-avonden georganiseerd.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) heeft niet kunnen achterhalen wat de oorzaak is geweest van het ongeluk in juli 2024 toen een vliegtuigje neerstortte op de A58 bij Sint Willebrord. De piloot, een 67-jarige man uit Roosendaal, kwam hierbij om het leven.

Het ongeval gebeurde op 31 juli kort nadat het toestel was opgestegen van Breda International Airport. Het eenmotorige vliegtuigje stortte neer op de weghelft vanuit Breda in de richting van Roosendaal. Er vielen geen andere slachtoffers.

De piloot volgde een opleiding tot privévlieger en het toestel was van de vliegschool Breda Aviation. Volgens het onderzoeksrapport gebeurde de fatale crash tijdens zijn tweede solovlucht.

Toestel te zwaar beschadigd

De Onderzoeksraad voor Veiligheid deed onderzoek naar de crash en heeft onder meer de motor, de besturing, de brandstofkwaliteit, de weersomstandigheden en de kennis en ervaring van de piloot onderzocht. "Deze factoren konden het neerstorten niet verklaren", meldt de OVV.

Het vliegtuig was door de crash en de brand die daarna ontstond zwaar beschadigd en er zijn geen vluchtgegevens. Omdat het vliegtuig vrijwel helemaal vernield was, bleek het volgens de OVV onmogelijk om de acties van de piloot te achterhalen. Zo konden onderzoekers niet met zekerheid controleren of de besturing goed werkte. Een mogelijk probleem met de besturing kan daarom niet volledig worden uitgesloten.

Volgens voorzitter Chris van Dam van de OVV was het onderzoek bedoeld om lessen te trekken voor de toekomst. Maar ook om nabestaanden van de piloot en andere direct betrokkenen duidelijkheid te verschaffen. "In dit geval hebben we de oorzaak niet kunnen vaststellen. We realiseren ons goed dat dat heel onbevredigend is", zegt hij. "Maar we kunnen alleen conclusies trekken als we het zeker weten. En zo ver zijn we in dit onderzoek niet gekomen."

Afsluiten

Marcia Hendriks van Breda Avation vindt het erg jammer dat er geen duidelijke oorzaak is vastgesteld. "Je wilt graag antwoord op vragen. Nu zullen we daar nooit meer achter komen", zegt ze tegen Omroep Brabant.

Aan de andere kant is ze blij met de constatering dat het toestel zeer waarschijnlijk technisch in orde was. "Wij hebben daar zelf nooit aan getwijfeld. We zijn constant bezig om de veiligheid te waarborgen. Goed dat daar nu onafhankelijk onderzoek naar is gedaan."

Bij de vliegschool heeft het ongeluk diepe indruk gemaakt. "Je bent er anderhalf jaar constant mee bezig en daarom ben ik blij dat we het nu kunnen afsluiten. Ook voor de weduwe met wie we goed contact hebben."

D66-leider Jetten blijft bij zijn oordeel dat de Amerikaanse regering met de acties in Venezuela en het gevangennemen van voormalig president Maduro voor berechting in New York het internationale recht heeft geschonden. "Daar is geen discussie over", zei hij op vragen van journalisten rond de formatiebesprekingen.

Op de vraag of hij dit ook zal zeggen als hij eenmaal premier is zei hij: "Ja, dat denk ik wel." Jetten gaat hiermee verder dan het openbare standpunt van het demissionaire kabinet en minister van Buitenlandse Zaken Van Weel (VVD). Ook gaat hij verder dan het gezamenlijke standpunt van 26 EU-landen.

"Ik heb de afgelopen dagen naar zo'n beetje elke expert op dit gebied geluisterd en ik kom tot dezelfde conclusie als zij", zegt Jetten. "De internationale gemeenschap zal met de Amerikanen het gesprek aan moeten over de acties die zijn uitgevoerd, die haaks staan op het internationaal recht en daarmee ook een gevaarlijk precedent voor de rest van de wereld kunnen scheppen."

Ondanks, of juist vanwege, de verschillende signalen van Europese landen na hun gematigde gezamenlijke verklaring pleit Jetten voor meer Europese samenwerking en een gezamenlijk buitenlands beleid. Daar hoort ook een gezamenlijke veroordeling bij. "Uit Spanje, Finland en de Scandinavische landen komen ook dit soort geluiden."

CDA-leider Bontenbal wil zover niet gaan en heeft begrip voor de terughoudendheid van het kabinet en de EU. "Ik begrijp de terughoudende reactie van het kabinet omdat we helaas van de Verenigde Staten afhankelijk zijn voor de veiligheid van Europa, en dat is natuurlijk het dilemma waarmee het kabinet zit."

'Niet alleen naar je principes kijken'

Bontenbal wijst op de gesprekken met de VS over vrede in Oekraïne, die afhangt van vergaande veiligheidsgaranties die de Amerikaanse regering zou moeten geven. "Als je ethisch wilt zijn, en dat willen we volgens mij allemaal zijn, dan moet je niet alleen naar je principes kijken maar ook naar wat je uitspraken en handelingen voor daadwerkelijke gevolgen hebben in de praktijk. Dan moet je niet met heel grote woorden Oekraïne onveiliger maken."

