NOS Nieuws - Algemeen

In de nieuwste Peilingwijzer staan de coalitiepartijen op fors verlies. Het D66 van premier Jetten, dat bij de verkiezingen van een jaar geleden nog de meeste stemmen haalde, staat nu op 13 tot 17 Kamerzetels. Dat zijn er 11 minder dan momenteel in de Tweede Kamer.

De VVD houdt nog 14 tot 18 zetels over in dit gewogen gemiddelde van de peilingen van Ipsos I&O en Verian/EenVandaag; een verlies van 6. Terwijl ook het CDA 4 lager uitkomt op 12 tot 16. Daarmee staat de minderheidscoalitie rond de 45, minder dan een derde van de Kamerzetels.

Verreweg de grootste in de Peilingwijzer blijft oppositiepartij PRO, op 25 tot 31 zetels. De partij van Jesse Klaver plukt volgens onderzoek van Ipsos I&O en Verian/EenVandaag nog altijd de vruchten van de onvrede van veel progressieve kiezers over het 'rechtse' regeringsbeleid waar D66 voor heeft getekend.

Laagste rapportcijfer Yesilgöz

Spiegelbeeldig krijgt de VVD van zijn kiezers van vorig jaar het verwijt te veel naar links te zijn geschoven. Volgens Verian/EenVandaag is er wel een belangrijk verschil tussen de situatie bij D66 en die bij de VVD: waar het vertrouwen in Jetten bij zijn achterban nog vrij hoog is, vindt nog slechts 28 procent van de VVD-stemmers dat leider Dilan Yesilgöz bij de volgende verkiezingen weer lijsttrekker moet worden.

Ipsos I&O ziet hetzelfde. Yesilgöz, die onlangs nog liet weten juist wel leider te willen blijven tot en met de eerstvolgende verkiezingen, krijgt van kiezers de laagste waardering van de belangrijkste politiek leiders. Uitgedrukt in een rapportcijfer gaat het om een 3,7. Niet meer dan 8 procent van de VVD-kiezers zegt op de VVD te stemmen vanwege de leider.

PVV verliest ook

Opvallend is dat het niet de PVV is die profiteert van de verder geslonken aantrekkingskracht van de VVD. De partij van Geert Wilders staat eveneens in de min op 18 tot 23 zetels. Overstappers van VVD en PVV zorgen er eerder voor dat JA21 (15-19) en Forum voor Democratie (10-14) groeien.

Ipsos I&O ziet in het onderliggende onderzoek een grote wispelturigheid bij kiezers. Enerzijds wordt de coalitiepartijen kwalijk genomen dat zij te weinig voor elkaar krijgen en zoeken veel mensen daarom op dit moment hun toevlucht elders. Anderzijds vindt zo'n driekwart van de oppositiestemmers dat hun partij per se moet vasthouden aan de eigen principes, "zelfs als de regering de begroting dan niet rond krijgt". Dat begrotingsoverleg met de oppositie wordt dezer dagen gevoerd.

BBB valt vrijwel weg

Bij de kleinere partijen zijn er drie die in de Peilingwijzer op 4 tot 6 zetels uitkomen: 50Plus, de Partij voor de Dieren en de SP. Ongeveer even groot is de ChristenUnie, met 3 tot 5, gevolgd door de SGP en Volt met 2 tot 4 en Denk met 1 tot 3.

Van BBB blijft in de huidige Peilingwijzer weinig over met 0 tot 2.

Maurice de Hond

Politicoloog Tom Louwerse, de maker van de Peilingwijzer, benadrukt dat zetelpeilingen buiten verkiezingstijd volgens het beschikbare onderzoek weinig voorspellende waarde hebben voor de volgende uitslag. "Anderzijds reageren partijen er wel op. Dat zag je bijvoorbeeld recentelijk toen de peiling van Maurice de Hond, die niet is opgenomen in de Peilingwijzer, op 12 zetels uitkwam voor de VVD. Dat leverde veel stukken in kranten op en kritische vragen op partijbijeenkomsten."

"Effect is ook", aldus Louwerse, "dat het meer druk oplevert op deze partijen om in onderhandelingen concrete zaken binnen te slepen waarin het eigen profiel goed naar voren komt. Compromissen worden dan nog lastiger. Dat maakt begrotingsonderhandelingen zoals die nu worden gevoerd niet eenvoudig."

Over de Peilingwijzer

De NOS publiceert met enige regelmaat de Peilingwijzer, die zetelpeilingen van Ipsos I&O en Verian/EenVandaag samenvoegt. Meer over de methode erachter is te vinden op de website van de maker, politicoloog Tom Louwerse van de Universiteit Leiden.

Het gebruik van generatieve AI in de klas moet voor kinderen in het basisonderwijs worden verboden. Een Kamermeerderheid steunt een voorstel hierover van Volt en het CDA.

"We mogen niet dezelfde fout maken als toen sociale media kritiekloos werden omarmd", zegt Kamerlid Dassen van Volt. CDA-Kamerlid Armut: "Generatieve AI voegt voor basisschoolleerlingen wat ons betreft niks toe."

Generatieve AI is kunstmatige intelligentie die op basis van opdrachten zelf in staat is om tekst, audio, video of beeld te genereren, zoals bijvoorbeeld ChatGPT, Claude en Copilot.

Volgens de partijen ontwikkelen jonge leerlingen in het primair onderwijs voor een belangrijk deel "hun kritisch denkvermogen, creativiteit en verbeelding". Het gebruik van generatieve AI vormt daarvoor een risico, denken zij.

Kritisch nadenken

Kinderen moeten eerst goed leren lezen, schrijven en kritisch nadenken, ook over AI, voordat zij zelf met AI gaan werken, vindt Dassen. "Ik geloof in de kansen die AI ons biedt, maar tegelijkertijd vergroot generatieve AI leerachterstanden. Daar moeten we nu op handelen."

Wat het CDA betreft blijft het leren uit boeken de basis. Voor kinderen is ook digitale geletterdheid belangrijk, zegt Kamerlid Armut, maar dan moet AI puur gebruikt worden om het leren te ondersteunen.

De partijen die een verbod willen zijn Volt, CDA, Pro, D66, PvdD, Denk, SP, 50plus, ChristenUnie en JA21. Zij hebben samen 88 van de 150 zetels.

Twee mannen uit Heemskerk en Beverwijk zijn veroordeeld voor de zware mishandeling van een 17-jarige jongen uit Haarlem. Ze kregen een gevangenisstraf van twee jaar. Een derde verdachte werd vrijgesproken.

De drie verdachten van 22, 24 en 25 jaar stonden terecht voor poging tot doodslag en diefstal met geweld. Dat eerste acht de rechtbank bewezen voor twee van hen.

Fouad B. (24) en Adam E. B. (22) kregen daarvoor allebei twee jaar celstraf opgelegd, waarvan zes maanden voorwaardelijk. Ze moeten ook een schadevergoeding van ruim 41.000 euro betalen en krijgen een contactverbod met het slachtoffer opgelegd.

