NOS Nieuws - Algemeen

De kunstwerken van Indiase kunstenaar Amrita Sher-Gil zijn na twee maanden wachten aangekomen in het Drents Museum. Het transport van de stukken werd uitgesteld door het Indiase ministerie van Cultuur vanwege de "huidige geopolitieke spanningen". De expositie zou oorspronkelijk op 22 maart van start gaan.

De werken zijn onderdeel van de tentoonstelling Europa is van Picasso, India is van mij, van Hongaars-Indiase schilder Amrita Sher-Gil (1913-1941). Het gaat om ongeveer zestig tekeningen en schilderijen uit de collectie van de National Gallery of Modern Art in de Indiase stad New Delhi.

Het Drents museum reageert verheugd. "Het is een groot moment dat deze langverwachte primeur in Nederland alsnog kan plaatsvinden en we Nederlanders kennis kunnen laten maken met de fantastische kunstenaar Amrita Sher-Gil", zegt directeur Robert van Langh.

Sher-Gil wordt gezien als de grondlegger van de moderne Indiase kunst. Ze is een "bruggenbouwer tussen twee werelden en een van de meest intrigerende, rebelse kunstenaars van de twintigste eeuw", schrijft het Drents Museum.

Haar kunst maakt deel uit van het Indiase erfgoed en haar werken verlaten het land zelden. Het is de eerste keer dat er in Nederland een groot overzicht van de kunstenaar te zien is.

Het Drents Museum heeft zes jaar gewerkt om de expositie van Sher-Gil naar Nederland te krijgen. Toen de kunst begin dit jaar ineens vertraagd bleek, sprongen 23 Nederlandse musea bij om een alternatieve tentoonstelling mogelijk te maken. De nu gearriveerde kunstwerken zijn te zien vanaf 14 mei tot en met 20 september.

In de Duitse plaats Sinzig, zo'n 25 kilometer ten zuiden van Bonn, is in een bank een gijzeling gaande. Volgens de regionale omroep SWR kreeg de politie om 09.00 uur de eerste melding binnen.

De binnenstad van Sinzig werd onmiddellijk afgezet en er steeg een helikopter op om de situatie vanuit de lucht in de gaten te houden.

In de loop van de ochtend werd duidelijk dat het vermoedelijk om meerdere gijzelaars en gijzelnemers gaat. Een van de gijzelaars is de chauffeur van een geldtransport.

De politie zegt aan te nemen dat de gijzelnemers het nieuws ook volgen en dat ze daarom terughoudend zijn met informatie.

Bekijk hier de eerste beelden uit Sinzig:

Het dodental van de explosie maandag in een vuurwerkfabriek in China is opgelopen naar 37. De dag na de ramp spraken staatsmedia nog over 26 doden. Naar één persoon wordt nog gezocht. Ongeveer 60 mensen raakten gewond.

De oorzaak van de ramp in de vuurwerkstad Liuyang is nog niet bekend. Het werk in alle vuurwerkfabrieken daar is voorlopig stilgelegd. In Liuyang staan honderden vuurwerkfabrieken. Die worden nu allemaal geïnspecteerd.

De schade rond de getroffen fabriek is enorm. Fabriekshallen zijn met de grond gelijk gemaakt en in de wijde omgeving zijn ruiten van huizen vernield. "Het was als een regen van glas," vertelde een buurtbewoner eerder.

In Liuyang werken zo'n 300.000 mensen in de vuurwerkindustrie. Dat is meer dan 20 procent van de bevolking. Het getroffen bedrijf kreeg in januari een boete omdat werknemers onzorgvuldig met explosieve stoffen omgingen. Ook moesten medewerkers een cursus veilig werken volgen.

Beelden van de explosie en de verwoesting kort na de ramp:

Het bedrijf achter taxi-app Yango krijgt een boete van 100 miljoen euro omdat het data van bestuurders en klanten op Russische servers heeft bewaard. Daarmee heeft het bedrijf de Europese privacyregels overtreden, concludeert de Autoriteit Persoonsgegevens (AP).

De AP begon in 2023 een onderzoek, samen met de privacytoezichthouders van Finland en Noorwegen, de landen in de EU waar Yango actief is. Uit dat onderzoek bleek dat het scans van onder meer rijbewijzen, woonadressen en rekeningnummers in Rusland opsloeg.

Volgens de AP ontbreekt het in Rusland aan de juiste waarborgen om dit soort data op te slaan. Zo is er in dat land geen onafhankelijke toezichthouder, en de overheid vormt volgens de AP zelf een gevaar voor de privacy: "In Rusland zijn persoonsgegevens niet zo goed beschermd als in Europa. Zo kan de Russische overheid mogelijk toegang krijgen tot deze gegevens."

Het moederbedrijf van Yango is MLU BV dat op papier in Amsterdam is gevestigd. Daarom legt de Nederlandse toezichthouder de boete op.

Onmiddellijk stoppen

Het bedrijf moet onmiddellijk stoppen met het opslaan van de data in Rusland. Doet het dat niet, dan kan de AP nieuwe boetes opleggen.

De boete van 100 miljoen euro is berekend op basis van de omzet van het concern waar MLU onderdeel van is. Dat is Yandex, een van oorsprong Russisch bedrijf dat ook jarenlang in Nederland stond ingeschreven. Sinds 2024 is het weer gevestigd in Rusland. Het had in dat jaar wereldwijd een omzet van ruim 12 miljard euro.

De app Yango is al enkele jaren actief in Noorwegen en Finland, maar is in beide landen niet erg succesvol. Andere taxidiensten, zoals Uber en Bolt, zijn daar een stuk groter.

Buiten de EU

Yango biedt in Europa ook nog diensten aan in Servië en Moldavië. Daarbuiten is het actief in meerdere landen in Afrika, het Midden-Oosten en Azië.

De AP legde in 2024 een boete van 290 miljoen euro op aan Uber vanwege een vergelijkbare overtreding van de Europese privacyregels. Uber bewaarde gegevens van gebruikers en bestuurders op servers in de Verenigde Staten.

Een middelbare school in Antwerpen heeft een strip van de Nederlandse tekenaar Sam Peeters van de leeslijst geschrapt omdat er tekeningen met agressieve seksuele handelingen tegen een vrouw in staan.

"Ik vraag me af of deze inhoud geschikt is voor een 14-jarige", zegt een ouder tegen de VRT. "Mijn kinderen stellen me er vragen over, en ik wil andere ouders waarschuwen." Deze ouder diende een klacht in bij de school.

