NOS Nieuws - Algemeen

In de Congolese provincie Ituri wordt met spanning uitgekeken naar de resultaten van een test met twee medicijnen tegen de Bundibugyo-variant van het ebolavirus. Het is een internationaal initiatief van universiteiten, farmaceuten en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).

"We hopen dat door een of beide methoden de sterfte omlaag zal gaan. In het beste geval werken ze in combinatie nog beter en is het 1+1=3", vertelt de Belgische arts Laurens Liesenborghs aan de NOS. Hij werkt voor het in Antwerpen gevestigde Instituut voor Tropische Geneeskunde, dat met de Universiteit van Oxford en de WHO betrokken is bij de studie. Liesenborghs is sinds zeven weken in Congo aan het werk.

Het resultaat van de klinische studie kan nog maanden op zich laten wachten. Intussen verspreidt de ziekte zich nog steeds in het uitgestrekte Afrikaanse land.

Volgens Africa CDC, het Afrikaanse RIVM, zijn er sinds het begin van de epidemie 1830 bevestigde gevallen van de Bundibugyo-variant en zijn 648 patiënten overleden.

Op dieren getest

Het gaat bij de proef om de medicijnen remdesivir, een bestaand antiviraal middel, en MBP134, een medicijn dat proteïnen bevat die het virus kunnen herkennen en neutraliseren.

Ze worden aan twee groepen ebolapatiënten gegeven. Beide medicijnen zijn op dieren getest en lijken te werken tegen de Bundibugyo-variant. De volgende stap is de studie bij mensen, die nu anderhalve week loopt. "Het moet bij zeker 700 à 1000 mensen worden getest om echt een verschil aan te kunnen tonen", zegt de Belgische arts. "Het is te vroeg om daar nu al iets over te zeggen."

"Het is fantastisch dat we zo zijn gestart", zegt Amanda Rojek van de Universiteit van Oxford. Bij de ebola-uitbraak in West-Afrika in 2014, waarbij 11.000 doden vielen, kostte het een jaar om met klinische tests te beginnen. "Nu is het in zo'n zes weken gelukt."

In Bunia, een van de plaatsen in Oost-Congo waar de variant in mei opdook, is er inmiddels sprake van een stabilisatie, maar intussen heeft de epidemie zich verder verspreid, weet ook Liesenborghs. "Er zijn mogelijk gevallen tot in Kisangani. Dat is een miljoenenstad en als de epidemie daar doorzet, is dat heel slecht nieuws."

Tragisch, want het is goed mogelijk de uitbraak te beheersen. "In Uganda waren er aanvankelijk ook best wat besmettingen, maar daar verloopt de bestrijding veel efficiënter en hadden ze het snel onder controle", zegt de arts. "Eigenlijk is het niet moeilijk als je goed contactonderzoek kan doen en patiënten kan isoleren, maar daar zijn hier de centra niet voor. Je ziet dat er door bezuinigingen op ontwikkelingshulp veel minder middelen worden vrijgemaakt, ook hiervoor."

Meer aandacht voor de epidemie zou mogelijk helpen, maar Liesenborghs snapt dat die voor veel Europeanen een ver-van-mijn-bedshow is. "We hameren er zelf ook steeds op dat ebola geen voet aan de grond kan krijgen in Europa. Dus het leeft daar minder, alleen als er een Fransman wordt opgenomen met ebola is er opeens veel nieuws over, maar na dat kwijnt al snel weer weg."

Niet gemakkelijk

Intussen werkt hijzelf door in het gebied, veelal met veiligheidsbril en gehuld in een wit pak dat het hele lichaam bedekt. "Het is heel warm, maar het is zeker vol te houden. Die pakken zorgen ervoor dat we op een veilige manier kunnen werken. Er worden ook behandelcentra gebouwd met doorschijnende wanden zodat we de patiënten op veilige afstand kunnen zien.

Hoewel de Bundibugyo-variant minder dodelijk is dan andere ebola-varianten, sterft toch een op de drie patiënten. "Dat is niet gemakkelijk", erkent Liesenborghs, die voorlopig in Congo zal blijven. "Het is een heel heftige ziekte, mensen worden heel ziek en sommigen sterven. Het zijn erbarmelijke omstandigheden, maar dat is voor ons een extra motivatie om aan een behandeling te werken."

Acteur Sam Neill is overleden op 78-jarige leeftijd. Dat is bekendgemaakt via zijn Instagrampagina. Neill speelde onder meer in Jurassic Park en Peaky Blinders.

De Nieuw-Zeelandse acteur is volgens de verklaring onverwachts overleden. Over de doodsoorzaak is niets bekendgemaakt. Neill kreeg in 2023 te horen dat hij kanker had, maar was schoon verklaard.

"Sam was omringd door familie en overleed met de waardigheid die zijn hele leven had gekarakteriseerd", staat in het bericht. Zijn familieleden vragen om privacy om het "onmetelijke verlies" te verwerken.

De Nieuw-Zeelandse entertainmentjournalist Kate Rodger, die Neill goed kende, zegt dat de acteur nog altijd graag actief was. "Hij was gelukkig. Hij zal gisteren of een dag eerder nog op een filmset hebben gestaan of aan een tv-serie hebben gewerkt."

Jurassic Park

Neill werd in 1993 wereldwijd beroemd als paleontoloog Alan Grant in Jurassic Park uit 1993. In die film wordt Grant naar een eiland voor de kust van Costa Rica geroepen, waar een themapark met gekloonde dinosaurussen is gebouwd. Hij keerde terug in Jurassic Park III (2001) en in Jurassic World Dominion (2022).

Neill als paleontoloog Alan Grant in Jurassic Park (1993):

In hetzelfde jaar als Jurassic Park was hij ook te zien in het veelgeprezen The Piano, dat de Gouden Palm won in Cannes. In de film van regisseur Jane Campion, die zich afspeelt in Nieuw-Zeeland, speelde Neill een hardvochtige echtgenoot die in een gearrangeerd huwelijk tevergeefs strijdt voor liefde.

Neill was ook geregeld te zien in tv-series. Begin jaren 80 was hij ook al op de Nederlandse televisie te zien als meesterspion Reilly, in de gelijknamige serie. Een andere bekende tv-rol van Neill was die van majoor Chester Campbell in de eerste twee seizoenen van Peaky Blinders, de opsporingsambtenaar die hoofdfiguur Thomas Shelby het leven moeilijk maakt.

De acteur was in 1979 internationaal doorgebroken met de film My Brilliant Career. Tijdens zijn carrière werd hij twee keer genomineerd voor een Emmy. De eerste nominatie was voor zijn vertolking van de hoofdrol in de miniserie Merlin uit 1998, de tweede voor zijn rol als verteller in de natuurdocumentaire Wild New Zealand uit 2017.

'Lang herinnerd'

Journalist Rodger vertelt dat Neill altijd graag het gedoe van Hollywood weer verruilde voor de wildernis van Nieuw-Zeeland. Hij had daar een wijngaard met een boerderij, waar de dieren vernoemd waren naar collega's: koeien Helena Bonham Carter en Laura Dern, het varkentje Amy Adams, Jeff Goldblum de ram en een kip genaamd Kate Winslet.

