NOS Nieuws - Algemeen

Een Britse rechter heeft het verbod op de pro-Palestijnse actiegroep Palestine Action bestempeld als onwettig. Volgens de rechter was het besluit van het Lagerhuis om de groep tot terroristische organisatie te bestempelen buitenproportioneel.

Wel blijft het verbod op de groep in stand tot in ieder geval een hoorzitting later deze maand, waar eventuele vervolgstappen worden besproken en ook een mogelijk hoger beroep. Daarmee blijft het uiten van steun aan Palestine Action of deelname aan acties van de groep voorlopig strafbaar in het Verenigd Koninkrijk.

Verbod

Vorig jaar juli stemde een overgrote meerderheid van het Lagerhuis in met een voorstel van de regering om de antiterrorismewet aan te passen. Daarmee werd Palestine Action toegevoegd aan de lijst met terroristische organisaties.

De maatregel werd ingesteld nadat activisten van Palestine Action onder meer vernielingen hadden aangericht op een luchtmachtbasis in Oxfordshire. Ze besmeurden militaire vliegtuigen met verf en richtten voor miljoenen euro's schade aan.

De groep ging in beroep tegen het regeringsbesluit en begon een rechtszaak, en heeft nu dus gelijk gekregen. Volgens de rechter was het besluit om de groep als terroristische organisatie aan te merken een te zwaar middel en had het verbod "wel degelijk geleid tot een aanzienlijke inbreuk op het recht op vrijheid van meningsuiting en het recht op vrijheid van vergadering".

'Monumentale overwinning'

De overheid zegt tegen de BBC de uitspraak te betreuren. Minister van Binnenlandse Zaken Mahmood zegt dat het besluit om Palestine Action op de terrorismelijst te zetten het resultaat was van een langdurig, nauwgezet proces. "En ik ben het niet eens met de stelling dat het verbieden van deze terroristische organisatie buitenproportioneel is."

Huda Ammori, medeoprichter van Palestine Action, spreekt van een "monumentale overwinning". De regering kan nog wel in beroep tegen de uitspraak.

Het verbod op Palestine Action leverde forse kritiek op van onder meer de Verenigde Naties en mensenrechtenorganisaties. Experts van de VN voerden aan dat protestacties die alleen schade veroorzaken en geen menselijke slachtoffers maken, niet als terrorisme moeten worden beschouwd.

Correspondent Verenigd Koninkrijk Arjen van der Horst:

"Door het besluit van de regering om Palestine Action op de lijst van terroristische organisaties te zetten werd het ook strafbaar om openlijk steun aan deze groep te betuigen. Dat besluit werd door tegenstanders als buitenproportioneel gezien.

Daardoor zag je bij pro-Palestijnse demonstraties veel betogers die spandoeken droegen met teksten waarmee ze steun betuigden aan Palestine Action. Dat leidde afgelopen zomer bijna wekelijks tot arrestaties. De mensen die werden opgepakt waren vooral ouderen, niet bepaald het klassieke profiel van een terrorist."

Het noodweer dat gisteren delen van Spanje en Frankrijk teisterde, heeft meerdere levens geëist en veel schade veroorzaakt.

Zo vielen in Frankrijk twee doden. In de buurt van Toulouse is een man in zijn tuin om het leven gekomen, nadat hij van een ladder viel. Gisteren overleed een chauffeur nadat een tak op zijn vrachtwagen was gevallen. Volgens de Franse autoriteiten raakten 26 mensen gewond.

De weersdienst Meteo France heeft voor grote delen van het land code geel en oranje afgegeven.

In de buurt van Bordeaux zijn straten onder water gelopen. Een verslaggever van tv-zender TF1Info staat tot aan haar middel in het water.

450.000 huishoudens zitten nog steeds zonder stroom. Het zuiden van het land is het hardst getroffen. Gisteren meldde netbeheerder Enedis dat 850.000 huishoudens geen elektriciteit hebben.

Het departement Gironde meldt dat 135.000 mensen geen telefoonbereik hebben, doordat het mobiele netwerk is getroffen. Tientallen scholen in het zuiden van het land blijven uit voorzorg dicht.

Vluchten geannuleerd

In Spanje is de regio Catalonië het zwaarst getroffen. In Barcelona is een vrouw om het leven gekomen nadat een deel van een dak van een bedrijfspand op haar was gevallen. In totaal moesten negen mensen naar het ziekenhuis.

Op de luchthaven van Barcelona zijn ruim honderd vluchten geannuleerd vanwege de storm. Ook in grote delen van Spanje geldt nog steeds code geel en oranje voor harde wind en neerslag.

Dijk ingestort

Verder heeft Portugal te maken met noodweer. Bij Coimbra, in het noorden van het land, is een deel van een autoweg op een dijk ingestort. Volgens de autoriteiten moeten bijna 15.000 mensen worden geëvacueerd als het gebied overstroomt.

Veel wegen zijn afgesloten nadat ze onder water waren gelopen.

Het zuidwesten van Europa heeft al weken last van overlast door extreem weer. De storm Nils trok met windstoten tot 160 kilometer per uur over de landen.

Ook in Italië is een dode gevallen door het noodweer. In de buurt van Rome is een man in zijn woning om het leven gekomen door een aardverschuiving. Twee anderen raakten gewond en zijn opgenomen in het ziekenhuis.

Een 26-jarige man uit Helmond is veroordeeld tot acht jaar cel en tbs voor seksueel misbruik van kinderen onder de 12 jaar. Verdachte Wesley W. heeft in een periode van tien jaar twintig slachtoffers gemaakt. Justitie had vijftien jaar gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging geëist.

De man werkte tot voor kort als leerkrachtondersteuner op een basisschool in zijn woonplaats. Ook was hij oppas bij mensen thuis. Het misbruik vond zowel op school als op de oppasadressen plaats. Het jongste slachtoffer was 2 jaar oud, het oudste 10, meldt Omroep Brabant.

W. werd in september 2024 aangehouden nadat meerdere ouders meldingen hadden gedaan over de leerkrachtondersteuner. De verdachte heeft vrijwel alles bekend. Hij had ook beeldmateriaal gemaakt van het misbruik.

Spelletje

W. betastte de kinderen tijdens een spelletje. Dat gebeurde eerst over de kleding, later raakte W. de kinderen ook over en in de onderbroek aan. Ook liet hij sommige kinderen hem aanraken. Volgens de rechter liet hij het na om hulp in te schakelen voor zijn stoornis, terwijl hij daar al lange tijd van wist.

De voormalige leerkrachtondersteuner kon al die tijd zijn gang gaan omdat hij een populaire meester was op de school, meldt Omroep Brabant. Ook werd hij door ouders als oppas aangenomen.

De rechter vindt het kwalijk dat de man de kinderen opdroeg om niets over het misbruik te vertellen en dat hij beelden van het misbruik had gemaakt. "De kinderen moeten leven met de vrees dat deze beelden ooit nog op het internet verschijnen", aldus de rechter.