Niet ontvankelijk

De derde verdachte, de 25-jarige Mourad L., heeft ontkend dat hij geweld heeft gebruikt bij de mishandeling. Desondanks is hij op beelden van het incident te zien, samen met een vierde verdachte. Die zou het incident hebben gefilmd en de broek van het slachtoffer omlaag hebben getrokken. Maar deze verdachte is niet vervolgd.

Daarom verklaart de rechtbank het Openbaar Ministerie (OM) niet-ontvankelijk voor de derde verdachte. Dat kan een rechter bepalen als het OM niet heeft voldaan aan formele vereisten, of als de opsporing en vervolging niet fatsoenlijk zijn verlopen, schrijft NH.

Het drietal was niet aanwezig bij de uitspraak.

Sociale media

De mishandeling gebeurde op 6 september vorig jaar. Het geweld is waarschijnlijk voortgekomen uit een ruzie tussen twee rivaliserende groepen jongeren uit Heemskerk en Beverwijk, en Haarlem.

Het slachtoffer had op de bewuste dag met vrienden gegeten in Beverwijk en werd toen hij het restaurant verliet door een groep jongens gevraagd waar hij vandaan kwam. Zodra duidelijk werd dat het antwoord Haarlem was, werd hij volgens de slachtofferverklaring omsingeld met ongeveer twintig jongens met machetes en honkbalknuppels.

Op beelden die in de rechtbank zijn vertoond, is te zien dat het slachtoffer werd uitgekleed, geslagen en meerdere keren tegen het hoofd geschopt, ook toen hij buiten bewustzijn was. Hij brak zijn hand, liep bulten op zijn hoofd en slaap op en moest zijn studie afbreken.

De mishandeling werd gefilmd en de beelden gingen rond op sociale media. Het leidde tot veel onrust in de regio. Zo sloten meerdere middelbare scholen in Beverwijk en Heemskerk een dag de deuren en bleven sportclubs dicht. Burgemeesters namen noodmaatregelen en de politie mocht op bepaalde plekken preventief fouilleren.

De verdachte van de terreuraanslag vorige week in de Parijse voorstad Trappes heeft toegegeven dat hij een racistisch en islamofoob motief had. Kevin T. zegt Trappes te hebben gekozen omdat het een "toevluchtsoord voor islamisten" zou zijn. Berouw heeft hij naar eigen zeggen niet.

"Hij geeft toe dat hij zich specifiek richtte op "moslims en mensen met Afrikaanse of Noord-Afrikaanse afkomst", maakte de openbaar aanklager vandaag bekend. T. zou tijdens zijn verhoor ook hebben bekend dat hij de aanslag had voorbereid.

De 39-jarige opende vorige week vrijdagochtend vanuit zijn auto met een machinegeweer het vuur op voorbijgangers. In zo'n twintig minuten maakte hij eerst slachtoffers in Trappes en daarna even verderop ook in La Verrière, waarna hij rond 10.20 uur werd klemgereden en gearresteerd in het plaatsje Coignières. Hij zou 128 kogels hebben afgevuurd, schrijft Le Monde.

Bij de arrestatie vond de politie in zijn auto het machinegeweer, traangasgranaten en handschoenen. De aanslag werd vrijwel direct door president Macron bestempeld als een terreurdaad met een mogelijk racistisch motief.

'Geen spijt'

Bij de aanslag werd de 26-jarige Pengo Bossio Wangi gedood. Ook raakten zeven mensen gewond, onder wie een 11-jarig meisje. Het kind werd acht keer geraakt.

T. zou in zijn bekentenis hebben ontkend dat hij kinderen wilde raken. De verdachte zegt dat hij mogelijk "haar lichaamsgrootte verkeerd had ingeschat", maar benadrukt dat hij geen spijt heeft.

Het meisje droeg een hoofddoek toen ze werd neergeschoten. "Misschien heeft hij haar daarom aangevallen", verklaarde haar moeder eerder. "Ze is een kind dat in Frankrijk is geboren, in Trappes. Ze heeft het recht om hier haar leven op te bouwen."

Schuilen achter een auto

De ouders van het meisje laten aan RTL weten dat het inmiddels beter gaat met haar. Afgelopen woensdag werd een stille tocht voor de slachtoffers van de aanslag gelopen, waar haar moeder een toespraak gaf.

"Wil je weten waar ze het lichaam van mijn kind hebben gevonden? Ik zal het je laten zien. Ze rende naar een auto om daar te schuilen, dat heeft haar gered", vertelde de moeder in een emotionele toespraak. "Dat kleine meisje heeft dit absoluut niet verdiend."

Drie van de gewonden liggen nog in het ziekenhuis, een van hen verkeert nog in kritieke toestand.

Terrorisme

De autoriteiten hebben bij een huiszoeking onder meer wapens en wapenonderdelen als boksringen, een stalen knuppel, magazijnen en een silencer gevonden, aldus de aanklager. Ook werden in zijn huis boeken gevonden, onder meer een koran, een bijbel en een kopie van Hitlers Mein Kampf.

Uit het voorlopige onderzoek zou blijken dat T. al op 3 september was begonnen met de voorbereiding van zijn aanslag. Hij kocht onder meer onderdelen voor een machinegeweer en zou zijn schulden hebben afbetaald.

Ook zou hij enkele dagen voor de aanslag zijn sociale media hebben gewist, zijn laptop hebben verkocht en zijn telefoon hebben verborgen. De laatste twee zijn afgelopen dinsdag gevonden en in beslag genomen en moeten nog worden geanalyseerd.

De aanslag wordt door de autoriteiten onder meer onderzocht als een terroristische daad onder paragraaf 1 van Artikel 421-1 in strafwetboek, aldus de aanklager.

De verdachte ontkent een terroristische intentie, maar beschouwt zijn daad als "rechtmatig".

Een dag na het ernstige treinongeluk in Spanje heerst er woede en angst onder inwoners. Het was het derde dodelijke ongeluk dit jaar en Spanjaarden vragen zich af: hoe heeft dit opnieuw kunnen gebeuren?

Gisterochtend botste een hogesnelheidstrein op volle snelheid op een stilstaande trein bij het dorpje Urda, zo'n 140 kilometer ten zuiden van Madrid. Zeker 69 mensen kwamen om het leven en tientallen raakten gewond.

De Spaanse minister van Transport Óscar Puente schreef het ongeluk gisteren toe aan een menselijke fout. Toch blijkt uit verdere analyse dat het ongeluk niet enkel daaraan is toe te schrijven. Voorafgaand aan het ongeluk vonden ook meerdere systeemfouten plaats.

Toename ongelukken

Sommige Spanjaarden vragen zich inmiddels af of ze nog wel veilig met de trein kunnen reizen. Het aantal ernstige ongelukken op het Spaanse spoor is de afgelopen tien jaar namelijk toegenomen, met in de afgelopen vier jaar de meeste dodelijke ongelukken in de recente geschiedenis, blijkt uit rapporten van het Rijksagentschap voor Spoorwegveiligheid.

