NOS Nieuws - Algemeen

Vanwege de hoge gasprijs als gevolg van de oorlog in de Perzische Golf, zien energiebedrijven geen brood in het vullen van de seizoensopslagen voor aardgas. Dat komt op een moment dat die gasopslagen toch al op een historisch laag niveau gevuld zijn. Staatsbedrijf Energiebeheer Nederland (EBN) moet nu in opdracht van het kabinet voorkomen dat komende winter de cv-ketel het laat afweten.

Sinds begin deze maand vullen de handelaren van EBN vanuit een kantoor in Utrecht de gasopslag in het Drentse Norg. Toen ze op 1 april begonnen waren de opslagen in Norg en Grijpskerk leeg en die in Alkmaar zo goed als leeg. Alleen in Bergermeer was er nog wat gas over van afgelopen winter.

Na een maand handelen is de opslag in Norg voor 11 procent gevuld. De totale opslag zit nu op 10 procent. In de afgelopen tien jaar is het vulseizoen niet eerder zo slecht begonnen. Het Europees gemiddelde bij het begin van het vulseizoen is zo'n 30 procent. Voordat de winter begint moeten de Nederlandse gasopslagen op 1 november voor 74 procent gevuld zijn, ook als dat verliesgevend is.

Dat de gasvoorraden bijna op zijn komt niet doordat er de afgelopen tijd een gastekort was. GasTerra, het verkoopkantoor van de NAM dat vroeger het gas uit Groningen verkocht en opsloeg, stopt. Daarom moesten de opslagen in Norg en Grijpskerk leeg opgeleverd worden.

Seizoensopslag is normaal gesproken een commerciële aangelegenheid. Energiebedrijven en handelaren kopen gas in en slaan dat op om in de winter aan hun verplichtingen te kunnen voldoen.

Vroeger was gas goedkoop in de zomer en duur in de winter. Het opgepompte Groningse gas ging daarom in de zomer deels de opslag in en werd in de winter weer verkocht. Nederland exporteerde gas.

Na de sluiting van het Groningenveld komt nu nog maar 25 procent van het gas dat we gebruiken uit eigen (zee)bodem. Verder importeren we 25 procent via pijpleidingen uit Noorwegen. De overige 50 procent is vloeibaar gas (lng), vooral afkomstig uit de Verenigde Staten.

Nederland betaalt hierdoor de 'wereldgasprijs' op de internationale gasbeurs TTF in Amsterdam, die nu sterk reageert op de oorlog in de Perzische Golf. Hierdoor is de gasprijs in de zomer niet meer lager dan in de winter en is gasopslag commercieel niet meer interessant.

De verantwoordelijkheid voor het vullen van opslagen ligt daarom nu bij de overheid. EBN valt onder het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Om te kunnen handelen op de gasmarkt heeft EBN een bufferlening van ruim 20 miljard euro gekregen van het kabinet.

Vanwege de oorlog in het Midden-Oosten schoot de gasprijs op de handelsmarkt van ruim 30 euro even naar 70 euro per megawattuur. Nu balanceert de prijs alweer een tijdje rond de 45 euro. Niet goedkoop, maar het komt niet in de buurt van de gasprijzen in 2022, die na de Russische inval in Oekraïne door de 300 euro per megawattuur schoten.

Vanwege de oorlogsschade aan de grootste lng-installatie ter wereld in Qatar en de afsluiting van de Straat van Hormuz, is er wereldwijd veel minder lng beschikbaar. Desondanks hebben we hier nog genoeg gas. Tot nu toe troeft het rijke Europa met succes armere delen van de wereld af in het bieden op vloeibaar gas. Hierdoor komen er nog genoeg lng-tankers Rotterdam en de Eemshaven binnen.

'Huidige gasopslag niet meer van deze tijd'

Voor de zomer komt minister Van Veldhoven met haar toekomstplannen voor de gasleveringszekerheid. Gasunie pleit ervoor om het zogenoemde 'kussengas' dat zorgt voor de druk in de bergingen van Norg en Grijpskerk te gebruiken als strategische reserve, vergelijkbaar met de oliereserves die de overheid beheert.

Volgens de mensen die de afgelopen jaren bij GasTerra verantwoordelijk waren voor de gasopslag is seizoensopslag niet meer van deze tijd en marktverstorend. Bovendien kan het de overheid vele honderden miljoenen euro's kosten. Beter zou het zijn om de Norg en Grijpskerk uit de markt te halen en in zijn geheel te bestempelen als strategische reserve, zeggen zij in een analyse van de gasopslagen.

De verdachte van de moord op de 17-jarige Lisa uit Abcoude is al onderzocht maar wordt nog eens zeven weken opgenomen in het Pieter Baan Centrum (PBC). Dat bleek vandaag in een derde, inleidende rechtszitting.

Er komt niet alleen extra onderzoek naar de 23-jarige verdachte, de Amsterdamse rechtbank wil ook meer tijd om alle betrokken partijen op elkaar te laten reageren, meldt NH Nieuws.

Gevolg is dat de rechtszaak pas op 18, 20 en 22 januari volgend jaar plaatsvindt. Dat is bijna anderhalf jaar na de moord op Lisa en de twee andere misdrijven waarvan de man die zichzelf Chris Jude noemt, wordt verdacht: de verkrachting van een vrouw en een poging daartoe bij een derde slachtoffer.

Niet alle vragen beantwoord

Tijdens de vorige, inleidende rechtszitting in februari bekende de verdachte schuldig te zijn aan alle drie de verdenkingen. Maar daarmee zijn nog lang niet alle vragen beantwoord, zo bleek vandaag.

Zo is er nog steeds geen volledig beeld van de geestestoestand van de verdachte. Zelf verklaart hij dat hij onder invloed van stemmen in zijn hoofd heeft gehandeld. Maar het extra onderzoek in het PBC moet duidelijk maken wat er echt in het hoofd van Chris Jude gebeurt.

Observatie

Het Openbaar Ministerie, maar ook de verdachte zelf, stemde in met het extra onderzoek in het Pieter Baan Centrum. "Ik vind het belangrijk dat die observatie plaatsvindt. Dus ik vind het goed dat ik daar langer blijf", aldus Chris Jude.

Om een goed beeld te krijgen van de verdachte wil de rechtbank ook alle audiovisuele bestanden van diens verhoren inzien en beluisteren. Tijdens de inleidende zittingen worden fragmenten afgespeeld, maar de rechtbank vindt dat er te weinig tijd voor is.

Tenslotte willen de rechtbank en de advocaten van de verdachte meer weten over het interne onderzoek van de politie naar mogelijk 1700 agenten uit heel Nederland die zonder geldige reden het dossier van de moord op Lisa zouden hebben ingezien. Daarmee zou de privacy van Chris Jude geschaad kunnen zijn, vermoedt een van zijn advocaten.

Nigeria

Lisa werd vorig jaar augustus om het leven gebracht toen ze na een nachtje stappen op het Leidseplein in Amsterdam naar haar huis in Abcoude fietste.

