NOS Nieuws - Algemeen

In Schiedam is een 60-jarige man overleden na een mogelijke mishandeling op straat. De politie heeft een 18-jarige man uit Vlaardingen en een 19-jarige man uit Rotterdam aangehouden, hun rol wordt nog onderzocht.

Het incident gebeurde rond 12.00 uur op de Van Limburg Stirumstraat, in de buurt van metrostation Schiedam Nieuwland. De man werd gereanimeerd, maar dat mocht niet baten.

Na het incident gingen de verdachten ervandoor en werd er een zoekactie opgezet via Burgernet.

Mogelijk sneeuwballen gooien

Het is nog onduidelijk wat er precies aan de mishandeling voorafging. Getuigen vertellen aan verschillende media, zoals AD en RTL Nieuws, dat er sneeuwballen zouden zijn gegooid voorafgaand aan het incident.

De politie kan daar nog geen uitspraken over doen. Er worden verschillende scenario's onderzocht, zegt een politiewoordvoerder.

Door de Westerscheldetunnel is in 2025 een recordaantal van 10,1 miljoen ritten gemaakt. De gelijknamige exploitant van de tunnel registreerde 16 procent meer passages dan in 2024.

De stijging komt niet uit de lucht vallen: de verbinding tussen Zuid-Beveland en Zeeuws-Vlaanderen is sinds eind 2024 tolvrij voor auto's en motoren.

Het aantal tolvrije passages steeg met 17,8 procent. In het weekend en op feestdagen was de stijging 20,9, op werkdagen steeg het aantal ritten met 15,3 procent, schrijft Omroep Zeeland.

De drukste dag vorig jaar was 26 juni, met 38.612 passages. De rustigste dag was zondag 5 januari, op die dag werden 10.332 ritten gemaakt. Het aantal vrachtwagens nam met bijna 10 procent toe, zij betalen nog wel tol om door de tunnel te mogen rijden.

Middenstand profiteert

Woordvoerder Ilona Markusse van N.V. Westerscheldetunnel is blij met de cijfers. "We kunnen niet zo goed aangeven waarom ook het vrachtverkeer met bijna 10 procent is toegenomen, maar het zou kunnen komen door alle werkzaamheden die in België plaatsvinden."

Marjan Christiaans uit Zeeuws-Vlaanderen maakt dagelijks gebruik van de tunnel om naar haar werk in Goes te rijden. "Het scheelt mij zo'n 60 euro per maand", zegt ze. "Voorheen combineerden we een bezoek nog weleens met het werk, maar nu genieten we van de vrijheid om te gaan wanneer we maar willen, zonder te moeten betalen."

Ook de middenstand weet de tolvrije tunnel steeds makkelijker te vinden. "Voorheen zagen we op de tolvrije zaterdagen dat het aantal bezoekers vanuit Zeeuws-Vlaanderen toenam, nu merken we dat verspreid over de hele week wel en dus ook elk weekend", zegt Anthonie Fierloos namens Ondernemers Organisatie Goes.

Tolvrij voor personenverkeer

De 6,6 kilometer lange Westerscheldetunnel is in 2003 geopend. Aanvankelijk was het de bedoeling in 2033 te stoppen met de tolheffing, maar in 2022 besloot de Tweede Kamer de maatregel acht jaar eerder door te voeren voor auto's en motoren. Het Rijk stelde 146,5 miljoen euro beschikbaar om het verlies aan inkomsten te compenseren.

Voor het tolvrij maken van de tunnel voor vrachtverkeer is nog geen geld beschikbaar. De tarieven voor het vrachtverkeer zijn afhankelijk van de lengte en hoogte van de voertuigen en bedragen maximaal 25 euro per rit.

Tot eind 2024 betaalden automobilisten in een personenauto 5 euro voor een enkeltje door de tunnel en 10 euro voor een retourtje.

In het vorige recordjaar, 2024, waren er ruim 8,7 miljoen passages door de tunnel. De exploitant hield toen 14,2 miljoen euro over, bijna een miljoen meer dan begroot.

Een rechtbank in Parijs heeft acht mannen en twee vrouwen tot celstraffen, boetes en het verplicht volgen van een cursus veroordeeld voor het online belasteren, beledigen en kwetsen van presidentsvrouw Brigitte Macron.

Op sociale media wordt al jaren de leugen verspreid dat Brigitte Macron als man ter wereld kwam en eerst Jean-Michel Trogneux heette. Dat is de naam van haar broer. Ook wordt de spot gedreven met het leeftijdsverschil van 24 jaar tussen de 72-jarige en haar jongere man.

De Macrons lieten dat jarenlang over hun kant gaan, maar stapten vorig jaar in de VS en Frankrijk naar de rechter. De zaak in de VS loopt nog. De aangeklaagde daar is de conservatieve podcaster Candace Owens. Zij beweert op YouTube dat Brigitte Macron als man geboren is.

In de zaak in Frankrijk kregen bijna alle verdachten een voorwaardelijke straf. De enige verdachte die niet kwam opdagen is tot een onvoorwaardelijke celstraf veroordeeld: zes maanden. De andere tot celstraf veroordeelden moeten de gevangenis in als ze opnieuw in de fout gaan.

Kleinkinderen

Een dochter van Brigitte Macron uit haar eerdere huwelijk zei in de rechtbank dat haar kinderen op school worden gepest vanwege de leugens die over hun oma worden verspreid. Enkele verdachten moeten een cursus volgen over de gevolgen van online pesten.

Een van de verdachten zegt in beroep te gaan. Volgens hem laat het vonnis zien dat de vrijheid van meningsuiting in Frankrijk niet meer bestaat.

Een tumultueus weekend in Venezuela. Na maanden opbouwende druk voerde de VS luchtaanvallen uit, is autoritair leider Maduro ontvoerd naar New York en wordt hij in een rechtbank daar aangeklaagd als drugscrimineel. Ondertussen is vicepresident Rodriguez beëdigd als voorlopig opvolger van Maduro, maar zegt de Amerikaanse president Trump dat de VS Venezuela nu runt.

