NOS Nieuws - Algemeen

De Palestijnse oud-diplomaat Leila Shahid is op 76-jarige leeftijd overleden. Ze was lange tijd het gezicht van de Palestijnse zaak in verschillende Europese landen, waaronder Nederland.

In 1989 werd Shahid de eerste vrouwelijke diplomaat voor de PLO in het buitenland, toen ze gezant in Ierland werd. Kort daarna reisde ze door naar Nederland om hier de PLO-vertegenwoordiger te worden.

Shahid werd in Beiroet geboren, waar haar ouders als Palestijnse vluchtelingen naartoe waren verhuisd. Ze studeerde er sociologie aan de Amerikaanse Universiteit en later ook in Frankrijk. Als tiener raakte ze betrokken bij de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie PLO van Yasser Arafat na de Zesdaagse Oorlog tussen Israël en vijf buurlanden in 1967.

Golfoorlog

In Nederland moest Shahid bij aankomst onmiddellijk het omstreden PLO-standpunt in de Golfoorlog uitleggen: Arafat had de kant van Saddam Hussein gekozen, niet die van de internationale coalitie tegen hem. "Wij waren niet zozeer voor Saddam Hussein als wel tegen oorlog", verwoordde zij het. "Ook de PLO wilde dat Irak zich uit Koeweit zou terugtrekken, maar de kwestie moest volgens ons diplomatiek worden geregeld."

Shahid verliet in 1993 ons land om vertegenwoordiger in Frankrijk te worden, een functie die ze tot 2005 zou vervullen. Het waren opnieuw roerige tijden voor de diplomate, waarin ze zowel te maken kreeg met de toenadering tot Israël door de Oslo-akkoorden als met een oplaaiend conflict met de Tweede Intifada. Ook was ze bij Arafat in zijn laatste dagen, toen die in 2004 in een Frans ziekenhuis overleed.

Ambassadeur

Kort daarna werd Shahid in 2005 gezant voor de gehele Europese Unie werd. In 2012 erkende België haar officieel tot ambassadeur, een diplomatieke opsteker voor de Palestijnen. Het was voor haar de opmaat naar een eigen Palestijnse staat, volgens haar de enige manier om blijvend vrede met Israël te krijgen.

Medestanders roemen Shahid bij haar overlijden als een invloedrijk diplomaat. "Ze was een prominent figuur, een rolmodel en een van de meest inspirerende diplomaten die Palestina ooit heeft gekend", reageert Hussam Zumlot, Palestijns ambassadeur in Groot-Brittannië. Shahids opvolger Abou-Hassira in Frankrijk zegt dat de Palestijnen "een van hun belangrijkste stemmen zijn verloren".

Goedemorgen! Bij de 1.500 meter schaatsen maken drie Nederlanders kans op een gouden plak vandaag. Ook vindt de eerste bijeenkomst van de door Trump opgetuigde Vredesraad plaats.

Eerst het weer: in het zuiden en midden van het land wordt vanochtend gewaarschuwd voor gladheid door sneeuw. In de middag wordt het vanuit het noorden droog en breekt soms ook de zon door. Bij een stevige oostenwind wordt het 2 tot 6 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Mark Zuckerberg zegt dat zijn bedrijf geen applicaties meer bouwt die erop gericht zijn om mensen zo lang mogelijk naar hun scherm te laten kijken. De oprichter van Meta, het moederbedrijf van onder meer Facebook en Instagram, moest vandaag getuigen in de rechtbank in de Amerikaanse staat Californië.

De zaak is onderdeel van een grotere civiele procedure tegen socialemediabedrijven. Meer dan 1600 eisers stellen dat bedrijven als Meta en YouTube, dat onder Google valt, gebruikers expres verslaafd maken aan hun platforms.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Broers Jens en Melle van 't Wout stonden gisteravond samen op het Olympisch podium. De shorttrackers wonnen brons en zilver op de 500 meter. Het was voor Melle een extra bijzondere dag, want hij was ook nog eens jarig.

Fijne dag!

De Australische politie heeft in een bar in de hoofdstad Canberra vijf posters in beslag genomen waarop de Russische president Poetin, de Israëlische premier Netanyahu en de Amerikaanse president Trump in nazi-uniformen afgebeeld stonden. De politie onderzoekt of de posters strafbaar zijn nadat vorige maand strengere wetten rond haatzaaien werden ingevoerd.

Een symbool als het hakenkruis was al verboden, maar sinds vorige maand zijn onder meer enkele andere nazi-uitingen en vlaggen van Islamitische Staat en Hamas in Australië ook niet meer toegestaan. De wetten werden aangescherpt na de aanslag op een joods festival op Bondi Beach in Sydney in december vorig jaar. Hierbij vielen vijftien doden.

Volgens de politie waren de twee schutters geïnspireerd door terreurgroep Islamitische Staat.

'Posters antifascistisch statement'

De Australische zender ABC meldt dat de politie gisteravond bij de bar in het centrum van Canberra arriveerde en eigenaar David Howe meedeelde dat er een klacht over de posters was binnengekomen. De politie verklaarde de bar tot plaats delict en verwijderde de posters, waar ook Tesla-baas Elon Musk en de Amerikaanse vicepresident JD Vance op stonden.

Tegen The Guardian zegt Howe dat hij het "absurd" vindt dat er een politieonderzoek naar de posters is ingesteld. Volgens hem zijn de posters, die tot gisteren op het raam hingen, bedoeld als antifascistisch statement. Klachten over de posters heeft hij nooit gekregen, zegt Howe tegen ABC.

"Sterker nog, heel wat mensen reageerden positief op de posters." Howe heeft geen spijt van het ophangen van de posters. "Ik geloof dat het doel van de posters is om mensen bewust te maken van de woorden en daden van enkele wereldleiders. Ik denk dat het de moeite waard is om dat onder de aandacht te brengen."

Gratis juridische hulp aan mensen met een laag inkomen betaalt zich uit voor de maatschappij. Dat is de conclusie van een onderzoek dat in opdracht van het Juridisch Loket werd uitgevoerd. De stichting wordt gefinancierd door het ministerie van Justitie en Veiligheid en helpt wekelijks 9000 mensen die geen juridische hulp kunnen betalen.