Premier Albanese van Australië, waar Neill ook veel tijd doorbracht, reageerde onmiddellijk op zijn overlijden. Hij prees hem als "schamper en droog, bedachtzaam en onverstoorbaar, met waardigheid, humor en overtuiging" in elke rol die hij speelde. "Hij zal worden gemist en lang herinnerd."

Albanese's ambtgenoot Luxon van Nieuw-Zeeland zegt dat Neill hielp de filmindustrie van zijn land op poten te zetten. "Hij heeft geholpen dat uit te bouwen tot een van onze grootste culturele exportproducten."

Een auto is vannacht de winkel bij het Esso-tankstation langs de A50 bij Heteren in Gelderland binnengereden. Een inzittende raakte gewond en de ravage is groot. Het voertuig en een deel van het tankstation raakten zwaar beschadigd.

Het incident gebeurde rond 01.20 uur. De pompshop was op dat moment geopend. Volgens Omroep Gelderland was een klant binnen koffie aan het halen toen de auto binnenreed. Ze bleef ongedeerd.

Op beelden is te zien dat de zwarte auto midden in de winkel tot stilstand is gekomen. Voor de ingang van het tankstation ligt een paaltje op de grond en de glazen pui bij de ingang ligt er grotendeels uit. In de winkel liggen stoelen en zakken met briketten op de grond.

In de winkel is een ravage aangericht:

In de auto zaten drie mensen. Een van hen raakte gewond en is naar het ziekenhuis gebracht. De bestuurder is een vrouw van 23 uit Eindhoven, zij is aangemerkt als verdachte. Van rijden onder invloed is volgens de politie geen sprake.

Waar de vrouw precies van verdacht wordt, zegt de politie niet. Volgens de woordvoerder is het "redelijk gebruikelijk" dat iemand bij een ongeluk als dit als verdachte wordt aangemerkt. Ze zit niet vast maar wordt op een later moment verhoord.

Het voertuig is in beslag genomen voor onderzoek.

In het westen van het Indonesische eiland Java is gisteren een pick-uptruck met bruiloftsgasten verongelukt, dertien mensen kwamen om het leven, vijf anderen raakten gewond. Dat meldt de lokale verkeerspolitie. Het voertuig raakte op een drukke snelweg bekneld tussen twee vrachtwagens.

Volgens een politiechef probeerde de bestuurder van de pick-uptruck op de Pantura-snelweg in Indramayu te keren. Hij verminderde vaart en probeerde een U-bocht te maken. De auto met een open laadbak, waarin de meeste slachtoffers zaten, werd vervolgens geramd door een vrachtwagen.

De politiechef zegt hierover: "Door de botsing werd de pick-up de andere rijstrook opgeduwd, waar hij werd geraakt door een andere vrachtwagen." Drie mensen overleden ter plaatse, de andere dodelijke slachtoffers overleden in twee ziekenhuizen in de regio.

De bruiloftsgasten hadden het bruidspaar net afgezet in een dorpje dichtbij. De bestuurder van de pick-up ligt zwaargewond op de intensive care.

Het werd een plechtig moment, eind jaren 80, toen prins Bernhard de eerste bevers mocht loslaten in de Biesbosch. Vanuit Oost-Duitsland werden een paar exemplaren gevangen en in Nederland vrijgelaten, in de hoop dat de bever zich na 150 jaar afwezigheid weer zou vestigen.

En dat gebeurde. Het knaagdier heeft het hier zo goed naar de zin, dat het met al zijn geknaag en gegraaf een bedreiging vormt voor dijken en wegen.

En dus moet er hersteld en beheerd worden en komen er preventieve maatregelen. De Unie van Waterschappen ziet de kosten daarvan rap oplopen. Waren de 21 waterschappen in 2019 nog 5 ton kwijt aan de schade door de bever, vorig jaar ging het al om een jaarlijks bedrag van 4,5 miljoen euro. "En we vrezen dat die kosten alleen maar gaan stijgen", aldus Rob Spit van de Unie van Waterschappen.

Beverpatrouille

Bij Waterschap Rivierenland weten ze er alles van. Al jarenlang leven ze daar met de onzekerheid over waar de bever toeslaat. Kees Schep is coördinator Beverbeheer en gaat samen met andere faunabeheerders elke dag op pad om te achterhalen waar er onder de grond nieuwe holen en burchten worden gegraven.

"Dijken, wegen en spoorlijnen worden instabieler nadat er holen onder zijn geweest, dus dat wil je voorkomen", zegt hij. "We hebben duizenden kilometers dijken in Nederland, het beverbestendig maken daarvan kost een vermogen. Wie gaat dat betalen?"

In het Kenniscentrum Bever, dat vorig jaar is opgericht, zitten naast de Waterschappen ook Rijkswaterstaat, ProRail en het Interprovinciaal Overleg. Ecoloog Elze Polman van Zodion Zoogdieronderzoek Nederland is daar de projectleider. Er is volgens haar een gezamenlijke aanpak nodig. "Het is heel belangrijk dat we ons verplaatsen in de bever: waarom bouwt hij hier een hol? We zenderen nu ook bevers om daar meer over te weten te komen."

De bever is "een supermooi beschermd dier waarmee we willen samenleven", zegt Polman. "Maar we moeten ook erkennen dat de gevaren urgent zijn."

Sierra van Brunschot in Nijmegen keek een paar maanden terug verbaasd uit het raam, toen ze opmerkte dat haar kersenboom ineens twee meter verder stond. Een bever was vanuit het watertje dichtbij huis haar tuin ingekomen en had een hele burcht onder haar woning gegraven. "Mijn huis is nu al instabiel verklaard. De voorgevel begint te wijken, de dakpannen staan bol. En het kozijn bij de keuken staat helemaal scheef."

En zij is niet de enige. Inmiddels is er een bewonerscollectief in de wijk opgericht van vijftig bewoners die last van bevers hebben. De kosten om het huis te herstellen lopen volgens de bewoonster al op tot een ton. Het juridische gevecht wie dit moet gaan betalen, loopt nog.

Van Brunschot hoopt zich bij de verzekering te kunnen beroepen op een clausule over vandalisme. "Want de bever is in die zin ook bezig als een soort vandaal", lacht ze. Naar eigen zeggen is ze niet tegen het dier, maar wel tegen de overlast. Inmiddels slapen zij en haar 13-jarige zoon nog zo min mogelijk in het huis, tot het is hersteld.

'Probleembever'

Als een bever echt gevaar vormt, mag er vanuit de provincie een afschotvergunning uitgegeven worden. Dan wordt het beschermde dier dus gedood. In Zuid-Holland is recent zo'n vergunning al afgegeven voor een 'probleembever' die veel schade veroorzaakt. In Gelderland werden in de winter van 2022/2023 vijf bevers gedood. In Noord-Brabant moesten uiteindelijk vier bevers afgemaakt worden in 2024 nadat ze schade bleven veroorzaken.

Maar de provincie Limburg spant de kroon. Werden er in 2019 al negentien bevers afgeschoten, dat aantal loopt sindsdien elk jaar fors op. In 2024 moesten er al 180 bevers worden gedood. Een grote zorg voor de Limburgse gedeputeerde Léon Faassen van Natuur. "We doen op dit moment onderzoek naar de vraag hoeveel bevers er nu exact in Limburg leven en hoeveel bevers Limburg nog aankan?"