In 2025 waren er 69 ernstige ongelukken. Dit jaar kwamen er bij twee dodelijke ongelukken samen meer dan honderd mensen om het leven.

Naast het ongeluk van gisteren kwamen er in januari 46 mensen om. Toen ontspoorde een hogesnelheidstrein in de buurt van Córdoba. De trein kwam op het naastgelegen spoor terecht en botste op een andere hogesnelheidstrein. De ontsporing kwam waarschijnlijk door een al bestaande breuk in de rails.

Al langer zorgen

De zorgen over de staat van het Spaanse spoor heersen al langer: in 2025 verzocht de machinistenvakbond Semaf de overheid al dringend om het onderhoudsprotocol te herzien, zei de bondsvoorzitter tegen omroep RTVE. Semaf zou hebben voorgesteld om de maximumsnelheid te verlagen en meer preventief onderhoud uit te voeren.

Met bijna 4000 kilometer spoor voor hogesnelheidstreinen heeft Spanje, na China, de meeste aantal kilometers ter wereld. En het spoor wordt veel gebruikt: in 2025 maakten 44,5 miljoen passagiers gebruik van het hogesnelheidsnetwerk.

Uit cijfers van de Europese Commissie blijkt echter ook dat Spanje tussen 2018 en 2022 slechts 16 procent van de totale uitgaven aan het spoor aan onderhoud van bestaande systemen uitgaf. Frankrijk en Duitsland besteden ongeveer een derde van de totale uitgaven aan onderhoud, vernieuwing en verbetering van bestaande lijnen.

De lijn Madrid-Sevilla, waar beide ongelukken plaatsvonden, maakt gebruik van een verouderd systeem. Daarvoor stond een vervanging gepland voor het eerste kwartaal van volgend jaar, vertelt een bron aan de krant El País.

Staking vakbond

Na het dodelijke ongeluk in januari kondigde Semaf een driedaagse staking aan voor meer veiligheid op het spoor. Op de eerste dag kwam de vakbond al tot een akkoord met de regering: er zou 1,8 miljard euro in onderhoud geïnvesteerd worden.

Vandaag staken de treinmachinisten opnieuw over de structurele verbetering van de veiligheid op het spoor. De staking stond al op de planning, maar is door dit ongeluk extra urgent geworden, aldus de vakbond. Wel roept de vakbond op om "voorzichtig te blijven" met speculaties over de oorzaak van het ongeluk totdat er meer details worden bekendgemaakt.

De andere treinvakbond, de CSIF, wil dat transportminister Puente "zijn verantwoordelijkheid neemt" en aftreedt. Puente schreef het ongeluk toe aan een menselijke fout van een medewerker. De vakbond noemt dat "ongepast", volgens CSIF wordt de medewerker als "zondebok" gebruikt. "De minister heeft alle verantwoordelijkheid ontweken, ondanks de aanvankelijke storing in het computersysteem die de gebeurtenissen in gang zette", schrijft CSIF.

Politieke campagne ingezet

Met nog 31 dagen te gaan tot de Spaanse verkiezingen op 29 november wordt ook meteen duidelijk dat politici de problemen op het spoor aangrijpen voor hun campagnes. Verschillende kandidaten verschenen in de buurt van het ongeluk om hun steun te betuigen - de woede die Spanje voelt, weerklonk gisteren al in hun speeches.

Zo noemde de extreemrechtse leider Santiago Abascal transportminister Puente "minister van de dood". "Deze regering heeft werkelijk alles verwoest, inclusief de infrastructuur", voegde hij daaraan toe. Alberto Núñez Feijóo, premierskandidaat voor de grootste oppositiepartij, zei dat inwoners "het recht" hebben om op de hoogte zijn van de "staat van de spoorwegen en veiligheidssystemen, welke waarschuwingen zijn ontvangen, welke maatregelen zijn genomen en welke acties zijn ondernomen".

Premier Sánchez beloofde een onderzoek en verbeteringen aan het spoor.

De koning en koningin bezoeken vandaag de gewonden in het ziekenhuis in Toledo. Op de plek van het ongeluk wordt nog altijd gezocht naar slachtoffers, maar de autoriteiten verwachten niet dat er nog lichamen onder het puin liggen.

Een bewerking van de bekende Wagner-opera De Vliegende Hollander maakt veel los in Duitsland. In de Deutsche Oper in Berlijn wordt het verlossingsverhaal van een dolende schipper gekoppeld aan de Duitse omgang met Israël en schuld aan de Holocaust. Een gedurfde keuze, die voor velen te ver gaat of ongepast is.

De première ging gepaard met boegeroep, buiten stond politiebewaking. Op een uitzondering na waren de Duitse recensies vernietigend. Variërend van "rampzalig" tot "mislukking". "Wagner zoals Hamas hem zou willen zien", kopte de Oostenrijkse krant Die Presse. "Zowel Wagner als de historische feiten worden afgeslacht", aldus de Jüdische Allgemeine.

Bij de tweede uitvoering gisteravond was opnieuw boegeroep te horen. Na de pauze keerde een aanzienlijk deel van de bezoekers niet terug. Bij het aanstippen van het Palestijnse leed klonk zowel gejuich als gejoel, een atypische setting voor een opera.

Vastklampen aan schuldgevoel

Het oorspronkelijke verhaal van Der Fliegende Holländer uit 1843 gaat over een kapitein die doolt op zee en die één keer in de zeven jaar aan land mag. Als hij dan een vrouw ontmoet die trouw aan hem zweert, is zijn vloek verbroken.

In deze interpretatie moet het schip Duitsland voorstellen, dat de historische schuld van de Holocaust op zijn schouders draagt. Israël belichaamt de redder Senta, Palestina haar gedumpte liefde Erik. De zangpartijen worden afgewisseld met beelden van Israël, historische informatie en nagespeelde scènes van de Duits-Israëlische geschiedenis.

Met deze bewerking wil de regisseur, de Zwitser Milo Rau, een discussie in Duitsland teweegbrengen over de omgang met Israël. Door zich vast te klampen aan het schuldgevoel voor het verleden, zou het land niet kunnen inzien wat er in Gaza gebeurt.

Kritiek op Israël ligt in Duitsland zeer gevoelig. Kunst- en mediamakers blijven daarom veelal weg bij het thema, uit vrees voor verwijten van antisemitisme of het wegvallen van subsidies. Kunstenaars en artistiek directeuren stellen dat zij hun werk niet meer vrij kunnen uitvoeren.

De VN-rapporteur voor vrijheid van meningsuiting tikte Duitsland deze zomer op de vingers. De ruimte om kritiek op Israël te uiten is te klein en wordt gecriminaliseerd, luidde de conclusie. Het heeft in de kunst tot zelfcensuur geleid, zei operaregisseur Rau in een interview. Hij hekelt dat "in de daderlanden Duitsland en Oostenrijk gekozen wordt om te zwijgen" over de situatie in Gaza.

