NOS Nieuws - Algemeen

De zomertijd gaat vannacht in. Om 02.00 uur wordt de klok een uur vooruitgezet en wordt het 03.00 uur. Dat betekent voor veel mensen een kortere nacht slaap, maar voor mensen in de nachtdienst ook een kortere nacht werk.

Door de zomertijd is het 's ochtends iets langer donker en 's avonds wat langer licht.

Discussie

Al jaren is de zomertijd een groot punt van discussie, omdat de vraag is of de voordelen van meer daglicht opwegen tegen de nadelen. Zo hebben veel mensen moeite met het wennen aan de nieuwe tijden. Zij zien het als een verstoring van het bioritme.

Het kabinet-Rutte III deed onderzoek naar het halfjaarlijkse verzetten van de klok. Uit een peiling bleek toen dat er voor geen enkel plan (altijd zomertijd, altijd wintertijd of het systeem aanhouden) een meerderheid te vinden was onder Nederlanders.

Energie besparen

De zomertijd werd voor het eerst ingevoerd in 1916 tijdens de Eerste Wereldoorlog, om kolen te besparen. De jaren daarna werd bijna alle jaren de zomer- en wintertijd aangehouden, tot en met 1945. Daarna volgde een aantal decennia waar de klok niet twee keer per jaar werd verzet.

In 1977 werd de zomertijd opnieuw ingevoerd om energie te besparen, ten tijde van de oliecrisis. Sinds 1980 is de zomertijd ook Europees geregeld.

Weinig actie

Niet alleen in Nederland leidt het verzetten van de klok tot discussie. Zo stelde de Europese Commissie in 2018 voor om het systeem af te schaffen en binnen de Europese Unie permanent de zomertijd aan te houden. Dat voorstel haalde het niet.

Ook buiten Europa klinkt kritiek. De Amerikaanse president Trump zei ooit dat hij wil afstappen van het systeem, omdat hij het onhandig en duur vindt.

Sindsdien is er weinig van alle plannen vernomen. Voorlopig verandert er dus niets, behalve twee keer per jaar de klok.

In oktober gaat de wintertijd weer in en gaat de klok een uurtje terug. Dat gebeurt altijd in het laatste weekend van die maand, dit jaar op zondag 25 oktober.

Ten zuiden van het Griekse eiland Kreta zijn zeker 22 bootmigranten omgekomen. 26 opvarenden, onder wie een kind en een moeder, overleefden de tocht op de Middellandse Zee. Zij zijn door de Europese grensbewakingsorganisatie Frontex overgebracht naar Kreta.

Volgens de Griekse kustwacht raakten de mensen op de rubberboot de weg kwijt en hadden ze zes dagen geen eten en drinken. Waarschijnlijk werd dat veel opvarenden fataal.

De migranten die de oversteek hadden overleefd, vertelden aan de Griekse autoriteiten dat zij de overleden passagiers overboord moesten gooien. Dat zouden ze hebben moeten doen in opdracht van een mensensmokkelaar.

Libië

Twee mannen uit Zuid-Sudan zijn aangehouden. Zij worden verdacht van mensensmokkel en moord door nalatigheid. De verdachten zijn 19 en 22 jaar oud. Volgens de kustwacht kwamen 21 van de overlevenden uit Bangladesh, vier uit Zuid-Sudan en een uit Tsjaad.

De boot had een week geleden de haven van de Oost-Libische stad Tobruk verlaten. Mensenrechtenorganisaties en ook de Verenigde Naties hebben herhaaldelijk de noodklok geluid over de slechte behandeling van migranten in Libië. Ook de weersomstandheden waren de afgelopen dagen slecht.

Overvol en grote tekorten

De laatste maanden is het aantal migrantenboten dat vanuit Libië naar Griekenland vertrekt toegenomen. De eilanden Kreta, Chrisi en Gavdos liggen het dichtst bij de Afrikaanse kust.

Volgens de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR kwamen er in 2025 minstens 41.696 mensen over de Middellandse Zee aan in Griekenland. Dit jaar zijn er tot nu toe ruim 4000 aangekomen. De omstandigheden op de routes op de Middellandse Zee zijn vaak ruig. Ook zijn boten vaak overvol en er is een groot tekort aan voedselvoorraden en reddingsvesten.

Bij de oversteek in het oostelijke Middellandse Zeegebied zijn vorig jaar minstens 103 mensen omgekomen of vermist geraakt. Afgelopen december kapseisde ten zuiden van Kreta een migrantenboot. Daarbij kwamen achttien mensen om het leven. Zij waren mogelijk door onderkoeling gestorven.

In Londen hebben tienduizenden mensen gedemonstreerd tegen extreemrechts en racisme. De demonstranten richtten hun protest onder meer tegen de radicaal-rechtse anti-immigratiepartij Reform UK. De partij van Nigel Farage voert de peilingen aan in het Verenigd Koninkrijk.

De demonstranten liepen door het centrum van Londen langs Trafalgar Square, waar ze naar muziek en toespraken luisterden. Onder anderen leden van de Britse reggaeband UB40, Fontaines D.C. en zangeres Jessie Ware spraken de demonstranten toe. De mars eindigde in de buurt van het Britse parlementsgebouw.

Pro-Palestijnse mars

De demonstratie werd georganiseerd door Together Alliance. Dat is een coalitie van honderden maatschappelijke organisaties, vakbonden en prominente figuren. Het is niet duidelijk hoeveel mensen er precies op de been waren. De organisatie zegt een half miljoen, de politie in Londen houdt het op 50.000.

Op spandoeken waren leuzen te zien als "bestrijd onwetendheid, niet immigranten", "verwerp racistische leugens", "ik woon liever naast een immigrant dan naast een parlementslid van Reform UK". Sommige demonstranten liepen met een Iraanse of Oekraïense vlag. Er was tegelijk ook een pro-Palestijnse mars.

Een impressie van de demonstratie:

De mars volgt op een grootschalig anti-immigratieprotest vorig jaar in Londen. Daarbij liepen zo'n 110.000 mensen mee. Het protest werd georganiseerd door de extreemrechtse anti-islamactivist Stephen Yaxley-Lennon, beter bekend als Tommy Robinson. Het was een van de grootste radicaal-rechtse demonstraties van de laatste decennia in Londen.

In de Venezolaanse hoofdstad Caracas is het voormalige partijkantoor van oppositieleider María Corina Machado heropend. Een grote menigte vertegenwoordigers en aanhangers van de partij Vente Venezuela had zich bij het gebouw verzameld.

Na de omstreden presidentsverkiezingen van 2024 werd het gebouw bestormd door gewapende mannen, nadat toenmalig president Maduro had opgeroepen om Machado te arresteren. Beveiligers werden overmeesterd, deuren vernield en muren beklad. Ook werden documenten en apparatuur meegenomen. Sindsdien was het kantoor gesloten.

"Vente is weer thuis!", schrijft Machado nu op X. "We gaan voor volledige democratie en vrijheid." Machado won het afgelopen jaar de Nobelprijs voor de Vrede, voor haar inzet voor de democratie in haar land.

Machado zit nog steeds in het buitenland, maar zei eerder deze maand binnen enkele weken terug te keren. Op dit moment zou ze in de Verenigde Staten zijn.

De poort werd feestelijk geopend, meldt de partij op X.