Ondertussen ziet de gedeputeerde de kosten voor schadeherstel behoorlijk oplopen. "Het is de vraag hoelang dit houdbaar blijft, en het is goed voor andere provincies om alvast na te denken wat te doen wanneer de bever zich meer en meer buiten Limburg laat zien." Hoewel er weleens bevers zijn herplaatst, is dat voor Limburg geen oplossing meer. "Er is vanuit andere provincies geen interesse in het 'overnemen' van Limburgse bevers."

Goedemorgen! Vandaag doet de rechtbank uitspraak tegen een jeugdvriend van Ridouan Taghi, die wordt verdacht van betrokkenheid bij vijf moorden. En de Europese Commissie komt met een advies over hoe kinderen en jongeren op sociale media beter beschermd kunnen worden.

Het weer: de bewolking lost snel op, alleen in het noordwesten blijft het op sommige plaatsen bewolkt. In de middag is het overal zonnig. Het wordt 23 tot 27 graden in het noorden en 28 tot 31 graden verder zuidwaarts.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Bij een grote brand in een uitgaansgelegenheid in de Thaise hoofdstad Bangkok zijn 27 mensen om het leven gekomen. Er raakten 63 mensen gewond. Volgens een woordvoerder van de metropoolregio Bangkok loopt het dodental naar verwachting niet verder op.

Toen de brandweer aankwam, zaten nog veel mensen in het gebouw. Het vuur had zich al over de hele locatie verspreid, aldus de woordvoerder. Na ongeveer 35 minuten was de brand volgens de autoriteiten onder controle.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Jannik Sinner heeft op Wimbledon zijn titel met succes verdedigd. De Italiaan versloeg in een fraaie finale de Duitser Alexander Zverev: 6-7 (7), 7-6 (2). 6-3, 6-4.

Het is voor de vijfde keer dat Sinner een grandslamtitel wint. Hij heeft nu dertig ATP-titels achter zijn naam staan.

Fijne maandag!

Honderden brandweerlieden bestrijden een grote bosbrand in Fontainebleau ten zuidoosten van Parijs. Al 800 hectare grond is in vlammen opgegaan en de brand breidt zich nog steeds uit.

De Franse autoriteiten spreken van een brand met een "uitzonderlijke omvang". De brand brak gisteren rond 16.40 uur uit in het Franse departement Seine-et-Marne langs de Route du Soleil, de snelweg van de Franse hoofdstad naar Lyon, meldt de Franse krant Le Figaro.

"De brand begon langs de snelweg en verspreidde zich naar het bos", zegt een woordvoerder van de brandweer. Een deel van de snelweg werd daarop afgesloten. In het dorp Le Vaudoué zijn ongeveer vijftien woningen geëvacueerd.

Brandweerlieden proberen ook andere dorpen tegen de vlammen te beschermen.

Blusvliegtuigen ingezet

De autoriteiten zetten twee blusvliegtuigen, twee blushelikopters en een verkenningsvliegtuig in voor de brand op 60 kilometer van Parijs. De blusvliegtuigen moesten na zonsondergang stoppen met blussen.

Volgens de Franse brandweer zijn voor het eerst blusvliegtuigen vanuit het zuiden van het land naar de regio rond Parijs gestuurd om een natuurbrand te bestrijden.

De verwachting is niet dat de brand snel gedoofd zal zijn. "Ondanks de inzet van blusvliegtuigen blijft de brand zich verspreiden", zei luitenant-kolonel Pascal Reversat van de brandweer tegen de Franse tv-zender BFMTV. "Het zou wel eens een week kunnen duren."

De Franse minister Nuñez van Binnenlandse Zaken bezoekt Fontainebleau later vandaag.

Bijna 400 brandweerlieden bestrijden de brand in het bos van Fontainebleau:

Frankrijk gaat gebukt onder de derde hittegolf van dit jaar. In 37 departementen geldt vandaag code rood vanwege de extreme hitte. In 47 departementen geldt code oranje. In delen van het land kan het vandaag 38 graden worden.

In het Franse departement Seine-et-Marne braken dit weekend op meer plekken brand uit. Vanwege een brand bij Châtelet-en-Brie raakte het treinverkeer op de hogesnelheidslijn tussen Parijs en Lyon sterk ontregeld.

Het treinverkeer moest omgeleid worden met vertragingen van wel zes uur tot gevolg. Ook de snelweg A5 werd in beide richtingen afgesloten.

De Britse regering trekt de komende drie jaar meer dan 250 miljoen pond uit om de Joodse gemeenschap beter te beschermen na een reeks antisemitische aanvallen. In heel Engeland en Wales zullen meer dan 500 extra agenten worden ingezet.

Het bedrag komt bovenop de in april aangekondigde 25 miljoen pond nadat twee Joodse mannen bij een synagoge in Londen werden neergestoken. "Het aanpakken van het toegenomen antisemitisme staat sinds mijn eerste dag als premier centraal", zegt Starmer in een verklaring.

De vertrekkend premier zegt dat er al maatregelen zijn genomen om antisemitisme op scholen, universiteiten en bij overheidsdiensten aan te pakken en de aanpak van extremisme en haat te verbeteren.

De vele extra aangekondigde miljoenen moeten er volgens Starmer voor zorgen dat de "Joodse gemeenschap zonder angst kan leven en haar geloof kan belijden". Zo worden in Londen ruim 300 extra agenten ingezet.

Verhoogd dreigingsniveau

Het Verenigd Koninkrijk verhoogde het dreigingsniveau voor terrorisme in april van "aanzienlijk" naar "ernstig". Het verhoogde dreigingsniveau betekent dat een terroristische aanslag in het half jaar daarop zeer waarschijnlijk is.

De afgelopen maanden werd het Verenigd Koninkrijk opgeschrikt door een reeks antisemitische aanvallen. In april rende een 45-jarige man met een mes door de Joodse wijk Golders Green in het noorden van Londen en probeerde Joodse voorbijgangers neer te steken.

Twee mannen van 34 en 76 jaar raakten hierbij gewond. De verdachte werd door de Joodse burgerpatrouille Shomrim vastgehouden en later gearresteerd door de politie.

Eerder die maand werd in Londen al brand gesticht in een synagoge. In maart werden ambulances van een Joodse hulporganisatie in de hoofdstad in brand gestoken. Premier Starmer had het toen over "zeer schokkende antisemitische brandstichting".

De Verenigde Staten en Iran zeggen allebei de Straat van Hormuz onder controle te hebben na een weekend van aanvallen over en weer. Vannacht voerden de Verenigde Staten aanvallen uit op Iran, waarna Iran terugsloeg.

De Amerikaanse aanvallen werden volgens president Trump uitgevoerd om "Iran ter verantwoording te roepen". De aanvallen begonnen om 23.00 uur Nederlandse tijd en hadden volgens de VS als doel om Iran verder te verzwakken. Op die manier wil de VS het aantal aanvallen van Iran op commerciële schepen in de Straat van Hormuz terugdringen.

Iraanse luchtverdedigingssystemen, kustradarinstallaties, kleine vaartuigen en installaties voor raketten en drones waren het doelwit.

