NOS Nieuws - Algemeen

Burgemeester Jan Kottelenberg (CDA) van Neder-Betuwe zegt in een column dat vier agenten gehoorbeschadiging hebben opgelopen tijdens de anti-asielopvangrellen in zijn gemeente. Demonstranten gooiden bij protesten in Opheusden en Kesteren zwaar vuurwerk naar de politie. De agenten moesten na de ongeregeldheden naar de eerste hulp.

De politie was vanavond niet bereikbaar om tegenover de NOS een nadere toelichting te geven.

Het gooien van zwaar vuurwerk noemt de burgemeester "ronduit misdadig en levensgevaarlijk". Mensen verwijten de overheid niet te luisteren, schrijft hij, "maar dat wordt ook wel moeilijk wanneer je een cobra naar je hoofd gesmeten krijgt."

Omroep Gelderland schrijft dat volgens de burgemeester volwassenen van buitenaf het vuurwerk hadden aangeschaft. Die zouden het hebben rondgedeeld onder jongeren die in de gemeente wonen. Kottelenberg vermoedt dat splintergroeperingen van buiten de gemeente de jongeren ophitsten om mee te doen aan het geweld. In zijn column onderbouwt hij dat niet.

Gespreksavond

De afgelopen maand waren er twee protesten in Neder-Betuwe. Aanleiding was het plan om 132 asielzoekers in de gemeente op te vangen. Hierover was op 17 september een gespreksavond in het gemeentehuis in Opheusden. Daar werden verschillende scenario's voor de opvang besproken, een besluit over de opvang was nog niet aan de orde.

Buiten verzamelden zich enkele honderden mensen. Zij scandeerden leuzen en er werd met zwaar vuurwerk gegooid. Toen de politie wilde ingrijpen, keerden demonstranten zich tegen de agenten. Daarop werd de mobiele eenheid ingeroepen.

De politie hield veertien verdachten aan, twaalf waren afkomstig uit de gemeente Neder-Betuwe.

Veiligheidsrisicogebied

Een week later volgden er protesten bij het dorpshuis in Kesteren. De gemeente had opnieuw een raadsvergadering in het gemeentehuis in Opheusden. Uit vrees voor nieuwe ongeregeldheden stelde de gemeente een noodverordening in en een veiligheidsrisicogebied in Opheusden. Betogers gingen daarom bij het dorpshuis in Kesteren tegen de opvangplannen protesteren. Ook hier werd vuurwerk afgestoken. Toen de situatie dreigde te escaleren, greep de politie in.

Agenten hielden tien mensen aan, onder wie een minderjarige. Ze kwamen volgens de politie allemaal uit de regio.

Opvang niet nieuw

Kottelenberg zegt in zijn column dat de opvang van vluchtelingen niet nieuw is voor de gemeente. In 2015 werd een noodopvang opgezet in sporthal De Eng in Dodewaard. "Dat was spannend en zorgde voor onrust, maar onze bevolking toonde zich van haar beste kant."

Ook ving de gemeente een groep Oekraïners op. "En altijd realiseren we ons hierbij weer dat het hier om mensen gaat, mensen zoals u, jij en ik. Kwetsbare mensen."

De burgemeester roept de inwoners op om over de opvang te praten, "maar vooral ook naar elkaar te luisteren, elkaar vragen te stellen, en samen met elkaar en de gemeente naar oplossingen te zoeken."

De Italiaanse douane en fiscale recherche hebben bij een controle op Sicilië 77 papegaaien en 300 schildpadjes onderschept. Ze zaten in een bestelbus die aan boord wilde gaan van een veerboot naar Malta.

De dieren hadden te weinig ruimte en de temperatuurregulatie voldeed niet aan de eisen voor diertransport. Verder onderzoek leverde op dat 76 van de 77 vogels op de CITES-lijst van bedreigde dier- en plantensoorten staan.

