NOS Nieuws - Algemeen

Vrouwen krijgen de komende tijd later een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker. De vertraging is nu één maand, maar die wachttijd loopt de komende tijd op. Dat meldt Bevolkingsonderzoek Nederland, dat het onderzoek uitvoert.

De vertraging komt door een gebrek aan onderzoekscapaciteit, veroorzaakt door de gebrekkige beveiliging bij een van de gebruikte laboratoria. Afgelopen zomer kampte Clinical Diagnostics met een ernstig datalek. Daarna zegde Bevolkingsonderzoek Nederland de samenwerking op. Het laboratorium moet de beveiliging verbeteren voordat die samenwerking weer wordt hervat.

De twee overgebleven laboratoria hebben samen te weinig capaciteit om alle uitstrijkjes en zelftesten van vrouwen te kunnen verwerken. Over een halfjaar wordt de ICT-beveiliging bij Clinical Diagnostics opnieuw beoordeeld; als die dan wel voldoende is, kan het laboratorium weer worden gebruikt.

In coronatijd liep het bevolkingsonderzoek drieënhalve maand vertraging op. Daarvan was er geen direct effect op de volksgezondheid, stelt Bevolkingsonderzoek Nederland. Of dat bij een langere vertraging ook zo is, is nog niet bekend.

Hackersgroep

Laboratorium Clinical Diagnostics in Rijswijk werd in augustus doelwit van hackersgroep Nova. Daarbij werden de gegevens van 850.000 mensen gestolen, waarvan het grootste deel afkomstig van Bevolkingsonderzoek Nederland. De rest van de dataset kwam van huisartsen en behandelcentra.

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) is een onderzoek begonnen naar Clinical Diagnostics in verband met het datalek. Er wordt onderzocht of het laboratorium de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) heeft geschonden, met name omdat het meer dan een maand wachtte voordat het betrokken organisaties en gedupeerden informeerde.

De politie heeft in Heerhugowaard ruim 900 lachgasflessen in beslag genomen. De flessen hebben een straatwaarde van meer dan 60.000 euro, meldt de politie.

De politie kwam ze op het spoor na een anonieme melding. Agenten vonden de flessen in een bus en in een loods op een bedrijventerrein.

Een 21-jarige man uit Amsterdam is aangehouden. Hij wordt verdacht van in het bezit hebben van een grote hoeveelheid softdrugs. De man zit niet meer vast, maar moet op een later moment voor de rechter verschijnen, meldt de politie.

Sinds 2023 is lachgas opgenomen in de Opiumwet. Het is verboden om het middel voor recreatief gebruik te vervoeren, verkopen, produceren of in bezit te hebben. Het bezit van meer dan een ampul of ballon is strafbaar.

Lachgas is schadelijk voor de gezondheid: bij veelvuldig gebruik kun je er onder meer verlamd van raken. Ook is het gebruik ervan tijdens het rijden gevaarlijk doordat het effect heeft op het reactievermogen.

De Cambodjaanse premier Hun Manet heeft de Franse president Macron een brief geschreven, met daarin het verzoek om documenten toe te sturen uit de koloniale tijd. Het gaat dan om documenten uit de tijd toen de grens tussen het huidige Cambodja en Thailand is bepaald, waar de buurlanden het fel over oneens zijn.

Cambodja stond van 1863 tot de onafhankelijkheid in 1953 onder Frans gezag. Tot 1887 was het land een Frans protectoraat, waarbij Frankrijk een flinke invloed had op het bestuur in Cambodja. Daarna ging Cambodja op in Frans-Indochina, waarmee het een volwaardige kolonie werd. En nu hoopt het land via de oud-kolonisator dus sterker komen te staan in het grensconflict met Thailand.

Frankrijk had eerder al aangegeven bereid te zijn om "relevante historische en technische documenten" op te sturen, zo schrijft het Cambodjaanse ministerie van Buitenlandse Zaken in een persbericht. Cambodja maakt nu dus gebruik van dat aanbod. De brief is gisteren verstuurd. In de brief bedankt Hun Manet Frankrijk verder voor de "constructieve houding".

Vanuit Frankrijk en Thailand zijn er nog geen reacties op het verzoek vanuit Cambodja.

Decennialange grenstwist

De grens van ruim 800 kilometer tussen Thailand en Cambodja werd getekend in 1907, na een akkoord tussen de Fransen en het toenmalige koninkrijk Siam, wat in het huidige Thailand ligt. Sinds de onafhankelijkheid van Cambodja is er onenigheid met Thailand waar die grens in de praktijk precies ligt.

In het betwiste gebied liggen meerdere, eeuwenoude tempelcomplexen die door beide landen worden geclaimd. Cambodja heeft in de twist al eens gelijk gekregen van het Internationaal Gerechtshof in Den Haag. Thailand houdt vol dat er in de koloniale tijd fouten zijn gemaakt bij het vaststellen van de grens.

In het afgelopen half jaar laaide het conflict tussen de landen flink op, wat leidde tot meerdere confrontaties tussen de legers van beide landen in het grensgebied. De laatste wapenstilstand werd eind vorig jaar gesloten. Het bestand is wel broos: de landen blijven elkaar beschuldigen van het opstoken van de spanningen.

Bij de laatste oplaaiing van het oorlogsgeweld vorige maand vielen in drie weken meer dan honderd doden. Ruim een half miljoen burgers in het grensgebied sloegen op de vlucht.

De landelijke overheid schiet zichzelf in de voet door de omgang met landbouwgrond. Dat stelt de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli). Volgens de raad belemmert de overheid de verduurzaming van de landbouw.

"De overheid wil de landbouw verduurzamen, dus je mag verwachten dat al het beleid daar handen en voeten aan geeft", zegt Rli-voorzitter Jan Jacob van Dijk. "Wij zien echter dat dit in de praktijk niet het geval is."

Uitkoopregelingen

Een concreet voorbeeld zijn de uitkoopregelingen voor veehouders, die ervoor moeten zorgen dat er minder stikstof terechtkomt in kwetsbare natuur. Veehouders krijgen een subsidie om afstand te doen van hun dieren en bedrijf, maar hun grond houden ze.

"Veel veehouders verpachten die grond aan aardappel- en lelietelers om een inkomstenbron te houden. Het resultaat is dat de stikstofuitstoot weliswaar daalt, maar dat je er pesticiden voor terug krijgt. Dat is ook niet gunstig voor de natuur", stelt Van Dijk.

