NOS Nieuws - Algemeen

Bij werkzaamheden in het beekdal Nieuwe Drostendiep, in de buurt van Emmen, hebben archeologen ruim 3000 historische objecten gevonden. Het gaat om sieraden, gereedschap en gebruiksvoorwerpen uit verschillende periodes: van de steentijd tot en met de Tweede Wereldoorlog.

Het beekdal tussen Sleen en Oosterhesselen wordt opnieuw ingericht om meer ruimte te maken voor natuur en water. Als er werkzaamheden in beekdalen zijn, wordt er bijna altijd archeologisch onderzoek gedaan. Beekdalen waren door de eeuwen heen altijd belangrijke plekken, en werden gebruikt als voedselbron of route, meldt de provincie.

Ditmaal werd de bovenste grondlaag flink doorgespit door de archeologen. Ze vonden onder meer gereedschappen uit de steen- en bronstijd en sieraden uit diverse tijdperken: van de 2e eeuw voor Christus tot en met de vroege middeleeuwen.

Ook zijn er vondsten gedaan uit latere perioden, zoals de Tachtigjarige Oorlog en de Tweede Wereldoorlog. Van alle gevonden objecten zijn er volgens Drenthe meer dan 600 "zeer bijzonder".

Eén ervan is een gouden ring uit de 3e of 4e eeuw na Christus. Omdat goud niet roest, kwam de ring als nieuw naar boven, laat de provincie weten. Naast de gouden ring stuitten de archeologen ook op een zogeheten fibula.

Dat is een speld die mensen gebruikten om hun kleding vast te maken, en wordt gezien als de voorloper van de knoop en de rits. Deze speld komt waarschijnlijk uit de tiende of elfde eeuw na Christus, meldt RTV Drenthe.

'Uitzonderlijk goede staat'

In Drenthe worden vaker bijzondere archeologische vondsten gedaan, maar deze overtreft de verwachtingen, stelt de provincie. Er is niet alleen heel veel gevonden uit verschillende perioden, maar de objecten verkeren ook in "uitzonderlijk goede staat". Dit komt onder andere doordat de bodemlaag waarin ze zijn gevonden relatief onaangetast is gebleven.

De vondsten zijn op dit moment niet te zien voor publiek en worden verder onderzocht en schoongemaakt. De provincie en de gemeente Coevorden kijken samen met deskundigen hoe de vondsten later aan het publiek kunnen worden getoond.

De directeur van de Hongaarse corruptiewaakhond wordt zelf beschuldigd van corruptie. Het Hongaarse Openbaar Ministerie heeft Ferenc Biró aangeklaagd voor onder meer verduistering en het vervalsen van documenten. De directeur ontkent de aantijgingen.

Biró stond sinds de oprichting in 2022 aan het hoofd van de Autoriteit Integriteit. Volgens het OM heeft hij 400.000 euro van zijn organisatie verduisterd. Biró noemt die aanklacht tegenover de nieuwssite 24.hu "volkomen onterecht".

Vorig jaar werd hij ook al beschuldigd van machtsmisbruik en het verduisteren van geldbedragen. Hij zou het geld onder meer hebben gebruikt voor de renovatie van zijn huis. Ook zou hij zijn vrouw in dienstwagens hebben laten rijden.

Biró gaf dit laatste toe, maar sprak de andere beschuldigingen tegen. Hij stelde destijds dat die politiek gemotiveerd waren.

'Onder druk gezet'

De Autoriteit Integriteit zou onafhankelijk van de regering moeten opereren. Maar Biró claimde enkele dagen geleden in een interview dat zijn organisatie onder druk werd gezet door het bewind van de vorige premier Viktor Orbán om bepaalde corruptieonderzoeken af te breken.

Ook zei hij dat door systematische corruptie onder de zestien jaar durende regeerperiode van Orbán omgerekend meer dan 160 miljard euro was verdwenen. Biró klaagde dat zijn organisatie te weinig middelen had om daar echt tegen op te treden. Voormalig topfunctionarissen uit de Fidesz-partij van Orbán zouden volgens hem vervolgd moeten worden.

De nieuwe aanklacht tegen hem past volgens Biró "helaas in een reeks stappen die bepaalde figuren binnen de vorige regering belangrijker vonden dan het cliëntelisme, het verduisteren van EU- en binnenlandse fondsen en het gebrek aan transparantie", zegt hij tegen 24.hu.

De woordvoerder van Fidesz noemt de uitspraken van Biró "een pathetische poging om aan zijn eigen corruptiezaak te ontkomen".

Meer bevoegdheden

De nieuwe regering van Péter Magyar wil schoon schip maken in Hongarije en de corrupte kring rond Orbán ter verantwoording roepen.

De anti-corruptieorganisatie krijgt onder de nieuwe regering meer bevoegdheden. Dat is ook een van de afspraken die premier Magyar met de Europese Unie heeft gemaakt om toegang te krijgen tot miljarden euro's aan bevroren tegoeden voor het land.

In Boxtel is iemand om het leven gekomen doordat een boom op zijn auto viel. Volgens Omroep Brabant ging het mogelijk om een rotte boom die door noodweer op het voertuig is gevallen.

Het ongeluk gebeurde op de Keulsebaan. Door de omgevallen boom kwam het slachtoffer bekneld te zitten, meldt de politie. Hulp mocht niet meer baten. De politie onderzoekt nog hoe het ongeluk kon gebeuren.

De weg werd na het voorval afgesloten. De boom is met een kraan van de auto gehaald, schrijft de regionale omroep. Verder laat de veiligheidsregio over een lengte van 300 meter alle bomen controleren door een deskundige.

In het hele land was code geel afgegeven vanwege zware onweersbuien, zware windstoten en hagel. Later gold de waarschuwingscode van het KNMI in de provincies Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel, Gelderland, Brabant en Limburg. Inmiddels is de waarschuwing opgeheven.

"Zoon, dochter, treur niet, je moeder blijft je zoeken, wat er ook gebeurt". Duizenden vrouwen, in witte shirts met daarop foto's van hun kinderen, lopen schreeuwend en met vastberaden blik over de Paseo de la Reforma, een belangrijke weg in het hart van Mexico-Stad.

Woedend zijn ze, deze madres buscadoras, zoekende moeders, die soms al jaren op zoek zijn naar hun vermiste kinderen. Waar ze naar eigen zeggen nog geen cent van de regering krijgen om een schep mee te kopen om naar lichamen te graven, worden er wél miljoenen uitgegeven aan de organisatie van het WK voetbal.

Vanessa Gámez is een van de moeders bij de betoging. Op haar shirt staat de naam Ana Amelí, haar 19-jarige dochter die in juli 2025 verdween tijdens een wandeling in een park. "De Mexicaanse autoriteiten hebben nooit moeite gedaan haar te vinden. Maar een paar kilometer verderop wordt al twee jaar gewerkt aan de verbouwing van het voetbalstadion", zegt ze verbitterd.

Zelf op zoek

Zoals zoveel zoekende Mexicaanse ouders zal Gámez op 11 juni, de dag dat Mexico de openingswedstrijd van het toernooi speelt tegen Zuid-Afrika, demonstreren bij het Estadio Azteca. "Terwijl degenen die het kunnen betalen naar binnen gaan om feest te vieren, zullen wij buiten het stadion huilen. Wij zullen de wereld laten zien dat de president liegt als ze zegt dat er geen crisis is", zegt Gámez.

President Claudia Sheinbaum houdt vol dat het land veilig is en de meeste problemen onder controle zijn, terwijl ruim 130.000 mensen in Mexico geregistreerd staan als vermist. De regering wijst graag op de dalende moordcijfers, maar heeft het liever niet over het feit dat het aantal vermissingen in tien jaar tijd met ruim 200 procent is toegenomen.

Jonge mannen die worden ontvoerd en gedwongen lid te worden van een criminele organisatie. Jonge vrouwen die slachtoffer worden van sekshandel. Mensen die worden gedood bij een overval. Het komt zelfs voor dat toeristen door lokale bendes worden aangezien voor lid van een rivaliserende groepering. Zonder vragen te stellen worden ze vermoord.

Meldingen van vermissingen worden vaak niet serieus genomen. Wanhopige ouders gaan daarom zelf op zoek. Gewapend met scheppen en stokken trekken ze naar de gevaarlijkste gebieden, in de hoop erachter te komen wat met hun kinderen is gebeurd.

Politie en bendes werken samen

Soms zijn lichamen allang gevonden, maar liggen ze jarenlang in overvolle mortuaria. Daar ontbreekt vaak de kennis en technologie om DNA-testen uit te voeren. Anderen zijn ontvoerd door criminele organisaties, die vaak jonge Mexicanen kidnappen voor mensenhandel, orgaanhandel of om ze te rekruteren voor hun bende.