Het Iraanse staatspersbureau zegt dat er op verschillende locaties explosies zijn geweest. Bij een aanval op een waterpompstation is volgens het staatspersbureau een persoon om het leven gekomen. Vier mensen zouden gewond zijn geraakt.

De Verenigde Staten deelden zelf de beelden van hun aanvallen:

Iran reageerde weer op die aanvallen. De Islamitische Revolutionaire Garde zegt dat het Amerikaanse militaire doelen in Jordanië, Bahrein en Koeweit heeft aangevallen, schrijven Iraanse media.

In Bahrein - waar een basis van de Amerikaanse vloot is - klonk twee keer het luchtalarm. In Koeweit werd de luchtverdediging ingezet tegen de aanvallen. Jordanië zegt vier raketten te hebben neergehaald die waren afgevuurd door Iran. Er zijn geen berichten over schade in de drie landen.

Staakt-het-vuren

Iran veroordeelt de "barbaarse" aanvallen van de afgelopen 24 uur en stelt dat die alle diplomatieke inspanningen van de afgelopen maanden tenietdoen. Vorige maand ging het staakt-het-vuren in tussen de Verenigde Staten en Iran, maar vrijdag schreef Trump dat het bestand wat hem betreft voorbij is nadat er over en weer aanvallen waren geweest.

Een nieuwe bestelbus, bijscholing voor het personeel of het verbouwen van de bedrijfsruimte: ondernemers in het mkb stellen dit soort investeringen steeds vaker uit. Dat blijkt uit onderzoek van accountantskoepel SRA.

Ondernemers wachten met investeren omdat ze zich zorgen maken over onder meer stijgende kosten, geopolitieke onzekerheid en veranderende regels.

Ook de financiële positie van ondernemers heeft invloed. "In 2025 maakte ongeveer de helft van de mkb'ers minder winst dan het jaar ervoor", zegt SRA-bestuurslid Pieter van der Kwaak. "Daardoor blijft er minder ruimte over om te investeren."

Stijgende kosten

Vooral in de bouw, horeca en retail is er minder geld om te investeren. "Naast de stijgende personeelskosten krijgen ondernemers daar ook te maken met hogere inkoopkosten", zegt Van der Kwaak. "Dat geldt niet voor alle sectoren. In de specialistische zakelijke dienstverlening, zoals de advocatuur, merken ze minder van de gestegen materiaal- en grondstofkosten en blijft dus meer geld over."

Als ondernemers wél winst maken, sparen ze dat geld volgens Van der Kwaak liever op, dan dat ze het uitgeven.

Onzekerheid

Naast de stijgende kosten speelt ook onzekerheid over regels en subsidieregelingen een rol. "Denk bijvoorbeeld aan de milieuzones die eerst wel en toen weer niet ingevoerd zouden worden in de binnensteden", zegt accountant Van der Kwaak. "Verschillende mkb'ers investeerden in elektrische busjes en maakten hoge kosten. Als die dan opeens toch niet nodig blijken, is dat best zuur."

Ook hebben mkb'ers weinig vertrouwen in subsidieregelingen. "Succesvolle subsidiepotjes zijn zo op, of de overheid besluit bestaande regelingen af te bouwen", zegt lector mkb-financiering Lex van Teeffelen. "Daardoor is het lastig voor ondernemers om vooruit te plannen."

Volgens Van Teeffelen lopen de investeringen in het mkb al jaren terug. "Dat heeft serieuze gevolgen. De kennis en vaardigheden in een bedrijf worden minder en diensten en producten worden niet gemoderniseerd. En het wordt lastiger om te concurreren met bedrijven in het buitenland, waar veel mkb'ers naar exporteren."

In een appartement in Woerden is gisteravond een explosie geweest. Daarna brak er brand uit. In de omgeving zijn ruim twintig woningen ontruimd. Volgens de veiligheidsregio is voor zover bekend niemand gewond geraakt.

De ontploffing was rond 20.00 uur in de Anton Mauvestraat. De daaropvolgende brand kon volgens de brandweer snel geblust worden. Het appartement is als gevolg van de explosie en brand flink beschadigd.

"De gevel en de ramen zijn kapot", zegt een woordvoerder tegen RTV Utrecht. "Er bestaat gevaar dat delen van de gevel naar beneden vallen." De omgeving is daarom afgezet. Ook liggen er glasscherven rond het appartementencomplex.

Sporthal

Vanwege de explosie zijn 24 woningen ontruimd. De bewoners zijn opgevangen in een nabijgelegen sporthal. Een deel van de bewoners mag terug naar huis. Woningen rond het getroffen appartement zijn nog niet veilig.

Over de oorzaak van de explosie is nog niets bekend.

De Oekraïense president Zelensky heeft aangekondigd dat hij een nieuwe politieke koers gaat varen. Daarbij wordt ook zijn kabinet gewijzigd. Onderdeel van de koerswijziging is dat premier Joelia Svyrydenko aftreedt.

De pas vorig jaar aangetreden premier krijgt een nieuwe rol. Zelensky zegt haar dankbaar te zijn voor haar "duidelijke, stabiele en effectieve werk". Hij heeft Svyrydenko aangeboden om "leiding te geven aan de betrekkingen met een belangrijke partner", maar noemt niet om welk land het gaat.

Svyrydenko, eerder minister van Economische Zaken, speelde een belangrijke rol in de totstandkoming van de overeenkomst over delfstoffenwinning tussen Oekraïne en de VS.

Welke andere bewindspersonen vertrekken of een andere functie krijgen, is nog niet bekend. De president zegt de noodzakelijke wijzigingen samen met het parlement te willen doorvoeren. Zelensky zegt ook dat de top van de Oekraïense wetshandhavingsinstanties wordt gewijzigd.

Samenwerking met VS

Zelensky wil belangrijke buitenlanddossiers voortaan toewijzen aan functionarissen met specifieke ervaring, zegt hij. Daarbij gaat het vooral om onderwerpen die samenhangen met de Russische invasie.

Een van de belangrijkste dossiers is de samenwerking met de Verenigde Staten en de productie van Patriot-raketten. Deze luchtafweerraketten zijn van groot belang voor de Oekraïense verdediging tegen Russische ballistische raketten. De Amerikaanse president Trump zegde deze week toe dat Oekraïne een licentie krijgt zodat het land zelf Patriot-raketten kan gaan maken.

Betrekkingen met Hongarije

Ook wil Zelensky werk maken van een Europees systeem tegen ballistische raketten en van verdere stappen richting het Oekraïense EU-lidmaatschap. Daarnaast moeten de betrekkingen met buurlanden Polen en Hongarije volgens hem "een nieuwe basis" krijgen.

De laatste jaren gold Hongarije onder leiding van de voormalige premier Orbán als tegenstander van hulp voor Oekraïne. Het land verzette zich lange tijd tegen een EU-lening voor de Oekraïense verdediging, maar nu de pro-Europese premier Magyar aan de macht is, kan Oekraïne rekenen op meer steun van Hongarije.

Verder zegt Zelensky zijn koers te verleggen richting het Midden-Oosten en de Golfregio, die volgens hem "de meest veelbelovende gebieden" zijn voor veiligheid en economische samenwerking. Ook noemt hij China en internationale organisaties die volgens hem kunnen helpen een einde te maken aan de oorlog met Rusland.