Op de vraag aan Bontenbal of 'zijn' kabinet net als Jetten een harder standpunt zou innemen zegt hij: "Nou, ik denk het niet." Daarmee lijken de twee onderhandelende partijen, in ieder geval in diplomatieke aanpak, van mening te verschillen. En ook de VVD, waarmee Jetten en Bontenbal aan het onderhandelen zijn over een nieuw kabinet, denkt dat een openbare veroordeling van de Amerikaanse acties in Venezuela niet verstandig is.

VVD-Kamerlid en voormalig staatssecretaris Van der Burg zei gisteravond in het tv-programma Pauw & De Wit dat president Trump een veroordeling van of kritiek op zijn beleid niet snel zal vergeten. "Morgen moeten we ze weer vragen om te helpen in Oekraïne, en met het Midden Oosten. Trump is niet iemand die dan zegt 'ik ben vergeten wat je zei'. We hebben niet te maken met iemand die pro-Europees is en die rationeel en consequent besluiten neemt."

Internationale troepenmacht

De ingewikkelde verhouding met de regering-Trump ligt dus op de formatietafel. Maar zolang er geen nieuw kabinet is bewegen demissionair minister Van Weel en premier Schoof zich op het wereldtoneel. Van Weel sprak gisteravond nog met de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio, ook over Oekraïne. En premier Schoof is vandaag naar Parijs om met de VS en Oekraïne te praten over de inzet van een internationale troepenmacht, als gevolg van de gesprekken over vrede, tussen Trump en de Oekraïnse president Zelensky.

Donderdag debatteert de Tweede Kamer met het kabinet over Venezuela, en ook over Oekraïne. Daarbij zullen partijen als GL-PvdA, SP en PvdD een harder standpunt van het kabinet over de acties van de VS vragen, terwijl PVV deze juist toejuicht.

JA21, dat mogelijk een rol gaat spelen in de formatie, is er niet rouwig om dat Maduro weg is, maar is tegelijk kritisch over de rechtmatigheid van de Amerikaanse ingreep. Volgens de partij is het zaak dat Nederland zich snel verhoudt tot de veranderende wereldorde.

Met het sluiten van de zogeheten Heilige Deur van de Sint-Pieter in Vaticaanstad is een einde gekomen aan het Heilig Jaar. Paus Leo XIV verrichtte de ceremonie vanochtend en droeg daarna in de basiliek de mis op voor het feest van Driekoningen.

Een Heilig Jaar, ook wel jubeljaar genoemd, wordt traditioneel iedere 25 jaar gehouden. Tussendoor kunnen ook speciale Heilige Jaren gevierd worden. Tijdens zo'n jubeljaar wordt een speciale deur van de Sint-Pieter geopend, de Porta Sancta, waardoor pelgrims op hun bedevaart een jaar lang de basiliek mogen betreden.

Ook drie andere belangrijke kerken in Rome beschikken over zo'n speciale ingang. Die zijn vorige week al gesloten.

Paus Leo XIV sluit de Heilige Deur:

Het maken van een bedevaart naar de Sint-Pieter tijdens het Heilig Jaar blijkt populair: er was vooraf gerekend op 32 miljoen geregistreerde pelgrims. Het werden er anderhalf miljoen meer. Volgens de organisatoren kwamen ze uit in totaal 185, vooral Europese, landen. Meer dan een derde waren Italianen. Iets meer dan een half procent waren pelgrims uit Nederland.

Na een daling tijdens de ziekenhuisopname van de vorig jaar overleden paus Franciscus schoot het aantal pelgrims vanaf mei weer omhoog na de verkiezing van paus Leo XIV. Toen kwamen ook veel Amerikanen naar Rome. Officieel telt de Rooms-Katholieke Kerk wereldwijd 1,4 miljard leden.

Kritische woorden

De Heilige Deur was geopend op kerstavond 2024 door paus Franciscus, die gezeten in een rolstoel als eerste pelgrim de Sint-Pieter betrad. Eigenlijk hoort de paus de deur zelf te openen, maar daar was de hoogbejaarde Franciscus niet meer toe in staat. Hij overleed op Tweede Paasdag, 21 april. Dat de Porta Sancta nu is gesloten door een nieuwe paus is eeuwenlang niet voorgekomen: de laatste keer was in het Heilig Jaar 1700.

In zijn preek tijdens de mis sprak paus Leo XIV enkele scherpe woorden. Hij vroeg alle christenen na te denken over de Bijbelse oproep om vrede na te streven en weerstand te bieden aan "de vleierij en verleiding van de machtigen". Ook was hij kritisch over de "verstoorde" economie die overal winst zoekt. "Laten we ons afvragen: heeft het Jubeljaar ons geleerd om te vluchten van dit soort efficiëntie die alles reduceert tot een product en mensen tot consumenten?"