Elke euro die wordt geïnvesteerd in de gratis juridische hulp, levert 3 tot 5 euro aan "maatschappelijke waarde" op, blijkt uit de maatschappelijke kosten-batenanalyse van SEO Economisch Onderzoek. Dankzij tijdige juridische hulp kunnen problemen van mensen sneller worden opgelost en zijn de negatieve gevolgen minder groot.

Mensen met juridische problemen ervaren hierdoor minder stress, wat ten goede komt aan de gezondheid en de druk op de zorg verlaagt. Volgens de onderzoekers levert dit de samenleving 103 tot 232 miljoen euro op.

Stress als gevolg van juridische problemen kan mensen ook parten spelen op de werkvloer. Door problemen sneller op te lossen, blijven psychische klachten, verzuim of ontslag bijvoorbeeld achterwege. Dit levert de maatschappij volgens het rapport 13 tot 15 miljoen euro op.

'Enorm waardevol'

"Het is enorm waardevol voor mensen als we ze kunnen helpen om problemen op te lossen, zodat ze weer verder kunnen", zegt bestuurder Willemijn van Helden van het Juridisch Loket.

"Goed dat we nu aan kunnen tonen wat de concrete maatschappelijke waarde is van ons werk. Elke euro die de regering investeert in vroegtijdige, laagdrempelige rechtshulp betaalt zich dubbel en dwars terug."

Het Juridisch Loket heeft tientallen vestigingen waar mensen met een laag inkomen voor advies terechtkunnen. Ook kunnen mensen met hulpvragen gratis bellen met de juristen. Mensen kunnen bijvoorbeeld aankloppen met vragen over uitkeringen, burenoverlast en conflicten met de werkgever of verhuurder. De juridische hulp kost 54 miljoen euro per jaar.

Mark Zuckerberg zegt dat zijn bedrijf geen applicaties meer bouwt die erop gericht zijn om mensen zo lang mogelijk naar hun scherm te laten kijken. De oprichter van Meta, het moederbedrijf van onder meer Facebook en Instagram, moest vandaag getuigen in de rechtbank in de Amerikaanse staat Californië.

De zaak is onderdeel van een grotere civiele procedure tegen socialemediabedrijven. Meer dan 1600 eisers stellen dat bedrijven als Meta en YouTube, dat onder Google valt, gebruikers expres verslaafd maken aan hun platforms.

De zaak is aangespannen door een 20-jarige vrouw, van wie alleen de initialen 'KGM' zijn bekendgemaakt. Zij beweert dat zij op jonge leeftijd verslaafd is geraakt aan technologie door sociale media en daardoor ergere depressieve klachten heeft gekregen. Ook zegt ze dat ze door het gebruik van sociale media sterkere suïcidale neigingen heeft gekregen.

De eisers willen schadevergoedingen, en willen ook dat de algoritmes van de apps worden aangepast. De aanklacht was oorspronkelijk ook gericht tegen TikTok en Snapchat, maar die bedrijven hebben geschikt met de vrouw.

Verslavende apps

De belangrijkste vraag in het proces is in hoeverre Meta en Google wisten dat hun apps verslavend kunnen werken. Zuckerberg werd vandaag onder meer gevraagd naar uitspraken die hij eerder had gedaan in het Amerikaanse Congres. Toen bood hij zijn excuses aan ouders aan van wie de levens "overhoop zijn gehaald door tragedies die het gevolg zijn van het gebruik van sociale media".

Die zitting had echter een ander karakter dan deze rechtszaak: als wordt bewezen dat bedrijven wisten van de risico's van hun apps en de daaraan verbonden verslaving, kunnen ze in de toekomst vaker aansprakelijk worden gesteld voor schade.

Schermgebruik en winstbejag

Destijds, in het Congres, stelde de Meta-baas dat hij nooit opdracht heeft gegeven tot het maximaliseren van het gebruik van zijn platforms. Dat herhaalde hij vandaag. Maar de advocaat van KGM wees op eerdere e-mails waarin Zuckerberg schreef dat hij de tijd die gebruikers op zijn platforms doorbrengen wilde verdubbelen. De tech-ondernemer zei daarop dat hij voorheen wel dat doel had, maar dat het bedrijf inmiddels een andere weg is ingeslagen.

Volgens KGM maken bedrijven als Meta misbruik van kwetsbare personen uit winstbejag. Dat ontkenden de advocaten van Meta, die ook Google verdedigen. Zij stellen dat Meta juist functies heeft toegevoegd om gebruikers van hun platforms veilig te houden.

De verdediging haalde ook het medisch dossier van de 20-jarige vrouw aan. Daarin zou staan dat ze al eerder psychische problemen had, die waren voortgekomen uit haar turbulente thuissituatie. Volgens de advocaten gebruikte de vrouw apps van Meta en YouTube juist om haar thuissituatie te ontvluchten.

Ook werd Zuckerberg gevraagd naar het beleid omtrent leeftijdsverificatie op zijn platforms. In Australië zijn sociale media voor kinderen onder de 16 verboden, en meerdere landen overwegen een vergelijkbare wet. De Meta-baas zei net als eerder dat zijn bedrijf eraan werkt om te voorkomen dat kinderen onder de 13 gebruik maken van zijn apps.

Veel ouders aanwezig

Veel ouders die hun kind zijn verloren aan de (indirecte) gevolgen van sociale media stonden voorafgaand aan de zitting voor het gerechtsgebouw. Zo waren er ouders van wie hun zoon een eind maakte aan zijn leven nadat hij het slachtoffer was geworden van online chantage.

Toen Zuckerberg bij de rechtbank aankwam wilde hij geen vragen van pers, publiek en andere aanwezigen beantwoorden. Ook niet toen hem werd gevraagd wat hij te zeggen heeft tegen ouders van wie de kinderen zijn beschadigd door het gebruik van zijn platforms.

Het proces duurt naar verwachting nog weken. Naar verwachting doet de rechter eind maart uitspraak in de zaak.

Ondanks felle kritiek in de raad, kan het Amsterdamse gemeentebestuur door met een woonproject waarbij jonge statushouders worden gehuisvest samen met studenten en woonstarters. Twee moties van afkeuring hebben het niet gehaald.