Vertegenwoordigers van de oppositiepartij uit het hele land reisden af naar de hoofdstad om bij de opening te zijn. De doelstelling is duidelijk: de partij wil kunnen regeren. "We gaan regeren, voor iedereen", zei Henry Alviarez, landelijk coördinator van de partij. "Zonder haat en zonder wrok." Internationaal wordt de oppositie erkend als de daadwerkelijke winnaar van de presidentsverkiezingen.

De heropening van het kantoor markeert een grote stap voor de oppositie in Venezuela. Tegenstanders van het regime worden al lange tijd uitgesloten van de politiek en zijn niet veilig in eigen land. Oppositieleden, activisten en ook journalisten worden stelselmatig gevangengenomen en elke vorm van protest wordt hard neergeslagen.

Toch lijkt er sinds de ontvoering van Maduro een langzame verandering gaande, waarbij protesten tegen de regering toenemen en lijken te worden toegelaten. Vorige maand gingen studenten massaal de straat op, iets wat ondenkbaar was na de presidentsverkiezingen.

Deze week nog protesteerden honderden mensen in Caracas, onder wie leraren en zorgmedewerkers. Zij eisten een verhoging van het minimumloon.

Twee mensen hebben vannacht geprobeerd een explosief te laten afgaan bij het pand van de Bank of America in Parijs. De Franse minister Nuñez van Binnenlandse Zaken spreekt van een "gewelddadige actie van terroristische aard". Een van de twee verdachten is aangehouden.

Het tweetal werd door politieagenten gezien bij de ingang van de bank. Een van hen stond op het punt een zelfgemaakt explosief tot ontploffing te brengen toen hij werd aangehouden. Het gaat om een 17-jarige jongen. Hij zegt dat hij via Snapchat is geronseld om de aanslag te plegen. Daarvoor zou hij 600 euro krijgen. De politie is nog op zoek naar de andere verdachte.

Arc de Triomphe

Met wat voor explosief materiaal de twee in de weer waren, wordt nog onderzocht. Het onderzoek is overgedragen aan de antiterreurafdeling van de politie in Parijs en het nationale bureau voor terrorismebestrijding.

Le Journal du Dimanche spreekt van een "amateuristische poging met potentieel ernstige gevolgen". Volgens de krant was de politie op het moment van de aanslag op patrouille in de straat van de bank, niet ver van de bekende winkelstraat Champs-Élysées.

Sinds de oorlog in het Midden-Oosten een maand geleden begon zijn de Franse autoriteiten extra waakzaam bij Amerikaanse en Israëlische of Joodse instellingen. "De waakzaamheid blijft hoger dan ooit", aldus Nuñez. De minister gaf geen commentaar op een mogelijk verband met de oorlog in Iran.

In Oekraïne zijn zeker vijf mensen gedood bij Russische droneaanvallen. Dat melden Oekraïense autoriteiten. Rusland zou Oekraïne afgelopen nacht bestookt hebben met ruim 270 drones.

Het grootste deel van die drones werd onderschept, maar onder meer de Oekraïense stad Odesa werd zwaar getroffen. In de havenstad kwamen zeker twee mensen om het leven. De aanvallen waren gericht op een kraamkliniek, woningen, bedrijven, de haven en civiele infrastructuur, schrijft de Oekraïense president Zelensky op X.

Zelensky noemt het "pure terreur, gericht op gewone burgers". Ook de steden Poltava en Dnipro werden vannacht getroffen. Op veel plekken wordt nog in het puin gezocht naar mensen.

Golfstaten

Deze week bezocht Zelensky meerdere landen in de Golfregio. Daar sloot hij akkoorden met Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten, om samen te werken op het gebied van defensie en veiligheid. De president bood aan om Oekraïense drone-expertise in te zetten bij het afweren van Iraanse aanvallen op de Golfstaten.

Begin deze maand zei Zelensky zijn beste experts naar het Midden-Oosten te sturen, om te helpen bij het neerhalen van drones.

Ook vandaag maakte de president afspraken in Doha. Daar ontmoette hij de emir van Qatar, al-Thani, en de Qatarese premier. Volgens Zelensky zijn daar defensieafspraken gemaakt voor de komende tien jaar.

In ruil voor de steun wil Zelensky beschikken over de raketten die de Golfstaten nu gebruiken om Iraanse drones af te weren. De landen kopen die van de Verenigde Staten, maar de raketten zijn schaars.

Deze week schreef The Washington Post dat de Verenigde Staten overwegen de wapens die bestemd zijn voor Oekraïne, naar het Midden-Oosten te sturen. Of dat zal gebeuren is niet zeker. Gevraagd naar een reactie op de berichtgeving zei president Trump dat de VS "voortdurend wapens een andere bestemming geeft". De Oekraïense ambassadeur in de VS zei dat Kyiv zijn partners op de hoogte houdt van wat het land nodig heeft, maar sprak ook van een "periode van grote onzekerheid".

Voorjaarsoffensief

Eerder deze week voerde Rusland ook grootschalige aanvallen uit op Oekraïense steden. Dinsdag gebeurde dat op klaarlichte dag, iets wat zelden voorkomt. Daarbij werd bijvoorbeeld het oude centrum van de stad Lviv getroffen.

De aanvallen vallen samen met een nieuw Russisch voorjaarsoffensief, wat volgens Oekraïne vorige week begon. Volgens de Oekraïense legerleiding is dat offensief al mislukt. Deskundigen zien dat beide partijen hun aanpak iets hebben aangepast, waarbij vooral de Russen grote verliezen lijden.

Oekraïense drone-expertise blijkt cruciaal voor de oorlog in het Midden-Oosten, vertelt correspondent Christiaan Paauwe in deze video:

De afgelopen maand was het stil vanuit Jemen. Waar andere bondgenoten van Iran zich al snel mengden in de oorlog tegen Israël en de Verenigde Staten, hielden de Houthi's hun kruit juist droog.

Tot afgelopen nacht: de gewapende groepering vuurde naar eigen zeggen meerdere ballistische raketten af op Israël. Het Israëlische leger zegt één raket te hebben onderschept, "maar je kan toch wel spreken van een escalatie", zegt defensie-expert en voormalig luchtmachtofficier Patrick Bolder. "Al was het te verwachten."

Hoewel er geen gewonden zijn gevallen, vergroot de aanval wel de druk op Israël, zegt Bolder. "Israël voert straks een vierfrontenoorlog: tegen Iran, Hezbollah, Hamas en de Houthi's. Je moet dan ook overal aanwezig zijn om dat de kop in te drukken. Al zullen ze steun krijgen van de VS."

Journalist en Jemenkenner Anthon Keuchenius voegt daaraan toe dat Israël veel minder kennis en inlichtingen heeft over de Houthi's dan bijvoorbeeld over Hezbollah of Hamas. "Jemen is een groot land met veel bergen. Dat maakt de Houthi's moeilijk te raken."

Wie zijn de Houthi's?

De Houthi's zijn de belangrijkste gewapende groepering in de Jemenitische burgeroorlog. Ze hebben een groot deel van het noorden en westen van het land onder controle, waaronder hoofdstad Sanaa.

De Houthi's zijn sjiitisch en worden gesteund door Iran. Ze zijn tegen invloed van de VS en Israël in de regio en zijn onderdeel van Irans As van Verzet. Ook Hezbollah in Libanon en Hamas in de Gazastrook horen daarbij.