De rechter acht de man verminderd toerekeningsvatbaar en de kans op herhaling groot. Daarom is behalve een celstraf van acht jaar ook tbs met dwangverpleging opgelegd. W. moet de slachtoffers ook een schadevergoeding van in totaal 125.000 euro betalen.

Salarissen voor politieke ambtsdragers moeten fors omhoog en andere arbeidsvoorwaarden moeten daaraan worden aangepast. Dat stelt het college voor de rechtspositie van politieke ambtsdragers ARPA in een advies aan het kabinet. De betere betaling is nodig om het werken in een politiek ambt voor iedereen die daarvoor gekwalificeerd is aantrekkelijk te houden, aldus het college.

De beloning moet volgens het college in lijn worden gebracht met de bestuurlijke zwaarte van het ambt en de secundaire arbeidsvoorwaarden in lijn met die van werknemers. "Gedurende jaren is dat al niet meer gebeurd. Er is alle reden een inhaalslag te maken."

Salarissen en vergoedingen

Concreet adviseert het college de salarissen van kabinetsleden drie jaar achtereen met 5 procent te verhogen. Dat heeft ook als voordeel dat ministers weer meer gaan verdienen dan de hoogste ambtenaren van hun ministerie. Leden van de Eerste en Tweede Kamer zouden er drie jaar lang 4 procent salaris bij moeten krijgen.

Wat betreft de overige politieke ambtsdragers pleit het college ook voor salaris- of vergoedingsverhogingen drie jaar achtereen.

Wat verdienen politici?

Tweede Kamerleden krijgen officieel geen salaris, maar een 'schadeloosstelling'. Die is, met vakantiegeld en eindejaarsuitkering, zo'n 141.000 euro per jaar. De voorzitter en ondervoorzitters van de Tweede Kamer krijgen daar nog een toelage op, net zoals de fractievoorzitters van de politieke partijen.

Het Eerste Kamerlidmaatschap is geen fulltime functie, daarom krijgen de leden van de senaat een lagere schadeloosstelling: 2867 euro per maand. Ook hier krijgen (onder)voorzitters en fractievoorzitters meer.

Alle ministers, dus ook de minister-president, verdienen 205.000 euro per jaar. Een staatssecretaris krijgt iets minder: zo'n 192.000 euro per jaar. Deze bedragen zijn inclusief vakantiegeld en eindejaarsuitkering.

Het salaris van burgemeesters, wethouders en gemeenteraadsleden hangt af van de grootte van de gemeente. Voor burgemeesters is dat maximaal 13.000 euro per maand, voor wethouders zo'n 11.000 euro per maand en voor raadsleden 2687 euro.

Die zou voor burgemeesters, wethouders en raadsleden van grote en middelgrote gemeenten 6 procent moeten zijn, voor gedeputeerden van provincies en leden van het dagelijks bestuur van waterschappen 5 procent en voor statenleden, leden van het algemeen bestuur van waterschappen en raadsleden van kleine gemeenten 3,3 procent.

Verzwaring en risico's

Het college wijst erop dat de taken van politieke ambtsdragers de afgelopen vijftien jaar "significant" zwaarder zijn geworden. "Maatschappelijke vraagstukken worden steeds complexer en de verwachtingen van burgers nemen toe: de overheid moet krachtig, wendbaar, transparant, dienstbaar, rechtvaardig én snel maatwerk leveren."

Daarnaast compenseren de vergoedingen voor ambtsdragers niet altijd het inkomensverlies dat ambtsdragers in hun hoofdberoep lijden omdat ze ook politiek werk doen.

Daarnaast voert het college aan dat ambtsdragers de afgelopen vijftien jaar meer met intimidatie te maken hebben gekregen. Verder staan ze meer in de schijnwerpers, waardoor ook het afbreukrisico toenam.

"Het is belangrijk dat politieke ambtsdragers hun rol goed kunnen (blijven) spelen", schrijft het college, "met voldoende ondersteuning, goede arbeidsvoorwaarden en voldoende ontwikkelmogelijkheden, zonder dat zij door overmatige werkdruk, laat staan door agressie en intimidatie worden gehinderd of zelfs voortijdig uitvallen."

Na volgende verkiezingen

Het is zeer de vraag of het komend kabinet iets met het advies zal doen, dat komt op een gevoelig moment. Het aankomende kabinet-Jetten wil juist grote bezuinigingen doorvoeren. Om die reden staan er flinke bezuinigingen voor rijksambtenaren op stapel. Zij krijgen bijvoorbeeld dit jaar geen salarisverhoging.

Als het kabinet-Jetten en de Eerste en Tweede Kamer instemmen en het advies overnemen, kunnen ze daar zelf niet meteen van profiteren. De maatregelen gaan dan pas in na nieuwe verkiezingen.

Schiphol denkt dat het aantal reizigers dit jaar verder zal toenemen. De luchthaven verwacht tussen de 68 en 72 miljoen passagiers, door de inzet van nieuwe grote vliegtuigen.

Het aantal reizigers zou daarmee voor het eerst uitkomen boven het niveau van voor de coronaperiode, dat op 71,7 miljoen ligt. Het afgelopen jaar vlogen bijna 69 miljoen mensen van, via of naar Schiphol.

Schiphol Group, waar naast de Amsterdamse luchthaven ook Eindhoven Airport, Rotterdam The Hague Airport en Lelystad Airport onder vallen, heeft een goed jaar achter de rug, blijkt uit de jaarcijfers. De winst kwam uit op 550 miljoen euro en ook het aantal vliegbewegingen nam toe. De luchthaven wil de komende jaren 10 miljard euro investeren in de kwaliteit van de luchthavens.

Belangrijk jaar

"2025 was een belangrijk jaar voor Schiphol Group", stelt de luchthaven. "De vliegtuigen op vluchten van en naar Schiphol worden stiller, we werkten hard aan achterstallig onderhoud en betere arbeidsomstandigheden voor medewerkers."

Vorig jaar waren er problemen op het vliegveld doordat het grondpersoneel van KLM een aantal keren het werk neerlegde. Dat had gevolgen voor het vliegverkeer. Onder het grondpersoneel vallen mensen die bagage in- en uitladen, vliegtuigen verplaatsen en reizigers te woord staan. Ze eisten een hoger loon en een betere regeling voor zwaar werk.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) begint een onderzoek naar PostNL vanwege de overname van concurrent Sandd. Er wordt al jaren gesproken over de samenvoeging van de bedrijven. Die had nooit mogen doorgaan, oordeelde het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) in december voor de tweede keer.

ACM heeft de afgelopen weken met verschillende partijen gesproken over die uitspraak, maar dat heeft nog niet geleid tot een oplossing. Het is nog niet bekend wanneer het onderzoek naar PostNL is afgerond.

Als de toezichthouder oordeelt dat er sprake is van tegenstrijdigheid met de mededingingsregels: de wettelijke regels die eerlijke concurrentie tussen ondernemingen beschermen, dan zal zij passende maatregelen opleggen aan PostNL in het belang van het herstel van de postmarkt.

Steeds duurder

PostNL zegt de rol van de toezichthouder te respecteren. Maar het bedrijf geeft ook aan dat nieuw onderzoek de postmarkt niet vooruit helpt. "De sector heeft juist behoefte aan stabiliteit en toekomstgerichte besluitvorming voor klanten en medewerkers."