Het raadsdebat volgde op een reeks van soms gewelddadige incidenten bij Stek Oost, het grootste gemengde woonvormproject in Amsterdam.

Vooral GroenLinks-wethouders Zita Pels en Rutger Groot Wassink kwamen in het debat onder vuur te liggen. Zij zouden volgens VVD, JA21 en FVD niet 'tijdig en daadkrachtig" hebben opgetreden om incidenten bij Stek Oost te voorkomen.

De wethouders gaven aan wel degelijk maatregelen te hebben genomen - en nog gaan nemen - om de veiligheid van de bewoners van Stek Oost te verbeteren. Met die belofte konden ze door. "Wij geloven nog steeds in de gemengde woonvorm", concludeerde Groot Wassink volgens stadsomroep AT5.

Stiltecentrum

Stek Oost werd in 2018 opgezet als cohousing-project niet ver van station Amsterdam Science Park. In totaal plaatste de gemeente samen met woningcorporatie Stadgenoot 250 kleine studio's, voorzien van een eigen badkamer en een open keukentje. Ook kwamen er gemeenschappelijke ruimtes en een stiltecentrum. De helft van de studio's was bedoeld voor statushouders tot 27 jaar, de andere helft voor Nederlandse jongeren.

Om de integratie van statushouders te bevorderen, werden zij gekoppeld aan een 'buddy', een student die de statushouder wegwijs moest maken in de Nederlandse samenleving.

In 2019 kwamen de eerste signalen dat het samenwonen lang niet altijd lukte. Bewoners werden bestolen door andere bewoners, vrouwen klaagden dat ze zich als buddy van de veelal mannelijke statushouders onveilig voelden en er werd veel vernield.

Zedenmisdrijven

Op een gegeven moment pakte de politie een bewoner op, die tussen 3 december 2018 en 9 oktober 2021 zes zedenmisdrijven zou hebben gepleegd in het complex. De man werd voor twee misdrijven veroordeeld tot drie jaar cel.

Juul de Nijs en Nafysa St. Luce woonden een paar jaar in Stek Oost, maar besloten te verhuizen. "Je leeft eigenlijk met de constante verwachting van: binnenkort zal er wel iets gebeuren, het is al te lang stil. Iemand zal 'm wel weer flippen. Op welke manier is het dit keer?", vertelde De Nijs in 2022 aan AT5. Samen met St. Luce sprak ze over "stalking, seksueel overschrijdend gedrag, heel veel geweld en vrouwonvriendelijk gedrag".

Drugshandel

De gemeente Amsterdam en woningcorporatie Stadgenoot zeiden de beveiliging bij Stek Oost na al die incidenten flink te hebben opgevoerd. Maar tv-programma Zembla onthulde onlangs dat het sindsdien toch weer misging. "In de zomer van 2023 spelen er op het complex opnieuw meerdere ernstige veiligheidsproblemen. Zo is er sprake van drugshandel, zijn er vechtpartijen en vermoedt de woningcorporatie dat er in een van de studio's een groepsverkrachting heeft plaatsgevonden", aldus Zembla.

Omdat ook medewerkers van Stadgenoot zouden zijn bedreigd, wilde de corporatie in 2023 van het project af, stelt het tv-programma. De gemeente Amsterdam weigerde dat en wees erop dat Stek Oost nog tot 2028 open is. Wel stelde de gemeente de verhouding bij: sinds 2023 is in Stek Oost plaats voor ongeveer 30 procent statushouders en 70 procent studenten en starters.

Opnieuw incidenten

Maar daarmee keerde de rust niet terug. "Recentelijk zijn er opnieuw incidenten geweest bij Stek Oost", meldde AT5 afgelopen weekeinde.

Daarop volgde het debat van gisteravond. "Wij gaan handelen. Cameratoezicht. Extra sociaal beheer. We zetten beveiliging in", verzekerde wethouder Pels daar.

Maar 100 procent veiligheid garanderen is volgens haar onmogelijk. "Volgens mij hebben we vanaf dag 1 bij elk gesprek, elk debat hierover gezegd: veiligheidsgaranties bestaan niet. Weet u wat dat zou schelen aan last die wij dan dragen als bestuurders? Als we de garantie zouden kunnen geven dat niet nu een vrouw thuis in elkaar geslagen wordt? Dat zou ik fantastisch vinden. Maar dat bestaat niet."

In Oostenrijk is een Nederlander door een lawine om het leven gekomen. De 71-jarige man was in de buurt van Fiss in Tirol met zijn zoon (41) en een andere Nederlander (34) buiten de piste gaan skiën, schrijft de Oostenrijkse politie. Daarmee brachten ze een 50 meter brede lawine op gang, die hen meesleurde.

De twee jongere Nederlanders hadden volgens de politie een lawinepieper bij zich. De zoon wist zich uit de sneeuw te bevrijden en alarm te slaan. Ook lukt het hem om de 34-jarige Nederlander op te sporen en uit te graven.

De 71-jarige man werd na een uur gevonden door een lawinehond. Hulpverleners hebben zijn lichaam onder de sneeuw vandaan gehaald.

Twee noodartsen hebben hem nog gereanimeerd, maar dat mocht niet baten. De 41-jarige man is naar een ziekenhuis in een plaats verderop gebracht, de 34-jarige is door een plaatselijke arts onderzocht.

Tientallen lawines

De nationale Oostenrijkse alarmcentrale telde vandaag meer dan dertig lawines. Daarbij zijn ook twee Duitsers omgekomen.

Een van hen was met een ander in het Navis-dal aan het toerskiën, toen ze vanwege het lawinegevaar besloten om rechtsomkeert te maken. Daarbij kwam een sneeuwwand los. Een van de twee, een 43-jarige man, werd onder de sneeuw bedolven en stierf.

De tweede omgekomen Duitser was een 42-jarige man. Hij was in de buurt van Lörrach met zijn 15-jarige zoon buiten de piste aan het snowboarden toen hij door een lawine werd gegrepen. De zoon alarmeerde de hulpdiensten. Die wisten de man te vinden, maar dat was te laat.

