NOS Nieuws - Algemeen

Na populaire reünie-concerten van de originele K3 en boyband MainStreet is het nu aan Nederlands eerste en enige popgroep die ontstond uit het televisieprogramma Starmaker om terug te gaan in de tijd. Na een kwart eeuw staat K-otic vandaag en morgen voor duizenden fans op het podium in TivoliVredenburg in Utrecht.

Voor zanger Stefan de Roon (47) uit Waalwijk voelen de reünieconcerten als een trip down memory lane. "Ik ben weer 21 jaar", zegt hij tegen Omroep Brabant.

Samen met zes andere leden werd hij in 2001 in het realityprogramma gekozen tot lid van wat de nieuwste popsensatie van het land moest worden. Het bleek een gouden formule: hun single Damn I Think I Love You kwam in 2001 binnen op nummer één en er werden meer dan 100.000 exemplaren verkocht. Debuutalbum Bulletproof werd met bijna 240.000 verkochte exemplaren dubbel platina en het best verkochte album van dat jaar.

Hun debuutsingle werd een grote hit:

Samen met andere kandidaten kwam De Roon als "schutterige Brabantse jongen, geboren en getogen in Waalwijk" terecht in het voormalige Big Brother-huis. "Ik kwam daar en je zit daar met zijn twaalven, elke dag camera's en een uitzending. Na anderhalve milliseconde hadden wij al geen erg meer in alle camera's en waren we gewoon een stelletje ongeleide projectielen die een moppie gingen zingen."

Niet meer over straat

Dagelijks keken tot wel een half miljoen jongeren naar het programma. Pas na afloop beseften de groepsleden hoe populair ze waren. "Een signeersessie waarvan wij dachten: daar komt geen hond op af, moest worden afgeblazen omdat er duizenden mensen kwamen."

Ook in het dagelijks leven konden ze niet meer ongestoord over straat. "Ik weet nog dat ik met mijn toenmalige vriendin vrij was en ik ging zwemmen. Stonden er ineens veertig mensen rond mijn handdoek. Ja, dat was wel heel bizar."

Toch was het succes van K-otic van korte duur. In 2003 viel de band uit elkaar. De Roon was daarna een tijdlang eigenaar van een muziekschool, maar viel naar eigen zeggen in een zwart gat. Daarna ging hij werken als orderpicker bij een winkel. "Dat was wel even een beetje een deceptie. Maar daar leer je ook van en ik had toen echt wel structuur nodig."

Als vanouds

Omdat het 25 jaar geleden is dat K-otic werd geboren, ontstond het idee voor een reünie. "Wij hadden zoiets: dit moeten we gaan doen", zegt De Roon. Het eerste concert was binnen een half uur uitverkocht.

"We zijn echt een familietje, we hebben echt iets bijzonders meegemaakt dat we alleen met elkaar kunnen delen. Het voelt weer als vanouds, het klopt gewoon weer en dat is heel erg fijn."

Wie komende zomer op vakantie gaat naar Sardinië en van plan is het er eens goed van te nemen op het strand van Punta Molentis, moet zich goed insmeren. De autoriteiten van het dorpje Villasimius, gelegen in het zuidoosten van het Italiaanse eiland, hebben voor het strand een parasolverbod ingevoerd voor iedereen tussen de 10 en 65 jaar oud.

Het drastische besluit is het slotstuk van een langlopende discussie op het eiland over hoe om te gaan met de kwetsbare natuur in dit deel van Sardinië. Het strand is populair bij zowel de lokale bevolking als bij toeristen, maar nadat het door een verwoestende, aangestoken bosbrand in de omgeving bijna een jaar lang niet toegankelijk is geweest, vindt het gemeentebestuur het tijd voor maatregelen.

Ook entree betalen

En dus gaan brandgevoelige artikelen als parasols, maar ook tenten en andere doeken van mei tot en met oktober in de ban. Ze zijn simpelweg te gevaarlijk in de bosrijke omgeving van het strand, aldus de gemeente. En al helemaal omdat deze artikelen massaal werden meegenomen naar het strand, dat vaak overvol is. Daarnaast neemt het bestuur maatregelen om de drukte bestrijden: voortaan moet 10 euro entree betaald worden om op Punta Molentis te mogen vertoeven.

En dat is nog niet alles. Er worden ook tijdslimieten ingesteld: na 21.00 uur moet iedereen het strand hebben verlaten en er mogen nog maar 150 mensen tegelijk op het strand.

Het bestuur van Villasimius zegt niet anders te kunnen: de menselijke maat moet terug in het beschermde natuurgebied, schrijft het op zijn website. Toch is er weinig begrip voor de maatregelen. In Sardinië kan het snikheet worden, een parasol is dus al generaties lang dé oplossing om toch met de hele familie het strand te kunnen bezoeken.

'Opa meenemen'

De gemoederen lopen dan ook hoog op, ook over het heffen van toegangsgeld voor het strand dat altijd openbaar was. Op sociale media schrijft een man: "Dus een gezin van vijf mensen dat hier geboren en opgegroeid is, betaalt 50 euro om naar het strand te gaan? Het lijkt op diefstal!" Een ander schrijft: "Moet ik mijn opa meenemen als ik een parasol wil? Of moet ik morgen nog snel een kindje krijgen?"

Anderen wijzen op de gezondheidsrisico's van bakken in de volle zon: zij wijzen erop dat zonder parasols de kans op huidkanker flink toeneemt.

Gouden business

Villasimius is echter niet de eerste gemeente in Italië die maatregelen neemt tegen de toenemende drukte op de stranden. Het stadsbestuur van badplaats Jesolo, iets ten noorden van Venetië, schrapte eerder al 20.000 plaatsen voor ligbedden en parasols om meer ruimte tussen de strandbezoekers te creëren.

Het verhuren van parasols en ligbedden is in Italië een gouden business. Volgens Altroconsumo, de grootste consumentenorganisatie van het land, zijn de prijzen hiervoor de afgelopen vijf jaar met 24 procent gestegen.

Sinds de oorlog en de sluiting van de Straat van Hormuz is ongeveer 20 procent van de wereldwijde olievoorziening weggevallen. Toch zijn de olieprijzen minder hard gestegen dan veel analisten aan het begin van het conflict verwachtten. Een belangrijke reden daarvoor ligt in China.

China, jarenlang de grootste olie-importeur ter wereld, heeft zijn invoer sterk teruggeschroefd. Daardoor kunnen andere landen gemakkelijker olie inkopen en stijgen de prijzen minder hard.

Volgens het Oxford Institute for Energy Studies daalde de Chinese olie-import van 11 miljoen vaten per dag vóór de oorlog naar 9 miljoen in april. Deze maand zakt dat vermoedelijk onder de 7 miljoen.