Met deze opera wil Rau doen wat kunst hoort te doen: grenzen verleggen. Provocerend was het zeker, bleek uit reacties van het publiek. "Dit kán niet", klonk het, toen op een scherm 'stop met je schuldgevoel' werd geprojecteerd.

Verkeerde keelgat

"In Duitsland durft men nog meer te doen met opera dan in Nederland, met ook politieke enscenering", zegt operakenner Hein van Eekert van NPO Klassiek en de Duitse evenknie WDR3. Maar in dit geval denkt hij dat Rau te veel in de opera heeft willen leggen.

Zo koos Rau er ook voor om Wagner op te voeren in Israël. Dat geldt als een taboe, vanwege de antisemitische opvattingen van de componist. Beelden hiervan verschijnen tijdens de opera.

"Het gaat verder dan een herinterpretatie, het is bijna een ander verhaal. Dat zal de gemiddelde operabezoeker in het verkeerde keelgat zijn geschoten", vervolgt Van Eekert. Dat kan het boegeroep verklaren: "Het hoeft niet per se politiek te zijn, de operabezoeker wil gewoon zijn opera zien."

Rau wil duidelijk de operaliefhebber provoceren. "Kunst is confrontatie", zei hij erover. "Het moet in je gezicht ontploffen. Dat is waarom ik het doe." Aan het einde van de uitvoering wordt de Duitse toeschouwer opgeroepen 'verantwoordelijkheid' te nemen. Wat dat precies inhoudt, wordt niet duidelijk.

Toen gisteravond het gordijn sloot, verlieten bezoekers al discussiërend de zaal. De opera maakt de tongen los, zoveel is duidelijk.

De honderden miljoenen die in veengebieden worden gestoken, leiden er nog niet toe dat de natuurdoelen daar worden gehaald. Dat concludeert de Rekenkamer in het rapport Natuurbeleid voor het veen: een moeras?

De onderzoekers keken naar de 173 veengebieden die verspreid over Nederland liggen, natte natuurgebieden met een grondsoort die bestaat uit plantenresten. Daar leven niet alleen veel dieren en planten die elders niet voorkomen, het veen helpt ook bij het vasthouden van tonnen CO2 in de bodem.

Vanwege dat belang heeft het kabinet tussen 2021 en 2030 twee miljard euro vrijgemaakt om de gebieden te versterken. Volgens de Rekenkamer lukt dat momenteel slechts in 18 van de 173 gevallen voldoende.

De Algemene Rekenkamer onderzoekt of overheidsuitgaven wel rechtmatig en doeltreffend zijn.

'Bestuurlijk moeras'

Veengebieden worden bedreigd door verdroging, stikstof, invasieve exoten en verslechterde waterkwaliteit. Om dat allemaal tegen te gaan, zijn verbeteringen in de gebieden zelf alleen niet voldoende, er moeten ook bufferzones eromheen aangelegd worden. Daar loopt het volgens de Rekenkamer spaak.

In de veengebieden hebben de provincies het voor het zeggen, maar in de bufferzones heeft een web aan overheden zeggenschap, van gemeenten en waterschappen tot de Rijksoverheid en private partijen. De regie is daar vaak onduidelijk en de afhankelijkheid van anderen leidt tot lange, stroperige processen, "een moeras van bestuurlijke besluitvorming".

Vaak is er sprake van tegenstrijdige belangen in de omgeving van het veen, ziet de Rekenkamer. Zo willen landbouwers graag pesticiden kunnen inzetten en het waterpeil laag houden, terwijl dat slecht is voor het veen. Ook leiden recreatie, nieuwe woningen en wegenbouw tot druk op en versnippering van de gebieden.

De Rekenkamer vindt dat minister Van Essen van Natuur (D66) "slechts een beperkte rol speelt". Hij kan wel beleid doorzetten, maar doet dat volgens het rapport te weinig. "Als de minister dit niet doet, komen de doelen voor veengebieden maar ook voor andere natuurgebieden in gevaar", waarschuwt de Rekenkamer.

'Uitstel is achteruitgang'

Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur laat in een reactie weten dat de monitoring en aansturing van natuurbeleid decentraal georganiseerd is en primair bij de provincies ligt. Ook zegt het de noodzaak te zien om meer regie te krijgen op het dossier. Het praat daarover met onder andere de provincies.

"De uitkomsten laten zien dat we niet kunnen wachten met natuurherstel. Uitstel is achteruitgang en we moeten vooruit."

Anoma van der Veere wordt de nieuwe correspondent Zuidoost-Azië voor de NOS. Hij vervangt Mustafa Marghadi, die na vijf jaar afscheid neemt van het correspondentschap in Jakarta.

Voor de NOS was Van der Veere al correspondent in Japan. Die regio blijft hij onder zich houden en hij breidt zijn werkgebied dus uit met Zuidoost-Azië. Hij verhuist op termijn van Tokio naar de Thaise hoofdstad Bangkok.

Van der Veere kijkt uit naar zijn nieuwe regio. "Het is een gebied vol contrasten waar de grote verhalen van onze tijd zich afspelen: de machtsstrijd tussen China en de Verenigde Staten, de druk op de democratie en de gevolgen van klimaatverandering."

Band met Thailand

Dat voelen we ook allemaal in Nederland, zegt hij. "Via de spullen in onze huizen en de handelsroutes waarvan we afhankelijk zijn, is onze welvaart en veiligheid direct met Zuidoost-Azië verbonden. Ik kijk ernaar uit om die verbindingen zichtbaar te maken, via de verhalen van de mensen die er wonen." Door zijn Thaise achtergrond heeft hij ook een persoonlijke band met het gebied.

De 37-jarige Van der Veere woont nu acht jaar in Japan. Sinds 2021 werkt hij voor de NOS. Verder is hij onderzoeker en docent bij het Leiden Asia Centre en het University College in Maastricht. Hij gaf voorheen ook les aan onderwijsinstellingen in Japan.

Twaalf jaar nadat de eerste plannen op tafel waren gekomen, is de kogel nu door de kerk: bij Urk wordt een buitendijkse servicehaven aangelegd. Het project moet de scheepsbouw en maritieme sector in Urk en de Noordoostpolder de komende decennia flink versterken. De provincie Flevoland gaat er tientallen miljoen euro's in investeren.

Een meerderheid van de Provinciale Staten heeft ingestemd met dat collegevoorstel. Volgens het college kunnen bestaande maritieme bedrijven door het project blijven groeien, en komt er meer ruimte voor nieuwe economische activiteiten. De haven moet 550 tot 750 banen opleveren.

Om de haven te kunnen realiseren, moet de provincie flink wat geld gaan lenen. Het exacte bedrag is geheim verklaard. Wat wel bekend is: over 45 jaar is het project rendabel en over 73 jaar zijn alle leningen en investeringen afgelost, schrijft Omroep Flevoland.