Wat wil Trump met Venezuela? Volgens Amerikakenner en jurist Kenneth Manusama staat oliewinning bovenaan het lijstje. Maar of dat Trump gaat lukken? Volgens Manusama zijn de risico's zo groot dat er een kans bestaat dat Venezuela Trump's Irak wordt. De invasie die toenmalig president Bush daar inzette, leidde tot een jarenlange burgeroorlog met honderdduizenden doden en miljoenen vluchtelingen.

En hoe vergaat het de Venezolanen zelf na dit weekend? Journalist en correspondent Latijns-Amerika Edwin Koopman vertelt hoe mensen thuisblijven en niks zeggen, omdat de repressie van Maduro nog altijd aanwezig is en ze dus nog altijd gevaar lopen. Veel Venezolanen zijn blij met de acties van Trump, ondanks alle internationale kritiek. Maar ze willen wel dat de VS nu doorpakt en de rechtmatige winnaar van de verkiezingen tot president maakt.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Rosanne Sies

Deze aflevering van De Dag kun je hier beluisteren. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Onze podcasts:

De Dag: elke werkdag 20 minuten verdieping bij één onderwerp uit het nieuws.

Lang verhaal kort: elke werkdag rond vijven één onderwerp, in 5 minuten. NOS op 3 vertelt je wat je moet weten over een actueel onderwerp om het nieuws erover beter te kunnen volgen.

Met het Oog op Morgen: elke dag een overzicht van het nieuws, een blik in de ochtendkranten en het betere journalistieke interview.

Het Beste uit het Oog: iedere zaterdag selecteert de redactie van Met het Oog op Morgen de mooiste gesprekken van de afgelopen week.

De Stemming van Vullings en De Rooy: elke vrijdag een nieuwe aflevering waarin de politieke week wordt doorgenomen. Gemaakt door de NOS en EenVandaag.

Jeugdjournaal-podcast: iedere week vindt het Jeugdjournaal antwoorden op vragen van kinderen bij het nieuws.

Op de eerste visveiling van het jaar in de Japanse hoofdstad Tokio is een blauwvintonijn voor een recordbedrag van 510 miljoen yen (2,8 miljoen euro) verkocht. Een eigenaar van een sushiketen kocht de kolos van 243 kilo.

Keteneigenaar Kiyoshi Kimura heeft met het bod zijn eigen record uit 2019 verbroken. Toen betaalde hij 334 miljoen yen (ruim 1,8 miljoen euro) voor een blauwvintonijn. De tonijnsoort werd voor de kust van Oma in Noord-Japan gevangen.

De tonijn werd voor het publiek gepresenteerd:

Kimura zei dat hij had gehoopt dat het winnende bod lager zou uitvallen dit jaar, maar "de prijs schoot omhoog voordat ik het doorhad". Ook zei hij dat hij de verleiding niet kan weerstaan om een bod te doen wanneer hij een goede tonijn ziet.

Correspondent Japan Anoma van der Veere:

"Honderden schreeuwende mannen met blauwe petjes en gele bordjes staan om vijf uur 's ochtends klaar voor de eerste visveiling van het jaar, bereid om miljoenen te bieden. Maar voor de negende keer sinds 2012 trekt sushirestauranthouder Kiyoshi Kimura aan het langste eind.

De extravagante ondernemer, die zichzelf 'tonijnkoning' noemt, heeft door de jaren heen tientallen miljoenen euro's uitgegeven om de eerste blauwvintonijn van het jaar te kopen. Elke keer gevolgd door een publieke fileersessie in een van zijn restaurants.

Niet zo gek als het lijkt: tonijn staat in Japan symbool voor geluk en voorspoed. Wel een tikkeltje ironisch gezien de jarenlange overbevissing en stijgende prijzen ervan. Toch zijn de media-aandacht, het beloofde geluk en de hoge kwaliteit van de eerste vangst genoeg reden voor Japanners om diep in de buidel te tasten bij de jaarlijkse hatsuseri, de eerste visveiling van het jaar.

Kimura heeft inmiddels beloofd de ruim tienduizend stukjes sushi, die hij uit zijn winst van vandaag kan halen, aan te bieden in alle 46 filialen van zijn sushiketen. Zo hoopt hij ook wat van de kosten weer terug te winnen."

Reclame voor eten waar veel vet, suiker en zout in zit, is in het Verenigd Koninkrijk sinds vandaag verboden. Op tv mag tussen 05.30 en 21.00 uur geen reclame voor junkfood meer te zien zijn en online is het helemaal niet meer toegestaan. De Britse regering wil met het verbod vooral obesitas bij kinderen bestrijden.

Volgens de Britse overheid heeft reclame voor junkfood invloed op wat kinderen eten. Hun voorkeuren worden daardoor op jonge leeftijd al gevormd waardoor het risico op overgewicht en andere gerelateerde ziektes toeneemt. Een op de drie basisschoolkinderen in het VK heeft overgewicht of obesitas.

Met de maatregel zullen jaarlijks 20.000 kinderen minder obesitas hebben, schat de Britse regering in. Ook zou het de Britse samenleving zo'n 2 miljard pond (2,3 miljard euro) per jaar in zorgkosten schelen.

1,6 miljard euro

Liesbeth van Rossum, hoogleraar obesitas aan het Erasmus MC in Rotterdam, vindt het reclameverbod op junkfood een goede stap. Ze wijst erop dat overgewicht bij kinderen ook in Nederland een probleem is. 1 op de 7 kinderen heeft (ernstig) overgewicht, zegt ze.

"Als je producten ziet met veel suiker en veel vet, dan prikkelt dat onze hersenen. En krijg je er ook zin in. Maar kinderen hebben geen idee dat er commerciële intenties achter zitten, zij geloven wat ze zien."

Volgens Van Rossum is ook hier in Nederland veel reclame voor junkfood online en op tv te zien. "1,6 miljard euro wordt uitgegeven aan reclame, 80 procent daarvan is reclame voor ongezonde producten. In de kinderreclame ligt dat zelfs nog hoger."

Zelfregulering

In Nederland pleit de gezondheidssector al langer voor een reclameverbod, zegt Van Rossum. Ze noemt als voorbeeld het Nationaal Preventieakkoord dat in 2018 tot stand kwam. Daarin werden afspraken gemaakt tussen de overheid en zeventig maatschappelijke organisaties en bedrijven om onder meer overgewicht terug te dringen. Ook werden afspraken gemaakt met de voedingsindustrie om producten gezonder te maken.