Sandd werd in 2019 overgenomen omdat het bezorgen van brievenbuspost steeds minder lonend is, doordat er steeds minder brieven en kaarten worden verstuurd.

Bij PostNL gaat het nu ook niet goed met de briefpost. Er wordt nog steeds minder verstuurd. Daardoor wordt het voor het bedrijf steeds duurder om de verplichte postbezorging overeind te houden. De komende jaren krijgt het bedrijf ook meer tijd om de post te bezorgen.

President Trump heeft het grootste vliegdekschip ter wereld, de USS Gerald R. Ford, opdracht gegeven om naar het Midden-Oosten te varen. Dat melden Amerikaanse media.

Trump verhoogt daarmee de druk op Iran om een akkoord te sluiten over het Iraanse atoomprogramma. De onderhandelingen daarover worden volgende week hervat.

Een ander Amerikaans vliegdekschip, de USS Abraham Lincoln, is al meer dan twee weken in de regio, samen met drie begeleidende marineschepen. De USS Gerald R. Ford bevindt zich in het Caribisch gebied.

De Gerald R. Ford en zijn begeleidende marineschepen lagen tot afgelopen oktober in de Middellandse Zee. Toen kregen ze in de aanloop naar de aanvallen op Venezuela en de ontvoering van president Maduro opdracht naar het Caribisch gebied te gaan.

De VS en Iran spraken vorige week weer over het sluiten van een akkoord over het Iraans atoomprogramma. De VS wil voorkomen dat Iran atoomwapens ontwikkelt. Iran hoopt dat met een akkoord de economische sancties tegen dat land worden versoepeld.

Voor de VS gaan de onderhandelingen ook over het Iraanse raketprogramma en de Iraanse steun aan Hamas, Hezbollah in Libanon en de Houthi's in Jemen. Volgende week gaan de besprekingen verder.

Ultimatum

Trump dreigde woensdag opnieuw met militair ingrijpen als Iran zich niet naar de Amerikaanse eisen voegt. "Of we sluiten een deal, of we moeten iets stevigs doen, net als vorige keer." Met dat laatste doelde hij op de bombardementen op Iraanse nucleaire complexen in juni vorig jaar.

Woensdag zei Trump al dat hij over het sturen van een tweede vliegdekschip nadacht. Gisteren zei hij dat het voor Iran "heel traumatiserend" zou zijn als er geen akkoord komt. Gevraagd naar hoeveel tijd hij Iran nog geeft, zei hij "ongeveer een maand". "Het moet snel gaan. Ze moeten heel snel instemmen."

Met de komst van de Gerald R. Ford neemt de slagkracht van de Amerikanen voor een eventuele aanval op Iran fors toe. Het schip heeft 75 vliegtuigen en helikopters aan boord. Ook heeft het vliegdekschip meerdere marineschepen om zich heen.

De Franse politie heeft negen mensen gearresteerd op verdenking van grootschalige ticketfraude in het Louvre. Het gaat onder meer om twee medewerkers van het museum en twee gidsen, schrijft de Franse krant Le Parisien.

Grootschalig netwerk ontmanteld

De verdachten rekenden woekerprijzen voor groepsrondleidingen, waarbij ze meer dan de toegestane twintig personen toelieten. Ruim tien jaar lang kon het netwerk zijn gang gaan, waarbij volgens het museum voor meer dan 10 miljoen euro aan verliezen is geleden.

De politie heeft ook honderdduizenden euro's aan contant geld in beslag genomen, waarvan een deel buitenlandse valuta. Daarnaast zijn er drie voertuigen in beslag genomen en verschillende bankkluizen, schrijft Le Parisien.

Verdachte aanwezigheid

De arrestaties vonden deze week plaats, nadat eind 2024 een onderzoek was gestart na een klacht van het museum. Het Louvre sloeg alarm over twee Chinese gidsen die vaak aanwezig waren in het wereldberoemde museum. Ze zouden groepen Chinese toeristen het museum binnenlokken, terwijl ze dezelfde tickets meerdere keren voor verschillende bezoekers gebruikten.

Medewerkers van het museum werden vervolgens cash betaald om de ticketcontroles te omzeilen. Volgens het onderzoek ging het om tot wel twintig groepen bezoekers per dag. Met de opbrengst investeerden de verdachten in onroerend goed, zowel in Frankrijk als in Dubai.

Volgens het Franse Openbaar Ministerie is het Paleis van Versailles ook benadeeld in de fraudezaak, maar details daarover zijn nog niet bekendgemaakt.

Inbraak, lekkage, fraude

De fraudezaak komt boven op een steeds langere lijst aan tegenslagen voor het museum. In oktober werden op klaarlichte dag, in slechts enkele minuten, juwelen uit het Louvre gestolen ter waarde van meer dan 88 miljoen euro.

Na die roof kondigde het Louvre aan de toegangsprijzen te verhogen om de beveiliging te kunnen verbeteren. In de afgelopen maanden zijn verschillende verdachten aangehouden en ondervraagd, maar daar is nog niets uitgekomen.

Ook bleek vorig jaar dat honderden boeken beschadigd zijn door een lekkage. Het gebouw zou ernstig verouderd zijn. Bij het personeel van het museum bestaan grote zorgen over de bedrijfsvoering. In de drukste periode van het jaar besloten medewerkers te staken, waardoor het museum genoodzaakt was een aantal dagen te sluiten.

Het Louvre is een van de drukste musea in de wereld met dagelijks gemiddeld 30.000 bezoekers.

Klarna overtreedt mogelijk de wet. Dat zeggen deskundigen die de handelswijze van het bedrijf beoordeelden. De Zweedse online bank staat niet ingeschreven in een register waar ze wettelijk gezien wel in moeten staan.

Het gaat om het incassoregister, een plek waar incassobureaus en andere dienstverleners zich verplicht moeten inschrijven om bedragen bij particulieren te mogen innen. Klarna staat daar nog niet op, maar stuurt wel aanmaningen. Dat blijkt onder meer uit antwoorden op Kamervragen van vorige week, naar aanleiding van een artikel van Follow the Money.

Incassopraktijken uitvoeren zonder registratie is sinds 1 april 2025 een economisch delict. De Inspectie Justitie en Veiligheid moet erop toezien dat bedrijven zich aan de incassowet houden.

Die inspectie is al zeker sinds juli vorig jaar op de hoogte van de werkwijze van Klarna. Toen meldde schuldenexpert André Moerman van website Schuldinfo.nl de mogelijke overtreding, blijkt uit stukken die de NOS heeft ingezien.

Toch is Klarna na die melding doorgegaan met aanmaningen sturen.

Hoe werkt Klarna?

Als je ervoor kiest om bij een webwinkel achteraf te betalen via Klarna, ga ja eigenlijk een lening aan bij Klarna. Niet jij, maar Klarna betaalt de aankoop aan de webwinkel.