Ook in natuurgebied De Grote Peel op de grens van Brabant en Limburg ziet het Waterschap Aa en Maas dat uitkoopregelingen ongewenste effecten hebben op de natuur:

Om verduurzaming van de landbouw aan te jagen, adviseert de raad om onderscheid te maken tussen twee typen landbouw. In gebieden die zeer geschikt zijn voor landbouw pleiten de auteurs voor 'productielandbouw', die vooral is gericht op voedselproductie.

In kwetsbaardere gebieden moet 'maatschappelijke landbouw' komen: minder intensief en met ruimte voor andere functies, zoals natuur, recreatie, wonen en defensie.

"De kleigrond in de Flevopolder is bijvoorbeeld heel vruchtbaar en daar is de impact van landbouw op de omgeving kleiner dan op de Veluwse zandgrond", illustreert Van Dijk. "Die polder leent zich dus voor productielandbouw. Vanuit dat perspectief is het onlogisch dat defensie op de kleigrond in Zeewolde een nieuwe kazerne heeft gepland."

Zelf grond kopen

Het wordt makkelijker om op duurzaamheid te sturen als de overheid zelf grond aankoopt, meent de Rli-voorzitter. Dat had bijvoorbeeld gekund bij de recente uitkoopregelingen. "Als de overheid grond bezit, kan het boeren met intensieve landbouwbedrijven bij kwetsbare natuurgebieden aanbieden om grond te ruilen en hun bedrijf voort te zetten in gebieden die wél geschikt zijn voor productielandbouw."

Onderliggend probleem dat de verduurzaming tegenwerkt, is de hoge prijs van landbouwgrond, meent de raad. "Die dure grond moet genoeg geld opleveren en dat werkt intensief gebruik in de hand. Bovendien is grond een goede belegging, dus veel boeren gebruiken het als pensioenvoorziening. Geld dat zij in grond stoppen, stoppen ze niet in verduurzaming", zegt Van Dijk.

Van die hoge prijzen heeft iedereen last, zegt de raad: ruimte is schaars in Nederland en ook voor woningbouw, natuurherstel, energievoorziening en defensie-uitbreidingen wordt vaak gekeken naar agrarische grond.

Subsidies hervormen

De overheid is medeverantwoordelijk voor de hoge grondprijs en doet er goed aan die te dempen, meent de Rli. "De overheid kan subsidies en fiscale regelingen zodanig hervormen dat de grondprijsstijging wordt gedempt en ze alleen de maatschappelijke landbouw stimuleren."

In het Duitse Darmstadt is brand uitgebroken in een prestigieus onderzoekslaboratorium. In het Helmholtzzentrum für Schwerionenforschung wordt onder meer onderzoek gedaan naar superzware atomen die alleen in het lab gemaakt kunnen worden.

Op foto's van het complex is te zien dat er dikke rook opstijgt uit een van de gebouwen. Volgens plaatselijke media gaat het om het lab waar de deeltjesversneller is gevestigd, In dat apparaat kunnen elementaire deeltjes tot grote snelheden worden gebracht voor onderzoek op het gebied van bijvoorbeeld scheikunde of medicijnen.

De eerste meldingen over de brand kwamen rond 06.30 uur binnen. Volgens de hulpdiensten is het vuur inmiddels onder controle, maar zal er nog de rest van de dag nageblust moeten worden. Hoe groot de schade is, is nog niet bekend.

Eigen elementen

Er is volgens de politie niemand gewond geraakt. Omwonenden wordt aangeraden ramen en deuren te sluiten, omdat niet duidelijk is of er schadelijke stoffen zijn vrijgekomen bij de brand.

Het is nog onduidelijk hoe de brand is ontstaan. Op het terrein wordt momenteel gewerkt aan een nieuwe deeltjesversneller, maar het vuur zou niet daar zijn uitgebroken. Het nieuwe apparaat, met een versnellingstunnel van ruim een kilometer, kost ruim 3 miljard euro en moet in 2028 klaar zijn voor onderzoek.

In het Helmholtzzentrum wordt al ruim een halve eeuw fundamenteel onderzoek gedaan naar atomen. Zo werden er in de jaren 80 en 90 voor het eerst extreem zware elementen gevormd als bohrium, meitnerium en röntgenium. De zeldzame elementen darmstadtium en hassium zijn zelfs genoemd naar de locatie van het onderzoeksinstituut, Darmstadt in de zuidwestelijke Duitse deelstad Hesse.

In het complex werken zo'n 1500 werknemers. Daarnaast komen er jaarlijks honderden wetenschappers van over de hele wereld langs om onderzoek te doen.

Zware atomen

Het atoomnummer van elementen correspondeert met het aantal protonen in hun kern. Lichte atomen hebben er weinig, zoals waterstof met 1, helium 2 of zuurstof 8; zwaardere hebben er veel, zoals uranium (92), radium (88) of lood (82). Elementen met de hoogst bekende getallen komen niet in de natuur voor, maar kunnen in laboratoria worden gemaakt door lichtere atomen met elkaar te laten versmelten.

Zo werd in 1940 bijvoorbeeld neptunium (93) gemaakt. Doordat nog zwaardere elementen enorm instabiel zijn, is het moeilijk die te maken en bewaren. Zo is bij oganesson (118) na 0,7 milliseconden al de helft van het geproduceerde materiaal uiteengevallen. Kennis over dit soort elementen vertelt wetenschappers meer over de fundamentele eigenschappen van materie en de situatie in het universum microseconden na de oerknal.

Nu ziet het er nog uit als een roze goedje met zwarte puntjes, alleen te zien onder microscoop. Niet iets dat meteen de eetlust opwekt. Maar in een laboratorium van de Wageningen Universiteit wordt er hard gewerkt om klompjes cellen uit te laten groeien tot een stevig stukje makreel of een inktvisring. Zonder dat daar een visnet aan te pas hoeft te komen.

Net als kweekvlees wordt kweekvis gezien als mogelijke oplossing voor milieuschade en dierenleed. Ook bij kweekvis is er nog een lange weg te gaan voor het in de schappen ligt. De kweken bevatten nu zo'n 5 tot 15 miljoen cellen. Een kilo kweekvis bevat ongeveer 2 tot 3 biljoen cellen.

René Wijffels, hoogleraar bioprocestechnologie aan de WUR, vertelt dat ze op dit moment werken aan makreel, baars en inktvis. "Cellen van inktvis groeien heel snel weer aan, dus dat is voor onze proeven heel gunstig", vertelt Wijffels. In de toekomst willen ze ook zalm en kabeljauw gaan kweken.