Sinds het staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas vorig jaar is ingegaan, hielden de Houthi's zich rustig en werden er geen raketten meer afgevuurd naar Israël. Hoewel ze vorig jaar nog wel hard geraakt werden door Israël en de VS is het voor Keuchenius moeilijk in te schatten hoe sterk ze nou zijn.

"Ze kunnen tegenwoordig zelf raketten maken en zijn niet meer zo afhankelijk van Iran. De Houthi's zijn allang niet meer een rebellengroep. Ze zijn gewoon de regering daar, met een regime zoals in Noord-Korea en kunnen dus heel veel."

Bolder benadrukt dat er nu niet meteen een enorme oorlog met de Houthi's zal uitbreken, "maar als ze net als Iran elke dag een raket afvuren dan gaat toch wel de hele dag het luchtalarm af in Israël".

Houthi's tegen Saudi-Arabië

Op de achtergrond zijn de Houthi's ook in onderhandeling met buurland Saudi-Arabië over een vredesovereenkomst. "Het Houthiregime vindt dat het olie-inkomsten is misgelopen in een lange oorlog die Saudi-Arabië tegen hen begon nadat zij in 2014 de macht grepen in het noorden van Jemen", zegt Keuchenius. "De Saudiërs zien nu ook dat afkopen misschien beter is dan het gevecht aangaan. Want de Houthi's blijken niet te verslaan."

Mogelijk was deze raketaanval dan ook een drukmiddel in de onderhandelingen met Saudi-Arabië, denkt Keuchenius. Hij ziet dat de status van de Houthi's de afgelopen jaren flink is gegroeid. "Alle leden van de As van Verzet zagen hun leiders gedood worden, behalve de Houthi's", geeft hij als voorbeeld. "Ze hebben echt een machtspositie."

Net als Iran en Hezbollah zullen de Houthi's het militair waarschijnlijk altijd afleggen tegen Israël en de VS. Daarom kiezen ze, net als tijdens de Gaza-oorlog, voor een asymmetrische oorlog, waarbij ze niet direct de confrontatie zoeken met het Israëlische en Amerikaanse leger. Daarin hebben ze een belangrijke troefkaart, ziet Bolder.

"Ze zouden bijvoorbeeld zomaar de doorvaarroute in de Rode Zee kunnen afsluiten. Dan hebben ze het Westen behoorlijk bij de ballen. Daar ligt ons zwakke punt, omdat we daar economisch zo afhankelijk van zijn."

Hoewel de schade na de aanval van vannacht meeviel, zal de druk op de Israëlische premier toenemen, zeggen beide experts. "Netanyahu zal zich toch moeten verantwoorden", aldus Bolder. "Hij heeft gezegd Israël altijd veilig te houden, maar je ziet dat er geregeld een Iraanse raket door de verdediging heen kan komen."

"Of de Houthi's meer aanvallen zullen uitvoeren, is lastig te zeggen", voegt Keuchenius toe. "Ze houden er in ieder geval rekening mee dat de VS en Israël hard zullen terugslaan."

Liveblog

Volg de laatste ontwikkelingen van de oorlog in het Midden-Oosten in ons liveblog.

Er moet een groot landelijk onderzoek komen naar misstanden bij vruchtbaarheidsklinieken. Daarvoor pleiten verschillende organisaties na nieuwe onthullingen over fouten die zijn gemaakt met donorzaad. Volgens de organisaties moeten de misstanden niet los van elkaar worden bekeken maar als één geheel.

"Het wordt steeds per kliniek onderzocht", zegt Jelmer Soes van expertisecentrum Fiom tegen Omroep Gelderland. Fiom beheert de DNA-databank van donoren en donorkinderen. "Maar het is nu zo vaak op verschillende plekken misgegaan."

Nieuwsuur bracht deze week onder meer naar buiten dat de commerciële vruchtbaarheidskliniek MCK Leiderdorp veel meer fouten maakte dan tot nu toe bekend was.

Zo gebruikte de kliniek zaad van 'te oude' mannen:

Historicus Adriejan van Veen van de Radboud Universiteit onderzoekt hoe inseminatiefraude tussen de jaren 70 en 2004 werd gepleegd. "Om te begrijpen hoe en waarom dit kon gebeuren, moet je naar het systeem kijken", zegt hij tegen Omroep Gelderland. "Niet naar losse artsen of incidenten. Er moet tot op de bodem worden uitgezocht hoe dit kon gebeuren."

Misstanden

Sinds de jaren 40 is kunstmatige inseminatie met donorzaad mogelijk in Nederland. De afgelopen jaren blijkt dat daar veel mee is gefraudeerd. Dat wordt nu pas ontdekt doordat DNA-onderzoek het afgelopen decennium een stuk laagdrempeliger is geworden, waardoor dat goed toegankelijk is voor donorkinderen.

Artsen als Jan Wildschut en Jan Karbaat verwekten in de jaren 80 en 90 stiekem tientallen kinderen met hun eigen zaad. Iets soortgelijks deden in de jaren 70 en 80 de Leidse gynaecoloog Jos Beek en een voormalig gynaecoloog van het Arnhemse ziekenhuis Rijnstate.

De misstanden gaan ook over massadonatie. Sinds 2004 zijn er zeker 85 massadonoren geweest, bleek vorig jaar. Een zaaddonor is een massadonor als hij meer dan 25 kinderen heeft. Dat maximum werd ingesteld in de jaren 90. In de praktijk kon dat worden omzeild, bijvoorbeeld als een donor zich bij meerdere klinieken aanmeldde. Ook zijn er klinieken die doelbewust vaker dan 25 keer dezelfde donor hebben gebruikt.

Sommige massadonoren hebben meer dan honderd nakomelingen, zoals Ed Houben en Jonathan Meijer. In 2018 werd het maximaal aantal gezinnen per donor verminderd naar 12.

'Taak van overheid'

Onder de organisaties die pleiten voor een landelijk onderzoek zijn de Stichting Donorkind en Priamos, de belangenvereniging voor zaaddonoren. Laatstgenoemde wijst naar de overheid. "Het is taak van de overheid om in deze sector van de gezondheidszorg, waar al zo veel fout is gegaan, de regie te nemen en alles goed te onderzoeken."

"Als we het niet onderzoeken, blijven we tegen misstanden aanlopen", zegt Ester de Lau van Stichting Donorkind.

Kamerleden van de SGP en ChristenUnie stelden minister Hermans deze week vragen over dit mogelijke onderzoek. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport noemt de misstanden tegen Omroep Gelderland "zorgwekkend", en zegt dat de impact op ouders en kinderen groot is. Volgens haar wordt er gewerkt aan strengere regels, bijvoorbeeld rond buitenlandse donoren.

Twee zeilboten die gisteren vermist raakten op weg van Mexico naar Cuba zijn terecht. De boten met humanitaire hulpgoederen zijn opgespoord door de Mexicaanse marine en de negen opvarenden zijn ongedeerd.

De twee boten, Friend Ship en Tiger Moth, maken deel uit van een breder initiatief van burgers en organisaties om hulpgoederen naar Cuba te vervoeren, de Nuestra América Convoy. Dat konvooi meldt nu aan persbureau Reuters dat het niet in gevaar verkeerde.