De twee andere misdrijven waarvan Chris Jude wordt verdacht vonden plaats op de Weesperzijde in Amsterdam. Vijf dagen voor de moord op Lisa, op 15 augustus, werd daar een 30-jarige vrouw aangevallen. Zij werd geslagen en verkracht. Op 10 augustus was er op de Weesperzijde een poging tot verkrachting en zware mishandeling. Die vrouw kon dankzij omstanders ontsnappen.

Chris Jude heeft de Nigeriaanse nationaliteit en verbleef in een azc in Amsterdam Zuidoost. De afgelopen maanden bleek dat hij meermalen loog over zijn achtergrond: waar hij aanvankelijk verklaarde zich niets van de feiten te herinneren, gaf hij later toe dat dit niet klopte. Ook zijn verhaal dat hij opgroeide in weeshuizen en geen contact heeft met zijn familie, bleek onjuist. Zo weet hij wel wie zijn familie is en onderhoudt hij daar ook contact mee.

Ondanks de oorlog in de Golfregio loopt de inflatie nog maar gematigd op, maar economen van Rabobank waarschuwen nu voor de langetermijneffecten. Mogelijk zijn boodschappen begin volgend jaar zo'n 7 procent duurder dan begin dit jaar.

Eind februari vielen Amerika en Israël Iran aan. Daarop sloot Iran de Straat van Hormuz. Door die blokkade kunnen er maar weinig olietankers uit het gebied weg, waardoor de olieprijs oploopt. En een hoge olieprijs leidt tot een hogere prijs voor benzine en diesel.

Energie-inflatie

De inflatie in april is opgelopen tot 2,8 procent. Dat betekent dat goederen en diensten gemiddeld dus 2,8 procent duurder zijn dan in april 2025. Maar als je alleen kijkt naar energie, dan zijn de prijsstijgingen aanzienlijk hoger, meldt het CBS. Want de prijsstijging van energie, inclusief brandstoffen, is 7,8 procent.

En ook de rest van de economie gaat onder stijgende prijzen lijden, zo is de verwachting. Zo meldde Air France-KLM dat het dit jaar bijna 2 miljard euro meer kwijt is aan kerosine dan vorig jaar. En dat betekent duurdere vliegtickets in de tweede helft van 2026.

Energie nodig voor voedsel

Daarnaast worden boodschappen richting 2027 flink duurder, stellen economen van de Rabobank in een vandaag gepubliceerd rapport. Ook als er over een maand wel weer olietankers door de Straat van Hormuz kunnen varen.

"Dat zit zo: voor het produceren van voeding is veel energie nodig." zegt Cyrille Filott, econoom bij Rabobank. "Bijvoorbeeld brood. Voor het bakken van brood wordt gas gebruikt. En het maken van meel, daar wordt ook veel energie voor gebruikt." En voor het transport van levensmiddelen van boerderijen naar supermarkten wordt veel diesel gebruikt.

En olieproducten als diesel worden niet alleen gebruikt voor transport. "Olie is ook nodig voor plastic voor het verpakken van voedsel", zegt Filott. "Er zijn heel veel stappen in het productieproces van voedsel. Voordat al die prijzen in iedere stap zijn verhoogd, is het kerst."

Vier natuurbranden op militaire terreinen in twee dagen. De brandweer heeft de brand bij 't Harde nog altijd niet onder controle. En gisteren ontstond ook brand op een militair terrein bij Assen. Vandaag ging het weer mis op de militaire oefenterreinen op de Oirschotse Heide en in Weert. Van beide incidenten is nog niet duidelijk of de oefening de oorzaak is van de natuurband.

Maar het is niet voor het eerst dat natuur in vlammen opgaat bij militaire oefeningen. Vorig jaar nog ging bij Ede 130 hectare natuur verloren na een brand tijdens een oefening van defensie. Ook op andere militaire oefenterreinen braken er branden uit.

Van de 846 natuurbranden die in 2025 zijn geregistreerd, ontstonden er 124 op militair terrein, blijkt uit cijfers van het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid. Van die 124 branden zijn er 120 ontstaan in de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland, waar ook 't Harde ligt.

Mensen veilig houden

Deze week waarschuwde de brandweer voor meer natuurbranden vanwege de aanhoudende droogte. Aan burgers werd vanwege de droogte gevraagd extra alert te zijn en om geen vuur in de natuur te gebruiken. De Koninklijke Marechaussee zei dat er ondanks de risico's nog steeds geoefend mocht worden op 't Harde, mits bepaalde protocollen worden nageleefd.

Wat die precies inhouden, is niet bekend. Volgens oud-commandant Landstrijdkrachten Mart de Kruif moet er een formulier worden ingevuld als er een oefening op een terrein wordt aangevraagd. Daarop moet worden aangegeven wat je gaat gebruiken tijdens de oefening. Dat kan materiaal zijn zoals oefengranaten, maar ook vuurwerk.

De terreinbeheerder, het regionaal militair commando, beoordeelt dan of de oefening mag doorgaan. "De beheerder zegt dan ook tegen de troepen: kijk uit, het is slecht weer of droog weer. Zorg dat je je mensen veilig houdt", zegt de Kruif.

Generaal Onno Eichelsheim, Commandant der Strijdkrachten, zegt dat er al maatregelen waren getroffen vanwege de droogte. "We mochten geen pyrotechnische middelen gebruiken en bepaalde activiteiten niet doen", zegt hij tegen de NOS. Ook wordt volgens hem de brandweer bij dit soort omstandigheden opgeschaald. "Zodat als er een brand is, die geblust kan worden." De marechaussee onderzoekt of de regels zijn nageleefd tijdens de oefeningen.

Drilmatig handelen

Naar aanleiding van de grote brand op de heide bij Ede werd een verkennend onderzoek ingesteld naar de veiligheidsprotocollen, laat een woordvoerder van defensie weten. Conclusie van dat onderzoek was dat het leger de protocollen rondom droogte niet hoefde aan te passen.

Soldaten laten oefenen op een ander moment is volgens De Kruif bijna onmogelijk. "Al die oefenterreinen zitten bomvol", zegt hij. Hij wijst erop dat er op dit moment veel nieuwe militairen worden getraind en dat dat verloopt volgens schema's. "Al die terreinen zitten daarom ook altijd naast een kazerne. Je loopt de achterpoort uit en je kan oefenen." Daarnaast kan het ook langer droog blijven dan verwacht. Een maandje wachten tot het droge weer voorbij is, zit er daarom niet in.

Het is ook niet wenselijk om oefeningen vooruit te schuiven, stelt De Kruif. Volgens hem trainen militairen wekelijks. "Als je drilmatig wil handelen, moet je elke week oefenen. Een profvoetballer kan ook niet een week niet trainen. Die kunnen eventueel naar het buitenland, maar dat kan hier niet."