Maar die zelfregulering werkt volgens Van Rossum niet omdat de afspraken niet bindend waren. "Producten waren net zo ongezond als daarvoor." De hoogleraar pleit voor wettelijke maatregelen.

Uit onderzoek blijkt dat een meerderheid van de Nederlanders voor een verbod op kinderreclame is als het ten koste gaat van de gezondheid (67 procent), zegt Van Rossem.

'Geen betutteling'

De hoogleraar pleit ook voor andere maatregelen tegen overgewicht, zoals prijsprikkels waarbij gezond eten goedkoper wordt en ongezond voedsel duurder. Ook noemt ze het verlagen van de btw op groente en fruit en kan het aanbod van producten in winkels en scholen volgens haar veel gezonder.

Van Rossum ziet wettelijke maatregelen niet als betutteling. "Dit is een herstel van de balans van de voedselomgeving die ons op dit moment structureel richting ongezond gedrag stuurt."

Khaled al N. is bij verstek veroordeeld tot dertig jaar gevangenisstraf voor de moord op zijn 18-jarige dochter Ryan uit Joure. Dat is vijf jaar hoger dan dat het Openbaar Ministerie (OM) had geëist. Haar broers, Mohamed (23) en Muhanad (25), moeten twintig jaar de gevangenis in voor het medeplegen van de moord.

De rechter vindt dat er genoeg bewijs is dat het drietal schuldig is aan moord op Ryan, en noemt haar dood "een tragisch dieptepunt van een familiegeschiedenis waarin onderdrukking van vrouwen de rode draad vormde".

Het OM eiste eind november een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van 25 jaar tegen de vader. Tegen de broers was twintig jaar geëist voor het medeplegen van de moord.

Hoe reëel het is dat de vader zijn straf gaat uitzitten, is niet duidelijk. Hij is na de moord gevlucht naar Syrië en wordt internationaal gezocht. Er is geen justitiële samenwerking met Syrië, waardoor Nederland hem niet kan laten arresteren en uitleveren. Het OM zegt wel te blijven zoeken naar mogelijkheden om de man in de toekomst toch naar Nederland te krijgen, of om hem zijn straf in Syrië te laten uitzitten.

'Onbegrijpelijk en onverteerbaar'

Volgens de rechtbank in Lelystad is Ryan "op gruwelijke wijze" om het leven gebracht, omdat zij de eer van de familie zou hebben geschonden door zich te westers te gedragen. "Ze zou met haar vrije gedrag de familie-eer hebben besmeurd."

De vader van Ryan speelde een leidende rol in haar moord. Hij had de mond vol van eer, maar nam op geen enkele wijze verantwoordelijkheid, zei de rechter. De rechtbank noemde verder het door hem gepleegde dodelijke geweld tegen zijn dochter "onbegrijpelijk en onverteerbaar".

Ook was het steeds de bedoeling om alle schuld bij al N. neer te zetten, om zo de broers uit de wind te houden. Ook het vluchten van de vader naar Syrië was onderdeel van dat plan. "Het is de taak van een ouder om zijn kind te steunen en tot bloei te laten komen. Khaled deed het tegenovergestelde."

De rechter houdt bij de strafoplegging rekening met de jonge leeftijd van de broers en het feit dat zij door hun vader zijn aangestuurd en dat zij onder druk hebben gehandeld.

Uit achtergehaalde berichten blijkt dat zij zich na de moord op Ryan geen zorgen maakten over hun zusje. "Sporen wissen was hun enige zorg", aldus de rechter. Zo hadden de broers foto's en video's verwijderd van de telefoon van Ryan en aan familieleden gevraagd om chats met haar te verwijderen.

'Te westers'

Het lichaam van Ryan werd op 28 mei 2024 gevonden in een moeraspoel bij de Oostvaardersplassen. Er werd achttien meter ducttape gebruikt om Ryan vast te binden, waarna ze levend het water in werd gegooid. Ze werd gevonden met haar handen op haar rug gebonden, haar neus en mond waren afgeplakt met tape.

Het OM achtte bewezen dat haar vader en broers met een vooropgezet plan Ryan hebben vermoord. "Zij zagen Ryan als een last die uit de weg geruimd moest worden", aldus het OM. Ryan kwam uit een streng-islamitisch gezin, waarover bij de politie al meerdere incidenten bekend waren. Ze worstelde met de traditionele opvattingen van haar gezin.

Een van haar broers liet eerder aan de politie weten dat hij vond dat Ryan de eer van de familie had aangetast door zichzelf live op TikTok te filmen zonder hoofddoek en met make-up.

Psychopaat

Bij de inhoudelijke behandeling van de zaak in november zeiden de broers dat ze onschuldig waren en dat hun vader hun zus heeft vermoord. De broers noemden de vader een "psychopaat" en een "monster".

De broers hadden zich maandenlang beroepen op hun zwijgrecht. Het OM vroeg zich af waarom zij niet "van de daken" schreeuwden dat ze onschuldig waren.

De vader van de omgebrachte Ryan is naar het noorden van Syrië vertrokken en is daar hertrouwd. Vanuit het land schreef hij vorig jaar in een brief in De Telegraaf dat hij zijn dochter heeft gedood. In de inhoudelijke zitting liet hij dat in november ook herhalen door zijn advocaat.

Vorm van femicide

Binnen het gezin dat uit Syrië vluchtte en in het Friese Joure terechtkwam, speelden veel problemen. Volgens Omroep Flevoland was het gezin bekend bij veel hulpverleningsinstanties en de politie. Vanaf 2022 verbleef Ryan meerdere keren in instellingen en opvanglocaties.

Ryan verklaarde zelf al eens bij de politie dat haar vader haar en meerdere familieleden mishandelde en bedreigde.

Justitie zei dat Ryan slachtoffer is geworden van "eermoord, een vorm van femicide". Daarvoor is geen plek in Nederland, zei de officier van justitie.

In Taftanaz, in de noordelijke provincie Idlib, sprak Nieuwsuur met kennissen en familieleden van Khaled al-N:

In de nacht van zondag op maandag is een aardbeving geweest met een kracht van 2,3 in Herten (Limburg). De beving in het dorp in de gemeente Roermond vond iets na 03.00 uur plaats, meldt het KNMI.