Presentator Marco Geijtenbeek van podcast De Dag bezoekt het lab en kijkt met de onderzoekers hoe zij voor elkaar proberen te krijgen dat de cellen blijven delen, dat ze aan elkaar blijven plakken en dat er uiteindelijk een stukje kweekvis ligt dat te koop is in de winkel.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Verwacht Wijffels dezelfde hobbels op de weg naar grootschalige productie als bij kweekvlees? Een van de Nederlandse ontwikkelaars van labvlees ging onlangs failliet. Hij vertelt dat de ontwikkeling van labgemaakt vlees of vis veel geld kost, dus is een lange adem van investeerders nodig. Ook is in Europa de verkoop van kweekvlees en -vis nog niet toegestaan. Het proces om goedkeuring te krijgen is grondig en duurt lang.

Wijffels denkt dat ze in Wageningen binnen een of twee jaar wel een eetbaar stukje vis hebben gecreëerd. Hij hoopt dat het goedkeuringsproces dan wat soepeler verloopt.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Ulrike Nagel

D66, VVD en het CDA zijn het eens geworden over de verdeling van de ministeries. Zo gaat het ministerie van Buitenlandse Zaken naar het CDA en het ministerie van Defensie naar de VVD. D66 levert de minister-president en de bewindspersoon op het ministerie van Landbouw.

De partijleiders hebben bij de verdeling rekening gehouden met ministeries waar ze grote hervormingen willen doorvoeren. Zo gaat Volksgezondheid, Welzijn en Sport naar de VVD. En Sociale Zaken en Werkgelegenheid komt in handen van D66.

Een ander groot ministerie, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, gaat naar het CDA, net als het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. De VVD krijgt het ministerie van Justitie en Veiligheid en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. De ministeries van Landbouw en Onderwijs gaan naar D66.

Het was al bekend dat het ministerie van Algemene Zaken naar D66-leider Jetten gaat, die premier wordt. VVD'er Heinen blijft minister van Financiën. De overige kandidaat-ministers en -staatssecretarissen worden pas later bekendgemaakt. Het minderheidskabinet staat naar verwachting op 23 februari op het bordes.

'Typische partij-onderwerpen'

"Ik ben heel blij dat we zien dat alle drie de partijen een aantal onderwerpen kunnen beetpakken die ook typisch bij die partijen passen", zei Jetten bij de bekendmaking van de posten. "Maar ook dat we als partijen de grote opgaven en ambities hebben verdeeld, zodat iedereen lekker aan het werk kan."

Wat opvalt, is dat net als bij het kabinet-Schoof een aantal ministers straks geen eigen ministerie meer heeft. Zo komen Asiel en Migratie, Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en Klimaat en Groene Groei straks onder een ander ministerie te vallen. Deze ministers krijgen nog wel een eigen begroting.

"We gaan voor een slagvaardige en kleine overheid. Daar hoort ook bij dat we geen nieuwe ministeries gaan bedenken", aldus Jetten. Het aanstaande kabinet gaat met achttien ministers twee ministers meer tellen dan het huidige kabinet-Schoof. Het aantal staatssecretarissen gaat van elf naar tien.

Verder valt op dat de staatssecretaris van Economische Zaken zich gaat bezighouden met digitale economie en soevereiniteit. "Voor het eerst komt er iemand in het kabinet die alle digitale onderwerpen in één hand heeft", zegt Jetten daarover. Nu valt digitalisering nog onder de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken.

Er komt ook een nieuwe minister bij: de minister van Werk en Participatie die onder het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid valt. Ook Asiel en Migratie en Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening blijven ministersposten.

CDA-leider Bontenbal wilde niet zeggen welke post hij het liefst wilde binnenhalen. Hij benadrukte, net als VVD-leider Yesilgöz, dat naar het totale plaatje is gekeken. Hij zei heel blij te zijn dat het CDA de minister van Economische Zaken gaat leveren. Hij noemde het belangrijk om te gaan investeren in "de economie van de toekomst".

Bontenbal niet in kabinet

Hoewel er nog veel onduidelijk is, is wel zeker dat Bontenbal geen rol krijgt in het nieuwe kabinet. De CDA-leider blijft fractievoorzitter in de Kamer. Het is de vraag wat VVD-leider Yesilgöz gaat doen. Vorige week zei ze er nog niet over uit te zijn en dat ze die puzzel de "komende dagen" zou leggen.

In het kabinet-Jetten krijgt D66 met 26 zetels 7 ministersposten, VVD met 22 zetels 6 ministersposten en CDA met 18 zetels 5 ministersposten. In totaal komen er tien staatssecretarissen: elke partij krijgt er drie en daar komt nog een partijloze staatssecretaris bij.

Ingewijden hebben aan de NOS bevestigd dat Sandra Palmen-Schlangen, die partijloos is sinds NSC het kabinet verliet, aanblijft op het ministerie van Financiën als staatssecretaris Herstel en Toeslagen. De partijen hebben afgesproken dat er continuïteit moet blijven in het afhandelen van het toeslagenschandaal.

Postenverdeling D66, VVD en CDA

Algemene Zaken:

Buitenlandse Zaken:

Justitie en Veiligheid:

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties:

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap:

Financiën:

Defensie:

Infrastructuur en Waterstaat:

Economische Zaken en Klimaat:

Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur:

Sociale Zaken en Werkgelegenheid:

Volksgezondheid, Welzijn en Sport:

China wil niet meedoen aan eventuele gesprekken over een nieuw kernwapenverdrag. Dat laat het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken weten.

Vandaag loopt het kernwapenverdrag tussen de Verenigde Staten en Rusland af. Over een verlenging is nog steeds niet gepraat en gesprekken staan voor zover bekend ook niet gepland. Rusland stelde eerder voor om het verdrag met een jaar te verlengen, maar de VS wilde alleen praten als China er ook bij werd betrokken.

Volgens de VS groeit het Chinese kernwapenarsenaal hard. China spreekt dat tegen en zegt dat hun nucleaire capaciteiten "van een totaal andere schaal" zijn dan die van de Verenigde Staten en Rusland. Volgens schattingen heeft China ongeveer 600 kernkoppen, en de VS en Rusland beide rond de 4000.

China vindt het "spijtig" dat het verdrag nu afloopt en roept de landen op om snel weer om tafel te gaan. Maar interesse om daaraan mee te doen heeft China dus niet.

