NOS Nieuws - Algemeen

De Thaise politie breekt record op record met onderscheppingen van synthetische drugs langs de landsgrenzen. Vorig jaar nam het ruim 851 miljoen methpillen in beslag.

In de hele regio steeg het aantal zelfs met 50 procent en de hoeveelheid in beslag genomen ketamine steeg met 189 procent naar ruim 50 ton, berekende het VN-Bureau voor Drugs en Misdaad.

De drugshandel lijkt steeds interessanter te worden voor criminele netwerken in de regio. Veel van die groepen verdienden al geld met grootschalige online oplichting en investeren volgens de VN ook in de productie en smokkel van synthetische drugs. De VN ziet een snelgroeiende criminele economie ontstaan waarin drugshandel, witwassen en internetfraude steeds meer met elkaar verweven raken.

Onverwachte controles

Daarom zet politieluitenant Paithun elke avond een onaangekondigde controle op langs de grens met Laos. Telkens op een andere plek, in een ander dorpje in de provincie Loei. Want vooral vanuit Laos stijgt de hoeveelheid drugs die Thailand binnenkomt enorm, met name in Loei.

Met zijn team houdt Paithun elk voertuig tegen, doet met zaklampen een snelle controle van de auto en salueert burgers daarna ter begroeting. Al moet hij geregeld iemand arresteren. "We pakken twee of drie keer per week wel drugsdealers", zegt hij.

Onlangs was het flink raak. Een monsterscore van vijf miljoen zogenoemde yaba-pillen. Een regionale vorm van methamfetamine die vooral door de arbeidersklasse wordt gebruikt. Door vrachtwagenchauffeurs om langer wakker te blijven op de weg en door jongeren op het platteland om de verveling te verdrijven. "We zijn trots dat het aantal pillen dat we hebben onderschept is gestegen", zegt politiegeneraal Archayon Kraithong van het Thaise Drugsbestrijdingsbureau. "Maar dit beleid is maar deels succesvol. Er is nog veel werk aan de winkel."

Hulp bij afkicken

Daarin heeft hij volgens de VN volkomen gelijk. Er worden dan wel meer drugs onderschept, maar de hoeveelheid drugs die binnenkomt overvleugelt dat compleet. Het is dan ook geen verrassing dat het aantal drugsverslaafden het afgelopen jaar met 10 procent is gestegen in Thailand. "Een ander onderdeel van ons beleid is daarom onze strijd tegen verslaving en voor herstel", zegt Kraithong.

Op een legerbasis in Loei is daarom een rehabilitatiecentrum opgezet. Sinds de start vorig jaar hebben zo'n tweehonderd patiënten het programma van drie maanden gevolgd. Op dit moment zitten dertig anonieme mannen gedisciplineerd de instructies van een sergeant te volgen. Ze roepen zijn motiverende zinnen na, over eigenwaarde en zelfrespect.

Een van de patiënten vertelt over zijn worsteling met yaba. "Ik wilde bij de politie werken, maar omdat ik een tatoeage had, werd ik afgekeurd. Ook nadat ik de tattoo had weggehaald. Ik kwam nergens aan de bak." Het waren stress en een depressie die hem naar yaba leidden. Het had een destructief effect op hem: "Ik gebruikte zoveel dat ik zeven dagen achter elkaar niet sliep en ging hallucineren. Toen wist ik dat ik hierheen moest komen."

Spotgoedkope pillen

Het is niet de eerste keer dat hij hier is. Hij is al eens behandeld, maar viel toch terug. Er zijn hier meerdere patiënten voor wie het de tweede keer is. Ze doorlopen de drie maanden succesvol, maar door de omstandigheden in hun dorp kunnen ze weer heel makkelijk gaan gebruiken.

Want door de overvloed aan drugs zijn vooral de yaba-pillen spotgoedkoop geworden. Volgens de VN kun je zo'n pil voor pakweg 50 eurocent krijgen. "De prijs van yaba is gehalveerd sinds de eerste keer dat ik er een kocht."

Het is niet alleen een Thais probleem. De synthetische drugs stromen door naar omringende landen en komen uiteindelijk in Australië en Japan terecht. Thailand werkt samen met de Amerikaanse drugsopsporingsdienst DEA om de drugsstroom tegen te gaan, maar volgens politiegeneraal Kraithong is er meer internationale samenwerking nodig. "Als je niet helpt de instroom naar Thailand tegen te gaan, dan komen de drugs zonder twijfel uiteindelijk ook in jouw land terecht."

Luitenant Paithun kan dus wel wat hulp gebruiken. Want na een half uur controleren, heeft hij deze keer niks gevonden. Terwijl het nagenoeg onvermijdelijk is dat er die avond ook weer drugs vanuit Laos zijn land in zijn gekomen.

Een krater met een diameter van 10 meter en restanten van een projectiel. Vanochtend vroeg werden inwoners van het Poolse dorpje Tarnawa-Kolonia opgeschrikt door een luide knal. De lokale autoriteiten vonden kort daarna in een veld een krater die vermoedelijk door de inslag was ontstaan.

"Alles wijst erop dat we te maken hebben met een Russische Kh-101-raket," zei de Poolse premier Tusk na een spoedoverleg. De restanten van een neergestort object werden gevonden in een veld op zo'n 100 kilometer afstand van de grens met Oekraïne. "Maar we willen niet vooruitlopen op de resultaten van het onderzoek", aldus de premier.

'Geen doelwit'

Er is geen reden om te denken dat Polen het doelwit was, zegt Tusk. Voorbij de grens werd onder meer de Oekraïense stad Lviv vannacht zwaar onder vuur genomen met raketten en drones.

Rond 03.40 uur 's nachts detecteerde het Poolse leger een object. Een F-16-straaljager werd ingezet om het te onderscheppen, maar enkele minuten later verdween het object van de radar.

De Oekraïense buitenlandminister Sybiha meldde vanochtend al dat het zou gaan om een Russische kruisraket. "Daarbij is het NAVO-luchtruim geschonden", schreef Sybiha op X.