Teun Kuilboer is opgestapt bij de hitserie Sleepers, die te zien is op Videoland. De acteur zegt op Instagram dat er achter de schermen "een onwerkbare situatie is gecreëerd" en spreekt van manipulatie, gaslighting, verborgen agenda's en leugens, zonder daarbij in details te treden.

"Er is voor mij een zeer giftige situatie gecreëerd. En die situatie die nu is ontstaan, kan en wil ik ook niet meer verder faciliteren", geeft hij in de video als reden aan om uit de serie te stappen. "Er zijn echt veel grenzen overgegaan."

RTL, de eigenaar van Videoland, laat in een korte reactie aan kijkcijferexpert Tina Nijkamp weten dat het eerst wil uitzoeken wat er aan de hand is. Bedenker van de serie en collega-hoofdrolspeler Robert de Hoog heeft nog niet gereageerd op het opstappen.

Vierde seizoen

Sleepers draait om een corrupte agent (gespeeld door Robert de Hoog) in Utrecht. Kuilboer speelt een goede vriend van hem. In december werd bekend dat er een vierde en laatste seizoen van de misdaadserie wordt gemaakt. Het is nog niet duidelijk wat er met het personage van Kuilboer in de serie gaat gebeuren.

Onder de Jan Blankenbrug in Vianen heeft de politie een hennepkwekerij gevonden. Ongeveer 180 plantjes zijn in beslag genomen en vernietigd. Over de brug loopt de A2.

Burgemeester Fröhlich van de gemeente Vijfheerenlanden schrijft op X dat er nog niemand is aangehouden, omdat bij de politie-inval geen verdachten aanwezig waren. Vianen valt onder de gemeente Vijfheerenlanden.

Fröhlich zegt tegen RTL Nieuws dat de kwekerij werd ontdekt nadat Rijkswaterstaat had opgemerkt dat het slot van een techniekruimte was doorgeknipt, in een pilaar van de brug.

Stroompiek

De ontdekking verklaart ook een piek in het stroomverbruik van de plek, zegt de burgemeester. "Een brug gebruikt niet zo veel stroom. Er was een illegale elektriciteitskoppeling waarmee ze de lampen hebben opgezet. Daardoor werd het verbruik groot." Rijkswaterstaat heeft de elektriciteitskosten van de hennepplantage dus onbedoeld bekostigd.

Burgemeester Fröhlich grapt op X dat hij overweegt de brug te sluiten voor drie maanden "zoals gebruikelijk", doelend op de Opiumwet. Daar voegt hij aan toe dat hij alleen niet weet "of de automobilisten daar zo blij mee zouden zijn".

In Californië zijn de lichamen gevonden van acht skiërs die sinds gisteren werden vermist. Ze maakten deel uit van een groep die in het Tahoe National Forest in Sierra Nevada was gaan skiën. Naar één skiër wordt nog gezocht. Aangenomen wordt dat ook die is overleden.

Rond 11.30 uur gisterochtend werd de groep van elf toeristen en vier gidsen door een lawine gegrepen. Zes van hen wisten via noodsignaalzenders contact met hulpdiensten te krijgen. Die brachten hen in veiligheid. Een van de overlevenden ligt nog in het ziekenhuis.

Naar de andere negen kwam een zoektocht op gang. Het zoekwerk werd gehinderd door hevige sneeuwval, harde wind en het risico op meer lawines.

Driedaagse tocht

In het skigebied gold "hoog lawinegevaar". Reizen in het gebied werd afgeraden. Toch besloot het bedrijf dat de tocht organiseerde om de toeristen mee te nemen op een driedaagse trektocht, buiten de geprepareerde pistes.

De sheriff in het gebied noemde het besluit om de tocht te maken "mogelijk geen verstandige keuze", maar zei ook dat hij niet op de hoogte was van details.

Het is al ruim een maand niet meer een hele dag droog geweest in Frankrijk. Al 35 dagen achter elkaar regent het en daarmee is het de langste regenreeks sinds 1959. In dat jaar begon de Franse weerdienst met het bijhouden daarvan.

Het vorige regenrecord stamt uit 2023, toen het 32 dagen achter elkaar regende. Een dag wordt als 'regendag' aangemerkt als de gemiddelde neerslag in het hele land 1 millimeter of meer is. Gezien de weersverwachtingen zal de reeks met nog zeker enkele dagen worden verlengd.

Overstromingen

De neerslag heeft geleid tot grote problemen. In het westen en zuidwesten van Frankrijk zijn er overstromingen. In vier departementen is code rood van kracht, de hoogste staat van paraatheid. In dertien andere gebieden geldt code oranje, meldt de Franse nieuwszender BFMTV.

De vrees is dat rivieren verder buiten hun oevers treden en er meer overstromingen volgen. De burgemeester van Bordeaux heeft de noodtoestand uitgeroepen. De laatste keer dat dat daar gebeurde was in 1999.

Hoge waterstanden

In de grote rivieren zijn de waterstanden heel hoog. Zoals rond Angers, waar de rivier de Maine een waterstand van bijna 6 meter heeft. Dat was sinds 1995 niet meer voorgekomen.

Gisteren raakte een 53-jarige man vermist nadat zijn kano was gekapseisd op de Loire. De kans dat hij nog gevonden wordt, is klein. De Loire is op de bewuste plek breed en heeft een sterke stroming.

Het weeragentschap verwacht dat het vanaf het weekend droger wordt. Dat betekent echter niet dat het risico op overstromingen direct verdwijnt. Het kan dan nog een aantal dagen duren voordat de situatie weer normaal is, zegt een deskundige van de weerdienst tegen BFMTV.

Voor de tweede avond op rij heeft tv-presentator Stephen Colbert in zijn talkshow openlijk kritiek geuit op zijn eigen werkgever, de Amerikaanse zender CBS. Volgens Colbert durft het mediabedrijf niet op te staan tegen politieke druk vanuit Washington.

In zijn uitzending zei hij verbaasd te zijn dat een "gigantisch internationaal bedrijf" niet ingaat tegen "pestkoppen". Als symbolisch protest propte hij een verklaring van de juristen van CBS in een hondenpoepzakje en gooide het weg.

Interview met Democratische kandidaat

De rel begon maandag, toen CBS bezwaren maakte tegen een gepland interview van Colbert met de Democratische Texaanse politicus James Talarico, kandidaat voor de Senaat. De zender verwees naar de 'gelijketijdregeling' van de mediatoezichthouder FCC, die voorschrijft dat politieke kandidaten gelijke zendtijd moeten krijgen.