De zoektochten in gebieden waar criminele bendes de dienst uitmaken zijn levensgevaarlijk voor de groepen nabestaanden. Maar ook de rol van de autoriteiten ligt onder vuur. Volgens families komt het voor dat de politie samenwerkt met bendes, bijvoorbeeld door burgers op te pakken en over te dragen aan criminelen. Daardoor krijgen families soms nooit de waarheid boven water.

Het VN-comité tegen gedwongen verdwijningen (CED) schreef in april dat de Algemene Vergadering de vermissingen moet laten onderzoeken als misdaden tegen de menselijkheid. Een maand later meldde de Inter-Amerikaanse Commissie voor de Mensenrechten (IACHR) dat veel verdwijningen plaatsvinden "in nauwe samenwerking en coördinatie met overheidsfunctionarissen". Amnesty International riep de Mexicaanse regering daarna op om internationale hulp te accepteren om de nationale crisis aan te pakken.

Maar de Mexicaanse regering lijkt daartoe niet bereid. Het rapport van het VN-comité werd door Sheinbaum afgedaan als "politiek gemotiveerd". Vanessa Gámez zucht diep als ze de woorden van de president hoort. Sinds haar aantreden heeft Sheinbaum nog geen enkel collectief van zoekende ouders ontvangen, benadrukt Gámez. En dus blijft ze zelf maar zoeken.

Vandaag is ze met andere moeders naar een park gegaan in een deel van Mexico-Stad met hoge criminaliteitscijfers. Er zijn anonieme tips dat criminelen hier lichamen dumpen. Eerst snoeien ze hoog gras weg, daarna woelen ze de aarde om om te kijken of er sporen te vinden zijn van lichamen of persoonlijke eigendommen.

"We weten waar onze kinderen verdwijnen, maar we weten niet waar we ze zullen vinden", zegt Gámez, terwijl ze het zweet van haar voorhoofd veegt.

Regelmatig gebeurt het dat ouders op clandestiene graven stuiten, legt Gámez uit. Zelf zal ze blijven zoeken. "Vlakbij het stadion waar straks een WK gespeeld wordt, staan meer dan 200 mensen geregistreerd als vermist, onder wie mijn dochter Ana Amelí. Ik moet weten wat er met haar is gebeurd".

Voor het twaalfde jaar op rij is de wereld minder vreedzaam geworden. Dat blijkt uit de nieuwe Global Peace Index, een jaarlijkse ranglijst die de mate van vrede en veiligheid in 163 onafhankelijke landen en gebieden vaststelt.

Het rapport is opgesteld door het Institute for Economics and Peace, een onafhankelijke internationale non-profit denktank met kantoren in meerdere plaatsen, waaronder Den Haag. De index is gebaseerd op 23 indicatoren, waaronder veiligheid, conflicten en militarisering. Hoe lager de score van een land, hoe vreedzamer het is.

Volgens het rapport zijn er momenteel 61 actieve conflicten tussen staten. Dat is het hoogste aantal sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog. Wereldwijd zijn 103 landen betrokken bij een extern conflict, bijna twee keer zoveel als in 2008.

IJsland is het vreedzaamste land ter wereld, gevolgd door Nieuw-Zeeland en Zwitserland. Nederland staat op plek 17 en schommelt al jaren rond deze positie. De Democratische Republiek Congo en Sudan bungelen onderaan de ranglijst. Rusland is net als vorig jaar het minst vreedzame land ter wereld. De VS bezet de 134ste plaats.

Economische gevolgen

Volgens het rapport zorgen het recordaantal conflicten en de manier waarop deze met elkaar verweven zijn ervoor dat de economische gevolgen wereldwijd steeds moeilijker te beheersen zijn. De economische schade door geweld wordt geschat op bijna 19 biljoen euro, ruim 10 procent van het wereldwijde bbp.

Een belangrijke oorzaak voor de afnemende wereldvrede is dat de verhoudingen tussen landen veranderen. Die ontwikkeling noemen de onderzoekers de Grote Fragmentatie.

Europese grootmachten als Duitsland, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk verliezen relatief aan invloed, terwijl zogenoemde middenmachten machtiger worden.

Gevestigde middenmacht

Dat zijn landen die geen supermacht zijn, maar door hun economie, diplomatieke contacten of militaire positie wel invloed kunnen uitoefenen. Sinds het einde van de Koude Oorlog is het aantal middenmachten zoals Israël, Oekraïne en Spanje bijna verdubbeld, van 9 naar 16.

Nederland wordt omschreven als een "gevestigde middenmacht", met relatief veel invloed door zijn positie binnen de Europese Unie en internationale economische en diplomatieke netwerken.

Volgens de onderzoekers maakt die verschuiving het moeilijker om conflicten op te lossen. Als macht over meer landen wordt verdeeld, wordt het lastiger om internationaal overeenstemming te bereiken over diplomatie of vredesakkoorden.

Belangrijke rol AI

Niet alleen de verhoudingen tussen landen veranderen, ook de manier waarop oorlog wordt gevoerd. Vooral drones en kunstmatige intelligentie spelen daarin een steeds grotere rol. Zo steeg het aantal droneaanvallen tussen 2018 en 2025 met maar liefst 11.500 procent.

"Voor het eerst in de geschiedenis nemen machines in gevechten sneller beslissingen over leven en dood dan welk mens dan ook zou kunnen", aldus het rapport. Internationale regels om die ontwikkeling te reguleren zijn er nog maar nauwelijks. Daardoor lopen diplomatie en internationaal recht steeds verder achter op de praktijk, waarschuwen de onderzoekers.

De Iraanse strijdkrachten hebben gisteren een Amerikaanse gevechtshelikopter neergehaald. De Amerikaanse president Trump zegt dat op sociale media. Hij kondigt aan dat de VS hierop zal reageren, maar laat in het midden op welke manier de aanval zal worden vergolden.

Iran heeft de aanval niet opgeëist. Buitenlandminister Araghchi zegt op X dat buitenlandse strijdkrachten in de buurt van Iran "aldoor een risico lopen". Zijn verklaring lijkt een reactie op de bekendmaking van Trump, maar hij gaat er niet direct op in. "De beste manier om risico's te verminderen, is voor hen om te vertrekken."

The New York Times meldde gisteren als eerste dat de Apache was neergestort nabij de Straat van Hormuz. Het was toen nog onduidelijk waardoor de crash was veroorzaakt. De president bevestigt nu dat Iran "een van onze zeer geavanceerde" gevechtshelikopters heeft neergehaald tijdens een patrouille.

Gered met zeedrone

De twee piloten aan boord zijn volgens Trump niet gewond geraakt. Ze zijn uit het water gevist door een maritieme drone, zeggen legerfunctionarissen tegen Amerikaanse media. Het zou de eerste keer zijn dat militairen van de VS door een zeedrone zijn gered.

De aanval brengt het broze staakt-het-vuren tussen Iran, de VS en Israël weer aan het wankelen. Gisteren voerden Israël en Iran wederzijds raketaanvallen uit. Sinds het einde van gistermiddag geldt opnieuw een wapenstilstand.

De Apache is geraakt door een Iraanse drone, meldt de Amerikaanse nieuwssite Axios op basis van een Amerikaanse functionaris. Het zou nog onduidelijk zijn of het een opzettelijke actie is geweest.

Tientallen toestellen VS getroffen

Het is voor zover bekend de eerste keer dat een Amerikaanse Apache is neergehaald in de oorlog met Iran. Hoewel Iran veruit het zwaarst heeft geleden onder de bombardementen, heeft ook de luchtmacht van de VS forse verliezen geleden. Enkele tientallen toestellen zijn vernietigd of beschadigd geraakt in de oorlog, zo bleek uit een recent gepubliceerd rapport van de Amerikaanse overheid.

Onder meer een aantal straaljagers en tankvliegtuigen is verloren gegaan in de strijd. Soms ging het om friendly fire, ofwel een toestel dat onbedoeld was neergehaald door bondgenoten of eigen manschappen. Het is Iran gelukt om zeker 24 Reaper-drones neer te halen. Deze onbemande aanvalstoestellen kosten ruim 30 miljoen dollar per stuk.

Zeeblokkade handhaven

Apache-gevechtshelikopters worden door de VS gebruikt om de blokkade van Iraanse havens te handhaven. Trump probeert Iran te dwingen tot een akkoord over zijn nucleaire programma, maar tot nu toe zonder succes. Ondertussen blokkeren de Iraanse strijdkrachten de Straat van Hormuz, waardoor er nauwelijks nog commerciële scheepvaart mogelijk is in deze belangrijke zeeroute.