Daarna probeert Klarna de schuld die je hebt te innen. Als er niet betaald wordt, laat Klarna een incassobureau aanmaningen sturen, of de bank doet dat zelf. In dat laatste geval treedt Klarna eigenlijk op als incassobureau.

Het gebeurt ook dat Klarna de schuld doorverkoopt aan opkopers van schulden.

In augustus stuurde Klarna bijvoorbeeld nog een aanmaning voor een bestelling van ruim 1000 euro bij CheapTickets. De e-mail gaat om 22.56 uur de deur uit. Op dat moment staat Klarna niet ingeschreven bij het incassoregister.

"Dit zijn twee overtredingen ineen", zegt Moerman. "Het bedrijf mag geen aanmaningen sturen zonder registratie. En het mag ook geen contact opnemen met schuldenaren na 20.00 uur. Voor beide overtredingen kunnen ze boetes krijgen."

De Wet kwaliteit incassodienstverlening

De Wet kwaliteit incassodienstverlening (Wki) werd op 1 april 2024 ingevoerd om een einde te maken aan misstanden in de incassowereld. Incassobureaus werden verplicht om zich te registreren. Daarvoor moeten ze aan regels voldoen over duidelijke, eerlijke communicatie, inzicht in de opbouw van de vordering, zorgvuldige omgangsvormen en correcte behandeling van klachten.

Tot dan was de incassomarkt vrijwel niet gereguleerd. Dat leidde tot agressieve benaderingsmethoden van sommige incassobureaus, onterechte of torenhoge kosten en slechte communicatie.

Na een overgangsperiode is het uitvoeren van incasso-werkzaamheden zonder registratie vanaf 1 april 2025 verboden.

"De wet is klip en klaar. Klarna pleegt een economisch delict als het niet is geregistreerd als buitengerechtelijke incassodienstverlener," zegt Marco Loos, hoogleraar consumentenrecht aan de Universiteit van Amsterdam. "De wet geldt al vanaf 1 april 2024. De overtreding duurt dus al geruime tijd. Het zou niet vreemd zijn als de toezichthouder of het Openbaar Ministerie inmiddels tegen een zo duidelijke overtreding zou optreden."

Demissionair staatssecretaris Arno Rutte (Justitie en Veiligheid) is op de hoogte van de werkwijze van Klarna. "Ja, ik ben bekend met het versturen van dergelijke betalingsherinneringen en aanmaningen", antwoordde hij vorige week op Kamervragen, die tot nu toe onopgemerkt bleven.

Onderzoeksbelang

Rutte erkent ook dat Klarna zich 'in beginsel' moet registreren. En: "Klarna staat op het moment dat deze vragen worden beantwoord niet in het register van incassodienstverlening."

Toch durft hij niet te stellen dat Klarna de wet overtreedt. Rutte: "Ik hecht eraan te benadrukken dat het oordeel of het bedrijf voldoet aan de verplichtingen die de wet stelt bij de Inspectie Justitie en Veiligheid ligt en niet bij mij."

De inspectie doet geen uitspraken over eventuele stappen tegen Klarna. "Wij mogen geen uitspraken doen over individuele ondernemingen", mailt een woordvoerder. "Ook in het kader van onderzoeksbelang en bewijsvergaring kunnen we niets zeggen."

Tijd nodig

Klarna laat weten dat het tijd nodig had om goed te kunnen begrijpen hoe de incassowet op het bedrijf van toepassing is. "Wij erkennen dat dit te lang heeft geduurd en dat we sneller hadden moeten handelen," mailt een woordvoerder. "Onze aanvraag voor het incassoregister is nu klaar en zal de komende dagen worden ingediend."

Goedemorgen! Vandaag doet de rechter uitspraak in de Stint-zaak. Twee mannen worden verantwoordelijk gehouden voor een ongeluk in 2018 in Oss met een elektrische bolderkar, waarbij vier kinderen om het leven kwamen. En de Duitse bondskanselier opent de jaarlijke veiligheidsconferentie in München.

Eerst het weer: In het noorden valt nog enige tijd sneeuw en regionaal ontstaat een dun sneeuwdek. Het wordt er maximaal 1 graad. Elders is het grijs, vaak droog en 2 tot 7 graden.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Noorse oud-premier Jagland is aangeklaagd voor "grove corruptie" vanwege zijn banden met de Amerikaanse zedendelinquent Jeffrey Epstein. Dat meldt de Noorse politie.

Uit recent vrijgegeven e-mails uit de zogenoemde Epstein-files blijkt dat Jagland meerdere keren contact had met Epstein en plannen maakte voor reizen naar diens huizen in Parijs, New York en Palm Beach.

Het onderzoek naar Jagland past in een bredere schokgolf in Noorwegen na de vrijgave van de documenten. Ook prinses Mette-Marit, diplomaat Mona Juul, haar partner Terje Rød-Larsen en WEF-topman Børge Brende zijn onder de loep genomen vanwege contacten met Epstein.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Schaatsers Xandra Velzeboer en Jens van 't Wout mogen zich sinds gisteren olympisch kampioen noemen. Velzeboer na winst op de 500 meter, Van 't Wout deed het op de 1000 meter.

Bekijk hun gouden races nog eens terug op muziek:

Fijne dag!

"Het telefonisch bankieren is nu begonnen", zei president van De Nederlandsche Bank Jelle Zijlstra toen hij op 13 februari 1986 de eerste overboeking met het programma Girotel deed. Maar eigenlijk begon daarmee het internetbankieren in Nederland.

Bijna ging de eerste overboeking nog mis. Voor een zaal genodigden zou Zijlstra namens de Postbank 100.000 gulden overmaken naar het comité dat de Olympische Spelen in 1992 naar Amsterdam wilde halen. Zijlstra tikte een nul te veel in, waardoor er een miljoen zou zijn overgeschreven. Een alerte bankier was er net op tijd bij om dat te corrigeren.

Girotel begon in 1986 met duizend gebruikers klein, maar kreeg daarna jaarlijks 10.000 nieuwe klanten. Dat kwam doordat steeds meer Nederlanders een pc in huis kregen, vertelt Bob Timmerman, hoofd digitaal bankieren van ING. "De computer sloot je aan op de televisie, en met een modem kon je direct inbellen bij de Postbank in Breda."

Op die manier konden consumenten en ondernemers voor het eerst vanuit huis hun saldo bekijken, geld overmaken en overzichten maken waar ze precies hun geld aan uitgaven.

De nieuwe vinding werd met een bedrijfsfilm aan de wereld gepresenteerd:

Halverwege de jaren 90 had Girotel een half miljoen gebruikers. Steeds minder vaak moesten ze inbellen om hun bankzaken te doen. "Vanaf midden jaren 90 kregen steeds meer huishoudens internet via de kabel. Zo ging Girotel over naar MijnPostbank, dat zich uiteindelijk doorontwikkelde naar de bankieren-app van vandaag."