Traditioneel worden nieuwsprogramma's en talkshows vaak als uitzondering behandeld, maar de huidige FCC-voorzitter Brendan Carr interpreteert de regels strikter. Colbert suggereerde dat CBS die lijn inmiddels heeft overgenomen. CBS ontkent dat er sprake is van censuur en zegt dat Colbert alleen is gewezen op juridische risico's.

Colbert besloot het interview alsnog uit te zenden via YouTube. Daar werd het miljoenen keren bekeken, volgens Colbert meer dan een reguliere tv-uitzending zou hebben gehaald.

Breder debat over mediavrijheid

De discussie past in een bredere strijd over politieke druk op Amerikaanse mediabedrijven. Vorig jaar kwam talkshowhost Jimmy Kimmel onder vuur te liggen nadat hij het Trump-kamp had beschuldigd van politisering rond de moord op een conservatieve influencer, en suggereerde dat de dader mogelijk uit het MAGA-kamp kwam.

Kimmel werd tijdelijk geschorst door de zender ABC. FCC-baas Carr vierde dat besluit op X, maar Kimmel keerde na publieke kritiek en een debat over vrijheid van meningsuiting terug op tv.

Schikking met Trump

Colbert op zijn beurt lag eerder al overhoop met CBS na een schikking van moederbedrijf Paramount Global met president Trump. Trump had een rechtszaak aangespannen over de montage van een interview met Kamala Harris in het programma 60 Minutes. Hoewel juristen de zaak weinig kansrijk achtten, betaalde Paramount 16 miljoen dollar om een langdurig juridisch conflict te voorkomen. Het geld ging naar de toekomstige presidentiële bibliotheek van Trump.

Colbert noemde die betaling in zijn show een "dikke vette omkoping". Kort daarna maakte CBS bekend dat Colberts The Late Show in mei 2026 stopt. Volgens de zender is dat een financiële beslissing; Colbert zelf suggereerde dat de timing vragen oproept.

Niet lang daarna gaf de FCC groen licht voor de fusie tussen Paramount en productiebedrijf Skydance Media, geleid door producent David Ellison. Onder zijn leiding kreeg CBS News een nieuwe koers. Zijn vader Larry Ellison is een trouwe bondgenoot en geldschieter van president Trump.

Spanning op de redactie

Ellison stelde opiniemaker Bari Weiss aan als hoofdredacteur van de nieuwsdivisie. Weiss werd bekend met haar anti-woke platform The Free Press, dat voorafgaand aan haar overstap voor 150 miljoen dollar door CBS werd overgenomen.

Sinds haar aantreden zijn er spanningen binnen de nieuwsredactie. Zo ontstond discussie over een reportage van 60 Minutes over een beruchte gevangenis in El Salvador waar de VS ongedocumenteerde migranten naartoe stuurde. Volgens betrokken journalisten werd de uitzending vertraagd doordat Weiss aandrong op een aanvullend interview met Stephen Miller, de architect van Trumps migratiebeleid. Het Witte Huis had eerder al commentaar geweigerd. De reportage werd uiteindelijk alsnog uitgezonden.

Meerdere prominente journalisten verlieten de afgelopen periode CBS News. De meest opvallende recente exit is die van Anderson Cooper bij 60 Minutes. Officieel zegt hij meer tijd met zijn kinderen te willen doorbrengen, maar Amerikaanse media meldden dat hij ook zorgen zou hebben over de nieuwe redactionele koers. Een reportage van zijn hand over hoe Trump de rode loper uitrolt voor witte boeren uit Zuid-Afrika ligt al geruime tijd op de plank. CBS stelt dat bij lopende reportages alleen de "standaard, grondige redactionele beoordeling" wordt gevolgd.

De botsing tussen Colbert en CBS laat zien hoe gevoelig de verhouding is geworden tussen entertainment, journalistiek en politiek in de Amerikaanse media. Tegelijkertijd staan traditionele latenightprogramma's economisch onder druk door dalende kijkcijfers en veranderend mediagebruik. Voor Colbert lijkt de strijd voorlopig nog niet voorbij: zolang zijn programma loopt, blijft hij zich openlijk uitspreken over wat hij ziet als toenemende politieke druk op de media.

De griepepidemie in Nederland zet door. Volgens het RIVM bezochten afgelopen week 68 op de 100.000 Nederlanders de huisarts met griepachtige klachten. De week ervoor waren dat 62 op de 100.000 mensen.

Intussen leidt de epidemie in steeds meer ziekenhuizen tot drukte. Zo worden op diverse plekken geplande operaties afgezegd.

Dat is onder meer het geval bij het Frisius MC in Leeuwarden en Heerenveen. "Wij hebben op dit moment duidelijk last van de griepepidemie die door ons land waart", zegt Remko Seinstra van de Friese ziekenhuiscombinatie bij Omrop Fryslân. "Het is echt heel druk in het ziekenhuis."

Ook het Meander Medisch Centrum in Amersfoort kan niet alle geplande operaties doen. "Een crisisteam komt elke dag bij elkaar om te zien of er extra maatregelen nodig zijn om alle zorg die nodig is te kunnen blijven bieden", laat het Amersfoortse ziekenhuis weten bij RTV Utrecht.

Vorige week werd bekend dat ook het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch, het Albert Schweitzer Ziekenhuis in Dordrecht en het Martini Ziekenhuis in Groningen geplande operaties afzegden.

Geen carnaval

Als er per 100.000 Nederlanders twee weken lang meer dan 46 naar de huisarts gaan, is sprake van een epidemie. Dat was vorige week woensdag het geval. Demissionair minister Bruijn van Volksgezondheid riep mensen met verkoudheidsklachten op om geen carnaval te vieren. "Als je ziek bent, ga ook niet hossen op straat, want je maakt iedereen om je heen ziek", zei hij.

Onduidelijk is of de oproep effect heeft gesorteerd. Het aantal griepgevallen liep in elk geval iets verder op, zo blijkt ook uit monsters die in verschillende laboratoria zijn onderzocht. Er zijn overigens niet meer meldingen van griep dan precies een jaar geleden.