De VS en Israël begonnen op 28 februari de oorlog tegen Iran. Teheran reageerde met raket- en drone-aanvallen op verschillende landen in de regio, waardoor het Midden-Oosten werd meegesleurd in het conflict. Sinds 8 april geldt er een wapenstilstand, maar die is herhaaldelijk door de betrokken partijen geschonden.

Het Frans-Duitse straaljagerproject Future Combat Air System (FCAS) had moeten laten zien dat het wél kan: krachtige militaire samenwerking in Europa. Maar gisteren werd bekend dat Frankrijk en Duitsland na negen jaar en het uitgeven van enkele miljarden euro's de hoop opgeven.

Ondanks jarenlange onderhandelingen en herhaalde bemiddelingen van Duitse en Franse leiders kregen het Franse defensiebedrijf Dassault en de Europese multinational Airbus een steeds hooglopender conflict over de werkverdeling en de leiding over het project.

Recent werden ook beide landen het oneens. Moest het gevechtsvliegtuig op een vliegdekschip kunnen landen en moest het kernwapens kunnen afwerpen? Frankrijk wilde dat, maar Duitsland had daar geen behoefte aan. "Als de meningen daarover uit elkaar lopen, dan houdt het op een gegeven moment op", zegt Peter Wijninga van het Haags Centrum voor Strategische Studies tegen de NOS.

'Een blijvend Europees probleem'

De defensiespecialist noemt het een "blijvend probleem" dat Europa "te verdeeld is" om zulke projecten tot een succes te maken. Terwijl het bij de F-35 wel kon: aan dat gevechtsvliegtuig hebben veel Europese landen meegebouwd. "Maar dat was onder leiding van één grote broer, Amerika, en dan lukt het blijkbaar wel."

Wat samenwerken binnen Europa zo lastig maakt is volgens Wijninga dat nationale regeringen invloed hebben op wat wordt uitgedacht op militaire tekentafels. Als de grote Verenigde Staten iets laten ontwikkelen, zoeken die er verschillende Amerikaanse fabrikanten bij. "Als je dat binnen Europa wilt doen, moet je altijd grenzen over en dan krijg je te maken met verschillende nationale belangen", aldus Wijninga.

Het versterken van de Europese defensie-industrie is topprioriteit voor de Europese Unie, maar een woordvoerder van de Europese Commissie wil niet reageren op het Frans-Duitse project, omdat geen EU-aangelegenheid is.

Sterke plannen

Wel benadrukte de woordvoerder dat andere gezamenlijke defensieprojecten binnen de EU wél van de grond komen. Met het steunproject SAFE (Security Action for Europe) ter waarde van 150 miljard euro helpt de EU lidstaten om voordelige leningen af te sluiten voor grote investeringen in defensie en zo de Europese defensie-industrie te versterken.

"Er zijn sterke plannen ingediend bij de Europese Commissie, waarvan er achttien in recordtijd zijn goedgekeurd", aldus de woordvoerder. "Er zijn al vijf leningsovereenkomsten ondertekend, goed voor meer dan 6 miljard euro. Er is al geld uitgekeerd aan een eerste lidstaat, Polen."

Zwerm drones

Frankrijk en Duitsland blijven na de mislukking overigens wel proberen hun wapenindustrieën nauwer te laten samenwerken, zegt de Duitse defensieminister Pistorius. Zo wordt doorgewerkt aan de zogeheten Combat Cloud, een koppeling van verschillende wapensystemen, platforms en sensoren, zoals een zwerm drones die een vliegtuig kunnen begeleiden.

En een 'eigen' Europees gevechtsvliegtuig dan? Er is nog weinig over bekend, maar mogelijk krijgt het plan nog een doorstart. De Financial Times meldt dat Duitsland nieuwe partners zoekt en dat een groep van acht Europese bedrijven onder leiding van Airbus zich heeft gemeld om een alternatief te ontwikkelen.

Op Ameland is onlangs een lammergier gevonden. De verzwakte roofvogel, die in Nederland bijna nooit wordt gezien, was gestrand op het eiland en is naar een wildopvang in Ureterp (Friesland) gebracht.

De lammergier werd eind vorige maand in de bosjes gevonden door een boswachter, zegt Hetty Sinnema van opvang de Fûgelhelling aan Omrop Fryslân. "Hij was gecrasht in de bramen", vertelt ze. "Het ging niet meer: hij was uitgeblust. Waarschijnlijk heeft hij heel lang geen eten gehad."

De boswachter wist de vogel uiteindelijk te vangen en heeft de vogel overgedragen aan de opvang. "Hij heeft hem onder z'n arm gepakt, is met de vogel de boot op gesprongen en heeft hem naar de andere kant gebracht", aldus Sinnema.

Grootste vogelsoorten van Europa

De lammergier of Gypaetus barbatus behoort tot de grootste vogelsoorten van Europa en wordt bijna nooit gezien in Nederland. Vorig jaar werden twee exemplaren gespot boven Groningen en Zeeland.

Mogelijk waren ze door het destijds warme weer en de daarbij behorende warme lucht uit het zuiden richting Nederland gevlogen. In 2021 vloog een jonge lammergier zich nog te pletter op een windmolen in de Wieringermeer.

Het liefst houdt de lammergier zich op in het hooggebergte in Midden- en Zuid-Europa. Daar is altijd zijn favoriete voedsel voorradig: de lammergier eet vooral kadavers en dan met name het merg uit de botten.

Botten van de slager

Inmiddels gaat het iets beter met de lammergier, al was het in het begin niet eenvoudig om het dier te verzorgen. "We moesten op zoek naar botten, want het is een mergeter", zegt Sinnema. "Een van onze medewerkers heeft contact gezocht met een plaatselijke slager. Die heeft het een en ander geregeld voor ons."

Het gaat mogelijk om een jonge lammergier. Volgens de opvang is de roofvogel vermoedelijk een jaar oud. Sinnema zegt erg onder de indruk te zijn van de lammergier. "Het is ongelofelijk. Hij heeft een spanwijdte van bijna 2,80 meter. Dat is heel bijzonder."

De komende tijd wordt de vogel verder onderzocht om te achterhalen of hij iets mankeert. Uiteindelijk is de bedoeling dat het dier in Zwitserland wordt uitgezet. "Daar zit een station waar mensen de gieren in de gaten houden. Dat is voor deze jonge dieren belangrijk, dat ze weer even rustig kunnen opstarten."

Het Verenigd Koninkrijk is opgeschrikt door een brute mesaanval in de Noord-Ierse hoofdstad Belfast. Een man raakte daarbij zwaar gewond. Op sociale media gaan beelden rond van de aanval, waarop te zien is dat de dader meermaals insteekt op het hoofd en de nek van het slachtoffer.

De Britse premier Starmer noemt het incident "walgelijk". Hij zegt dat hij "absoluut geen tolerantie heeft voor afschuwelijke geweldsscènes zoals deze". De Noord-Ierse vicepremier zegt dat mensen in het land geschokt zijn en spreekt van een "ziekmakende" aanval.

De aanval vond gisteravond plaats om 22.30 uur lokale tijd. De dader zette het slachtoffer klem door bovenop hem te gaan zitten. Tijdens de aanval werd de verdachte uiteindelijk besprongen door een groep omstanders, van wie een iemand de dader te lijf ging met een hurlingstick, een soort hockeystick. Assistent-hoofdcommissaris van de politie Ryan Henderson prees het "heldhaftige" ingrijpen. Volgens hem hebben de omstanders daarmee een leven gered.

Kalm blijven

De aanval maakt veel los. De schokgolf wordt versterkt doordat de beelden rondgaan op sociale media. Mensen roepen op tot protesten en vragen demonstranten zich voor te bereiden op confrontaties met de politie en geweld.

De politie is op de hoogte van de oproepen tot protest, maar vraagt om kalm te blijven. Henderson zei op een persconferentie dat hij begrijpt dat er veel berichten op sociale media worden geplaatst en dat er "echte zorgen" leven. Toch drukt hij mensen op het hart om "zeer voorzichtig te zijn met wat ze online delen".

Ernstige snijwonden

Een man is opgepakt op verdenking van moord en zit vast. Volgens de politie gaat het vermoedelijk om een man met de Sudanese nationaliteit. Hij zou een verblijfsvergunning voor Noord-Ierland hebben gehad. Waarschijnlijk is hij een paar jaar geleden via Parijs en Dublin naar Noord-Ierland gereisd. De politie vermoedt dat de verdachte in de buurt van de plek van het incident woont.