Het verdrag New Start (New Strategic Arms Reduction Treaty) tussen Rusland en de VS, waarin een maximaal aantal kernwapens is afgesproken, werd in 2010 gesloten. Nu dat afloopt, zijn de landen voor het eerst sinds de Koude Oorlog niet meer aan afspraken gebonden. De vrees bestaat dat dit leidt tot een nieuwe nucleaire wapenwedloop.

VN-chef Guterres heeft daarover al grote zorgen geuit, vooral vanwege de timing. Het risico dat een kernwapen wordt ingezet is volgens hem in tientallen jaren niet zo groot geweest.

Het Kremlin laat intussen weten dat Rusland ondanks het aflopen van het verdrag "een verantwoorde aanpak" zal hanteren, en ook dat het nationale belang vooropstaat. Het Witte Huis liet deze week weten dat president Trump op een zelfgekozen moment zal bepalen hoe het verder moet op het gebied van kernwapens.

In Abu Dhabi zijn Oekraïne en Rusland vandaag begonnen aan de tweede dag van de door de VS bemiddelde gesprekken over een einde aan de oorlog.

De Oekraïense hoofdonderhandelaar Oemjerov zegt op Telegram dat volgens hetzelfde principe wordt gewerkt als tijdens de eerste dag. "De resultaten volgen."

Oemjerov typeerde de eerste gespreksronde gisteren als inhoudelijk en productief, met een focus op concrete stappen en praktische oplossingen. Ook van Amerikaanse zijde werd gesproken van productieve gesprekken, al werd daarbij benadrukt dat er nog geen tastbare resultaten zijn geboekt.

In de loop van de dag maakte VS-gezant Witkoff wel bekend dat er een gevangenenruil is overeengekomen. Het gaat om de uitwisseling van 314 Oekraïense en Russische gevangenen.

"Hoewel er nog veel werk aan de winkel is, tonen dergelijke stappen aan dat aanhoudende diplomatieke inspanningen concrete resultaten opleveren", zei Witkoff. Volgens hem dragen ze bij aan de beëindiging van de oorlog.

'Vrede moet voelbaar zijn'

De Oekraïense president Zelensky temperde het optimisme in zijn nachtelijke toespraak. Volgens hem moeten de gesprekken leiden tot echte vrede en mag Rusland geen nieuwe ruimte krijgen om de oorlog voort te zetten.

"Dat moet nu voelbaar zijn", zei hij. "De mensen in Oekraïne moeten voelen dat de situatie zich daadwerkelijk ontwikkelt richting vrede en het einde van de oorlog, en niet richting een situatie waarin Rusland alles uitbuit en de aanvallen voortzet."

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio, zelf niet in Abu Dhabi aanwezig, noemde het positief dat voor het eerst sinds lange tijd militaire teams van beide landen samen aan tafel zitten, maar waarschuwde dat praten op zichzelf nog geen vooruitgang betekent.

Van Russische zijde is niet inhoudelijk gereageerd op de gesprekken. Kremlin-woordvoerder Peskov zei dat Russische troepen blijven vechten totdat Kyiv "beslissingen neemt" die een einde aan de oorlog mogelijk maken.

Droneaanval

Afgelopen nacht raakten bij een Russische droneaanval op Kyiv twee mensen gewond. Burgemeester Klytsjko meldde dat woongebouwen beschadigd raakten en dat in een ander district brand uitbrak nadat brokstukken op het dak van een kantoorpand waren terechtgekomen.

Ook viel puin in de buurt van een winkelcentrum en sneuvelden ramen van een kleuterschool. Volgens de Oekraïense luchtmacht vuurde Rusland twee ballistische raketten en 183 drones af, waarvan er 156 werden onderschept.

Screenshots uit een video van de hulpdiensten tonen brandweerlieden aan het werk bij een gebouw dat is beschadigd door de Russische droneaanval:

Vandaag brengt de Poolse premier Tusk een bezoek aan Kyiv. Zijn kantoor deelde beelden van een bezoek aan de herdenkingsmuur voor gesneuvelde Oekraïense soldaten.

Tusk reist samen met minister van Financiën Domanski, die werkt aan een internationale conferentie over de wederopbouw van Oekraïne.

Oliegigant Shell heeft vorig jaar afgesloten met een slecht kwartaal. De nettowinst kwam in de laatste drie maanden van 2025 uit op 4,1 miljard euro. Dat is een daling van 22 procent vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder. Het concern kampte met flink lagere olieprijzen, hogere kosten en hogere belastingen.

De nettowinst kwam in 2025 in totaal uit op 17,8 miljard euro. Dat is 11 procent meer dan de 16,1 miljard euro nettowinst uit 2024. Het gaat daarmee weer iets beter met Shell: de twee voorgaande jaren maakte het bedrijf juist minder winst dan het jaar daarvoor. De komende jaren probeert Shell winstgevender worden, onder meer door kosten te besparen.

Omdat de winst afgelopen jaar dus hoger uitvalt, krijgen aandeelhouders 4 procent meer uitgekeerd. Ook gaat het bedrijf eigen aandelen inkopen. Daardoor hoeven beleggers de winst straks met minder andere aandeelhouders te delen.

Beleggers en analisten kijken bij olieconcerns doorgaans niet naar de nettowinst, maar naar de zogenoemde aangepaste inkomsten om bedrijven met elkaar te vergelijken. Dit cijfer kwam bij Shell vorig jaar uit op 18,5 miljard euro. Dat is een daling van 22 procent.

Het aantal olifanten dat in Thailand wordt ingezet in de toerismesector is weer terug op het niveau van voor de coronacrisis. Dat concludeert dierenbeschermingsorganisatie World Animal Protection in een onderzoek naar de industrie.

De organisatie telde bijna 2900 Aziatische olifanten die voor toerisme worden gebruikt. Dat zijn er iets meer dan in 2019, aldus World Animal Protection, dat al ruim vijftien jaar onderzoek doet naar de olifantenindustrie in Thailand.

De telling is gebaseerd op een veldonderzoek dat werd uitgevoerd tussen februari 2024 en januari vorig jaar. De onderzoekers bezochten in die periode 236 locaties, waar volgens hen een meerderheid van de olifanten (twee op de drie) in slechte omstandigheden leefde. Zo werden ze vastgehouden aan korte kettingen, was er nauwelijks mogelijkheid tot sociale interactie tussen de dieren en stonden ze vaak lange tijd op betonnen vloeren in rumoerige omgevingen.