Dat gebeurt dankzij ondernemers uit Urk en de Noordoostpolder die zich langdurig aan het project verbinden. Zij zijn bereid de komende decennia jaarlijks erfpacht af te dragen aan de provincie, waarmee de leningen uiteindelijk worden afgelost.

Risico versus lef

Een te groot financieel risico, vonden tegenstanders waaronder Pro, Partij voor de Dieren en ook coalitiepartij VVD. Zij stellen dat het veel te lang duurt voordat de investering wordt terugverdiend. "Wij zijn altijd voor ontwikkeling van de haven geweest en dat zijn we nog steeds", zei VVD-fractievoorzitter Francho Achtien. Maar het huidige voorstel zadelt de provincie volgens hem op met te zware lasten. "Het terugverdienen van de leningen duurt een mensenleven lang."

Bovendien kan de provincie het geleende geld dat wordt vastgelegd voor de haven in die jaren nergens anders aan uitgeven. "We hebben een groot probleem met busvervoer", zegt Kjell van de Wijlandt van de Partij voor de Dieren. "Met dit geld kunnen we dat betalen."

BBB-fractievoorzitter Andrea van Veen wees juist op de lef die dit project laat zien. "Je stemt niet alleen voor de haven, maar ook of je een visie hebt voor Flevoland. De haven zal bijdragen aan de groei van de provincie." Volgens de ChristenUnie is de maritieme sector "booming", zei fractievoorzitter Ria Visser-Kapitein. "Hiervoor moeten we ruimte bieden. We hebben de werkgelegenheid en het ondernemerschap hard nodig."

Erfpacht

Ondernemers uit Urk en de Noordoostpolder lijken er in ieder geval vertrouwen in te hebben. Volgens ondernemer en initiatiefnemer van de haven Henk Kapitein zijn er elf bedrijven die willen meedoen en staan er nog vijftien op de wachtlijst.

Het voorgestelde investeringskrediet voor de haven werd al meermaals verhoogd door gestegen kosten voor energie, bouwmateriaal en personeel. Meerdere fracties vroegen zich af of dat bedrag de komende tijd niet nog hoger zal worden dan voorzien. Het college zal de Staten daarom iedere zes maanden informeren over de ontwikkeling van de haven, werd gisteravond besloten.

Over 5 jaar klaar

Binnenkort start de provincie een Europese aanbestedingsprocedure om een aannemer te vinden. Die procedure duurt volgens gedeputeerde Sjaak Simonse zo'n negen maanden. De bouw van de haven moet in 2028 beginnen en in 2031 klaar zijn.

De servicehaven is onder meer bedoeld voor scheepsbouw, scheepsonderhoud, maritieme dienstverlening en verduurzaming.

De Duitse actrice Elke Sommer is op 85-jarige leeftijd overleden. Hoewel ze in de jaren 60 naam maakte als "het Duitse antwoord op Brigitte Bardot", wist ze nooit dezelfde roem te vergaren als de Franse filmster. Vroege successen betaalden zich niet uit in blijvende bekendheid.

Als twintiger acteerde Sommer tegenover gevestigde namen als Paul Newman, Dean Martin, Michael York en Peter Sellers. Vaak werd ze gecast als bevallige Europese schone of als blonde seksbom. "Een Teutoonse verleidster met kenmerkende pruillippen, hoge jukbeenderen en extreem getoupeerd kapsel", omschrijft filmsite IMDB haar.

Sommer was in de oorlog in Berlijn geboren als Elke Schletz, dochter van een lutherse dominee. Ze werd eind jaren 50 tijdens een missverkiezing in Toscane ontdekt door de Italiaanse regisseur Vittorio De Sica. Al snel zette ze films in Italië, Duitsland, Spanje en Frankrijk op haar naam.

Overstap naar Hollywood

In 1961 zette ze haar eerste stap richting Hollywood met het kluchtige Don't Bother to Knock uit Groot-Brittannië, al snel volgde haar Amerikaanse debuut The Prize met Paul Newman. Het leverde haar een Golden Globe op voor beste nieuwkomer.

De Telegraaf sprak toentertijd van een bliksemcarrière, van armlastig au-pair in Londen naar filmingénue. Volgens de krant moest Sommer het vooral van haar uiterlijk hebben. "Van acteren heeft Elke geen notie, maar dit is juist grappig. Als femme fatale valt ze, slechts door het hoognodige bedekt, van de ene pose in de andere."

In de pers werd Sommer vergeleken met andere hoogblonde actrices, als Kim Novak of Anita Ekberg. Voor de Pink Panther-film A Shot in the Dark vulde ze een rol waar Sophia Loren en Romy Schneider verstek voor hadden moeten laten gaan.

Tegenover Sellers' onnozele inspecteur Clouseau kon ze op haar meest koket de rol van onterechte moordverdachte spelen. Beroemd is een scène waarin Clouseau en zij na een bezoek aan een naaktstrand vast komen te zitten in het verkeer.

Sommer probeerde wel serieuzere rollen op te pakken, zoals in 1966 met The Oscar over de belangrijkste filmprijs. Maar het resultaat werd als te camp gezien. Sommer bleef daardoor vooral lichtere, komische rollen aangeboden krijgen, zoals een deel van de Britse Carry On-films en Boy, Did I Get a Wrong Number! met Bob Hope.

Hoewel ze bleef werken, waren haar rollen vanaf de jaren 70 minder memorabel, met gastrollen in tv-series als Love Boat en St. Elsewhere en steeds vaker weer Europese producties. Ook ontwikkelde ze zich als niet-onverdienstelijk zangeres en schilder.

Sommer overleed aan hartfalen in haar huis in Bel Air bij Los Angeles, enkele maanden na de dood van haar man Wolf Walther, met wie ze sinds 1993 getrouwd was.

Terugkijkend oordeelde Sommer dat ze een prachtige carrière had gehad, waarin "ik van alles heb gespeeld, van hoer tot non". Zelf was ze tevreden hoe ze zich als actrice had ontwikkeld. "Ik ben best goed geworden, door mijn toneelwerk, door mijn werk serieus te nemen en door gewoon lang genoeg te leven."

Bruine weilanden met duizenden gaten erin en gras dat niet meer wil groeien: melkveehouders in onder meer Friesland en in de Alblasserwaard hebben te maken met miljoenen muizen die dit jaar het gras opeten, met wortel en al.

Dit soort muizenplagen kwamen tot in de jaren 1950 vaker voor. Maar daarna decennialang niet. Waarom nu weer wél? Waar komen al die muizen vandaan, waarom gaan ze op de ene plek zitten en op de andere niet? En hoe kunnen melkveehouders voorkomen dat hun kostbare gras op die manier verloren gaat?

Luisteren

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

In podcast De Dag gaat Mattijs van de Wiel langs bij melkveehouder Mathijs Baan in de Alblasserwaard, veenweidegebied in het Groene Hart waar de muizen dit jaar voor het eerst weer massaal opdoken.