Volgens Sun Jianan, olieanalist bij Energy Aspects, heeft die daling er deels mee te maken dat China vlak voor het uitbreken van de oorlog de inkopen juist flink opgevoerd had. "Vorig jaar importeerde het land ruim 4 procent meer dan het jaar daarvoor. Vooral in de laatste maanden importeerde China recordaantallen. Een groot deel daarvan ging de opslag in."

Strategisch risico

Dit is dan ook de reden dat China minder hoeft te importeren: het land heeft jarenlang enorme olievoorraden opgebouwd. Geen enkel land beschikt over grotere reserves. Hoewel China zelf olie produceert, werd het in de jaren 90 door de snelle economische groei, steeds afhankelijker van import van olie.

De overheid zag daarin een strategisch risico. Een verstoring van de aanvoer of een geopolitiek conflict kon immers leiden tot stijgende energieprijzen en economische onrust in eigen land.

Om die kwetsbaarheid te verkleinen, begon China in de jaren 2000 met het aanleggen van strategische olievoorraden. De overheid bouwde samen met staats- en later ook commerciële bedrijven grote olieopslagen.

Vandaag de dag bestaan de reserves uit staats- en commerciële voorraden, raffinaderijen en ondergrondse opslag. Toen de olieprijs vorig jaar relatief laag lag, heeft China deze opslag zo veel mogelijk gevuld.

Geheime voorraad

Om hoeveel olie het precies gaat, is moeilijk vast te stellen. Eind 2025 werd de Chinese olievoorraad geschat op 1,3 miljard vaten. Volgens Sun is de werkelijke voorraad momenteel dicht bij de twee miljard vaten.

"De 1,3 miljard vaten zijn de vaten die zichtbaar zijn op satellietbeelden, maar een groot deel bevindt zich in moeilijk waar te nemen ondergrondse opslagplaatsen of in voorraden van commerciële partijen".

Daarnaast zou een deel van de olie afkomstig zijn uit gesanctioneerde handel, wat het nog lastiger maakt om de precieze omvang te achterhalen. Volgens analisten houdt China de omvang van de reserves bewust geheim. De voorraden gelden als strategisch middel om crises, oorlogen of blokkades op te vangen.

Minder verbruiken

China heeft niet alleen reserves opgebouwd, maar ook maatregelen genomen om het binnenlandse verbruik te beheersen. Kort na het uitbreken van de oorlog riep de overheid staats- en particuliere raffinaderijen op om de export van benzine en diesel sterk te beperken of volledig op te schorten. Alleen bepaalde leveringen, bijvoorbeeld aan Hongkong en Macau of voor internationale lucht- en scheepvaart, werden uitgezonderd.

Volgens Sun kan China met de huidige reserves raffinaderijen nog ongeveer 150 dagen op volle capaciteit laten draaien zonder nieuwe import. Tegelijkertijd verwacht hij niet dat het land de volledige voorraad zal opgebruiken voordat het opnieuw grote hoeveelheden olie gaat inkopen.

"Hoeveel olie China uit zijn reserves zal halen hangt af van politieke ontwikkelingen, zoals een mogelijke heropening van de Straat van Hormuz of diplomatieke onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran", aldus Sun. "Zodra de prijzen dalen, zal China de reserves waarschijnlijk weer zo snel mogelijk aanvullen en uitbreiden."

Uitkeringsinstantie UWV gaat onderzoek doen naar de eigen werkcultuur. Dat bevestigt een woordvoerder na berichtgeving van EenVandaag. Het onderzoek wordt gedaan door extern adviesbureau KPMG en moet eind dit jaar zijn afgerond.

Twee maanden geleden werd bekend dat jonge verzekeringsartsen in opleiding bij het UWV in de regio Amsterdam last hebben van een onveilige werkcultuur en een veel te hoge werkdruk. EenVandaag sprak samen met het Algemeen Dagblad bronnen die het onder meer hadden over huilende collega's en schreeuwende regieartsen.

Het UWV neemt de signalen zeer serieus. "Maar we kunnen pas iets doen als we goed in beeld hebben waar de problemen zitten", aldus de uitkeringsinstantie. Het onderzoek zal op verschillende locaties plaatsvinden, waaronder Amsterdam.

Tekorten

Het UWV kampt al een tijd met een tekort aan artsen. Daardoor staat ook de opleiding onder druk. Door de productiedruk die daarbij komt voelen de artsen zich onveilig en neemt het werkplezier af, zo zeiden ze.

UWV-artsen beoordelen in hoeverre werknemers die langer dan twee jaar ziek zijn arbeidsongeschikt zijn en of ze een WIA-uitkering kunnen krijgen. Om de wachtlijsten weg te werken worden ook verzekeringsartsen in opleiding ingezet.

Toezichthouder Registratiecommissie Geneeskundig Specialisten (RGS) begon eerder al een eigen onderzoek naar de werkcultuur bij het UWV. In het uiterste geval kan de uitkomst zijn dat het UWV zijn bevoegdheid om basisartsen tot verzekeringsarts op te leiden kwijtraakt. Dat zou betekenen dat de artsen in opleiding niet meer beschikbaar zijn voor het wegwerken van de wachtlijsten.

Arnhem is dit jaar de gaststad van 3FM Serious Request. Het Glazen Huis komt eind december in de Gelderse hoofdstad te staan, is bekendgemaakt door NPO 3FM.

Vanuit het Glazen Huis maken dj's een week lang radio en worden in het hele land acties georganiseerd om geld in te zamelen voor een goed doel.

Vorig jaar werd met 3FM Serious Request een recordbedrag van 18,4 miljoen euro opgehaald voor Spieren voor Spieren. In de maanden daarna kwam daar nog ruim 400.000 euro bij.

Week voor kerst

Het goede doel van dit jaar is de Nederlandse Brandwonden Stichting. Met de opbrengst wordt bijgedragen aan de realisatie van een nieuw brandwondencentrum in Beverwijk voor kinderen met ernstige brandwonden.

3FM Serious Request vindt traditiegetrouw plaats in de week voor kerst. Vanuit het Glazen Huis wordt een week lang radio gemaakt en worden acties in het hele land ondersteund om geld in te zamelen voor het gekozen goede doel.

Paus Leo XIV reist na de inzegening van een toren van de Sagrada Família in Barcelona door naar de Canarische Eilanden. Daar ligt de focus op wat voor hem een van de belangrijkste onderwerpen is van zijn Spanje-reis: migratie. Het is een thema dat de Spaanse politiek de afgelopen maanden verdeelt.

Het is de eerste pauselijke reis naar de eilanden en de paus bezoekt Tenerife en Gran Canaria. Bij twee openluchtmissen worden daar bijna honderdduizend mensen verwacht.