Misleiding

De dierenbeschermingsorganisatie concludeerde weliswaar dat het aantal olifantenritten flink was afgenomen ten opzichte van het eerste onderzoek, maar stelde ook een toename vast van het aantal locaties dat activiteiten aanbiedt met olifanten, waarbij de dieren bijvoorbeeld gewassen of gevoerd kunnen worden door toeristen.

Dirk-Jan Verdonk, directeur van de Nederlandse tak van World Animal Protection, noemt de afname van de olifantenritten "een duidelijk lichtpunt": de ritten zijn slecht voor het dier zelf en de olifanten worden vaak slecht behandeld en onder erbarmelijke omstandigheden vastgehouden. Wel is hij bezorgd over de toename van de andere olifantenactiviteiten.

Volgens hem worden toeristen met dergelijke activiteiten misleid, "omdat het wordt gepresenteerd als ethisch, terwijl hier nog steeds heel veel leed achter schuilt". Verdonk legt uit dat olifanten voor dergelijke activiteiten onder controle gehouden moeten worden. "En dat betekent dat de olifanten al op heel jonge leeftijd bruut en wreed getraind worden om die menselijke dominantie in te prenten, onder vaak slechte omstandigheden. Dat zie je allemaal niet als argeloze toerist."

Belangrijk voor toerisme

Tegelijkertijd zijn de dieren belangrijk voor het toerisme en de werkgelegenheid in Thailand: ze leveren de sector honderden miljoenen per jaar op. Zo'n honderd jaar geleden leefden er nog ruim 100.000 olifanten in het wild in het land. Door onder meer ontbossing nam dat aantal flink af.

In het verleden werden de dieren vooral ingezet als lastdieren in de houtkapindustrie. Maar toen die industrie eind jaren tachtig grotendeels aan banden werd gelegd na een aantal grote overstromingen, werden de olifanten ingezet voor het toerisme.

World Animal Protection roept niet op tot een direct einde aan de olifantenindustrie in Thailand. Wel vraagt de organisatie reisorganisaties om toeristen niet meer te brengen naar plekken waar toeristen bijvoorbeeld olifanten kunnen wassen.

'Uitfaseren van industrie'

Verder pleiten de onderzoekers voor een herziening van de wetgeving in Thailand rond olifanten in gevangenschap, die "gedateerd en gefragmenteerd" zou zijn. Zo zijn olifanten in het wild in Thailand beschermd, terwijl olifanten in gevangenschap volgens een wet uit 1939 formeel nog worden aangemerkt als vee. Daardoor zitten er tal van hiaten in de wetgeving, aldus de organisatie.

"Daarnaast proberen we de kampen waar het nu slecht is om te vormen naar goede opvangplekken voor olifanten", zegt directeur Verdonk. Toeristen kunnen dan van een afstandje olifanten observeren. Dat kost veel tijd en middelen, legt hij uit, maar betekent volgens hem wel dat er een alternatief is waar een toerist naartoe kan en waar tegelijk werkgelegenheid wordt gecreëerd voor de lokale bevolking.

Verdonk benadrukt wel dat er op deze plekken dan gestopt moet worden met het fokken van olifanten, "zodat deze industrie wel langzaam wordt uitgefaseerd. Anders blijf je die nieuwe aanwas houden. Die dieren worden al snel 50 tot 55 jaar, dus dat betekent dat je weer een halve eeuw vastzit aan de verantwoordelijkheid voor dieren die heel veel zorg nodig hebben. En we zien nu eigenlijk dat dit in een commerciële setting in zo'n lange periode niet te doen valt."

De Amerikaanse tv-presentator Savannah Guthrie heeft in een video op sociale media gevraagd om een teken van leven van haar moeder. Die verdween afgelopen weekend en politie en familie gaan uit van een ontvoering. Ze roepen de daders op contact op te nemen.

"We moeten zeker weten dat ze nog leeft en jullie haar hebben. We willen van haar horen en zijn bereid te luisteren. Zoek alsjeblieft contact", zegt Guthrie in de verklaring die ze met haar broer en zus voorlas. "Wij willen praten, maar we leven in een wereld waarin stemmen en afbeeldingen makkelijk gemanipuleerd kunnen worden."

Savannah Guthrie richt zich in de video samen met haar broer en zus tot de ontvoerders:

De 84-jarige Nancy Guthrie werd zaterdagavond voor het laatst gezien toen haar familie haar na het avondeten thuis afzette in Tucson, Arizona. Toen ze de volgende dag niet in de kerk verscheen, werd alarm geslagen.

Volgens de politie zijn er bij haar huis sporen van braak gevonden. Omdat ze slecht ter been is, gaan rechercheurs er niet van uit dat ze zelf is vertrokken.

Broze gezondheid

Amerikaanse media berichten dat de familie losgeldbrieven heeft ontvangen. De politie kan nog niet zeggen of die echt zijn. De familie-Guthrie hoopt daar met de oproep meer duidelijkheid over te krijgen.

In de videoboodschap benadrukken ze de broze gezondheid van Guthrie, die hartproblemen, een pacemaker en een lage bloeddruk heeft. "Ze is 84, ze heeft een zwak hart, ze heeft constant pijn. Ze heeft haar medicijnen niet bij zich die ze nodig heeft om te leven. Laat haar niet lijden."

De kinderen smeken de ontvoerders om menselijk om te gaan met hun moeder. "Ze is een trouwe vriend, vol liefde en kennis. Praat met haar en kom daar zelf achter", zeggen ze in de boodschap. "Ze heeft liefhebbende kleinkinderen die haar met kusjes overladen."

Savannah, zus Annie en broer Camron richten zich daarnaast tot hun moeder zelf. "Mama, als je dit hoort: je bent een sterke vrouw. Je bent een dierbare dochter van God", drukken ze haar op het hart. "Iedereen zoekt naar je, overal. We zullen niet rusten. Je kinderen rusten niet tot we weer samen zijn."

De 54-jarige Savannah Guthrie is sinds 2012 medepresentator van het populaire NBC-ochtendprogramma Today. Guthrie had vanaf deze week verslag moeten doen van de Olympische Winterspelen in Italië, maar heeft daar vanwege de ontvoering van afgezien.

Verschillende kerken hebben een bijeenkomst gehouden voor de terugkeer van Guthrie. Ook is er een beloning uitgeloofd voor de gouden tip die tot haar terugkeer leidt.

President Trump heeft eveneens gereageerd op de zaak. Hij zegt dat de plaatselijke en federale politie volledig ter beschikking van de familie staan. "We zetten alles in om haar moeder veilig thuis te krijgen."