"We waren klaar om raketten af te vuren, mocht de raket zijn vlucht hebben voortgezet", zei premier Tusk. Het NAVO-land stuurde eerder in de nacht al gevechtsvliegtuigen de lucht in om zijn luchtruim te beschermen, vanwege de zware Russische aanvallen op buurland Oekraïne.

Ongeveer twintig objecten werden vannacht in de buurt van het luchtruim waargenomen. Luchtafweer- en radarsystemen werden uit voorzorg in gereedheid gebracht. Volgens Tusk zijn er geen meldingen van slachtoffers binnengekomen.

'Schending', zeggen Europese leiders

"Wederom een onaanvaardbare schending van ons EU-luchtruim", schrijft voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen op X. Ook António Costa, voorzitter van de Europese Raad, reageert fel. Volgens Costa "onderstreept de schending eens te meer dat de Russische agressie een bedreiging vormt voor de veiligheid van heel Europa".

Ook de Franse president Macron zegt het incident en de Russische aanvallen op Oekraïne afgelopen nacht streng te veroordelen, "in de sterkst mogelijke bewoordingen".

In gesprek met NAVO

De hoogste bevelhebber van de NAVO in Europa, de Amerikaanse generaal Alexus Grynkewich, heeft gesproken met de Poolse chef van de generale staf Wieslaw Kukula. "De NAVO en Polen hebben hun lucht- en grondverdediging geactiveerd", schrijft Grynkewich in een verklaring. Volgens hem zal het bondgenootschap alle nodige maatregelen nemen om het grondgebied te verdedigen.

Het komt inmiddels geregeld voor dat Russische en Oekraïense drones het NAVO-luchtruim schenden. Vorige week gebeurde dat twee keer, toen drones het Roemeense luchtruim binnendrongen.

Beide keren werd de drone neergehaald door F-16-gevechtsvliegtuigen. Het was voor het eerst dat Roemenië de onbemande toestellen zelf neerhaalde. Het is niet bekendgemaakt waar de drones vandaan kwamen.

Ook in Polen is het niet voor het eerst. In september vorig jaar schoot Polen met behulp van Nederlandse F-35's meerdere Russische drones neer. Het land sprak toen van een ongekende schending. De NAVO kwam toen in een spoedvergadering bijeen.

Tientallen boeren hebben vandaag geprotesteerd op de A35 bij Almelo. De ongeveer tachtig trekkers stonden een tijd lang stil op de weg en zorgden voor een verkeersopstopping. Het protest was niet aangekondigd.

De politie kwam ter plaatse om de tractoren van de snelweg te krijgen. "Daar mogen ze niet komen", zegt een woordvoerder tegen RTV Oost.

Na zo'n drie kwartier was de weg weer vrij voor verkeer. Het is niet bekend of er aanhoudingen zijn verricht.

Inmiddels blokkeert de colonne kruispunten in Almelo en Vriezenveen, ziet de regionale omroep.

Friesland

Ook in Friesland hebben boeren een weg geblokkeerd. Op de N351 bij Spanga stonden zo'n 25 trekkers. Na ongeveer een uur was de demonstratie voorbij, schrijft Omrop Fryslân.

De actievoerders protesteren tegen de stikstofplannen van het kabinet. Ze willen dat landbouwminister Van Essen die intrekt en dat boerenbedrijven hun vergunningen mogen houden.

Maandagavond protesteerden boeren ook op verschillende plekken in het land. Toen stonden ze langs wegen, niet erop. "We willen het publieksvriendelijk houden, want we hebben het publiek hard nodig", zei een van de demonstranten toen.

Bij een verkeersongeluk op de N48 bij Balkbrug in Overijssel is iemand om het leven gekomen. Zes anderen zijn zwaargewond naar het ziekenhuis gebracht.

De hulpdiensten kregen vanochtend meldingen binnen over een botsing tussen een personenbusje en een vrachtwagen. "Het gaat om een frontale aanrijding tussen de twee voertuigen", zegt een woordvoerder van de Veiligheidsregio. Het personenbusje zou een Belgisch kenteken hebben.

Alle slachtoffers zaten in het busje. Dat had zeven mensen aan boord. Zes van hen zijn met ambulances naar verschillende ziekenhuizen vervoerd. De zevende inzittende overleed ter plekke. De vrachtwagenchauffeur bleef ongedeerd.

Sporenonderzoek

De N48 tussen Balkbrug en Zuidwolde is voorlopig in beide richtingen dicht vanwege hulpverlening en sporenonderzoek, schrijft RTV Oost. De politie onderzoekt nog hoe het ongeluk kon gebeuren.

Bij een droneaanval en de bestorming van een politiebureau door islamistische militanten in het noordwesten van Pakistan zijn zeker elf agenten gedood. Meer dan twintig politiemensen raakten gewond, meldt de politie. Het is de tweede keer binnen een week dat er zo'n aanval was.

De tweede aanval vond gisteravond laat plaats in het district Hangu, vlakbij de Afghaanse grens, een gebied dat al lange tijd een thuisbasis is voor militante groeperingen. Die lieten geïmproviseerde explosieven afgaan. Bij het daaropvolgende vuurgevecht werden volgens de politie ook vijftien militanten gedood.

De aanvallers gebruikten zware wapens, meldt de politie in een verklaring. Versterkingen van de politie werden onderweg opgewacht en onder vuur genomen. Een gepantserd infanterietransportvoertuig raakte beschadigd voordat er versterkingen konden worden ingezet.

De verantwoordelijkheid voor de aanslag is nog niet opgeëist. Waarschijnlijk zit de lokale Taliban erachter, die bekendstaat als Tehreek-e-Taliban Pakistan, kortweg TTP. De afgelopen tijd pleegde die vaker aanslagen op de politie en militaire doelen.

In oorlog met de staat

De afgelopen jaren is het aantal bomaanslagen in Pakistan sterk toegenomen. Vrijdag was er nog een bomauto die inreed op een politiebureau.

De meeste aanslagen worden gelinkt aan de TTP. Die werd actiever toen de Taliban de macht in Afghanistan in 2021 overnam. Sinds eind februari is het geweld verder toegenomen met honderden doden tot gevolg, voornamelijk leden van de veiligheidsdiensten.