Maar het emotionele deel van zijn bezoek ligt op een ander moment, op de pier van het vissersdorp Arguineguin op Gran Canaria. Die wordt in de volksmond ook "de kade van schaamte" genoemd, omdat er in de coronacrisis duizenden migranten onder erbarmelijke omstandigheden wekenlang moesten verblijven. "De paus wil de kade van schaamte omdopen tot een kade van hoop", zegt bisschop José Mazuelos Pérez van de Canarische Eilanden.

Ooit schreef Pérez de vorige paus een brief waarin hij hem vroeg om zich uit te spreken over de situatie van migranten op de Canarische Eilanden. "De Spaanse regering moest wat meer bewust worden gemaakt van de problematiek", vond de bisschop.

Het viel hem op dat paus Franciscus zich na die brief is gaan uitspreken over de eilanden. "Sindsdien lijken politici zich iets meer betrokken te voelen bij deze migratieproblematiek."

Correspondent Vaticaan Andrea Vreede:

"Paus Franciscus wilde als eerste paus een bezoek brengen aan de Canarische Eilanden, maar door zijn slechte gezondheidstoestand is het er niet van gekomen. Zijn Amerikaans-Peruaanse opvolger Leo XIV komt nu wel. Die pleit voor opvang en integratie en spreekt zich uit tegen vreemdelingenhaat en de uitbuiting van migranten.

Staten hebben volgens hem wel het recht om hun grenzen te beschermen, maar mogen niet migranten de hoop op een beter bestaan afnemen. Vooral niet als ze vluchteling zijn of uit oorlogsgebieden komen.

Het rijke Westen moet van Leo de armere delen van de wereld actief helpen, zodat mensen niet meer hoeven te migreren. Hij spoort zijn bisschoppen aan zich te verzetten tegen het in zijn ogen onrechtvaardige anti-immigratiebeleid. Zoals in de VS, waar bisschoppen en kardinalen zich uitspreken tegen ICE en het deportatiebeleid van de regering-Trump.

Op 4 juli, de 250ste verjaardag van de Amerikaanse onafhankelijkheid, zal de in Chicago geboren paus dat feest niet in zijn geboorteland vieren, maar naar Lampedusa gaan, het migranteneiland dat zijn voorganger Franciscus al op zijn allereerste reis bezocht. In Spanje gaat Leo naar zijn eigen twee Lampedusa's: Tenerife en Gran Canaria."

Het bezoek van de paus komt op een politiek beladen moment. Een jaar voor de verkiezingen is de rechts-populistische oppositiepartij Partido Popular de grootste in de peilingen. Dat is al jaren zo, maar de partij zit als het om migratie gaat in een lastig parket.

Van oudsher liggen de conservatieven vaak op een lijn met de Rooms-Katholieke Kerk, maar voor een rechtse meerderheid is mogelijk samenwerking nodig met het radicaal-rechtse Vox. Hun standpunten over migratie zijn juist lastig verenigbaar met die van de kerk.

Waardigheid van de mens

Die spanning voelen PP-bestuurders op het eiland ook. Senator Rosa Viera Fernández vindt het een eer dat de paus de eilanden bezoekt en ziet ook de noodzaak. "Voor onze partij is het menselijke aspect en de waardigheid van de mens het allerbelangrijkste. Daarover staan we op één lijn met de kerk", zegt ze.

Het belangrijkste standpunt van de Partido Popular is dat migratie in eerste instantie voorkomen moet worden. Maar Fernández ziet ook dat dit niet altijd mogelijk is. Ze zegt dat de partij wil voorkomen dat mensen zich genoodzaakt voelen de overtocht te maken. "Dat ze criminelen moeten betalen en hun eigen leven op het spel zetten." Migratie moet wat de partij betreft legaal, ordelijk en bovenal humaan verlopen.

Waar de PP vooral hamert op een humane aanpak, wil Vox juist hard optreden tegen migratie. Met het motto "Spanjaarden eerst" staat die partij voor sterke beperking van immigratie, snellere uitzettingen en minder opvang en spreiding van migranten. Als het gaat om migratie vindt Viera Vox te radicaal. "Zij spreken bijvoorbeeld over remigratie in collectieve zin. Wij vinden dat je naar de individu moet kijken."

Polarisatie

De Partido Popular moet waarschijnlijk een keuze maken aan welke kant ze stemmen willen gaan winnen. Bisschop Mazuelos gelooft niet dat ze zich zullen aansluiten bij het gedachtengoed van Vox en zich tegen de kerk zullen keren. Maar dat betekent niet dat de kerk achter de situatie staat die er nu is, zegt hij ook.

"We zouden willen dat het niet nodig was dat mensen de Atlantische Ocean moeten oversteken." Hij hoopt dat er wordt gezocht naar oplossingen om mensen een waardig leven te bieden in hun land van herkomst.

Mazuelos is van mening dat politici het onderwerp migratie misbruiken om stemmen te winnen, met polarisatie tot gevolg. Op de vraag of de kerk zich wel met politiek moet bemoeien zegt hij: "Het is niet dat de kerk zich met politiek bezighoudt. De kerk doet gewoon haar werk. Het verwelkomen en verzorgen van de zwakkere hoort daar ook bij. Als een houten boot met tachtig mensen aankomt na vijf dagen op de Atlantische Oceaan te hebben gedobberd, dan moet je ze verwelkomen."

Bij een parenclub in Lelystad is vannacht rond 05.45 uur brand uitgebroken. Het pand, dat onlangs werd aangekocht door de gemeente, moet als verloren worden beschouwd, schrijft Omroep Flevoland.

Het vuur ontstond door nog onbekende oorzaak in een bijgebouw en sloeg daarna over naar het hoofdgebouw. De parenclub was sinds kort niet meer in bedrijf. Voor zover bekend raakte niemand gewond.

Vanochtend was de brand nog steeds uitslaand:

De brandweer is met veel mensen aanwezig, maar er wordt niet geblust omdat het pand niet meer te redden is. Rond 06.45 uur was de gevel al volledig afgebrand. De brandweer probeert te voorkomen dat het vuur overslaat naar een naastgelegen pand.

In het gebouw waren ook gasflessen aanwezig, meldt Omroep Flevoland. Er waren meerdere knallen te horen. Er komt ook veel rook vrij, maar doordat het nauwelijks waait trekt die vooral recht omhoog, aldus een woordvoerder van de brandweer. De overlast voor omwonenden blijft daardoor beperkt.

Nieuwbouwwijk

De gemeente Lelystad heeft het pand waarin parenclub Party Players gevestigd zat onlangs gekocht voor bijna 4 miljoen euro. In de buurt komt een nieuwbouwwijk en de gemeente vond een swingersclub op dertig meter afstand van woningen onwenselijk.