Slimme jongens

Het toen nog maar net zelfstandige Postbank zag in Girotel een uithangbord om zich als vooruitstrevende bank te presenteren. "Midden jaren 80 moest je nog naar het postkantoor om geld op te nemen of een overboeking te doen", blikt Timmerman terug. "Soms moest je door de regen, vaak stond je in de rij. Je moest ook allemaal dingen invullen. De PTT bedacht in die tijd manieren om thuis op de pc dingen te doen. 'Waarom niet bankieren?', dachten een paar slimme jongens bij de Postbank."

In de apps van alle banken is volgens Timmerman nog altijd de basis van Girotel uit 1986 terug te zien: "Geld overmaken, saldo checken en inzicht in je uitgaven. Dat is eigenlijk wat we nog steeds met onze app doen."

Girotel kende ook al de tweestapsmanier van inloggen van nu, vult Timmerman aan: "Na het inbellen identificeerde je je met een zescijferig nummer en een geheime code, vergelijkbaar met de pincode. Geld overboeken moest je goedkeuren met een Transactie Autorisatie Nummer, een TAN-code. Die stond op een lijst die jij alleen had. Nu log je op de app in met een rekeningnummer en wachtwoord, en keur je overboekingen goed met je vingerafdruk of gezichtsscan."

Bij de eerste Girotel-gebruikers ontstond ergernis over de tijd die het duurde om de bankzaken te regelen. Timmerman: "Je was lange tijd in gesprek met je 14K4-modem. Dat vond niet iedereen thuis even leuk. Ook ging de telefoonrekening er flink door omhoog. Toen is een manier bedacht om eerst offline alle overschrijvingen klaar te zetten, om daarna in te bellen en snel alles te versturen en te ontvangen."

Die hard-gebruikers

Timmerman begon zijn carrière in het bankwezen bijna negentien jaar geleden bij de Postbank, de voormalige overheidsbank die later opging in ING.

Al dan niet toevallig was zijn eerste klus bij de Postbank het afsluiten van Girotel in 2005. "Een aantal die hard-gebruikers wilde er echt niet van af. We zijn toen met zijn allen naar de oude centrale computer, het mainframe, in Rotterdam gegaan. En hebben met een borrel die computer uitgezet. Toen moesten die klanten ook over op internetbankieren."

Met spanning kijken Europeanen naar de toon die de Amerikanen op de veiligheidsconferentie in München zullen aanslaan. Ze moeten nog even geduld hebben. Vanmiddag trapt de Duitse bondskanselier Merz af, morgen spreekt VS-buitenlandminister Rubio.

Vorig jaar liet vicepresident Vance de zaal in verbijstering achter. "Richt je niet teveel op Rusland of China, het gevaar in Europa komt van binnenuit", zei hij, waarbij hij sprak over "massamigratie" en "censuur".

Europese leiders luisteren met stijgende verbazing naar die toespraak van de Amerikaanse vicepresident:

De Europeanen werden overvallen door de keiharde kritiek. De voorzitter van de conferentie, Christoph Heusgen, barstte in zijn slotspeech zelfs in huilen uit. "Een Europese nachtmerrie", noemde hij de editie van 2025.

Bob Deen, onderzoeker bij instituut Clingendael, was erbij. "Het was een ijsemmer die uitgestort werd". Ook dit jaar is hij in München. Mensen zijn zenuwachtig over wat de Amerikaanse buitenlandminister gaat zeggen, merkt hij.

Zelf verwacht hij een wat gematigder toon. "Rubio is een meer klassieke diplomaat. Het zou kunnen dat we na afloop denken, 'deze viel mee'. Maar we moeten het afwachten, de Amerikanen blijven onvoorspelbaar."

Beter voorbereid

De Europeanen zijn na een jaar Trump beter voorbereid. "Er is echt wel wat veranderd in onze houding richting de VS", meent Deen. "Niemand hapt nog naar adem, we laten niet meer alles over onze kant gaan".

Hij is benieuwd naar Merz' toespraak. "Eerder liet hij zich stevig uit richting de VS. Doet hij dat vanmiddag ook of wordt het vooral meebewegen en proberen de Amerikanen aan boord te houden?"

Sloopkogelpolitiek

In een rapport ter voorbereiding op de conferentie staat harde taal over Trump 2 en de Europese opstelling. "In een tijdperk van sloopkogelpolitiek lopen degenen die passief toekijken voortdurend het risico ten onder te gaan. Gezien de hoeveelheid sloopwerk die al bezig is, is het niet genoeg alleen te reageren en te proberen de oude status quo te herstellen. Er staat te veel op het spel. Sterker nog, alles staat op het spel."

De veiligheidsconferentie in München is een echte netwerkbijeenkomst. Tal van staatshoofden en regeringsleiders komen erheen, uit alle hoeken van de wereld. Voor Nederland komen onder anderen demissionair premier Schoof en de ministers Brekelmans en Van Weel.

Er is genoeg te bespreken in het officiële gedeelte en in de wandelgangen. Iran, Venezuela, de oorlog in Oekraïne, allemaal vragen ze om aandacht, net als de breuk in de trans-Atlantische verhoudingen.

Extreemrechtse vrienden

Want de Amerikanen zegden de vriendschap met hun traditionele Europese bondgenoten op in München vorig jaar, maar daarvoor in de plaats zochten ze nadrukkelijk toenadering tot nieuwe vrienden, uiterst rechtse partijen op het continent. Vicepresident Vance bezocht na afloop van de veiligheidsconferentie Alice Weidel, de voorvrouw van de Alternative für Deutschland.

Ook andere radicaal- en extreemrechtse partijen die zich net als Trump verzetten tegen migratie en klimaatbeleid kunnen rekenen op steun van de VS. "Amerika moedigt zijn politieke bondgenoten in Europa aan om deze heropleving van de geestdrift te bevorderen, en de groeiende invloed van patriottische Europese partijen geeft reden tot groot optimisme', is te lezen in de Amerikaanse veiligheidsstrategie.

Bekoelde liefde

Maar de liefde tussen uiterst rechts in Europa en Trumps MAGA-beweging is inmiddels behoorlijk bekoeld. De Europese populistische partijen nemen steeds meer afstand van de Amerikaanse president. "In het begin wilden die de nieuwe vrienden van Trump zijn, maar nu wordt de Amerikaanse president ook een klein blok aan hun been", zegt Matthijs Rooduijn, hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam.

"Het is een dilemma voor uiterst rechts", vertelt Rooduijn. "Ze delen de kernboodschap van Trump. Ze zeggen op te komen voor hun eigen groep. Amerika voor de Amerikanen, Nederlanders in Nederland of Duitsers in Duitsland. Die groep staat altijd centraal en wordt volgens hen bedreigd door migranten, de 'elite' of klimaatbeleid."

"Maar nu zitten ze in een spagaat. Als Trump de VS wil beschermen met importheffingen hebben de kleinere landen daar last van. Dan staat het Amerikaanse 'eigen groep eerst' haaks op hun belangen. Dat zorgt voor spanningen."

De steun voor Amerika is in Europese landen flink afgenomen, ook onder de achterban van de radicaal- en extreemrechtse partijen. "Je ziet overal hetzelfde verschijnsel. Premier Meloni in Italië, Jordan Bardella van Rassemblement National in Frankrijk en zelfs Nigel Farage in het Verenigd Koninkrijk zijn er dubbel over. Ze hebben goed contact met Trump, maar ze proberen zich op de vlakte te houden en het niet te veel over hem te hebben omdat een steeds groter deel van hun achterban dat niet waardeert."