Over de nationaliteit van de man was aanvankelijk veel onduidelijk. Eerder berichtte de politie dat het zou gaan om een Somalische man. Ook over het motief is nog niets bekend. Volgens de politie is er op dit moment geen aanleiding om te denken dat er sprake is van een aanval met een terroristisch motief.

Het slachtoffer is na de aanval in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht. Hij heeft ernstige verwondingen aan zijn ogen, en ernstige snijwonden aan zijn rug en in zijn gezicht, zei Henderson op de persconferentie. De politie vraagt mensen om niet te speculeren over de toestand van het slachtoffer.

Correspondent Verenigd Koninkrijk Arjen van de Horst:

"De overheid in Noord-Ierland is nu bevreesd voor een escalatie. Hoewel Noord-Ierland maar een kleine migrantengemeenschap heeft, leven er al geruime tijd spanningen. Vorig jaar was Noord-Ierland ook al het toneel van gewelddadige anti-immigratieprotesten.

In sommige wijken in Belfast is de afgelopen maanden een intimidatiecampagne op gang gekomen die migranten met een donkere huiskleur als doelwit heeft. De Noord-Ierse politie zet zich nu schrap, want op sociale media circuleren al oproepen tot gewelddadig protest."

Een 81-jarige man uit Assen is veroordeeld tot tien jaar cel voor het doden van zijn 72-jarige echtgenote. Volgens de rechtbank heeft de man zijn vrouw vorig jaar augustus om het leven gebracht en haar lichaam daarna gedumpt in een kanaal bij Tynaarlo. De man was ruim vijftig jaar samen met zijn echtgenote. De rechter oordeelt dat de zaak een "zuivere vorm van femicide" is.

De zaak kwam aan het rollen nadat de vrouw eind augustus als vermist werd opgegeven. Toen agenten die middag naar de woning van het echtpaar gingen, troffen zij in de auto van de verdachte lakens met bloedsporen aan. Kort daarna werd het lichaam van de vrouw gevonden.

'Fors geweld gebruikt'

De verdachte heeft toegegeven dat hij het slachtoffer een aantal keer op haar hoofd had geslagen, maar volgens de rechtbank zijn er sterke aanwijzingen dat de man veel meer geweld heeft gebruikt.

Forensisch onderzoek wees uit dat er fors geweld is gebruikt op het hoofd en de hals van het slachtoffer. Ook zijn er verwondingen vastgesteld aan onder meer haar polsen en bovenarmen. Verder had de verdachte de benen van het slachtoffer vastgebonden en een plastic zak over haar hoofd gedaan.

Hoe zij precies om het leven is gekomen, kon niet met zekerheid worden vastgesteld. Mogelijke doodsoorzaken waren verwurging of verstikking, maar het onderzoek bood onvoldoende aanknopingspunten om één scenario definitief vast te stellen, meldt RTV Drenthe.

Femicide

Volgens de rechtbank staat vast dat de vrouw door toedoen van haar echtgenoot om het leven is gekomen. Volgens de rechtbank vond het geweld plaats nadat zij seks had geweigerd. Uit het dossier bleek daarnaast dat de vrouw de relatie wilde beëindigen en op zoek was naar een eigen woning. De verdachte had om die reden eerder al haar sleutels en pasjes afgepakt.

De rechters spreken daarom van "een zuivere vorm van femicide". "Het slachtoffer deed niet wat de verdachte, haar man, van haar wilde en dat heeft ze met de dood moeten bekopen", zegt de rechtbank. Ook rekenen de rechters de verdachte aan dat hij het lichaam van zijn vrouw op respectloze wijze heeft achtergelaten.

Omdat de rechtbank niet kan vaststellen of sprake is geweest van voorbedachte rade, is de man vrijgesproken van moord. De rechtbank acht doodslag wel bewezen. Volgens de rechters heeft de verdachte bewust de aanmerkelijke kans aanvaard dat zijn vrouw door zijn handelen zou overlijden.

Verminderd toerekeningsvatbaar

Deskundigen van het Pieter Baan Centrum concludeerden dat de verdachte lijdt aan hersenschade die hij heeft opgelopen na meerdere herseninfarcten. Daardoor kon hij de gevolgen van zijn handelen minder goed overzien, aldus de deskundigen.

De rechtbank nam die conclusie over en acht de man 'verminderd toerekeningsvatbaar'. Ondanks zijn hoge leeftijd en verslechterde gezondheid vindt de rechtbank dat alleen een langdurige gevangenisstraf recht doet aan de ernst van de zaak.

De rechtbank legde daarom een gevangenisstraf van tien jaar op, gelijk aan de eis van het Openbaar Ministerie. Ook werden schadevergoedingsvorderingen aan de nabestaanden toegewezen.

Het luchtalarm blijft in Nederland bestaan. Er komt een nieuw systeem, dat landelijk kan worden bediend. Ook krijgt het alarm nieuwe geluidssignalen. Defensie gaat er eraan meebetalen, zeggen bronnen tegen de NOS.

Daarmee zal het luchtalarm toch niet op 1 januari 2028 verdwijnen, zoals minister Van Weel (Justitie en Veiligheid) had aankondigd. Het luchtalarm blijft bestaan naast het NL-Alert, het nadrukkelijk piepende bericht op de telefoon.

In Nederland staan nu zo'n 4200 alarmpalen. Om die af te laten gaan, moet nu nog in elke veiligheidsregio de knop worden ingedrukt. Dat moet straks via één landelijke knop kunnen.

"Bij een lucht- of raketdreiging is snelheid van waarschuwen essentieel", schrijft Van Weel in een brief aan de Tweede Kamer. "Decentrale aansturing introduceert extra schakels die tot onwenselijke vertraging leiden." Het nieuwe systeem zal dan ook gekoppeld worden aan een detectiesysteem van defensie.

Batterij leeg

De discussie rond het luchtalarm speelt al jaren. Opeenvolgende kabinetten probeerden er afscheid van te nemen en wilden bij een crisis, ramp of aanval alleen nog een NL-Alert versturen. Uit onderzoek blijkt dat ruim 90 procent van de mensen in Nederland dat krijgt.

Maar veiligheidsregio's en de Tweede Kamer durven niet te vertrouwen op het NL-Alert alleen: zij zijn bang dat mensen die waarschuwing niet krijgen als bijvoorbeeld de batterij van telefoons leeg is en de stroom is uitgevallen. Ook zijn er zorgen dat niet iedereen de NL-Alerts goed begrijpt.

Ernstige dreigingen

Om die reden pleitte de Tweede Kamer na de aankondiging van Van Weel toch weer voor een alternatief sirenenetwerk om mensen te waarschuwen. Van Weel zei dat daar geen geld voor was, maar kwam daarvan terug en zei de dag erna dat hij er toch weer naar ging kijken.

Nu schrijft Van Weel in zijn Kamerbrief dat het toch nodig is om naast NL-Alert nog een waarschuwingssysteem te hebben. "Uit onderzoek blijkt dat NL-Alert volstaat als alerteringsmiddel in vredestijd. Bij een scenario van ernstige hybride en militaire dreigingen is het echter kwetsbaar om enkel over NL-Alert te beschikken."

Hoewel niemand indertijd nog echt geloofde dat de aarde plat was, kon Christoffel Columbus in de vijftiende eeuw niemand overtuigen geld te investeren in zijn tocht om een westelijke vaarroute naar Indië te ontdekken. Het Spaanse koningshuis durfde het in 1492 uiteindelijk wel aan, op voorwaarde dat de onderneming direct dividend zou opleveren: goud, parels, zilver en specerijen. Niet met lege handen terugkomen, kreeg de ontdekkingsreiziger op het hart gedrukt.

Zo hardnekkig als Columbus destijds moest bedelen bij investeerders, zo massaal staan die momenteel in de rij om de ruimtereizen van Elon Musk te financieren. Zijn bedrijf SpaceX gaat vrijdag naar de beurs. Winst maakt SpaceX niet en op dividend hoeven investeerders "in de nabije toekomst" ook niet te rekenen, zo staat in de stukken voor de beursgang.

Toch verdringen beleggers elkaar wereldwijd om een aandeel in het ruimtevaartbedrijf te bemachtigen. "Kun je het je veroorloven niet in te stappen?", vat hoofd beleggingsstrategie van Rabobank Mary Pieterse-Bloem de hype samen. "Er heerst bij deze beursgang heel veel fomo, fear of missing out."