Bovendien zou de bouw van de woningen vertraging kunnen oplopen door juridische procedures door de eigenaren van de club. De gemeente was van plan het pand te slopen, maar heeft nog niks gezegd over de brand.

Leeftijdgenoten wiskundeles geven of een personeelshandboek maken voor een bedrijf: het kan allemaal binnen de praktijkgerichte havo van het Calvijn College in Goes. Na de zomer mogen alle havo's in Nederland waarschijnlijk zulke praktijkgerichte programma's aanbieden.

Het Calvijn College doet - samen met 239 andere havo's - mee aan een pilot die het ministerie van Onderwijs drie jaar geleden begon. Doel van het praktijkgerichte havo-onderwijs is dat leerlingen hun talenten breder ontwikkelen.

De hoop is ook dat de havo zo beter aansluit op het hbo en de arbeidsmarkt. En ook al is het nog een pilot: in Goes bepalen de cijfers voor de praktijkgerichte vakken mede of leerlingen zijn geslaagd. Ze horen vandaag de uitslag.

Duidelijker onderscheid

Op het Calvijn College kunnen leerlingen in 4 havo kiezen uit vier richtingen: techniek, zorg, economie en educatie. Ze krijgen praktijk- en theorielessen die hen voorbereiden op het examenjaar, waarin ze een dag per week buiten de deur stage lopen.

"Tijdens hun stage onderzoeken ze praktische vraagstukken. Bijvoorbeeld hoe een bedrijf het wagenpark kan elektrificeren of jonge werknemers kan aantrekken," zegt docent en coördinator Arjan Witte van het Calvijn College, dat al sinds 2016 praktijkgericht onderwijs aanbiedt aan havisten. "Zo maken we duidelijker onderscheid tussen havo en vwo."

Voor de klas

Hannah Minderhoud weet al jaren dat ze net als haar ouders het onderwijs in wil. "Het is een soort extra gen in onze familie", grapt ze. Ze koos daarom voor de richting 'educatie', die haar voorbereidt om docent te worden.

Hannah liep stage als wiskundedocent op een andere locatie van het Calvijn College. "Wiskunde is heel duidelijk omdat er allemaal regels zijn. Als leerlingen iets snappen door mijn uitleg, dan vind ik dat heel leuk."

Ongemotiveerde leerlingen treedt ze "met een grapje en een lolletje" tegemoet. "Het is een beetje een gewaagde uitspraak, maar ik denk dat er niemand is die helemaal niets heeft gedaan in mijn lessen."

Personeelshandboek

Jaargenoot Declan Ogba liep stage bij een techbedrijf. "Daar waren veel ongeschreven regels, dus ik heb samen met mijn stagebegeleider een personeelshandboek gemaakt. Daarin vind je bijvoorbeeld regels voor ziekmelden, gedrag en wat je op sociale media plaatst. Tijdens mijn stage bleek dat ook niet duidelijk was waar je terecht kon bij ongewenst gedrag. Dat is nu wel geregeld."

De bedoeling is dat alle havo's in Nederland vanaf komend schooljaar praktijkgerichte vakken kunnen aanbieden, zegt een woordvoerder van het ministerie van Onderwijs. Het ministerie schat dat het aandeel havo-vestigingen dat die vakken aanbiedt komende jaren kan oplopen tot 75 procent.

Snel resultaat

"De praktijkgerichte havo wint aan terrein omdat havo-leerlingen theoretische kennis in de praktijk willen toepassen", zegt Wendie Lenssen, programmaregisseur van Havo-P, een organisatie die scholen ondersteunt bij het praktijkgericht havo-onderwijs.

Havo-leerlingen willen volgens haar ook snel resultaat zien van hun inspanning. "Dat motiveert en kan een positief effect hebben op het slagingspercentage, dat onder druk staat. Ook proberen we met praktijkgerichte programma's beter aan te sluiten bij het hbo."

Na de zomer begint Hannah Minderhoud met de opleiding tot wiskundedocent in Utrecht. "Door mijn stage heb ik denk ik een voorsprong. Ik heb een veel beter beeld van het vak gekregen dan wanneer ik alleen een dagje had meegelopen. Ik weet hoe het is om voor een groep te staan en de verantwoordelijkheid te hebben om een klas iets te leren."

Een internationaal team van wetenschappers heeft in de Indische Oceaan een walviskerkhof gevonden dat groter, ouder en dieper is dan eerder gevonden locaties. Verspreid over een lengte van 1200 kilometer moeten er op 7 kilometer diepte miljoenen karkassen liggen, van miljoenen jaren oud tot vrij recent.

Het gaat om een gebied in de Diamantinatrog, een onderzeese kloof die werd gevormd toen Australië losbrak van Antarctica. Tijdens 33 duiktochten met een bathyscaaf vonden onderzoekers uit China, Italië en Nieuw-Zeeland in 2023 bijna 500 plekken met skeletten. Die plekken lagen ruim 2 kilometer dieper dan het diepste kerkhof dat tot nu toe was gevonden.

Op bijna elke plek waar de onderzoekers afdaalden in de oceaan, werden resten gevonden. Vaak werden er bij duiktochten tientallen tegelijk aangetroffen op korte afstand van elkaar.

De onderzoekers troffen een grote variëteit aan van soorten, van een Antarctische dwergvinvis van 5 meter lang tot verschillende soorten spitssnuitdolfijnen. De oudste botten die werden aangetroffen waren 5,3 miljoen jaar oud. De wetenschappers troffen ook een uitgestorven soort aan die nog niet bekend was, die hebben ze Pterocetus diamantinae genoemd, naar de vindplaats.

Het onderzoeksteam speculeert dat de V-vorm van de trog een rol heeft gespeeld bij het ontstaan van dit walviskerkhof. Dode dieren kwamen door de stroming als het ware in een fuik terecht, waarna ze naar de bodem zakten.

Daarnaast zal de aanwezigheid van de ontbindende karkassen ook geleid hebben tot meer activiteit hier: de rottende resten zijn een vruchtbare voedingsbodem voor allerlei dieren, waardoor ook weer nieuwe walvissen werden aangetrokken om jacht te maken op dat zeeleven.

Volgens de onderzoekers kunnen deze eilandjes van leven in een verder onherbergzame omgeving veel zeggen over hoe het leven zich heeft aangepast aan deze diepe, duistere wereld onder enorme druk van het water. Op de resten werden allerlei diersoorten gevonden, zoals zeekomkommers, mossels, kokerwormen, slangsterren en kwallen.