Het ging om een zogenoemde tektonische aardbeving op 18 kilometer diepte. Dat betekent dat het een natuurlijke beving was, dus anders dan bevingen veroorzaakt door bijvoorbeeld gaswinning.

Volgens een woordvoerder van het KNMI is het onwaarschijnlijk dat de beving in Herten is gevoeld. Er zijn ook geen meldingen over binnengekomen, schrijft L1 Nieuws.

Aardbevingen in de provincie Groningen veroorzaakt door gaswinning zitten minder diep in de bodem en kunnen vanaf een kracht van 1,5 al voelbaar zijn, legt een woordvoerder van het weerinstituut uit.

Peelrandbreuk

In november werden in Herten ook al twee aardbevingen geregistreerd. Het dorp ligt op de Peelrandbreuk, één van de natuurlijke breuklijnen die dwars door Limburg lopen. De andere breuk is de Feldbiss, die door de Parkstad-regio loopt.

Op 13 april 1992 vond in Roermond de zwaarst gemeten aardbeving in Nederland plaats, met een kracht van 5,8. De schade was destijds aanzienlijk.

Meer bevingen dan in 2024

In Nederland waren vorig jaar 59 aardbevingen. Dat waren er twaalf meer dan in 2024, meldt het KNMI. De toename komt volgens het weerinstituut niet door de gaswinning in en rond Groningen, maar door de breuklijnen in Limburg.

Bij Russische luchtaanvallen op en rond de Oekraïense hoofdstad Kyiv zijn vannacht twee doden en meerdere gewonden gevallen. Dat meldt de Oekraïense noodhulpdienst op Telegram. Onder meer een privékliniek was doelwit. Volgens The Kyiv Independent waren op het moment van de aanval zeventig mensen aanwezig.

Door de luchtaanval brak brand uit in het gebouw en moesten mensen worden geëvacueerd. Minstens één vrouw raakte gewond. Nadat de brand was geblust, vonden de hulpdiensten een lichaam. Alle patiënten zijn verplaatst naar andere faciliteiten.

Rusland voerde vannacht ook aanvallen uit op steden en dorpen in de regio van Kyiv, waarbij huizen en infrastructuur zijn beschadigd en een burger is gedood in het Fastiv-district, net ten zuidwesten van de hoofdstad. Dat schreef gouverneur Kalasjnyk op Telegram. Een deel van de regio kwam door de luchtaanvallen zonder stroom te zitten. Ook in de steden Tsjernihiv en Zaporizja waren vannacht explosies te horen. Rusland heeft nog niet gereageerd op de aanvallen.

De oorlog in Oekraïne gaat op 24 februari zijn vijfde jaar in. Topoverleg over het beëindigen van de oorlog in Berlijn voor de kerst en een gesprek tussen de Oekraïense president Zelensky en Amerikaanse president Trump over het 20-puntenplan van Zelensky leidden tot weinig concreets.

Deze maand komen Trump, Zelensky en Europese leiders bij elkaar in Washington om te praten over veiligheidsgaranties. Zelensky noemde veiligheidsgaranties voor Oekraïne eerder de sleutel tot een langdurige vrede, maar de leiders hebben daar nog geen concrete toezeggingen over gedaan.

NIeuwsuur besprak eind december de laatste ontwikkelingen met Oost-Europa-kenner Bob Deen en Rusland-correspondent Geert Groot Koerkamp.

Een bevelvoerder van de brandweer in Rijnsburg (gemeente Katwijk) is door de Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM) op non-actief gesteld nadat hij is aangehouden op verdenking van brandstichting.

De veiligheidsregio zegt in een verklaring erg geschrokken te zijn van het nieuws. "Brandstichting staat haaks op de kernwaarden van onze organisatie en de missie van de brandweer om levens en eigendommen te beschermen", zegt de VRHM.

Volgens de veiligheidsregio zien brandweermensen dagelijks de schade en het bijkomende verdriet die branden veroorzaken, waardoor de verdenking extra hard aankomt binnen de organisatie.

Mail van burgemeester

Omroep West meldde de aanhouding van de bevelvoerder gisteren op basis van een e-mail van de burgemeester van Katwijk aan alle fractievoorzitters.

In de e-mail, die in handen is van de regionale omroep, staat dat de man vrijdagavond is aangehouden. De burgemeester benadrukt in de mail dat er slechts sprake is van een verdenking en dat het onderzoek nog loopt.

De focus ligt nu op de opvang en ondersteuning van de directe collega's van de aangehouden brandweervrijwilliger. "Deze situatie is voor de betrokken ploeg en de gehele organisatie zeer aangrijpend en ongemakkelijk", zegt de veiligheidsregio.

Betrapt

Vrijdagavond zagen buurtbewoners rond de Kanaalstraat in Rijnsburg een man lopen die een schuur in brand wilde steken. De verdachte ging er op dat moment vandoor, maar kon later worden aangehouden.

De politie wilde gisteren niet bevestigen dat het hierbij gaat om de bevelvoerder van de brandweer. Vanwege de privacy van de verdachte doen ze hier nog geen uitspraken over.

'Stop met verspreiden van beelden'

Wel heeft de politie in een verklaring laten weten dat de aangehouden man zaterdag is verhoord. Inmiddels is de verdachte weer vrijgelaten, laat een politiewoordvoerder vanmiddag aan Omroep West weten.

Ook zou er volgens de politie online worden gespeculeerd over de identiteit van de verdachte. "Wij roepen iedereen met klem op om te stoppen met het verder verspreiden van beelden en verdere speculaties over de identiteit van de verdachte", aldus de politie. Burgemeester Middelkoop schrijft aan de fractievoorzitters dat het nieuws van de aanhouding van de brandweerman "al behoorlijk rondzingt in Rijnsburg".

Het aantal jonge bedrijfsartsen is in de afgelopen tien jaar flink toegenomen. Dat blijkt uit cijfers van het Capaciteitsorgaan, dat adviseert hoeveel artsen per specialisme moeten worden opgeleid. Tien jaar geleden begonnen zo'n 20 mensen aan de opleiding tot bedrijfsarts, in 2024 waren dat er zo'n 140.