Europese middenpartijen én uiterst rechts, iedereen worstelt met een passend antwoord op Trumps 'sloopkogelpolitiek'. In München wordt opnieuw een poging gedaan het te formuleren.

De Zuid-Afrikaanse president Ramaphosa zet het leger in om de politie te ondersteunen bij de bestrijding van georganiseerde misdaad. Ramaphosa zei in zijn jaarlijkse 'state of the nation'-toespraak dat criminele bendes de meest directe bedreiging zijn voor "de democratie, de samenleving en de economische ontwikkeling" in het land.

Het leger wordt de komende dagen ingezet in de provincies West-Kaap en Gauteng, waar Kaapstad en Johannesburg liggen. In West-Kaap zijn schietpartijen tussen drugsbendes aan de orde van de dag. In Gauteng kampen autoriteiten vooral met gewelddadige groepen die actief zijn in de illegale mijnbouw.

Zuid-Afrika heeft een van de hoogste moordcijfers ter wereld. Gemiddeld worden er gemiddeld ongeveer zestig mensen per dag gedood. Vuurwapens zijn het meest gebruikte wapen bij geweldsdelicten, vaak gaat het om illegale wapens. In Kaapstad raken geregeld ook omstanders, onder wie kinderen, gewond bij schietpartijen tussen rivaliserende bendes.

Naast de inzet van het leger kondigde Ramaphosa aan dat er 5500 extra politieagenten worden aangenomen en dat de inlichtingendiensten worden versterkt. Ook worden bepaalde misdaadsyndicaten specifiek aangepakt.

Regering onder druk

De president erkende dat criminaliteit niet alleen levens kost, maar ook economische gevolgen heeft. Volgens hem zorgt het geweld voor angst in de samenleving en houdt het investeerders tegen.

Ramaphosa staat sinds 2018 aan het hoofd van Zuid-Afrika en leidt sinds juni 2024 een coalitieregering. De regering staat onder druk om de veiligheid en de dienstverlening te verbeteren, terwijl het land ook kampt met hoge werkloosheid en problemen met de watervoorziening.

De Noorse oud-premier Thorbjørn Jagland is aangeklaagd voor "grove corruptie" vanwege zijn banden met de Amerikaanse zedendelinquent Jeffrey Epstein. Dat meldt de Noorse politie.

Uit recent vrijgegeven e-mails uit de zogenoemde Epstein-files blijkt dat Jagland meerdere keren contact had met Epstein en plannen maakte voor reizen naar diens huizen in Parijs, New York en Palm Beach. Een familievakantie naar Epsteins privé-eiland in 2014 ging niet door omdat Epstein ziek werd. Ook zou Jagland Epstein hebben gevraagd om hulp bij een banklening voor een huis in Oslo.

De Noorse financiële opsporingsdienst doorzocht deze week drie woningen van Jagland. Het onderzoek moet uitwijzen of hij voordelen, zoals geschenken of reizen, heeft ontvangen.

Jagland was premier van 1996 tot 1997, oud-voorzitter van het Noorse Nobelcomité en van 2009 tot 2019 secretaris-generaal van de Raad van Europa. Die laatste functie gaf hem immuniteit, waardoor hij niet strafrechtelijk vervolgd of onderzocht kon worden.

De Raad van Europa had woensdag aangekondigd dat Jaglands diplomatieke immuniteit zou worden opgeheven vanwege de documenten.

Jagland heeft eerder al gezegd dat het contact met Epstein onverstandig is geweest, maar dat hij nooit op het privé-eiland of in de privéjet van Epstein is geweest. Ook heeft hij verklaard dat hij niet betrokken is geweest bij Epsteins privéleven en zijn misdaden.

Groter Noors onderzoek

Het onderzoek naar Jagland past in een bredere schokgolf in Noorwegen na de vrijgave van de documenten. Ook prinses Mette-Marit, diplomaat Mona Juul, haar partner Terje Rød-Larsen en WEF-topman Børge Brende zijn onder de loep genomen vanwege contacten met Epstein.

Prinses Mette-Marit bood eerder al een "welgemeende verontschuldiging" aan voor haar vriendschap met Epstein, die doorging nadat hij al was veroordeeld voor seksueel misbruik.

Wie was Jeffrey Epstein?

Jeffrey Epstein (1953-2019) was een steenrijke Amerikaanse zakenman die bekend werd door zijn invloedrijke contacten en ernstige (seksuele) misdrijven. Hij vergaarde zijn fortuin onder meer door investeringen en het beheren van vermogen van extreem rijke cliënten. Dankzij zijn rijkdom en netwerk had hij toegang tot politici, beroemdheden en royals over de hele wereld.

In 2008 werd Epstein veroordeeld voor gedwongen prostitutie. Hij werd toen ook verdacht van het misbruiken van tientallen minderjarige meisjes, maar daarvoor werd hij niet vervolgd vanwege een deal met de openbaar aanklager. Hierdoor ontliep hij een jarenlange gevangenisstraf.

In 2019 werd hij opnieuw gearresteerd op verdenking van seksueel misbruik van minderjarigen. Een maand later werd hij dood aangetroffen in zijn cel, vermoedelijk door zelfdoding, nog voordat zijn proces kon beginnen.

De vrijgegeven Epstein-files hebben wereldwijd tot onderzoeken geleid naar mensen met banden met Epstein, waaronder prominente politici en publieke figuren. Zijn zaak staat symbool voor machtsmisbruik en het uitbuiten van kwetsbaren door invloedrijke personen.

Het Internationaal Olympisch Comité (IOC) ligt onder vuur vanwege de verkoop in de officiële fanshop van T-shirts met een ontwerp van de Olympische Zomerspelen in 1936 in Berlijn. Die Spelen werden door het naziregime van Adolf Hitler gebruikt als propagandamiddel om het idee van 'Arische superioriteit' uit te dragen.

Het bewuste shirt toont het originele afficheontwerp van kunstenaar Franz Würbel: een mannelijke figuur met lauwerkrans, boven zijn hoofd de olympische ringen en daaronder de Brandenburger Tor met de tekst "Germany Berlin 1936 Olympic Games". Het T-shirt is inmiddels uitverkocht.

In Duitsland klinkt kritiek op de verkoop. Klara Schedlich, sportwoordvoerder van de Groenen in het Berlijnse deelstaatparlement, noemt de keuze voor het ontwerp "problematisch en ongeschikt voor een T-shirt zonder context". Volgens haar reflecteert het IOC onvoldoende op zijn eigen geschiedenis en de rol die de Spelen van 1936 speelden als centraal propagandamiddel van het naziregime.

Het IOC heeft in een verklaring de verkoop verdedigd door te zeggen dat het shirt deel uitmaakt van een zogeheten 'Heritage Collection', waarin originele affiches, emblemen en andere ontwerpen uit alle edities van de Olympische Spelen zijn opgenomen. Volgens het comité wordt daarmee "130 jaar aan olympische kunst en vormgeving belicht".