Omdat veel soorten daarvan totaal nieuw zijn voor de wetenschap, gaan onderzoekers ervan uit dat deze plek nog jaren bestudeerd zal worden. "Dit onderzoek is zeg maar de eerste trailer van een reeks spektakelfilms", beschrijft een paleontoloog het bij publicatie in vakblad Nature. "Ik hoop dat er nog veel klappers zullen volgen."

De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth heeft een bezoek gebracht aan de Amerikaanse basis op Guantanamo Bay, op Cuba. Na afloop zei hij dat de processen tegen de gevangenen al voltooid hadden moeten zijn, en dat ze al ter dood gebracht hadden moeten worden.

"Mijn persoonlijke mening is dat de gevangenen in Guantanamo al lang geleden geëxecuteerd hadden moeten worden voor hun misdaden tegen het Amerikaanse volk", zei Hegseth na terugkeer in de VS tegen journalisten in Tampa, Florida.

De minister was in 2004 en 2005 bewaker bij de gevangenis, die werd gebouwd om in de nasleep van de aanslagen op 11 september 2001 verdachten in op te sluiten.

"Helaas raakte het raderwerk van de Amerikaanse justitie verstopt, dat gebeurde al toen ik bewaker was in Guantanamo Bay in 2004 en 2005." Volgens hem komt dat ook door de bemoeienis van internationale actiegroepen, mensenrechtenorganisaties en advocaten.

Militaire rechtbank

Terrorismeverdachten werden in 'Gitmo' lange tijd zonder proces vastgehouden en soms gemarteld. Sommigen werden vrijgelaten omdat was gebleken dat ze geen enkele betrokkenheid hadden bij de aanslagen.

In de militaire gevangenis op Guantanamo Bay zitten volgens het Amerikaanse ministerie van Defensie nog vijftien gedetineerden, van wie er twee zijn veroordeeld door een militaire rechtbank. De zaak tegen zeven anderen loopt nog.

Drie gevangenen zitten voor onbepaalde tijd vast. Zij worden niet vervolgd, maar ook niet vrijgelaten. Drie anderen komen in aanmerking voor overplaatsing naar een ander land.

Eindeloze detentie

De bekendste gevangene is de Pakistaan Khalid Sheikh Mohammed, die wordt gezien als het brein achter de aanslagen op 11 september. Bij het terroristisch geweld kwamen bijna 3000 mensen om het leven.

Mensenrechtenorganisaties zijn kritisch op de eindeloze detentie van sommige mannen en op het gebruik van militaire rechtbanken tegen de gevangenen. Verschillende Amerikaanse regeringen hebben geprobeerd om de gevangenis te sluiten, maar dat liep op niets uit. Wel zijn in de loop der jaren gedetineerden naar andere gevangenissen in de VS of andere landen overgebracht.

Twee panden in Helmond hebben grote schade na een plofkaak van een geldautomaat. Rond 04.15 uur zouden omwonenden twee knallen hebben gehoord, schrijft Omroep Brabant.

De politie bevestigt dat een explosief is afgegaan op de Mierloseweg. De gevel van het pand van de geldautomaat en de naastgelegen bakkerij hebben veel schade.

Alle ruiten liggen eruit. De straat ligt bezaaid met glas. De omroep schrijft dat er ruiten aan de overkant van de straat ook kapot zijn.

De ochtend na de plofkraak:

Een buurtbewoner zegt tegen de omroep dat er niemand boven de geldautomaat woont. Omwonenden in de straat schrokken vannacht wakker. "Ik dacht eerst dat ik droomde, maar toen kwam er een tweede klap", zegt een bewoonster een paar huizen verderop.

Er zijn geen gewonden gevallen. Het is niet bekend of er geld is buitgemaakt.

Goedemorgen! Het WK voetbal begint vanavond in Mexico en eindexamenscholieren krijgen te horen of ze geslaagd zijn.

Eerst het weer: in de ochtend wisselen zon en wolken elkaar af. In de middag meer bewolking en opnieuw buien bij een graad of 16.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten: Dit is er vannacht gebeurd:

De Verenigde Staten hebben opnieuw aanvallen uitgevoerd op meerdere doelen in Iran. Defensieminister Hegseth en president Trump hadden al "zware aanvallen" aangekondigd, omdat de onderhandelingen met Iran volgens de VS niet vlot genoeg verliepen.

Als reactie op de aanvallen door de VS, meldde Iran dat het land de Straat van Hormuz weer volledig heeft gesloten, al weersprak Amerika die berichten. Iran stelde ook dat het Amerikaanse bases in de regio onder vuur heeft genomen. Het ministerie van Binnenlandse Zaken van Bahrein meldde dat daar sirenes waren afgegaan.

Volgens president Trump was Israël niet betrokken bij de aanvallen. Over gewonden in Iran of in de regio is niets bekend.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

De 44-jarige Serena Williams heeft sinds 2022 geen wedstrijden meer gespeeld, maar maakte op het grastoernooi van Queen's in Londen haar rentree. En met succes: de tennislegende won met haar Canadese dubbelpartner Victoria Mboko in twee sets van Erin Routliffe en Nicole Melichar-Martinez.

Fijne dag!

Een verpleegkundige heeft een beroepsverbod opgelegd gekregen door het Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg in Den Bosch. De man bleef zich voordoen als professioneel hulpverlener, ondanks dat hij dat al niet meer was. Ook was hij meermaals onder invloed van alcohol. De inschrijving in het BIG-register van de man is doorgehaald.

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd verwijt het de man dat hij ondanks zijn alcoholprobleem werkzaam bleef in de zorg. De man werkte als anesthesiemedewerker, maar werd ontslagen nadat hij pijnstillers had gestolen. Bij zijn aanhouding was hij onder invloed van alcohol. Daar werd hij in 2024 voor veroordeeld, al loopt in die zaak het hoger beroep nog.

Na zijn ontslag ging de man aan de slag als zelfstandige in de zorg. Het Tuchtcollege schetst meerdere incidenten waarin de man - vaak onder invloed - ongepaste medische handelingen uitvoerde.

Infuus

Zo was de man in 2022 aanwezig bij een bewusteloze vrouw, bij wie hij een infuus aanlegde. Hij legitimeerde zich onterecht met een ziekenhuispas. Het ambulancepersoneel dat er bij kwam reageerde verontwaardigd op het aangesloten infuus en verwijderde dit direct, staat in een verslag van de politie.

In 2023 deed de man zich voor als EHBO'er bij een evenement. Hij werd door de politie verwijderd omdat hij flink beneveld was. In datzelfde jaar ging de man nog een aantal keer de mist in en voerde hij ongepaste medische handelingen uit, vaak onder invloed van alcohol.