Bedrijfsarts is van oudsher niet het meest gewilde beroep onder artsen. "Het toekomstbeeld bij beginnende geneeskundestudenten is toch vooral: snijden in het ziekenhuis", zegt Friso Muntinghe, voorzitter van beroepsvereniging De Jonge Bedrijfsarts.

Maar gedurende de geneeskundeopleiding kan dat idee veranderen. Het vak van bedrijfsarts is tegenwoordig steeds populairder onder jonge artsen, die veel waarde hechten aan een goede werk-privébalans. "Het is denk ik een generatie-effect", zegt Muntinghe. "Jonge mensen willen meer in hun leven dan werken."

Onder artsen hebben de specialismen in het ziekenhuis van oudsher het meeste aanzien. De concurrentie om deze opleidingsplekken is het grootst. Daarentegen zijn er al jarenlang tekorten aan bijvoorbeeld bedrijfsartsen en verzekeringsartsen.

Maar de concurrentie om de plekken in het ziekenhuis neemt de laatste tijd iets af, zegt directeur Cisca Joldersma van het Capaciteitsorgaan. En de interesse in banen buiten de ziekenhuiswereld neemt iets toe. Dat komt goed uit, zegt ze, want er zijn meer bedrijfsartsen nodig. Een groot deel van deze beroepsgroep gaat in de komende tien jaar met pensioen.

De afgelopen jaren is er flink campagne gevoerd om meer mensen op te leiden als bedrijfsarts. Dat slaat aan, zegt Boyd Thijssens van de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde. "Tegenwoordig is het vak erg in trek, onder jonge artsen en zij-instromers. Er zijn best wat medisch specialisten en huisartsen die de overstap maken." Het percentage zij-instromers ligt op dit moment rond de 30 procent, zegt Muntinghe.

'Vroeger roeping, nu gewone baan'

Bedrijfsartsen worden al lang niet meer gezien als verlengstuk van de werkgever, stelt Thijssens. "Als je je werk goed doet, kun je het verschil maken voor een grote groep werkenden." Hij legt uit dat een bedrijfsarts niet alleen zieke werknemers bijstaat. "Als er binnen één bedrijf meerdere werknemers met een burn-out zijn, kan je ook wat aan de werkplek veranderen." Dat spreekt veel jonge artsen volgens hem aan.

"Dat is het mooie verhaal", zegt Thijssens. "Maar is er ook echt een push-factor: aankomend artsen die niet meer in het ziekenhuis willen werken." Deze artsen knappen volgens Thijssens af op de cultuur en de vele onregelmatige diensten in het ziekenhuis. "Het is emotioneel beladen werk en de werkdruk is hoog. Overwerken is de standaard, dan lonkt het om elders te gaan kijken."

Huisartsen laten zich volgens Thijssens om deels dezelfde redenen omscholen tot bedrijfsarts. "Zij hebben korte, vluchtige patiëntcontacten, overvolle spreekuren en avond-, nacht- en weekenddiensten." Bedrijfsartsen hebben meer tijd per patiënt, en de dag eindigt in principe om 17.00 uur.

De cultuur in de medische wereld is volgens Thijssens veranderd. "Vroeger was arts worden echt een roeping, nu is het meer een gewone baan. Mensen willen het goed doen, maar wel in de context van een ander leven."

Flexibiliteit en autonomie

Een kwart van de artsen in opleiding tot medisch specialist heeft eens tot meerdere keren overwogen om te stoppen, bleek afgelopen jaar uit een enquête van De Jonge Specialist. "Redenen zijn de scheve werk-privébalans en de hoge werkdruk", zegt voorzitter Kirsten Dabekaussen. Zonde, vindt ze. "Je wilt dat artsen een keuze maken op basis van de inhoud van het vak. De bevlogenheid is er volop, maar we moeten zorgen dat de secundaire arbeidsvoorwaarden goed zijn geregeld."

Nu draaien beginnende artsen in het ziekenhuis vaak zo'n 46 tot 48 uur. Er moet een einde komen aan structureel overwerken, vindt Dabekaussen. Daarnaast is er volgens haar meer flexibiliteit en autonomie bij de invulling van de werkweek nodig. "Als je bijvoorbeeld kleine kinderen hebt, wil je die naar de opvang brengen. Maar als de overdracht om 07.40 uur is, red je dat niet."

In verschillende ziekenhuizen zijn afgelopen jaar initiatieven gestart om dit te veranderen, bijvoorbeeld door arts-assistenten een dag per twee weken vrij te roosteren. "Ik kan nu nog niet zeggen of mensen daardoor blijven", zegt Dabekaussen. "Maar je ziet wel dat het wordt gewaardeerd."

Het is belangrijk om bij de werkomstandigheden rekening te houden met de wensen van jonge artsen, vindt ook Joldersma. Maar dat is volgens haar niet eenvoudig. "Als artsen minder uren gaan werken, dan voeden we alleen maar het tekort. Dus: moet het in minder uren? Of kunnen we de oplossing zoeken in meer flexibiliteit en autonomie in het werk?"

Goedemorgen! Vanmiddag komt de rechter met een uitspraak tegen de vader en broers van de vermoorde 18-jarige Ryan uit Joure. Ook komt de organisatie VeiligheidNL met cijfers van vuurwerkslachtoffers van afgelopen jaarwisseling en wordt de Venezolaanse president Maduro rond 18.00 uur Nederlandse tijd voorgeleid in New York.

Eerst het weer: Het winterweer blijft voorlopig. Ook vandaag zijn er buien met hagel en sneeuw. Er is voor Noord- en Zuid-Holland code oranje afgegeven en voor de rest van het land code geel. Tussen de buien schijnt de zon en is het 0 tot 3 graden.

Dinsdag zijn er minder buien. Daarna gaat het weer vaker sneeuwen. De nachten verlopen koud met lichte of matige vorst. Overdag temperaturen rond het vriespunt.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Eva Schloss-Geiringer, de stiefdochter van Otto Frank, is zaterdag op 96-jarige leeftijd overleden. Dat meldt de Anne Frank Stichting. Schloss deed decennialang wereldwijd scholen aan om haar ervaringen uit de Tweede Wereldoorlog te delen met anderen.