Hij gaat ook langs bij onderzoeker Gerbert Roerink van de Wageningen Universiteit die vertelt wat allemaal wel, maar ook wat allemaal nog niet bekend is over deze muizenplagen.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Mattijs van de Wiel

Redactie: Lars Hulshof

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Bij een Russische droneaanval op een treinstation in de Oekraïense stad Dnipro zijn veertien mensen gedood, melden lokale autoriteiten. De gouverneur van de regio meldt op Telegram dat ook zeker vijf mensen gewond zijn geraakt.

Een van de perrons op het treinstation werd geraakt, waar op dat moment de trein naar Zaporizja klaarstond, zegt hij. Ondanks een "waarschuwing voor verhoogd gevaar" stonden mensen op het perron op het moment van de aanval.

Beelden van de situatie direct na de aanval:

Een droneaanval op een flatgebouw in de Centraal-Oekraïense stad Krementsjoek kostte vandaag nog eens drie mensen het leven. De regionale gouverneur meldt dat er ook zeker vijftien gewonden zijn gevallen.

Oekraïne staat aan de vooravond van een zware winter en de vrees is dat Rusland zal proberen om Oekraïne nog harder te raken. Rusland voert de aanvallen op onder meer energiecentrales, bruggen en wegen de laatste tijd op. Ook hebben de Russen herhaaldelijk treinen en spoorweginfrastructuur aangevallen.

Gisteren werd bekend dat Nederland Oekraïne 500 miljoen euro aan militaire steun gaat geven. Dit 'wintersteunpakket' is bedoeld voor luchtverdediging en drones. Het kabinet had dit geld al gereserveerd voor Oekraïne.

De politie lijkt precies te weten wie er verantwoordelijk zijn voor de roof op kunstbeurs Tefaf in Maastricht ruim vier jaar geleden. De namen van vijf Serviërs zijn op de Europese lijst van meest gezochte voortvluchtigen gezet.

De politie houdt ze verantwoordelijk voor de spectaculaire roof van uiterst kostbare juwelen in de zomer van 2022. De buit is zo'n 40 miljoen euro waard, schrijft de Europese politiedienst Europol bij de opsporingsfoto's van de verdachten.

Beelden van de roof gingen de wereld over, ook vanwege de vermomming van de daders. Ze waren gekleed in de stijl van de serie Peaky Blinders:

Het gaat om vier mannen en een vrouw. Ze hebben alle vijf de Servische nationaliteit en zijn tussen de 41 en 50 jaar oud.

Servië werkt niet mee

De dieven wisten weg te komen en zijn nog altijd niet aangehouden, maar spoorloos zijn ze zeker niet. Sinds de roof lijkt de politie ze steeds dichter op de hielen te zitten.

Vorig jaar publiceerde de politie al foto's van de verdachten en leken agenten precies te weten waar ze voor en na de roof waren geweest. Ook zijn er inmiddels gestolen diamanten teruggevonden in Hongkong, Botswana en Israël.

Daar bleef het niet bij: "We hebben zicht gekregen op namen, aliassen, beeldmateriaal en de plaatsen waar de verdachten zich mogelijk bevinden", zegt de onderzoeksleider. De politie gaat ervan uit dat ze zich in de Servische stad Nis of in de omgeving van Belgrado bevinden.

Veel tipgeld

Maar Servië levert geen verdachten uit, daarom kunnen ze volgens de politie niet worden aangehouden in dat land. Dat is ook de reden dat nu de namen van de verdachten zijn gepubliceerd. De politie zegt te hopen dat ze worden aangehouden zodra ze Servië verlaten.

Op de Most Wanted-lijst staan nu 53 verdachten die worden gezocht voor misdaden in Europa. Een van hen is drugscrimineel Jos Leijdekkers.

De politie heeft een beloning van 20.000 euro uitgeloofd voor de tip waarmee een van de verdachten wordt aangehouden. Maar de grootste beloning komt van de verzekeringsmaatschappij. Die betaalt 500.000 pond voor de gouden tip.

Bij ongeregeldheden na een demonstratie tegen de komst van een asielzoekerscentrum in Opheusden zijn gisteravond twee mensen aangehouden. Het gaat volgens de politie om een minderjarige jongen en een 19-jarige man uit de gemeente Neder-Betuwe, waar Opheusden onder valt.

De demonstratie begon volgens de politie rustig, maar liep later op de avond uit op ongeregeldheden. Zo werd er met zwaar vuurwerk gegooid. De Mobiele Eenheid (ME) werd ingezet om de menigte uit elkaar te drijven.

Eerder op de avond zouden zo'n 200 mensen zich hebben verzameld bij het gemeentehuis, waar volgens De Gelderlander een extreemrechtse organisatie sprak. "Het is een eer om hier voor een blanke massa te mogen spreken", zei de voorman van de groep aan het begin van zijn speech.

Vorige maand liepen anti-azc-demonstraties in Opheusden ook al uit de hand. Veertien mensen werden toen aangehouden. De gemeente Neder-Betuwe kondigde maatregelen aan om de ongeregeldheden in het vervolg te voorkomen.

Neder-Betuwe moet volgens de Spreidingswet 132 asielzoekers opvangen, onder wie acht alleenstaande minderjarigen.

In onderstaande special lees je over de totstandkoming en werking van de Spreidingswet:

De president van de Europese Centrale Bank, Christine Lagarde (70), stopt op 7 februari. Dat heeft ze de raad van bestuur en de voorzitter van de Europese Raad laten weten. Lagardes termijn liep tot eind oktober 2027.

Sinds november 2019 is Lagarde president van de ECB. Ze was Frankrijks eerste vrouwelijke minister van Financiën en werd met de benoeming tot president ook de eerste vrouw die deze invloedrijke functie bij de ECB kreeg.

Al vanaf haar eerste rentevergadering gaf ze aan het anders te willen doen dan haar voorganger, de Italiaan Mario Draghi. "Ik heb mijn eigen stijl. Ik zal mezelf zijn, en daarom waarschijnlijk anders."

Tactisch vertrek

Lagarde gaf onlangs al hints dat ze haar termijn mogelijk niet zou uitdienen. Medewerkers van de ECB eisten daarom vorige maand volgens het Franse persbureau AFP opheldering. Een aanhoudende onzekerheid rond het voorzitterschap zou het vertrouwen in de ECB ondermijnen.

Twee weken geleden meldde persbureau Reuters dat het World Economic Forum Lagarde wil binnenhalen. Ze zou volgens bronnen al volgende maand benoemd kunnen worden tot voorzitter.

Lagarde zou met een vroegtijdig vertrek bovendien de Franse president Macron en Duitse bondskanselier Merz de mogelijkheid willen geven om een nieuwe voorzitter te zoeken bij de ECB. Frankrijk en Duitsland hebben van oudsher veel invloed op die beslissing. Maar de presidentstermijn van Macron loopt al in april af, waardoor er te weinig tijd zou zijn. Ook is de positie van Merz niet heel sterk.