De natuur verandert

Hoewel het veiligheidsprotocol vorig jaar na de brand bij Ede niet is aangepast, overweegt defensie dat nu wel te doen. Een mogelijkheid is eerder stoppen met het gebruiken van "pyrotechnische" middelen tijdens een droogte.

Maar misschien zijn er meer maatregelen nodig, zegt Eichelsheim. "We moeten naar de toekomst kijken. Nederland verandert klimatologisch, de natuur verandert. Het is goed om de maatregelen tegen het licht te houden en misschien altijd aanvullende maatregelen te treffen onder deze omstandigheden." Hij denkt dat defensie wel kan doorgaan met oefenen tijdens droogte.

Al twee dagen wordt het nieuws beheerst door flinke natuurbranden. Maar geen expert keek vreemd op toen juist gisteren de vlam in de pan sloeg, net zoals geen deskundige raar opkijkt als we dit in de toekomst vaker zien: dat hoort bij een veranderend klimaat. Vijf vragen over de branden, en welke rol de opwarming van de aarde daarbij speelt.

Hoe uitzonderlijk zijn deze branden?

Hoewel branden met een omvang als bij 't Harde niet vaak voorkomen, is de huidige situatie niet uitzonderlijk, vertelt adviseur klimaatdiensten Lone Mokkenstorm van het KNMI. "Het was gisteren een klassieke natuurbranddag. De weerkaart was zo'n situatie waarin je branden verwacht: droog, zonnig, een windje. Zeker bij zo'n oostenwind viel het te verwachten, want daarmee wordt hele droge lucht aangevoerd. Ik denk dat dit voor niemand als een verrassing kwam."

De afgelopen weken was het erg droog. Niet voor niets waarschuwden het KNMI en het Nederlands Instituut voor Publieke Veiligheid (NIPV) voor het risico op branden.

Waarom in april?

"Er is een soort gevoeligheid voor branden omdat je net de winter uitkomt. Dat is in Nederland een gevoelige periode", zegt natuurbrandenonderzoeker Sander Veraverbeke van de Vrije Universiteit in Amsterdam. "Bij vegetatie zijn de sapstromen nog niet op gang, zo kort na de winter. Dat maakt bijvoorbeeld het gras dor en ontvlambaar."

Later in het jaar zijn die stromen wel op gang en zit er dus meer vocht in de vegetatie, wat de kans op brand kleiner maakt. "Maar dat is nu nog niet zo. Een brand kan nu gemakkelijk starten in gras of heide, en de aanpalende bossen - vaak naaldbossen - zijn ook nu ook brandbaar. Dus een heidebrand kan makkelijk overslaan naar een bos, en dan heb je een bosbrand."

Gebruik de onderstaande slider om meer te weten te komen over natuurbranden in Nederland:

Valt dit de komende tijd vaker te verwachten?

Of dit zo blijft, is nog even de vraag. "Je ziet nu wel dat er iets meer neerslag in de verwachtingen zit, in de paar dagen na vrijdag", blikt Mokkenstorm van het KNMI vooruit. "Maar het moet wel even goed doorregenen voordat de droogte een beetje is opgelost." Dat lijkt vooralsnog niet te gebeuren.

Veraverbeke: "Je hebt eigenlijk twee piekjes, beide door andere klimaatcondities: nu kom je uit de winter en zijn de sapstromen nog niet op gang. En daarna komt de zomer. Dan is de vegetatie beter doorwaterd, maar als er dan een hittegolf is, heeft het ook maar een aantal dagen nodig om weer uitgedroogd te zijn."

Gaan we dit meer zien door klimaatverandering?

"Dat is wel degelijk de verwachting", zegt Veraverbeke, die benadrukt dat naast het klimaat net zo goed menselijk gedrag en vegetatie een grote rol spelen. Het verband tussen natuurbranden en het veranderende klimaat is ook uitvoerig onderzocht en beschreven. "Als je meer perioden hebt van droogte en hittegolven, wat bij klimaatverandering zo is, dan zijn er dus vaker condities waarin brand goed kan ontstaan."

Klimaatverandering verandert het neerslagpatroon in het voorjaar niet per se, licht Mokkenstorm toe. Maar het neerslagtekort groeit in het voorjaar wel door klimaatverandering. "Dat heeft te maken met de verdamping die toeneemt, en daarmee dus ook de droogte en de kans op natuurbranden in het voorjaar. We verwachten ook dat de kans op onbeheersbare branden toeneemt, en dat we vaker meerdere branden tegelijk gaan zien."

Onder meer het NIPV en het KNMI waarschuwden daar begin 2023 al eens gezamenlijk voor. "Dit gaan we gewoon meemaken en dat kan al op korte termijn gebeuren", was toen de boodschap.

Wat kunnen we doen?

De natuur en onszelf klaarmaken voor het veranderende klimaat, zegt Veraverbeke. "De vegetatie en de mens zijn ook belangrijk. De vegetatie omdat dat dat hetgeen is dat brandt, en de mens omdat die het landschap inricht en een belangrijke bron is van aansteking - niet per se met opzet."

Daarom is hij er voorstander van om bij het inrichten van natuurgebieden na te denken over branden. "Dat is natuurlijk werk van de lange adem, maar als je dat indeelt met stroken van tientallen of honderd meter waarin je bijvoorbeeld de vegetatie wegneemt, dan kan een brand daar stoppen of afnemen in intensiteit." Ook het aanleggen van loofbomen tussen de naaldbomen kan verschil maken, want die vatten minder snel vlam.

En verder zijn de risico's goed in de gaten te houden, bijvoorbeeld door het KNMI. Mokkenstorm: "We maken natuurlijk sowieso de weersverwachtingen voor de veiligheidsrisico's en we monitoren met satellieten. Dat doen we ook bij dit soort branden en de rook die daardoor in de lucht komt." En zelf goed opletten, zegt Veraverbeke. "Iedere aansteking die er niet is, wordt ook geen grote brand."

Op een woonboulevard in Waalwijk heeft vanmiddag urenlang een felle brand gewoed. Een vestiging van woonwinkel Kwantum en een leegstaande tapijtwinkel brandden volledig uit. Vier andere woonwinkels raakten zwaar beschadigd.

De brand brak even na 14.00 uur uit in het magazijn van de Kwantum, meldt Omroep Brabant. Ruim vier uur later gaf de brandweer het sein brand meester. Een groot deel van de woonboulevard was toen in de as gelegd.

Niemand raakte gewond, omdat de Kwantum en daarna ook de andere winkels snel werden ontruimd.

Niet lang nadat de brand ontstond sloegen de vlammen al over naar een leegstaand pand van tapijtwinkel Carpetright. Op last van de brandweer was toen het hele gebied al geëvacueerd en afgesloten. Ook een supermarkt en de vestiging van een fastfoodketen in de buurt werden ontruimd.

Van buitenaf

De brandweer beperkte zich aanvankelijk tot blussen van buitenaf en probeerde uitbreiding van de brand te voorkomen. Toch bereikten de vlammen ook een verfwinkel, twee vloerenwinkels en een meubelzaak.