Historische context

Tegelijkertijd wijst het IOC erop dat tijdens de Spelen van 1936 ongeveer 4500 atleten uit 49 landen deelnamen aan 149 medaille-evenementen. Onder hen was ook de zwarte Amerikaanse atleet Jesse Owens, die vier gouden medailles won en daarmee de racistische denkbeelden van de nazi's logenstrafte.

Volgens het IOC wordt in het Olympisch Museum in Lausanne uitgebreid stilgestaan bij de historische context van de Spelen van 1936.

Bekijk hieronder een terugblik op de Olympische Spelen van 1936:

De Nationalistische Partij van Bangladesh (BNP) heeft de eerste verkiezingen in Bangladesh sinds de studentenopstand van 2024 overtuigend gewonnen. Volgens lokale media koerst BNP af op ongeveer tweederde van de in totaal 299 zetels die te verdelen zijn.

De stembusgang volgde op de val van premier Sheikh Hasina, die vorig jaar na massale studentenprotesten het land ontvluchtte. Meer dan duizend demonstranten kwamen daarbij om het leven. Hasina werd later bij verstek ter dood veroordeeld voor haar rol bij het neerslaan van de protesten. Haar partij, de Awami League, mocht niet deelnemen aan de verkiezingen.

De aanloop naar de verkiezingen was onrustig. Minderheden waren de afgelopen maanden doelwit van geweld en tijdens de campagne vonden gewelddadige confrontaties plaats tussen politieke groeperingen. In totaal werden meer dan 150.000 agenten en 100.000 militairen ingezet om de verkiezingsdag veilig te laten verlopen. Volgens lokale media bleef het op de dag zelf grotendeels rustig.

De opkomst lag volgens lokale media rond de 60 procent, hoger dan bij de vorige verkiezingen.

De belangrijkste tegenstander van de BNP was het streng-islamitische Jamaat-e-Islami. De partij deed voor het eerst in jaren weer mee en ligt ideologisch ver af van de BNP. Jamaat geldt als conservatief-islamitisch en wil een grotere rol voor religie in het bestuur. Jamaat komt uit op ongeveer 70 zetels.

Herstel van democratie

BNP-leider Tarique Rahman, zoon van oud-premier Khaleda Zia, zal naar verwachting premier worden. Rahman keerde onlangs terug uit zelfverkozen ballingschap in Londen, waar hij verbleef nadat hij onder Hasina werd vervolgd voor onder meer corruptie.

Naast de parlementsverkiezingen werd in een referendum ook gestemd over grondwetswijzigingen, waaronder een versterking van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en een beperking van het aantal termijnen voor de premier. Een officiële uitslag daarvan is nog niet bekend.

De verkiezingen worden gezien als een belangrijke stap in het herstel van de democratie in het Zuid-Aziatische land. Interim-premier Muhammad Yunus sprak na afloop van een vreedzame en feestelijk verlopen verkiezingsdag en prees de inzet van kiezers en instellingen.

De EU wil vaart maken met het versterken van de interne markt. Als het niet lukt om met alle 27 EU-landen op korte termijn vooruitgang te boeken, wil de Europese Commissie kijken of er een begin kan worden gemaakt met een kleinere groep landen. Nederland ziet het wel zitten om zich bij zo'n kopgroep aan te sluiten.

De interne markt was een van de belangrijkste agendapunten op de informele top vandaag in een kasteel in het Belgische Alden Biesen. Die locatie werd speciaal gekozen om vrijuit te kunnen praten over de concurrentiekracht van de EU. Veel EU-leiders maken zich grote zorgen hierover. Zij vrezen dat Europa economisch te ver achteropraakt op China en de Verenigde Staten.

Een van de ideeën is daarom om regels voor bedrijven in alle EU-landen gelijk te trekken. Op die manier hebben bedrijven geen last van verschillen tussen EU-landen.

Deadline

De Europese Commissie wil het om te beginnen makkelijker maken om te investeren en te beleggen in bedrijven in andere lidstaten. Ook daarvoor hebben nu alle EU-landen eigen regels. Het voordeel van het gelijktrekken van die regels is dat jonge bedrijven in de hele EU op zoek kunnen naar investeringen om hun bedrijf te laten groeien.

Die bedrijven dragen dan meer bij aan de Europese economie en zullen minder snel de EU verlaten om zich bijvoorbeeld in de Verenigde Staten te vestigen, is de gedachte.

Het idee om barrières tussen lidstaten weg te nemen is niet nieuw. EU-landen praten er al tientallen jaren over. Maar als puntje bij paaltje komt stuiten concrete voorstellen vaak op verzet, omdat lidstaten vrezen dat het hun nationale markt schaadt en ze geen bevoegdheden af willen staan.

Daarom stelt Von der Leyen nu een deadline. Als in juni nog niet alle 27 EU-landen bereid zijn een begin te maken om de regels voor investeringen in andere lidstaten gelijk te trekken, dan stelt ze voor met een kleine groep welwillende landen van start te gaan.

Nederland in kopgroep?

Nederland staat positief tegenover de optie om met een kleine groep te beginnen. Andere landen kunnen dan later aansluiten.

Demissionair minister van Financiën Eelco Heinen overlegt nu al regelmatig met Duitsland, Frankrijk, Spanje, Polen en Italië om de mogelijkheden voor zo'n samenwerking te verkennen.

Mochten deze landen bereid zijn aan zo'n kopgroep deel te nemen, dan zijn er wel nog minstens drie deelnemers nodig. Volgens de Europese regels mag intensievere samenwerking binnen EU-verband alleen met minstens negen lidstaten.

Op de top spraken de leiders ook over andere mogelijkheden om de Europese concurrentiekracht te versterken. Zo moeten er plannen komen om de energieprijzen te verlagen en administratieve lasten voor bedrijven weg te nemen.

Omdat deze top informeel was, staan er geen conclusies op papier. Eind maart praten de EU-leiders opnieuw over concurrentiekracht, maar dan op een reguliere top. Daar moeten de vandaag uitgewisselde ideeën concreter worden.

De Europese Commissie zal in aanloop naar die top met een concreet stappenplan komen om de interne markt te versterken. Demissionair premier Schoof, die vandaag zijn laatste Europese top had, zal er dan niet meer bij zijn.

Verschillende organisaties en politici maken zich "grote zorgen" over de situatie op het elektriciteitsnet in Flevoland, Utrecht en Gelderland.

Vandaag werd duidelijk dat als er niet krachtig wordt ingegrepen er vanaf de zomer in die provincies geen nieuwe aansluitcontracten voor woningen afgegeven kunnen worden.

Volgens Vereniging Eigen Huis (VEH) vormt het volle stroomnet "een van de grootste risico's voor de realisatie van nieuwe woningen". Als huizen niet meer kunnen worden aangesloten op het net komt de leefbaarheid volgens de VEH "direct onder druk te staan". Er moeten daarom op korte termijn maatregelen worden genomen.