Sciencefiction

"Musk is een verkoper van dromen. En ja, een paar van die dromen heeft hij wel laten uitkomen", verwijst Joost Schmets van beleggersclub VEB naar het cv van de in Zuid-Afrika geboren ondernemer. Hij veranderde met PayPal de wereld van betalen en zette met Tesla het elektrisch rijden definitief op de kaart.

Met SpaceX verkoopt Musk nieuwe dromen, van toeristische trips naar de maan, via energieproductie in de ruimte tot mijnbouw op astroïden. De ultieme droom is permanente bewoning van de planeet Mars. "Natuurlijk is dat voor een deel pure sciencefiction", zegt Martijn Rozemuller van vermogensbeheerder VanEck. "Het is net in hoeverre je meegaat in zijn toekomstbeeld en visie."

Zo zit de VEB er ook in. "Wie altijd een recessie voorspelt, die krijgt altijd wel een keer gelijk", zegt Schmets. "Er wordt nu volop gedanst, dus waarom niet meedansen?"

Grootste beursgang ooit

Anders dan normaal bij grote beursgangen, richt SpaceX zich ook op gewone beleggers. Een groot deel van de aandelen is gereserveerd voor particulieren uit Noord-Amerika en Europa. Op sociale media valt nauwelijks te ontsnappen aan advertenties van beleggingsplatforms om via hen aandelen van SpaceX te kopen. ING, één van de banken die SpaceX bij de beursgang begeleiden, heeft zelfs een aparte pagina op de eigen website om klanten te overtuigen de portemonnee te trekken.

Die strategie lijkt te werken voor wat de grootste beursgang ooit moet worden. Al vijf dagen kunnen beleggers zich inschrijven voor aandelen, voor een prijs van 135 tot 162 dollar per stuk. Nadat de inschrijving donderdag om 12.00 uur is gesloten, wordt vrijdag bij de opening van de beurs in New York duidelijk wie er voor hoeveel geld aandelen van SpaceX krijgt.

Maar zelfs wie niet actief is in de handel in aandelen zou straks zomaar in SpaceX kunnen beleggen. Dat komt doordat de Amerikaanse technologiebeurs Nasdaq de regels versoepelde om SpaceX bij de beursgang direct toe te laten tot de lijst van veertig grootste fondsen.

Daarmee komt het ook in beleggingsproducten die specifieke beleggingsindexen volgen, zogeheten ETF's. "Vroeg of laat komt het zo ook in de portefeuille van veel passieve beleggers", stelt Pieterse-Bloem van Rabobank.

Risico

Dat lijkt nogal een risico met een zwaar verlieslijdend bedrijf met utopische toekomstplannen. "We hebben een geschiedenis van nettoverliezen en zullen in de toekomst mogelijk niet winstgevend worden", zo schrijft SpaceX nadrukkelijk in het prospectus, de documentatie rondom de beursgang.

Onder Musks concern vallen naast de SpaceX-raketten ook de satellieten van Starlink, socialemediabedrijf X (voorheen Twitter) en de kunstmatige intelligentie van Grok. Uit de stukken komt naar voren dat alleen Starlink momenteel geld oplevert.

Geen van de grote Nederlandse pensioenfondsen gaat voorlopig beleggen in SpaceX, blijkt uit een rondgang. En dat is niet alleen vanwege de onzekerheid over het wel of niet slagen van alle plannen, maar ook vanwege de onduidelijke bedrijfsstructuur.

Musk blijft alleenheerser

Alles bij SpaceX draait namelijk om Musk, valt op te maken uit de documenten. Die houdt ook na de beursgang met zo'n 85 procent van de stemmen de absolute zeggenschap over alles wat er gebeurt.

Niet alleen zegt SpaceX vermoedelijk geen opvolger te kunnen vinden als de topman onverhoopt zou overlijden, hij kan zelfs van de ene dag op de andere besluiten "andere interesses" te gaan najagen. Daarmee zou het vrijwel direct einde verhaal voor SpaceX zijn.

Naast tal van zakelijke verbanden met Musk's andere bedrijf Tesla, zijn ook de relaties met de huidige Amerikaanse regering opvallend sterk. Zelfs zozeer dat als president Trump vertrekt uit het Witte Huis, ook SpaceX de deur gewezen wordt door de overheid.

Ondertussen lopen gebruikers weg van X, het zwaar gepolariseerde platform waar de AI van Grok juist alle menselijke kennis vandaan moet halen. Grok zelf is wereldwijd voorwerp van onderzoek vanwege het verspreiden van valse informatie en andere schadelijke inhoud.

Daarmee blijft SpaceX een gok, benadrukt het bedrijf zelf ook. "Dat is altijd de moeilijke keuze met beleggen", concludeert Rozemuller van VanEck. "Had je in 1492 geld in de expeditie van Columbus willen steken of niet?"

Vier verdachten van de aanslag op een synagoge in Rotterdam hebben schuld bekend. De advocaten van deze tieners stellen dat hun cliënten echter niet wisten dat ze een joods gebedshuis hebben aangevallen. Het Openbaar Ministerie gaat niet mee in deze lezing en spreekt van een bewuste terroristische aanslag.

Dit is duidelijk geworden tijdens de eerste behandeling van de strafzaak over de explosie bij de synagoge op 13 maart. In totaal zes verdachten, met leeftijden tussen de 17 en 23 jaar oud, stonden vandaag voor de rechter. Vijf zijn er afkomstig uit Tilburg, de twintiger komt uit Amsterdam.

Alleen praten zonder pers

De twee oudsten hadden volgens het OM een coördinerende rol bij de aanslag. De 19- en 23-jarige hebben tot nu toe gezwegen. De 23-jarige man verklaarde in de rechtszaal dat hij inmiddels bereid is te praten met de politie, maar niet met de pers erbij.

Het duo zou de opdracht hebben uitgezet en geld hebben verstrekt voor benzine. De vier tieners kregen volgens justitie 3000 euro toegezegd in ruil voor het uitvoeren van de aanslag. De aanval werd vervolgens via sociale media opgeëist door Ashab al-Yamin, een organisatie die kort na het uitbreken van de oorlog tussen de VS, Israël en Iran meerdere aanslagen op joodse doelen in Nederland en andere Europese landen heeft opgeëist.

Justitie in de VS houdt een Iraakse man verantwoordelijk voor deze reeks aanslagen. Mohammad Baqer Saad Dawood al-Saadi zou commandant zijn van een pro-Iraanse militie in Irak en online de aanvallen hebben aangestuurd. Hij is vorige maand opgepakt in Turkije en uitgeleverd aan de VS.

OM heeft contact met VS

Het OM heeft nauw contact met de Amerikaanse autoriteiten over het onderzoek naar de rol van de Irakees. "Het is nu nog wat vroeg om te zeggen of dat onderzoek gevolgen gaat hebben voor deze Rotterdamse zaak. Tegelijkertijd kunnen we dat niet uitsluiten", zegt persofficier Ernst Pols.

De 17-jarige, een 18-jarige en twee 19-jarigen hebben bekend de aanslag te hebben uitgevoerd in Rotterdam. Zij zaten allemaal in een auto die in de nacht van de explosie werd tegengehouden door de politie.

Volgens hun advocaten zijn ze online geronseld om tegen betaling een explosief tegen de gevel van het pand tot ontploffing te brengen. Er werd een fles benzine opgeblazen met een cobra 6; dat is zwaar en illegaal knalvuurwerk. Een aantal van de verdachten zegt niet te hebben geweten wat een synagoge is.

'Heel ernstige feiten'

Volgens het Openbaar Ministerie wist het viertal wel degelijk van tevoren dat bijvoorbeeld woningen niet het doelwit waren. Ze hadden volgens justitie op zijn minst moeten kunnen weten dat ze een joods gebedshuis aanvielen en dat het pand al lange tijd werd beveiligd. Volgens het OM was er geen sprake van een ideologisch motief, maar dat neemt niet weg dat wel sprake zou zijn van een terreurdaad.

"Dit zijn heel ernstige feiten die door ons worden beschouwd als een terroristische aanslag", zei de officier van justitie. "Het heeft ongelofelijk veel impact gehad op de joodse gemeenschap tot op de dag van vandaag." De aanslag veroorzaakte een korte brand en relatief lichte schade, niemand raakte gewond.

Een topscheidsrechter uit Somalië die toegang tot de VS wordt geweigerd, een Iraakse spits die zeven uur wordt vastgehouden door de Amerikaanse grenspolitie en supporters uit Iran die ineens niet meer welkom zijn op het WK voetbal. Aan de vooravond van het wereldkampioenschap staat het omstreden grensbeleid van de VS opnieuw in de schijnwerpers.