De fiscale recherche maakte deze opnamen:

De bestuurder van de bus, een man uit Malta, is aangehouden. Hij wordt verdacht van dierenmishandeling en smokkel van bedreigde diersoorten. De papegaaien en schildpadjes zijn in beslag genomen en ondergebracht op een locatie die daar geschikt voor is.

In een rapport van de Italiaanse tak van het Wereld Natuur Fonds uit maart, wordt Italië een belangrijke schakel genoemd in de smokkel van beschermde planten en dieren.

Minister Heinen van Financiën beloofde de Tweede Kamer vorige week alles in het werk te stellen om de nieuwe vermogenswinstbelasting al per 2028 in te voeren. Het wordt een race tegen de klok, waarbij betrokkenen zich afvragen of het allemaal gaat lukken.

Vrijdag heeft het kabinet de wetswijziging die het nieuwe systeem mogelijk moet maken, voor advies naar de Raad van State gestuurd. Veel Kamerleden vroegen zich af of dat advies er wel op tijd zou zijn voor het eerstvolgende Kamerdebat hierover, op 12 oktober.

Heinen was donderdag optimistisch: "Wij vragen een maximale stretch van iedereen, maar dan is 2028 haalbaar." Al erkende hij ook het risico dat het 2029 wordt. Een snelle invoering van de nieuwe vermogensbelasting is politiek belangrijk voor Heinen. Het was een belangrijke toezegging aan rechtse oppositiepartijen als JA21 en de SGP.

De Raad van State laat desgevraagd weten de deadline van 12 oktober zeker niet te halen. "We hebben nog maar zeven dagen, onmogelijk", stelt een woordvoerder. Het advies komt op z'n vroegst op 19 oktober, en mogelijk pas op de 26ste. Dat maakt het voor de Kamer nog krapper om de wet op tijd te behandelen.

Fraude op de loer

De banken laten desgevraagd weten te weinig tijd te hebben om hun IT-systemen aan te passen. Daardoor lukt het niet de gegevens van hun klanten vooraf ingevuld te krijgen als die belastingaangifte doen in 2028. De banken hadden daarvoor al gewaarschuwd, maar staatssecretaris Eerenberg van Financiën suggereerde afgelopen week dat hier een oplossing voor zou zijn.

Volgens hem hebben veel banken zich afgelopen tijd uitgesproken voor de nieuwe vermogenswinstbelasting. "Ik vind dus dat we ook iets mogen vragen als: nu moet u ook uw cliënten helpen om dat mogelijk te maken."

De Nederlandse Vereniging van Banken herkent dat niet. "Wij hebben nooit een voorkeur uitgesproken voor belasting op vermogenswinst of vermogensaanwas." Er komt binnenkort wel een overleg met de Belastingdienst om te kijken wat er mogelijk is zolang de ingevulde aangiftes er niet zijn, zegt een woordvoerder.

Als de banken en vermogensbeheerders de gegevens niet kunnen aanleveren, kan de Belastingdienst niet controleren of burgers de aangifte juist hebben ingevuld. En dan ligt fraude op de loer.

Voor mensen die hun aangifte te goeder trouw invullen, is het maar de vraag of ze de informatie zelf bij elkaar kunnen vinden. Niet alle banken kunnen de gegevens direct aan hun klanten leveren. Het maakt het invullen van de aangifte sowieso ingewikkelder. Ambtenaren van Financiën waarschuwden hier al voor in een advies: "Dit doet een extra beroep op het 'doenvermogen' van burgers."

Zelfs als bovenstaande problemen worden opgelost, wordt het een hele toer voor de Belastingdienst de stelselwijziging per 2028 door te voeren. De dienst is namelijk ook druk met aanpassingen in de computersystemen, omdat er per 2030 een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering komt voor zzp'ers.

Als beide aanpassingen tegelijk moeten worden uitgevoerd, loopt de invoering van die verzekering waarschijnlijk een jaar vertraging op, waarschuwden ambtenaren.