In West-Brabant waarschuwt waterschap Brabantse Delta voor een zeer droog voorjaar. Het waterschap roept inwoners, boeren en bedrijven op zuinig om te springen met water en het op te slaan waar het kan.

"We maken mensen liever niet bang, maar wel bewust van de situatie. We zitten nog steeds in een historisch droge periode", zegt bestuurder Rian Govers-Gabriëls van Brabantse Delta tegen Omroep Brabant.

Het grondwater en andere waterpeilen staan erg laag voor de tijd van het jaar. Als er in de komende weken weinig neerslag valt, stevent de regio af op nog meer droogte. "Door nu bewust met water om te gaan, voorkomen we grotere problemen later in het jaar", zegt Govers-Gabriëls.

Sneeuw niet genoeg

Waterschap De Dommel in Oost-Brabant erkent het probleem. "Je weet nooit wat er nog valt aan regen, maar bij het uitblijven daarvan wordt het alleen maar droger. Dit vormt langzaam een probleem", zegt adviseur Jeannette van Boerdonk.

Volgens Van Boerdonk is de situatie in Oost-Brabant niet veel beter door een zeer droge zomer- en herfstperiode. Het sneeuwdek in januari heeft niet genoeg geholpen. "10 centimeter sneeuw levert slechts 10 millimeter water op. Dat is onvoldoende om tekorten aan te vullen, ook op plekken waar meer sneeuw is gevallen", zegt Van Boerdonk.

Na de sneeuwval was er nauwelijks nog neerslag. "Dat is uitzonderlijk, want juist in de winter valt normaal gesproken veel regen."

Regenton

Het waterschap geeft inwoners de tip om een regenton in de tuin te plaatsen om water vast te houden. Zo kan het regenwater later in een droge periode worden gebruikt om bijvoorbeeld de tuin mee te sproeien.

Alphabet, het moederbedrijf van Google, heeft het afgelopen jaar een recordomzet van meer dan 400 miljard dollar geboekt. Dat is 15 procent meer dan een jaar eerder. Dat maakte het Amerikaanse technologiebedrijf bekend bij de presentatie van de jaarcijfers.

De recordomzet is onder andere te danken aan gestegen advertentie-inkomsten. Ook Alphabets videoplatform YouTube behaalde goede resultaten. De inkomsten van dat platform waren voor het eerst meer dan 60 miljard dollar. "2025 was een fantastisch jaar voor het bedrijf", zei Alphabet-topman Sundar Pichai.

Alphabet is het op twee na grootste bedrijf ter wereld, gekeken naar de huidige beurswaarde. Het bedrijf passeerde onlangs de grens van 4000 miljard dollar aan beurswaarde. Op dit moment zijn alleen techbedrijf Apple en chipfabrikant Nvidia groter.

Topman Pichai zei tijdens de presentatie dat Alphabet de komende tijd nog meer geld wil steken in de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie. Ook wil hij blijven investeren in de eigen zelfrijdende taxidienst Waymo. De zelfrijdende taxidienst heeft inmiddels al zo'n 400.000 ritten per week in de Amerikaanse steden waar ze al de weg op mogen.

De tarieven voor het opladen van elektrische auto's verschillen sterk per gemeente. Dat concludeert de ANWB uit een vergelijkend onderzoek. Het landelijke gemiddelde ligt op 0,48 euro per kilowattuur. Het goedkoopst is opladen in Nederweert, gemiddeld 0,33 euro, het meest betaal je in Oegstgeest, bijna 0,70 euro per kWh.

In het onderzoek heeft de ANWB gekeken naar alle laadsessies van vorig jaar bij openbare palen. Dat waren er meer dan 5,9 miljoen. Daarbij is alleen gekeken naar reguliere laadpalen; snellaadpalen zijn niet meegenomen.

Gemeenten zijn in Nederland de eerst verantwoordelijke voor het plaatsen van laadpalen. Dat gebeurt meestal via een opdracht aan een commerciële partij, een concessie. Daaraan worden wel voorwaarden gesteld, zoals een maximumprijs per kWh.

Samenwerken goedkoper

Veel gemeenten werken samen, zoals in Noord-Brabant en Limburg. Zij vormen samen een concessiegebied en de gemiddelde laadkosten zijn er laag. In gemeenten die zich niet hebben aangesloten, is opladen veel duurder. Zo is het verschil tussen de buurgemeenten Nederweert (0,33 euro) en Asten (0,62 euro) maar liefst 0,29 euro per kWh.

Ook in Zuid-Holland werken veel gemeenten samen. Daar is de gemiddelde prijs 0,40 tot 0,45 euro per kWh, terwijl in gemeenten die niet meedoen, zoals Leiden, Oegstgeest en Leiderdorp, de hoogste prijzen van het land worden betaald, bijna 0,70 euro.

Gemeenten hebben dus behoorlijk veel invloed op de kosten van elektrisch rijden voor hun inwoners, concludeert de ANWB, vooral voor mensen die geen eigen laadpaal hebben en zijn aangewezen op de publieke palen. Overstappen op elektrisch rijden wordt aantrekkelijker en sneller rendabel bij lage en uniforme tarieven, zegt de bond.

Tien gemeenten krijgen een boete van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) van in totaal 250.000 euro voor het overtreden van privacywet AVG. De gemeenten hebben dossiers met gevoelige informatie over islamitische inwoners verwerkt, zonder dat die daarvan afwisten.

Dat de gemeenten heimelijk onderzoek hadden laten doen, kwam in 2021 aan het licht. In de rapporten staat onder meer gevoelige informatie over de geloofsovertuiging van moslims en andere persoonlijke informatie over hen en hun families.

De gemeenten mochten die informatie niet hebben. Een deel van de rapporten is ook verstrekt aan de politie, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

De gemeenten die een boete krijgen zijn Delft, Ede, Eindhoven, Haarlemmermeer, Hilversum, Huizen, Gooise Meren, Tilburg, Veenendaal en Zoetermeer.

Zorgen over extremisme

AP-voorzitter Aleid Wolfsen zegt dat mensen in islamitische gemeenschappen zijn onderzocht zonder dat ze dat zelf wisten. "De gemeenten hadden geen enkele grond om die informatie te hebben. De privacy van de getroffen mensen is ernstig geschonden. Dat heeft het vertrouwen in veel gemeenten geschaad."

Door zorgen in de samenleving over extremisme en terrorisme drongen de Rijksoverheid en de NCTV aan op een stevige lokale aanpak van radicalisering en het voorkomen van uitreizen, verklaart de AP. Die zorgen werden aangewakkerd door onder meer de oorlog in Syrië en aanslagen in onder meer Parijs (2015) en Brussel (2016).