Opvolger

Voormalig president van De Nederlandsche Bank, Klaas Knot, wordt genoemd als mogelijke opvolger van Lagarde. Eerder meldde persbureau Bloomberg dat Merz een ontmoeting had met Knot en de andere beoogde opvolger, voormalig president van de Spaanse centrale bank, Pablo Hernández de Cos.

De politie onderzoekt een mogelijk geweldsincident in Vlissingen. Daarbij is een 27-jarige man uit de Zeeuwse plaats om het leven gekomen.

Voor zover bekend is er nog niemand aangehouden. Wat er is gebeurd, kan de politie nog niet zeggen. Er wordt rekening gehouden met "allerlei scenario's", zegt een woordvoerder tegen Omroep Zeeland.

Rond 23.45 uur kwam de melding binnen van het incident in de Meindert Hobbemalaan. Daar kwamen behalve de politie ook ambulances en een traumahelikopter op af. Volgens fotografen lag het slachtoffer voor de woning toen agenten daar aankwamen.

Op foto's is te zien dat de straat vannacht was afgezet met lint en dat er schermen zijn geplaatst. Forensisch specialisten hebben sporen gezocht en agenten hebben mogelijke getuigen gehoord.

De zes honden die onlangs zijn doodgegaan nadat ze waren uitgelaten in Schiedam, zijn hoogstwaarschijnlijk niet gestorven na het eten van giftige paddenstoelen. Ook was de grond niet vervuild, blijkt volgens de gemeente uit de eerste resultaten van het bodemonderzoek.

Er wordt nog onderzocht of er bloembollen aanwezig waren, die mogelijk iets te maken hebben met de dode dieren. De gemeente Schiedam weet niet wanneer daar meer duidelijkheid over komt. Daarnaast doet het Nederlands Forensisch Instituut nog forensisch onderzoek.

De dood van de zes honden heeft veel losgemaakt onder hondenliefhebbers in Schiedam. Vijf honden stierven nadat ze waren uitgelaten in park De Plantage. De zesde hond was uitgelaten in het Beatrixpark. De honden hadden dezelfde symptomen. Op beide plekken wordt onderzoek gedaan.

"Wij weten dat er veel onrust heerst onder Schiedammers en doen er alles aan om zo snel mogelijk met resultaten te komen", schrijft de gemeente. "Zodra er meer bekend is, laten wij dit weten."

Noord-Korea heeft volgens het Zuid-Koreaanse leger ongeveer tien ballistische raketten afgevuurd richting de Japanse Zee. Deze lanceringen staan niet op zichzelf. De spanningen op het Koreaanse schiereiland lopen al maanden op.

Pyongyang moderniseert in hoog tempo zijn strijdkrachten en zoekt steeds nadrukkelijker de confrontatie met Zuid-Korea. Daarbij lijkt ook de militaire samenwerking met Rusland het land meer zelfvertrouwen en nieuwe technologische kennis te geven.

Begin deze maand testte Noord-Korea meerdere ballistische raketten. Volgens het land zelf waren de raketten onderdeel van een hypersonisch wapensysteem, raketten die veel harder vliegen dan de snelheid van het geluid. Of dit waar is, is niet te achterhalen. Wel nemen de zorgen onder experts toe. Zij waarschuwen dat Noord-Korea's tests niet langer alleen machtsvertoon zijn, maar dat het goed mogelijk is dat het hypersonische wapensysteem zich in de laatste fase van ontwikkeling bevindt.

Een paar dagen later testte Zuid-Korea voor het eerst zijn eigen hypersonische wapen. Bij de lancering was ook de Zuid-Koreaanse president Lee Jae-myung aanwezig. Volgens lokale media wilde Lee met zijn aanwezigheid een waarschuwing geven aan Noord-Korea. Opmerkelijk, omdat Lee er tot voor kort alles aan leek te doen om de spanningen met Noord-Korea te verminderen. Noord-Korea reageerde op deze lancering opnieuw met de lancering van raketten.

Landmijnen

Het blijft niet bij raketgeweld. Ook aan de grens neemt de spanning toe. Vorige maand raakten drie Zuid-Koreaanse militairen gewond na landmijnexplosies aan de grens met Noord-Korea. De militairen waren daar om een nieuwe route vrij te maken voor een inspectie van mogelijk illegaal geplaatste landmijnen.

Het grensgebied van Zuid- en Noord-Korea ligt bezaaid met landmijnen. Een groot deel daarvan werd tijdens en in de jaren na de Koreaanse Oorlog (1950-1953) geplaatst. Sinds een aantal jaar is Noord-Korea het gebied in rap tempo aan het bewapenen. Naar schatting heeft het land er sinds 2024 bijna een miljoen mijnen bijgelegd, waaronder mijnen aan de Zuid-Koreaanse kant van de grens.

Gezamenlijk onderzoek van het Zuid-Koreaanse leger en het VN-commando in Korea wijst uit dat de ontplofte landmijn van Noord-Koreaanse makelij is. Of de mijn met opzet aan de Zuid-Koreaanse zijde is geplaatst, is onduidelijk. Volgens experts is het goed mogelijk dat de mijn bijvoorbeeld door aardverschuivingen aan de zuidkant terecht is gekomen. Daarnaast is het door gebrekkige markeringen op sommige plekken moeilijk te bepalen waar de grens precies ligt.

Zuid-Korea eiste na het incident onmiddellijk excuses en een einde aan de Noord-Koreaanse grensversterkingen. Noord-Korea ontkent dan iedere betrokkenheid, inbinden doet het evenmin.

Noord-Korea is de afgelopen maanden begonnen zijn grens te versterken met wapens, extra prikkeldraadversperringen en hekken. Ook meldde Kim Yo-jong, de zus van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un, vorige week dat langs de hele grens luidsprekers klaarstaan voor psychologische oorlogsvoering. Een flinke stap terug nadat de luidsprekers aan beide kanten van de grens dit jaar juist waren verwijderd om spanningen te verminderen.

Rusland

Het militaire zelfvertrouwen van Noord-Korea lijkt sinds de uitbreiding van de militaire samenwerking met Rusland een vlucht genomen te hebben. Waar Noord-Korea militairen en wapens levert om aan de Russische zijde te vechten aan het front in Oekraïne, doet Noord-Korea gevechtservaring en wapenkennis op. Vooral op het gebied van dronetechnologie lijkt Noord-Korea grote slagen te slaan.

Pyongyang lijkt van de oorlog in Oekraïne geleerd te hebben dat goedkope drones dure luchtverdedigingssystemen kunnen overweldigen. Foto's van Kim Jong-uns bezoek aan een dronefabriek vorige maand wijzen erop dat Noord-Korea is begonnen met de massaproductie van drones. Daarnaast heeft Rusland officieren naar Noord-Korea gestuurd om daar dronebestuurders op te leiden, aldus NKnews, een nieuwsorganisatie die zich uitsluitend bezighoudt met Noord-Korea.