In de komende dagen wordt de achterzijde van de deur weer dichtgemetseld. De Heilige Deur zal weer geopend worden aan het begin van het komende Buitengewone Heilig Jaar in 2033, wanneer wordt gevierd dat de kruisiging en wederopstanding van Christus dan 2000 jaar geleden zijn.

Andrea Vreede, correspondent Vaticaan

Ruim een jaar lang zijn Rome en Vaticaanstad overspoeld geweest door pelgrims en uiteraard ook de nodige toeristen. De evenementen van het Heilig Jaar, waaronder ongeveer 35 extra Jubel-audiënties op het Sint-Pietersplein, en de jongerendagen in juli waar 1 miljoen jongeren op af kwamen, hebben stad en stadstaat flink onder druk gezet. Maar alles is wonderwel goed verlopen. Zelfs de uitzonderlijke gebeurtenissen van het overlijden en uitvaart van een paus en een conclaaf met de verkiezing van zijn opvolger kenden een rimpelloze organisatie.

Volgens vertegenwoordigers van kerk, stad en regering is dit allemaal het resultaat van een vruchtbare samenwerking, waarbij politieke geschillen volledig opzij werden gezet. De burgemeester van Rome spreekt zelfs vol trots van een "Jubelmethode." Die zal ongetwijfeld opnieuw uit de kast worden gehaald bij het komende Buitengewone Heilig Jaar van de Verlossing in 2033.

Tot die tijd kunnen de inwoners van Rome genieten van een gemoderniseerde infrastructuur, fraaie nieuwe pleinen en verbeterd openbaar vervoer. En even opgelucht ademhalen dat de stad nu weer van hen is, en van de vele toeristen die het afgelopen jaar vanwege de pelgrimsdrukte een reisje naar Italië hebben overgeslagen.

In Frankrijk zijn vandaag en gisteren door het winterweer vijf mensen om het leven gekomen. Dat gebeurde bij verkeersongevallen in de regio's Landes en Île-de-France. Gladheid was in de meeste gevallen de oorzaak.

In Île-de-France, waar de hoofdstad Parijs ligt, vielen twee doden. Gisteravond overleed een 32-jarige bestuurder van een bestelbus na een aanrijding in Seine-et-Marne met een vrachtwagen. In Le Perreux-sur-Marne kwam een taxichauffeur om het leven nadat hij de macht over het stuur had verloren. De passagier die hij vervoerde bleef ongedeerd.

In het zuidwestelijke departement Landes kwamen op de snelweg twee Flixbussen met elkaar in botsing. Daarbij kwamen twee mensen om het leven en raakten twee mensen zwaargewond. Bij een ander ongeval overleed een vrachtwagenchauffeur.

Omstandigheden onderschat

Van gisteren tot vanochtend gold in 26 westelijke Franse departementen code oranje en viel tot wel 35 centimeter sneeuw. Météo-France, de officiële Franse weerdienst, waarschuwde gisterochtend al voor "zeer gevaarlijke rijomstandigheden" door het winterse weer.

De Franse transportminister Tabarot zei in een persconferentie dat de hoeveelheid sneeuw "enigszins onderschat" is door de autoriteiten. Hij riep burgers op zo min mogelijk de deur uit te gaan en thuis te werken.

Code oranje

De waarschuwingen van Météo-France zijn inmiddels afgeschaald naar code geel. In het grootste deel van Frankrijk liggen de temperaturen nu boven het vriespunt, maar de komende dagen gaat het weer sneeuwen.

Morgen geldt opnieuw code oranje in delen van het westen en noorden van Frankrijk. In 38 departementen is de waarschuwing van kracht. Door sneeuw en plaatselijke ijzel is de kans op gladheid op de weg groot. Lokaal kan tot 15 centimeter sneeuw vallen.

Recordlengte files

Door het winterse weer ligt het openbaar vervoer in Frankrijk deels plat en zijn volgens diverse Franse media zes luchthavens gesloten. Het gaat om Nantes, Vatry, La Rochelle, Saint-Nazaire, Brest en Amiens.

Net als in Nederland leidt het winterse weer in Frankrijk tot chaotische taferelen op de weg. Zo stond in de regio Île-de-France gisteren door de zware sneeuwval meer dan 1000 kilometer file, een record.

Nestlé heeft twee producten teruggeroepen vanwege een mogelijke bacterie die baby's ziek maakt. Het gaat om babyvoeding van Little Steps en Alfamino, meldt het bedrijf.

Er zijn nog geen ziektegevallen gemeld. Nestlé zegt dat de terugroepactie een voorzorgsmaatregel is vanwege de mogelijke aanwezigheid van cereulide in een van de ingrediënten van een leverancier. Deze gifstof wordt geproduceerd door bepaalde bacteriën en kan bij consumptie leiden tot klachten.

Kinderen kunnen last krijgen van braken en diarree, meldt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). De inspectie waarschuwt ouders de voeding niet aan hun kinderen te geven.

Geld terug

De terugroepactie geldt voor Little Steps 1 Zuigelingenvoeding 0-6 maanden 800 gram met de houdbaarheidsdatum 30-11-2026 en batchnummer 51230346AC.