Foto's

Gemeenten kregen een centrale rol in de aanpak. Sommige schakelden op advies van de NCTV een extern onderzoeksbureau in om informatie over islamitische gemeenschappen te verzamelen, zegt de AP. Daarbij werden lokale structuren en belangrijke mensen in moskeeën in kaart gebracht.

Het verschilt per gemeente wat er in de rapporten staat. Soms is alleen het geloof van mensen beschreven, soms zijn ook foto's, informatie over familie en informatie over spanningen binnen een moskee toegevoegd.

Verkeerde aanpak

De Autoriteit Persoonsgegevens noemt de overtredingen zeer ernstig en zegt dat achteraf kan worden vastgesteld dat gemeenten zich onvoldoende bewust zijn geweest van hun rol en verantwoordelijkheid.

Volgens Wolfsen is de werkwijze van de gemeenten schadelijk geweest voor de getroffenen. "Gemeenten erkennen nu dat hun aanpak verkeerd was. Zij hebben al stappen gezet om de relatie met moslimgemeenschappen te herstellen."

Excuses in Delft

De gemeente Delft heeft na jaren excuses aangeboden voor het onderzoek dat in 2017 naar de islamitische gemeenschap in de stad werd gedaan. Onder meer het bestuur en de bezoekers van de Al-Ansaar-moskee werden onderzocht.

"Ik ben mij bewust van de impact en de pijn die dit onderzoek heeft veroorzaakt", zegt burgemeester Alexander Pechtold. Hij onderstreept dat er bij het onderzoek geen belastende informatie is gevonden.

Pechtold zegt te werken aan het herstellen van het vertrouwen en hoopt de samenwerking te versterken en verder uit te breiden.

Voorzitter van de moskee Abdelmonim Maanaoui reageert op de website van de gemeente. "Het geheime onderzoek heeft ons veel pijn gedaan, juist omdat wij altijd een goede relatie met de gemeente hebben gehad." Hij is blij met de excuses van de gemeente Delft en zegt net als de burgemeester vooruit te willen kijken.

Goedemorgen! De coalitiepartijen D66, VVD en CDA sluiten naar verwachting vandaag een akkoord over de verdeling van de ministersposten. Beoogd premier Jetten liet gisteren al doorschemeren dat er waarschijnlijk geen ministeries bij komen. En de Nederlandse waterpolosters kunnen Europees kampioen worden.

Eerst het weer: de bewolking overheerst, de zon weet slechts her en der kortstondig door te breken. In het zuiden volgt later op de dag wat regen. Daar wordt het 6 tot 8 graden, in het noordoosten komt de temperatuur rond het vriespunt uit.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

VN-chef Guterres heeft zijn zorgen geuit over het aflopen van het kernwapenverdrag tussen de Verenigde Staten en Rusland. Hij ziet het als een bedreiging voor internationale vrede en veiligheid. Guterres roept beide landen op om het vandaag aflopende verdrag nieuw leven in te blazen.

"Voor het eerst in meer dan een halve eeuw staan we voor een wereld zonder enige bindende afspraken over strategische kernwapens van Rusland en de VS, de twee staten die het gros van de wereldwijde voorraad nucleaire wapens bezitten", sprak Guterres.

De timing kan volgens hem niet slechter. Het risico dat een kernwapen wordt ingezet is in tientallen jaren niet zo groot geweest, zo waarschuwt hij.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

In 2015 bracht New Wave een album uit op Spotify. Onverwacht wonnen ze de Popprijs. Ruim tien jaar later keert het hiphopcollectief met onder anderen Lil'Kleine, Ronnie Flex en Frenna terug voor vijf jubileumconcerten in de Ziggo Dome.

Fijne dag!

Misschien heb je 'm al binnen: de brief met de gemeentelijke belastingen. Ook dit jaar gaan die omhoog: de opbrengsten voor gemeenten stijgen met gemiddeld 6,5 procent. Gemeenten verwachten in totaal zo'n 15 miljard euro binnen te halen. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van de gemeentebegrotingen.

De gemeenten halen het meeste binnen via de onroerendezaakbelasting (ozb), de parkeerkosten, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Samen moet dat 13 miljard euro opbrengen. Vooral de eerste twee brengen veel op.

De afgelopen twee jaar steeg de ozb, de belasting voor het bezitten van een eigen huis, ook al. "Dat het nu weer omhooggaat, heeft deels te maken met hogere tarieven en dat de huizen meer waard zijn geworden", zegt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen.

'Niet-woningen'

Van de vier grote steden is de stijging het grootst in Utrecht, waar de ozb-opbrengsten met bijna 10 procent toenemen. Met 2,6 procent is de stijging in Den Haag het laagst. In Amsterdam en Rotterdam stijgt de ozb met zo'n 5,5 procent.

Volgens Van Mulligen is Amsterdam een vreemde eend in de bijt omdat de tarieven voor woningen daar zijn verlaagd. "Het kan wel voorkomen dat mensen meer moeten betalen omdat de waarde van hun huis is gestegen. Maar het zijn vooral de tarieven voor 'niet-woningen' zoals bedrijfsgebouwen die verhoogd zijn."

Naar verwachting komt er ruim 6 miljard euro binnen via de ozb. Gemeenten bepalen zelf hoe ze dat geld besteden. Dat geldt niet voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing. Gemeenten moeten het geld ook echt uitgeven aan het ophalen en verwerken van afval en het beheer en onderhoud van het riool.

Parkeren wordt opnieuw duurder

Ook de parkeerkosten gaan opnieuw omhoog, vooral in Amsterdam, waar het aantal gebieden met betaald parkeren is uitgebreid. Ook de tarieven van parkeergarages zijn toegenomen door stijgende kosten van onderhoud.

De toeristenbelasting stijgt eveneens. Die moet gemeenten ruim 650 miljoen opleveren. Vooral in grote steden als Amsterdam worden meer toeristen verwacht. Er zijn ook gemeenten die de belasting nieuw hebben ingevoerd.

Daarnaast innen sommige gemeenten voor het eerst ook belasting over het verblijf van arbeidsmigranten. "Die mensen staan niet ingeschreven en daar maakt de gemeente ook kosten voor", zegt Van Mulligen. "Als er dus problemen zijn om de begroting rond te krijgen, is dat ook een manier om aan geld te komen."