De Mexicaanse marine zette gisterochtend een zoekactie op touw naar de vermiste zeilboten, nadat het contact met de schepen was verbroken. Die vertrokken vorige week vrijdag vanaf Isla Mujeres, een Mexicaans eiland, en hadden dinsdag of woensdag in de Cubaanse hoofdstad Havana moeten aankomen. Dat gebeurde niet.

Waarom ze vertraagd zijn, is niet duidelijk. Een woordvoerder van het konvooi zegt enkel tegen Reuters dat de boten hun tocht naar Havana hervatten.

De Nuestra América-coalitie bestaat uit bijna 300 organisaties uit meer dan dertig landen. De opvarenden van de twee schepen die korte tijd vermist waren, komen uit Polen, Frankrijk, Cuba en de VS. De groep zegt al zo'n 20 ton aan noodhulp via de lucht en via de zee naar Cuba te hebben gebracht, waaronder voedsel, medicijnen, zonnepanelen en fietsen.

Cuba heeft te kampen met een zware crisis. Dat komt door grote brandstoftekorten die zijn ontstaan doordat de Verenigde Staten sinds begin dit jaar de olietoevoer naar het eiland blokkeren. Daardoor valt de stroom geregeld uit, is er niet genoeg voedsel en gaan Cubanen met jerrycans op zoek naar water. De Wereldgezondheidsorganisatie WHO noemde de situatie in Cuba deze week "zeer verontrustend".

In Israël gaat een zeer omstreden wetsvoorstel om de doodstraf in te voeren na het weekend de beslissende stemronde in. Volgens de wet wordt de doodstraf mogelijk voor mensen die zijn veroordeeld voor moord met een terroristisch motief. In de praktijk zal de wet alleen gelden voor Palestijnen, vrezen critici.

Terdoodveroordeelden zouden volgens de nieuwe wet opgehangen moeten worden. Naar verwachting is de stemming maandag, vlak voor de politiek met reces gaat voor Pesach. Bij twee eerdere stemrondes was er een meerderheid voor en de kans is groot dat ook bij de laatste en beslissende ronde een meerderheid voor zal stemmen.

Discriminerend

Mensenrechtenorganisaties, zowel internationaal als in Israël en de Palestijnse Gebieden zelf, maken zich grote zorgen. "Om te beginnen is het een racistische wet", zegt Tal Steiner van de Israëlische mensenrechtenorganisatie HaMoked.

"Het zou vrijwel alleen toepasbaar zijn op Palestijnen. Ofwel op Palestijnen uit de Palestijnse Gebieden, of op Palestijnen die in Israël wonen. Het is zeer onwaarschijnlijk dat deze wet ook op Israëliërs toegepast zal worden. Dus het is heel discriminerend."

"Daarnaast moet de wet in de militaire rechtbanken op de Westelijke Jordaanoever verplicht toegepast worden, zonder dat een rechter mag bekijken of het wel een gepaste straf is. En de straf moet binnen 90 dagen uitgevoerd worden, zonder de optie van een hoger beroep. Dat maakt het een van de strengste doodstraf-regimes wereldwijd."

Militaire rechtbanken

Duizenden Palestijnen zitten vast in Israëlische gevangenissen. Palestijnen uit bezet gebied worden voor een Israëlische militaire rechtbank berecht. Volgens mensenrechtenorganisaties verlopen processen daar vaak niet op een eerlijke manier en worden verklaringen vaak onder druk en na marteling afgelegd. Bovendien kennen de rechtbanken een ongekend hoog veroordelingspercentage van Palestijnen.

De ultrarechtse minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben Gvir lobbyt al langer voor de wet. Zo nam hij meerdere keren een video op in een Israëlische gevangenis bij Palestijnen die vastgebonden en geblinddoekt op de grond lagen.

In die video's benadrukte hij trots dat de Palestijnen er al onder minimale leefomstandigheden worden vastgehouden, maar dat Israël nog een stap verder moet gaan, namelijk de doodstraf invoeren.

Maar buiten de internationale kritiek is er ook in Israël zelf kritiek op het wetsvoorstel. Zo zou een dergelijke wet niet passen binnen een democratie. Ook zijn er zorgen over de Israëliërs die bij de uitvoering van een executie betrokken zijn.

In een eerder stadium van het wetsvoorstel werd nog gesproken over een dodelijke injectie, maar daar leken artsen niet aan te willen meewerken. "Een woordvoerder van de Israëlische medische vereniging zei dat medisch personeel hier niet aan mag meewerken, omdat het in strijd is met de ethische normen van de vereniging", zegt Steiner. "Toen is de wet aangepast van dodelijke injectie naar executie door ophanging."

Medewerkers van Israëlische gevangenissen zouden de executie dan moeten voltrekken. Maar ook daar zijn zorgen, volgens Steiner: "Dit gaat in tegen het internationaal recht. En iedereen die hieraan meewerkt kan worden beschuldigd van het schenden van internationaal recht en het plegen van oorlogsmisdaden. Dat kan ze voor de rest van hun leven achtervolgen."

Gouden strop

Toch lijkt minister Ben Gvir ook geen boodschap te hebben aan de zorgen over de betrokken Israëliërs. Samen met andere voorstanders van de wet draagt hij bij politieke optredens al maanden een speldje van een gouden strop om campagne te voeren. "Dit najaar zijn er verkiezingen en de motivatie om deze wet er snel door te krijgen is ideologisch, maar zeker ook politiek", zegt Steiner.

Ben Gvir zette zijn coalitiepartners de afgelopen tijd onder druk om de wet zo snel mogelijk in stemming te brengen. Als dat niet zou gebeuren, dreigde hij dat zijn partij niet langer met de coalitie mee zou stemmen. En dus staat de doodstraf voor Palestijnen, ondanks de oorlog waarin Israël is verwikkeld, vlak voor het reces hoog op de agenda.

Mensenrechtenorganisaties blijven proberen om de druk op te voeren en uitstel van stemming af te dwingen: "Als deze wet wordt aangenomen, is dat het definitieve oordeel van Israël dat Palestijnse levens er niet toe doen. Het recht op leven van Palestijnen wordt hiermee ingetrokken door de Israëlische regering en de staat Israël. Dat is een historisch dieptepunt", zegt Steiner.

Wat 'administratieve detentie' is en welke gevolgen die heeft voor Palestijnen, laten we zien in deze video:

Paus Leo is vandaag in Monaco. Dat is in vele opzichten een bijzonder bezoek, maar vooral omdat het eeuwen geleden is dat een paus daar is geweest. 488 jaar geleden bracht de toenmalige paus Paulus III voor het laatst een bezoek aan de dwergstaat.

Het is voor paus Leo zijn eerste trip in West-Europa. Hij is vanochtend met een helikopter vertrokken uit het Vaticaan en is vervolgens ontvangen in Monaco door prins Albert en prinses Charlene.

Kijk hier naar een sfeerimpressie van het bezoek van paus Leo XIV:

Na de ontvangst heeft de paus een bezoek gebracht aan het prinselijk paleis, waar hij een toespraak hield vanaf het balkon. Daarin was hij uitgesproken over de kloof "tussen arm en rijk". Daarnaast noemde hij de verschillen "tussen de bevoorrechten en de verschoppelingen" oneerlijk. Hij deed de oproep om welvaart in dienst te stellen van rechtvaardigheid.