De Oostenrijkse werd in 1929 geboren in Oostenrijk, maar haar ouders ontvluchtten het land nadat Hitler Oostenrijk in 1938 had geannexeerd. Vanaf 1940 woonde ze in Nederland aan het Merwedeplein in Amsterdam, waar ze de later Anne Frank leerde kennen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Radioprogramma Met Het Oog Op Morgen bestaat vandaag 50 jaar, daarmee is het al een halve eeuw een vaste waarde op de late avond op NPO Radio 1. Voor het jubileum werd gisteren een speciale uitzending uitgezonden. Dat was de 18126e aflevering van het programma.

In onderstaande video spreken (oud-)presentatoren hun waardering uit voor het programma:

Fijne dag!

Het KNMI heeft voor de provincies Noord- en Zuid-Holland code oranje afgegeven. Volgens het weerinstituut kan er in het westen van het land plaatselijk drie tot vijf centimeter sneeuw vallen.

Rijkswaterstaat had al gewaarschuwd voor een drukke ochtendspits. Automobilisten worden opgeroepen om de strooiwagens en sneeuwschuivers de ruimte te geven en ze niet in te halen.

Ook op het spoor zijn er problemen op meerdere trajecten. De NS meldt op acht verschillende trajecten een wisselstoring. Tussen Eindhoven en Heerlen rijden er minder treinen vanwege de weersomstandigheden.

Eva Schloss-Geiringer, de stiefdochter van Otto Frank, is zaterdag op 96-jarige leeftijd in haar woonplaats Londen overleden. Dat meldt de Anne Frank Stichting. Schloss deed decennialang wereldwijd scholen aan om haar ervaringen uit de Tweede Wereldoorlog te delen met anderen.

Schloss werd in 1929 geboren in Oostenrijk, maar haar ouders ontvluchtten het land nadat Hitler Oostenrijk in 1938 annexeerde. Vanaf 1940 woonde het gezin in Nederland. Ze woonde aan het Merwedeplein in Amsterdam, waar ze Anne Frank leerde kennen.

In 1942 moest Schloss net als Frank onderduiken voor de nazi's. Net als haar leeftijdsgenootje werd Schloss opgespoord, gearresteerd en uiteindelijk gedeporteerd. In tegenstelling tot Frank overleefde ze de concentratiekampen wel.

Na de bevrijding van Auschwitz in 1945 reisde Schloss samen met haar moeder terug naar Nederland. Onderweg ontmoetten ze Otto Frank, de vader van Anne Frank, die net als zij het concentratiekamp en alle ontberingen had overleefd. Uiteindelijk trouwde hij met haar moeder en werd hij haar stiefvader.

Studie fotografie

Frank speelde een belangrijke rol in haar leven, schrijft de stichting. Zo gaf hij haar zijn Leica-fototoestel. Schloss verhuisde naar Londen om fotografie te studeren. Ze ontmoette daar haar man Zvi Schloss, die negen jaar geleden overleed.

Tot op hoge leeftijd zette Schloss zich in om haar ervaringen te delen met anderen. Over de ijver waarmee ze zich daarop toelegde, maakte de Nederlandse documentairemaakster Martha van der Bly een documentaire: Eva's Mission.

Zelf tekende ze haar verhaal op in het boek Eva's Story: A Survivor's Tale. Ook deed ze haar verhaal voor het project USC Shoah Foundation Institute. Dat project heeft als doel de getuigenissen van Holocaust-overlevenden vast te leggen.

Bekijk hier een fragment van het gesprek met Eva Schloss-Geiringer voor een geschiedenisproject waarin ze vertelt over haar arrestatie:

De laatste decennia van haar leven verwierf Schloss bekendheid door haar getuigenissen van de wrede behandeling die zij en andere Joden in de concentratiekampen ondergingen. De eerste veertig jaar zweeg Schloss echter over haar ervaringen. "Ik sprak hier pas voor het eerst over in 1988 toen de tentoonstelling over Anne Frank naar Londen kwam", zei Schloss hierover.

Ze zei zich weinig te bemoeien met de politiek, maar te beseffen dat de wereld geen lessen leek te hebben getrokken uit de Tweede Wereldoorlog. "De oorlogen gingen door, de vervolging, het racisme en de intolerantie bestonden nog steeds." Dat besef leidde ertoe dat ze haar ervaringen begon te delen.

Gesprekken met scholieren

De Anne Frank Stichting schrijft dat de stichting sindsdien altijd een beroep op Schloss kon doen. Zo kwam ze op 88-jarige leeftijd naar Amsterdam ter gelegenheid van de 88e geboortedag van Anne Frank. Ze vertelde daar aan een groepje scholieren van het Amsterdams Lyceum haar levensverhaal. De leerlingen zaten op dezelfde school als Schloss had gezeten.

Ook sprak ze eens op een school in Californië, nadat er beelden waren verschenen van een groep scholieren die de nazigroet brachten en dronken van bekers die in de vorm van een swastika waren geplaatst. De toen 89-jarige Schloss vertelde hen over wat zij had meegemaakt in Auschwitz.

De scholieren boden haar in het emotionele gesprek hun excuses aan. "Ik denk dat ze een levensles hebben geleerd", zei Schloss nadien.

Verzetsmuseum

In het Verzetsmuseum Junior in Amsterdam is uitgebreid aandacht voor de oorlogservaringen van Eva Schloss-Geiringeren en haar familie. Ze werkte zelf nog mee aan de expositie. Het was deel van haar levenslange missie de herinnering aan haar vermoorde vader en broer levend te houden, schrijft het Verzetsmuseum.

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

Verschillende leiders roepen de Verenigde Staten op om te stoppen met het uiten van dreigende taal richting Groenland. De Amerikaanse president Trump zei gisteren in een interview met het Amerikaanse tijdschrift The Atlantic dat de VS Groenland "absoluut nodig heeft". Volgens Trump is dat vanwege de veiligheid en de strategische ligging.

Volgens de Deense minister-president Frederiksen slaat deze bewering "absoluut nergens op". "De VS heeft geen wettelijke basis om een van de drie landen van het Koninkrijk Denemarken te annexeren". Ze verwees daarbij ook naar het NAVO-bondgenootschap, waar zowel de VS als Denemarken onderdeel van uitmaken.