Ook Health Science-Alfamino 400 gram met de houdbaarheidsdatum 17-06-2027 en batchnummer 51680017Y1 wordt teruggeroepen. Mensen kunnen de producten terugbrengen naar de winkel en hun geld terugkrijgen.

Het is niet bekend hoeveel producten in Nederland zijn verkocht. Nestlé wil dat nog niet bekendmaken. Een woordvoerder laat weten dat het bedrijf onder meer aan het uitzoeken is hoeveel van de producten zijn verkocht en geconsumeerd.

Andere landen

Ook in andere Europese landen roept Nestlé babyvoeding terug vanwege de mogelijke aanwezigheid van cereulide.

Het gaat om babyvoeding onder de merknamen SMA, BEBA and NAN die in Oostenrijk, Denemarken, Finland, Frankrijk, Duitsland, Ierland, Italië, Noorwegen, Zwitserland en Groot-Brittannië worden verkocht.

Op het strand bij het Zeeuwse Nieuwvliet-Bad heeft een kind onbedoeld zeer brandbaar fosfor opgeraapt en meegenomen. Buiten op de vlonders van een strandpaviljoen vloog de zogeheten fosforsteen plotseling in brand.

Het gebeurde afgelopen vrijdag bij een strandpaviljoen bij Nieuwvliet-Bad. Eigenaar Marijn van den Hemel van het paviljoen waarschuwt bij Omroep Zeeland nu voor de gevaren van de fosforstenen.

Een bezoeker van het paviljoen zag de 'steen' buiten liggen en tikte er met zijn schoen tegenaan. Binnen drie seconden zijn grote vlammen te zien:

"Een kind had de fosforsteen gevonden en in zijn jaszak mee naar het paviljoen genomen", zegt Van den Hemel. "Het leek gewoon een steen. Binnen zag hij dat er rook vanaf kwam, nog niet veel. Zijn vader zei: 'Leg het maar even buiten', niet wetende dat het een fosforsteen was."

De steen werd op de vlonders bij de ingang in een hoekje gelegd, naast een kerstrendier. "Toen ging een meneer een sigaretje roken. Die dacht: 'wat is dat? Het rookt een beetje'", zegt Van den Hemel. Op beelden is te zien dat de man voorzichtig met zijn schoen tegen de steen tikt. Direct daarna vat de steen vlam.

Kiezeltjes en tennisballen

De brandweer van Cadzand wijst erop dat fosfor zeer brandbaar is in droge vorm, ook al ziet het eruit als een steen. "Neem dit niet zomaar mee." Als de steen droog is, kan er rook vanaf komen en wordt hij warm of heet.

Ook volgens Dan de Bruijn van de Veiligheidsregio Zeeland moeten mensen voorzichtig zijn. "Het is een mooi wit, rood of geel steentje in allerlei vormen: van kiezeltjes tot aan tennisballen", zegt hij. "Als je zo'n steen van het natte strand opraapt, is er nog niets aan de hand. Maar zodra hij opdroogt, kan de steen uit zichzelf gaan branden."

Waar de fosforstenen die aanspoelen op de Zeeuwse kust precies vandaan komen, is niet met zekerheid te zeggen. Het vermoeden is dat de fosfor afkomstig is van een munitiedumpplek voor de kust van het Belgische Knokke-Heist. Daar ligt op de zeebodem munitie uit de Eerste Wereldoorlog, zegt De Bruijn.

In Nieuwvliet-Bad werd de fosforbrand afgelopen weekend snel gedoofd door het snelle handelen van omstanders. "Het is gelukkig goed afgelopen", zegt de eigenaar van het paviljoen.

Kinderwagen in brand

De laatste keer dat de Zeeuwse brandweer moest uitrukken voor een fosforsteen is zo'n zeven jaar geleden. Vakantiegangers in Nieuwvliet hadden destijds stenen meegenomen in hun kinderwagen. Toen ze bij hun vakantiewoning aankwamen, stond de kinderwagen in lichterlaaie. Niemand raakte gewond, maar de ouders waren flink geschrokken.

De Bruijn van de veiligheidsregio wil mensen waarschuwen voor de relatief onbekende fosforbranden. "Laat een gevonden steen vooral met rust, markeer hem, zet er een paaltje bij, leg er zand overheen en het allerbelangrijkste: waarschuw de politie. Zolang de steen onder het zand ligt, hoef je er niets van te vrezen", zegt hij.

De Nederlandse marine gaat voorlopig niet in internationale wateren anti-drugsoperaties met de VS uitvoeren. De marineschepen zullen zich beperken tot het bewaken van de territoriale wateren rond Aruba, Bonaire en Curaçao. Dat heeft demissionair minister Brekelmans van Defensie gezegd bij een bezoek aan Aruba.

De stap is een reactie op het Amerikaanse beleid waarbij sinds september veronderstelde drugsbootjes in internationale wateren onder vuur worden genomen door de Amerikanen. Daarbij zijn zonder vorm van berechting meer dan honderd mensen gedood.