De advocaat van de school zegt tegen de VRT dat de lijst al drie jaar in gebruik was, maar dat er nooit eerder een klacht was binnengekomen. De directie en het bestuur waren niet op de hoogte van de inhoud. "Naar aanleiding van de klacht hebben ze geoordeeld dat de beelden niet gepast zijn."

De school heeft de klagende ouder excuses aangeboden en de strip wordt niet meer gebruikt.

Mooi boek

De strip Iedereen op Claudia stond op een leeslijst met zestig strips, ook wel graphic novels genoemd. Leerlingen van ongeveer 14 jaar oud moesten er daar een uit kiezen en er een spreekbeurt over houden.

Nederlands Stripmaker des Vaderlands Margreet de Heer stelde de lijst in in 2018 met anderen samen. "Er was voor het onderwijs toen geen lijst met graphic novels die zich kunnen meten met een goed boek. Andere dan de Donald Duck of Suske en Wiske", zegt ze tegen de NOS.

Iedereen op Claudia hoorde volgens de makers ook thuis op die lijst. Het gaat over iemand die terugkijkt op zijn jeugdobsessie: de mooie en lieve maar ook onbereikbare Claudia. "Een mooi boek", zegt De Heer. Ze denkt dat sommige pubers zich hier in zullen herkennen.

De Heer vindt dat de docenten van de school niet als excuus kunnen aanvoeren dat ze niet wisten waar de strip over gaat. In de bij de lijst horende gids staat duidelijk vermeld dat obsessie en seks belangrijke thema's zijn. Een van de vragen die de leerlingen zich moeten stellen is: hoe merk je aan het verhaal wanneer de werkelijkheid overgaat in fantasie?

Auteur Sam Peeters begrijpt dat de school het album van de leeslijst heeft gehaald. Hij vindt het geweldig dat het op de Graphic Novels-leeslijst staat, maar zou het niet door leerlingen onder de 17, 18 jaar laten lezen. Volgens hem is er ook een zorgvuldige begeleiding nodig van iemand die uitlegt wat de auteur bedoelt. "Dat geldt voor alles wat je op school laat zien, ook voor film."

Peeters is docent comic design aan de kunstacademie Artez in Zwolle. Zelfs bij die studenten wil hij eerst context geven aan het boek, voordat het door hen gelezen wordt. De hoofdpersoon in Iedereen op Claudia wordt verliefd op een meisje dat bij hem in de klas komt. Zijn verliefdheid wordt obsessief en zijn fantasieën "gruwelijk toxisch" en gewelddadig. "Het is heel treurig", zegt hij.

Hij vindt de tekeningen over agressieve seksuele handelingen niet pornografisch, zoals de VRT ze noemt. "Het zijn geen tekeningen waar je opgewonden van wordt. Ze geven overduidelijk een extreme en over the top-versie van de frustratie van de hoofdfiguur, een heel zieke geest."

Meerdere Nederlandse onderwijsinstellingen hebben de studie-app Canvas geblokkeerd voor hun studenten en medewerkers. De app werd gisteravond opnieuw gekraakt door hackersgroep ShinyHunters. Door systemen van Canvas los te koppelen hopen onderwijsinstellingen dat de toegang tot gegevens van studenten en medewerkers beperkt blijft.

De hackersgroep meldde maandag dat het de gegevens van miljoenen studenten, docenten en onderwijsmedewerkers in handen hadden gekregen via Canvas. Studenten gebruiken Canvas om onder meer opdrachten in te leveren en lesmateriaal of cijfers in te zien.

Gisteravond kraakte de hackgroep de studie-app dus opnieuw, ondanks extra beveiligingsmaatregelen van moederbedrijf Instructure. De hackers plaatsten een bericht in Canvas, waarop een nieuw ultimatum van 12 mei werd gegeven om contact op te nemen en te onderhandelen, anders dreigt de organisatie de buitgemaakte gegevens openbaar te maken.

Tweede hack

Jochem Vreeman, woordvoerder van de Universiteit Twente zegt dat de universiteit vanmorgen alle studenten en medewerkers heeft geïnformeerd dat Canvas voorlopig niet beschikbaar is. Het onderwijs op de universiteit gaat wel door, maar via alternatieve wegen. Ook wordt er een onderzoek naar het lek ingesteld.

Ook de Erasmus Universiteit in Rotterdam, de Fontys Hogeschool, en de Vrije Universiteit Amsterdam haalden Canvas uit voorzorg offline. "We zijn de mogelijke gevolgen aan het inventariseren, en kijken of er eventuele maatregelen genomen moeten worden", zegt Wim Pleunis, woordvoerder van Fontys Hogeschool.

Mbo-instelling Deltion heeft het Canvas-systeem sinds 09.00 uur vanmorgen wel weer online gezet. Volgens een woordvoerder is het systeem weer veilig te gebruiken, "maar die afweging is voor iedere school anders".

De woordvoerder van Universiteit Twente zegt dat ze na de vorige hack een crisisorganisatie hebben opgetuigd. "Maar we hadden niet verwacht dat het Canvas-systeem meteen weer gehackt zou worden."

Wereldwijd getroffen

Niet alleen Nederlandse onderwijsinstellingen zijn de dupe van de hack. Volgens moederbedrijf Instructure heeft Canvas wereldwijd meer dan 30 miljoen gebruikers. Amerikaanse universiteiten zijn gehackt, zoals de prestigieuze Harvard- en Columbia-universiteit, evenals middelbare scholen.

De hack komt voor vele Amerikaanse studenten midden in een tentamenweek, waardoor sommige universiteiten de tentamens hebben uitgesteld.

Hoe nu verder?

Welke aanvullende maatregelen Nederlandse onderwijsinstellingen zullen treffen, is nog niet duidelijk. Veel Nederlandse universiteiten en hogescholen zitten in crisisoverleg en doen nog onderzoek.

De universiteiten waarschuwen studenten en medewerkers voor mogelijke phishingmails naar aanleiding van het datalek. Dit zijn mails die van een officiële instantie lijken te zijn, maar zijn nagemaakt zijn door criminelen. Daarmee proberen ze de ontvanger te overtuigen om online gegevens in te voeren, waarmee diegene vervolgens opgelicht kan worden.

Hoe herken ik een phishingmail?