De brand leidde tot enorme rookwolken die tot op grote afstand zichtbaar waren.

Over de oorzaak is nog niets bekend. Volgens onbevestigde berichten waren bij een van de panden dakdekkers aan het werk.

In Noorwegen is een enorme Vikingschat gevonden. Het gaat om bijna 3000 zilveren munten uit de Vikingtijd. "Dit is werkelijk een unieke ontdekking, die je misschien maar één keer in je carrière meemaakt", zegt archeoloog May-Tove Smiseth van de provincie Innlandet, waar de vondst werd gedaan.

Het vermoeden is dat de munten zijn begraven in de late Vikingtijd, rond 1047. De laatste keer dat er in Noorwegen een grote muntenschat uit die tijd werd ontdekt, was in 1950. Toen was sprake van bijna duizend munten.

Mørstad-schat

Twee weken geleden vonden twee mannen met metaaldetectoren zilveren munten in een veld bij Rena, in het oosten van Noorwegen. Ze namen contact op met archeologen van de provincie, omdat ze vermoedden dat ze een schat hadden gevonden.

Toen de archeologen meezochten naar meer munten, vonden ze er binnen een dag nog vijftig. Vervolgens ontdekten ze elke dag nieuwe munten. Sinds gisteren staat het aantal op ongeveer 2970. Dat maakt de Mørstad-schat, naar de boerderij waar hij werd ontdekt, met afstand de grootste muntschat uit de Vikingtijd die ooit in Noorwegen zelf is ontdekt.

Op beelden is te zien waar de munten zijn ontdekt:

Volgens Noorse media zijn de munten in goede staat teruggevonden, doordat de bodem waarin ze lagen weinig steen bevatte. Er is ook geslepen zilver uit sieraden gevonden. "Ze zijn zo goed bewaard gebleven dat ze er bijna nieuw uitzien", aldus Smiseth.

De Vikingen waren rovers en handelaren die vanaf 800 de wereld over voeren. Daardoor zitten er ook veel munten uit andere landen tussen. De gevonden munten komen uit wat nu Engeland en Duitsland zijn en dateren uit de periode tussen 980 en 1040. De Noorse koning Harald III introduceerde rond 1050 een nationale munt, waarna het gebruik van buitenlandse munten afnam.

Einde van de Vikingtijd

"De vondst dateert uit een turbulente periode in de geschiedenis van Noorwegen", schrijft de gemeente, "gekenmerkt door veranderende machtsallianties en koningen, Vikingreizen en schatten die uit het buitenland naar huis zijn gebracht".

Harald III zeilde in 1066 naar Engeland om de troon over te nemen van Harold II, maar dat mislukte. Hij sneuvelde bij de Slag bij Stamford Bridge tussen de Engelsen en Noormannen, wat door sommige historici wordt gezien als het einde van de Vikingtijd.

Er wordt verder onderzoek gedaan naar de vondst. Om het mogelijke culturele erfgoed te beschermen, is toegang tot het gebied verboden.

In een Frans dorpje vlak bij Lyon is een 40-jarige man aangeklaagd voor verkrachting en ander seksueel misbruik van 34 jongetjes tussen de 3 en 9 jaar oud. Dat gebeurde tussen 2020 en 2024.

Volgens Franse media waren de slachtoffers klasgenoten van zijn zoon en dochter die tijdens logeerpartijtjes of verjaardagsfeestjes bij hem thuiskwamen. De man uit Lucenay werd in december 2024 gearresteerd en in hechtenis genomen, toen hij werd beschuldigd van seksueel misbruik van drie kinderen. Later werd hij vrijgelaten. Onduidelijk is waarom.

Na zijn vrijlating stelde hij een brief op aan zijn kinderen, zijn familieleden en de families van de slachtoffers. Daarin schreef hij dat hij zichzelf haatte voor wat hij had gedaan en dat hij niet de kracht had om erover te praten. Hij probeerde zichzelf van het leven te beroven, maar werd gered door politieagenten. Nadat hij was opgenomen in het ziekenhuis, gaf hij toe dat hij een aanzienlijk aantal slachtoffers heeft gemaakt. Vervolgens werd hij weer vastgezet.

Camera verborgen in een wekker

Onderzoek van justitie heeft aangetoond dat er zeker 34 slachtoffers zijn. De kinderen zijn het slachtoffer van verschillende soorten misdrijven, benadrukt de aanklager.

Le Monde schrijft dat er meer dan 300 video's en foto's zijn gevonden van verkrachtingen en seksueel misbruik. Sommige slachtoffers waren wakker en sommige sliepen. Voor het filmen gebruikte hij zijn telefoon of een kleine camera die verborgen zat in een wekker.

De zaak kwam aan het licht toen enkele kinderen hun ouders over de incidenten vertelden, die aangifte deden bij de politie.

De zaak in Frankrijk doet denken aan de omvangrijke Barendrechtse zedenzaak in Nederland. Mels van B., een 46-jarige man uit Barendrecht, misbruikte tientallen jonge kinderen. De meeste slachtoffers waren vriendinnetjes van zijn eigen kinderen die kwamen logeren. De man kreeg onlangs achttien jaar cel en tbs met dwangverpleging.

Martijn van Leerdam is predikant-directeur bij de Pauluskerk. Een kerk in het centrum van Rotterdam, waar daklozen iedere dag terechtkunnen voor warm eten, gezelligheid en hulp.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen kwam de kerk middenin de campagnestorm terecht. De VVD wilde 'm verplaatsen, Leefbaar zelfs sluiten. Maar zo ver kwam het niet: de bitterbal, zoals ie ook wel wordt genoemd, blijft op z'n centrale plek in de stad.

In Rotterdam slapen steeds meer mensen op straat. Welke rol vervult de kerk in de stad?

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Martijn van Leerdam is de vierde gast in een De Dag-interviewreeks deze week, met mensen die ons zijn opgevallen in het nieuws.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra

Redactie: Max Smedes

Op een parkeerplaats in Haarlem heeft de politie een groep van elf Colombianen en Spanjaarden gearresteerd. Dat gebeurde vorige week vrijdag. De arrestanten probeerden aan andere criminelen cafeïne in poedervorm te verkopen die moest doorgaan voor cocaïne, meldt de politie. Ze werden op heterdaad betrapt bij de overdracht.

Bij een huiszoeking in een recreatiewoning op een vakantiepark in het Noord-Hollandse Berkhout werd nog eens twee kilo 'echte' cocaïne aangetroffen.

Ook vond de politie bij deze doorzoeking preparatiemateriaal voor een drugsdeal, blokken cafeïne, andere vormen van nepcocaïne, contant geld en meerdere gegevensdragers. Dit alles is in beslag genomen.

Het onderzoek naar de oplichtingspraktijken begon begin maart, op basis van informatie van opsporingsinstanties uit het buitenland. Mede dankzij niet nader toegelichte "specialistische onderzoeksmethoden" konden de elf verdachten uiteindelijk worden opgepakt. De arrestaties werden verricht door de Dienst Speciale Interventies.