Alcohol op de parkeerplaats

"Hij was meermaals onder invloed, nuttigde alcohol op de parkeerplaats van het ziekenhuis, handelde niet volgens de richtlijnen, was niet aanspreekbaar voor de politie, ambulancedienst en Inspectie en toont weinig zelfinzicht", oordeelt het Tuchtcollege, dat spreekt van een hardnekkige alcoholverslaving.

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd bepaalde in 2025 al dat de man geen werkzaamheden als verpleegkundige meer mocht verrichten totdat het college een oordeel had uitgesproken.

De Franse zanger Patrick Bruel is aangeklaagd voor verkrachting, een poging tot verkrachting, aanranding en seksuele intimidatie. Dat meldt de rechter in Nanterre, een voorstad van Parijs.

Bruel is onder voorwaarden vrijgelaten. Hij moet in Frankrijk blijven en mag geen contact opnemen met de vrouwen die hem beschuldigen.

Begin deze week werd de 67-jarige Bruel gearresteerd in een groot onderzoek naar seksueel geweld. Daarbij wordt gekeken naar mogelijk strafbare feiten in Frankrijk, Zwitserland en België.

Justitie meldde maandag dat er dertien vermoedelijke slachtoffers zijn. Sindsdien zijn er ook nieuwe beschuldigingen geuit. Dinsdag deed een 46-jarige actrice aangifte van poging tot verkrachting. Bruel zou haar in 2000 in zijn woning in Parijs hebben geprobeerd te verkrachten, toen ze 19 jaar oud was. Het is niet bekend wie de actrice is.

Bruel ontkent

De Franse zender BFMTV meldt dat minstens 26 vrouwen Bruel beschuldigen van seksueel geweld of seksuele intimidatie. Een deel van de mogelijk strafbare feiten is verjaard.

De zaak kwam aan het licht door Franse onderzoeksjournalisten. In hun publicatie trad onder anderen presentatrice Flavie Flament naar buiten. Ze zei dat Bruel haar toen ze 16 was heeft gedrogeerd en verkracht.

Tijdens zijn verhoor ontkende de zanger schuldig te zijn. Een van Bruels advocaten, Fanny Colin, zei gisteravond dat de zanger meewerkt aan het onderzoek en "ter beschikking staat van de gerechtelijke autoriteiten".

Bruel is een grootheid in Frankrijk. Hij verkocht miljoenen platen en speelde in tientallen films. Vanwege de beschuldigingen heeft hij alle concerten tot september geannuleerd.

In de Gelderse gemeente Tiel zijn alle vijf de wethouders opgestapt. Aanleiding is een publicatie in NRC van afgelopen weekend over het plotselinge vertrek van oud-burgemeester Frank van der Meijden.

De CDA'er vertrok in maart 2025 na pas een jaar in functie te zijn geweest. NRC meldde op basis van een vertrouwelijk document van Van der Meijden dat wethouders in Tiel betrokken zouden zijn geweest "bij zaken uit het straf- en bestuursrecht". Namen en andere details werden niet genoemd.

Onafhankelijk onderzoek

Naar aanleiding van het artikel stelden de twee wethouders van Pro onschuldig te zijn. Dave Verbeek en Jur Marringa eisten een onafhankelijk onderzoek, maar volgens hen wilden de andere drie wethouders en waarnemend burgemeester Van Egmond daar niet aan meewerken. Verbeek en Marringa besloten daarom gisteren op te stappen.

In de raadsvergadering van gisteravond bleek dat ook de drie overgebleven wethouders er per direct mee ophouden. Het gaat om VVD'er Remco Dijkstra en beide bestuurders van de Partij van de Burgers, Frank Groen en Carla Kreuk-Wildeman.

Onveilige werksituatie

Volgens Wim de Boer, de fractievoorzitter van de Partij van de Burgers, is er een "onveilige werksituatie" ontstaan voor de wethouders, schrijft Omroep Gelderland. Door de reconstructie in NRC zouden verschillende "verdenkingen, geruchten en insinuaties" zijn ontstaan, terwijl de wethouders niet zouden kunnen reageren "zonder bestuurlijke grenzen te overschrijden". Hij vindt dat "duidelijk moet zijn waarop de beschuldigingen en insinuaties zijn gebaseerd".

De fractievoorzitter van de VVD heeft een soortgelijke verklaring en zegt dat wethouder Dijkstra wordt teruggetrokken omwille van de "sociale veiligheid". Door de crisis ligt ook de formatie voor een nieuw college stil.

Waarnemend burgemeester Van Egmond gaat nu met de Gelderse commissaris van de Koning Wigboldus bespreken hoe het verder moet.

Voor het eerst in twintig jaar is het aantal internationale studenten in Nederland afgenomen. In het lopende studiejaar staan 129.764 buitenlandse studenten ingeschreven voor een volledige opleiding aan een Nederlandse hogeschool of universiteit. Dat zijn er 133 minder dan vorig studiejaar, meldt Nuffic, de organisatie voor internationalisering van het onderwijs.

Normaal gesproken groeit het aantal internationale studenten in Nederland elk studiejaar met zo'n 10 tot 20 procent.

Er is vooral een sterke daling te zien van het aantal Duitse (-1680) en Chinese studenten (-988). Duitsland blijft het grootste herkomstland, maar het aantal studenten uit dat land daalde voor het vijfde jaar op rij sinds het piekjaar 2021, toen 24.555 Duitse studenten in Nederland ingeschreven stonden. Het aantal Chinese studenten daalde zelfs met 28 procent, de grootste daling sinds 2006.

Waarom met name veel minder Duitse en Chinese studenten voor een Nederlandse hbo-instelling of universiteit kozen, is niet duidelijk. Vanuit India kwamen er juist meer studenten: het aantal master-inschrijvingen steeg met 17 procent. Het aantal studenten uit Spanje steeg ook flink, met 28 procent.

'Komende jaren verdere daling'

Omdat het aantal internationale nieuwe inschrijvingen voor een bacheloropleiding al enige jaren daalt, is het volgens Nuffic waarschijnlijk dat het aantal buitenlandse studenten de komende jaren verder zal afnemen.

"Dat de instroom bij de bachelor verder terugloopt, maakt het aannemelijk dat de internationale studentenpopulatie de komende jaren verder daalt. Ook bij de masteropleidingen", zegt Nuffic-onderzoeker Jonatan Weenink.

Meer techniekstudenten

Tegen de trend in nam het aantal internationale studenten dat een technische studie doet juist toe, met 11 procent. Dat komt vooral door de TU Eindhoven, waar het aantal groeide met 13 procent (1106 studenten). Na economie is techniek nu de populairste studierichting voor internationale studenten in het hbo en wo.