Bron: Digital Trust Center van ministerie van Economische Zaken en Klimaat

De pornosite Motherless, waar beelden van vrouwen te vinden waren die werden misbruikt of stiekem werden gefilmd, is gisteravond laat uit de lucht gehaald. "Het OM heeft actie ondernomen naar aanleiding van berichtgeving van de NOS", laat een woordvoerder weten. Momenteel doet het OM verkennend onderzoek.

Uit onderzoek van de NOS en Nieuwsuur blijkt dat de IP-adressen van Motherless sinds gisteravond 22.30 uur onbereikbaar zijn. Eerder zag het bedrijf Nforce, dat Motherless in de lucht houdt, geen aanleiding om de site uit de lucht te halen.

Nforce bevestigt tegenover de NOS dat de site offline is als gevolg van "bepaalde acties in samenwerking met de autoriteiten". "Daarna hebben we vernomen dat de dienstverlening mag worden hervat, maar we hebben besloten eerst een interne evaluatie uit te voeren", laat directeur Simon Elimeleh weten.

"Daarvoor hebben we ook de klant om opheldering gevraagd. De site zal onbereikbaar blijven zolang deze evaluatie loopt." Het OM wil niet ingaan op de vraag of de website weer online kan komen.

Op de site, die al zeker sinds 2024 op Nederlandse servers staat, waren op grote schaal video's te vinden in rubrieken als "incest". De site kwam vorige maand in het nieuws doordat CNN er 20.000 video's vond waarop te zien waren hoe mannen hun vrouwen in hun slaap misbruiken. De zender deed onderzoek naar dergelijk materiaal naar aanleiding van de Franse zaak rond Gisèle Pelicot.

12.000 video's

Expertisebureau online misbruik Offlimits kreeg alleen al dit jaar bijna 142 meldingen binnen over maar liefst 12.000 video's op Motherless. Van die 142 meldingen ging het in 25 gevallen om kinderporno. De site reageerde niet op vragen om commentaar, wel werd in de gevallen van kinderporno de informatie snel verwijderd.

"Dit is precies wat nodig is met een site als deze", laat Offlimits-directeur Robbert Hoving weten in een schriftelijke reactie. "Ik vind dit een hele goede actie van het OM. Want we moeten niet tolereren dat de wet overtreden mag worden, ook niet online."

Publiciteit

Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid noemt het "hartstikke goed" dat het OM de site offline heeft gehaald. Dat dat pas gebeurde na publiciteit van zowel de NOS en Nieuwsuur als NRC, noemt Van Weel "niet erg". "De triggerfunctie van de media is soms belangrijk."

Gisteren zei de directeur van Nforce nog dat hoewel er veel klachten over Motherless zijn, dat niet betekent dat de site niet deugt. "Het toont slechts aan dat het nodig is om die informatie op te merken, te verwijderen en ervoor te zorgen dat dat gebeurt."

Wel vroeg Nforce Motherless om uitleg en wilde het maatregelen, blijkt uit een brief aan Motherless die Nforce op zijn website publiceerde.

Populairste categorie

Uit onderzoek van de NOS bleek dat de tag "incest" in de afgelopen week na "teen" en "amateur" de populairste categorie was, met ruim 1000 video's die samen 60 miljoen keer werden bekeken.

De meest bekeken video in de afgelopen week, met 4,2 miljoen views, is ondergebracht in de categorieën "incest" en "rape", in combinatie met "school girl" en "sister".

Weer online

Overigens is de kans aanwezig dat Motherless via een andere weg weer online komt. De domeinnaam van de website is niet in Nederland geregistreerd, en zou aan nieuwe servers kunnen worden gekoppeld.

Bij een tankstation langs de A16 ter hoogte van Hendrik-Ido-Ambacht heeft vanochtend brand gewoed in een vrachtwagen en een bestelbusje, meldt de regionale omroep Rijnmond. De brand is inmiddels meester.

De brand brak rond 09.30 uur door nog onbekende oorzaak uit. Voor zover bekend raakte niemand gewond. Volgens een aanwezige persfotograaf waren meerdere knallen te horen.

Bij de brand kwam veel zwarte rook vrij. De brandweer heeft metingen verricht, maar er zijn geen gevaarlijke stoffen aangetroffen.

Het vuur ontstond waarschijnlijk in de cabine van de vrachtwagen:

De brandende voertuigen stonden op de parkeerplaats zo'n 20 meter van de benzinepompen. Het tankstation sloot de toevoer naar de pompen uit voorzorg af.

Vanwege de brand ging de afrit Hendrik-Ido-Ambacht enkele uren dicht. Vanaf knooppunt Ridderkerk waren ook twee rijstroken in de richting van Dordrecht afgesloten. Dat veroorzaakte file, maar inmiddels de weg weer open.

Een brand in een Mexicaans pretpark heeft aan zeker vijf mensen het leven gekost. Het vuur brak uit in een grote evenementenhal tijdens een concert.

Het is nog onduidelijk waardoor het vuur ontstond. Op beelden van de brand is te zien dat de vlammen al snel metershoog uit het dak sloegen. De menigte probeerde zich in paniek in veiligheid te brengen.

De brand vond plaats in het Parque Tabasco in de stad Villahermosa, in het zuiden van het land. Daar was op dat moment een drukbezocht optreden aan de gang tijdens een jaarlijks festival. Tienduizenden mensen waren aanwezig.

De brandweer kon het vuur onder controle krijgen, maar niet voordat delen van de hal instortten. Een gespecialiseerd team gaat nu de restanten van de hal opruimen.

In de hal gingen ongeveer 200 kraampjes van kleine ondernemers in het park verloren. De plaatselijke gouverneur heeft een steunprogramma voor hen aangekondigd. Hij bood de familie van de slachtoffers ook condoleances aan.

De Britse premier Starmer zegt verantwoordelijkheid te nemen voor de slechte uitslag van zijn Labour-partij. De sociaaldemocraten stevenen af op een grote nederlaag bij de lokale en regionale verkiezingen die gisteren in Engeland zijn gehouden.

Er is nog maar een klein deel van de stemmen geteld, maar het is duidelijk dat het een bloedbad wordt voor Labour. In de tussenstand blijft Starmers partij ver achter bij de grote winnaar, de rechts-populistische Reform UK-partij van Nigel Farage. "De uitslagen zijn heel slecht, dat kunnen we niet mooier maken", zei Starmer daarover in een eerste reactie tegen journalisten.

Voor de Conservatieven is er ook fors verlies, maar minder dan voor Labour. De Liberal Democrats en de Green Party staan op winst.