Ook het gecombineerd testen is begonnen. Tijdens een Noord-Koreaanse militaire oefening vorige maand viel een zwerm drones een doeleiland aan, terwijl kruisraketten en ballistische raketten tegelijkertijd vanuit verschillende richtingen toesloegen.

Als Noord-Korea erin slaagt om grote hoeveelheden drones te kunnen maken, zal dat grote gevolgen hebben voor de luchtverdediging van Zuid-Korea en de Amerikaanse troepen die daar gestationeerd zijn.

Het Zuid-Koreaanse antwoord op de snelle drone-ontwikkeling blijft vooralsnog achter. De dronedivisie van het land ondergaat momenteel een reorganisatie en is onderhevig aan bezuinigingen. Wel kondigde de minister van Defensie vorig jaar aan een half miljoen 'dronewarriors' te willen opleiden.

Activistische hackers hebben de gegevens online gezet van ruim 41.000 medewerkers van het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid. Het gaat om namen, telefoonnummers, e-mailadressen en andere gegevens van het personeel van diensten als de douane en immigratiepolitie ICE, onder wie ook medewerkers in gevoelige functies.

"Zij hebben onze gegevens, dus het is eerlijk als wij die van hen hebben", redeneert een woordvoerder van de activistische website Distributed Denial of Secrets, die de gegevens in een doorzoekbare databank publiceerde. Doel is "anonimiteit te vervangen door aansprakelijkheid", zegt mede-oprichter Emma Best van de site. Ze denkt dat met de gegevens heel veel officiële verzoeken voor openbaarmaking van documenten gedaan kunnen worden.

Doordat in de gegevens ook functieomschrijvingen en e-mailgroepen zijn opgenomen, is volgens de hackersgroep na te gaan wat de interne structuur is van afdelingen binnen het ministerie. "Zo wordt duidelijk wie de architecten en drijvende krachten achter het beleid en de uitvoering ervan zijn", aldus Best. De overheid geeft daar uit veiligheidsoverwegingen weinig informatie over.

Onder vuur

Het ministerie van Binnenlandse Veiligheid werd opgericht in de nasleep van de 9/11-aanslagen, om de versnippering op het gebied van nationale veiligheid tegen te gaan. Verschillende veiligheidsdiensten voor bijvoorbeeld immigratie, luchtvaartveiligheid en internetbeveiliging vallen eronder.

Onder president Trump kwam vooral immigratiepolitie ICE in het nieuws, vanwege een zeer actief uitzetbeleid en geweld bij het arresteren immigranten en betogers. De dienst kreeg kritiek omdat agenten niet geüniformeerd zijn, geen identiteitstekens dragen en soms gemaskerd zijn, wat het volgens mensenrechtenorganisaties moeilijk maakt hen ter verantwoording te roepen.

Distributed Denial of Secrets zegt met het lekken van de gegevens meer toezicht en transparantie mogelijk te maken. Critici vrezen dat medewerkers erdoor gevaar zullen lopen: criminelen hebben ook toegang tot de gegevens. Agenten en hun gezinnen zijn in het verleden vaker bedreigd.

Niet op de hoogte

Het is niet helemaal duidelijk hoe de hackers aan de personeelsgegevens zijn gekomen. Zelf zeggen ze een lek te hebben gevonden in het inlogsysteem van Binnenlandse Veiligheid. Het bedrijf daarachter ontkent dat de veiligheid niet op orde is.

Een woordvoerder van het ministerie zelf zegt bekend te zijn met de berichten over de hack en zegt dat er onderzoek wordt gedaan. Ondertussen doet het departement er volgens de woordvoerder alles aan om de veiligheid van medewerkers te garanderen.

Bij het lek benadrukte Distributed Denial of Secrets wel dat de gegevens niet compleet en deels incorrect kunnen zijn. Toch konden Amerikaanse media via gegevens uit de databank verschillende medewerkers benaderen. Sommigen bleken nog niet op te hoogte dat hun personalia waren gelekt.

Derde groot lek in korte tijd

Het is de derde keer in korte tijd dat de Amerikaanse overheid wordt geconfronteerd met een groot datalek. In september berichtte hackersgroep ShinyHunters een enorme hoeveelheid dossiers van FBI-medewerkers in handen te hebben. Dat was een vergelding voor de FBI-oproep om afpersers nooit te betalen. Kort daarna werd in Nederland een verdachte opgepakt.

Later die maand bleek iemand maandenlang toegang te hebben gehad tot het personeelsbestand van het Pentagon. Daarbij werden miljoenen gegevens van Amerikaanse militairen buitgemaakt.

De problemen bij Volkswagen zijn nog lang niet opgelost. De Duitse autofabrikant heeft het afgelopen kwartaal maar liefst 5,8 miljard euro verlies gedraaid, blijkt uit de nieuwste cijfers. In dezelfde periode vorig jaar werden ook rode cijfers geschreven - bijna 1,1 miljard euro. De omzet daalde daarnaast met 6,3 procent naar zo'n 75,3 miljard euro.

De slechte prestaties in juli, augustus en september hebben onder meer te maken met de langdurige crisis bij luxemerk Porsche, onderdeel van de Volkswagengroep. Porsche heeft meer dan 6 miljard euro afgeschreven, omdat het komende tijd minder winst denkt te maken.

Het luxemerk heeft veel minder auto's in China verkocht vanwege stevige concurrentie van Chinese merken, die de afgelopen jaren in opkomst zijn. Daarnaast wordt Porsche nog geraakt door de Amerikaanse importheffingen op aluminium en staal.

Onder druk in China

Niet alleen Porsche heeft met die problemen te maken, ook het merk Volkswagen zelf heeft wereldwijd minder auto's gesleten. Van juli tot en met september leverde de fabrikant uit Wolfsburg bijna 1,9 miljoen voertuigen af, ruim 14 procent minder dan een jaar eerder. In China in het bijzonder daalde de verkoop die periode met 38,5 procent.

Het hele Volkswagen-concern, met alle merken erbij de grootste autofabrikant van Europa, leverde 9 procent minder auto's af in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar.

De dieprode kwartaalcijfers zijn de zoveelste klap voor Volkswagen. Vorige maand maakte het concern al bekend de komende jaren nog eens 50.000 banen te schrappen, boven op de 50.000 die eerder al waren aangekondigd.

Met welke problemen Volkswagen allemaal te maken heeft, lees je in dit artikel uit september:

Volkswagen-topman Blume maakte eerder ook al aanpassingen bekend aan vier Duitse fabrieken. In Emden, Zwickau, Hannover en Neckarsulm worden er geen nieuwe modellen meer gebouwd, tenzij de kosten daar naar beneden kunnen. Mogelijk worden die fabrieken in de toekomst ingezet voor de defensiesector.