De TTP voert sinds 2007 oorlog tegen de Pakistaanse staat. Ze pogen de regering omver te werpen en te vervangen door hun eigen, islamistische bestuursvorm.

De regering in Islamabad zegt dat de militanten schuilplaatsen in buurland Afghanistan gebruiken om te trainen en aanslagen te plannen. Die beschuldiging heeft Kabul altijd tegengesproken. Afghanistan zegt dat het militante geweld een binnenlands probleem van Pakistan is.

Een maand geleden voerden Pakistan en Afghanistan over en weer aanvallen uit, waarbij tientallen mensen om het leven kwamen.

Zo'n 84.000 mensen die waren geëvacueerd vanwege bosbranden in Frankrijk mogen weer naar huis. Het gaat om de regio Lège-Cap-Ferret, ten westen van Bordeaux, waar een gebied van vier keer de grootte van Parijs is verwoest.

Het weer in het departement Gironde is omgeslagen. Het is vochtiger, met lichte regen en lagere temperaturen. Die zijn gedaald van ongeveer 40 graden naar zo'n 27 graden. Daardoor is het vuur beter te beheersen. Mensen moeten wel hun telefoon bij de hand houden en een vluchttas klaar hebben staan voor het geval het vuur weer oplaait.

De brand wordt nog met man en macht bestreden, maar is afgelopen nacht niet groter geworden. Er zijn 2200 brandweerlieden en 20 blusvliegtuigen aan het werk.

In totaal moesten 224.000 mensen vorige week hun huis uit. Dinsdag mochten 60.000 mensen uit voorsteden van Bordeaux al weer naar huis.

Ook de snelweg A63, die van Bordeaux langs de kust naar Spanje voert, gaat vanavond weer open. Het is een drukke route voor toeristen en veel Fransen krijgen komend weekend vakantie.

Noodtoestand Madrid opgeheven

In Spanje is de noodtoestand opgeheven na twee natuurbranden in de regio's Madrid en Ávila, ten noordwesten van de hoofdstad. Tienduizenden mensen werden geëvacueerd. Een groot deel van hen mag nu weer terug naar huis.

Mensen in het gebied worden wel gewaarschuwd dat het vuur weer kan oplaaien als gevolg van de hittegolf die er nog heerst.

Op enkele plekken in het noordwesten van Spanje zijn nieuwe natuurbranden uitgebroken. Als gevolg daarvan zijn zo'n 1300 mensen geëvacueerd.

Bekijk onze special over het gevecht tegen de vlammen in Zuid-Europa:

Op het Griekse eiland Kreta is een nieuwe natuurbrand uitgebroken. De brand woedt bij Asomatos in het zuiden van de regio Rethymnon, 10 kilometer van de brand die de afgelopen dagen woedde. Daar staat lage begroeiing in brand.

Het vuur moet met brandweerwagens worden bestreden, omdat blusvliegtuigen vanwege de harde wind niet kunnen vliegen. Een schip van de kustwacht is paraat en ook enkele privéschepen liggen klaar om hulp te verlenen indien nodig. Inwoners van dorpen in de omgeving zijn opgeroepen te evacueren.

Verderop in de regio, bij Agia Paraskevi, strijdt de brandweer tegen vuur dat opnieuw is opgelaaid. Daar worden woningen bedreigd.

Noodtoestand

De brand van de afgelopen dagen op Kreta woedde in de buurt van de populaire badplaats Agia Galini. Door de harde wind lukte het twee dagen niet om het vuur onder controle te krijgen, maar de brandweer is daar vanochtend in geslaagd.

Gewassen en olijfboomgaarden zijn in de as gelegd en enkele woningen en landbouwschuren hebben brandschade. De noodtoestand is uitgeroepen om de gevolgen van de brand te kunnen afwikkelen.

Mensen die uit voorzorg werden geëvacueerd uit het gebied kunnen weer terug naar huis of naar hun accommodatie. Onder hen zijn ook honderden mensen die met Nederlandse reisorganisaties op vakantie zijn. Iedereen is veilig en er zijn geen gewonden, laat onder meer Sunweb weten.

Gisteren kwamen twee brandweerlieden om in de vlammen. Ze raakten ingesloten door het vuur bij het dorp Kria Vrisi. Ook op de Peloponnesos, op het Griekse vasteland, kwam een brandweerman om bij het blussen van een natuurbrand.

Premier Mitsotakis heeft aan het begin van de ministerraad een eerbetoon gebracht aan de omgekomen hulpverleners. Hij waarschuwde dat augustus een lastige maand zal worden en riep iedereen op voorzichtig te zijn in brandbare gebieden.

Ondanks de stijgende kerosineprijzen en de oorlog in het Midden-Oosten heeft Air France-KLM toch nog winst gemaakt. Bij de presentatie van de kwartaalcijfers bleek dat het luchtvaartbedrijf de afgelopen drie maanden 190 miljoen euro winst heeft gemaakt.

Dat is wel fors minder dan dezelfde periode een jaar geleden. Door de oorlog in het Midden-Oosten was Air France-KLM dit kwartaal anderhalf keer zo veel kwijt aan kerosine.

De Nederlandse tak van het bedrijf profiteert van meer mensen die met de maatschappij naar Azië vliegen. Voorheen reisden mensen vaak via het Midden-Oosten, maar door de onrust daar kozen meer reizigers voor een directe vlucht met KLM.

Niet minder gevlogen

De komende tijd blijven de kerosinekosten op de bedrijfsresultaten drukken. De meeste kosten wordt doorberekend aan de passagiers.

Ondanks de gestegen kosten zijn we niet minder gaan vliegen. Air France-KLM had bijna 4 procent meer klanten dan een jaar eerder.

Air France-KLM moet de komende jaren flink winst blijven maken om het verduurzamen van de vloot te bekostigen. Eerder zei KLM-topvrouw Marjan Rintel dat het bedrijf minstens 8 procent winst per jaar moet maken.