Het RIVM denkt dat de griepprik werkt. "Enkele varianten van de griepvirussen die nu rondgaan verschillen wat van de virussen waar het griepvaccin van dit seizoen op is gemaakt", stelt het rijksinstituut. "Toch laten diverse onderzoeken uit onder meer het Verenigd Koninkrijk en de voorlopige resultaten van een Europese studie zien dat het vaccin wel ongeveer even goed werkt als in andere jaren."

In de wachtkamer

In de ziekenhuizen heeft de epidemie niet alleen gevolgen voor het aantal operaties. Ook op de eerste hulp is de griepgolf merkbaar. "Wat wij op een volle spoedeisende hulp doen, is dat we heel goed kijken naar de urgentie van de klacht van de patiënt. Op het moment dat het even kan wachten, plaatsen we de patiënt ook wel in de wachtkamer", zegt Seinstra van het Frisius MC.

Het probleem wordt vergroot doordat niemand immuun is, ook het zorgpersoneel niet. "We zitten natuurlijk allemaal in de griepgolf, dus ook onze medewerkers hebben daar last van", aldus Seinstra. "Wat we ook zien is dat onze uitstroom van het ziekenhuis naar de ouderenzorg stokt, omdat ook daar ziekte is onder het personeel. Dus dan kan die patiënt er niet uit en blijft onbedoeld langer liggen in het ziekenhuis. Waardoor we ook in de beddenbezetting krap komen te zitten."

151 Europese oud-ministers, oud-ambassadeurs en oud-parlementariërs beschuldigen de Franse minister Barrot van Europese en Buitenlandse Zaken van het verspreiden van desinformatie over Francesca Albanese, de speciale VN-rapporteur voor de bezette Palestijnse gebieden.

Barrot eist haar ontslag, omdat ze in een video Israël "de gemeenschappelijke vijand van de mensheid" zou hebben genoemd.

Volgens de ondertekenaars, en volgens persbureau Reuters en de Franse nieuwszender France 24, baseert Barrot zich op een gemanipuleerde video die onder meer via X is verspreid. NRC schreef gisteren dat de manipulatie het werk is van een pro-Israëlische propagandaorganisatie.

Albanese, een Italiaanse jurist die sinds 2022 VN-rapporteur is, zegt tegen France 24 dat ze wel de term "gemeenschappelijke vijand" gebruikte. Maar daarmee bedoelde ze naar eigen zeggen niet Israël, maar het "systeem" dat de "genocide" in Gaza heeft laten gebeuren, daarvoor de wapens leverde en het ontlopen van de verantwoordelijkheid daarvoor mogelijk maakt.

79 Nederlanders

De 151 ondertekenaars eisen dat Barrot zijn beschuldiging aan het adres van Albanese terugneemt. Ook moet hij de onafhankelijke positie van VN-mensenrechtenrapporteurs erkennen en zijn plicht nakomen om de internationale rechtsorde en organisaties als de VN te verdedigen en te versterken.

Onder de brief staan de namen van 79 Nederlanders van verschillende politieke partijen, onder wie de oud-ministers van Buitenlandse Zaken Jozias van Aartsen en Ben Bot, oud-minister van Economische Zaken Laurens Jan Brinkhorst, oud-minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur Hedy d'Ancona en oud-minister voor Ontwikkelingssamenwerking Jan Pronk.

Niet alleen Frankrijk

Niet alleen Frankrijk heeft om het ontslag van Albanese gevraagd, ook Duitsland, Italië en Tsjechië hebben dat om dezelfde reden gedaan. Amnesty International neemt het de verantwoordelijke ministers kwalijk dat ze zich op desinformatie baseerden.

"De ministers moeten meer doen dan alleen hun opmerkingen op sociale media verwijderen, zoals sommigen hebben gedaan", zegt secretaris-generaal Callamard. "Ze moeten zich publiekelijk verontschuldigen en hun oproepen tot het aftreden van Francesca Albanese intrekken. Hun regeringen moeten ook onderzoeken hoe deze desinformatie tot stand is gekomen, om dergelijke situaties in de toekomst te voorkomen."

Trend

De onafhankelijk opererende VN-rapporteurs worden in hun werk ondersteund door het VN-Coördinatie Comité. Ook de leden van dat comité zeggen dat de betrokken landen zich baseren op "gemanipuleerde feiten".

Het comité zegt dat de aanval op Albanese past in een trend van politiek gemotiveerde, boosaardige aanvallen op mensenrechtenexperts, VN-functionarissen, rechters en internationale rechtbanken.

"In plaats van te vragen om ontslag van Albanese, die haar werk doet, zouden ze hun krachten moeten bundelen om de leiders en functionarissen verantwoordelijk te stellen die oorlogsmisdaden als die in Gaza plegen, en hen voor het Internationaal Strafhof moeten brengen."

Nooit eerder

Albanese werkt in opdracht van de VN-Mensenrechtenraad in Genève. Het is nog niet eerder gebeurd dat een speciaal rapporteur voor het einde van de termijn moet opstappen. Volgens persbureau Reuters is de kans klein dat Albanese de eerste zal zijn, omdat er binnen de raad veel steun is voor het opkomen van rechten van Palestijnen.

Carnaval lijkt dit jaar voornamelijk gemoedelijk en gezellig te zijn verlopen. Veel gemeenten laten weten dat er geen noemenswaardige incidenten zijn geweest. In NS-treinen was het onverminderd druk met feestvierders: 200.000 reizigers stapten op de zaterdag en zondag uit in de carnavalssteden onder de grote rivieren.

"Op zaterdag was het drukker, en op zondag rustiger, mogelijk komt dat door het winterse weer", schrijft de spoorvervoerder. Het aantal van 200.000 reizigers op beide weekenddagen is ongeveer evenveel als vorig jaar.

Carnavalsstad Breda was meer in trek dan voorgaande jaren. Op carnavalszaterdag stapten daar 20 procent meer mensen uit dan anders. Ook op zondag reisden er meer mensen naar Breda, terwijl er in totaal die dag juist minder carnavalsvierders op de been waren.