Ook de premier van Groenland zelf verwees naar die banden. "Generatieslang hebben we de VS gezien als buur en vriend", schrijft premier Nielsen op Facebook. De uitspraak dat de VS Groenland nodig heeft, noemt hij dan ook "zeer onbeleefd en respectloos". "Ons land mag niet als een middel tot een doel worden gezien."

Ook de president van Finland uitte steun aan Groenland. "Niemand besluit voor Groenland en Denemarken, dan Groenland en Denemarken zelf", schreef Stubb op X. "Onze Scandinavische vriend Denemarken en de minister-president hebben onze volledige steun".

Vergelijking Venezuela

Het is niet voor het eerst dat Trump dreigende taal uitslaat richting Groenland, maar door het Amerikaanse optreden in Venezuela vorige week kijken landen gespannen naar in welke landen Trump op een soortgelijke wijze zou kunnen optreden. Trump heeft meermalen herhaald dat hij Groenland wil annexeren.

Afgelopen weekend plaatste de vrouw van een belangrijke adviseur van Trump op sociale media een bericht met Groenland in de kleuren van de Amerikaanse vlag. "Spoedig", schreef ze erbij.

Groenland heeft zelfbestuur binnen het Deense koninkrijk, maar voor een aantal belangrijke zaken, zoals defensie en buitenlandbeleid, bepalen de Denen de koers. Het merendeel van de inwoners van Groenland wil uiteindelijk helemaal onafhankelijk worden van Denemarken.

Correspondent Rolien Créton bezocht begin vorig jaar Groenland en sprak daar met Groenlanders over de vernieuwde interesse in hun land:

De laatste zestien dodelijke slachtoffers van de brand in Crans-Montana zijn geïdentificeerd. Dat meldt de politie in het Zwitserse kanton Wallis aan de Franstalige omroep RTS.

Daarmee is de identiteit bekend van alle veertig overledenen. Hun families zijn op de hoogte gebracht, de lichamen zullen naar hen worden overgebracht.

Tieners

Het jongste van de veertig slachtoffers was 14 jaar oud, het oudste 39. 26 dodelijke slachtoffers waren achttien jaar of jonger.

In totaal zijn 22 Zwitsers overleden. Onder de achttien anderen zijn zes Italianen, een Belg, zeven Fransen, een Portugees, een Roemeen en een Turk. Een laatste slachtoffer had zowel de Britse als de Franse en de Israëlische nationaliteit.

Voor vrijdag 9 januari is een dag van nationale rouw afgekondigd in Zwitserland, zo maakte bondspresident Guy Parmelin bekend. Om 14.00 uur zal een minuut stilte worden gehouden, waarin kerkklokken in het hele land zullen luiden.

Winterweer heeft dit weekeinde al alles gebracht: overlast en ongelukken in het verkeer en aan de andere kant winterpret en mooie foto's. Ook de komende dagen vriest het in de nacht een paar graden en komt het kwik overdag amper boven nul. Van tijd tot tijd vallen er ook winterse buien en dat betekent dat de kans op gladheid voorlopig groot blijft.

Na een nacht met lichte en lokaal matige vorst en een enkele sneeuwbui, trekken vanochtend opnieuw flinke buien over het land. Die brengen, op een smalle kuststrook na, vrijwel overal sneeuw.

Ochtendspits

Mogelijk doet de zone met sneeuwbuien precies tijdens de ochtendspits de Randstad aan. Als dat gebeurt, is de overlast daar groot. Omdat de positie van de buien nog erg onzeker is, is het verstandig voor vertrek de weersverwachting en de waarschuwingen te checken.

In de loop van de dag blijft een winterse bui mogelijk. Tussendoor is er zon en wordt het 0 tot 3 graden.

Morgen is de kans op buien iets minder groot, maar helemaal droog blijft het niet. Een koude nacht wordt gevolgd door een dag met zonnige perioden en een middagtemperatuur tussen -1 en +2 graden.

Woensdag

Woensdag trekt dan weer een storing met sneeuw over het land. Hoe intensief die sneeuw wordt, is nog even afwachten, maar het kan best stevig worden. Donderdag volgt dan met een enkele winterse bui, vrijdag is de kans op neerslag, dan een mix van sneeuw en regen, weer een stuk groter. Het kan dan ook flink waaien.

Amerika heeft opmerkelijke plannen met Venezuela. Na de gevangenneming van Nicolas Maduro zei president Trump dat de VS de Venezolaanse olie-industrie zal overnemen en het land voorlopig gaat "runnen".

Net zo opvallend is wat Trump niet zei: hij nam het woord "democratie" niet in de mond. Alleen al daarom is deze aanval op Venezuela anders dan andere Amerikaanse interventies.

Post-Vietnam trauma

Vrijwel alle Amerikaanse presidenten sinds de jaren 80 zeiden bij buitenlandse interventies dat ze waren ingegeven door de wens de democratie te herstellen of te installeren.

In 1989 zei George Bush senior dat de gevangenneming van de Panamese president Noriega was bedoeld om "de democratie te verdedigen". Zijn opvolger Bill Clinton legde vijf jaar later het ingrijpen in Haïti uit als het bevorderen van democratie op het westelijk halfrond. Na 9/11 zei George W. Bush herhaaldelijk dat de VS de democratie wilde opbouwen in Irak en Afghanistan.

De retoriek over het exporteren van de democratie begon met Ronald Reagan. Na de nederlaag in Vietnam ondernam de VS weinig buitenlandse avonturen totdat Reagan aan de macht kwam. Onder zijn leiding hervatte Amerika een lange traditie van buitenlandse inmenging in Latijns-Amerika. Daarbij gebruikte Reagan consequent één argument in het bijzonder: dat het Amerikaanse volk het andere landen gunde net zo'n democratische maatschappij te hebben als de VS zelf.

Dat argument hield lang stand in het Witte Huis. De laatste president die er uitgebreid gebruik van maakte was Obama, in toespraken over het Midden-Oosten. Maar sinds Trump aan zijn eerste termijn begon, lijkt het ideaal van het verspreiden van de democratie verdwenen.

Miljoenen mensen wereldwijd, ook in de VS, zullen er niet rouwig om zijn. Pogingen de democratie te introduceren in Irak en Afghanistan faalden en gingen ten koste van honderdduizenden mensenlevens. Vooral Irakezen en Afghanen vonden de dood, maar ook Amerikaanse militairen en burgers.