De Nederlandse drugscrimineel Jos L. is in België veroordeeld tot een gevangenisstraf van 14 jaar. Daarmee heeft hij de hoogste straf gekregen in een enorm onderzoek dat in België de naam Costa heeft gekregen. Andere verdachten kregen straffen van 13, 12 en 9 jaar opgelegd.

Het Costa-onderzoek draait om verschillende criminele organisaties die volgens het Belgische OM zijn gaan samenwerken bij cocaïnetransporten via de haven van Antwerpen. Ze zouden samen duizenden kilo's drugs hebben geïmporteerd met een waarde van drieënhalf miljard euro.

De drugs kwamen veelal uit Costa Rica, vandaar de naam van het onderzoek. Er zijn ruim 50 verdachten in beeld gekomen.

De straffen die de rechter heeft opgelegd zijn een stuk lager dan de Belgische aanklager had geëist, 17 tot 20 jaar. Maar de rechter vond meerdere feiten niet bewezen en heeft rekening gehouden met de zogenoemde redelijke termijn. Dat betekent dat de zaak volgens de rechtbank te lang heeft geduurd, wat leidt tot strafvermindering.

L., bijgenaamd Bolle Jos, was niet bij de rechtszaak. Hij is al sinds 2022 voortvluchtig. Hij is voor het laatst gezien in het West-Afrikaanse land Sierra Leone, waar hij vermoedelijk een relatie heeft met de dochter van de president.

Grootste drugstransport

Dit voorjaar vertrok uit Sierra Leone een schip dat door de Spaanse autoriteiten werd onderschept bij de Canarische Eilanden. Aan boord bleken gewapende bewakers aanwezig en een grote hoeveelheid cocaïne. Op de kade van Gran Canaria lag uiteindelijk, na lang uitladen, 30.215 kilo cocaïne in 1279 pakketten. Het ging om het grootste onderschepte cocaïnetransport ooit.

Deskundigen gaan ervan uit dat de organisatie van L. achter het transport zat en zien het niet als een incident. Het West-Afrikaanse land is inmiddels een belangrijk logistiek knooppunt in de smokkel van drugs van Zuid-Amerika naar Europa.

Tien keer veroordeeld

Met de Belgische veroordeling erbij moet L. in totaal meer dan 100 jaar de gevangenis in. De drugscrimineel is inmiddels in tien rechtszaken veroordeeld voor delicten als mishandeling en grootschalige drugssmokkel.

De Nederlandse rechter legde hem in 2024 een straf van 24 jaar op vanwege cocaïnehandel via de havens van Antwerpen en Rotterdam.

L. staat op de Nationale Opsporingslijst en op de EU Most Wanted List. Aan Sierra Leone is een officieel uitleveringsverzoek gedaan. Voor degene die de gouden tip heeft die leidt tot zijn aanhouding, ligt bij het OM een beloning klaar van 200.000 euro.

ING ondervindt nog altijd weinig last van alle onrust in de wereld. De grootste bank uit Nederland blijft in alle landen waar het actief is meer klanten trekken. Aan die klanten worden ook meer leningen verstrekt, met name hypotheken, en ze openen meer beleggingsrekeningen.

In het tweede kwartaal van dit jaar kwam de nettowinst uit op ruim 1,9 miljard euro. Dat is 16 procent meer dan in dezelfde periode vorig jaar.

Opvallend in de resultaten is de groei van commissie-inkomsten. Dat zijn diensten waar klanten voor betalen. Volgens de bank komt dat vooral doordat meer klanten bij de bank een beleggingsrekening hebben geopend.

SpaceX-effect

In juni was ING betrokken bij de beursgang van SpaceX, het ruimtevaartbedrijf van Elon Musk. Op een speciale website kon bij diverse banken hiervoor een beleggingsrekening worden geopend, ook bij ING.

Bestuursvoorzitter Steven van Rijswijk wil niet spreken van een 'SpaceX-effect' bij de grote toename aan beleggende klanten bij ING. Hij wijst vooral naar fiscale voordelen in verschillende Europese landen om beleggen aantrekkelijk te maken. Op die manier hoopt de Europese Unie dat een deel van de grote berg spaargeld in Europa in de economie wordt gestopt.

Dat lijkt zijn vruchten af te werpen. "Je ziet in toenemende mate dat klanten geïnteresseerd zijn om hun geld niet alleen in sparen te beleggen, maar ook in andere producten", ziet Van Rijswijk. "Wij hebben meer dan 41 miljoen particuliere klanten. We zijn klanten ook een groter aanbod gaan aanbieden. Dat zie je nu terug in de cijfers."

Weerbare economie

Dat noch particulieren noch zakelijke klanten van ING zich kennelijk laten afschrikken door de economische en politieke onrust in de wereld is best opvallend. Vanmorgen bleek uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek dat bijvoorbeeld de Nederlandse economie in het tweede kwartaal van dit jaar met 0,4 procent verrassend goed doorgroeide.

Dat merkt ING ook. "De economie is best weerbaar, ondanks alle onzekerheid. Het vertrouwen neemt weer toe", zegt Van Rijswijk. "Dat zie je zowel bij bedrijven als consumenten. We zijn een van de grootste hypotheekverstrekkers in Europa en dat blijft gewoon goed doorgroeien."

Wel zijn bedrijven die in meerdere landen actief zijn of die afhankelijk zijn van de olieprijs klanten waar ING "bij moet opletten", zegt Van Rijswijk. "Daar moeten we kijken hoe weerbaar ze zijn. Op dit moment zien we die risico's nog weinig terug in ons leningenboek, maar doorgaans merk je de impact pas over een jaar."

Ze eten waterplanten en dieren die oorspronkelijk in Nederland voorkomen en ze graven in oevers. Invasieve rivierkreeften laten een ravage achter waar natuurbeheerders allesbehalve blij mee zijn.

Vaak spreken we over de Amerikaanse rivierkreeft, maar inmiddels hebben zich al zeven verschillende soorten in Nederland gevestigd. En sinds kort is daar een achtste bijgekomen: de calicotrivierkreeft.