"De sneeuwval vanaf de late zondagmiddag was het meest opvallende weerfenomeen deze carnaval", zegt NOS-weervrouw Roosmarijn Knol. "Het sneeuwde een paar uur behoorlijk intensief door, waardoor het op sommige plekken in rap tempo wit kleurde."

"Mensen die 's middags de kroeg instapten, gingen 's avonds weer naar buiten en werden verrast met sneeuw, een enorm contrast. Zeker omdat het zondag overdag lange tijd droog en vrij zonnig was", aldus Knol.

Volgens een woordvoerder van de gemeente Breda was de drukte in de stad beheersbaar. "Dankzij goede samenwerking met horeca en organisatoren was het vooral een gezellig feest." De gemeente riep feestvierders zaterdag rond het einde van de middag op om niet meer naar de binnenstad te komen vanwege de drukte.

Minder reizigers naar Maastricht

Voor Eindhoven, Tilburg en Den Bosch geldt dat er op carnavalszaterdag net zoveel mensen naartoe reisden als vorig jaar, maar op zondag was het in de treinen naar deze steden een stuk minder druk.

Maastricht was op beide weekenddagen dit jaar minder populair, melden zowel de NS als de gemeente. "Carnaval is in Maastricht over het algemeen rustig en prima verlopen. Door het winterse weer waren er minder bezoekers dan tijdens voorgaande jaren", schrijft een woordvoerder. "Bij de EHBO-post was het daardoor ook goed behapbaar. Wel hebben zich meer mensen met onderkoelingsverschijnselen gemeld dan andere jaren."

Naar Roermond reisden dan weer iets meer mensen op beide dagen, ook op de natte en koude zondag.

Veiligheid

Volgens de NS was de situatie op de stations beheersbaar. De spoorvervoerder had op voorhand maatregelen genomen om bij drukte de veiligheid te kunnen garanderen. "Het was overzichtelijk en we hebben geen moment de toegang hoeven beperken vanwege te grote drukte. Door de weersomstandigheden op zondag en maandag zagen we dat de spreiding beter was. Meer mensen vertrokken naar huis op momenten dat er sneeuw of regen viel", schrijven ze.

Veel carnavalsgemeenten laten aan de NOS weten dat de sfeer vooral gezellig was. Zo zeggen Bergen op Zoom, Roosendaal, Breda, Den Bosch, Eindhoven, Weert, Sittard-Geleen, Venlo en Maastricht dat zij tevreden op het carnavalsfeest terugkijken.

Ook Tilburg is tevreden: "Carnaval in Kruikenstad was een heel gezellig groen-oranje (de kleuren van het Tilburgs carnaval) feest. Het was wederom heel erg druk, maar door goede controle van de menigte, op basis van onder andere onze jarenlange ervaringen met de Tilburgse Kermis, hebben we alles weer veilig in goede banen kunnen leiden."

De politie in Limburg en Oost-Brabant zegt ook dat er geen grote of noemenswaardige incidenten hebben plaatsgevonden. In Limburg was het volgens de politie in elke stad rustig en gezellig, "los van wat kleine incidentjes, die altijd plaatsvinden op een plek waar veel mensen samenkomen en waar alcohol genuttigd wordt. Dat gaat dan om wat schermutselingen en wat opstootjes, incidenten die in een doorsnee weekend ook plaatsvinden."

Voor moslims start vandaag of morgen de ramadan, de vastenmaand. De komende weken, die in het teken staan van reflectie, saamhorigheid en dankbaarheid, eten moslims alleen tussen zonsondergang en zonsopgang. Bij die iftar-maaltijden komen ze samen om ervaringen te delen.

Net als tijdens de kerstperiode en met Pasen spelen supermarkten en andere ondernemers daar flink op in. Tijdens de vastenmaand is er veel vraag naar specifieke voedingsmiddelen voor de iftar-maaltijden en Eid al-Fitr, het einde van de ramadan.

Lampjes

In de Kanaalstraat in Utrecht kun je niet om de ramadan heen. Om de twintig meter hangt er straatversiering met de tekst 'Fijne Ramadan'. De kerststerren uit de decembermaand zijn vervangen door de maansikkel. Dat is het symbool van het begin van de vastenmaand, die immers begint na het verschijnen van de dunne sikkel van de nieuwe maan.

Het is voor het eerst dat in de wijk Lombok de ramadan zo zichtbaar is. "Toen de winkeliersvereniging vorig jaar nieuwe verlichting wilde aanschaffen, is er nagedacht hoe dat kon worden gecombineerd met de ramadan", zegt winkelstraatmanager Peter van Gool. "Want dat is voor veel ondernemers hier ook een heel belangrijke tijd. Dit is het resultaat."

De ondernemers versieren ook zelf hun winkelpanden, zoals Rafik El Hafiani van bakkerij El Kauter. Dat er nu ook versiering is in de straat, betekent veel voor hem. "Het is een blijk van wederzijds respect."

Hij is zelf bezig lampjes op te hangen. "We doen ons best er zo'n mooi mogelijke maand van te maken." De bakker heeft speciale delicatessen gemaakt voor de vastenmaand. Het is drukker dan normaal in zijn winkel. "Het vasten is natuurlijk belangrijk, maar het samen eten als de zon onder is dat net zo goed", zegt El Hafiani. Hij doet goede zaken, maar daar gaat het hem niet alleen om. "In de ramadan-periode geven we ook veel aan goede doelen en aan de moskee."

Nieuwe kleding

In kledingwinkel Le Boutique staat de eigenaresse kleding te stomen. Er is in deze tijd veel vraag naar nieuwe kleding, zegt ze. "We willen er mooi uitzien als we met elkaar gaan eten." Zij vast al van jongs af aan. "Ik weet niet beter, moeilijk is het niet. En als je weet waarvoor je het doet is het nog makkelijker."

Ook de bezoekers van de Kanaalstraat vinden het leuk, die verlichting. Het geeft een andere sfeer, zeggen ze.

Er is onduidelijkheid bij Nederlandse moslims over wanneer de ramadan precies begint, hieronder leggen we uit waar dat door komt:

In Nigeria zijn zeker 37 mijnwerkers in een illegale mijnbouwput door koolstofmonoxidevergiftiging om het leven gekomen, meldt persbureau Reuters op basis van een politierapport.