Ook financieel waren de kosten astronomisch. Amerika gaf 680 miljard euro uit aan acht jaar oorlog en bezetting van Irak. Aan 20 jaar bezetting van Afghanistan spendeerde Washington bijna twee biljoen euro.

Al met al is het geen wonder dat er nauwelijks stemmen opgaan om in Venezuela vrije verkiezingen te helpen organiseren. Het is nog onduidelijk hoeveel steun de Amerikaanse actie van gisteren geniet in het Venezolaanse leger en onder de bevolking. Trump wil zijn vingers niet branden aan een langetermijncommitment vol risico's.

Nieuwe beloftes

Wat Trump gisteren wel beloofde is "vrede, vrijheid en rechtvaardigheid voor het volk van Venezuela". Hij voegde eraan toe dat veel Venezolaanse migranten daar ook van zullen profiteren. Dat is een signaal dat de regering hen het liefst ziet terugkeren naar hun geboorteland.

Trumps woorden weerspiegelen ook de nieuwe Nationale Veiligheidsstrategie, waarin staat dat democratie geen universeel doel meer is, of een rechtvaardiging voor buitenlandse interventies.

Het document grijpt terug op de 200 jaar oude Monroe Doctrine, een verklaring waarin toenmalig president Monroe stelde dat de VS als heer en meester moest worden beschouwd op het westelijk halfrond. Tijdens de persconferentie noemde Trump zijn eigen strategie grappend de 'Donroe Doctrine'.

Trump zei verder dat Amerika zal zorgen voor een "veilige, correcte en verstandige" machtswisseling in Venezuela. "We kunnen geen risico nemen dat iemand anders aan het stuur komt die niet het beste voor heeft met het Venezolaanse volk. Dat hebben we decennialang gehad. Dat gaan we niet weer laten gebeuren". Geen woord dus over democratie of verkiezingen. Duidelijk is wel dat Trump er veel aan is gelegen wie de volgende Venezolaanse leider wordt.

De politieke elite in Caracas zal daar de komende periode rekening mee moeten houden omdat de Amerikaanse "armada" van oorlogsschepen voorlopig voor de kust blijft. Trump zei dat de VS niet bang is weer militair in te grijpen "als dat moet" om te zorgen dat het land "correct wordt bestuurd".

Van democratie naar dominantie

Misschien zijn de uitspraken van aanhangers van Trump de beste indicatie van wat de VS in Venezuela wil bereiken. Bij Fox News zei de gepensioneerde luchtmacht brigadegeneraal Rob Spalding dat hij geen verdere aanvallen verwacht. De gevangenneming van Maduro "was een waarschuwing aan het regime om zich anders te gedragen. Dat zal niet per se leiden tot democratie in Venezuela. Maar ik denk niet dat dat het doel was."

Het doel was volgens hem te testen wat Rusland, China en Iran, de grootste bondgenoten van Venezuela, "kunnen doen of bereid zijn om te doen" in reactie op de gevangenneming van Maduro.

In die zin luisterde Spalding goed naar Trump tijdens zijn persconferentie, toen hij zei dat "onder onze nieuwe nationale veiligheidsstrategie, nooit meer zal worden getwijfeld aan Amerikaanse overheersing in het westelijk halfrond".

Het was vanmiddag buitengewoon druk op het hoogste punt van Noord-Brabant. Er kwamen zoveel mensen naar de Gulbergen bij Mierlo en Nuenen om te sleeën, dat de politie moest ingrijpen.

De Gulbergen is een voormalige vuilnisbelt. Het hoogste punt is ruim 62 meter boven NAP. Het wordt ook wel het Dak van Brabant genoemd. Voor veel sneeuwliefhebbers genoeg reden om vandaag goed ingepakt met een slee naartoe te trekken.

Er kwamen echter zoveel mensen met de auto naar de sneeuwheuvel, dat de enige toegangsweg dichtslibde, schrijft Omroep Brabant. Rond 16.00 uur sloot de politie de weg daarom volledig af.

Eventuele hulpdiensten konden er niet meer door:

De verkeersdrukte heeft verder niet voor problemen gezorgd.

In een week tijd zijn 16 doden gevallen bij de protesten in Iran, melden twee mensenrechtenorganisaties in het land. De demonstranten zijn boos vanwege de stijgende kosten van levensonderhoud. In verschillende regio's leiden de protesten tot confrontaties met veiligheidsdiensten.

Het is onrustig in Iran sinds een groep winkeliers vorige week zondag het werk neerlegde in de hoofdstad Teheran, uit protest tegen de inflatie.

De afgelopen week melden zowel staatsmedia als mensenrechtenorganisaties doden en gewonden. Mensenrechtenorganisatie Hengaw spreekt van zeker 17 doden sinds het begin van de protesten, activistennetwerk HRANA houdt het op 16. Ook zouden er 582 mensen zijn gearresteerd. De cijfers kunnen niet onafhankelijk worden geverifieerd.

Inflatie

Door de internationale sancties tegen het regime is de inflatie in Iran torenhoog. De sancties zijn door de Verenigde Naties in september na tien jaar weer ingesteld. Het Westen verdenkt Iran ervan een atoomwapen te ontwikkelen, wat het land zelf ontkent. Binnen zes maanden heeft de Iraanse munt de helft van zijn waarde verloren.

Met name winkeliers met winkels op marktpleinen worden hard geraakt door de sancties. Veel van hun producten worden geïmporteerd en zijn flink daardoor duurder geworden. Nadat winkeliers in Teheran vorige week het werk hadden neergelegd, volgden protesten in andere steden. Ook studenten en jonge werkloze mannen doen eraan mee.

Inmenging VS

Vrijdag sprak president Trump zijn steun uit voor de demonstranten. Hij zei dat als Iran niet stopt met het doden van demonstranten, "de Verenigde Staten hen zullen komen redden". We zijn klaar voor actie", schreef Trump. Het is nog onduidelijk wat hij daarmee bedoelt.

De hoogste leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei, zei "niet te bukken voor de vijand". Volgens het bewind is de VS betrokken bij een complot van westerse landen tegen Iran. Vrijdag beschuldigde een lid van de Iraanse veiligheidsraad op X de VS en Israël ervan de demonstraties in Iran aan te wakkeren.