Ecoloog Pim Lemmers wist dat die rivierkreeft eraan kwam via Duitsland. In een natuurgebied bij Karlsruhe zijn ze tientallen jaren terug in de Rijn terechtgekomen. "Ik had hem al verwacht en was al een tijdje naar hem op zoek. Vorig jaar vond ik een schaartje van een rivierkreeft en wist meteen dat dit weleens een bijzondere kon zijn."

Veldgids

Lemmers is gespecialiseerd in rivierkreeften en bezig met een veldgids over rivierkreeften in Europa, samen met ecologen Paul van Hoof en Bram Koese. Inmiddels heeft hij alle soorten die in Europa voorkomen weleens in handen gehad, maar een levend exemplaar van de calicotrivierkreeft is in Nederland nog niet aangetroffen. "Toch weten we zeker dat hij hier zit, het is niet waarschijnlijk dat het schaartje met het water naar Nederland is gevoerd. Metingen van omgevings-DNA hebben dat recentelijk aangetoond."

Lemmers meldde zich met het schaartje bij Waterschap Rivierenland. Daarmee ging het hele protocol voor invasieve exoten in werking. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit moest worden ingeschakeld, vervolgens ging de melding naar de Europese Unie.

Vanuit het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur is nu een werkgroep ingesteld die gaat onderzoeken hoe de verspreiding van de rivierkreeft kan worden tegengegaan.

De vraag is hoe ver deze calicotrivierkreeft is opgerukt in Nederland, vertelt José Vos, senior beleidsadviseur waterkwaliteit bij Waterschap Rivierenland. "Een heel spannende fase, want zit hij alleen nog in de Klompenwaard bij de Rijn of komt hij ook al in onze regionale wateren voor? Kunnen we hem nog weren uit onze regionale wateren?"

Natuurlijke 'flauwe' oevers

Voor de andere zeven invasieve soorten is het preventief tegengaan inmiddels een gepasseerd station. Nederland zal een manier moeten vinden om samen te leven met de dieren. "Het vangen van de grote exemplaren alleen is niet voldoende; ze planten zich heel snel voort. En dat intensief vangen geeft ook extra schade aan het ecosysteem", zegt Vos.

Een 'robuustere' inrichting van het landschap zou een oplossing kunnen zijn, zoals 'flauwe' oevers waar de rivierkreeften niet in kunnen graven. "Dan heb je niet zo'n strakke rechte oever, maar loopt het langzaam af. Dan krijgen waterplanten de kans om terug te groeien, planten de kreeften zich minder snel voort en kunnen natuurlijke vijanden de groep kreeften in bedwang houden."

Ruimte om bij elke poel, vijver en sloot een natuurlijke flauwe oever aan te leggen, is er niet, dus zal er de komende jaren worden ingezet op het vinden van passende maatregelen. Daar wordt hard aan gewerkt door de waterschappen, provincies, het Rijk, kennisinstituten en adviesbureaus.

En de inheemse rivierkreeft, die wel oorspronkelijk in Nederland voorkomt? "Dat is de Europese rivierkreeft en die zit nog in één poel in Nederland", vertelt Pim Lemmers. Dat is net op tijd ontdekt, stelt Vos van Waterschap Rivierenland. "Voordat ook die helemaal is verdwenen."

Het Brabantse waterschap Aa en Maas gaat grondwater oppompen om een beek te vullen en zo een beschermde vissoort te redden. Het gaat om de grote modderkruiper, die vooral in modderige Europese wateren voorkomt.

De grote modderkruiper staat juist bekend als een vis die tijdelijke droogval van wateren goed kan overleven. Het diertje graaft zich dan in en haalt zuurstof uit ingeslikte lucht die in de darmen wordt opgeslagen.

Nu is het zo droog in de Schijndelse Loop dat zelfs de grote modderkruiper het zwaar heeft. Het waterschap wil voorkomen dat de natte modder waarin de vis zich ingraaft, verandert in "droge stof". Het grondwater wordt opgepompt zolang het nodig is, schrijft Omroep Brabant.

Rivierdonderpad

Het is niet de eerste keer dat Brabants grondwater wordt ingezet om dieren te redden. Deze maand ging ook waterschap De Dommel ermee aan de slag, om de beekprik, rivierdonderpad en beekrombout in staat te stellen de droge periode te overleven.

Het extra water voorkomt dat de stroming in de beken wegvalt. Dat is belangrijk omdat stromend water zorgt voor voldoende zuurstof voor vissen en andere waterdieren en -planten.

Bestuurslid Mado Ruijs van waterschap De Dommel noemde de situatie "zorgelijk". Niet eerder was het zo vroeg in het jaar al nodig om grondwater op te pompen. "De Brabantse bodem moet weer een spons worden. En er zijn meer buffergebieden nodig."

Ruijs roept inwoners, boeren en bedrijven op om zuinig om te gaan met water. "Niet alleen in de zomer, maar het hele jaar door."

Shell heeft de afgelopen drie maanden een winst geboekt van 10,8 miljard dollar, omgerekend 9,44 miljard euro. Dat is bijna drie keer zoveel als in dezelfde periode vorig jaar. Toen bedroeg de winst 3,6 miljard dollar.

De goede resultaten van de oliegigant komen mede door de oorlog in het Midden-Oosten. De prijs van met name olie is de afgelopen maanden flink gestegen op de wereldmarkt.

Shell profiteerde ook van de hogere prijzen voor vloeibaar gas. Dit is het eerste kwartaal waarin de volledige effecten zichtbaar zijn van de prijsstijgingen die door de oorlog zijn veroorzaakt.

De oorlog in het Midden-Oosten begon eind februari, tijdens het vorige kwartaal. Toen sloot het concern ook al af met een hoge winst: 5,7 miljard dollar.

Onvrede over overwinsten

De hoge winsten bij oliemaatschappijen leidden afgelopen mei nog tot discussie in Den Haag. De politieke partijen Pro en D66 dienden dit voorjaar een motie in om de overwinsten aan te pakken. Een meerderheid van de Tweede Kamer stemde ermee in.

Maar het kabinet heeft nog geen concrete maatregelen genomen, omdat het graag met andere Europese landen wil optrekken. Bovendien worden hogere winsten al belast via de vennootschapsbelasting, stelde het kabinet.