Gevaarlijk

De politie noemt de oplichting opmerkelijk. Volgens de politie is het gevaarlijk dat criminelen andere criminelen uit het drugscircuit proberen op te lichten met verdovende middelen die niet echt zijn. Ook is het zorgwekkend dat criminele groeperingen zich schuilhouden op vakantieparken tussen nietsvermoedende burgers, zegt de politie.

De verdachten zitten in hechtenis. Negen van hen worden vandaag in Zwolle voorgeleid aan de rechter-commissaris. Die bepaalt of ze langer vast blijven zitten.

Een dag na de grote brand op een militair oefenterrein bij 't Harde, woeden er opnieuw branden op militaire oefenterreinen van Defensie. Dat is het geval bij Oirschot en Weert.

Ook in andere natuurgebieden is brand uitgebroken. Vanwege de verschillende natuurbranden in Nederland overweegt de brandweer om brandweerkorpsen uit het buitenland te vragen om te helpen met blussen. "We hebben meerdere grote branden en één helikopterteam beschikbaar. We raken uit de middelen", aldus de coördinator van de taskforce natuurbranden.

Bij alle incidenten op militaire oefenterreinen wordt nog onderzocht of een oefening de brand heeft veroorzaakt, laat Defensie weten.

Bekijk hier waar de branden in Nederland woeden:

De brand op de Oirschotse Heide ontstond aan het begin van de middag. Het gaat om een oefengebied van Defensie vlak bij een kazerne ten westen van Eindhoven. Omroep Brabant meldt dat het mogelijk begon bij een actie van een chinook-helikopter. Omstanders zeggen dat dat militaire transporttoestel iets kwam oppikken en dat toen het vuur begon.

Rond 14.20 uur stond daar een bosperceel ter grootte van 500 bij 500 meter in brand. Het vuur breidt zich uit. De brandweer heeft opgeschaald naar "zeer grote brand", meldt Omroep Brabant. Er worden twaalf blusvoertuigen ingezet om het vuur te bestrijden. Ook vliegen toestellen van Defensie over de brand. De rookpluim bij Oirschot is tot in de verre omgeving te zien.

Rond 13.20 uur brak ook een grote heidebrand uit op een militair oefengebied in de Weerter- en Budelerbergen bij Weert. Ook in dit geval schaalde de brandweer snel op, om uitbreiding bij de droge vlagerige wind te voorkomen. De brand is goed zichtbaar vanaf de A2, maar de snelweg is vooralsnog gewoon open. Volgens de veiligheidsregio is het brandende gebied zo'n 500.000 vierkante meter groot.

Het naburige Kempen Airport is ontruimd. Een woordvoerder van het vliegveld zegt dat de brand de luchthaven inmiddels heeft bereikt. De vrees is daar dat het vuur overslaat op kerosinetanks. Er zijn acht blusvoertuigen aan het blussen.

Vanwege de brand bij Weert is ook het asielzoekerscentrum in Budel ontruimd. In totaal moeten 1500 asielzoekers de kazerne waar ze verblijven verlaten. Het is nog niet duidelijk waar zij naartoe moeten.

Niet ver van Weert woedde afgelopen nacht ook een grote natuurbrand in een bosgebied bij Kessel en Helden. Bij de bestrijding daarvan werden ook blushelikopters ingezet. Vanmiddag leken de grootste problemen in Helden voorbij. De brandweer zegt het vuur onder controle te hebben. Veel brandweerweerlieden die daar aan het werk waren, zijn direct naar Weert gereden om daar te helpen.

Noordwijk

In de duinen bij Noordwijk is vanmiddag ook brand uitgebroken. Het gaat om een wandel- en fietsgebied midden in de Amsterdamse Waterleidingduinen. De brand woedt in een relatief klein gebied, maar de brandweer heeft volgens Omroep West groot alarm geslagen om uitbreiding te voorkomen. Wat de oorzaak van de brand in Noordwijk is, is nog niet bekend.

Ook in Overloon in Noord-Brabant heeft vanmiddag brand in een natuurgebied gewoed. Het gaat om een gebied van ongeveer 130 bij 300 meter. Het vuur kon snel worden bestreden.

Door de aanhoudende droogte zijn de afgelopen dagen op meerdere plekken in het land natuurbranden uitgebroken. Op het militaire oefenterrein bij 't Harde in Gelderland brak gisterochtend een grote brand uit. De veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland verwacht nog dagen bezig te zijn met nablussen. Ook op een militair oefenterrein in Assen woedde gisteravond een natuurbrand.

We houden u op de hoogte van de branden in ons liveblog:

De provincie Zeeland controleert zwemlocaties voldoende op PFAS en hoeft strandbezoekers niet extra te waarschuwen. Dat heeft de rechter bepaald in een zaak die was aangespannen door de Zeeuwse Stichting Gezond Water (SGW). Volgens de stichting is het water langs de Zeeuwse kust niet overal schoon genoeg door de aanwezigheid van PFAS.

Elk jaar wijst de provincie officiële zwemlocaties aan. Vorig jaar waren dat 57 plekken door heel Zeeland. Voor er nieuwe locaties bij kunnen komen, wordt het water getest volgens de Europese zwemwaterrichtlijnen, die in 2006 zijn opgesteld.

SGW vindt dat die richtlijnen onvoldoende rekening houden met de aanwezigheid van PFAS. Zo eiste de stichting onder meer dat de provincie bezoekers bij strandopgangen extra moet wijzen op de aanwezigheid van die chemische stoffen, schrijft Omroep Zeeland.

De rechter wijst dit verzoek af en stelt vast dat de provincie haar controlerende taken serieus neemt. Wat hoewel het Europees niet verplicht is, neemt de provincie al PFAS-metingen mee in de beoordeling van de zwemlocaties. In grotere wateren vindt deze controle twaalf keer per jaar plaats. Vorig jaar zijn die advieswaarden van het RIVM bij geen enkele meting overschreden.

Teleurgesteld

SGW overweegt om in beroep te gaan tegen de uitspraak. Volgens een woordvoerder heeft de rechter te oppervlakkig gekeken en is die te veel met de provincie meegegaan.

De stichting is teleurgesteld dat de provincie niet wordt gedwongen om bezoekers beter te informeren over de aanwezigheid van PFAS in het water. "Zoals dat nu wel op de website van de provincie gebeurt", zegt de woordvoerder. "Maar niet iedereen kijkt op de website of app."

België stopt per direct met de ontmanteling van de kerncentrales in het land. Het land is onderhandelingen gestart met energiebedrijf Engie om de installaties over te nemen, maakte premier Bart De Wever bekend via X.

De regering wil zo meer zekere, betaalbare en duurzame energie, "met minder afhankelijkheid van fossiele import en meer controle over onze eigen voorziening", legt premier De Wever uit.