Nederland werkte tot voor kort nauw samen met de VS bij operaties tegen drugssmokkel in de regio. De eilanden Aruba, Curaçao en Bonaire maken deel uit van het Koninkrijk der Nederlanden en liggen midden in belangrijke routes van drugssmokkelaars. Om die te stoppen trok de Nederlandse marine op met de Amerikaanse kustwacht. In internationale wateren waren het vaak Nederlandse mariniers die verdachte schepen enterden, op basis van Amerikaanse inlichtingen.

In de Cariben onderschepte de Nederlandse marine de afgelopen vijf jaar tienduizenden kilo's cocaïne. Smokkelaars werden daarbij aangehouden en doorgaans overgedragen aan de Amerikaanse autoriteiten, waar zij werden berecht.

Minister Brekelmans benadrukt dat de Amerikanen een andere "route" hebben ingezet door verdachten niet aan te houden maar te beschieten. "Dat is echt aan hen om dat te doen, daar maken wij geen deel van uit."

Aanvallen op Venezuela

Ondertussen wordt de situatie in het Caribisch deel van het Koninkrijk door Nederland nauwlettend gevolgd, schrijft demissionair minister Van Weel van Buitenlandse Zaken in een brief aan de Tweede Kamer. Aanleiding voor de brief zijn de Amerikaanse aanvallen van afgelopen weekend op doelen in de omgeving van de Venezolaanse hoofdstad Caracas. Daarbij werd president Maduro van Venezuela meegenomen en overgebracht naar New York.

Aruba, Bonaire en Curaçao liggen enkele honderden kilometers van de Venezolaanse hoofdstad. Volgens het kabinet is er op dit moment geen sprake van een "acute dreiging" voor het Caribisch deel van het Koninkrijk.

Internationaal recht

Wel staan de ministeries van Defensie en Buitenlandse Zaken paraat. Er zijn meerdere scenario's uitgewerkt voor het geval dat de eilanden langere tijd onbereikbaar raken of als er een grote toestroom van vluchtelingen uit Venezuela op gang komt.

Nederland heeft alle betrokken partijen opgeroepen verdere escalatie in Venezuela te voorkomen en zich te houden aan het internationaal recht, aldus het demissionaire kabinet.

De Haarlemse weefselbank ETB Bislife levert op verzoek van Zwitserse ziekenhuizen donorhuid voor de slachtoffers van de brand in het Zwitserse Crans-Montana. Met die huid worden gewonden behandeld.

Bij de brand tijdens de nieuwjaarsnacht kwamen veertig mensen om het leven en raakten 119 mensen gewond. Een groot deel van hen ligt nog in het ziekenhuis en verkeert in levensgevaar; sommigen zijn tot 60 procent verbrand. Op nieuwjaarsdag deed een ziekenhuis in Zürich direct een verzoek bij ETB Bislife om donorhuid.

"Het gaat om een tijdelijke bedekking van een brandwond", zegt Antoon van den Bogaerdt, hoofd van de huidafdeling van de weefselbank. "Als mensen verbrand zijn over een grote oppervlakte zijn ze eigenlijk heel erg ziek."

Zo hebben ze problemen met vocht- en temperatuurregeling en ervaren ze heel veel pijn. "Door toepassing van donorhuid kan dat verbeterd worden, en daarmee kan de huid levensreddend zijn."

Derde of vierdegraads brandwonden

In totaal is er al 123.000 vierkante centimeter (oftewel 12,3 vierkante meter) huid bij de weefselbank met speciale koeriers opgehaald om naar Zwitserland te worden gebracht. Van den Bogaerdt verwacht dat ook andere weefselbanken in Europa is gevraagd om donorhuid te leveren.

"123.000 vierkante centimeter is al best wel veel, en hiermee kunnen flink wat slachtoffers geholpen worden", zegt Van den Bogaerdt. Om hoeveel mensen het gaat, is niet meteen duidelijk. "Dat is afhankelijk van de totaal afgebrande huid." Een volwassene heeft gemiddeld tussen de 1,5 en 2 vierkante meter aan huid.

In Nederland kunnen mensen na hun dood organen en weefsels doneren. Een van de weefsels is donorhuid. "Die bewerken wij tot een klinisch product zodat het kan worden gebruikt voor donatie en is een aantal jaar houdbaar", zegt Van den Bogaerdt. Donorhuid is tijdelijk omdat het niet hecht; uiteindelijk moet toch weer de eigen huid worden gebruikt.

De donorhuid kan worden gebruikt voor derde- en vierdegraads brandwonden, dus voor slachtoffers die zwaar zijn getroffen. Van den Bogaerdt zegt dat Nederland een grote voorraad donorhuid heeft. Na de fatale nieuwjaarsbrand in Volendam in 2000 werd afgesproken om die aan te vullen. Die brand had een deels vergelijkbaar verloop met die in Crans-Montana.

IJsfonteinen

In het Volendamse café, op de bovenste verdieping van een pand, vierden op dat moment ruim 300 jongeren het begin van het nieuwe jaar, in een ruimte waar maximaal 80 mensen mogen zijn. Een van de bezoekers stak een bosje sterretjes aan, waarna de kerstversiering op het plafond vlam vatte. In totaal kwamen veertien jongeren om het leven en raakten honderden cafébezoekers gewond.