Twee dagen na de zware aardbeving bij het zuidelijke Japanse eiland Kyushu is het dodental opgelopen tot 34, meldt de Japanse publieke omroep NHK. De reddingswerkzaamheden zijn nog in volle gang.

Hoeveel mensen nog vermist zijn, is onduidelijk. Zeker 63 mensen zijn gewond geraakt. Het Japanse leger werd direct na de bevingen ingezet om noodhulp te leveren en te helpen met zoeken naar overlevenden.

Veel gebouwen zijn verwoest. Huizen en kantoorpanden hebben grote schade en delen van bruggen en fabrieken zijn ingestort. Meer dan 10.000 mensen kunnen nog niet terug naar huis. Ook zitten tienduizenden huishoudens zonder stroom of water, terwijl de temperatuur in de getroffen regio Kumamoto de komende dagen oploopt tot ver boven de 35 graden.

Reddingswerkers zoeken naar overlevenden in het puin:

Omdat veel gebouwen zonder stroom zitten, doen ook airco's het niet. Het Japanse ministerie van Defensie heeft gisteren aangekondigd zo'n 300 mobiele airconditioners naar de regio te sturen. Een groot deel daarvan is bestemd voor opvangcentra.

Waarschuwing voor hitteberoerte

De eerste beving, afgelopen dinsdag, had een kracht van 7,1, de zwaarste aardbeving in jaren voor Japan. Het epicentrum lag maar een paar kilometer van een winkelcentrum waar zes doden vielen. Of dat aantal verder zal oplopen, is onduidelijk.

Het winkelcentrum stortte ruim een uur na de aardbeving in, toen er een gasexplosie had plaatsgevonden. De Aeon Mall Kumamoto was juist helemaal klaar na een aardbeving van tien jaar geleden.

Ten zuiden van dat gebied, in de havenstad Yatsushiro, vielen ook doden. Bij een papierfabriek stortte een schoorsteen in, acht mensen kwamen daarbij om het leven. Tien mensen konden worden gered.

Slapen in auto's

Later op dinsdag was er opnieuw een aardbeving in hetzelfde gebied, met een kracht van 3. Voor die beving was een waarschuwing afgegeven. Sindsdien zijn er meer dan 250 naschokken geregistreerd. Uit angst voor verdere bevingen slapen veel inwoners in opvangcentra of in hun auto.

In Japan bestaat een grote kans op aardbevingen. Er wordt aardbevingsbestendig gebouwd, maar toch was er dit keer veel schade aan gebouwen en infrastructuur.

Een universitair hoofddocent van de Universiteit Utrecht ligt onder vuur vanwege mogelijke belangenverstrengeling. Hij deed het voorkomen dat hij onafhankelijk onderzoek deed voor de universiteit, maar liet zich voor zijn werk via zijn eigen bedrijf betalen.

De universiteit start een onderzoek naar zijn hele afdeling, de vakgroep farmacologie. Het besluit volgt op berichtgeving van Investico, De Groene Amsterdammer, Trouw en internationale media.

Joris Verster, universitair hoofddocent farmacologie aan de universiteit, zou verregaande banden hebben met de producent van energiedrank Red Bull en het Amerikaanse bedrijf Sen-Jam Pharmaceuticals. De universiteit zegt dat Verster toestemming had om naast zijn werk aan de universiteit als consultant te werken, maar de omvang van zijn nevenactiviteiten zou onvoldoende duidelijk geweest zijn.

Onvoldoende transparant

Volgens de media presenteerde Verster zich bij zijn werk als consultant als medewerker van de universiteit. Die zegt daarover: "Voor alle nevenwerkzaamheden dient een eventuele schijn van belangenverstrengeling transparant te worden vermeld. De UU is van mening dat dit hier niet of onvoldoende is gedaan."

Farmacologie is de wetenschap die de interactie tussen geneesmiddelen en levende organismen bestudeert, zoals de effecten van alcohol op de mens en het krijgen van een kater.

Geen kater door pil

Verster deed voor zijn eenmanszaak NeuroClinics onder meer onderzoek naar een medicijn dat Sen-Jam Pharmaceuticals ontwikkelt tegen een kater. De vrees dat mensen door een dergelijke pil meer gaan drinken, is onterecht, heeft Verster geconcludeerd.

Hij zou zich daarbij baseren op een vragenlijst die hij uitzet onder studenten. "Driekwart van de ondervraagde jongeren zei dat ze het middel zouden gebruiken en de meerderheid gaf ook aan dat ze niet meer zouden gaan drinken."

In Trouw zegt Frits Rosendaal, hoogleraar epidemiologie aan het LUMC en gespecialiseerd in de beoordeling van medische studies, dat de vragenlijst van Verster te mager is voor harde conclusies. "Een vragenlijst geeft helemaal geen uitsluitsel over hoe mensen zich in de toekomst zullen gedragen."

Mariëtte van den Hoven, professor medische ethiek aan het Amsterdam UMC, spreekt van belangenverstrengeling, "waarbij je de universiteit gebruikt om je persoonlijke doelen te bevorderen".

Met ziekteverlof

Verster stelt in een reactie altijd transparant te zijn geweest over zijn nevenwerkzaamheden: "Ik ben consultant voor veel bedrijven en zet dat steeds in al mijn papers, zelfs als het maar een kleine rol betreft. Ik heb de UU geïnformeerd over mijn werk als consultant en de universiteit heeft dat goedgekeurd."

Hij presenteerde zich in papers voor bedrijven desondanks als werknemer van de universiteit, omdat "het onderzoek naar katers deel uitmaakt van mijn academische activiteiten", staat in Trouw.

Hij meldt aan de krant dat hij sinds 1 mei met ziekteverlof is en al zijn professionele activiteiten, inclusief zijn consultancywerk, heeft beëindigd.

Het is niet voor het eerst dat Verster in opspraak is geraakt rond onderzoek naar de energiedrankjes van Red Bull schrijft Trouw. Zo concludeerde hij eerder dat Red Bull een positieve invloed heeft op de rijvaardigheid en dat het mengen van alcohol en energiedrank niet meer gezondheidsrisico's heeft dan alleen alcohol.