Volgens Zelensky hebben Oekraïense strijdkrachten aan het front meer wapens nodig om zich te verdedigen tegen Russische aanvallen. Oekraïne moet zich volgens hem ook voorbereiden op een koude winter in het land. Ook wil Zelensky de hervorming van staatsbedrijven versnellen. Verder moeten de afspraken met buitenlandse partners over de wederopbouw van Oekraïne volgens hem gerichter worden uitgevoerd.

Kabinetswijzigingen

Het is niet bepaald voor het eerst dat Zelensky wijzigingen in zijn kabinet doorvoert. Dat deed hij sinds het begin van de Russische invasie al vier keer. Zo herschikte hij zijn kabinet in juli 2025, toen het slecht ging aan het front en Oekraïne te kampen had met grootschalige stroomuitval door Russische aanvallen.

Ook kwam vorig jaar een groot schandaal rond het staatsenergiebedrijf Energoatom aan het licht, waarbij zo'n 100 miljoen dollar zou zijn verduisterd. In Oekraïne worden nog altijd geen verkiezingen gehouden. De ambtstermijn van Zelensky zat er eigenlijk in mei 2024 al op, maar de Oekraïense wet staat geen verkiezingen in oorlogstijd toe.

Bij een grote brand in een uitgaansgelegenheid in de Thaise hoofdstad Bangkok zijn 27 mensen om het leven gekomen. Er raakten 63 mensen gewond. Volgens een woordvoerder van de metropoolregio Bangkok loopt het dodental naar verwachting niet verder op.

De brand brak zondag kort voor middernacht lokale tijd uit in een café in het district Lat Phrao in het noorden van Bangkok.

Toen de brandweer aankwam, zaten nog veel mensen in het gebouw. Het vuur had zich al over de hele locatie verspreid, aldus de woordvoerder. Na ongeveer 35 minuten was de brand volgens de autoriteiten onder controle.

Veel slachtoffers zijn volgens Thaise media aangetroffen in de toiletten, waar zij vermoedelijk hun toevlucht zochten.

Op beelden is te zien hoe een enorme vlammenzee uit de uitgaansgelegenheid slaat en dikke zwarte rookwolken opstijgen. Buiten het gebouw reanimeren hulpverleners slachtoffers. Het interieur, waaronder tafels en stoelen van het restaurant, is verwoest door de brand.

De beelden kunnen als schokkend worden ervaren:

In een bericht op Facebook meldden de autoriteiten dat 27 mensen zijn overleden: 18 vrouwen en 9 mannen. Dat bevestigde de Thaise premier Anutin Charnvirakul later. Meerdere gewonden zijn overgebracht naar het ziekenhuis.

Nederlandse ooggetuige

De Nederlander Jeremie Besson is op vakantie in Bangkok en kwam kort nadat de brand was uitgebroken aan bij het café. "De eerstehulpdiensten kwamen net ter plaatse, maar ik zag gelijk dat er een zeer ernstig incident had plaatsgevonden", vertelt hij vanuit de lobby van zijn hotel aan de NOS.

Al snel waren enorm veel hulpdiensten aanwezig op de plek van de brand. "Ik stond op zo'n 15 meter afstand en zag hoe hulpverleners de slachtoffers uit het café haalden. Ik heb meerdere gewonde, verbrande mensen gezien, maar ook overleden slachtoffers die in witte lakens werden afgevoerd. Het was een zeer schokkend tafereel."

Na ongeveer een half uur werd de omgeving van het gebouw met doeken afgeschermd, zegt de ooggetuige. "Slachtoffers werden daarheen gebracht. Er waren echt ontelbaar veel hulpdiensten, overal stonden gechoqueerde mensen."

Besson liep een half uur voordat de brand uitbrak nog langs het café, zegt hij. "Ik dacht nog: dat ziet er gezellig uit. Het was lekker druk binnen. Een half uur later loop ik terug en was dit gebeurd."

Eerdere cafébranden

Thailand werd eerder getroffen door dodelijke cafébranden. In 2022 kwamen veertien mensen om bij een brand in een muziekcafé. In 2009 vielen 66 doden bij de Santika-nachtclub in Bangkok.

De Finse geheime dienst wil doodgewone Finnen aantrekken die als geheim agent ingezet kunnen worden. Zelfs ouderen worden aangespoord om te solliciteren. "Ook als je op leeftijd bent, kun je een fantastische geheim agent zijn", zegt Pekka Hiltunen, afdelingshoofd bij de Finse inlichtingendienst. "Het gaat erom dat je kunt opgaan in de menigte, sociaal vaardig bent en makkelijk contact kunt maken."

Het lage huisje met witte bakstenen van de inlichtingendienst ligt in het centrum van Helsinki, in een doodlopend straatje. Er is geen naambordje en een vrouw in mantelpak loopt wat zoekend langs. Een mogelijke sollicitant die is uitgenodigd voor een gesprek.

Hiltunen is het gezicht van de nieuwe, transparante wervingscampagne. "We hebben de verantwoordelijkheid om mensen uit te leggen, zover dat mogelijk is, wie we zijn en wat we doen. In de hoop dat ze tegelijkertijd zullen overwegen of ze misschien voor ons willen werken."

Bijna 3000 Finnen solliciteerden naar de baan als geheim agent. Dat moest per ouderwetse envelop om geen digitale sporen achter te laten. Behalve het invullen van een uitgebreide vragenlijst moesten de kandidaten een usb-stick met video toevoegen, waarin ze een sociale blunder beschrijven en analyseren. "Zelfreflectie is belangrijk voor een geheim agent", aldus Hiltunen. "We willen weten wat je als sociale blunder beschouwt en hoe je daartegenaan kijkt. Dat is belangrijk om sociale blunders te kunnen voorkomen en makkelijk contact met vreemden te maken."

Dreiging uit Rusland

De transparante strategie van de inlichtingendienst is een draai van 180 graden. Decennialang was de Finse SUPO aan handen en voeten gebonden. Het land was een bufferstaat tussen Oost en West en uiterst voorzichtig, om Rusland niet te provoceren.

Tegelijkertijd was de Finse hoofdstad Helsinki erg aantrekkelijk voor buitenlandse spionnen, vertelt Sikkukka Saari, Rusland-deskundige van de Finse denktank FIIA. De VS en Rusland hadden een enorme ambassade, op steenworp afstand van elkaar. Saari: "Maar de inlichtingendienst mocht geen contraspionnen dwarsbomen. Alleen observeren en rapporteren. En we mochten al helemaal geen eigen spionnen inzetten."

Met de toenemende dreiging vanuit Rusland veranderde ook de Finse inlichtingendienst. Na de Russische inval in Georgië 2008 en de annexatie van de Krim in 2014 begonnen de Finnen zich steeds meer zorgen te maken.

NAVO-lidmaatschap

De ruim 1300 kilometer lange grens met Rusland was een belangrijke drijfveer voor het Finse parlement om de inlichtingendienst in 2019 meer bevoegdheden te geven. Na de Russische invasie van Oekraïne in 2022 en het Finse lidmaatschap van de NAVO, een jaar later, kregen die nieuwe bevoegdheden van de Finse inlichtingendienst steeds meer vorm.