Minstens 25 anderen zijn naar het ziekenhuis gebracht. Volgens lokale media is er een explosie geweest in de mijnbouwput in de deelstaat Plateau in de plaats Kampani.

De slachtoffers zijn tussen de 20 en 35 jaar oud. Het incident gebeurde vanochtend rond 05.45 uur. Het is onduidelijk of het gaat om een mijn waar lood wordt gewonnen of een goudmijn. De omgeving van de mijn is afgezet voor onderzoek.

Illegale mijnen

Nigeria is rijk aan grondstoffen zoals olie en aardgas. Het heeft ook lood en goud in de grond zitten. Bij de illegale mijnen worden veiligheidsvoorschriften vaak niet goed nageleefd. In september werden ruim 100 mensen onder het puin bedolven, nadat een illegale goudmijn in de Nigeriaanse deelstraat Zamfara was ingestort.

Op meerdere plekken in het land is Rijkswaterstaat al dagenlang bezig met het herstel van vorstschade. Zo zijn op de A2 bij Abcoude twee rijstroken in de richting Utrecht dicht voor noodreparaties, meldt RTV Utrecht.

De schade ontstond doordat het de afgelopen tijd regelmatig vroor. Door de vorst en het strooizout raakte het asfalt eerst lichtjes beschadigd maar doordat het verkeer eroverheen reed, werden de gaten groter. Die gaat Rijkswaterstaat nu dus dichten.

Aanvankelijk verwachtte Rijkswaterstaat een aantal dagen bezig te zijn met het herstel van de vorstschade tussen knooppunt Holendrecht en de afslag Abcoude, maar hoogstwaarschijnlijk is het wegdek voor de spits van morgenochtend hersteld, aldus Rijkswaterstaat.

Vorstschade

Vorstschade ontstaat als water via scheurtjes en gaatjes in het asfalt terechtkomt en bevriest en dus uitzet en spanning veroorzaakt. Hierdoor ontstaan meer scheurtjes, komen steentjes los en ontstaan er gaten in het asfalt.

Volgens Rijkswaterstaat komt vorstschade vooral voor in oud wegdek. "De kans op schade wordt groter als het vaak vriest en daarna weer dooit."

Eergisteren meldde Rijkswaterstaat dat de A73 richting Nijmegen diezelfde avond wegens vorstschade dicht moest. Ook op deze weg waren er op verschillende plekken gaten geslagen in het wegdek die met spoed gerepareerd moesten worden, meldde de regionale omroep L1.

Afgelopen vrijdag moest ook de vorstschade op de A6 tussen Almere en Noordoostpolder hersteld worden. Door de kou waren over de gehele lengte van de snelweg oneffenheden in het wegdek ontstaan, schreef Omroep Flevoland.

Een dag eerder sloot de wegbeheerder op de A6 tijdens de avondspits de rechterrijstrook af tussen de afslagen Lelystad en Lelystad Noord. Ook dit was nodig vanwege een spoedreparatie. De werkzaamheden veroorzaakten een flinke file.

In januari ook noodreparaties

Vorstschade leidde vorige maand ook op meerdere wegen tot problemen. Zo waren er alleen al in Noord-Holland meerdere wegen waar soms grote gaten waren ontstaan door ijsvorming en strooizout.

De vondst van de lichamen van twee oudere mensen die vermoedelijk zichzelf om het leven hebben gebracht, brengt een schok teweeg op een vakantiepark van Landal in Posterholt, niet ver van Roermond.

De twee hadden na jaren illegale bewoning te horen gekregen dat ze weg moesten. Volgens burgemeester Van Agtmaal (CDA) liep er een '"zorgtraject" dat uiteindelijk moest leiden tot hun vertrek uit het park, aldus Van Agtmaal bij L1 Nieuws.

De burgemeester: "Ze waren hulpbehoevend en stonden open voor de hulp die we boden. Anderhalve week geleden was hierover nog positief contact met de gemeente."

Of er een relatie is tussen de vermoedelijke zelfdoding en het strenge beleid van de gemeente, zal volgens Van Agtmaal nooit duidelijk worden.

Geen misdrijf

Gistermiddag rukten politie en brandweer uit rond 14.30 uur nadat alarm was geslagen op het vakantiepark. Bij de vijver op het park werden twee lichamen gevonden, een in het water en een aan de waterkant.

De brandweer doorzocht de vijver, de politie deed later onderzoek in de woning van het echtpaar, en concludeerde al snel dat "geen sprake was van een misdrijf". Volgens L1 Nieuws gaan de hulpdiensten uit van zelfdoding.

Omwonenden in het park vertellen bij de regionale omroep dat het ging om een Duits echtpaar, beiden 80-plus. Ze zouden al tientallen jaren op het terrein wonen.

Toezichthouders

In de gemeente Roerdalen, waar Posterholt onder valt, zijn nog meer vakantieparken. Volgens burgemeester Van Agtmaal wordt bij al die parken streng opgetreden tegen permanente bewoning. Er zijn extra toezichthouders aangesteld voor controle. Schrijft iemand zich in op zo'n vakantiepark, dan volgt meteen een brief van de gemeente dat maximaal zes maanden bewoning is toegestaan.

Ook moeten de parken met een nachtregistratie zelf bijhouden hoe lang gasten blijven. Blijven de bewoners langer dan een half jaar, dan start de gemeente met een "zorgtraject" maar volgt ook een dwangsom van 30.000 euro. Ook komt handhaving aan de deur.

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Goud, goud, goud en goud. Xandra Velzeboer en Jens van 't Wout zijn shorttrack-sterren op deze Olympische Spelen. Allebei pakten ze al twee keer de eerste plaats.

En vanavond zijn er weer medaillekansen. Dan staan de 500 meter voor de mannen,en de 3000 meter relay bij de vrouwen op het programma.

Hoe zijn Velzeboer en Van 't Wout zo goed geworden? En is Nederland nu, na al die jaren met vooral langebaan-succes, echt een shorttrack-land geworden?

Luister hier

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Vanuit Milaan vertelt Jorien ter Mors, gouden shorttrackmedaillewinnaar op de Spelen acht jaar geleden, er alles over.

Reageren: mail naar dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra

Redactie: Rosanne Sies