Schotland en Wales

In delen van Engeland stemden de kiezers gisteren voor nieuwe gemeenteraden en regionale raden. Vooral in het noorden van het land en rond Londen konden mensen naar de stembus. Ook werden in zes gemeenten burgemeesters gekozen.

In Schotland en Wales waren er parlementsverkiezingen, maar daarvan zijn nog geen uitslagen.

Vastberadenheid

Labour verliest in Engeland nu al honderden zetels. "Dat doet pijn en ik neem daarvoor de verantwoordelijkheid" zei Starmer.

Hij maakte tegelijkertijd duidelijk dat hij niet van plan is om zijn positie op te geven. "Het doet niets af aan mijn vastberadenheid om de veranderingen die ik heb beloofd te realiseren." Hij zegt aan te blijven tot de volgende landelijke verkiezingen. Die zijn uiterlijk in 2029.

Volgens de premier is dat ook wat de kiezers willen. Zij snappen volgens hem welke economische uitdagingen er zijn en ook de "ingewikkelde internationale situatie".

Historische verschuiving

Pas een klein deel van de stemmen is geteld. Op een aantal plekken moet zelfs nog worden begonnen met tellen, maar het is wel duidelijk dat de Reform UK de grote winnaar gaat worden. De partij heeft nu al honderden raadszetels gewonnen en staat in de tussenstand op de eerste plaats. Politiek leider Farage spreekt van "historische verschuiving in de Britse politiek".

In Groot-Brittannië maken Labour en de Conservatieven al tientallen jaren de dienst uit. Dat lijkt nu te worden doorbroken. "We zijn zo gewend om te denken in termen van links en rechts. Toch is het Reform nu gelukt om te winnen in districten die altijd Conservatief waren of al sinds de Eerste Wereldoorlog op Labour stemden", zei Farage.

Door het verlies van Labour neemt de druk op premier Starmer toe. Hij ligt al onder vuur vanwege de geringe groei van de economie, de hoge kosten van levensonderhoud en de benoeming van de omstreden Peter Mandelson tot Brits ambassadeur in de VS.

Het Britse kiesstelsel

Het Verenigd Koninkrijk kent een ander kiesstelsel dan Nederland. De kandidaat die in een district de meeste stemmen krijgt wint de zetel. First past the post wordt dat genoemd. Dat is anders dan in Nederland, waar de stemmen evenredig worden verdeeld. Door het Britse systeem kunnen partijen enorme zetelaantallen winnen, of juist verliezen.

De Nederlandse KLM-stewardess die was opgenomen vanwege een mogelijke besmetting met het hantavirus, heeft het virus niet. Dat hebben tests uitgewezen, meldt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).

De vrouw lag met milde klachten in isolatie in het Amsterdam UMC. Ze was tijdens haar werk in Johannesburg in contact gekomen met een Nederlandse vrouw die ziek was geworden aan boord van het cruiseschip Hondius.

Die vrouw bleek al snel te ziek om vanuit Zuid-Afrika naar Nederland te vliegen en werd binnen een uur van boord gehaald. De volgende dag overleed ze aan de gevolgen van hanta.

Britse besmettingen

De Britse gezondheidsautoriteiten melden vanochtend dat van twee Britten is vastgesteld dat ze het hantavirus onder de leden hebben. Een derde Brit is vermoedelijk ook besmet. Deze persoon is momenteel op Tristan da Cunha, in de zuidelijke Atlantische Oceaan. Het cruiseschip deed dat uiterst afgelegen vulkaaneiland half april aan.

De WHO zei gisteren dat er bij vijf mensen het hantavirus was vastgesteld. Daarbij waren de Britten vermoedelijk al meegeteld.

Drie mensen zijn tot nu toe overleden. De Wereldgezondheidsorganisatie verwacht later vandaag met een nieuw overzicht van het aantal patiënten te komen.

Op weg naar Tenerife

Het Nederlandse cruiseschip is onderweg naar Tenerife, onderdeel van de Canarische eilanden. Daar komt het dit weekeinde aan. Dat zal gebeuren op een volledig afgesloten, geïsoleerde plek. De Amerikaanse en Britse autoriteiten hebben aangekondigd een vliegtuig naar het eiland te sturen om landgenoten op te halen, mits die geen symptomen hebben.

Nederland is "in principe" alleen verantwoordelijk voor de repatriëring van Nederlandse reizigers, zei minister Berendsen van Buitenlandse Zaken voorafgaand aan de ministerraad. "Maar we voelen wel degelijk de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat iedereen uiteindelijk ook veilig thuiskomt."

Complexe operatie

Berendsen werkt samen met onder meer Spanje, de Wereldgezondheidsorganisatie en het ministerie van VWS om "ervoor te zorgen dat passagiers op een veilige manier straks zorg krijgen en van boord kunnen".

Over hoe de "heel complexe" operatie op Tenerife gaat verlopen, wil hij nog weinig kwijt. "De specifieke details daarvan, op het moment dat die helemaal helder zijn, gaan we eerst delen met de passagiers zelf en de naasten van de passagiers, voordat we dat openlijk doen."

Nederland heeft twee medisch specialisten naar het getroffen schip gestuurd, onder wie een internist-infectioloog van het Centraal Militair Hospitaal in Utrecht.

Op het Indonesische eiland Halmahera is een groep wandelaars overvallen door een uitbarsting van de vulkaan Dukono. Drie van de twintig toeristen zijn om het leven gekomen, melden lokale autoriteiten.

Het zou gaan om twee mensen uit Singapore en een Indonesiër. Andere leden van de groep hikers werden urenlang vermist, maar zijn inmiddels door reddingswerkers gevonden. De lichamen van de slachtoffers moeten nog worden geborgen.

De uitbarsting van de vulkaan Dukono werd gefilmd:

Halmahera is het grootste eiland van de Molukken, in het oosten van Indonesië. Dukono is een actieve vulkaan van ruim 1300 meter hoog. Sinds een paar weken was de vulkaan zo actief dat een gebied met een straal van vier kilometer rond de krater tot verboden gebied is verklaard.

Hoe ver de wandelaars van de krater verwijderd waren op het moment van de uitbarsting is niet bekend.

Ring van Vuur

Door de uitbarsting is een rookpluim van tien kilometer hoog ontstaan. Inwoners ten noorden van de vulkaan zijn gewaarschuwd dat vulkanische deeltjes kunnen neerkomen.