Druk programma

De rest van de dag bestaat uit een ontmoeting met de katholieke gemeenschap in Monaco en een bezoek aan het Stade Louis II. Verwacht wordt dat duizenden mensen naar dat voetbalstadion komen om de mis met paus Leo bij te wonen.

Monaco heeft miljoenen geïnvesteerd in het bezoek van de paus. Er zijn grote schermen geplaatst en er worden veel agenten ingezet.

In Maastricht is een kind om het leven gekomen nadat hij was aangereden door een auto. Bij het ongeluk dat gisteravond plaatsvond, raakten een vrouw en haar kind gewond. De jongen overleed in het ziekenhuis aan zijn verwondingen, meldt de politie.

Het ongeluk gebeurde kort na 19.00 uur op de Dorpstraat in Maastricht. Agenten vonden daar de twee zwaargewonde slachtoffers, die met spoed naar het ziekenhuis werden overgebracht. Het kind zat in een kinderwagen toen hij geraakt werd door de auto. Het is onduidelijk hoe het nu met de vrouw gaat.

De bestuurder van de auto is aangehouden. Het is een 29-jarige man uit Maastricht. Hoe het ongeluk precies is gebeurd, wordt nog onderzocht.

Onder het oorverdovende geronk van de motoren stijgen één voor één Nederlandse F-35-vliegtuigen op vanaf de startbaan op luchtbasis Misawa, in het noorden van Japan. "We oefenen luchtgevechten en het aanvallen van gronddoelen", vertelt André Steur, commandant van de Lucht- en Ruimtestrijdkrachten. "Het doel van de oefening is afschrikking, maar als het misgaat moeten we als één team kunnen vechten."

Materieel

Het is een flinke reis van huis voor de Nederlandse militairen, die met vijf gevechtsvliegtuigen van de nieuwste generatie en een tankvliegtuig de ruim 10.000 kilometer lange tocht naar Japan hebben gemaakt.

"Dat hebben we met relatief weinig mensen en materieel kunnen doen, omdat we veel van de Japanners kunnen lenen en hun vliegveld mogen gebruiken", zegt luitenant-kolonel Pascal Smaal, die het detachement leidt.

"De samenwerking gaat goed", aldus Smaal. "Het laat zien dat we met zo'n kleine groep vliegtuigen heel wendbaar zijn en overal ter wereld ingezet kunnen worden."

De oefening past in een bredere ontwikkeling: Japan zoekt steeds meer de samenwerking met andere landen. Dat heeft onder meer te maken met de Verenigde Staten, de belangrijkste bondgenoot van Japan. President Trump klaagt al jaren dat partnerlanden, waaronder Japan, te weinig bijdragen aan de gezamenlijke defensie.

Tot nu toe wist Japan die spanningen te beperken met economische toezeggingen en vleierij. Zo zei premier Sanae Takaichi tijdens een recente ontmoeting met Trump dat hij de wereld "vrede kan brengen".

Pearl Harbor

Tegelijkertijd verliep dat gesprek niet zonder ongemak. Toen een Japanse journalist vroeg waarom de VS Japan niet had geïnformeerd over de aanval op Iran, verwees Trump naar de noodzaak van "verrassingen". Hij maakte daarbij een vergelijking met de Japanse aanval op Pearl Harbor, waardoor de VS bij de Tweede Wereldoorlog betrokken raakte. De opmerking werd in Japan slecht ontvangen.

Juist de oorlog in Iran voedt in Japan nu de zorgen over de betrouwbaarheid van de Verenigde Staten. Het land blijft afhankelijk van de VS voor zijn nationale veiligheid.

Dat is ook te zien bij de gezamenlijke oefening met Nederland, waar ook de Amerikanen aanwezig zijn. Tegelijkertijd probeert Japan minder afhankelijk te worden door meer partnerschappen aan te gaan met andere landen. Daarvoor kijkt Japan nadrukkelijk naar Europese landen, die worden gezien als politiek stabiele partners.

Op zoek naar bondgenoten

Japan is ondertussen bezig met de grootste militaire opbouw sinds de Tweede Wereldoorlog. Het land ziet zich daartoe genoodzaakt vanwege de verslechterde veiligheid in de regio.

China en Rusland laten zich steeds vaker zien in de zeeën rond Japan en Taiwan, terwijl Noord-Korea regelmatig raketten afvuurt die richting Japan gaan. Bovendien heeft Japan in Azië nog weinig sterke bondgenoten. Zuid-Korea is een mogelijke partner, maar de relatie tussen beide landen is wisselvallig.

Gabi Verberg, correspondent Oost-Azië:

"De spanningen tussen China en Japan zijn al maanden om te snijden. Die namen toe doordat de Japanse premier suggereerde dat Japan militair kan ingrijpen als China Taiwan zou aanvallen. Een doorn in het oog van China, dat Taiwan als afvallige provincie ziet.

Peking verwijt Japan de spanningen bewust op te drijven om hogere defensie-uitgaven te rechtvaardigen en zo de economie te stimuleren, en waarschuwt voor de gevaren van Japanse militarisering. Dat Peking zich zorgen maakt, is te begrijpen; het ziet de militarisering van Amerikaanse bondgenoten om zich heen toenemen.

Vorig jaar sloten de VS en Taiwan de grootste wapendeal ooit. Momenteel ligt een verhoging van het defensiebudget op tafel in het Taiwanese parlement. Ook Zuid-Korea heeft zijn defensiebudget flink opgeschroefd. Dat de VS een minder betrouwbare bondgenoot is voor landen als Japan en Zuid-Korea, neemt voor China de dreiging in de regio niet weg."

Economische belangen

Nederland heeft sinds 2020 een officiële strategie voor de Indo-Pacific, een regio waar ook Oost-Azië onder valt. Daarin staat het beschermen van economische belangen centraal. Dat is niet verrassend: ongeveer een vijfde van de wereldhandel loopt via de Straat van Taiwan, onder meer vanuit Japan en Zuid-Korea.

Economische afhankelijkheid van de regio is dus een belangrijke reden waarom Nederland de samenwerking met Japan intensiveert, bijvoorbeeld via een actieplan dat vorig jaar door beide landen werd ondertekend en waarin meer militaire samenwerking is afgesproken. "Wij moeten ook bijdragen aan de stabiliteit hier", zegt commandant Steur. "Als de spanningen hier oplopen, zijn de gevolgen direct voelbaar in Europa, en dus ook in Nederland."

Een automobilist is gisteravond een huis in Hapert in Noord-Brabant binnengereden. De bewoners waren thuis, maar niemand raakte gewond. In de auto zaten meerdere mannen, van wie één is opgepakt voor rijden onder invloed. Het gaat om een 22-jarige man uit Hapert.

De crash gebeurde net voor middernacht. De automobilist reed over een lege parkeerplaats, over het voetpad en door de tuin het huis binnen. De gevel van de woning aan de Oude Provincialeweg is verwoest. Bewoners hebben de inzittenden uit de auto gehaald.

Bestuurder onduidelijk

Het is nog niet duidelijk wie van de inzittenden de bestuurder van de auto was. Twee mannen bleven na de crash op straat staan en beweerden dat iemand anders achter het stuur zat.

Volgens hen zouden drie of vier mannen in de auto hebben gezeten. Toen een van de twee de autosleutels in zijn broekzak bleek te hebben, werd hij meegenomen naar het politiebureau.