Het aantal Nederlandse studenten in het hoger onderwijs daalde overigens nog iets harder, waardoor het aandeel internationale studenten in het hbo en wo zelfs licht steeg naar 16,8 procent. Bijna driekwart komt uit de Europese Economische Ruimte: de 27 EU-planden plus IJsland, Liechtenstein en Noorwegen.

171 landen

De internationale studenten die dit studiejaar (2025-2026) staan ingeschreven komen uit 171 landen. Daarin zijn niet de internationale studenten meegenomen die voor een tijdelijke uitwisseling naar Nederland zijn gekomen, zoals via uitwisselingsprogramma Erasmus+.

Amsterdam is nog altijd de grootste internationale studentenstad, maar ook daar daalde het aantal buitenlandse studenten, met 1,7 procent (-439 studenten). Ook in de hoofdstad is er voor het eerst in twintig jaar sprake van een afname.

Het Amerikaanse leger heeft opnieuw aanvallen uitgevoerd op Iran. Op verschillende plekken in het land werden explosies gemeld. Als reactie op de Amerikaanse aanvallen meldde het Iraanse leger een volledige sluiting van de Straat van Hormuz, ook voor olietankers en commerciële scheepvaart.

Iran stelt dat er zal worden geschoten op schepen die toch proberen door de zeestraat te varen. Iraanse media melden dat er al twee schepen zijn getroffen. Maar volgens het Amerikaanse leger blijft de Straat van Hormuz open voor commerciële scheepvaart en zijn er geen Amerikaanse oorlogsschepen geraakt.

Over schade en slachtoffers in Iran is niets bekend. President Trump zegt dat Israël niet betrokken was bij de Amerikaanse aanvallen.

Hegseth en Trump

In de uren voorafgaand aan de Amerikaanse acties dreigden Trump en defensieminister Hegseth al met "zware aanvallen", volgens Hegseth gericht op "belangrijke faciliteiten". Volgens Trump doet Iran "te lang over de onderhandelingen".

Het Amerikaanse leger sprak van "zelfverdedigingsaanvallen" op meerdere doelen in Iran. Volgens een Iraanse staatsomroep werden explosies gehoord in de zuidelijke havenstad Bandar Abbas, bij de Straat van Hormuz. Andere Iraanse media meldden explosies op andere doelen, waaronder bij de zuidelijke eilanden Qeshm en Kish, maar ook in steden dicht bij Teheran.

Iraanse staatsmedia melden dat Iran als reactie Amerikaanse doelen in Bahrein heeft aangevallen. In dat land gingen sirenes af, schreef het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Gevechtshelikopter

Dinsdag voerde de VS ook al aanvallen uit op Iran na de crash van een Amerikaanse legerhelikopter bij de Straat van Hormuz. Volgens president Trump was Iran daarvoor verantwoordelijk.

Een anonieme Amerikaanse functionaris verklaarde tegenover persbureau AP dat de Apache op een Iraanse drone was gebotst. Of daarbij sprake was van opzet, is niet duidelijk. Iran zei dinsdag op zijn beurt Amerikaanse bases te hebben aangevallen in Bahrein, Jordanië en Koeweit.

De VS viel gisteren een olietanker aan in de Golf van Oman. Volgens het Amerikaanse leger negeerde het schip de marineblokkade door de VS. Drie Indiase opvarenden worden vermist, 21 andere bemanningsleden konden worden gered.

Staakt-het-vuren

Zo'n twee maanden geleden werd een staakt-het-vuren aangekondigd tussen Iran en de VS. Sindsdien zijn de gevechten in intensiteit afgenomen, maar nooit helemaal gestaakt. Vanuit beide partijen worden bijna dagelijks beschuldigingen geuit over waarom de onderhandelingen stroef verlopen. Een deal tussen de VS en Iran lijkt ver weg.

António Guterres, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, uitte kritiek op de beschietingen. "De wereld heeft behoefte aan een compleet staakt-het-vuren", zei hij.

In de omgeving van de Noord-Ierse hoofdstad Belfast was het gisteravond opnieuw onrustig. Relschoppers zochten op verschillende plekken de confrontatie met de politie. De avond verliep voor zover bekend wel minder gewelddadig dan een dag eerder.

Volgens Britse media verzamelden zich onder meer zo'n 200 mensen in Newtownabbey, gelegen ten noorden van Belfast. Zij gooiden met stenen en flessen naar de politie en staken spullen op de weg in brand.

Op beelden is te zien hoe de relschoppers bakstenen kapotslaan met een moker en de brokstukken vervolgens naar de oproerpolitie gooien. In Glengormley werd brand gesticht in een verlaten huis. Ook is volgens de Belfast Telegraph een rioolreinigingswagen in brand gestoken.

Waterkanon

De politie zette een waterkanon in om de mensen terug te dringen. Een verslaggever van Sky News meldde dat het in de rest van Belfast rustiger is dan gisteravond, maar dat er "opnieuw aanzienlijk geweld" is gepleegd.

Uit vrees voor nieuwe ongeregeldheden sloten sommige scholen en bedrijven eerder de deuren. Het bus- en treinverkeer werd aan het begin van de avond stilgelegd en er was meer politie op de been dan normaal.

Bekijk hier beelden van de rellen:

Ook op andere plekken in Noord-Ierland was het onrustig. In Londonderry werden volgens de Belfast Telegraph spullen in brand gestoken. Op meerdere plaatsen werden er molotovcocktails naar de politie gegooid.

Golf van geweld

De onrust volgt een dag na een golf van racistisch geweld in Belfast. Dat begon als reactie op een bruut steekincident maandag, gepleegd door een man uit Sudan. Er werd op grote schaal gereld en er werden vernielingen aangericht en branden aangestoken. Meerdere gezinnen werden uit hun huis verdreven.

Brandweerlieden redden verschillende mensen uit hun brandende woning. Volgens Ruth Anderson, lid van het Hogerhuis en staatssecretaris op het ministerie van Kabinetszaken raakten 27 mensen dakloos "doordat mensen van deur tot deur gingen om buitenlanders te intimideren en hun huizen in brand te steken." Het jongste slachtoffer hiervan was twee maanden oud, aldus de hoofdcommissaris van de politie.

Ook gaan er op sociale media lijsten rond met huisadressen die mogelijk nog aangevallen worden. De politie in Noord-Ierland noemt dit "volstrekt onaanvaardbaar" en wijst erop dat dit mogelijk strafbaar is. "Dit is onacceptabel. Het brengt levens in gevaar en moet stoppen."

Bruut steekincident

Bij de mesaanval in Belfast maandagavond raakte een man van in de veertig zwaargewond aan zijn hoofd, gezicht en rug. Hij is zijn linkeroog kwijt, maar zijn situatie is stabiel, laat zijn familie weten. De familie voelde zich genoodzaakt met een verklaring te komen "na het zien van veel valse informatie op sociale media".