De nationale campagne om gewone Finnen als geheim agent te werven, maakt daar deel van uit. De positieve respons is opvallend. "Het is belangrijk om iets voor je land te betekenen", zegt ondernemer Pasi Keinännen. "Bovendien lijkt werken als geheim agent me hartstikke spannend."

Geen stoere waaghalzen

Ook Kristina Wikberg juicht de campagne toe, al heeft ze niet gesolliciteerd: "Als je het me twintig jaar geleden had gevraagd, had ik het serieus overwogen." Hiltunen benadrukt dat er geen leeftijdslimiet geldt; zelfs 80-plussers zijn welkom: "Je kunt waanzinnig goed zijn in dit werk als oudere." Kandidaten die Russisch of Chinees spreken, hebben een streepje voor.

Met de campagne hoopt Hiltunen een doorsnee van de samenleving te werven: "We zoeken juist niet naar stoere waaghalzen. Iemand die doet denken aan James Bond is per definitie geen goede geheim agent."

Maar ook de spionnenbaas kan genieten van een goede James Bond-film. Hiltunen: "Ik heb altijd in een speedboot willen varen, terwijl achter me alles explodeert. Al is het volledig onrealistisch."

Bij een crash van een klein vliegtuig in Oostenrijk zijn twee van de vier inzittenden omgekomen. De overlevenden zijn zwaargewond overgebracht naar het ziekenhuis.

Het toestel stortte aan het eind van de ochtend neer in moeilijk bereikbaar, bergachtig gebied. Dat gebeurde in de noordoostelijke deelstaat Neder-Oostenrijk.

De 47-jarige piloot en een vrouwelijke passagier overleden ter plekke aan hun verwondingen, zegt de politie. Een 15-jarig meisje overleefde de crash en is per helikopter naar een ziekenhuis overgebracht. Ook een 41-jarige man raakte zwaargewond.

Moeilijk bereikbaar

Bij de reddingsoperatie waren bijna honderd hulpverleners betrokken en werden twee helikopters ingezet. Het duurde even voordat het neergestorte toestel kon worden bereikt. Met behulp van kettingzagen moest de brandweer zich een weg banen door het bosrijke gebied naar het wrak, dat op een steile helling lag.

De hulpdiensten konden alleen via radio communiceren, omdat er geen mobiel bereik was in het gebied. Het eenmotorige vliegtuigje, een Piper PA-28, was opgestegen vanaf vliegveld Seitenstetten, op zo'n 40 kilometer afstand van de plek van het fatale ongeval.

Ooggetuigen vertellen aan de Oostenrijkse krant Kronen Zeitung "ongebruikelijke geluiden" te hebben gehoord voorafgaand aan de crash. Over de oorzaak van het ongeval is nog niets bekend.

De Nederlandse ambassadeur in de Verenigde Staten heeft haar medewerking aan de terugkeer van oppositieleider María Corina Machado naar Venezuela teruggedraaid. Dat schrijft het Amerikaanse nieuwsmedium Axios. De ambassadeur, Birgitta Tazelaar, had Machado op 24 juni toegezegd dat ze naar Curaçao mocht vliegen, na de aardbevingen in haar thuisland.

Van daaruit wilde Machado doorreizen naar het nabijgelegen Venezuela. Maar Tazelaar trok de toestemming de dag na de toezegging in, waardoor Machado's vliegtuig moest terugkeren naar de VS. Daar verblijft de oppositieleider in ballingschap. Machado heeft geen geldig paspoort en was afhankelijk van de Nederlandse medewerking.

Verwarring over Amerikaanse steun aan Machado's terugkeer ligt ten grondslag aan de gang van zaken. Tazelaar had volgens Axios van de Amerikaanse plaatsvervangend minister van Buitenlandse Zaken Chris Landau vernomen dat de Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio de reis goedkeurde, maar dat klopte niet.

Mogelijke stoorzender

Amerikaanse ambtenaren vonden het onverstandig als Machado goede sier zou maken bij reddingsoperaties na de aardbeving. Ook wilden ze niet dat het zou lijken alsof de VS Machado actief steunt en beschermt. Hoewel Machado veel lof heeft voor president Trump, ziet het Witte Huis haar als een potentiële stoorzender in Venezuela.

Nadat de VS de toenmalige Venezolaanse president Nicolás Maduro had ontvoerd, werd vicepresident Delcy Rodriguez in Caracas in het zadel geholpen. Die onderhoudt betere banden met Washington en is niet populair bij aanhangers van Machado.

Op 25 juni kreeg Tazelaar twijfels over de Amerikaanse toezegging en belde met Mike Kozak, het bureauhoofd voor het Westelijk Halfrond. Die maakte het officiële Amerikaanse standpunt duidelijk. Volgens een bron die met Kozak sprak, toonde de Nederlandse ambassadeur zich "totaal verward", omdat ze een dag eerder een tegengestelde boodschap had gekregen vanuit het Amerikaanse ministerie.

Buitenlandse Zaken beantwoordt geen vragen

Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken wil vragen van de NOS over de kwestie niet beantwoorden: "We geven geen commentaar."

Tazelaar trok de toestemming in terwijl Machado al in de lucht was, schrijft Axios. Haar toestel moest terugkeren naar Manassas, Virginia. De geschokte Machado belde nog met Rubio maar wist hem niet te overtuigen.

Landau claimt dat hij verkeerd is begrepen door de Nederlandse ambassadeur, maar gaf een dag na het diplomatieke debacle soortgelijke signalen af aan de minister van Buitenlandse Zaken van Panama. Daar vloog Machado vervolgens heen, maar ook een poging om vanuit dat land door te vliegen naar haar thuisland strandde doordat de Amerikanen alsnog bezwaar maakten.

Het lijkt erop dat er een stammenstrijd woedt op het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Landau, de nummer twee op het departement, is een uitgesproken bondgenoot van Machado. Zijn baas Rubio heeft haar echter aan de kant gezet nu hij effectiever zaken kan doen met de nieuwe machthebbers in Venezuela.

Vlucht om Nobelprijs te halen

Machado ontvluchtte haar land vorig jaar december, toen Maduro nog president was, om in Oslo de Nobelprijs voor de Vrede in ontvangst te nemen. Die zou ze later symbolisch aan president Trump geven, als dank voor het gevangennemen van Maduro.

Nederland was nauw betrokken bij haar vlucht uit Venezuela vorig jaar december. Nadat Machado vermomd met een pruik haar land had ontvlucht, voer een speedboot haar naar Curaçao, waar ze overstapte op een vliegtuig naar Oslo. Bij de operatie zouden ook Amerikaanse oud-militairen en een Nederlandse helikopter betrokken zijn geweest.

Zanger en cabaretier Harrie Jekkers is vandaag na zijn laatste show in de Koninklijke Schouwburg benoemd tot ereburger van de gemeente Den Haag. Hij kreeg de Gouden Erepenning van burgemeester Jan van Zanen. De Gouden Erepenning is de hoogste gemeentelijke onderscheiding van de stad.