Opgevangen

De auto is inmiddels weggesleept. De bewoners van het huis zijn opgevangen en hebben de nacht ergens anders doorgebracht.

Dat geldt ook voor de bovenburen, die Omroep Brabant sprak. "We lagen net in bed", zegt de buurvrouw. "We hoorden opeens een harde knal. Wij zeiden meteen tegen elkaar: dat was geen onweer." Haar onderburen zijn erg geschrokken, vertelt ze. "Ze trilden helemaal gisteravond."

Het is misschien wel het spraakmakendste koninklijk werkbezoek ooit: het bezoek van koning Willem-Alexander en koningin Máxima aan de VS. Over ruim twee weken, van maandag 13 tot en met woensdag 15 april, bezoeken ze Philadelphia, Washington D.C. en Miami.

Het pikantste onderdeel van dit bezoek - een overnachting in het Witte Huis bij president Trump - werd door de Rijksvoorlichtingsdienst niet eens in het officiële persbericht gezet. Toch was het bezoek nauwelijks aangekondigd of er circuleerde al een petitie tegen. Ondertekenaars vinden het bezoek, gezien de oorlog in het Midden-Oosten en de vijandige houding van Trump richting Europa, ongepast.

Hoogleraar staatsrecht Wim Voermans begrijpt dat ongemakkelijke gevoel, maar noemt het bezoek wel logisch. "Vorig jaar moest Trump gunstig worden gestemd in verband met de NAVO-top in Nederland. Toen is er een charmeoffensief gestart. Dan krijg je een uitnodiging terug."

Zo'n uitnodiging afslaan kan leiden tot een diplomatieke rel, legt Voermans uit. ''Het Witte Huis ontsteekt dan in woede. Nederland en de EU kunnen daar dan last van krijgen. We moeten Trump uitzitten want de VS blijft een belangrijke bondgenoot. Het is wel ingewikkeld, dansen op het slappe koord."

In het kielzog van de koning reist ook premier Jetten af naar het Witte Huis. Hij schuift aan bij een privédiner bij president Trump en zijn vrouw Melania, samen met koning Willem-Alexander en koningin Máxima. Volgens de Amerikaanse ambassadeur Joseph Popolo onderstreept dit de goede band tussen de twee landen.

Een privédiner én overnachting in het Witte Huis komen zelden voor, zegt oud-ambassadeur Henne Schuwer, die van 2015 tot 2019 in Washington zat. "Dat is heel bijzonder. Voormalig koningin Beatrix heeft daar bijvoorbeeld nooit geslapen. Gasten verblijven in de Lincoln Bedroom, dat is de officiële logeerkamer. De laatste Nederlander die daar sliep, was oud-NAVO-chef Jaap de Hoop Scheffer."

De aanwezigheid van Jetten is ook diplomatiek gezien handig, zegt Schuwer. "Je wilt als nieuwe premier een moment hebben met zo'n president. Ook al is dit natuurlijk een heel bijzondere man, om het maar zachtjes uit te drukken. Maar je moet toch een bepaalde band met zo iemand opbouwen. En om dat dus te doen aan de hand van een koninklijke bezoek is heel verstandig. Je komt elkaar natuurlijk wel eens tegen bij een NAVO-top ofzo, maar dat is altijd in een groter gezelschap."

Politieke reacties

Bij D66 klinkt vooral een pragmatische toon. Fractievoorzitter Jan Paternotte benadrukt dat het kabinet moet kijken naar het Nederlands en Europees belang. Amerika is volgens hem veranderd, maar blijft een belangrijke bondgenoot. Over de overnachting in het Witte Huis is hij niet afwijzend: dat is volgens hem een diplomatieke afweging die het koningspaar zelf maakt, met instemming van het kabinet.

Ook het CDA steunt het bezoek. Het ingaan op een uitnodiging van een bondgenoot past volgens het CDA binnen goed diplomatiek gebruik. Ontmoetingen op hoog niveau kunnen bijdragen aan vertrouwen en stabiliteit, zeker in een tijd van geopolitieke spanningen.

De VVD noemt de Verenigde Staten een belangrijke partner en vindt het logisch dat het koningspaar de uitnodiging accepteert.

Vanuit de PVV klinkt uitgesproken steun voor de Amerikaanse president. Daar wordt gehoopt dat de koning zich tijdens het bezoek positief uitlaat over de internationale rol van Trump.

De NOS heeft ook de politieke partijen GroenLinks-PvdA (Pro) en SP gevraagd naar het bezoek, maar nog geen reactie gekregen.

Vaak duurt het jaren voordat een Nederlandse premier wordt uitgenodigd voor een persoonlijk bezoek en dan is dat meestal kort, weet oud-ambassadeur Schuwer. "Er zijn altijd tientallen mensen voor jou. Dat Jetten nu al, kort na zijn aantreden, bij de president binnenkomt, is uitzonderlijk. En dat hij van deze gelegenheid gebruiktmaakt, kan ik me heel goed voorstellen."

Vorige week ontstond er in Washington tijdens een bezoek van de premier van Japan nog een pijnlijk moment toen Trump een grap maakte over het Japanse bombardement op Pearl Harbor in 1941, waardoor de VS betrokken raakte bij de Tweede Wereldoorlog.

Eerder ontaardde een bezoek van de Oekraïense president Zelensky in een knallende ruzie. Toch maakt Schuwer zich over dit bezoek geen zorgen. "De aanwezigheid van Willem-Alexander en Máxima werkt als een soort bescherming. Trump vindt het natuurlijk mooi als de koning en koningin langskomen. Ik verwacht niet dat hij hen zal bruuskeren."

Bij het bezoek aan Nederland, tijdens de NAVO-top vorig jaar, leek Trump het prima te kunnen vinden met het koninklijk paar:

Op een industrieterrein in Maastricht heeft vanmorgen een grote brand gewoed. Het pand van een afvalverwerker vatte vlam. Rond 10.15 uur was het vuur onder controle.

De hulpdiensten werden rond 05.30 uur gealarmeerd, meldt L1 Nieuws. Het gebied rondom de afvalverwerker werd ruim afgezet, vooral om het makkelijker te maken voor de brandweer om met veel water de brand onder controle te krijgen. Bij de brand kwam veel rook vrij, die richting het noordelijker gelegen dorp Bunde trok.

Blusrobot

De brandweer heeft een drone gebruikt om de brand vanaf boven constant in de gaten te houden. Ook werd de brandweer van het grote industrieterrein Chemelot ingeschakeld, omdat die een bluswagen met een extra lange arm heeft.

Daarnaast is een blusrobot ingezet. Die kan worden gebruikt op plekken waar brandweerlieden zelf lastig bij kunnen komen, of waar het simpelweg te heet of te gevaarlijk is voor brandweermensen.

Gevaarlijke stoffen

Rond 10.15 uur gaf de brandweer het sein brandmeester. Dat wil zeggen dat het vuur onder controle is. Er worden nog wel nabluswerkzaamheden uitgevoerd.

In de loods waar de brand woedde worden gevaarlijke stoffen opgeslagen, zegt de brandweer. Om wat voor stoffen het precies gaat, is onduidelijk. Vanwege de mogelijke risico's zijn speciale verkenningseenheden ingezet, om metingen uit te voeren. Daarbij zijn voorlopig geen gevaarlijke concentraties vastgesteld.