'Groter belang'

Daar zijn veel politici het mee eens. De Gelderse gedeputeerde Ans Mol (BBB) wil "koste wat het kost" voorkomen dat de bouw van woningen in Gelderland stil komt te vallen, ook als dat betekent dat er bijvoorbeeld minder inspraak komt voor omwonenden van nieuwe wijken. "We hebben geen gelegenheid om langer te wachten", zegt Mol tegen Omroep Gelderland.

"Het is van nationaal belang. Daar moet iedereen zich van bewust zijn. Dan komt er misschien wel een ontwikkeling in je achtertuin die niet zo leuk is. Maar als we straks geen woningen meer kunnen bouwen voor onze kinderen en de toekomst van Gelderland, dan is dat een groter belang."

Meer hoogspanning, snellere vergunningen

Ook Tennet zegt dat er snel maatregelen nodig zijn voor het overbelaste stroomnet. Volgens de netbeheerder zijn daar "meerdere knoppen" voor, zoals mensen belonen die geen elektriciteit verbruiken in de piekuren tussen 16.00 uur en 21.00 uur.

Tennet wil sneller hoogspanningsstations kunnen bouwen, die zijn nodig om het net uit te breiden. Een alternatief is het zwaarder belasten van het energienet, maar daardoor is er meer risico op overbelasting met stroomstoringen tot gevolg. Die komen nu zelden voor.

Bouwend Nederland, de branchevereniging voor de bouwsector, wijst erop dat in de drie provincies naar schatting de komende tien jaar tot bijna 240.000 woningen moeten worden gebouwd met een aansluiting op het stroomnet. Om dat voor elkaar te krijgen moeten bijvoorbeeld vergunningen sneller worden uitgegeven. Bouwend Nederland wil dat de nieuwe minister de regie over het dossier neemt.

Brandbrief

Tegen RTV Utrecht zegt gedeputeerde van de provincie Utrecht Huib van Essen (GroenLinks) zo snel mogelijk in gesprek te willen met Stientje van Veldhoven, de nieuwe minister van Klimaat en Groene Groei. De crisiswet die het nieuwe kabinet wil invoeren moet er zo snel mogelijk komen.

"Hiervoor sturen we samen met de provincies Flevoland en Gelderland een brandbrief naar het Rijk, waarin wij aandringen op snelle duidelijkheid en concrete maatregelen."

De Hongaarse oppositieleider Péter Magyar beschuldigt de partij van premier Viktor Orbán ervan een lastercampagne tegen hem voor te bereiden met een in het geheim opgenomen sekstape. Magyar is bij de parlementsverkiezingen in april de belangrijkste tegenstander van premier Orbán en staat voor in de peilingen.

"Ik vermoed dat ze van plan zijn een opname vrij te geven, gemaakt met apparatuur van de geheime dienst en mogelijk vervalst, waarop mijn toenmalige vriendin en ik te zien zijn tijdens intieme momenten," schrijft Magyar op zijn sociale media. Daarmee neemt hij een vlucht naar voren en wacht hij niet tot de sekstape wordt gepubliceerd.

Deze week stuurden onbekenden de link van een site naar Hongaarse journalisten. Op die site is een zwartwitfoto van een slaapkamer te zien. Magyar spreekt van een smeercampagne in Russische stijl.

Orbán en zijn Fidesz-partij zijn al bijna zestien jaar aan de macht. In die jaren hebben ze de democratische rechtsstaat steeds verder afgebroken.

De verkiezingen in Hongarije zijn op 12 april. In opiniepeilingen van onafhankelijke bureaus heeft Magyars centrumrechtse Tisza-partij bij kiezers die hun keuze hebben gemaakt een voorsprong van 8 tot 16 procentpunt op Orbáns partij.

De verschillen tussen de partijprogramma's zijn groot. Tisza wil een pro-westerse koers varen en zich onafhankelijk maken van fossiele energie uit Rusland. Orbán vaart een pro-Russische koers, ondanks het lidmaatschap van de EU en de NAVO. Ook de afbraak van de rechtstaat en de vrije pers in Hongarije leidt keer op keer tot conflicten met Brussel.

Correspondent Midden- en Oost-Europa Christiaan Paauwe:

"In Hongarije wachtte iedereen gisteren met spanning op de publicatie van de video, maar die kwam niet. Nu gaat Magyar zelf alsnog in op wat volgens hem te zien is in de video, ook al is die nog niet gepubliceerd. Het laat zien dat hij een mogelijk schandaal voor wil zijn.

De ex met wie hij op de video te zien zou zijn, lekte eerder al audio-opnames uit die door staatsmedia gebruikt werden voor een campagne tegen Magyar. Zij ontkent betrokken te zijn bij de illegale opname en wil samen met Magyar actie ondernemen.

Het echte schandaal hier, benadrukt Magyar, is dat de regering bereid is om dit soort tactieken toe te passen. Het zou een afleiding zijn voor een doofpotaffaire rond een batterijfabriek waarbij medewerkers giftige stoffen zouden hebben ingeademd.

Als de video daadwerkelijk online komt, zou het Magyar eerder kunnen helpen dan schaden. Voor zijn aanhangers is het verder bewijs hoe wanhopig Orbán op het moment is."

In IJsselstein is vanmiddag een manuscript van Jan Wolkers geveild. Het gaat om een ruwe versie van de roman De walgvogel uit 1974. De nieuwe eigenaar heeft 1900 euro neergeteld voor het manuscript.

Volgens het veilinghuis zijn manuscripten van Wolkers (1925-2007) bijzonder. "Een tijdje ging het verhaal dat Wolkers zijn manuscripten verbrandde, maar dat werd ontkracht in zijn biografie", vertelt taxateur Michael Meijering.

"Er komen weinig originele manuscripten van Wolkers op de markt. Dit zijn kleine parels die op je pad komen. Het is een stukje Nederlandse literaire geschiedenis."

Gevonden

Het manuscript is per toeval ontdekt door een erfgenaam van Joost de Wit, directeur van de Stichting ter Bevordering van Vertaling van Nederlands Werk, die het manuscript had gekregen van Wolkers. In het manuscript staan aantekeningen voor de drukker.

De Walgvogel gaat over een onmogelijke liefde tussen Lien en de ik-persoon. Het verhaal speelt zich af in Nederland en in Nederlands-Indië.

Wie het manuscript gekocht heeft, is niet bekengemaakt. De koper moest naast 1900 euro ook 25 procent veilingkosten betalen en heeft dus in totaal 2375 euro voor het manuscript betaald. Het kan een particuliere koper zijn of een organisatie. "Mogelijk door de universiteitsbibliotheek in Leiden, die meer van Jan Wolkers in bezit heeft", zegt Meijering. "Of een andere verzamelaar of liefhebber heeft dit nu aangeschaft."

Turks Fruit

Wolkers is een van de bekendste en invloedrijkste naoorlogse Nederlandse schrijvers. Zijn beroemdste romans, Turks Fruit (1969) en Terug naar Oegstgeest (1965), worden nog altijd veel gelezen. Naast schrijver, was hij ook beeldhouwer en schilder. Hij overleed in 2007 op 81-jarige leeftijd.