Red Bull in positief licht

De integriteitscommissie van de UU onderzocht de studies en kwam tot de conclusie dat Red Bull geen invloed had, waardoor er geen sprake zou zijn van belangverstrengeling. Wel was de commissie kritisch dat Verster zich via zijn privébedrijf door Red Bull liet betalen.

Investico meldt dat Verster sindsdien met andere wetenschappers nog zeker dertien door Red Bull betaalde artikelen publiceerde. Bij deze artikelen kwam Red Bull steeds positief naar voren. Bij twee van de dertien studies liet Verster zich persoonlijk door Red Bull betalen, meldt hij aan Investico.

De economie lijkt zich maar weinig aan te trekken van alle onrust in de wereld. In het afgelopen kwartaal groeide de economie met 0,4 procent ten opzichte van het eerste kwartaal van dit jaar, blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Na de eerste drie maanden van dit jaar hielden economen de adem nog in, toen de economie met 0,3 procent maar licht was gegroeid. In de eerste ramingen werd toen nog uitgegaan van 0,1 procent, dat werd later gecorrigeerd.

Gevreesd werd dat er in het tweede kwartaal minder groei of zelfs krimp zat aan te komen, omdat bedrijven en consumenten door de oorlog rond de Perzische Golf en de hoge energieprijzen de hand op de knip zouden houden.

Zorgen verminderd

Het afgelopen kwartaal lijken die zorgen wat naar de achtergrond te zijn verschoven. CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen spreekt van een verrassend goed kwartaal. "Tot nu toe doorstaat de Nederlandse economie de crisis in het Midden-Oosten prima", concludeert hij.

Vergeleken met het tweede kwartaal van vorig jaar groeide de economie ditmaal met 1,3 procent.

Met name de handel groeide sterk. Ook trokken consumenten de portemonnee weer. Daar profiteerde vooral de horeca sterk van. Ook besteden huishoudens meer aan voedings- en genotsmiddelen en auto's.

Benzine heeft indirect invloed

Toch zijn de hoge energieprijzen wel degelijk van invloed geweest op de economie het afgelopen kwartaal. "Maar niet op de manier waarop je zou verwachten", zegt Van Mulligen. "Als je inzoomt zie je iets verrassends, namelijk dat mensen vooral meer elektrische auto's hebben gekocht."

Dat kan volgens Van Mulligen niet anders dan het gevolg zijn van de hoge benzineprijzen: "De prijzen aan de pomp schoten omhoog. En dat kan voor heel veel mensen die toch al twijfelden over de aanschaf van een elektrische auto de reden zijn om het nu toch maar te doen."

Een jonge Fransman heeft in Singapore een boete van omgerekend 406 euro gekregen voor een opmerkelijke actie. De 19-jarige student filmde zichzelf in maart toen hij een rietje uit een sinaasappelsap-automaat haalde om er even aan te likken en het rietje vervolgens weer terug te leggen in de machine.

De video van zijn grappig bedoelde actie ging razendsnel rond op sociale media, maar de overheid in Singapore kon er niet om lachen. De rietjeslikker werd aangeklaagd en riskeerde zelfs een gevangenisstraf.

De rechter heeft nu geoordeeld dat een geldboete op zijn plaats is, omdat de Franse tiener, Didier Gaspard Owen Maximilien, direct toegaf dat hij de rietjeslikker was. Ook het feit dat hij het rietje na het opnemen van de video toch weer uit de automaat heeft gehaald, droeg bij aan de milde straf.

Volgens zijn advocaat heeft de student veel spijt van zijn actie en was het nooit zijn bedoeling om zoveel commotie te veroorzaken. De aanklagers in Singapore zeggen dat de immigratiedienst gaat bekijken of hij in Singapore mag blijven studeren na het rietjes-incident.

Singapore staat bekend om zijn strenge regels. Zo is kauwgom in de stadstaat verboden en staat er een boete op het niet doorspoelen van een openbaar toilet.

De matrixborden boven de wegen in het noordoosten van Nederland hebben vanochtend te maken gehad met een storing. Ze waren enkele uren niet te bedienen vanwege een stroomstoring bij een verkeerscentrale van Rijkswaterstaat.

Rond 09.00 uur was de storing verholpen en werden de systemen weer opgestart, meldt de ANWB.

Er konden tijdelijk geen rode kruizen geplaatst of verwijderd worden. Ook kon Rijkswaterstaat geen aangepaste snelheden weergeven of spitsstroken openen of sluiten.

De problemen deden zich voor in Groningen, Drenthe, Friesland en delen van Overijssel en Gelderland. Zo waren vannacht op de A50 bij de Rijnbrug bij Heteren vanwege werkzaamheden twee rijstroken afgesloten die daarna niet open konden. En de Salland-Twentetunnel in de N35 was uit voorzorg dicht, omdat de borden niet bediend konden worden.

De grootste sterren van Nederland die gezamenlijk opstaan voor de rechten van de lhbti+-gemeenschap in een tijd waarin homohaat toeneemt. Dat gebeurde bijna vijftig jaar geleden, in 1977 tijdens een bijzondere nacht in het Concertgebouw in Amsterdam.

Onder anderen Mies Bouwman, toen de grootste ster van de Nederlandse televisie, en 'levensliedkoningin' Zangeres Zonder Naam lieten luid hun stem horen tegen de golf aan homohaat die er toentertijd was.

Sindsdien is er veel veranderd. De openstelling van het burgerlijk huwelijk bijvoorbeeld, die er misschien nooit was geweest zonder die ene avond in het Concertgebouw.

Meer discriminatie

De laatste jaren neemt in Nederland de discriminatie toe van wat we inmiddels de lhbti+-gemeenschap noemen. Dat blijkt onder meer uit de jaarlijkse monitor van discriminatie.nl.

Afgelopen weekend nog deden tientallen mensen melding van discriminatie tijdens de start van de Pride in Amsterdam. Ook waren er geweldsincidenten, zoals rond de Pride in Amersfoort en in Zandvoort waarbij de politie vermoedt dat het gaat om anti-lhbti+-geweld.