Jekkers (75) kondigde eerder dit jaar aan definitief te stoppen met zijn grote theaterprogramma's. Van Zanen noemde hem bij de benoeming "een echt Haags icoon" en stelde dat Jekkers "als geen ander de ziel van onze stad weet te vangen in zijn muziek, verhalen en cabaret".

"Je bent een boegbeeld van de stad. Een ambassadeur zonder officiële titel, maar met een enorme impact. Tot vandaag. Want vandaag geven we je die titel wél", roemde Van Zanen de cabaretier.

Harrie Jekkers is sinds de jaren 80 bekend als zanger, cabaretier en liedjesschrijver. Velen kennen hem van tijdloze nummers als Over de muur en O, o Den Haag. De hechte verbondenheid met die stad staat centraal in zijn carrière.

Klein Orkest

Jekkers werd in 1951 geboren in de Haagse Schilderswijk en groeide op in Moerwijk. Op school raakte hij bevriend met de latere journalist Cees Grimbergen en Koos Meinderts, met wie hij gedurende zijn carrière veel zou samenwerken.

In 1978 richtte Jekkers, na een studie Engels in Groningen, samen met Meinderts het Klein Orkest op. De band begon in het krakerscircuit maar werd uiteindelijk een van de succesvolste Nederlandstalige bands van de jaren 80, met de nummers Laat mij maar alleen, Koos Werkeloos en Over de muur.

O, o Den Haag schreef Jekkers voor de verjaardag van Cees Grimbergen, maar het groeide uit tot een onofficieel volkslied van de stad achter de duinen.

In 1985 viel de band uit elkaar. Jekkers zocht een nieuwe richting en vond na enkele jaren zijn weg naar het theater. In 1988 stond hij voor het eerst solo op het podium met 2 x 3 kwartier maar vooral de twee shows die daarop volgden werden een groot succes: Het gelijk van de koffietent en Met een goudvis naar zee. Die laatste noemde Jekkers later een van zijn beste shows.

'Zo mooi', een van de liedjes uit Met een goudvis naar zee:

Rond de eeuwwisseling besloot Jekkers te stoppen met optreden. Hij trok naar Ibiza, waar hij een relatie kreeg met een reisleidster. Samen bouwden ze een huis op Ibiza dat Jekkers, nadat de relatie voorbij was, aanhield. Sindsdien woont hij afwisselend in Utrecht en op het Spaanse eiland. Al voelt hij zich, vertelde hij eerder dit jaar, nog altijd Haags.

Na jaren buiten de schijnwerpers keerde Harrie Jekkers in 2015 toch weer terug op het podium, met een show samen met zijn goede vriend Jeroen van Merwijk. Er volgden nog verschillende voorstellingen. Ook verschenen er kindermusicals en boeken van Jekkers' hand, meestal samen met Meinderts geschreven.

Toen cabaretier Paul van Vliet in 2018 stopte met zijn vaste voorstellingen in de Haagse Koninklijke schouwburg, volgde Jekkers hem op met de succesvolle voorstelling Achter de duinen. Vandaag sloot hij af met een liedjesprogramma.

Eerdere ereburgers

De Gouden Erepenning en het ereburgerschap van Den Haag zijn aan elkaar verbonden. De onderscheiding wordt verleend aan personen die zich op een bijzondere manier inzetten voor de stad en de inwoners.

Andere inwoners die de eretitel kregen zijn onder meer Paul van Vliet, Golden Earring-leden Barry Hay, George Kooymans, Rinus Gerritsen en Cesar Zuiderwijk, Johan Remkes, Jozias van Aartsen, Jetta Klijnsma, Wim Deetman en Raymond van Barneveld, De hele lijst staat hier.

Frankrijk brengt dinsdag een grote politiemacht op de been voor de viering van de nationale feestdag Quatorze Juillet en de halve finale van het WK die de nationale ploeg speelt tegen Spanje.

Er worden 70.000 politieagenten en gendarmes, militairen met politietaken, ingezet, maakte minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez bekend in een interview met BFMTV.

In Parijs worden 5000 agenten en gendarmes ingezet. 's Ochtends vindt op de Champs-Élysées de traditionele militaire parade plaats. Het wordt de laatste parade voor zittend president Macron.

Complexe dag

Nuñez verwacht een "complexe dag" voor de hulpdiensten, hoewel de kwartfinale tegen Marokko, die Frankrijk met 2-0 won, volgens de minister "over het algemeen zeer goed" verliep. Over het land verspreid werden 89 arrestaties verricht.

De autoriteiten lijken met de grootschalige politie-inzet te anticiperen op nieuwe ongeregeldheden. "Er zal geen enkele vorm van verstoring worden getolereerd", waarschuwde Nuñez.

Massale rellen

Eind mei braken na de tweede opeenvolgende Champions League-zege van Paris Saint-Germain op meerdere plaatsen rellen uit. Daarbij werden in heel Frankrijk 890 mensen opgepakt en raakten 178 leden van de veiligheidsdiensten gewond.

Ook kampt Frankrijk met een hittegolf. Op dinsdag worden op veel plaatsen temperaturen van ruim boven de 30 graden verwacht. Vanwege de droogte en het verhoogde risico op natuurbranden hebben veel gemeenten hun vuurwerkshows afgelast.

Lhbti'ers die worden lastiggevallen tijdens Amsterdam Pride kunnen vanaf 29 juli terecht bij 35 veilige locaties in de stad. Een gewelddadig incident vrijdagnacht na de Pride in Amersfoort onderstreept volgens initiatiefnemende organisatie Report it, always (RITA) hoe hard die veilige plekken nodig zijn.

In Amersfoort werd een bezoeker door meerdere jongens mishandeld. Hoewel volgens de politie nog niet duidelijk is of het om anti-lhbti-geweld gaat, zijn bezoekers van de Pride erg bezorgd, vertelde de voorzitter van Pride Amersfoort gisteren.

Netwerk van veilige locaties in heel Nederland

RITA kreeg over incidenten rondom Pride Amersfoort tussen de dertig en veertig meldingen binnen. De organisatie werkt behalve met Amsterdam en Amersfoort ook samen met Utrecht, Haarlem en Amstelveen om het melden van discriminatie of geweld voor lhbti'ers makkelijker te maken. Naast het meldplatform, start RITA tijdens Pride Amsterdam dus met de zogenoemde safer spaces.

Als je als lhbti'er wordt lastiggevallen, kun je in Amsterdam straks in 35 hotels met beveiliging terecht. Ook plekken als het Stedelijk Museum, De Nieuwe Kerk en het stadsarchief zijn aangesloten. "Je bent daar in ieder geval veilig en iemand helpt je verder. Bijvoorbeeld om contact op te nemen met de politie", legt Jerrald Justin, medeoprichter en bestuurslid van RITA uit. De bedoeling is dat er uiteindelijk door heel Nederland een netwerk met duizenden van dit soort veilige locaties komt.

Volgens Justin zijn die plekken "geen leuk extraatje, maar een noodzaak". "Waarom zou iemand na een dag waarop liefde, vrijheid en jezelf kunnen zijn centraal staan, bang moeten zijn om veilig thuis te komen?"