Vorige week deed het kabinet een nieuw voorstel voor een versnelde overgang naar een vermogenswinstbelasting, als vervanging voor de huidige vermogensaanwasbelasting. De VVD stond onder grote druk van de achterban, omdat beleggers bezwaar hebben tegen het betalen van belasting op 'papieren winst', oftewel, belasting over aandelen die nog niet verkocht zijn en alleen op papier meer waard zijn geworden.

Betalen bij verkoop

Maar als burgers pas gaan betalen als de aandelen verkocht zijn, komen er tijdelijk miljarden euro's minder belasting binnen. Het kabinet wilde dat gat opvullen door ook kleinere spaarders en beleggers vermogenswinstbelasting te laten betalen, maar daar bleek geen meerderheid voor in de Tweede Kamer.

In het voorstel dat naar de Raad van State is gestuurd staat opvallend genoeg nog steeds die door de Kamer afgeschoten dekking. Ondertussen zoekt het kabinet naar alternatieven, in overleg met oppositiepartijen. Dat betekent dat er nog nieuwe aanpassingen aan komen in box 3, ook al voor volgend jaar.

Mocht het niet lukken de wetgeving dit jaar door de Tweede en Eerste Kamer te krijgen, dan blijft huidige systeem van vermogensaanwasbelasting nog zeker een jaar van kracht. Ieder jaar uitstel kost de schatkist 3,5 miljard euro aan gederfde inkomsten.

Eerste Kamer

Vanavond geven Heinen en Eerenberg tekst en uitleg in de Eerste Kamer. De senatoren hebben stemmingen over de plannen met box 3 keer op keer uitgesteld, op verzoek van het kabinet. En nu is er dus haast.

Senator Crone van Pro is verontwaardigd over die gang van zaken: "Dit gaat om een grote stelselwijziging. Die moeten we zorgvuldig behandelen, met onder meer het horen van deskundigen."

Zijn collega Griffioen van regeringspartij D66 drukt het kabinet op het hart de korte tijd die er nog is goed te gebruiken: "Het kabinet is aan zet om dit goed te regelen, treuzel niet en kom met goede voorstellen."

Het advies van het kabinet om op scholen mobiele telefoons te verbieden op de hele school, leidt tot verdeelde reacties bij onderwijsorganisaties. Zo noemt de VO-raad - de vereniging voor scholen in het voortgezet onderwijs - het advies overdreven. "Ruim 57 procent van de scholen hanteert al een zogenoemd Thuis of in de Kluis-beleid en dat percentage stijgt", zegt de Raad. "Er zijn geen aanwijzingen dat zo'n scherp advies verder gaat helpen bij de groei die al gaande is."

De Algemene Onderwijsbond (Aob) denkt dat zo'n advies van het kabinet juist wel helpt. "We merkten al veel verschil toen in 2024 de landelijke afspraak werd gemaakt dat mobiele telefoons niet in de klas worden gebruikt", zegt de bond. "Het is op veel scholen rustiger in de klas en leerlingen kunnen zich beter concentreren."

Op veel scholen mogen leerlingen nu alleen in de klas hun telefoon niet meenemen, maar volgens dit nieuwe advies mag dat straks ook niet meer in de pauze, in de aula of op het schoolplein. Het Maerlant College in Brielle is een van de scholen die sinds dit schooljaar al zo'n algeheel telefoonverbod heeft ingevoerd. De telefoon moet daar de hele dag in de kluis, of thuis achtergelaten worden.

Het beleid op school is streng, zegt rector Michael Scheffers van het Maerlant College. "Op het moment dat een leerling toch met een telefoon wordt gezien, krijgt die van een docent een hoesje waar de telefoon in moet", legt hij uit. Dat hoesje gaat vervolgens hermetisch dicht met een speciale clip. "En voordat ze naar huis gaan, kunnen ze hem bij de receptie weer laten openmaken." Als leerlingen weigeren, worden ze geschorst.