Podcast: Luister Anita

In de NOS-podcast Luister Anita onderzoekt Winfried Baijens het antwoord op die groeiende lhbti+-haat door terug te gaan naar het begin van de eerste grote regenboogprotesten in Nederland: 1977.

Luisteren naar de podcast 'Luister Anita' kan via NPO Luister en alle andere podcastapps.

1977 is het jaar dat er een beweging ontstaat en er meerdere protesten achter elkaar zijn. Het allereerste protest was in 1969. Op het Binnenhof in Den Haag komen homo's en lesbiennes samen om te protesteren tegen een wet die homoseksuele contacten onder de 21 jaar verbiedt, terwijl voor hetero's een minimumleeftijd van 16 jaar geldt.

De allereerste homoprotestmars, om aandacht te vragen voor de rechten van homo's, is pas op 25 juni 1977 in Amsterdam. Het zijn vrouwen die deze eerste mars organiseren: de Internationale Lesbische Alliantie. Er lopen een kleine tweeduizend mensen mee.

De deelnemers aan de mars komen in actie tegen Anita Bryant. De Amerikaanse en christelijk conservatieve Bryant is in de VS beroemd als zangeres en model. Ze ontpopt zich in de jaren 70 tot antihomoactivist.

Bryant ziet homoseksualiteit als kwaadaardig en als een bedreiging voor kinderen. Ze richt het samenwerkingsverband 'Save our children' op. Haar geluid slaat aan en bereikt ook Europa. Waar ze niet op rekent, is dat er wereldwijd een tegenbeweging ontstaat. Ook in Nederland. En die leidt tot de eerste grote protesten.

Miami Nightmare

Een paar maanden na de eerste protestmars van de Internationale Lesbische Alliantie organiseert de dan 27-jarige Henk Krol een benefietavond in het Concertgebouw onder de naam: Miami Nightmare. Het doel is om geld in te zamelen om in Amerika een advertentie in Time Magazine te kunnen plaatsen, gericht tegen homohaat en het inperken van homorechten.

De avond is een enorm succes. Er blijkt genoeg geld om naast de advertentie een stichting op te richten die jarenlang lobbyt en actievoert om het burgerlijk huwelijk ook open te stellen voor homo- en lesbische stellen. Dat lukt uiteindelijk in 2001. Nederland is 25 jaar geleden het eerste land ter wereld waar homo's kunnen trouwen.

In de NOS-podcast Luister Anita vertelt Krol hoe hij sterren als Mies Bouwman, Robert Long, Jos Brink, Martine Bijl en de Zangeres Zonder Naam zover kreeg om op te treden die avond. De Zangeres Zonder Naam schreef speciaal voor het benefiet het nummer Luister Anita, een tekst direct gericht aan Anita Bryant. Ze vertolkt het nummer aan het einde van die avond onder een daverend applaus.

Het blijkt pas het begin van protest dat in allerlei vormen zichtbaar wordt. Luid en duidelijk, zoals de eerste Roze Zaterdag in 1979, die anno 2026 nog steeds bestaat.

Zoenende mannen

Ook op andere manieren klinkt het protest door. Zo zorgt schrijfster Annie M.G. Schmidt er in 1977 voor dat voor het eerst op een Nederlandse toneel twee mannen elkaar op de mond zoenen voor publiek. Een van de acteurs is Willem Nijholt. Als hij in Carré wordt uitgefloten, vraagt hij Annie M.G. Schmidt of de kus eruit mag. Schmidt antwoordde dat hij niet moest zeuren. "Je doet pionierswerk."

In Luister Anita hoor je wat er eind jaren 70 verder allemaal gebeurde en hoe dat tot op de dag van vandaag artiesten als Merol en Paul de Leeuw inspireert.

Ook zanger Jeangu Macrooy vertelt hoe hij zich, net als de pioniers van toen, meer uitspreekt in zijn muziek: "Ik realiseerde me dat stilte of jezelf kleiner maken gewoon niet het antwoord is en dat je luider moet worden. De ruimte die we hebben en waarvoor is gestreden, moeten we beschermen. En daarvoor moeten we strijden."

Deze week pakt podcast De Dag de koffers met leuke gasten. Wat lezen, luisteren of kijken zij om inspiratie op te doen voor de rest van het jaar? Welke boeken, podcasts en series gaan de koffer in om op te laden? Vandaag pakken we de koffers met journalist en deskundige over het Midden-Oosten Abdou Bouzerda.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

De tips van Abdou op een rij:

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Judith van de Hulsbeek & Rosanne Sies

Goedemorgen! Vandaag is er een buitententoonstelling over Amsterdamse Molukkers en Ajax en FC Twente spelen hun returns tegen Vojvodina en Ferencváros.

Eerst het weer: de dag begint zonnig, maar vanuit het zuidwesten neemt de bewolking toe. In de loop van de middag maakt het zuidoosten en oosten kans op buiige regen met lokaal onweer. Bij een matige westenwind wordt het 22 graden aan zee tot 33 graden in Limburg.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Amerikaanse strijdkrachten hebben vannacht voor het eerst sinds vrijdag weer doelen in Iran aangevallen. Het leger spreekt van "een krachtige reactie" op de Iraanse aanvallen op Amerikaanse doelen in de regio.

Volgens het leger zijn tientallen doelen geraakt die verband houden met de Islamitische Revolutionaire Garde, de Iraanse elite-eenheid die door de VS en de EU is bestempeld als terroristische organisatie.

Vorige week zei president Trump dat hij ruimte wilde scheppen voor onderhandelingen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Een bronzen standbeeld van de Russische leider Lenin van 9 meter hoog is tijdelijk verhuisd van het Groningse dorp Tsjuchem naar Oostwold, een dorp zo'n 20 kilometer verderop. Het beeld is van een ondernemer die het uit Duitsland haalde en op een bedrijventerrein in Tsjuchem zette. De verplaatsing was volgens betrokkenen "een toestand". Het beeld wordt in Oostwold tijdelijk gebruikt als decorstuk bij een toneelvoorstelling.

Fijne dag!