In Crans-Montana leidden ijsfonteinen aan champagneflessen ertoe dat het plafond in brand vloog. De brand ontwikkelde zich vrijwel onmiddellijk tot een vuurzee. Het materiaal dat op het plafond was geïnstalleerd was volgens de burgemeester bij de laatste inspectie "acceptabel" geacht.

"De gezellige en moderne huizen tonen de warme en liefdevolle zorg van de gerespecteerde kameraad Kim Jong-un om ons volk koste wat kost het gelukkigste volk ter wereld te maken." Noord-Koreaanse propagandateksten als deze en andere lofzangen over de Noord-Koreaanse dictator en zijn familie zijn voortaan te lezen voor het Zuid-Koreaanse publiek.

Voor het eerst sinds de oprichting van Zuid-Korea, in 1948, staat het Zuid-Koreanen vrij om de papieren versie te lezen van de Noord-Koreaanse staatskrant, de Rodong Sinmun. Voorheen mocht dat alleen onder specifieke voorwaarden, zoals voor journalistiek of onderzoekswerk. Deze beleidsverandering sluit aan bij de koers van president Lee Jae-myung om de relatie met Noord-Korea te verbeteren.

Normaal te koop is de papieren krant niet. Zuid-Koreanen mogen hem alleen inzien op 181 speciaal aangewezen locaties, zoals bibliotheken, overheidsgebouwen en onderwijsinstellingen. De website van de Rodong Sinmun blijft voorlopig geblokkeerd.

Inzet op betere relatie

Volgens de Zuid-Koreaanse president Lee is het verbod op de Rodong Sinmun achterhaald en weerspiegelt het een verouderd wantrouwen in het vermogen van burgers om propaganda te identificeren. Hij noemt de wijziging een kans voor mensen om de realiteit in Noord-Korea beter te begrijpen en kritisch over het buurland na te denken.

Het opheffen van het verbod past in een brede diplomatieke verschuiving van de Zuid-Koreaanse regering. Lee wil een betere relatie met Noord-Korea, al worden zijn handreikingen van de afgelopen maanden nog afgeslagen door de familie Kim. Wel verwijderde Noord-Korea de propagandaluidsprekers aan de grens, kort nadat Zuid-Korea datzelfde had gedaan.

De Zuid-Koreaanse overheid controleert de verspreiding van informatie uit Noord-Korea streng, uit angst voor ideologische beïnvloeding. Dat werd na de oprichting van Zuid-Korea direct vastgelegd in de Nationale Veiligheidswet.

Sinds 2008 is Zuid-Korea ook begonnen met het censureren en blokkeren van Noord-Koreaanse mediawebsites. Ondanks jaren van discussie en protest daarover, komt er vooralsnog geen verandering in. Wel heeft het Zuid-Koreaanse ministerie van Hereniging gezegd zich te blijven inzetten voor meer toegang tot ongeveer zestig Noord-Koreaanse websites.

Beperkte beïnvloeding

Volgens Bada Nam, secretaris-generaal van PSCORE, een organisatie die zich inzet voor Koreaanse hereniging, zijn zorgen over beïnvloeding via de Noord-Koreaanse media onnodig. Er zijn maar weinig mensen die door het lezen van Noord-Koreaanse media het regime gaan bewonderen, ziet hij.

"Zulke gevallen zijn uiterst zeldzaam. Die mensen worden meestal gedreven door zeer specifieke politieke motieven, en niet door de overtuigingskracht van de Noord-Koreaanse propaganda zelf", legt hij uit. Bovendien hebben Zuid-Koreanen, in tegenstelling tot hun noorderburen, ook toegang tot informatie die de Noord-Koreaanse propaganda weerlegt of tegenspreekt.

Wel zijn sommige critici bezorgd over de mogelijke beïnvloeding van Noord-Koreaanse vluchtelingen, een gemarginaliseerde groep in Zuid-Korea. De claim dat zij gevoeliger zouden zijn voor de propaganda spreekt Nam tegen. "Velen van hen voelen wel degelijk een gevoel van culturele nostalgie bij Noord-Koreaanse liederen, films of alledaagse beelden, simpelweg omdat ze daar zijn geboren en opgegroeid." Maar Noord-Koreaanse politieke boodschappen ziet Nam zelden online gedeeld worden. Koreanen die in het noorden zijn geboren weten ook als geen ander hoe de realiteit is in Noord-Korea.

Symbolische stap

Of de versoepeling in de staatskrant er echt toe zal leiden dat Zuid-Koreanen meer kennis opdoen uit het noorden, is nog maar de vraag. Volgens Chad O'Connell, oprichter van NK News, een Engelstalige website die nieuws over Noord-Korea publiceert, is de versoepeling vooral symbolisch. Mensen moeten volgens hem flink wat moeite doen voordat ze de krant kunnen lezen.