Is Duitsland een "paradijs voor daders" van online seksueel misbruik? Die vraag staat centraal in een fel debat dat is losgebarsten na beschuldigingen van tv-presentator Collien Fernandes. Zij stelt dat haar ex-man Christian Ulmen, eveneens een tv-ster, jarenlang nepprofielen van haar gebruikte om deepfakes te verspreiden.

De kwestie heeft geleid tot demonstraties in het hele land. Tienduizenden gingen in Berlijn, Hamburg en Hannover de straat op om actie te eisen tegen online seksueel misbruik. Dit weekend staan betogingen in Keulen, Kiel en Neurenberg gepland.

Uitdagende selfies, naaktfoto's en groepsseksporno: van Fernandes circuleren online al jarenlang talloze gemanipuleerde foto's en video's. Ook werd uit haar naam telefoonseks bedreven en gechat met tientallen mannen. In een spraakmakende documentaire uit 2024 chatte ze zelf met iemand die zich voordeed als haar.

Mogelijk sprak ze met haar toenmalige partner Ulmen. Hij heeft haar opgebiecht achter de nepaccounts te zitten, vertelt Fernandes aan Der Spiegel. Dat zou hij hebben gedaan om controle over haar uit te oefenen. Ze beschrijft het als virtuele verkrachting. "Ik was seksueel beschikbaar voor iedereen."

Ulmen heeft niet op de beschuldigingen gereageerd, zijn advocaten spreken van "een eenzijdig beeld", gebaseerd op onwaarheden.

Wettelijke tekortkomingen

Vervolging in Duitsland bleek niet mogelijk. Het maken van nepporno is daar niet strafbaar. Fernandes deed daarom aangifte in Spanje, waar zij een woning heeft en deepfakes wel strafbaar zijn. Na het artikel in Der Spiegel ging het Duitse Openbaar Ministerie toch over tot vervolging, maar alleen vanwege de beschuldiging van stalking.

Volgens Fernandes is Duitsland een schuilplaats voor daders van online seksueel misbruik. "Het feit dat de dader een lange brief schrijft [aan de Spaanse justitie] dat dit een zaak is voor een Duitse rechter, toont dit aan", zei Fernandes in een interview.

Deze week kwam de Duitse minister van Justitie Hubig met plannen om digitaal seksueel misbruik aan te pakken. Op het maken en delen van deepfakes moet een celstraf van twee jaar komen te staan. Ook het filmen van geklede lichaamsdelen met een seksuele bedoeling, bijvoorbeeld tijdens het sporten, kan vervolgd worden. Op dat laatste punt zijn juristen kritisch omdat het te vergaand zou zijn.

Een voorstel om online accounts verplicht aan je eigen naam te koppelen, waarvan bondskanselier Merz een voorstander is, wees Hubig af. Voor de minister weegt het belang om anoniem online te kunnen zijn zwaarder. "Juist ook voor vrouwen die slachtoffer zijn van geweld."

Merz wijst naar immigratie

In een debat over geweld tegen vrouwen trok Merz de kwestie deze week breder. Volgens hem is er in het algemeen een zorgwekkende "geweldsexplosie" in Duitsland. "We moeten daarbij naar de oorzaken kijken en benoemen dat een aanzienlijk deel van het geweld gepleegd wordt door migranten."

Die uitspraak kwam hem op zware kritiek te staan. Politieke partij Die Linke wijst erop dat Merz uit een reflex naar immigratie wijst. "Dat bagatelliseert structureel geweld in plaats van het te bestrijden." Ook wordt het ongepast gevonden, omdat Fernandes de dochter is van Indiaas-Portugese en Hongaarse migranten en zij in deze zaak juist slachtoffer is.

Wraakporno

Migrantengroepen komen bovengemiddeld veel voor in Duitse criminaliteitscijfers, ook op het gebied van huiselijk geweld. Uit onderzoek blijkt dat daarbij meer factoren spelen, zoals inkomen. Bovendien bestaat geweld tegen vrouwen in Duitsland al langer. Online misbruik is daarbovenop gekomen als relatief nieuw fenomeen.

Onderzoekers schatten dat alleen al in Duitsland honderdduizenden mensen slachtoffer zijn van deepfakes. De federale recherche schat dat een op de vijf vrouwen en een op de zeven mannen slachtoffer is van digitaal seksueel geweld, variërend van nepdatingaccounts tot afpersing met wraakporno. Exacte cijfers ontbreken, omdat er nauwelijks aangifte wordt gedaan.

Het verhaal van Fernandes heeft daarom een snaar geraakt bij vele Duitsers. Bij protesten in Duitse steden uiten zowel vrouwen als mannen hun frustratie over de straffeloosheid rond online misbruik. Op protestborden staan teksten als "De schaamte moet van kant wisselen" en "We moeten van Spanje leren".

Fernandes bleef aanvankelijk weg van een solidariteitsprotest in Hamburg afgelopen donderdag, vanwege doodsbedreigingen aan haar adres. Online en in uiterst rechtse media wordt haar verhaal in twijfel getrokken. Uiteindelijk verscheen ze toch. "Ik sta hier met een kogelwerend vest en onder politiebewaking, omdat mannen mij willen vermoorden", zei ze geëmotioneerd.

"Het is geen wonder dat zoveel vrouwen niet de moed hebben om te vertellen wat hen is aangedaan", vervolgde ze onder luid applaus. "We moeten de muur van het zwijgen afbreken!"

Goedemorgen! In Den Haag wordt er geprotesteerd tegen de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran en de paus bezoekt Monaco.

Eerst het weer: in de ochtend veel bewolking en wat regen of een bui. Vanmiddag meest droog en regelmatig zon. Het wordt maximaal 10 graden. Zondag geregeld zon en tot de avond overwegend droog.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

De voormalige premier van Nepal, KP Sharma Oli, is aangehouden voor zijn rol tijdens de dodelijke protesten in het land vorig jaar. De politie onderzoekt of hij nalatig is geweest door niet te voorkomen dat daarbij tientallen mensen om het leven kwamen. Ook de oud-minister van Binnenlandse Zaken Ramesh Lekhak is opgepakt, zegt een politiewoordvoerder.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

In Rotterdam lopen 'wilde dieren' door de stad. Ze maken deel uit van een groot internationaal kunstproject: The Herds.

De reusachtige dieren lopen door de stad om aandacht te vragen voor het klimaat en de dieren die daar last van hebben. Zo'n 70 Rotterdammers doen er actief aan mee.

Fijne dag!

Bank of America betaalt 72,5 miljoen dollar (omgerekend 63 miljoen euro) om te schikken in een zaak die tegen de bank was aangespannen door een groep slachtoffers van Jeffrey Epstein. De vrouwen stellen dat de bank sekshandel van de overleden zedendelinquent mogelijk heeft gemaakt.

Zo zou de bank jarenlang verdachte transacties rond Epstein hebben genegeerd, ondanks de "overvloed" aan signalen van zijn misdaden.

Het zou gaan om geldstromen van en naar mensen in Epsteins netwerk, onder wie medeplichtigen, contacten en slachtoffers.

Geen schuld bekend

De bank erkent met de schikking geen schuld. De schikking is voorgelegd aan een rechter, die zich er komende week over zal buigen.