Mensenrechtenorganisatie Amnesty Nederland waarschuwt al langer dat het visumbeleid van gastland VS discriminerend is. "Dat er nu al misstanden zijn, stemt niet gerust voor het verdere verloop van het WK", zegt directeur Dagmar Oudshoorn tegen de NOS.

Op beelden op sociale media is te zien dat spelers van het Senegalese elftal van top tot teen worden gefouilleerd bij aankomst in de VS. Ook is te zien hoe de Oezbeekse ploeg gisteren met honden werd gecontroleerd voorafgaand aan de oefenwedstrijd tegen Nederland. Volgens de Oezbeekse bondscoach Fabio Cannavaro was die controle alleen voor zijn team.

Wat er precies is gebeurd en of Nederlandse spelers ook op deze manier zijn gefouilleerd, is niet duidelijk. De KNVB heeft nog niet gereageerd op vragen van de NOS.

WK voetbal barst over twee dagen los

Het WK in de VS, Mexico en Canada is het grootste ooit, met 48 deelnemende landen. Driekwart van de 104 WK-wedstrijden in de komende vijf weken wordt in de VS gespeeld; voor gastlanden Canada en Mexico is een kleinere rol weggelegd.

Het Nederlands elftal speelt komende zondag de eerste groepswedstrijd, om 22.00 uur tegen Japan. De finale is op 19 juli in New York.

Rationeel gezien is een WK een prestige-evenement waarmee de VS zich internationaal goed op de kaart kan zetten, zegt jurist en Amerika-kenner Kenneth Manusama. "Maar we hebben de afgelopen anderhalf jaar al gezien hoe het Amerikaanse immigratiebeleid en de gedachte erachter in werking zijn geweest. Dat houdt in: zoveel mogelijk mensen, en met name mensen van kleur, weren."

De VS, en vooral president Trump, vrezen dat fans die uit allerlei delen van de wereld voor het WK komen, in het land blijven hangen, zegt Manusama. "Daarom willen ze vasthouden aan hun strenge immigratiebeleid, inclusief inreis- en visumverboden. Voor het WK zullen ze daarop geen uitzondering maken, het immigratiebeleid heeft topprioriteit."

Er bestaat de vrees dat agenten van de immigratiedienst ICE rond de elf stadions in de VS zullen rondlopen en mensen willekeurig zullen aanhouden om hun papieren te controleren. "Dat zijn praktijken die je kunt verwachten van ICE", zegt Manusama. "Met name niet-witte voetbalfans lopen risico. En die lijn is duidelijk discriminerend."

Lege stadions

Vergeleken met het WK in Qatar in 2022 klinkt er bij het WK in de VS duidelijk andere kritiek, maar opnieuw zijn het de mensenrechten die het onderspit delven. Waar in Qatar migranten omkwamen bij de bouw van de stadions, zijn het in de VS immigranten die het risico lopen om illegaal uitgezet of geweigerd te worden.

"Ook de VS is geen gastvrij land. Berichten dat de tickets voor supporters uit Iran zijn ingetrokken of stafleden van het Iraanse team die nog wachten op een visum, dragen er niet aan bij dat mensen naar Amerika willen. De algemene perceptie is vrij negatief", zegt Manusama. Hij vreest dan ook voor halflege stadions; duizenden tickets voor het WK zijn nog niet verkocht.

Mensenrechtenbeleid

Na de luide protesten tegen het WK in Qatar heeft de FIFA een mensenrechtenbeleid opgesteld, dat dit jaar voor het eerst van kracht is. Daarin eist de wereldvoetbalbond dat de zestien speelsteden concrete mensenrechtenplannen opstellen, om bijvoorbeeld journalisten, immigranten en lhbti'ers te beschermen. Slechts vier van de zestien speelsteden hebben die plannen gepubliceerd, waarvan drie in de VS (Atlanta, Dallas, Houston).

Amnesty-directeur Oudshoorn noemt het schrijnend dat ICE in geen van de opgestelde protocollen wordt genoemd. "Daardoor biedt de FIFA geen garanties voor de veiligheid van fans, spelers, immigranten en journalisten. De FIFA houdt zich daarmee niet aan zijn eigen opgestelde mensenrechtenbeleid."

Oudshoorn is niet verrast door de gevallen waarbij mensen met een niet-westerse achtergrond aan de Amerikaanse grens worden tegengehouden, maar is wel verontwaardigd. "Onze zorgen zijn hiermee uitgekomen", zegt Oudshoorn. Ze vraagt zich af of dit een voorbode is voor de rest van het WK. "Als zelfs spelers, scheidsrechters en journalisten worden tegengehouden, wat gaat er nog meer volgen?"

Sinds Trump is teruggekeerd in het Witte Huis, is er een heuse mensenrechtencrisis ontstaan, stelt Oudshoorn. Ze wijst onder meer op deportaties van illegale migranten, en massadetentie, surveillance, etnisch profileren, en discriminatie van specifieke groepen als lhbti'ers. "Het WK maakt die ontwikkelingen alleen nog maar zichtbaarder en tastbaarder."

Nederland en Marokko kunnen binnenkort makkelijker criminelen en verdachten aan elkaar uitleveren. De Tweede Kamer heeft vandaag met grote meerderheid ingestemd met het uitleveringsverdrag dat beide landen drie jaar geleden tekenden. Alleen de Partij voor de Dieren en Denk stemden tegen.

Met de nieuwe overeenkomst kunnen verdachten en criminelen makkelijker worden uitgeleverd voor een rechtszaak of voor het uitzitten van een al gegeven celstraf. Het verdrag maakt het mogelijk om om uitlevering te vragen voor misdrijven waarop in beide landen een gevangenisstraf van ten minste één jaar staat.

Veilige haven

Het kan dan gaan om bijvoorbeeld moord, doodslag, andere geweldsdelicten of witwassen. Volgens minister Van Weel van Justitie en Veiligheid wordt hiermee "een stukje veilige haven" afgepakt van criminelen.

Beperkende factor is wel dat Marokko in principe geen eigen staatsburgers uitlevert, dus ook geen mensen met een dubbele nationaliteit. Van Weel (VVD) zegt daarover dat die verdachten wel in Marokko kunnen worden vervolgd. "Als ze niet uitleveren, dan zit er een verplichting in het verdrag om de zaak over te dragen aan het eigen OM", zegt Van Weel. "Daar gaat ook een afschrikwekkende werking van uit."

Grote vissen

Kamerlid Ellian, ook VVD, denkt dat het verdrag "heel veel gaat brengen". Hij weet niet of het uiteindelijk om grote aantallen verdachten gaat, maar denkt bijvoorbeeld wel aan 'grote vissen' die gelieerd zijn aan de bekende drugscrimineel Ridouan Taghi.

Het zou onder meer gaan om de zus van Taghi, waarvan vermoed wordt dat ze in Marokko zit. "Van een aantal criminele organisaties die we op de korrel hebben, verblijven er ook verdachten in Marokko", zegt Ferry van Veghel van het Openbaar Ministerie.

Als verdachten Marokkaans staatsburger zijn worden ze dus niet uitgeleverd, maar dat maakt volgens Kamerlid Ellian niet per se veel uit. "Ze willen echt niet in Marokko vervolgd worden en daar in de gevangenis komen." Van Veghel is het daarmee eens: "Je moet niet onderschatten dat het verdrag meer werking kan hebben dan alleen het uitleveren."

Politieke vervolging

In het verdrag zijn ook gronden opgenomen waarmee uitlevering geweigerd kan worden. Zo kijkt Nederland naar de "mensenrechtelijke aspecten" voordat iemand wordt uitgeleverd. Volgens Van Weel wordt voor uitlevering altijd getoetst of er geen sprake is van politieke vervolging.

Kamerlid Mohandis Van GroenLinks-PvdA had in een motie expliciet gevraagd om niet uit te leveren bij aanwijzingen "dat er ook sprake kan zijn van vervolging om politieke redenen". Tegelijk met de stemming over het verdrag kreeg ook dat voorstel een meerderheid.

Marokko-correspondent Samira Jadir over de totstandkoming van het verdrag

"De samenwerking op het gebied van het uitlevering is vanuit Rabat vooral op gang gekomen na een vergismoord in 2017. Toen werd in het café La Crème in Marrakesh de zoon van een rechter doodgeschoten door twee Nederlandse daders. Zij zouden dat in opdracht van Ridouan Taghi hebben gedaan.

Dit bracht in Marokko een schok teweeg die vergelijkbaar was met die in Nederland na de moorden op advocaat Derk Wiersum (2019) en misdaadjournalist Peter R. de Vries (2021).