Ook maakt het weinig verschil voor onderzoekers: "Het doorzoeken van gedrukte versies is minder eenvoudig en nauwkeurig dan het doorzoeken van online-versies, en daar zijn databanken voor."

Als de regering wil dat er meer kennis over Noord-Korea overkomt, dan moet Zuid-Korea eigenlijk de website van de krant beschikbaar maken, aldus O'Connell.

Nam is positiever over de versoepeling. Volgens hem hebben decennia aan ervaring aangetoond dat contactbeperking vanuit Zuid-Korea niet tot de gewenste verandering leidt.

Daarentegen vreest Noord-Korea voortdurend de invloed van Zuid-Korea, juist omdat de politieke, sociale en culturele realiteit in Zuid-Korea een uitdaging vormt voor de controle van het regime. Vanuit dit perspectief zou Zuid-Korea de informatie over het noorden binnen zijn eigen samenleving niet moeten beperken, om het juiste voorbeeld te geven, en tegelijkertijd Noord-Korea moeten oproepen hetzelfde te doen, vindt Nam.

De brandveiligheid van het café in het Zwitserse Crans-Montana was ruim zes jaar geleden voor het laatst gecontroleerd. Dat heeft burgemeester Féraud bekendgemaakt op een persconferentie. Bij de cafébrand tijdens nieuwjaarsnacht kwamen veertig mensen om het leven en raakten 119 mensen gewond. De meeste slachtoffers waren jongeren.

Volgens Féraud moeten dit soort horecagelegenheden jaarlijks onderzocht worden. Daarbij wordt onder meer naar brandblussers en vluchtroutes gekeken. In 2019 werd de bar Le Constellation voor het laatst geïnspecteerd. Volgens de burgemeester waren er toen geen lopende problemen bekend.

De brand ontstond rond 01.30 uur in de kelder van de bar. Op beelden is het vermoedelijke begin van de brand te zien. Mensen hebben flessen vast met ijsfonteinen, die te dicht bij materiaal aan het plafond komen, dat vervolgens vlamvat. De brand ontwikkelde zich vrijwel onmiddellijk tot een vuurzee.

Dag van nationale rouw

De geluidswerende matten die aan het plafond waren geïnstalleerd, waren volgens Féraud nooit op brandveiligheid getest. Hij verontschuldigde zich voor het feit dat de bar al ruim zes jaar niet was gecontroleerd op brandveiligheid. Ook zei hij tegen journalisten dat het een "no-brainer" is om de ijsfonteinen die in zulke locaties worden aangestoken, voorlopig te verbieden. Verder heeft de gemeente alle soorten vuurwerk in openbare gebouwen verboden.

Crans-Montana is vijf dagen na de dodelijke brand "nog altijd in shock", zei Féraud. Hij zei dat een externe partij alle horecagelegenheden alsnog gaat inspecteren. Ook zei hij dat hij niet zal aftreden als burgemeester als gevolg van de dodelijke brand. "Ik verlaat het schip niet in het midden van een storm."

Voor aanstaande vrijdag is een dag van nationale rouw afgekondigd in Zwitserland. Om 14.00 uur zal een minuut stilte worden gehouden, waarin kerkklokken in het hele land zullen luiden.

Nalatigheid

Tijdens de jaarwisseling brak brand uit in de bar in het skioord Crans-Montana in het Franstalige deel van Zwitserland. Doordat de vluchtroute in de kelder slechts uit één trap omhoog bestond, konden vele bezoekers geen kant op.

De Zwitserse politie is een strafrechtelijk onderzoek begonnen naar de twee Franse uitbaters van de bar. De twee worden verdacht van dood door schuld, het toebrengen van lichamelijk letsel door nalatigheid en het veroorzaken van brand door nalatigheid. Zelf zeggen de eigenaren dat hun bar aan alle veiligheidsnormen voldeed.

Alle veertig slachtoffers zijn inmiddels geïdentificeerd. De jongste was 14 jaar oud, de oudste 39. Meer dan de helft van de doden was achttien jaar of jonger. De meesten waren Zwitsers. Onder de slachtoffers zijn ook Italianen en Fransen. Van de 119 gewonden liggen er nog 83 in het ziekenhuis, aldus de politie.

Nederland schaart zich achter "onze Deense vrienden" wat betreft Groenland. Dat schrijft demissionair minister Van Weel van Buitenlandse Zaken op X. "Aangaande de toekomst van Groenland, is het aan Denemarken en Groenland zelf om daarover te beslissen."

Kort na de verklaring van Nederland kwam er ook een gezamenlijk statement naar buiten van Europese leiders. Ook daarin staat dat de toekomst van Groenland en Denemarken aan die landen zelf is. Tegelijkertijd wordt benadrukt dat de veiligheid van het Arctische gebied ook een zaak is van de NAVO en dat de VS daarbij een belangrijke bondgenoot is.

Behalve de Deense premier Frederiksen hebben de Franse president Macron, de Duitse bondskanselier Merz, de Britse premier Starmer, de Italiaanse premier Meloni, de Spaanse premier Sánchez en de Poolse premier Tusk de verklaring ondertekend. Nederland was op voorhand niet gevraagd om mee te tekenen, maar premier Schoof schrijft wel op X dat Nederland het statement "volledig onderschrijft".