"Hoewel wij achter onze eerdere verklaringen blijven staan, waaronder dat Bank of America geen rol heeft gespeeld bij sekshandel, stelt deze regeling ons in staat deze zaak af te sluiten en biedt het de eisers verdere afsluiting", zei een woordvoerder van de Amerikaanse bank tegen persbureau Reuters.

Bank of America is niet de eerste bank die schikt in de Epstein-zaak. Deutsche Bank en JPMorgan troffen eerder al een regeling met Epstein-slachtoffers. Deutsche Bank betaalde toen 75 miljoen dollar en JPMorgan 290 miljoen dollar.

Er is onder kinderen al jarenlang geen uitvoerig onderzoek meer gedaan naar huiselijk geweld. Dergelijke studies zijn moeilijk uitvoerbaar en duur. De laatste cijfers zijn bijna tien jaar oud. Jeugdbeschermers vrezen dat de hulpverlening daardoor niet aansluit op de praktijk, zeggen ze tegen het NOS Jeugdjournaal.

"In tien jaar is veel veranderd", zegt Judith Kuypers van advies- en meldpunt Veilig Thuis. "Het is dus belangrijk dat er nieuw onderzoek komt. Wat speelt er nu precies bij kinderen? Hoe groot is het probleem? Kunnen we daar meer duiding op krijgen?"

Kinderombudsman Margrite Kalverboer onderschrijft het belang van nieuw onderzoek, omdat kinderen zelf zelden naar een meldpunt stappen. Zij denkt ook dat een centrale registratie van alle meldingen al meer inzicht kan bieden.

Het meest recente onderzoek onder kinderen in de basisschoolleeftijd en onderbouw middelbare school stamt uit 2017. Daaruit kwam naar voren dat tussen de 90.000 en 120.000 van hen te maken hadden met huiselijk geweld. Het gaat dan om fysiek of psychisch geweld en misbruik, maar ook om verwaarlozing of opgroeien in een huis vol ruzie.

Speciale uitzending NOS Jeugdjournaal

Om dit onderwerp bespreekbaar te maken is morgen van 19.15 uur tot 19.40 uur de speciale uitzending NOS Jeugdjournaal Extra: Als geweld dichtbij is te zien op NPO 3/Zapp en daarna online op onder meer NPO Start.

Volgens deze cijfers heeft per schoolklas gemiddeld één kind te maken met huiselijk geweld. Experts vermoeden dat dit niet meer dan de ondergrens is. "Dat aantal is lager dan ons vermoeden van wat er achter de voordeuren speelt", stelt Kuypers.

"Met nieuw onderzoek kunnen wij beter anticiperen op wat nodig is. Misschien moet er wel een bepaald programma binnen het onderwijs komen of moet de overheid heel anders campagne gaan voeren dan we nu doen."

Onderzoek doen onder kinderen is echter ingewikkeld en daardoor duur. Om vragen af te nemen bij kinderen onder de 16 is toestemming nodig van de ouders, en die kunnen juist daders zijn.

Andere methoden

Minister van Jeugd Mirjam Sterk (CDA) zegt dat het geld beter gebruikt kan worden. "We kijken vooral hoe we deze kinderen goed in beeld krijgen en de beste hulp kunnen geven", zegt ze. "Wij geven heel veel geld uit om te zorgen dat als kinderen of ouders om hulp vragen, we ze zo goed mogelijk kunnen helpen het geweld te stoppen."

Ze erkent dat het lastig is om te zeggen om hoeveel kinderen het gaat. "Dat weten we eigenlijk niet precies, want kinderen vertellen het natuurlijk niet altijd als er sprake is van geweld thuis. Wij denken dat het in ieder geval één kind per klas zal zijn."

De ministeries van Volksgezondheid en Justitie, in het verleden opdrachtgevers voor het diepteonderzoek, zeggen dat er andere methoden zijn om schattingen te maken. Zo zijn honderden gezinnen langdurig gevolgd om te kijken of het geweld afnam. Ook vraagt het CBS 16-plussers terug te kijken op hun jeugd.

'Dacht dat het normaal was'

Probleem is daarbij wel dat kinderen misschien nog niet inzien dat ze te maken hadden met huiselijk geweld. Omdat ze ermee opgroeiden beseffen ze nog niet dat zoiets niet had mogen gebeuren. Vaak geven ze bovendien ten onrechte zichzelf de schuld.

"Toen ik jong was, dacht ik dat het normaal was", zegt de 19-jarige Bram tegen het NOS Jeugdjournaal. Hij was "een hyper kind" en werd geslagen als zijn ouders zijn gedrag niet aankonden. "Toen ik ouder werd en vrienden op school had met wie ik ging praten, wist ik dat het niet normaal was."

Het geweld heeft hem gevormd. "Ik was een agressief kind. Heb vaak gevochten. Ik kreeg boosheid van thuis. Dus ik dacht: dit is de manier om het op te lossen."

Experts zeggen dat kinderen die met huiselijk geweld te maken krijgen vaker agressief zijn, of juist meer teruggetrokken. Ze zijn vaker zenuwachtig omdat ze thuis op eieren moeten lopen, presteren slecht op school en hebben last van nachtmerries. Op langere termijn kan het leiden tot depressies, of doorspelen in de eigen relaties.

Topje van de ijsberg

De 53-jarige Sylvia herkende op een dag haar eigen angst in de ogen van haar zoontje toen ze met gebalde vuist bij hem stond. "Ik heb een verleden waarin ik niet gehoord en gezien ben. Als iemand niet luistert, dan triggert me dat. Ik wist niet hoe ik daarmee moest omgaan, want dat was me niet geleerd."

"Ik was geen lieve moeder", concludeert ze nu geëmotioneerd. "Er heerst zo'n taboe op, maar het kan niet zo zijn dat ik de enige ben. Dat de omstandigheden soms zo zijn dat er dingen gebeuren die je eigenlijk niet wilt." Ze noemt zichzelf na hulp te hebben gezocht "het voorbeeld dat het wel anders kan".

"Er heerst toch echt een taboe op het onderwerp", ziet ook Kuypers van Veilig Thuis. "Mensen vinden het moeilijk bespreekbaar te maken met vrienden of familie, laat staan dat je met een organisatie contact opneemt." Ze noemt het positief dat het aantal hulpvragen de afgelopen jaren is gestegen, maar ziet daarin ook bewijs dat er nog veel winst te behalen valt.

"Wij zeggen al jaren dat we alleen maar het topje van de ijsberg zien. Dus we weten dat er heel veel gezinnen in onveiligheid leven."

Hulp nodig?

Bij geweld is het volgens deskundigen belangrijk iemand te spreken die je vertrouwt, een familielid of een andere volwassene, vriend of vriendin of een hulporganisatie. Zij kunnen je dan verder helpen.

Offlimits en Fier

Anoniem doorpraten kan via de sites van de hulplijn van Offlimits of Fier. Bij deze organisaties kun je terecht met vragen over geweld.

Veilig Thuis

Ook kan je altijd chatten en bellen met Veilig Thuis. Dat is gratis en anoniem, en ze zijn dag en nacht bereikbaar. Hun telefoonnummer is 0800-2000.

Kindertelefoon

Bij Kindertelefoon kun je terecht voor jezelf maar ook voor iemand anders. Je kunt chatten of bellen via het gratis telefoonnummer 0800-0432, iedere dag tussen 11.00 uur en 21.00 uur.