De "smartphone-vrije" school wil op die manier stimuleren dat leerlingen meer onderling contact hebben, de leerprestaties omhoog gaan en er een hogere sociale veiligheid is. "Eerst was het zo dat iedereen de hele dag gefilmd kon worden, maar daar is nu geen sprake meer van", zegt de rector.

Docent Engels Carice Zuidema merkt de afgelopen weken veel verschil. "Natuurlijk was er bij de aankondiging veel weerstand bij de leerlingen, maar nu het zover is, zien zij ook de voordelen", zegt de docent. Naar eigen observatie is er meer rust in haar lessen. "Ook het toiletgebruik is trouwens afgenomen, omdat leerlingen niet meer stiekem hun appjes of Snapchat hoeven te checken."

'Onzin' en 'overdreven'

Toch zijn de leerlingen van de school lang niet allemaal enthousiast over het verbod. Meerdere scholieren hebben hun telefoon toch stiekem in hun tas of in hun zak zitten. "Ik vind het onhandig, bijvoorbeeld als je wil weten hoe laat het is. Er hangen weinig klokken in school", zegt de een. En "ik wil bereikbaar blijven voor mijn ouders", klinkt het bij een andere leerling.

Volgens sommigen is het telefoonverbod geen oplossing, maar een verschuiving van het probleem. "Nu zie je veel vaker mensen op hun laptop zitten, dus het heeft niet veel geholpen", zegt de 13-jarige Ise. "Die laptop kunnen ze niet verbieden, want die hebben we nodig. Onze wifi blokkeert wel websites als Instagram, maar dan zet je gewoon een hotspot aan en dan gaat het wel."

Verder beschrijven de leerlingen de pauzes vooral als 'saaier', maar wel 'productiever'. "Voordat het telefoonverbod er was, ging ik daarop kijken en niks doen", zegt Marouan van 15. "Nu heb ik mijn huiswerk al af, zonder telefoon."

De staatssecretaris Digitale Economie en Soevereiniteit Willemijn Aerdts denkt dat scholen aan de slag gaan met het nieuwe advies. "We hebben gezien dat het eerdere advies om de telefoon niet tijdens de les te gebruiken ontzettend goed wordt nageleefd, dus ik heb hier ook alle vertrouwen in", zegt ze.

Volgens docent Engels Zuidema ligt de sleutel in het overleg met de leerlingen. Zo heeft het Maerlant College in Brielle veel spelletjes aangeschaft, waaronder een tafelvoetbal. "Als er weerstand is, moet je wel faciliteren dat er in de pauzes leuke andere dingen te doen zijn", zegt ze. "Of de scholieren zich inderdaad beter kunnen concentreren moet binnenkort blijken als de toetsweek begint."

Bij scholierenprotesten in de Franse stad Lens is een leerling van 15 jaar zwaargewond geraakt. Hij raakte zijn hand kwijt toen een projectiel dat hij had opgeraapt, ontplofte.

De jongen ligt in het ziekenhuis in Lille, hij verkeert niet in levensgevaar. Franse media melden dat het projectiel een flitsgranaat was, die door de oproerpolitie was gegooid. Een flitsgranaat wordt gebruikt om mensen met een harde knal en lichtflits te verblinden of verdoven. De jongen zou die granaat hebben willen teruggooien, toen die in zijn hand ontplofte.

Het incident gebeurde vanochtend bij een school in Lens. De protesten daar liepen volgens de prefect uit op rellen, al is de aanleiding niet duidelijk. "Een groep van 200 tot 250 middelbare scholieren gooide stenen, vuurwerk en mortieren naar de politieagenten in het district", zegt de lokale vertegenwoordiger van de overheid. De mobiele eenheid is daarop ingezet om de situatie onder controle te krijgen.

Demonstraties bij honderden scholen

Sinds vorige week wordt er in heel Frankrijk bij scholen geprotesteerd tegen problemen in het onderwijs, waarbij sommige demonstraties uit de hand zijn gelopen. Betogers willen onder meer aandacht voor achterstallig onderhoud van gebouwen, het lerarentekort en te grote klassen.