Vulkaanuitbarstingen komen veel voor in Indonesië., het land ligt in de zogeheten Ring van Vuur. Dat is een hoefijzervormig gebied rond de Grote Oceaan met veel seismische activiteit door schuivende aardplaten. Ook aardbevingen komen daar veel voor.

Premier Jetten noemt het gooien van een vuurwerkbom door de brievenbus van het D66-partijkantoor "een kansloze actie". "Vrij kansloos als je denkt dat je met dit soort acties politici kunt intimideren. We laten ons echt niet het zwijgen opleggen."

Jetten sprak met de pers voor de start van de ministerraad:

Jetten zei voor aanvang van de ministerraad dat er veel schade is, en dat de mensen die bij een sprekersavond van de Jonge Democraten aanwezig waren erg geschrokken zijn. "Gelukkig is iedereen ongedeerd", aldus de D66-leider.

Kort na de aanslag werd een verdachte aangehouden. Het gaat om een 37-jarige man zonder vaste woon- of verblijfplaats, meldt de politie vanochtend. Hij zit nog vast.

Vaker intimidatie

Het was de tweede keer in negen maanden tijd dat het D66-bureau doelwit was van een actie. Rond het asielprotest op het Malieveld, in september, werd het bekogeld met stenen.

Jetten wijst erop dat het niet alleen om D66 gaat, maar dat er "elke week wel" pogingen worden gedaan om bijvoorbeeld gemeenteraadsleden, burgemeesters, politie- of ambulancemensen te intimideren.

"Maar je zag gisteravond gelukkig ook dat de meeste Nederlanders heel duidelijk maken dat we dit in ons land absoluut niet accepteren en dat dit niet een land is waar je met geweld je zin kan krijgen. Dit past absoluut niet bij de Nederlandse normen en waarden."

In september sprak Jetten, die toen nog geen premier was, over "politiek geweld". Die woorden wil hij nu niet gebruiken, omdat het motief achter de vuurwerkbom nog niet duidelijk is. Dat wordt nog onderzocht door de politie.

'Doelbewust naar D66'

Het ging toen om een ander soort incident, zegt Jetten. "Er stonden mensen met vlaggen voor het partijkantoor en er werd gefilmd terwijl de ruiten werden ingegooid", dus het was meteen duidelijk wat de bedoeling was.

Hij denkt overigens wel dat de dader doelbewust naar het pand van D66 is gelopen om juist daar een vuurwerkbom naar binnen te gooien. Maar op de exacte reden voor die actie wil hij niet vooruit lopen.

'Aanslag op democratie'

VVD-leider Yesilgöz vindt het "echt vreselijk" wat er is gebeurd. "Dit is bedoeld om mensen monddood te maken" en dat kan wat haar betreft echt niet. "Je gaat gewoon niet naar geweldsmiddelen grijpen."

"Je blijft met je poten van anderen af", zegt Yesilgöz. "Als je het ergens niet mee eens bent, ga stemmen, ga het debat aan. Er zijn een miljoen manieren in een democratie om je stem te laten horen."

Ook andere bewindspersonen veroordelen de actie. CDA-minister Heerma spreekt van "een aanslag op de democratie". Hij ziet dat de drempel om te intimideren en geweld te gebruiken, lager lijkt te worden.

'Geschokt en verdrietig'

Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid vindt het "schandalig dat een politieke partij wordt aangevallen in ons land". Hij stelt dat de temperatuur in het politieke debat "ontzettend hoog" is. "Dit is de bijl aan de wortel van de democratie."

De Jonge Democraten, die gisteravond een bijeenkomst met ruim dertig mensen hadden in het D66-kantoor, zijn "geschokt, woedend en verdrietig". Zij spreken van "een aanslag". "Dit raakt niet alleen D66 of de JD, maar onze democratie. Wij laten ons niet intimideren."

NASA is erin geslaagd Marsrover Curiosity na enkele dagen te bevrijden van een flinke steen die aan zijn boor was blijven hangen. Het was voor het eerst in zijn 15-jarige missie op Mars dat Curiosity met zo'n probleem te kampen had.

De steen kwam los uit de grond toen Curiosity op 25 april zijn arm terugtrok na een gat te hebben geboord. De boor was blijven steken in het gesteente.

Volgens NASA was de steen, die de naam Atacama kreeg, een halve meter breed, 15 centimeter dik en 13 kilo zwaar. "Het team moest een plan verzinnen om het boortje uit de steen te krijgen", schrijft NASA in een blog. "In tegenstelling tot zijn tweeling Perseverance doet Curiosity namelijk niet aan het verzamelen van monsters."

Dagen vast

Aanvankelijk probeerde het team de rots los te krijgen door de boor te laten trillen. Dat hielp niet. Daarna werd besloten de boorarm wat te draaien en opnieuw te trillen. Via de camera's van Curiosity werd de poging op aarde gevolgd. "Er was te zien dat er wat zand van Atacama viel, maar de steen bleef aan de rover vastzitten."

Bekijk hier de beelden die NASA heeft vrijgegeven:

Na zes dagen gaf NASA Curiosity opdracht zijn arm te draaien, de boor te trillen én rond te draaien. Dat bleek de oplossing: op beelden van de rode planeet is te zien hoe de steen loskomt en in brokken uiteenvalt op de bodem.

Curiosity, ter grootte van een flinke personenauto, heeft sinds 2012 bijna 37 kilometer afgelegd op Mars, om te onderzoeken of er ooit microscopisch leven mogelijk is geweest. Daarvoor boort het gaten in stenen die het tegenkomt op zijn reis, waarna het slijpsel in zijn mobiele laboratorium kan worden geanalyseerd.

Nederland telt ruim 2500 mensen die ouder zijn dan 100. Begin dit jaar waren het er 2551, heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek berekend. Het aantal honderdplussers is de afgelopen vijf jaar stabiel, zegt het CBS.

Voor het overgrote deel gaat het om vrouwen: bijna 2100. Van vrouwen is bekend dat ze een hogere levensverwachting hebben dan mannen. En uit de cijfers blijkt dat het verschil tussen mannen en vrouwen veel groter is geworden. Dat gebeurde vooral tussen 1950 en 1970 en hing samen met het vele roken van de mannen toen.

Kans om 100 te worden

De onderzoekers zijn teruggegaan tot het geboortejaar 1812 om te kijken hoeveel mensen er vervolgens 100 jaar of ouder werden. Van elke 100.000 mensen die geboren waren, werden er tot 1850 gemiddeld dertien 100 jaar. Aan het eind van de 19de eeuw was dat al opgelopen naar 300. Van elke 100.000 mensen die tussen 1920 en 1923 zijn geboren, werden er ruim 700 een eeuw oud.