Strategische ligging

De Amerikaanse president Trump uit geregeld dreigende taal in de richting van Groenland, dat hij zegt te willen annexeren. Zondag zei hij dat de VS Groenland "absoluut nodig heeft", vanwege de veiligheid en de strategische ligging.

Van Weel noemt de VS niet in zijn X-bericht, maar schrijft wel dat Nederland "de dialoog en samenwerking aanmoedigt" tussen NAVO-bondgenoten om "onze" veiligheid op Groenland te versterken.

Terwijl Trump herhaaldelijk zijn interesse in Groenland heeft uitgesproken, azen de bewoners zelf op onafhankelijkheid. Correspondent Rolien Créton bezocht het eiland vorig jaar.

Groenland hoort al zo'n 200 jaar bij het Deense koninkrijk, maar heeft sinds 1979 enige autonomie. Het land heeft ook een eigen overheid, maar Denemarken gaat over onder meer defensie en buitenlandse zaken. Het merendeel van de inwoners van Groenland wil overigens uiteindelijk onafhankelijk worden van Denemarken.

De Deense premier Frederiksen zei gisteren dat een Amerikaanse aanval op een NAVO-bondgenoot desastreus zou zijn. "Als de VS besluit om een ander NAVO-land aan te vallen, dan zou alles tot stilstand komen", aldus Frederiksen. "Dat geldt ook voor de NAVO en daarmee de naoorlogse orde van internationale veiligheid."

'Genoeg'

De Groenlandse premier Nielsen is ook woedend over de nieuwste dreigementen van Trump. "Nu is het genoeg", schreef hij gisteren op Facebook. Hij zei de Groenlanders ook dat er geen reden is tot paniek en dat hij gaat proberen weer in overleg te treden met de Amerikaanse regering.

Onder meer de EU, Duitsland, Groot-Brittannië, Frankrijk en Finland spraken de afgelopen dagen ook al hun steun uit voor Groenland.

Het was de afgelopen dagen niet voor het eerst dat Trump dreigend sprak over Groenland, maar door het Amerikaanse optreden in Venezuela kijken landen gespannen naar in welke landen de VS op een soortgelijke wijze zou kunnen ingrijpen.

Het Oekraïense volk en president Zelensky ontvangen dit jaar de internationale Four Freedoms Award. Ze krijgen de prijs van de Roosevelt Foundation voor hun moed en doorzettingsvermogen in de oorlog met Rusland, die in februari zijn vijfde jaar ingaat.

De Zeeuwse Roosevelt Foundation reikt de prijs sinds 1982 uit in Middelburg en New York. De aanmoedigingprijs is bedoeld voor personen en organisaties die zich inzetten voor de vier vrijheden van de Amerikaanse oud-president Franklin D. Roosevelt, zoals verwoord in zijn beroemde Four Freedoms-speech. Het gaat onder meer om vrijheid van meningsuiting en vrijheid van godsdienst.

Zelensky en zijn land hebben zich het afgelopen jaar op bijzondere wijze ingezet voor de vrijheid in de wereld, schrijft de Roosevelt Foundation. "Zij bieden onvermoeibaar weerstand en strijden onophoudelijk voor hun onafhankelijkheid. Zij strijden voor de veiligheid van heel Europa en verdedigen met hun leven wat ons allemaal beschermt: vrijheid, democratie en rechtsstaat boven 'het recht van de sterkste'".

'Een strijd die ons allemaal aangaat'

Sinds de Russische invasie in Oekraïne op 24 februari 2022 zijn tienduizenden burgers en militairen gedood en miljoenen Oekraïners op de vlucht geslagen. Steden zijn verwoest en in de koude wintermaanden is het leven voor burgers extra zwaar. "In deze erbarmelijke omstandigheden toont de Oekraïense bevolking enorme veerkracht."

Volgens de voorzitter van de organisatie, de Zeeuwse commissaris van de Koning Hugo de Jonge, is de oorlog in Oekraïne "een strijd die ons allemaal aangaat".

De prijs wordt op 16 april uitgereikt in Middelburg, de dag dat Roosevelt in 1941 zijn Four Freedoms-speech uitsprak in het Amerikaanse Congres. Nabestaanden van president Roosevelt zullen daarbij zijn. Zijn voorouders stammen af van het eiland Tholen. Of Zelensky de prijs persoonlijk in ontvangst zal nemen, is nog niet bekend.

Zelensky komt met de Four Freedoms Award in een rijtje te staan met mensen die eerder werden onderscheiden, zoals Jimmy Carter, Nelson Mandela, Kofi Annan, Angela Merkel en Malala Yousafzai.

Vorig jaar ontving Save Ukraine de prijs, een hulporganisatie die ontvoerde kinderen uit Rusland en door Rusland bezette gebieden terughaalt naar Oekraïne.

Nieuwsuur maakte deze reportage over de ontvoering van Oekraïense kinderen: