NOS Nieuws - Algemeen

Lukt het de oppositie in Hongarije deze keer wel? Zondag gaan zo'n vijf miljoen Hongaren naar de stembus. Het voelt voor veel mensen als misschien wel de belangrijkste stembusgang ooit. Want Péter Magyar maakt met zijn nieuwe Tisza-partij kans om premier Viktor Orbán met zijn Fidesz-partij te verslaan en na zestien jaar van de troon te stoten.

Vanuit heel Europa worden de verkiezingen nauwgezet gevolgd. Orbán staat bekend als de grootste dwarsligger in de EU en een vriend van Poetin, terwijl Magyar belooft om van Hongarije weer een betrouwbare partner te maken in Brussel. Hieronder lees je wat je moet weten om de stembusgang te kunnen volgen.

Partijen

Waarschijnlijk zullen maar drie partijen de kiesdrempel halen: Fidesz, Tisza en het ultrarechtse Mi Hazánk. Als Tisza en Fidesz allebei geen meerderheid halen in het parlement, dan kan Mi Hazánk het verschil gaan maken.

Uitslagen

De stembureaus openen om 06.00 uur en sluiten om 19.00 uur. Er is geen officiële exitpoll. Naar verwachting zullen na 20.00 uur de eerste uitslagen binnenkomen. Als zich al snel een fors verschil aftekent tussen Orbán en Magyar, zou vanaf 21.00 al duidelijkheid kunnen komen over welke kant het opgaat.

Als het dicht bij elkaar ligt, dan kan het nog tot zaterdag duren tot ook alle stemmen uit het buitenland zijn geteld.

Stemmen

Hongarije heeft een complex kiessysteem. De meeste kiezers moeten kiezen voor een kandidaat in een kiesdistrict én op de landelijke partijlijst. Fidesz heeft de lijnen van kiesdistricten zo hertekend dat het makkelijker voor de partij is om zetels te winnen.

Dit betekent ook dat Fidesz minder stemmen zou kunnen krijgen dan Tisza en alsnog meer zetels zou kunnen winnen.

Correspondent Christiaan Paauwe maakte onlangs een reportage over de campagnes van de kandidaten:

Peilingen

Verschillende peilingen stellen al een jaar dat Magyar met Tisza stevig voor staat op Fidesz, steeds rond de 10 procentpunt. Een peiling van het onafhankelijke opiniebureau Median concludeerde deze week dat Tisza zelfs 48 procent van de stemmen kan halen, en Fidesz 30 procent.

Zetelverdeling

Het Hongaarse parlement heeft 199 zetels waarvan er 106 via kiesdistricten worden gevuld. Het systeem is zo ingericht dat de winnaar extra wordt bevoordeeld. Daardoor lukte het Fidesz bij vorige verkiezingen steeds om een supermeerderheid te halen.

Op basis van de peiling van Median zou Tisza 141 van de 199 zetels kunnen winnen. Magyar wil een supermeerderheid om zijn beloofde hervormingen door te voeren. Zoals het herschrijven van de grondwet en het wegsturen van vertrouwelingen van Orbán op hoge posten.

Scenario's

In principe zijn er vier mogelijke uitkomsten. Als eerste zou er een overduidelijke overwinning van Magyar kunnen komen, inclusief supermeerderheid in het parlement. Een andere mogelijkheid is dat Magyar wint, maar geen absolute meerderheid behaalt. In dat geval zullen veel plannen in het parlement worden geblokkeerd door Fidesz.

Een derde mogelijkheid is dat Magyar wint, maar geen meerderheid in het parlement krijgt. In dat geval zou Fidesz een meerderheid kunnen vormen met Mi Hazánk. Als laatste is het mogelijk dat Fidesz wint en toch een meerderheid behaalt.

Op basis van de laatste peilingen zijn de eerste twee scenario's het meest waarschijnlijk. In Hongarije verwachten ze niet dat Orbán een verlies zal toegeven. Dus is het afwachten wat dit zal betekenen na de verkiezingsavond.

De laatste twee scenario's zullen tot grote protesten leiden, omdat de oppositie zal concluderen dat de verkiezingen niet eerlijk zijn verlopen.

In zeven wolkenkrabbers in Hongkong woedde eind vorig jaar brand waarbij 168 mensen om het leven kwamen. Een beeld dat fotograaf Tyrone Siu daarvan vastlegde, maakt nu kans om World Press Photo van het jaar te worden. Ook andere foto's zijn genomineerd. We hebben er een aantal op een rij gezet.

Op onderstaande foto is de wanhopige meneer Wong te zien. Kort voor het maken van de foto belde hij voor het laatst met zijn vrouw. Zij zat vast in een van de wolkenkrabbers en overleefde de brand niet.

Bombardement Kyiv

Hoofdstad Kyiv werd een jaar geleden zwaar gebombardeerd, kort nadat onderhandelingen tussen Oekraïne en Rusland weer waren vastgelopen. De 65-jarige Valeria Syniuk sliep toen het gebouw tegenover haar huis werd geraakt door een Russische raket. Fotograaf Evgeniy Maloletka legde de gewonde Syniuk vast. Bij het bombardement kwamen dertien mensen om, en raakten er negentig gewond.

Hongersnood Gaza

Het Israëlisch leger zei in juli meer noodhulp tot Gaza toe te laten, mede vanwege hongersnood. Op onderstaande foto van Saber Nuraldin is te zien hoe Palestijnen op een truck voor met hulpgoederen klimmen, in de hoop voedsel te bemachtigen. Israël legde een paar maanden daarvoor een volledige blokkade op voor humanitaire hulp voor de Palestijnse enclave.

Op de tweede foto hieronder legde fotograaf Saher Alghorra Palestijnen vast die elkaar verdringen voor een maaltijd. De foto werd gemaakt op 21 september in Khan Younis. Voor veel ontheemde Gazanen waren dit soort voedselpunten een van de weinige plekken waar eten kon worden gehaald.

Connectie met robot

Verzorgingstehuizen in Duitsland kampen met personeelstekorten, veel ouderen zijn er eenzaam. Op 3 juli 2025 maakte fotograaf Paula Hornickel onderstaand beeld van een bewoner in een verzorgingshuis in Albershausen, die praat met robot Emma. De robot herkent gezichten en onthoudt eerdere gesprekken. De vrouw gaf in het begin aan sceptisch te zijn, maar voelde later toch een connectie met de robot.

Parlement in brand

In Nepal braken in september vorig jaar jongerenprotesten uit, naar aanleiding van een verbod op verschillende socialemedia-apps. De demonstraties liepen al snel uit op anti-overheidsprotesten, waarbij 76 mensen omkwamen. De meeste slachtoffers waren jonge demonstranten, neergeschoten door de politie.

Op 9 september staken demonstranten het parlementsgebouw in Kathmandu in brand. Fotograaf Narendra Shrestha legde dat vast.

Natuurbranden Spanje

Cualedro, een plaats in het noordwesten van Spanje, werd vorige zomer geteisterd door grootschalige bosbranden. In de regio Galicië brandde meer dan 200.000 hectare grond af. Bewoners in Cualedro zetten alles op alles om de schaarse hulplieden te helpen het vuur te bestrijden. Zo ook onderstaande man, die op 15 augustus werd vastgelegd door Brais Lorenzo.

Olifanten doodschieten

In Zimbabwe is in oktober een familie olifanten doodgeschoten door professionele jagers. De Zimbabwaanse overheid gaf toestemming voor het doden van vijftig dieren, met als doel om de populatie te beheersen. Halden Krog fotografeerde dat. In Zimbabwe zijn zorgen over de toenemende confrontaties tussen mensen en olifanten. Daarbij vielen in de afgelopen jaren tientallen doden.

Trouwen bij overstroming

Op 22 juli trouwde bruid Jamaica Aguilar in een overstroomde kerk. Die maand trof een storm de Filipijnen, die grootschalige overstromingen veroorzaakte. Fotograaf Aaron Favila schoot onderstaand beeld. "Dit is gewoon een van de obstakels die we overwinnen", zei de bruidegom bij de ceremonie.

Astma door cementfabriek

De Egyptische Amal van 11 jaar heeft astma, omdat hij dicht bij een cementfabriek woont. De fabriek blaast giftig stof in zijn huis, net als in de huizen van anderen uit het dorp Wadi El-Qamar. Fotograaf Mohamed Mahdy legde de jongen vast, in de plaats waar veel kinderen worden geboren met astma. Mensen lijden er aan longziekten en chronische ademhalingsproblemen.

Naast bovenstaande foto's maken ook tientallen andere beelden kans om de World Press Photo van het jaar te worden. Op donderdag 23 april wordt in Amsterdam de winnaar bekendgemaakt.

Hoewel er sinds vanmiddag een gevechtspauze geldt in Oekraïne zijn er toch beschietingen gemeld. Rusland en Oekraïne beschuldigen elkaar ervan het paasbestand te hebben geschonden. Tegelijk hebben de twee vijanden opnieuw krijgsgevangen uitgeruild.

Moskou en Kyiv hadden afgesproken dat de oorlog tot en met morgen wordt gepauzeerd, vanwege orthodox Pasen. De twee landen benadrukten wel dat ze zouden terugslaan als de ander zou aanvallen.

'Vuur met vuur bestrijden'

Het bestand ging om 17.00 uur Nederlandse tijd in. Kort daarna kwamen de eerste berichten dat er toch aanvallen werden uitgevoerd. Rusland blijft drone-aanvallen uitvoeren, stelde een Oekraïense commandant tegen persbureau AP. Volgens de officier heeft zijn eenheid gereageerd door "vuur met vuur" te bestrijden.

Kort daarna beweerde de gouverneur van de Russische grensregio Koersk dat het Oekraïense leger een tankstation had aangevallen. Drie mensen zouden gewond zijn geraakt, onder wie een kind.

's Avonds meldde het Oekraïense leger dat Rusland inmiddels 469 keer het bestand had geschonden.

182 gevangenen uitgeruild

Eerder op de dag werd een nieuwe gevangenenruil bekendgemaakt. Volgens zowel Kyiv als Moskou zijn wederzijds 175 militairen en zeven burgers uit gevangenschap vrijgelaten.

In de nacht van vrijdag op zaterdag waren er nog luchtaanvallen over en weer gemeld. In de Oekraïense havenstad Odesa werden volgens de lokale autoriteiten twee burgers gedood door een Russische drone-aanval. In de oostelijk gelegen Oekraïense regio Poltava werd gisteravond een dode gemeld.

Volgens de Oekraïense luchtmacht had het Russische leger in totaal 160 drones gebruikt bij de aanvallen. Rusland zei dat er afgelopen nacht bijna honderd Oekraïense drones werden neergehaald.

Zelensky wil bestand verlengen

De Oekraïense president Zelensky zei vandaag dat hij "de mogelijkheid om het bestand te verlengen tot na Pasen" heeft voorgesteld aan de Russen. Vanuit het Kremlin is hier nog niet op gereageerd.

Het huidige staakt-het-vuren "kan het begin zijn van daadwerkelijke vooruitgang richting vrede", zegt Zelensky op sociale media. Hij deed deze uitspraken voordat de eerste berichten over schendingen van het bestand bekend werden.

Ruim vier jaar na de grootschalige Russische invasie in Oekraïne lijkt een einde aan de strijd nog ver weg. Er zijn weliswaar onderhandelingen geweest tussen Kyiv en Moskou, met de VS als bemiddelaar, maar die hebben niet geleid tot een doorbraak.

In de Pakistaanse hoofdstad Islamabad is een historische ontmoeting gaande tussen de VS en Iran. Onder anderen de Amerikaanse vicepresident Vance is in direct gesprek met de Iraanse parlementsvoorzitter Ghalibaf over een permanent einde aan de oorlog tussen de twee vijanden.

De urenlange gesprekken lijken nog in volle gang. Over de voortgang is officieel niets bekendgemaakt. Zowel de Britse krant Financial Times als Iraanse staatsmedia melden op basis van anonieme bronnen dat de Straat van Hormuz een van de belangrijkste struikelblokken blijft.

Tijdens de onderhandelingen beweerde het Amerikaanse leger dat er vandaag twee marineschepen door de zeestraat bij Iran zijn gevaren. Het zou gaan om torpedojagers, die daar daar voorbereidingen treffen om mijnen die door Iran zijn neergelegd op te ruimen. Vanuit Iran werd echter fel tegengesproken dat er Amerikaanse schepen door de belangrijke zeestraat zijn gevaren.

Nieuwszender Al Jazeera stelt dat Pakistan probeert om de onderhandelingen met een dag te verlengen. Deze informatie is echter niet officieel bevestigd.

Voor het eerst in decennia

Het is uitzonderlijk dat zulke hoge vertegenwoordigers van Iran en de VS met elkaar onderhandelen. Volgens The New York Times is dit sinds de oprichting van de Islamitische Republiek Iran in 1979 niet eerder gebeurd.

Ruim tien jaar geleden hebben de ministers van Buitenlandse Zaken van beide landen elkaar ontmoet in het kader van het akkoord over het nucleaire programma van Iran, maar de vicepresident van de VS is hoger in rang.

Tot kort voor de ontmoeting was nog onduidelijk of de delegaties direct met elkaar zouden spreken, of dat zij hun boodschappen via Pakistaanse bemiddelaars zouden doorgeven.

Oorlog in Libanon

Ook speciaal Midden-Oosten-gezant Witkoff en Trumps schoonzoon Kushner maken deel uit van het Amerikaanse onderhandelingsteam. Namens Iran is ook minister van Buitenlandse Zaken Araghchi aanwezig. Dit drietal was ook met elkaar in overleg in Oman kort voordat de VS besloot Iran aan te vallen.

Na ruim een maand oorlog werden de VS en Iran het afgelopen woensdag eens over een wapenstilstand van twee weken. Sindsdien overheerst onduidelijkheid over wat Washington en Teheran precies overeen zijn gekomen.

Iran houdt bijvoorbeeld vol dat er is afgesproken dat Israël zijn aanvallen op Libanon zou stoppen. Dit stond ook vermeld in de bekendmaking van het bestand door bemiddelaar Pakistan. Maar volgens de VS was tijdens de onderhandelingen duidelijk gemaakt dat Israël de oorlog in Libanon niet zou hoeven stoppen.

De Franse politie heeft deze week een 9-jarige jongen bevrijd die sinds 2024 zat opgesloten in een bestelbusje. De jongen werd naakt en in foetushouding aangetroffen, meldt de Franse justitie. Hij was bedekt met een deken en lag op "een hoop afval, vlak bij uitwerpselen". De 43-jarige vader en zijn 37-jarige partner zijn aangeklaagd.

Het busje stond geparkeerd op de binnenplaats van een wooncomplex in het plaatsje Hagenbach, een dorp van nog geen 800 inwoners in de Elzas, op zo'n 30 kilometer van de stad Mulhouse.

De jongen werd ontdekt nadat een buurman een melding had gemaakt, omdat hij kindergeluiden uit het busje hoorde komen. De jongen is maandagavond bevrijd. Door zijn opsluiting kon het kind niet meer lopen. Ook was hij bleek en zichtbaar ondervoed. Het kind is met spoed naar het ziekenhuis gebracht.

'Beschermen'

De vader van de jongen heeft bekend zijn zoon te hebben opgesloten. Hij zegt zijn zoon te hebben opgesloten om "hem te beschermen", omdat zijn partner de jongen wilde laten opnemen in een psychiatrische instelling. Om dat te voorkomen sloot de vader zijn toen 7-jarige kind op in het busje.

Het bestelbusje stond op een parkeerterrein, naast het wooncomplex waar de familie woonde:

Ondertussen woonde de vader samen met zijn partner en twee dochters van 10 en 12 jaar oud. De vader zegt dat zijn partner geen weet had van wat er zich op de parkeerplaats afspeelde. De twee dochters, een halfzus en zus van de jongen, zijn deze week uit huis geplaatst. Het halfzusje verklaarde dat haar vader elke dag met het busje naar zijn werk ging.

Plassen in plastic flessen

De jongen ligt nog in het ziekenhuis, zegt de betrokken officier van justitie. De politie heeft wel met de jongen kunnen praten. Daaruit bleek dat hij plastic flessen moest gebruiken om te plassen en vuilniszakken om te poepen.

Hij had sinds eind 2024, toen hij werd opgesloten, niet meer gedoucht, bleek verder uit de verklaringen. In het busje had het kind alleen een stapeltje kleren bij zich. Zijn vader zou hem twee keer per dag eten en drinken hebben gebracht.

Opeens verdwenen

Het Franse Openbaar Ministerie onderzoekt hoe het kan dat het kind niet eerder is ontdekt. De jongen zat op een school in Mulhouse, maar zijn dossier werd gesloten toen de familie aangaf dat de jongen naar een andere school zou gaan.

Buurtbewoners hebben verklaard dat de jongen van de ene op de andere dag was verdwenen, maar volgens de vader en zijn partner was hij in een pleeggezin geplaatst. Ook zeiden zijn buren wel eens geluiden te horen uit het busje, maar de vader maakte hen wijs dat het om een kat ging.

Volgens de officier van justitie is er geen medisch dossier bekend waaruit blijkt dat de jongen daadwerkelijk psychiatrische problemen had, voordat hij verdween. Ook zei hij dat de jongen goede cijfers haalde op school.

De vader van het kind is onder meer aangeklaagd voor ontvoering en zit in voorlopige hechtenis. Zijn partner, die ook is aangeklaagd, ontkent alle beschuldigingen. Zij is op borgtocht vrijgelaten.

Voor het tweede weekend achtereen is het verkeer vastgelopen door de afsluiting van de snelweg A2 bij Vianen. Op de A2 zelf en op de officiële omleidingsroute via de A27 en A12 stonden eerder vandaag lange files. Maar ook de smalle landweggetjes tussen Everdingen, Hagestein, Vianen en het dorp Hoef en Haag liepen opnieuw vol.

Veel automobilisten zien de landweggetjes als goed alternatief voor de omleidingsroute, maar zeker na een botsing bij Schoonrewoerd was er vanmiddag urenlang geen doorkomen aan.

Het is dweilen met de kraan open, verzuchtte een omwonende vanmiddag bij RTV Utrecht. "Bussen kunnen de haltes niet bereiken en door het ongeluk van vanmiddag is de chaos nu compleet."

Rijkswaterstaat is bezig met werkzaamheden aan het asfalt op de A2 tussen de knooppunten Everdingen en Oudenrijn. De weg vanuit het zuiden richting Utrecht is daardoor in totaal zes weekenden dicht.

Bij de eerste afsluiting van een week geleden ging het ook al mis. Rijkswaterstaat adviseerde om de omleidingsroute via de A27 en de A12 te rijden. Maar de vertraging op die route liep snel op, zeker vrijdagavond toen er op de omleidingsroute een ongeluk gebeurde.

Ook toen zochten automobilisten hun toevlucht tot andere wegen. Bovendien stonden automobilisten massaal te wachten op het pontje bij Culemborg dat normaal vooral fietsers vervoert.

Onacceptabel

Burgemeester Fröhlich van Vijfheerenlanden, de gemeente waar de dorpen in het gebied onder vallen, noemde de situatie toen "onacceptabel" en deed een dringend beroep aan weggebruikers om de officiële omleidingsroute te volgen.

Fröhlich droeg daarnaast "verbetervoorstellen" aan bij Rijkswaterstaat. Volgens de burgemeester zag de verkeersorganisatie "daartoe geen aanleiding", zo citeerde Fröhlich uit een gisteren ontvangen brief.

Rond 14.30 uur vanmiddag was het zo'n drie kwartier filerijden op de A2, vóór de afsluiting bij knooppunt Everdingen. Daarna was het nog eens 50 minuten filerijden op de omleidingsroute via de A27 en A12. Om die files te voorkomen, zochten veel automobilisten toch weer hun toevlucht tot de binnenwegen.

Hoewel de files inmiddels geslonken zijn en ook het 'dorpsverkeer' weer rijdt, wil de burgemeester komende week nogmaals in gesprek met Rijkswaterstaat. "Overlast is onvermijdelijk, maar waar het kán worden verminderd, moeten we dat doen", aldus Fröhlich.

Amsterdam en Vlaketunnel

Ook werkzaamheden elders op snelwegen zorgden vandaag voor drukte. Zo is een deel van de ringweg A10 in Amsterdam-Zuid dicht. Gevolg is dat er vooral op de ringweg Oost en de ringweg Noord files ontstonden met een vertraging die opliep tot meer dan een half uur.

Het is ook druk door werkzaamheden aan de Vlaketunnel in de A58 (tussen Brabant en Goes) in Zeeland. De tunnel is tien dagen dicht voor groot onderhoud. Automobilisten moeten tot volgende week maandag omrijden via de Vlakebrug.

Omdat er sprake is van terugkerend (paas-)vakantieverkeer naar Duitsland werd gevreesd voor lange files, meldt Omroep Zeeland. Maar vooralsnog blijft het vooral bij langzaam rijden.

Een buschauffeur in Rotterdam is gistermiddag mishandeld in een volle lijnbus. Hij werd meermalen geslagen en raakte gewond. Een passagier filmde de mishandeling. De verdachte is duidelijk in beeld, maar nog niet opgepakt.

Burgemeester Schouten reageert geschokt op de mishandeling. "In Rotterdam is geen plaats voor geweld tegen mensen die gewoon hun werk doen", laat ze weten bij omroep Rijnmond. "Onze chauffeurs, controleurs en conducteurs zorgen er elke dag voor dat Rotterdam in beweging blijft; zij verdienen respect en bescherming, geen agressie."

Volgens de vakbond FNV Stadsvervoer werd de chauffeur van lijn 32 rond 15.00 uur gistermiddag tot twee keer toe aangevallen door dezelfde passagier. In de volle bus sloeg de verdachte erop los, terwijl de chauffeur de bus probeerde te besturen op de Abraham van Stolkweg in Rotterdam-Overschie. Over een aanleiding is niets bekendgemaakt.

Op de beelden die de passagier maakt is te zien dat de verdachte na de mishandeling uitstapt en hard wegloopt weg langs de Delfshavense Schie in de richting van de Mathenesserbrug.

Toenemende verruwing

"Handen af van onze mensen", reageert FNV Stadsvervoer. De vakbond wil met de directie van het Rotterdamse vervoersbedrijf RET om tafel om duidelijk te maken dat "deze incidenten geen losse voorvallen zijn, maar onderdeel van een toenemende verruwing waar werknemers dagelijks mee worden geconfronteerd".

De bond wil dat er meer geld wordt geïnvesteerd in veiligheid. Te denken valt aan meer toezicht op risicolijnen, meer handhavers en harde afspraken met politie, het Openbaar Ministerie en gemeenten over de bescherming van personeel in het openbaar vervoer.

Kinderen in de bus

"Ik ben echt boos", reageert manager bus Marry van Dijke van vervoersbedrijf RET op LinkedIn. Daar deelde ze ook het filmpje met beelden van de verdachte. "Zoeken jullie mee naar de dader? De cabine zat onder het bloed en er waren kinderen in de bus. Onze chauffeurs hebben beelden gedeeld dus kan ik niet achter blijven. Ik sta achter onze chauffeurs."

De RET heeft ook als bedrijf gereageerd. "Onze collega is direct door ons opgevangen en er is uiteraard aangifte gedaan", aldus een verklaring. "We hebben extra collega's ingezet op straat, ook in burger. Dit soort gedrag kan niet zonder gevolgen blijven."

Burgemeester Schouten stelt dat de opsporing van de verdachte prioriteit heeft. "Samen met de RET, de politie en het OM doen we er alles aan om de verdachte op te sporen", zegt ze.

Hoe het nu met de mishandelde buschauffeur gaat, is bij de politie niet bekend.

In het Verenigd Koninkrijk is een man aangeklaagd die ervan wordt verdacht betrokken te zijn bij de dood van vier migranten die deze week Het Kanaal probeerden over te steken. Dat meldt de Britse National Crime Agency (NCA), de dienst die georganiseerde misdaad bestrijdt.

De 27-jarige man van Sudanese afkomst zou de boot hebben bestuurd, die donderdagochtend omsloeg voor de kust van de Franse stad Boulogne-sur-Mer. Bij het ongeluk kwamen twee mannen en twee vrouwen om het leven. Volgens een regiobestuurder werden zij meegesleurd door gevaarlijke stromingen.

Bij een grote zoek- en reddingsoperatie werden 38 mensen uit het water gehaald. Volgens de NCA zijn zij teruggestuurd naar Frankrijk. Volgens de dienst slaagden meer dan 70 migranten, onder wie de verdachte, er alsnog in om de oversteek te maken naar de Britse kust.

Meer oversteekpogingen

De 27-jarige verdachte is gearresteerd in een opvangcentrum en verschijnt vandaag voor de rechter. Hij wordt vervolgd op grond van een nieuwe immigratiewet, die vorig jaar werd ingevoerd. Hij zou mensen in gevaar hebben gebracht tijdens de reis.

Ook andere mensen die deze week de oversteek maakten worden ondervraagd, schrijft de NCA. Het VK kondigde vorig jaar aan strenger te willen optreden tegen illegale migratie en smokkelbendes.

De afgelopen dagen is er een sterke toename van het aantal overtochtpogingen, schrijft persbureau AP. Een dag voor het dodelijke incident werden bij twee afzonderlijke reddingsoperaties zeker honderd mensen uit het water gered. Vorige week kwamen twee mensen om het leven bij een soortgelijk bootongeluk voor de kust van Calais.

Veel mensen waagden vermoedelijk de oversteek vanwege goede weersomstandigheden op zee. In totaal maakten bijna 400 mensen deze week de gevaarlijke overtocht, volgens data van de Britse overheid.

Een van de verdachten die terechtstaan voor de kunstroof in het Drents Museum in Assen heeft geen deal gesloten met justitie. Dat bevestigt de advocaat van Bernhard Z. na een bericht van RTL Nieuws. Z. ontkent volgens zijn advocaat dat hij medeplichtig is aan het stelen van de kunstschatten uit het museum.

Anderhalve week geleden werd bekend dat de gestolen gouden helm van Cotofenesti en twee van de drie gestolen armbanden terecht waren. Het Openbaar Ministerie meldde toen dat er procesafspraken zijn gemaakt met de verdediging van de verdachten.

Een van de voorwaarden was teruggave van de gestolen kunstschatten. Wat de verdachten in ruil hiervoor hebben teruggekregen is niet bekendgemaakt. Dat wordt duidelijk tijdens de rechtszaak. Mogelijk gaat het om een lagere strafeis.

Miljoenen euro's

De rechtszaak over de roof van de Roemeense gouden kunstschatten begint dinsdag. Naast Bernhard Z. staan ook Douglas W. en Jan B. terecht.

De kunstschatten werden vorig jaar januari gestolen uit het Drents Museum. De gestolen stukken waren voor een tentoonstelling uitgeleend door het Nationaal Historisch Museum in de Roemeense hoofdstad Boekarest. Ze hebben een waarde van miljoenen euro's.

Meer dan tweehonderd mensen doen vandaag mee aan een herdenkingstocht van voormalig Kamp Westerbork naar Groningen.

Het gaat om een eerbetoon aan 116 vrouwen die een paar dagen voor de bevrijding in 1945 door de Duitsers werden gedwongen om een barre tocht van ruim drie dagen te lopen, meldt RTV Drenthe.

De herdenkingstocht wordt al sinds 2020 georganiseerd. Maar de editie van vandaag is speciaal omdat er een documentaire is gemaakt waarin veel meer duidelijk wordt over wat er 81 jaar geleden is gebeurd.

Politiek gevangene

De makers baseren zich op zeven dagboeken en een interview uit 1985 met een overlevende, dat toen werd opgenomen op een cassettebandje.

"Wat bijna niemand weet is dat toen een aantal vrouwen uit heel Nederland als politiek gevangene in Kamp Westerbork zat", aldus Ika van Doorn. Zij deed research voor de film. Haar grootmoeder was een van de vrouwen.

"Ze hebben daar moeten werken. Net als velen in die tijd in de batterijensloperij", vervolgt Van Doorn. "Ze droegen blauwe overalls met rode cijfers. Mijn oma had nummer 59."

Levend bewijsmateriaal

Begin april 1945 werden de werkzaamheden plotseling onderbroken. De Duitse bewakers van het kamp raakten in paniek door de naderende Canadese troepen. Ze wilden zelf uit handen blijven van de geallieerden, maar ze wilden zich ook ontdoen van het levende 'bewijsmateriaal' in het kamp.

116 vrouwen moesten op 11 april op appel komen. "In plaats van dat ze werden vrijgelaten", zegt Van Doorn, "werden ze op een mars meegenomen de nacht in".

Het werd een van de weinige deportatiemarsen op Nederlands grondgebied. Later zou de tocht vanuit Westerbork onder leiding van 200 Duitse bewakers bekend komen te staan als de 'Vrouwenmars'.

"Ze wisten niet waar ze heen gingen", aldus Van Doorn. Uit de documentaire wordt duidelijk dat de groep zich soms verschanste in boerderijen. Soldaten maakten zich schuldig aan seksueel misbruik, maar soms regelden ze ook karren voor uitgeputte vrouwen die niet meer verder konden.

Alle mannen omgekomen

De tocht liep langs Assen en Groningen en stopte toen plotseling bij Grijpskerk. De vrouwen waren ervan overtuigd dat ze doodgeschoten zouden worden, maar werden levend achtergelaten.

Een aantal dagen later kwam er speciaal vervoer om hen op te halen en thuis te brengen. "Dat is eigenlijk het meest dramatische", stelt Van Doorn. "Er is een foto met prins Bernhard erop, waar iedereen heel blij kijkt omdat ze vrij zijn. Maar dan weten ze nog niet dat van vrijwel elk gezin alle mannen zijn omgekomen."

De documentaire De Vrouwenmars is gisteren in première gegaan in Assen en vanaf vandaag te zien in verschillende filmhuizen. Op 4 mei wordt de film uitgezonden door RTV Drenthe.

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

De Woutertje Pieterse Prijs voor het beste kinderboek van het jaar gaat naar schrijver Bart Moeyaert en illustrator Mark Janssen. Ze krijgen hem voor hun boek Atman!, zo is bekendgemaakt in een speciale aflevering van het NPO Radio 1-programma De Taalstaat.

Atman! gaat over de negenjarige jongen At. Hij gaat op pad om brood te kopen, maar weet dan de weg naar huis niet meer. Hij vraagt aan verschillende mensen de weg en beleeft dan allemaal avonturen. De eenvoudige vraag 'Weet u welke kant ik op moet?' leidt tot een tocht met allemaal omwegen en hindernissen.

De jury, onder leiding van presentator Rik van de Westelaken, koos voor dit boek omdat het "in elke vezel ambacht en kunstenaarschap uitdraagt". Het wordt verder geprezen omdat het kinderen serieus neemt zonder door de knieën te gaan. De jury zegt dat het boek op elke pagina "zindert van verbeelding, humor en spanning".

Morris en Jayshri

Het radioprogramma De Taalstaat was voor de gelegenheid omgedoopt tot De Kindertaalstaat en kwam vanuit het Kinderboekenmuseum in Den Haag. Vaste presentator Ronald Giphart werd voor de gelegenheid geholpen door de 11-jarige Morris en Jayshri van 12. Zij spraken over de zes genomineerde boeken met de schrijvers en illustratoren.

De Woutertje Pieterse Prijs bestaat sinds 1988 en bekroont het beste oorspronkelijk Nederlandstalige jeugd- of kinderboek. De winnaar krijgt 15.000 euro.

Voor zowel Moeyaert als Janssen is het niet de eerste keer dat ze die prijs winnen. De Belgische Moeyaert is een gelauwerd schrijver, die al vele prijzen voor jeugdliteratuur kreeg. Hij won de Woutertje Pieterse Prijs ook al in 2001, toen voor het boek Broere. Janssen kreeg de prijs in 2024 voor zijn tekeningen in het boek De jongen die van de wereld hield van schrijver Tjibbe Veldkamp.

Het Verenigd Koninkrijk schort de overeenkomst op waarbij het de Chagos-eilanden overdraagt aan Mauritius. De Britse regering geeft toe aan druk van de Amerikaanse president Trump, die fel tegen de overeenkomst is.

De Chagos-eilanden zijn een afgelegen eilandengroep in de Indische Oceaan, en zijn sinds begin van de 19e eeuw een Britse kolonie. Op het grootste eiland van de archipel, Diego Garcia, ligt een Brits-Amerikaanse legerbasis.

Voor die luchtmachtbasis moest destijds de complete bevolking van de eilanden wijken. Zo'n 1500 bewoners werden gedwongen overgebracht naar Mauritius, de Seychellen of Groot-Brittannië.

Vanwege de strategische ligging van het eiland wil Trump het niet kwijt. In de overeenkomst wordt het eiland teruggegeven aan Mauritius, maar wordt de basis op Diego Garcia nog voor 99 jaar geleased door de Britten. Daarmee moeten de belangen van de Amerikanen en de Britten in de regio worden veiliggesteld.

Aanvankelijk steunde de regering-Trump de overdracht, maar in januari veranderde Trump van gedachten en noemde het plan "erg dom". Ook sprak hij er schande van dat de Britten de eilandengroep "zonder enige reden" weggeven.

Om tot een overeenkomst te komen moet Washington formeel toestemming geven. De Britse premier Starmer zegt dat hij de komende tijd zal proberen de Amerikanen te overtuigen.

Relatie onder druk

De relatie tussen Washington en Londen is de afgelopen tijd onder druk komen te staan, onder meer door de terughoudendheid van de Britten om betrokken te raken bij de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran. Zo gaf het VK geen toestemming aan Trump om Britse luchtmachtbases te gebruiken voor aanvallen.

Eerder dit jaar botsten Starmer en Trump ook al over de Groenland-kwestie. Starmer noemde het Amerikaanse plan om Groenland in te lijven "volkomen verkeerd", wat tegen het zere been was van Trump.

In België zijn afgelopen week twee gevangenismedewerkers aangevallen op een station in Brussel. Dat meldt de Vlaamse omroep VRT. De mannen zijn door een groep mannen geslagen, geschopt, bestolen en bekogeld met een stoeptegel. Een van de slachtoffers zegt dat dat gebeurde nadat ze werden herkend door een ex-gevangene.

Op het moment van de aanval, in de nacht van dinsdag op woensdag, waren de mannen niet aan het werk. Ze werken als cipier bij een gevangenis in Haren, ten noorden van Brussel. Toen ze op weg naar huis waren van een avondje uit werden ze bij het station Brussel-Noord herkend. "Een man begon te roepen dat ik de chef van Haren was", zegt een van de slachtoffers, die anoniem zijn verhaal deed tegen de Brusselse omroep Bruzz.

"Er ontstond een woordenwisseling", vertelt hij. "De man trommelde ook enkele kompanen op, waarna we werden omsingeld. We hebben ons verweerd, maar toch slaagde een belager erin mijn telefoon te stelen." Het lukte de collega's vervolgens om de telefoon terug te halen, waarna de groep aanvallers volgens hen alsmaar groter werd.

Blauwe plekken

Volgens de cipier ontstond toen een chaotische situatie. "Iemand gooide een stoeptegel en raakte mijn collega aan zijn been. We probeerden ons achter een lantaarnpaal te verschuilen." Toen een van de belagers een mes bleek te hebben, besloot het tweetal te vluchten. Al rennend naar de andere kant van het station zagen zij politieagenten, die meteen in actie kwamen.

De collega's hebben meerdere verwondingen overgehouden aan het incident. "Ik ben vooral hard geraakt op mijn neus", zegt de man. "Daarnaast heb ik ook blauwe plekken en schaafwonden op mijn been. Mijn collega werd geraakt op zijn knie en raakte gewond aan zijn pols."

De mannen zeggen geen idee te hebben wie hen heeft aangevallen. Maar dat zij werden aangevallen vanwege hun beroep, is voor hen zeker. "De man die ons initieel heeft herkend, moet bij ons in de gevangenis hebben gezeten. We hadden gewone burgerkleding aan, het kan haast niet anders." De cipier denkt dat de man bij een bende hoort die veelal bij het station te vinden is.

'Nog nooit zoiets meegemaakt'

Het voorval heeft bij hem een diepe indruk achtergelaten. "Ik werk nu twee jaar in de gevangenis, maar ik heb nog nooit zoiets meegemaakt", zegt de cipier. De politie doet onderzoek naar het incident.

De aanval komt na een bewogen week in de gevangenis waar het tweetal werkt. De afgelopen week waren er meerdere incidenten, waarbij medewerkers werden aangevallen door gedetineerden.

De gevangenismedewerkers hebben een staking aangekondigd. Zij willen vanaf volgende week zondag het werk neerleggen vanwege de gewelddadigheden. De cipiersvakbond zegt dat ook bij andere gevangenissen in het land stakingen zullen komen.

Over ruim een maand schitteren Nederland, Spanje, Slovenië, IJsland en Ierland op het Eurovisie Songfestival in Wenen door afwezigheid. Desondanks is Amsterdam vanavond gastheer voor 27 deelnemers uit de landen die wel meedoen in Wenen. Eurovision in Concert in Afas Live is de grootste preparty van het liedjesfestijn.

Er zijn inmiddels een stuk of zes, zeven van zulke party's in heel Europa, zegt organisator René Romkes. Voor veel internationale fans geldt zo'n preparty als dé aftrap van het songfestivalseizoen. "Maar ook als voorproefje voor wat we straks kunnen verwachten in Wenen", zegt hij.

Volgens songfestival-expert Tom Mikkers is de online gemeenschap rond het Eurovisie Songfestival door de jaren heen bijna net zo belangrijk geworden als het evenement zelf. "Misschien nog wel belangrijker om het festijn levend te houden", zegt hij. Ook als je niet naar het liedjesfestijn kijkt, verschijnen clipjes ervan ongetwijfeld op je tijdlijn.

Eurovisiechagrijn

Grote splijtzwam onder fans is de deelname van Israël, zegt Romkes. Vanwege de oorlog in Gaza heeft omroep AVROTROS besloten om dit jaar niet mee te doen aan het songfestival in Wenen. Ook al is Nederland niet vertegenwoordigd, de NOS en de NTR zenden de halve finale en finale op 16 mei wel uit.

"De Songfestivalcommunity is tot op het bot verdeeld over Israël", zegt Romkes erover. Zo heb je influencers die heel uitgesproken zijn over het feit dat het land in oorlog deelneemt; anderen vinden juist dat het er niet over moet gaan. Het is het derde jaar op rij dat de EBU heeft gekozen om Israël niet uit te sluiten.

Dit jaar ziet Romkes meer "eurovisiechagrijn" onder fans dan de jaren ervoor, onder meer door de Nederlandse boycot en die van de vier andere landen. "Van alleen een vrolijke, bruisende bubbel, wat het Songfestival moet zijn, is helaas geen sprake meer." Omdat Nederland dit jaar niet meedoet, verwacht Eurovision in Concert minder bezoekers dan voorgaande jaren.

AVROTROS gaf afgelopen najaar aan dat Nederland niet deelneemt aan het Songfestival als Israël meedoet:

De marketing van het songfestival is enorm veranderd, zegt songfestival-expert Mikkers. "Voor de eeuwwisseling was het vooral een omroepfeestje; met de introductie van televoting en de intrede van stadions werd het een echt publieksevent." Tegenwoordig is het niet langer alleen een evenement dat zich op televisie afspeelt, maar ook op sociale media en op het internet.

Die fancommunity scheelt de EBU ook een hoop kosten, zegt Mikkers, omdat het per definitie reclame voor het songfestival is. Zo zie je steeds meer fans die op YouTube of TikTok liedjes van deelnemers becommentariëren. "En intern zie je evenementen als Eurovision in Concert die dat Songfestival-gevoel extra voeden."

Van de 35 Songfestival-deelnemers zijn er dus 27 gestrikt voor de preparty, onder meer Finland, Frankrijk, Griekenland en Denemarken die hoog genoteerd staan bij de bookmakers. Ook Israël, dat vorig jaar met Yuval Raphael tweede werd en dit jaar met Noam Bettan naar Wenen afreist, behoort tot de favorieten.

Israël ontbreekt bij Eurovision in Concert en was in 2019 voor het laatst aanwezig. "Ze hebben aangegeven dat zij torenhoge kosten hebben qua beveiliging", zegt Romkes. Hij probeert ook geen politiek te mengen in het culturele evenement. "Het moet vooral leuk blijven. Er is een kans dat de Israëlische deelnemer wordt uitgejouwd. Dat wil ik niemand aan doen."

De reuring rondom het songfestival in Nederland is weggevallen nu ons land niet meedoet, maar dat betekent niet dat niemand gaat kijken. "Onder fans heb je voor- en tegenkampen, maar onder de gewone kijker gaat het ook gewoon om het liedje", zegt Mikkers.

Klassieke winnaar?

Maar de kijkcijfers zullen wel lager zijn, verwacht hij: "Dat is een standaardfeit. Als je niet meedoet als land, wordt het voor de massa minder interessant. In 2015 haalde Nederland met Trijntje Oosterhuis de finale niet; dat zie je meteen terug in kijkcijfers." Ook Romkes beaamt dit. "De kijkcijfers zullen drastisch lager zijn."

De publieke omroepen in Spanje, Slovenië en Ierland hebben besloten om het songfestival niet uit te zenden. IJsland maakte deze week bekend dat wel te doen.

Romkes verwacht dat uiteindelijk Finland er met de buit vandoor gaat. Klassiek violist Linda Lampenius vertegenwoordigt het land samen met zanger Pete Parkkonen. "Het nummer Liekinheitin is catchy en steekt er met kop en schouders bovenuit."

De politie heeft afgelopen week een automobilist betrapt die met ruim 160 kilometer per uur langs werkzaamheden op de snelweg A4 bij Den Haag scheurde. Op het traject gold een maximumsnelheid van 70 kilometer per uur.

Toen de politie de man had stilgezet, bleek dat hij geen rijbewijs had. Zijn auto was niet verzekerd en niet apk-gekeurd, meldt Omroep West. De auto is in beslag genomen.

Op de A4 wordt tussen Rijswijk en Den Haag-Zuid aan de weg gewerkt. Een aantal rijstroken is afgesloten, op de twee stroken die wel open zijn mag je niet sneller dan 70 rijden, daar daar had de automobilist die op 6 april even na 01.00 uur langsreed dus maling aan, meldt de politie op sociale media.

Forse overschrijding

"Hij kwam met maar liefst 161 km/u voorbij rijden", aldus de politie. "Een forse overschrijding, zeker gezien de situatie ter plaatse."

Nadat hij was staande gehouden bleek dat de man al vaker was betrapt op het rijden zonder rijbewijs. Hij raakte zijn auto kwijt en het Openbaar Ministerie moet nu bepalen hoe hij gestraft wordt.

"Dit soort gedrag is niet alleen onverantwoord", aldus de politie. "Het brengt ook grote risico's met zich mee voor andere weggebruikers en wegwerkers."

Trajectcontrole

Sinds 2018 voert de politie extra snelheidscontroles uit bij wegwerkzaamheden. Daarbij worden vaak verborgen flitsers ingezet. Sinds 2022 wordt met trajectcontroles bekeken of automobilisten afremmen bij werkzaamheden. Wie dat niet doet kan een boete krijgen.

Estland gaat nog eens drie Amerikaanse Himars-raketsystemen aanschaffen om de eigen defensie verder te versterken. De geavanceerde raketsystemen kunnen over een afstand van honderden kilometers heel precies doelen raken.

Volgens de Estse minister van Defensie Pevkur gaat ook de NAVO profiteren van de aankoop. "Dit zal onze mogelijkheden om ons te verdedigen flink vergroten. Ook zorgt dit voor meer afschrikking. Het past in de langetermijnplanning van de NAVO."

Estland heeft grote zorgen over de Russische dreiging. Die zorgen namen nog meer toe sinds de Russische invasie in Oekraïne in 2022. Zo hebben Russische straaljagers recent meerdere keren het Estse luchtruim geschonden en heeft Rusland zijn militaire aanwezigheid in de Oostzee opgeschroefd.

Miljoeneninvestering

De regering in Tallinn heeft daarom de defensiebudgetten de afgelopen jaren flink verhoogd. Ook wordt het leger uitgebreid. Vorig jaar ontving Estland al zes Himars-raketsystemen.

De nieuwste aankopen zullen volgend jaar geleverd worden. Onderdeel van de deal is een investering van ruim 9 miljoen euro die fabrikant Lockheed Martin zal doen in de defensie-industrie van Estland.

President Poetin stemde afgelopen donderdag toch in met een paasbestand, terwijl hij daar lange tijd niks van wilde weten. De Oekraïense president Zelensky riep er twee weken geleden al toe op, maar de Russische president gaf steeds niet thuis.

Nu wil hij opeens toch een korte gevechtspauze. Waarom is hij van gedachten veranderd? Niemand kan in het hoofd van Poetin kijken, maar er zijn wel wat redenen te bedenken.

Rusland is een groot land. Daarom zullen veel Russen het vliegtuig willen pakken om dit weekend met familie het orthodoxe paasfeest te vieren, maar dan moet je wel kunnen vliegen.

Gestrande reizigers

Daar zit een probleem. Sinds donderdagavond hebben de Russische luchtvaartautoriteiten 25 vliegvelden gesloten in verband met Oekraïense drone-activiteit, meldt het Duitse persbureau DPA. Dat is niet voor het eerst. Wekelijks verschijnen er beelden van gestrande reizigers die rondhangen op de vliegvelden van grote Russische steden.

Als hoeder van de traditionele Russische waarden gunt Poetin zijn landgenoten een ongestoorde paasviering. Want ook al is hij een autocraat, hij houdt wel degelijk rekening met zijn ratings.

Die zijn dalende, meldt bijvoorbeeld de site Russia Matters van de Harvard Kennedy School. De militaire bloggers, informele online oorlogscorrespondenten, zijn steeds negatiever over de prestaties van het Russische leger. Zij zullen het Kremlin nooit van gedachten doen veranderen, maar ze worden wel gevolgd.

Dan is er nog een speciale groep Russen die opgelucht adem zal halen als de Oekraïners zich ook aan het staakt-het-vuren houden. Dat zijn de ingenieurs in de olie- en gassector. Zij hebben het de afgelopen weken zwaar te verduren gehad door de Oekraïense langeafstandsdrones. Die veranderen steeds meer olie- en gasinstallaties in rokende puinhopen. De Oekraïense aanvallen met drones worden steeds talrijker en effectiever.

DPA schrijft dat in de buurt van Volgograd een olieopslag in brand is geschoten. Die opslag ligt bij een grote raffinaderij. Die hebben de Oekraïners ook al meerdere keren aangevallen. Dat soort nieuwsberichten verschijnt praktisch iedere dag.

"De Oekraieners zijn bezig met een grootschalige campagne," zegt Lucia van Geuns van het Haags Centrum voor Strategische Studies. Zij werkt aan een studie over de toestand van de Russische olie- en gasindustrie.

De Oekraïense drones vallen iedere schakel in de Russische energiesector aan: transport, de pijpleidingen, opslag en raffinage. De oliehavens aan de Finse Golf en de Zwarte Zee worden hard geraakt. De uitvoer van ruwe olie is daarom tijdelijk met 40 procent teruggevallen, aldus Van Geuns.

Tot in Estland

De zwarte wolken uit de pas getroffen havenstad Oest-Loega waren tot in Estland zichtbaar. De oliebranden zijn bijna niet te blussen. Ook booreilanden in de Zwarte Zee zijn aangevallen. Novorossiysk, de oliehaven die de zuidelijke exportroute voedt, is zwaar beschadigd.

De olie die Moskou nog weet te verkopen, levert nu veel meer dollars op dan voor de Iran-oorlog, want president Trump heeft vorige maand de sancties tegen Russische olie tijdelijk opgeschort. Hij deed dat vanwege de acute schaarste op de oliemarkt die is ontstaan door de sluiting van de Straat van Hormuz.

Dat scheelt behoorlijk. Volgens Van Geuns verkopen de Russen hun olie nu tegen wereldmarktprijzen: ver boven de honderd dollar per vat. Voor de oorlog, toen de sancties nog van kracht waren, mochten ze blij zijn als ze veertig dollar per vat kregen.

Russische oorlogskas

De winst gaat rechtstreeks naar de Russische oorlogskas. Dat verklaart waarschijnlijk waarom de Oekraïners hun bombardementen de afgelopen weken zo hebben opgevoerd.

Trump gaf de Russen dispensatie voor zes weken. Die termijn loopt morgen af. De grote vraag is nu of de Amerikaanse president de sancties opnieuw zal invoeren. De kans daarop lijkt klein, mede omdat de tekorten op de markt nog altijd groot zijn. "Voorlopig is de oliemarkt nog niet getemperd. Het zal nog heel lang duren voordat die stabiliseert," verwacht Van Geuns.

Of mensen hier geld krijgen voor hun stem? Nee, op de rommelmarkt van Tiszabura op het Hongaarse platteland houden de verkopers vol dat dit echt niet gebeurt. Het zou allemaal een complot zijn van de oppositie om de partij van Viktor Orbán in diskrediet te brengen.

De meeste mensen hier hebben geen zin om met journalisten te praten. De meerderheid is Roma en er is te veel wantrouwen. Maar de 27-jarige Robert wil zijn verhaal wel kwijt.

Hij komt in een rode Suzuki langsrijden, maar stopt om te vertellen hoe het zit. Natuurlijk stemt hij Fidesz. "Ze hebben heel veel gedaan voor families en jonge mensen. Zodat ze huizen kunnen kopen met leningen, noem maar op", zegt Robert. "We hebben veel financiering hier van de staat gekregen".

Onthullende documentaire

Dat blijkt ook uit de nieuwe weg door het dorp waaraan gewerkt wordt. Dit is de wortel die Fidesz de kiezers voorhoudt. Dorpen die de partij steunen, krijgen subsidies. Plekken waar Fidesz niet de dienst uitmaakt, hebben volgens critici grote moeite om geld te krijgen van de overheid. Maar het gaat nog veel verder. Want in een documentaire werd onthuld dat inwoners van armere dorpen zoals Tiszabura op grote schaal omgekocht worden voor hun stem.

De film De Prijs van een Stem kwam twee weken geleden uit en is al twee miljoen keer bekeken. Documentairemaker Áron Tímár is overweldigd door alle aandacht. Het was een praktijk waar al langer over gesproken werd, maar die niet eerder zo uitgebreid werd blootgelegd.

Stemmen ronselen

Tímár en zijn collega's spraken met hooggeplaatste figuren, onder meer bij de politie, en lokale 'fixers' die voor de betalingen zorgden. Dit gebeurde bij eerdere verkiezingen ook al, zelfs voordat Orbán aan de macht kwam. Alleen zou Fidesz deze praktijk nog verder hebben uitgebreid.

Vorige zomer zou een plan zijn opgetuigd om deze verkiezingen maar liefst 500.000 stemmen te ronselen. "Dat is significant, zeker als de uitslag dicht bij elkaar ligt", zegt Tímár buiten zijn kantoor in Boedapest tegen de NOS. "Dit kan net het verschil maken."

Correspondent Christiaan Paauwe maakte afgelopen week een reportage over de campagnes van de kandidaten:

Naar verwachting zullen tussen de vijf en zes miljoen mensen stemmen zondag. Oppositiekandidaat Péter Magyar staat met zijn Tisza-partij zo ver voor in de peilingen, dat Tímár alsnog verwacht dat hij zal winnen.

Tímár was vroeger activist en heeft zich met een nieuwe actiegroep gericht op verkiezingsintegriteit. Uit hun onderzoek blijkt dat mensen in arme dorpen enkele tientallen euro's krijgen voor een stem, of een zak aardappelen, of zelfs drugs.

Naast de spreekwoordelijke wortel, wordt in dorpen zoals Tiszabura ook de stok gehanteerd, zegt Tímár. Kiezers die Fidesz niet steunen kunnen bijvoorbeeld hun baan verliezen.

Omkooppraktijken

De aanpak past in een breder patroon van stappen waarmee het speelveld naar de hand van Fidesz is gezet. De meeste grote tv-stations en kranten zijn overgenomen door vrienden van Orbán.

Overheidsgeld wordt gebruikt voor posters die officieel niet over de verkiezingen gaan, maar toevallig wel politieke aanvallen op Oekraïne of steun voor Orbán afbeelden. Zijn de verkiezingen zondag wel democratisch te noemen? "Dat wel, maar ze zijn niet eerlijk", zegt Tímár. "Dit is niet Rusland. Maar ook geen Oostenrijk."

Volgens Géza Vavrik, voormalig burgemeester in Tiszabura, is het een bekende praktijk. Op de markt wordt hij uitgefloten omdat hij een aanhanger van oppositieleider Magyar zou zijn. Maar zelf zegt hij dat hij onafhankelijk is.

Bij vorige verkiezingen vroegen volgens hem 700 mensen om hulp bij het stemmen, zegt Géza. Dat terwijl misschien tien of twintig niet kunnen lezen en schrijven. "De persoon die mee mag als vertegenwoordiger, kan kijken of ze stemmen zoals is afgesproken. Zodra dat is gebeurd, wordt deze kiezer betaald."

Mariann (42) is met haar dochtertje op de rommelmarkt wat speelgoed en keukengerei uit dozen aan het vissen. Ze is afkomstig uit Tiszabura, maar ze is verhuisd en deze dag op bezoek bij haar moeder.

Iedereen weet af van de omkooppraktijken, zegt Mariann. Zelf heeft ze er nooit aan meegedaan, dat doen vooral laagopgeleide mensen in het dorp, zegt ze. Het maakt haar woest. "Ik snap niet dat mensen dit doen voor 5000 of 10.000 forint", zegt ze voordat ze wegrijdt. "Het helpt niks! Het dorp staat stil en het gaat bergafwaarts."

Maar Fidesz-aanhanger Robert wuift alle onthullingen weg. "Het is totaal opgeblazen. Iedereen wil de macht, iedereen wil de kroon." Dan moet hij door. "Hup Fidesz, hup Hongarije!" En hij scheurt weg in zijn rode Suzuki.

In Nieuw-Zeeland zetten bewoners van het Noordereiland zich schrap voor de komst van storm Vaianu. Inwoners moeten zich opmaken voor windsnelheden tot zo'n 130 kilometer per uur en zware regenval. Naar verwachting komt de storm in de komende uren aan land.

De autoriteiten waarschuwen dat er overstromingen en aardverschuivingen kunnen ontstaan. Op sommige plekken langs de kust staat het water al zes meter hoger dan gebruikelijk, onder meer in de buurt van Auckland, de grootste stad van het land.

Vaianu was eerder een orkaan, maar is inmiddels afgezwakt tot een storm.

Noodtoestand

In verschillende regio's op het Noordereiland is de noodtoestand uitgeroepen. Duizenden mensen in het gebied hebben te horen gekregen dat ze moeten evacueren. De autoriteiten waarschuwen mensen dat er golven van 13 meter hoog worden verwacht.

Premier Luxon heeft gezegd dat inwoners rekening moeten houden met veel schade en bijvoorbeeld stroomuitval. Ook riep hij op om naar elkaar om te kijken. "Als het kan, ga dan ook even bij de buren langs en kijk hoe het met ze gaat."

In 2023 werd Nieuw-Zeeland getroffen door orkaan Gabrielle. Elf mensen kwamen toen om het leven en duizenden mensen raakten hun huis kwijt, onder meer door vele aardverschuivingen. Het was een van de grootste natuurrampen in Nieuw-Zeeland deze eeuw.

Goedemorgen! In Islamabad onderhandelen delegaties van de VS en Iran over het einde van de oorlog. En het songfestivalseizoen trapt af met een preparty in Amsterdam.

Het weer: het is eerst droog en af en toe schijnt de zon. Geleidelijk neemt de bewolking toe en vanuit het zuidwesten volgt regen. Er waait een matige zuidoostenwind en het wordt 16 tot 21 graden. De komende dagen is het overwegend droog en schijnt af en toe de zon. Het is ongeveer 14 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

De Artemis II-bemanning is terug op aarde. Hun capsule landde iets na 02.00 uur in de Stille Oceaan, voor de kust van San Diego in Zuid-Californië. Met de bemanningsleden gaat het uitstekend, liet missiecommandant Reid Wiseman direct na de landing weten. Zij worden nog onderzocht om te zien welke impact de reis op hun lichaam heeft gehad.

De Artemis II was ruim een week onderweg. Aan boord waren vier astronauten: de drie Amerikanen Reid Wiseman (50), Victor Glover (49) en Christina Koch (47) en de Canadees Jeremy Hansen (50).

Na de landing dobberden de astronauten eerst nog een tijd in de capsule in de oceaan voordat ze werden opgehaald. Dit gebeurde met vier helikopters, die hen omhoogtakelden en naar een marineschip brachten.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Er is veel te doen over het aanstaande werkbezoek van premier Jetten en het koningspaar aan de VS. Ondanks alle kritiek gaat dit bezoek wel door: waarom?

Welke belangen spelen mee? Wat kunnen we verwachten? En het kabinet liep tegen een probleem aan in de Eerste Kamer. Wat was dat? Dit alles bespreken Simone Weimans, Jorn Jonker en Marleen de Rooy in Rondje 101.

Fijne dag!