Uit het onderzoek blijkt verder dat er grote regionale verschillen bestaan. Zo is de kans dat iemand geboren in Zuid-Limburg 100 jaar of ouder wordt 155 op de 100.000, terwijl bij iemand uit Den Haag en omgeving die kans 309 op de 100.000 is. De onderzoekers hebben niet gekeken waarin dat verschil hem precies zit, maar suggereren dat verschillen in leefomstandigheden en woonomgeving tijdens de kinderjaren en erfelijke factoren een rol spelen.

Oudste Nederlanders

Afgelopen februari overleed Hilversummer John Huang op 112-jarige leeftijd. Hij was op dat moment de oudste Nederlander. Nu is dat vermoedelijk Bets Smaal uit Capelle aan den IJssel. Zij werd geboren in januari 1915 en is nu dus 111.

De oudste Nederlander ooit, en enige tijd zelfs de oudste mens ter wereld, was Hendrikje van Andel-Schipper. Zij overleed in 2005 en was toen 115.

Zijn stem is er een uit duizenden. Miljoenen tv-kijkers en natuurliefhebbers over de hele wereld zullen die onmiddellijk herkennen. De lichtelijk hese toon. De korte, afgemeten zinnen met de lange pauzes. "En hier... in het hart van de jungle. Een spectaculaire vertoning."

Hij is een meester in het opbouwen van spanning met een paar trefzekere woorden. Een alledaagse scène met een jagende otter in een Britse achtertuin verandert zo in een actiefilm. En altijd de verwondering en nieuwsgierigheid die erin doorklinkt.

Die stem is natuurlijk van sir David Attenborough. De Britse documentairemaker en tv-persoonlijkheid wordt vandaag 100 jaar. Het Verenigd Koninkrijk staat uitgebreid stil bij deze bijzondere verjaardag.

Overspoeld door felicitaties

Voor veel Britten is hij een "national treasure", een term die Attenborough zelf rijkelijk overdreven vindt. Maar het geeft wel aan hoe geliefd hij is als de maker van populaire series als Planet Earth en Blue Planet. Net als de monarchie is Attenborough een Brits instituut.

Vanavond staat de jarige in de volle schijnwerpers in de Royal Albert Hall in Londen. De BBC, de omroep waarmee Attenborough onlosmakelijk verbonden is, zendt dan een anderhalf uur durend tv-programma uit met fragmenten van zijn vele documentaires en een optreden van het BBC Concert Orchestra. Ter ere van zijn 100ste verjaardag is een nieuwe wespensoort naar hem vernoemd: de Attenboroughnculus tau.

De jarige zelfs reageert er allemaal wat beduusd op vandaag. "Ik had me voorgenomen mijn verjaardag rustig te vieren, maar velen van u hadden daar andere ideeën over." Hij zegt overspoeld te zijn door felicitaties, "van kleuterklasjes tot verzorgingstehuizen en vele anderen van elke leeftijd".

Liefde voor de natuur

Voor David Attenborough begon de fascinatie met de natuur al op jonge leeftijd. Als kind verzamelde hij stenen, fossielen en andere natuurobjecten. Hij raakte als tiener onder de indruk van de Canadese schrijver en natuurbeschermer Archibald Belaney, die al in de jaren 30 van de vorige eeuw waarschuwde voor de verwoestende impact van de mens op de natuur. Het was een kritisch geluid dat in die tijd nog zeldzaam was, maar wat de jonge David nooit zou vergeten.

Na zijn studie zoölogie en geologie aan de Universiteit van Cambridge kreeg hij in 1952 zijn eerste baantje bij de BBC. Van meet af aan was hij betrokken bij natuurprogramma's. In 1954 presenteerde hij zijn eerste tv-programma, Zoo Quest, waar Attenborough met medewerkers van de Londense dierentuin op zoek ging naar wilde dieren tijdens een expeditie in Sierra Leone.

Het was het begin van een fenomenale reeks natuurseries. Attenborough trok van de ijswoestijnen van Antarctica naar de gloeiende zandwoestijnen van de Sahara. Hij drong door tot diep in de jungles van Congo en het regenwoud van het Amazonegebied. Zijn team bezocht de toppen van de hoogste bergen en de onmetelijke dieptes van de oceanen.

Zijn series kenmerkten zich door spectaculaire beelden die tot stand kwamen door het veelvuldig experimenteren met de nieuwste cameratechnieken. Maar het was bovenal zijn markante en dragende stem die de documentaires zo herkenbaar maakten. De Attenborough-stijl werd dé standaard voor natuurfilms. Het was niet voor niets dat hij tot drie keer toe de prestigieuze Emmy Award won in de categorie outstanding narrator (uitmuntende verteller).

De bewondering voor Attenborough reikt tot ver buiten de landsgrenzen. Met zijn series bereikte hij een miljardenpubliek en daarmee is hij een van de belangrijkste uithangborden van de BBC. De serie Blue Planet alleen al werd in maar liefst 150 landen uitgezonden. Het maakte hem tot een van de bekendste Britten ter wereld.

Zijn fascinatie voor de natuur gaat steevast gepaard met zorgen. In zijn series waarschuwt hij herhaaldelijk voor gevolgen van klimaatverandering. In 2019 maakte hij een zeldzame uitstap naar Netflix. Bij de BBC was hij gebonden aan strenge regels voor onpartijdigheid en neutraliteit. Bij Netflix had hij meer vrijheid en zijn serie Our Planet stond dan ook volledig in het teken van de verwoestende gevolgen van het menselijk handelen voor de natuur.

Aan zijn lange carrière, die zich inmiddels over acht decennia uitstrekt, komt nog altijd geen einde. Ondanks zijn hoge leeftijd is hij geenszins van plan om met pensioen te gaan. Zijn 100ste verjaardag gaat gepaard met de lancering van de nieuwe natuurserie Secret Garden over Britse achtertuinen.

Een serie die hij op kenmerkende wijze opent: "Op de Britse eilanden zijn er magische plekken. Onze trots en vreugde: onze achtertuinen. Maar de meesten van ons hebben totaal geen idee van de wilde wereld die vlak onder onze neus leeft. Sommige Britse tuinen zijn diverser dan het tropische regenwoud. Welkom in de verborgen wereld die aan onze voeten ligt."

In het Verenigd Koninkrijk worden de stemmen geteld na de lokale en regionale verkiezingen. Hoewel er nog niet veel stemmen zijn geteld, heeft op plekken waar dat wel is gebeurd, de Labour-partij van de Britse premier Starmer fors verloren. Winst is er zoals al werd verwacht voor de rechts-populistische partij van Nigel Farage, Reform UK, en voor de links-populistische Green Party.

In een deel van Engeland werd gisteren gestemd voor gemeenteraden en regionale raden, vooral in het noorden en rond Londen. Ook waren er enkele burgemeestersverkiezingen. In Schotland en Wales waren er parlementsverkiezingen.

De stembureaus gingen gisteravond laat dicht. Op enkele plekken is direct begonnen met tellen en daar zijn ook al uitslagen van binnen. Op veel andere plekken wordt vanochtend pas begonnen met het tellen en zal pas later vandaag of misschien morgen duidelijk worden wie er heeft gewonnen.

Benarde positie

De verkiezingen in Engeland trekken de meeste aandacht vanwege de benarde positie van premier Starmer. Hij is nog niet halverwege zijn regeerperiode, maar zijn populariteit is dramatisch gedaald.

Dat is te zien in de eerste uitslagen in Engeland. In gemeenten waar al een uitslag is heeft Labour in totaal ruim 200 zetels verloren, zo blijkt uit cijfers van de BBC. Dat komt neer op ongeveer de helft van de zetels die ze in handen hadden.

Reform UK van Farage heeft een kleine 300 zetels gewonnen en is op basis van de uitslagen die nu binnen zijn de grootste partij. Voor de Conservatieven is er ook fors verlies, maar minder dan voor Labour. De Liberal Democrats en de Green Party staan op winst.

Peter Mandelson

Het Verenigd Koninkrijk kent een ander kiesstelsel dan Nederland. De kandidaat die in een district de meeste stemmen krijgt wint de zetel. First past the post wordt dat genoemd. Dat is anders dan in Nederland, waar de stemmen evenredig worden verdeeld. Door het Britse systeem kunnen partijen enorme zetelaantallen winnen, of juist verliezen.

Bij een groot verlies voor Labour zal de druk op premier Starmer toenemen. Hij ligt al onder vuur vanwege de geringe groei van de economie en de hoge kosten van levensonderhoud.

En dan is er ook nog het schandaal rond de inmiddels afgetreden ambassadeur in de VS, Peter Mandelson. Hij werd benoemd, hoewel bekend was dat hij nauwe banden had met zedendelinquent Jeffrey Epstein.

Hoe groter het verlies voor Labour, hoe groter de druk binnen zijn eigen partij om op te stappen en de weg vrij te maken voor een nieuwe leider. Tot nu toe heeft Starmer steeds benadrukt dat hij zijn regeringstermijn van vijf jaar wil volmaken.

Op de fiets naar de gascentrale in de Eemshaven weet Marianne Medendorp al of het een drukke werkdag wordt. Schijnt de zon en waait het hard, dan maken zonnepanelen en windmolens meer stroom dan Nederland nodig heeft. "Dan draaien wij waarschijnlijk niet vandaag", zegt de productietechnicus.

Dat stilstaan gebeurt steeds vaker. Gascentrales waren de basis van onze stroomvoorziening, maar ze veranderen in een vangnet voor momenten dat het donker is of niet waait. Als deze trend doorzet, draaien centrales straks zo weinig dat bedrijven er geen geld meer aan verdienen.

Deze centrales maken stroom door aardgas te verbranden. Als ze uitstaan, gebruiken ze geen gas, maar de vaste kosten blijven. Zo werkt er een volledige ploeg, voor als toch meer stroom nodig is dan gedacht of voor reparaties. "En er staat een heel grote technische installatie die onderhouden moet worden", zegt directeur Arjan Sixma van de Eemscentrale van energiebedrijf Engie.

Meer kans op stroomuitval

Bovendien zijn om de paar jaar tientallen miljoenen euro's nodig van de energiebedrijven om de centrale up-to-date te houden, zegt Sixma. Engie heeft dat in Groningen deels net gedaan. Maar als de centrale alsmaar minder draait, zegt Sixma, kan dat niet meer uit. In 2024 dreigde de toenmalige Tsjechische eigenaar van een gascentrale bij Rotterdam deze zelfs te sluiten.

Als er centrales verdwijnen, heeft dat gevolgen. Want ze draaien weliswaar minder, maar gascentrales blijven nodig als vangnet. Zonnepanelen en windturbines leveren niet altijd stroom op momenten dat we die nodig hebben. Diverse rapporten waarschuwen dat zonder ingrijpen de kans op stroomuitval toeneemt. Zeker als de kolencentrales na 2030 geen stroom meer mogen opwekken met steenkool.

Er zijn ook ander oplossingen denkbaar. Bijvoorbeeld door meer reuzenbatterijen aan het stroomnet te koppelen, maar dat levert (nog) niet genoeg op om het risico op stroomuitval te voorkomen.

Vergoeding voor gascentrale

Energiebedrijven als Engie pleiten al langer voor een systeem om gascentrales beschikbaar te houden. "Een vergoeding voor de basis dat deze installatie er is", zegt Sixma van de Eemscentrale. "Dat we worden betaald, niet voor het moment dat hij draait maar wel voor de beschikbaarheid."

Buurlanden als België en Duitsland hebben zo'n systeem. Al is de situatie daar volgens experts minder gunstig. Zij investeerden minder in nieuwe centrales en sloten meer bestaande capaciteit, zoals de Duitse kerncentrales.

Ook Nederland krijgt zo'n systeem, staat in het coalitieakkoord. Stientje van Veldhoven (D66), minister van Klimaat en Groene Groei, komt waarschijnlijk binnenkort met een plan.

Er zijn grofweg twee opties. Of er komt een 'strategische reserve' van gascentrales. Daarbij krijgen energiebedrijven geld van de overheid. Netbeheerder Tennet geeft dan een seintje wanneer de centrale aan moet. De andere optie is een soort markt. Energiebedrijven krijgen geld om soms gereed te staan als Tennet ze nodig heeft. Daarbuiten mogen ze gewoon stroom opwekken en verkopen.

"Er is een lobby van energiebedrijven om dit reservemechanisme zo ruim mogelijk te maken", zegt Ruut Schalij, van adviesbureau eRisk Group. Zo kunnen bedrijven hun centrale nog zoveel mogelijk gebruiken en zoveel mogelijk geld verdienen.

Schalij erkent dat er iets moet gebeuren, maar volgens hem is maar beperkt subsidie nodig. Zo heeft Nederland nog redelijk veel centrales en kunnen kolencentrales worden omgebouwd om iets anders te verbranden. Wat hem betreft kiest het kabinet voor een strategische reserve, en geen markt.

Afbouw vertraagd?

Als er te veel steun wordt gegeven, vreest Schalij, vertraagt dat juist de afbouw van aardgas. Ook kan het ertoe leiden dat er minder ruimte is voor innovatie. Schalij verwacht bijvoorbeeld veel van de miljoenen elektrische auto's die er straks zijn. Die zouden minder kunnen laden op momenten dat er weinig zonne- en windstroom is.

"Het is belangrijk dat we een combinatie aan technologieën hebben", zegt ook Arjan Sixma van Engie. "Zodat we met zijn allen altijd voldoende elektriciteit hebben en we niet in een situatie komen dat we uiteindelijk in het donker zitten."

Zelfs als de centrale stilstaat, hoeft het werk niet saai te zijn. "Er zijn nog genoeg klusjes", zegt productietechnicus Marianne Medendorp. "Wij vermaken ons wel."

Goedemorgen! Vandaag starten de eindexamens op middelbare scholen, ook is sir David Attenborough 100 jaar geworden.

Eerst het weer: het is vandaag afwisselend zonnig en bewolkt. Het blijft droog en vanmiddag is het 15 tot 18 graden. Er waait een oostenwind.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Van verschillende kanten wordt de aanslag op het partijkantoor van D66 veroordeeld. Het gebouw raakte afgelopen avond licht beschadigd toen er een vuurwerkbom door de brievenbus werd gegooid. Er is een verdachte opgepakt.

Er waren dertig mensen binnen, vooral van de Jonge Democraten. Premier Jetten noemt het een "laffe daad van intimidatie", GroenLinks-PvdA-leider Klaver spreekt van een regelrechte aanval op onze democratie en rechtsstaat.

Ook andere oppositiepartijen spreken hun afschuw uit, onder wie Gidi Markuszower. Hij wenst D66 sterkte.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Na een halve eeuw werken voor dezelfde baas gaat de Limburgse supermarktmedewerker Jos Nijs met pensioen. "Och jong toch, wat goon iech diech misse!", zegt een klant tegen hem.

Vanaf morgen hoeft Jos voor het eerst in 51 jaar niet naar zijn werk, maar zijn dag is toch al ingevuld. "Ik ga verhuizen. Dus als ik thuiskom, kan ik beginnen met inpakken."

Fijne vrijdag!

Bijna 145.000 leerlingen beginnen vandaag aan hun centrale examens. Voor vmbo gl en tl staat wiskunde op het programma, voor havo filosofie en Nederlands en voor vwo kunst en bedrijfseconomie.

In totaal doen ruim 185.000 leerlingen eindexamen. Leerlingen die examen vmbo-basis en -kader doen zijn al eerder begonnen. Zij maken de algemene vakken zoals Nederlands digitaal. Die konden vanaf 1 april worden afgenomen en plant de school zelf in.

Mondeling examen

Voor wie het niet mogelijk is om mee te doen aan het reguliere examen is er het staatsexamen. Dit jaar hebben ruim 9500 leerlingen zich daarvoor aangemeld. Dat zijn er zo'n 1200 meer dan drie jaar geleden. Het College van Toetsen en Examens heeft geen verklaring voor de toename.

Het staatsexamen is voor leerlingen die naar het voortgezet speciaal onderwijs gaan of voor individuele kandidaten. Individuele kandidaten gaan naar een particuliere school of zijn niet aan een school verbonden. Dat zijn bijvoorbeeld voortijdige schoolverlaters, gedetineerden of thuiszitters. Daarnaast zijn er ook leerlingen uit Caribisch Nederland die op Bonaire staatsexamen doen.

Deze staatsexamenleerlingen maken naast de centrale examens ook college-examens. Die zijn te vergelijken met het schoolexamen en tellen voor de helft van het cijfer mee. Het belangrijkste verschil is dat ze vaak mondeling worden afgenomen. Dat gebeurt in juni nadat de overige examenleerlingen hebben gehoord of ze zijn geslaagd.

Stresslijn LAKS

Op de eerste dag van de examens opent scholierenorganisatie LAKS de eindexamenklachtenlijn. Hier kunnen leerlingen klachten over het eindexamen achterlaten. Het kan gaan over fouten in het examen of bijvoorbeeld over geluidsoverlast.

Voor het eerst komt het LAKS ook met een stresslijn. Hier kunnen leerlingen met stressklachten terecht. Volgens Inass Jagour van het LAKS neemt de prestatiedruk onder leerlingen toe, daarom wil de organisatie een "luisterend oor bieden, ook wanneer het geen inhoudelijke klacht betreft".

De stresslijn is een samenwerking met In je bol, een online platform voor jongeren over mentale gezondheid. Vrijwilligers horen leerlingen aan en denken mee over wat kan helpen om de klachten over stress of prestatiedruk te verminderen. De beide telefoonlijnen, die via hetzelfde nummer te bereiken zijn, zijn tot en met de dag van het laatste examen op 27 mei te bellen.

Functioneel

Christiaan Vinkers, psychiater en hoogleraar Stress en Veerkracht bij het Amsterdam UMC, geeft aan dat leerlingen niet te bang moeten zijn voor stress. "Het is op zichzelf functioneel. Het verhoogt alertheid, concentratie en motivatie." Als de stress de overhand neemt, wordt het wel problematisch, stelt Vinkers. Dan nemen concentratie en geheugen juist af. "Richt je op wat je wel kunt beïnvloeden, zoals voorbereiding en herstel, en probeer te accepteren dat niet alles volledig controleerbaar is."

Neemt niet weg dat ieder jaar krijgen leerlingen ook te maken krijgen met onvoorziene omstandigheden. Zo kunnen de leerlingen van het Willem van Oranje College in Waalwijk hun examens op het laatste moment niet in de naastgelegen sporthal maken. De hal ging gisterenavond per direct op slot vanwege mogelijke problemen met het dak. De leerlingen leggen de examens nu af in hun leslokalen, schrijft Omroep Brabant.

Ruim twee weken na het laatste examen wordt de normering voor de centraal schriftelijke examens bekend. Daarna horen leerlingen of ze geslaagd zijn.