Engie bevestigt dat het exclusieve gesprekken voert met de Belgische Staat voor de overname van de installaties. Het gaat om de centrales in Doel en Tihange, inclusief personeel, dochterbedrijven en alle bijbehorende bezittingen en verplichtingen. Het is de bedoeling om uiterlijk 1 oktober een akkoord te bereiken.

Gesloten installaties weer opstarten

België telt zeven kernreactoren, vier in Doel en drie in Tihange. De afgelopen jaren werden vijf reactoren al gesloten. Twee reactoren zijn nog actief, maar die liggen stil voor onderhoud. De Belgische regering wil de twee reactoren nu langer openhouden en de eerder gesloten installaties weer opstarten.

"Hiermee neemt de Belgische regering de verantwoordelijkheid op zich voor de langetermijnenergievoorziening van het land, met als doel een financieel en economisch levensvatbare activiteit uit te bouwen die de bevoorradingszekerheid, klimaatdoelstellingen, industriële weerbaarheid en sociaal-economische welvaart ondersteunt", staat in een verklaring.

Het Belgische parlement sprak tussen 2022 en 2025 vaker over het loslaten van de zogeheten kernuitstap. Toch blijven de kerncentrales in België een onderwerp van discussie vanwege zorgen over de veiligheid van de oude reactoren.

Lennard Swolfs (31) wordt de nieuwe correspondent voor de NOS in Israël en de Palestijnse Gebieden. Hij volgt per 1 juni Nasrah Habiballah op, die na ruim drie jaar op die post stopt.

Swolfs werkt sinds 2019 bij de NOS als buitenlandredacteur met het Midden-Oosten als specialisme. Hij liep tijdens zijn studie Journalistiek stage bij de Engelstalige-tak van Al Jazeera in Qatar. Aansluitend volgde hij enkele maanden Arabische lessen in Hebron op de Westelijke Jordaanoever.

De afgelopen jaren was Swolfs meerdere keren in Israël en de Palestijnse Gebieden voor verslaggeving over de Gazaoorlog en andere conflicten in de regio. Sinds 2023 werkt hij daarnaast op invalbasis als radioverslaggever bij de binnenlandredactie van de NOS.

Zware baan

"Het is al jaren mijn ambitie om correspondent in deze regio te worden", zegt Swolfs over zijn benoeming. "De nieuwsontwikkelingen volgen elkaar hier in hoog tempo op en ik besef dat het een zware baan is, maar juist dat geeft mij energie: boven op het nieuws zitten en verslag doen zodra het gebeurt. Ik kijk ernaar uit om aan de slag te gaan."

Chef Buitenland Esther Bootsma noemt het correspondentschap in Israël en de Palestijnse Gebieden boeiend en belangrijk, maar ook "een van de lastigste banen" die er zijn in de journalistiek. "We hebben bewondering voor Lennard dat hij deze stap zet, maar vooral ook het volste vertrouwen dat hij die rol goed gaat vervullen."

Het Britse parlement wil 25 miljoen pond extra uitgeven aan de veiligheid van de Joodse gemeenschap in het Verenigd Koninkrijk. Minister van Binnenlandse Zaken Mahmood zei tegen de BBC dat er meer politiepatrouilles en beveiliging bij synagogen en scholen komen. Het nieuws komt een dag nadat er twee Joodse mannen gewond waren geraakt bij een steekpartij in het noordwesten van Londen.

Volgens belangenorganisatie CST is de hoeveelheid antisemitische incidenten sterk toegenomen sinds de oorlog in Gaza uitbrak na de terreuraanslagen van Hamas in Israël, oktober 2023. Eerder deze maand werden ambulances van een Joodse hulporganisatie in brand gestoken. Afgelopen oktober werden twee mannen gedood bij een aanslag op een synagoge in Manchester.

Toen zette de Britse overheid al meer geld opzij voor veiligheidsmaatregelen zoals beveiligingscamera's en alarmen. Het totale bedrag dat de regering besteedt aan de veiligheid van de Joodse gemeenschap komt nu uit op 58 miljoen pond, volgens de Britse zender Sky News.

Tussenpersonen

De steekpartij van gisteren werd opgeëist door de relatief nieuwe pro-Iran organisatie Ashab al-Yamin. De organisatie eiste eerder al brandstichtingen bij Joodse instellingen in Nederland, België en het Verenigd Koninkrijk op. Er is echter nog geen bewijs dat deze groep de aanvallen daadwerkelijk heeft uitgevoerd.

Bij de steekpartij gisteren werden twee mannen van 34 en 76 jaar neergestoken. Volgens de politie zijn beiden buiten levensgevaar. De verdachte is een 45-jarige man die eerder geweld pleegde en kampt met psychische problemen.

De Britse politie heeft gezegd dat de man bekend was bij een antiterrorismeprogramma, meldt de BBC. In 2020 werd er een melding gedaan. Hetzelfde jaar werd de zaak gesloten. Vanwege het lopende onderzoek wordt nu geen verdere informatie hierover gedeeld.

De politie heeft de steekpartij bestempeld als terroristische aanval.

Het gaat slecht met de persvrijheid wereldwijd, blijkt uit de Persvrijheidsindex van Reporters without Borders (RSF). Nederland steeg wel een plek ten opzichte van vorig jaar: het staat nu op de tweede plaats, achter Noorwegen.

De gemeten persvrijheid van alle landen was nog nooit zo laag. Voor het eerst in de 25 jaar dat de index wordt gepubliceerd, valt meer dan de helft van de landen in de categorie 'heel ernstig' of 'moeilijk'. In 2002 was dat percentage slechts 13,7 procent.

Het is een zorgwekkende ontwikkeling, vindt een van de directeuren van RFS Anne Bocandé. "Hoeveel langer tolereren we de verstikking van de journalistiek, de systematische belemmering van verslaggevers en de aanhoudende erosie van persvrijheid?", schrijft ze in het rapport.

Aanvallen van politieke partijen

De goede positie van Nederland is onder meer te danken aan het diverse media-aanbod. In het rapport staat dat in Nederland de persvrijheid over het algemeen wordt beschermd door de overheid, maar ook dat extreemrechtse en -linkse populistische politieke partijen de media geregeld aanvallen. Een directe oorzaak voor de stijging ten opzichte van vorig jaar wordt niet genoemd.

De index wordt bepaald op basis van vijf indicatoren: de politieke context, de economische context, de sociaal-culturele context, het juridisch kader en de veiligheid van journalisten. Nederland scoorde dit jaar met name hoger op de economische omstandigheden en het juridisch kader. De overige categorieën gingen er iets op achteruit, maar de verschillen met vorig jaar zijn klein.

Het rapport spreekt van een toename in het aantal fysieke en verbale aanvallen op journalisten, mede vanwege de toenemende polarisatie over onderwerpen als migratie en landbouw. Ook staat in het rapport dat er in Nederland risico is op een inbreuk op de geheimhouding van journalistieke bronnen, vanwege de bevoegdheden van de veiligheidsdiensten. Zo mogen zij in sommige gevallen communicatie inzien en telefoongesprekken tappen.

Trumps VS daalt

De Verenigde Staten zijn tijdens de tweede termijn van president Trump met zeven plekken gedaald op de lijst, van 57 naar 64. Syrië steeg na de val van het regime van Assad 36 plekken op de lijst, de grootste stijging van alle landen (van 177 naar 141). Noorwegen blijft de nummer een, net als de afgelopen jaren.

Directeur Bocandé doet een oproep aan de mensen om op te staan tegen de verslechterende persveiligheid. "De bal ligt nu bij de democratieën en hun burgers. Het is aan hen om in de weg te gaan staan van de mensen die de pers het zwijgen willen opleggen."

Het kabinet en de vakbonden hebben een 'onderhandelingsresultaat' bereikt over een nieuwe cao voor rijksambtenaren. Dat laten de bonden en de Rijksoverheid weten. In het nieuwe cao-aanbod wordt de nullijn geschrapt. Alle rijksambtenaren krijgen per 1 juli een loonsverhoging van 2,7 procent.

Vakbond CNV heeft het in een persbericht over "een belangrijke overwinning". De FNV, de AC Rijksvakbonden en CMHF Overheid noemen het "een duidelijke doorbraak". Een woordvoerder van de FNV wil echter niet spreken van een principeakkoord. De leden van de bonden moeten nog stemmen over het nieuwe aanbod.

Ook zeggen de vakbonden dat ze hadden gehoopt op meer. Tegelijkertijd wijzen zij erop dat de nullijn definitief van tafel is. Zij noemen dit het belangrijkste resultaat.

In het voorstel krijgen de rijksambtenaren naast een loonsverhoging ook een eenmalige uitkering. Lagere inkomens krijgen er 1400 euro bij, hogere inkomens 1000 euro. Daarnaast gaat de reiskostenvergoeding omhoog van 21 cent naar 23 cent per kilometer.

Grote stakingsdag

In hun strijd voor een betere cao legden de afgelopen maanden duizenden rijksambtenaren meerdere keren het werk neer. Half april staakten meer dan 6000 rijksambtenaren waardoor debatten in de Tweede Kamer niet konden doorgaan en er problemen ontstonden bij de Belastingdienst en DUO.

Kort na deze stakingsdag kondigde minister Pieter Heerma (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) aan dat de gesprekken met de vakbonden zouden worden hervat. De rijksambtenaren en de vakbonden konden zich niet vinden in het plan van het vorige kabinet-Schoof om de lonen van alle rijksambtenaren eenzijdig te bevriezen. Ze noemden deze bezuinigingsmaatrelen een 'loondictaat'.

Leden moeten stemmen

Vanaf maandag kunnen de leden van de vakbonden stemmen over het voorstel, daar hebben ze volgens de FNV drie weken de tijd voor.

Als zij akkoord gaan, gaat het aanbod met terugwerkende kracht op 1 januari 2026 in. De cao heeft de looptijd van een jaar, tot en met 31 december 2026.

Bij een ongeluk met een hoogwerker in Uithoorn zijn twee gewonden gevallen. Zij zaten in de bak van de hoogwerker en zijn op de galerij van een flat terechtgekomen. Een van de appartementen werd net niet geraakt, schrijft de regionale omroep NH.

De twee slachtoffers waren nog aanspreekbaar en zijn door de ambulance meegenomen. De Arbeidsinspectie doet onderzoek naar het ongeluk, zegt een woordvoerder.

Het ongeluk gebeurde bij een flat aan de Europarei. Volgens de woordvoerder werd de hoogwerker gebruikt door glazenwassers. Na het ongeluk werd onder meer een traumahelikopter opgeroepen.

Een bewoner zegt tegen NH dat de hoogwerker met zijn stempel door de weg is gezakt en daardoor kantelde. De Arbeidsinspectie kan dat nog niet bevestigen.

Rookwolken boven de hoofdstad Bamako, gehesen vlaggen in veroverde dorpen en een dodelijke aanslag op defensieminister Sadio Camara en zijn familie. Voor het eerst in jaren openen jihadisten en Toeareg-separatisten gezamenlijk de aanval op het militaire regime in Mali, dat al vijf jaar aan de macht is in het West-Afrikaanse land.

Volgens Mirjam de Bruijn, hoogleraar Afrikanistiek aan de Universiteit Leiden en Mali-deskundige, is het interessant dat de groepen hun handen ineenslaan. "Ze jagen hetzelfde doel na; de junta omverwerpen", vertelt ze. "Maar uiteindelijk zijn hun ideologieën en plannen totaal anders, en kan dit juist ook leiden tot nóg meer chaos."

Onrust in Mali

Het is al lang onrustig in Mali. Verschillende rebellengroepen proberen hun macht en territorium in het land uit te breiden. Zo vechten Toeareg-separatisten onder de naam FLA in het noorden voor een onafhankelijke Toeareg-staat. In het midden en zuiden vecht de jihadistische groepering JNIM voor een islamitische staat.

Vijf jaar geleden greep het leger onder leiding van generaal Assimi Goïta de macht. Oud-kolonisator Frankrijk moest vertrekken en ook VN-vredesmissie Minusma stopte. Daarvoor in de plaats haalde het nieuwe militaire regime de banden aan met Rusland, in de hoop het geweld van Toearegs en jihadisten de kop in te drukken.

De aanvallen van de twee strijdgroepen begonnen zaterdagochtend, onder meer bij het vliegveld van Bamako en bij meerdere kazernes. Gelijktijdig met de aanslag op de defensieminister, vlak bij de hoofdstad, werden ook aanvallen gemeld op andere steden in het land, zoals Mopti en Gao.

Zondag waren er in meerdere steden nog steeds explosies te horen. Later op de dag kwam het bericht dat de Toearegs samen met de jihadisten grote delen van de plaats Kidal hadden veroverd. Russische huurlingen, die aan de kant van het Malinese leger vechten onder de naam Africa Corps, trokken zich terug uit de stad. Het is onduidelijk hoeveel slachtoffers bij de aanvallen zijn gevallen.

Verrast

"Juntaleider Goïta moet zaterdagochtend rechtop in bed hebben gezeten", denkt De Bruijn. Volgens haar werden de autoriteiten volledig verrast. Met de aanvallen op allerlei steden tonen beide strijdgroepen aan dat ze zich niet alleen richten op landelijke gebieden, maar ook kunnen vechten in grotere plaatsen.

"Die invloed en slagkracht is precies wat ze willen laten zien", zegt De Bruijn. "Want ze hebben echt een gat geslagen in de junta." Vooral de dood van de defensieminister is een grote klap voor het regime. "Hij was een belangrijk persoon, werd gezien als mastermind in het leger en onderhield goed contact met de Russen."

Een paar dagen waren er geruchten dat ook Goïta zou zijn gedood. Pas dinsdag gaf hij tijdens een korte televisieboodschap een teken van leven. Daarin benadrukte hij dat de situatie onder controle was. "Uiteraard is dat ook wat het regime wil dat de bevolking, en de rest van de wereld, gelooft", verduidelijkt De Bruijn. "Maar hoe de situatie echt is, blijft speculeren. Er is geen persvrijheid in het land en mensen durven niet vrijuit te praten."

Coalitie

Deskundigen noemen het een ongebruikelijke coalitie, de samenwerking tussen de Toearegs en de jihadisten. Het is voor het eerst dat ze hun krachten bundelen en proberen de junta van de troon te verdrijven. "En dit was het juiste moment", zegt Ulf Laessing, hoofd van het Sahel-programma van de Duitse Konrad Adenauer Stichting.

Ondanks beloftes is het geweld in het land nog steeds niet afgenomen, waardoor het vertrouwen van de bevolking in de junta afneemt. "Tegelijkertijd gaat het slecht met de economie, hebben veel mensen geen elektriciteit en is de infrastructuur in slechte staat", zegt Laessing. Ook blokkeren jihadisten al tijden cruciale brandstoftransporten door tankwagens aan te vallen. Dit heeft geleid tot extreme brandstoftekorten en torenhoge prijzen.

Lang verhaal kort: de overheid oogt zwak en de rebellen zien hun kans schoon. "En ze hebben ook de middelen om in de aanval te gaan. Zo verdienen de jihadisten veel geld met het kidnappen van mensen voor losgeld, waarvoor ze vervolgens wapens kopen en extra strijders inhuren."

Geen toeval

Dat die samenwerking tussen beide groepen nu van de grond komt is geen toeval, zegt zowel De Bruijn als Laessing. Het past volgens hen in een bredere trend van toenemend jihadistisch geweld in de regio. Dat is onder meer het geval in buurlanden Niger en Burkina Faso, waar de militaire machthebbers zich ook hebben afgekeerd van westerse landen en samenwerken met Rusland.

Laessing verwacht niet dat de Malinese hoofdstad Bamako in handen valt van de Toearegs en de jihadisten, omdat ze zo'n grote stad niet kunnen besturen. "Maar wat ze wél kunnen, is de junta op de knieën dwingen en ervoor zorgen dat ze krijgen wat ze willen, zoals meer eigen grondgebied."

Israëlische troepen hebben een vloot van tientallen schepen onderschept voor de kust van het Griekse eiland Kreta. De boten, met aan boord ook een aantal Nederlandse activisten, willen hulpgoederen naar Gaza brengen.

De actie vond plaats honderden kilometers uit de kust van Israël. De organisatie Global Sumud Flotilla schrijft op X dat zeven boten zijn geënterd door het Israëlische leger. Met elf andere schepen is het contact verloren.

Met de vloot die op 12 april vertrok vanuit Barcelona doen honderden vrijwilligers uit 45 landen mee.

Lasers en wapens

Volgens de Gaza-flotilla werden hun boten omsingeld door "militaire speedboten". Die zouden met lasers en semi-automatische wapens de opvarenden hebben opgedragen naar de voorkant van de boten te gaan en op handen en knieën te zitten. De organisatie heeft op een video op X gedeeld waarin te zien is hoe opvarenden wordt opgedragen hun handen omhoog te doen en niet te bewegen.

"Dit is piraterij", zegt de groep. "Dit is het onrechtmatig oppakken van mensen op zee bij Kreta, een bevestiging dat Israël straffeloos kan opereren, ver buiten hun eigen landsgrenzen." De Israëlische VN-ambassadeur Danny Danon bevestigt dat de vloot "werd tegengehouden voordat ze ons gebied bereikten".

Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken schrijft op X twintig schepen van de vloot te hebben onderschept en dat het 175 opvarenden naar Israël brengt. Het is onduidelijk wat er daar met hen zal gebeuren.

Onder de opvarenden bevinden zich ook Nederlanders, onder wie de 21-jarige geschiedenisstudent Jesse van Schaik uit Amsterdam. Haar boot is nog niet geënterd. "We zijn nog met 31 boten over, als het goed is. We moeten wel nog afwachten hoe het daarmee gaat. Er is namelijk ook een boot geënterd waarbij de motor is stukgemaakt. Daarna is de boot stuurloos achtergelaten."

De boten die niet zijn onderschept, varen door naar Gaza, zegt ze, zodra het zware weer op zee is opgeklaard. Ze gaan nu een paar dagen voor anker bij Kreta. "Wij laten ons niet door Israël tegenhouden. Als ze denken dat ze ons met zo'n illegitieme actie kunnen afschrikken, dan hebben ze het mis."

Hoe het met de rest van de vloot is, weet ze niet. De boten werden geënterd toen het donker was. Gisternacht waren er volgens Van Schaik drones te zien rond de vloot en voeren er onbekende vaartuigen en een militair schip rond. Het was lang onduidelijk of het ging om Israëlische troepen, de Griekse kustwacht of particulieren.

"Heel veel van mijn vrienden zitten aan boord, onder wie Nederlanders. We hebben geen contact met hen. Zodra Israël een boot entert, verliezen we het contact en wordt het radiocontact geblokkeerd. Ik kan alleen maar hopen dat ze degelijk worden behandeld."

'Provocateurs'

Een van de activisten aan boord van de flotilla is de Palestijns-Amerikaanse schrijver Tariq Ra'ouf. Hij bevestigt de actie aan Al Jazeera. "We zijn nog lang niet in de buurt van Gaza. Het is dus absoluut absurd dat ze ons nu al aanvallen, terwijl we alleen maar hulpgoederen naar Gaza proberen te brengen."

Ra'ouf zegt dat Israëlische marineschepen de vloot twee uur hebben omsingeld, terwijl drones over de schepen vlogen en de activisten werden verblind met lichten.

Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken stelt dat Hamas achter de flotilla zit en de handen ineen heeft geslagen met "provocateurs". Volgens Israël is het doel van de provocatie om de overgang van president Trumps vredesplan naar de tweede fase te saboteren.

Tweede vloot

Het Israëlische leger stopte afgelopen oktober een andere vloot van Global Sumud Flotilla in een poging Gaza te bereiken. Daarbij werden de Zweedse activiste Greta Thunberg en meer dan 450 deelnemers gearresteerd. Afgelopen zomer onderschepte het Israëlische leger de boot Madleen, die ook probeerde humanitaire goederen naar Gaza te vervoeren. Aan boord waren Thunberg en de Nederlandse kapitein Mark van Rennes.

Israël handhaaft sinds 2007 een blokkade van de Gazastrook, toen Hamas aan de macht kwam in Gaza. Boten met aan boord humanitaire hulp proberen alsnog Gaza te bereiken.

Sindsdien zijn tientallen boten onderschept door het Israëlische leger. Een bekend incident vond plaats in 2010, toen Israëlische commando's een hulpkonvooi enterden in internationale wateren. Daarbij kwamen in totaal tien activisten om het leven, van wie de meesten uit Turkije kwamen.