De familie heeft opgeroepen tot kalmte en wil niet dat het steekincident wordt gebruikt om verdeeldheid te zaaien of vijandigheid aan te wakkeren. Ook benadrukt de familie dat migranten "een zeer waardevolle bijdrage" leveren aan de samenleving.

Flinke schade

De verdachte, de 30-jarige Hadi Alodid uit Sudan, is aangeklaagd voor poging tot moord. Hij blijft vastzitten. Volgens de politie kwam Alodid in 2023 vanuit Ierland naar Noord-Ierland. Hij vroeg asiel aan en kreeg een verblijfsvergunning voor vijf jaar. De politie heeft geen aanwijzingen dat het steekincident te maken heeft met terrorisme.

De Noord-Ierse regering heeft de rellen veroordeeld. In een gezamenlijke verklaring spreken ministers van "wanorde, geweld en intimidatie". Volgens hen hebben de gebeurtenissen "flinke schade toegebracht aan gemeenschappen, angst gezaaid en levens van onschuldigen in gevaar gebracht".

Paus Leo heeft de Jezus Christus-toren in de basiliek Sagrada Família in Barcelona ingezegend. Hij besprenkelde het 172 meter hoge bouwwerk met heilig water en verklaarde het officieel voor geopend.

De katholiek leider noemde het gebouw een meesterwerk van "steen, kleuren en licht". De Spaanse koning Felipe en koningin Letizia waren aanwezig bij de mis voorafgaand aan de inzegening. Een koor van honderden stemmen vulde de enorme hal met zang.

De ceremonie werd op spectaculaire wijze afgesloten:

Tienduizenden mensen hadden zich verzameld langs de route van de paus door de stad en bij het kolossale kerkgebouw. De inzegening van de basiliek valt samen met de honderdste sterfdag van de architect, Antoni Gaudí.

De eerste steen van de Sagrada Família werd in 1882 gelegd. Jarenlang was het de bedoeling dat de kerk vandaag af zou zijn, maar dat duurt naar verwachting zeker nog tien jaar. Het monument wordt jaarlijks door zo'n vijf miljoen mensen bezocht.

Leo XIV is bezig met een meerdaagse reis door Spanje. Dinsdag was hij nog in Madrid, waar hij onder meer een ontmoeting had met de Puerto Ricaanse popster Bad Bunny.

De wereldorde verandert en ons land is daar niet klaar voor, vinden Nederlandse burgers. Dat schrijft onderzoeksinstituut Clingendael op basis van een peiling onder ruim 4000 Nederlanders. "Het afbrokkelen van de internationale rechtsorde" wordt gezien als een van de grootste dreigingen van deze tijd.

De angst is veroorzaakt door recente acties van de wereldmachten, en dan met name van de VS, vertelt hoofdonderzoeker Christopher Houtkamp. "Grootmachten houden zich steeds minder aan het internationaal recht en kunnen zich ook tegen ons keren."

Een voorbeeld zijn de dreigingen van president Trump om Groenland in te nemen, zegt Houtkamp. Daardoor lijkt het alsof grootmachten "alles pakken wat ze kunnen". En daar worden mensen bang van, aldus Houtkamp.

Aan de VS te wijten

Sinds 2022 peilt Clingendael elk jaar welke internationale ontwikkelingen Nederlanders het meest hoopgevend vinden en welke het meest bedreigend. Geopolitieke gebeurtenissen blijken vaak leidend. Zo vreesden Nederlanders begin 2023 dreigingen uit Rusland het meest - dat was de eerste peiling sinds de Russische invasie van Oekraïne in februari 2022.

De categorie "afbrokkelen van de internationale rechtsorde" steeg in het onderzoek van plek 21 naar plek 3, achter respectievelijk cyber- en fysieke sabotage van vitale infrastructuur. Een dusdanige stijging had Houtkamp niet verwacht. Toen in de oorlogen in Oekraïne en Gaza ook het internationaal recht werd geschonden, bleef zo'n stijging achterwege. "Maar kennelijk werd Amerika toch gezien als een van de landen die voor ons deel van de wereld de rechtsorde bewaakten."

Dat beaamt hoogleraar internationaal recht Larissa van den Herik, die niet bij het onderzoek betrokken was. "De VS trekt zich steeds meer terug, terwijl het land altijd de sponsor van de internationale rechtsorde was."

Niet weerbaar genoeg

Voor het eerst heeft Clingendael Nederlanders gevraagd naar de weerbaarheid van ons land. Dat die niet groot genoeg is, blijkt een van de grootste angsten van respondenten. Een kleine meerderheid denkt ook dat Nederland binnen vijf jaar nog niet weerbaar genoeg is om een internationale crisis het hoofd te bieden.

Ook het vertrouwen in het herstel van de rechtsorde op de korte termijn is niet groot. 63 procent van de respondenten denkt dat de afbrokkeling van de rechtsorde zal doorzetten.

Hoop putten uit EU

Er zijn ook aspecten die de respondenten als hoopgevend zien. Hoop wordt bijvoorbeeld geput uit "ontwikkelingen die bijdragen aan de bescherming van de gemeenschap" en aan het beperken van internationale afhankelijkheid. Dat laatste gebeurt onder meer door de verdediging tegen cyber- en fysieke aanvallen te vergroten, het stimuleren van de moderne industrie in eigen land en het vergroten van de investeringen in de militaire capaciteit van Europese landen.

Dat laatste is volgens hoogleraar Van den Herik nu het belangrijkst. "Wat we móéten doen, is de Europese Unie als machtsblok versterken", zegt ze. "We moeten intern veel steviger samenwerken en ook partners buiten de EU aanhalen. Denk aan Canada, het Verenigd Koninkrijk en Oekraïne, dat zijn militaire machten van betekenis. Zo worden we zelf een macht die sterk genoeg is om in dat gat te springen dat de VS nu laat ontstaan en zo kunnen we de internationale rechtsorde blijven ondersteunen."

Over het onderzoek

Voor dit onderzoek werd aan een groep van 4119 Nederlanders een lijst met mogelijk bedreigende internationale ontwikkelingen voorgelegd. Aan een andere groep, van 4219 Nederlanders, werd een lijst met mogelijk hoopgevende internationale ontwikkelingen voorgelegd.

De respondenten werd gevraagd om de impact van die internationale ontwikkelingen in te schatten door een cijfer van 0 tot 10 te geven. Ook werd gevraagd hoe waarschijnlijk ze het vonden dat de ontwikkeling binnen vijf jaar werkelijkheid zou worden.

Daaruit werd een score berekend, en werden de ontwikkelingen gerangschikt van minst tot meest bedreigend of hoopgevend.