'Ravijnjaar' uitgesteld

Gemeenten spraken lange tijd over een ravijnjaar, maar uit onderzoek blijkt dat het toch wat beter gaat met de financiën van gemeenten. Volgens Van Mulligen valt het voor dit jaar wel mee. "Het ravijnjaar is wat uitgesteld en de reserves zijn er nog."

Vorig jaar april heeft het kabinet besloten om 3 miljard beschikbaar te maken voor gemeenten. Daarmee is het ravijnjaar opgeschoven.

Officieel staat nog niets op papier, toch verhitten plannen voor een Belgisch tolvignet de gemoederen tussen Nederland en de zuiderburen nu al. Bezorgde reacties uit Nederland brengen de Belgen nog niet op andere ideeën over het vignet, dit voorjaar moet een plan op papier staan.

Eind vorige maand lekten de eerste ideeën uit. Het vignet moet er vanaf 1 januari 2027 komen en zou jaarlijks zo'n 100 à 120 euro gaan kosten. De onderhandelingen zijn nog in volle gang, maar de opbrengsten (130 miljoen euro) staan al wel ingeboekt op de Vlaamse begroting van volgend jaar. De voornemens zijn dus serieus.

Een groot deel van de Tweede Kamer mort erover. Kamerleden willen dat demissionair minister Tieman (BBB) zich inzet om het Belgisch plan van tafel te krijgen. De Nederlandse ambassadeur in België heeft al contact met de Vlaamse regering, zegt Tieman tegen de NOS. Hij wil op korte termijn ook zelf in gesprek met de verantwoordelijk Vlaams minister.

'Belachelijk', 'Veel te duur, hoe komen we daar nog vanaf?' 'Laten ze eerst die slechte snelwegen maar eens verbeteren'. De reacties van aangesproken Nederlanders op het laatste pompstation voor de Belgische grens laten zich raden. Iets milder gestemd raken ze als ze horen dat de bedoeling is dat het geld gebruikt wordt voor de verbetering van de snelwegen in Vlaanderen en Wallonië.

Heisa

Iedereen die de grens naar België weleens overrijdt, weet het uit eigen ervaring: de gladde snelwegen houden plotsklaps op en maken plaats voor matig, soms ronduit slecht onderhouden rijbanen. Dat het nu alleen de Vlamingen en de Walen zijn die betalen voor de snelwegen vinden de Belgen niet fair.

"Diegenen die er ook volop gebruik van maken, de 6,5 miljoen buitenlanders die massaal over onze wegen razen, dragen niets bij", zei Vlaams minister van Financiën Ben Weyts onlangs in het Vlaams Parlement. De plannen om via die buitenlanders veel meer te kunnen gaan investeren, kunnen in Vlaanderen op brede politieke support rekenen. Van links tot rechts, de steun voor het tolvignet is vrijwel eensgezind.

"Ik snap de heisa in Nederland", zegt Jasper Pillen, parlementariër voor de Vlaamse liberale oppositiepartij Anders. "Het is logisch, niemand betaalt graag mee aan het gebruik van wegen in een ander land." Hij steunt de ideeën, maar is kritisch over de haalbaarheid van de invoeringsdatum over tien maanden. "In politieke termen is dat overmorgen. Ik betwijfel of het de minister echt zal lukken om een volledig sluitend plan te kunnen maken."

Discriminatie

Er kleven allerlei juridische haken en ogen aan het tolvignet. Al eerder probeerde Duitsland een tolvignet in te voeren, in 2017 daagden de Oostenrijkers, met steun van Nederland, hen voor het Europese hof van Justitie.

Oostenrijk kreeg gelijk: Europese regels staan niet toe dat buitenlanders via een tolvignet moeten betalen voor het gebruik van snelwegen terwijl de inwoners van dat land zelf een compensatie krijgen voor de kosten van het vignet. Dat is discriminatie, oordeelde de rechter.

Niemand in België wil dat de Vlamingen en de Walen zélf meer moeten betalen voor de snelwegen. De inwoners zouden dan op een of andere manier weer gecompenseerd moeten worden. Maar om daar juridisch houdbare wetgeving voor te verzinnen, is nog niet zo makkelijk, denkt Pillen. "Die regeling die minister Weyts hier in Vlaanderen wil afkloppen, die moet juridisch van beton zijn. Want anders zal Europa zeggen, u kunt dat niet maken."

'Kinderachtig'

In 2007 probeerden de Belgen al eens een tolvignet in te voeren. Ook destijds leidde het tot frictie tussen de buren. Toenmalig premier Jan Peter Balkenende slaagde erin zijn collega Yves Leterme te overtuigen. Die liet na een bijeenkomst tussen de twee in het Catshuis weten dat hij het plan bij nader inzien ouderwets vond. Het stierf een stille dood. Maar bijna twintig jaar later is het weer helemaal terug op de politieke agenda.

Voorlopig lijkt de verantwoordelijk minister van de Vlaams-nationalistische partij N-VA nog niet onder de indruk van het protest uit Nederland. "Er wordt gestaag verder gewerkt aan de plannen", zei Ben Weyts gisteren in het Vlaams Parlement. In het nieuwe plan moet wel ook de optie komen om een goedkoper vignet voor bijvoorbeeld een dag of tien dagen aan te schaffen.

Als het vignet er inderdaad komt, pleit de fractie van Denk voor tegenmaatregelen. Belgen die Nederland in willen rijden, zouden dan óók moeten betalen. Ook demissionair minister Tieman sluit tegenmaatregelen niet uit, al zal zijn opvolger daarover moeten beslissen. Niet iedereen bij het tankstation vlak voor de Belgische grens is daarvoor te porren. "Dit is al zo'n kinderachtige actie van de Belgen, tot dat niveau moeten wij ons niet verlagen."

In een flat in Leeuwarden is vannacht brand uitgebroken, meldt de veiligheidsregio. Die woedde in een op de begane grond van een woning aan de Trosdravik. Bewoners moesten de flat verlaten.

De bewoner van de woning waar de brand woedde, wist op tijd weg te komen.

De brandweer slaagde erin te voorkomen dat de brand oversloeg naar andere woningen. Wel verspreidde de rook zich in het gebouw. De brand brak rond 03.30 uur uit en was een uur later onder controle.

Twee bewoners van het zes verdiepingen tellende flatgebouw zijn door ambulancepersoneel gecontroleerd omdat ze rook hadden ingeademd. Ze hoefden niet naar het ziekenhuis.

De andere verdiepingen worden gecontroleerd op koolmonoxide. Daarna kunnen de bewoners vermoedelijk terug.