Meer meldingen door RITA

RITA is in 2024 opgericht na een golf van incidenten: discriminatie, uitsluiting en geweld in het Amsterdamse openbaar vervoer en taxi's. De meldingsbereidheid van dit soort incidenten was laag en is sinds de oprichting van RITA een stuk hoger. Via RITA kwamen in 2025 bijna 900 meldingen binnen bij de discriminatiemeldpunten, blijkt uit de jaarlijkse monitor van discriminatie-expertisecentrum Artikel 1.

In de meeste gevallen waren het geweldsincidenten waarbij homo's, lesbiennes of trans personen werden uitgescholden, nageroepen, geslagen, geduwd of geschopt. "We krijgen nu iedere dag meldingen vanuit het hele land. Het is ergens verdrietig dat RITA succesvol is", zegt Justin, "maar het is belangrijk om in beeld te brengen hoe groot het probleem is en om te laten zien op welke plekken mensen vaak worden lastiggevallen."

Manosphere een van de mogelijke oorzaken

Discriminatie tegen lhbti'ers neemt de laatste jaren toe, blijkt uit politiecijfers en de monitor van expertisecentrum Artikel 1. Daarbij noemt Artikel 1 de opkomst van de manosphere een van de mogelijke oorzaken. Hiermee worden online netwerken van jonge mannen en mannelijke influencers bedoeld waarin traditionele genderrollen worden verheerlijkt.

Anne Craanen doet al jaren onderzoek naar de manosphere. Craanen zegt in de nieuwe NOS-podcast Luister Anita dat de manosphere lhbti'ers op social media aanvalt en bestrijdt, omdat ze die als een bedreiging zien voor de ideale samenleving die ze voor ogen hebben. "Vrouwenhaat en lhbti-haat verbinden deze netwerken."

Craanen ziet de groei van de manosphere als "een dreiging die veel mensen onderschatten". Justin ziet de online haat ook toenemen en maakt zich zorgen over de afnemende acceptatie van lhbti'ers.

Maar zijn hoofd is nu vooral bij het incident in Amersfoort en de impact die dat in de community veroorzaakt: "Onze gedachten zijn bij de slachtoffers. Via onze lokale partners, waaronder Discriminatie.nl Regio Utrecht, zoeken we contact om te kijken hoe we hen kunnen ondersteunen."

Podcast Luister Anita

In de podcast Luister Anita gaat Winfried Baijens op zoek naar de pioniers van de regenboogweging en onderzoekt hij wat het antwoord is nu discriminatie tegen lhbti'ers toeneemt.

Luisteren kan via NPO Luister en alle andere podcastapps.

Uren nadat de Iraanse Revolutionaire Garde de Straat van Hormuz gesloten verklaarde, is onduidelijk of de zeestraat daadwerkelijk dicht is. Het Amerikaanse leger en president Trump spreken de sluiting tegen.

Vannacht meldde de Iraanse Revolutionaire Garde dat de Straat van Hormuz dicht is, nadat de VS bombardementen had uitgevoerd op Iran. Volgens de VS was dat een reactie op een Iraanse aanval op een schip dat door de Straat van Hormuz voer.

Het leger van de VS stelt vanmiddag dat "de Straat van Hormuz open is voor alle vaartuigen die rechtmatig door internationale wateren varen". Volgens de VS staan Amerikaanse troepen klaar om de veilige doorvaart te garanderen. Het leger voegt eraan toe dat "Iran geen controle heeft over de Straat van Hormuz".

Iran herhaalt ondertussen dat de smalle zeestraat niet open is voor scheepvaart: "Vanwege de illegale bewegingen van het Amerikaanse leger in de regio, is doorgang door de Straat van Hormuz op dit moment niet mogelijk", schrijven de Iraanse autoriteiten op X. "Zodra stabiliteit en rust zijn hersteld, worden verzoeken (om door de zeestraat te varen) beoordeeld".

Op scheepvaartdata van website MarineTraffic is te zien dat het vaarverkeer sinds de Iraanse aankondiging is afgenomen. CNN meldt dat sinds vannacht slechts enkele schepen, naast een aantal Iraanse vaartuigen, door de zeestraat zijn gevaren.

Opnieuw aanvallen

De afgelopen uren werden opnieuw aanvallen over en weer gemeld. Volgens Iraanse media is het Iraanse eiland Qeshm in de Straat van Hormuz aangevallen. De Amerikaanse nieuwssite Axios meldt dat de VS aanvallen heeft uitgevoerd op verschillende Iraanse raketsystemen en kleine boten van de Revolutionaire Garde.

Koeweit meldt dat verschillende plekken zijn aangevallen door drones. Het gaat onder meer om drie grenskantoren en een boorplatform. Bij dat platform is een medewerker van het oliebedrijf gewond geraakt. Iran zegt dat het Amerikaanse raketinstallaties in Koeweit heeft aangevallen met drones.

Staakt-het-vuren

Tussen de VS en Iran ging vorige maand een staakt-het-vuren in, wat ook een heropening van de tot dan toe de facto afgesloten Straat van Hormuz zou betekenen. Trump zei vrijdag dat dit bestand wat hem betreft voorbij is, nadat zowel Iran als de VS elkaar meermaals hadden aangevallen.

Lees hieronder meer over het broze staakt-het-vuren tussen Iran en de VS:

De Amerikaanse aanvallen van vannacht waren een reactie op de Iraanse beschieting van een containerschip dat volgens Iran via een "ongeoorloofde route" door de Straat van Hormuz ging.

Nadat de GFS Galaxy was aangevallen is volgens de Britse maritieme autoriteiten brand uitgebroken op het schip. 23 opvarenden, onder wie tien bemanningsleden uit India, werden gered. Naar een van de opvarenden wordt nog gezocht.

Het leger van de VS heeft naar eigen zeggen vannacht ruim 140 doelen van de Revolutionaire Garde geraakt. Bij een aanval op de haven van Jask in het zuidoosten van Iran is volgens Iraanse media een militair van de Revolutionaire Garde om het leven gekomen. Al Jazeera schrijft dat het de negentiende gesneuvelde Iraanse militair is in vier dagen.

Daarnaast ging het luchtalarm af in Bahrein, de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar, vanwege Iraanse raketten en drones die naar de landen onderweg waren. In Qatar werden explosies gehoord, maar over eventuele schade of slachtoffers is niets bekendgemaakt.

Ook een Amerikaanse luchtbasis in Jordanië zou zijn aangevallen, daar klonk eveneens het luchtalarm. Het Iraanse leger had eerder al aangekondigd dat het bombardementen van de VS zou beantwoorden met luchtaanvallen op Amerikaanse legerbases.

Oman ontbiedt ambassadeur Iran

Het Iraanse leger claimde dat het een commandocentrum van de VS in Oman had geraakt bij een aanval. Vanwege de aanval heeft Oman de Iraanse ambassadeur op het matje geroepen en formeel protest aangetekend tegen de aanvallen op dat land. Het ministerie van Buitenlandse Zaken van Oman zegt dat het de Iraanse ambassadeur heeft laten weten ontzet te zijn over de aanvallen en heeft Iran gemaand tot kalmte.

De Amerikaanse ambassade in Oman lijkt te vrezen voor nieuwe aanvallen op het land. De VS heeft Amerikanen in de stad Duqm en regio Musandam opgeroepen om binnen te blijven en niet in de buurt van ramen te komen.