Hoewel de diplomatieke banden tussen beide landen bekoeld waren geraakt, was de aanpak van de georganiseerde misdaad een van de weinige punten waarop ze het wel met elkaar eens waren. Zo heeft het Marokkaanse ministerie van Justitie in 2019 een grote rol gespeeld in de aanhouding van Ridouan Taghi in Dubai.

Sinds 2021 hebben Rabat en Den Haag de banden weer aangehaald, wat in 2023 leidde tot de ondertekening van het uitleveringsverdrag dat vandaag in navolging van het Marokkaanse parlement nu ook in Nederland is aangenomen. In de afgelopen jaren is er een samenwerking opgezet tussen de Marokkaanse en Nederlandse politiediensten, en is er op de Nederlandse ambassade een permanente OM-vertegenwoordiger."

Nu de Tweede Kamer heeft ingestemd, moet alleen de Eerste Kamer zich er nog over buigen. Gezien de stemverhouding vandaag, is het niet de verwachting dat het verdrag in de senaat nog sneuvelt. Marokko stemde al in met het verdrag.

Eerder sloot Nederland ook al een verdrag met de Verenigde Arabische Emiraten. Aan een uitleveringsverdrag met Colombia wordt nog gewerkt. "We gaan het ze overal heter onder de voeten maken", aldus Van Weel.

Bij Israëlische luchtaanvallen op de Zuid-Libanese stad Tyrus zijn minstens acht mensen om het leven gekomen. 32 anderen raakten gewond. Dat meldt het Libanese ministerie van Volksgezondheid.

Afgelopen nacht en later op de dag werden meerdere plekken in het zuiden van Libanon bestookt door het Israëlische leger. Op beelden op sociale media is te zien dat er rookpluimen uit gebouwen in de kuststad Tyrus opstijgen, getroffen woonwijken in puin liggen, en mensen rondrennen. Ook een aantal hulpverleners van het Rode Kruis raakte gewond.

Het Israëlische leger riep burgers voorafgaand aan de aanvallen op om te evacueren. Of dat geldt voor alle gebieden waar aanvallen plaatsvonden is onduidelijk. Ook burgers uit de christelijke wijk van Tyrus kregen voor het eerst te verstaan dat ze weg moesten. In de Libanese havenstad woonden voor het heroplaaien van geweld tussen Israël en Hezbollah in maart zo'n 100.000 mensen. Volgens Israël was de aanval gericht op doelen van Hezbollah.

Betekenis staakt-het-vuren

Vorige week kwamen Israël en Libanon nog tot een nieuw staakt-het-vuren. Het broze akkoord was "afhankelijk van een volledige stopzetting van de beschietingen door Hezbollah" en het terugtrekken van Hezbollah uit het zuiden van Libanon.

Op zondagavond vuurde Iran raketten op Israël af, waarbij de Iraanse Revolutionaire Garde zei dat Israël moest stoppen met de aanvallen in Libanon. Vervolgens bestookten de landen elkaar meer dan een dag lang met raketten.

Gisteren kondigde Iran aan de aanvallen op Israël te stoppen, tenzij het Israëlische leger opnieuw doelen in Libanon aan zou vallen. Ook de Israëlische premier Netanyahu zei gisteravond dat hij aanvallen op Iran "voor nu" zou stoppen. Hij waarschuwde daarbij dat Israël de aanvallen op Iran en Hezbollah zou hervatten als Israël zelf weer aangevallen zou worden.

Netanyahu had voor die uitspraak met de Amerikaanse president Trump gesproken. Trump zei dat Israël en Iran hebben afgesproken elkaar "ongeveer een week" met rust te laten. Wat deze nieuwe aanval betekent voor het bestand tussen Iran en Israël is niet duidelijk.

Volgens de meest recente cijfers van het Libanese ministerie van Volksgezondheid zijn er sinds de escalatie van het geweld tussen Israël en Libanon op 2 maart 3666 mensen gedood. Meer dan 11.000 mensen zijn gewond geraakt.

Midden-Oosten-correspondent Daisy Mohr:

"In Zuid-Libanon is sinds gisteren niks veranderd en blijven de luchtaanvallen, net zoals de afgelopen dagen en weken, doorgaan. De afgelopen 24 uur waren er constant Israëlische luchtaanvallen.

Ook de christelijke wijk van de stad Tyrus heeft moeten evacueren. Dat is een eeuwenoude wijk waar geen Hezbollah zit maar waar veel intern ontheemden een tijdelijk onderkomen hadden gevonden in de hoop veilig te zijn. Het is op dit moment onmogelijk te verifiëren wat daar exact het doelwit is. Vrijwel alles wat geraakt wordt, wordt door Israël aangemerkt als Hezbollah-infrastructuur.

Mensen die in Tyrus zijn gebleven, omdat ze nergens anders heen kunnen, wordt nu aangeraden niet in groepen samen te komen. Er heerst veel angst en onzekerheid over hoe dit verder zal gaan. Tienduizenden nieuwe mensen zijn nu op de vlucht voor geweld zonder opvangplekken om naartoe te gaan, een levensgevaarlijke en chaotische situatie.

Iran zei gisteren de aanvallen op Israël te stoppen, tenzij het Israëlische leger opnieuw Libanon aanvalt. Ze waarschuwen voor nog "hardere aanvallen" als dat gebeurt. Hier wordt dat door sommigen geïnterpreteerd als aanvallen op Beiroet, en niet per se op Zuid-Libanon. Maar dat is voor nu niet helemaal duidelijk.

Iran heeft zijn steun voor Hezbollah in ieder geval duidelijk onderstreept door na de Israëlische aanvallen op Beiroet van afgelopen zondag Israël aan te vallen. De vraag is hoe dit de komende dagen verder zal gaan als de situatie in Zuid-Libanon verder zal escaleren."

De Tweede Kamerfractie van GroenLinks-PvdA mag zich voortaan Progressief Nederland (Pro) noemen. De andere fracties hebben ingestemd met de tussentijdse naamswijziging, alleen PVV, Groep Markuszower en Forum voor Democratie stemden tegen.

Vorige week kregen GroenLinks en PvdA, die aanstaande zaterdag een fusiepartij worden, al goedkeuring van de Raad van State om bij de volgende Tweede Kamerverkiezingen mee te doen als Pro.

Het bestuur van de Tweede Kamer, het presidium, besloot daarop om de nieuwe naam ook toe te staan in het parlement, ook al hebben de kiezers niet op Progressief Nederland maar op GroenLinks-PvdA gestemd.

"Leden die op één lijst gekozen zijn, worden beschouwd als één fractie", schreef het presidium in zijn besluit. Het maakt, met andere woorden, niet uit welke naam er precies boven die lijst stond.

Zaterdag oprichtingscongres Progressief Nederland

Zaterdag 13 juni is het oprichtingscongres van Progressief Nederland. De leden van GroenLinks en PvdA besluiten dan definitief over het voorstel om te fuseren en over de nieuwe naam. Dat is een formaliteit.

De samenwerking tussen de twee linkse partijen kwamen na teleurstellende verkiezingsduitslagen in 2021 op gang. In 2023 en 2025 deed GroenLinks-PvdA met één lijst mee aan de Tweede Kamerverkiezingen.

De naam Pro werd twee maanden geleden bekend gemaakt. Lokale partijen tekenden nog bezwaar aan, omdat er in al partijen zijn met 'Pro' in hun naam. De Raad van State wees dat vorige week af.

De Kamer stemde vandaag ook in met een ander naamsbesluit: de Groep Markuszower blijft voorlopig zo heten, omdat het hier om een afsplitsing gaat van mensen die als PVV'er in de Kamer zijn gekozen.

Fractievoorzitter Markuszower wil verder onder de naam De Nederlandse Alliantie (DNA), maar die mag dus pas in de Kamer worden gebruikt als zijn nieuwe partij bij de volgende verkiezingen zetels haalt.

Twee jeugdzorginstellingen bieden publiekelijk hun excuses aan aan jongeren die op de strenge afdelingen binnen de gesloten jeugdzorg hebben gezeten. De jeugdzorgaanbieders erkennen dat de zorg op die afdelingen tekort is geschoten.

Het gaat om jongeren van 12 tot 18 jaar die op zogenoemde Zikos-afdelingen hebben gezeten (Zeer Intensieve Kortdurende Observatie en Stabilisatie). De meeste van hen kampen met psychische en fysieke klachten en kregen niet de juiste nazorg. Zeven jongeren leven inmiddels niet meer.

Jongeren zaten urenlang opgesloten, werden vernederd en hardhandig in bedwang gehouden, zonder een passende behandeling voor hun trauma's.

In 2024 bleek dat de zorg voor jongeren met zeer complexe psychiatrische problemen op de afdelingen ernstig tekortschoot. In datzelfde jaar werden de instellingen, na verontrustende signalen, onder verscherpt toezicht van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd gesteld. Die concludeerde destijds dat er "onvoldoende kwaliteit van zorg" was en "onvoldoende begeleiding op maat". De afdelingen zijn inmiddels gesloten.

'Diepe schade'

"Wat er op de Zikos-afdelingen is gebeurd, had nooit mogen gebeuren", zegt jeugdzorgaanbieder Pactum. "De zorg op de Zikos-afdeling was in veel gevallen onveilig en heeft negatieve gevolgen gehad. Wij erkennen dat wat er is gebeurd diepe schade heeft veroorzaakt."

"Het was niet jouw schuld. Jij was kind en je had hulp en zorg nodig", schrijft jeugdzorginstelling iHub onderwijs & familiezorg in een brief. "Die hadden wij je moeten geven. We hadden samen met jou moeten werken aan je herstel en uitzicht op een betere toekomst. Hierin zijn wij tekortgeschoten. En daarvoor bieden wij onze oprechte excuses aan."

'Vertrouwen kwijtgeraakt'

De excuses komen op de dag waarop het nieuwe rapport Eenzaam Gestorven van onderzoeker Jason Bhugwandass werd gepresenteerd. Bhugwandass zat in 2015 ook op een Zikos-afdeling omdat hij zwaar depressief en suïcidaal was. Het rapport is een vervolg op een eerder rapport uit 2024 waarin de onderzoeker om aandacht vroeg voor de misstanden.

Bhugwandass vindt de excuses belangrijk, maar zegt wel dat die te laat komen.

"Jongeren zijn eerst beschadigd door het systeem, daarna niet geloofd, vervolgens aan hun lot overgelaten, en moesten daarna ook nog wachten op woorden die allang uitgesproken hadden moeten worden. Voor jongeren die hun jeugd, hun veiligheid of hun vertrouwen zijn kwijtgeraakt, zijn woorden alleen niet helend. Zeker niet als ze zo laat komen", aldus Bhugwandass.

Verantwoordelijkheid

Volgens Bhugwandass gingen organisaties vooral hun eigen zorg verbeteren. "Terwijl de betrokken jongeren allemaal hetzelfde zeggen als ik vraag wat ze nu nodig hebben: erkenning," zei hij eerder tegen Nieuwsuur.

Voor Bhugwandass hebben excuses pas betekenis als die "leiden tot verantwoordelijkheid". "Dat betekent: herstel, compensatie en nazorg. Erkenning dat dit niet alleen fout is gegaan, maar dat jongeren daadwerkelijk kapot zijn gemaakt door een systeem dat hen had moeten beschermen."

De jeugdzorginstellingen zeggen dat ze hun verantwoordelijkheid willen nemen en samen met de jongeren willen kijken hoe ze hen het beste kunnen helpen.

Geen siervuurwerk zoals sterretjes en fonteinen meer in horecagelegenheden in Volendam. Dat is de afspraak die horecaondernemers en de gemeente Edam-Volendam gisteren hebben ondertekend in een convenant. Het initiatief komt van twee vrouwen die de verwoestende nieuwjaarsbrand in café 't Hemeltje 25 jaar geleden hebben meegemaakt.

Die brand, in de nacht van 31 december 2000 op 1 januari 2001, was niet de directe aanleiding voor het idee van het convenant: dat was de dodelijke nieuwjaarsbrand in een bar in een skioord in Zwitserland. Afgelopen nieuwjaarsnacht kwamen daarbij 41 mensen om het leven. 115 mensen raakten gewond.

Na de Volendamse cafébrand zijn de landelijke regels voor brandveiligheid in de horeca flink aangescherpt, met name op het gebied van versieringen en materialen. Maar tot een lokaal verbod op vuurwerk kwam het nooit, tot de vergelijkbare brand in Zwitserland.

"Dat er in Zwitserland gewoon precies hetzelfde gebeurde, dat maakte mij nogal boos. We hebben meteen actie ondernomen", zegt Dora Kras tegen NH Nieuws. De andere initiatiefneemster, Maria Veerman, raakte 25 jaar geleden gewond. De brand in Volendam werd destijds veroorzaakt toen de kerstversiering vlam vatte door sterretjes.

Bij het ondertekenen van de nieuwe afspraken waren onder meer burgemeester Rick Beukers, de politie, het Openbaar Ministerie en de bedenkers aanwezig. Veerman en Kras zijn trots. "Ik had de brand graag overgeslagen, maar het is gebeurd. Dus nu gaan we ermee verder en we pakken dit op", zegt Kras tegen NH Nieuws.

Kras en Veerman waren bij het ondertekenen van het convenant:

Burgemeester Rick Beukers: "Ik ben er trots op dat deze afspraak vanuit onze gemeenschap zelf tot stand is gekomen. De brand in Zwitserland heeft opnieuw laten zien hoe diep de gevolgen van zo'n tragedie kunnen zijn en hoe belangrijk het is om samen verantwoordelijkheid te nemen." Zowel de initiatiefnemers als de burgemeester hopen dat andere gemeenten in Nederland het voorbeeld van Volendam volgen.

Oranje

Met het naderende WK voetbal zijn de kroegen in het dorp extra versierd. Sommige feestversiering kan brandgevaarlijk zijn. Daarom houdt de veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland de boel extra in de gaten. Bij 130 horecagelegenheden zijn brandvertragende vlaggetjes uitgedeeld die door de veiligheidsregio zelf zijn ontwikkeld.

Horecabaas Sjaak Bootsman is er blij mee. Zijn café hangt helemaal vol met oranje vlaggen en andere versiering. "Alles is brandvertragend."

Bij verschillende invallen in Nederland en Duitsland zijn drie verdachten aangehouden in verband met een groot drugsonderzoek. Dat meldt het Duitse Openbaar Ministerie, de douane- en recherche en de politie van Frankfurt am Main in een persbericht.

De verdachten werden bij invallen in Amersfoort, Assen en het Duitse Herborn opgepakt. Het gaat om een Nederlander van 59, een Nederlander van 56 en een 53-jarige Turk. Twee andere verdachten in het onderzoek, een 57-jarige Duits-Turkse staatsburger en een 26-jarige Bulgaar, werden al eerder opgepakt. De Duitse justitie zegt dat het in het onderzoek nauw heeft samengewerkt met de Nederlandse opsporingsdiensten.

Justitie beschuldigt de verdachten van deelname aan een criminele organisatie. Ze hebben in wisselende samenstellingen gewerkt aan de import van cocaïne, in verschillende rollen.

2500 kilo cocaïne

Volgens de Duitse justitie maken de verdachten deel uit van een internationale criminele organisatie die tussen juni 2024 en januari dit jaar duizenden kilo's cocaïne vanuit Brazilië en Colombia naar Duitsland heeft verscheept. De drugs werden per vliegtuig en via containerschepen naar Europa gebracht, zeggen de Duitse autoriteiten.

De politie heeft vier drugstransporten weten te onderscheppen. In totaal werd daarbij 2500 kilo cocaïne met een straatwaarde van 180 miljoen euro in beslag genomen.

De verdachten zouden bedrijven in verschillende Duitse deelstaten hebben overgenomen, om deze vervolgens te gebruiken als dekmantel voor hun illegale praktijken. Ook huurden ze medewerkers in als directeur van deze bedrijven, om deze stromannen vervolgens in te zetten voor de smokkel van de drugs. Zij importeerden legale producten, om zo de drugstransporten te verhullen.

Zo werkte de 59-jarige als directeur van een van de dekmantelbedrijven, regelde de 53-jarige de logistiek en was de 26-jarige verantwoordelijk voor het uithalen van de drugs, zegt justitie.

27 invallen

Justitie beschuldigt de verdachten van deelname aan een criminele organisatie. Ze hebben in verschillende samenstellingen gewerkt aan de import van cocaïne, in verschillende rollen.

In totaal deed de politie invallen bij 27 bedrijfspanden en woonhuizen in de Duitse deelstaten Noordrijn-Westfalen en Hessen, en in Nederland. De verdachten die in Duitsland werden aangehouden worden voorgeleid, waarna een rechter besluit of ze langer vast blijven zitten.

De Duitse justitie heeft het Nederlandse Openbaar Ministerie gevraagd om de verdachten die in Nederland werden gearresteerd over te leveren.