In Parijs werd vandaag een middelbare school doelwit van vernielzucht. Volgens de directrice vielen gemaskerde jongeren 's ochtends de school aan. Ze stichtten brand bij de ingang en gooiden met voorwerpen tegen het gebouw. De leerlingen in de school mochten tussen 08.00 en 10.00 uur het gebouw niet uit vanwege de dreiging. Daarna werd de school ontruimd.

Minister Geffray van Onderwijs zegt dat vandaag 589 scholen te maken hebben gehad met protesten. Volgens hem zijn er sinds het begin van de betogingen vorige week 190 leerlingen en personeelsleden van scholen gewond geraakt.

Twee arrestaties

Ondertussen zijn er ook twee jongeren gearresteerd voor zaken die vorige week zijn gebeurd. Een 17-jarige leerling uit Aix-en-Provence zit vast omdat hij een steen had gegooid die een voorbijganger raakte. Het slachtoffer werd in haar oog geraakt en verliest mogelijk permanent haar zicht. Een scholier van 16 jaar uit La Ciotat (bij Marseille) is opgepakt op verdenking van het overgieten van een leraar met benzine.

Naar verwachting wordt morgen opnieuw een grote protestdag. Vlak voor het weekend riepen scholieren- en studentenorganisaties op morgen massaal de straat op te gaan en de druk op de Franse overheid op te blijven voeren. De bonden besloten daartoe na een volgens hen teleurstellend gesprek met de minister van Onderwijs.

Ook in Luik onrustig

Ook in België werd vandaag gedemonstreerd, net als vorige week. In Luik was een vreedzaam protest met zo'n honderd leerlingen aan de gang, toen de sfeer ineens omsloeg, zag een VRT-journalist ter plekke. "Een bende van een tweehonderdtal scholieren kwam van een andere school naar hier. Velen waren in het zwart gekleed met bivakmutsen en hun bedoeling was om geweld te schoppen."

De honderd scholieren vormden met hun docenten een keten, om elkaar en de school te beschermen. Na wat geduw en getrek vertrok de groep om verderop in de stad vernielingen aan te richten. De politie in Luik heeft daarvoor zestien mensen opgepakt.

De rechtbank in Rotterdam heeft een man die jarenlang zijn ex stalkte, bij verstek veroordeeld tot een celstraf van veertien maanden. De man en vrouw hadden ruzie, die met name ging over de omgang met hun dochter en het ouderlijk gezag over haar, dat de man door een eerdere gerechtelijke uitspraak niet heeft.

Om zijn zin te krijgen bestookte de 42-jarige man zijn ex met telefoontjes, brieven, kaarten en ongewenst huisbezoek. Ook deed hij zijn verhaal in tv-programma's en op sociale media.

Zo schreef hij in een post op LinkedIn dat de vrouw in de tijd dat ze een relatie hadden vreemd is gegaan met een getrouwde man. In een chat van de appgroep "Actie voor vaders" schreef de man: "Mijn strijd is niet om te winnen, mijn strijd is om haar het leven zo zuur mogelijk te maken, uit wraak dat ik mijn kinderen niet zie."

Steeds heftiger

De rechtbank constateert dat de uitspraken van de verdachte steeds "heftiger" werden, niet alleen over vrouwen in het algemeen maar vooral die over zijn ex.

Volgens de rechtbank hebben de voortdurende negatieve uitspraken van de man over haar, haar "rechtstreeks in haar persoonlijke levenssfeer geraakt". De Volkskrant schreef dat tijdens de inhoudelijke behandeling van de zaak is gebleken dat de vrouw een complexe posttraumatische stressstoornis heeft opgelopen, waardoor ze arbeidsongeschikt is geraakt.

Valsheid in geschrifte

De man is ook veroordeeld voor valsheid in geschrifte. Dat deed hij in een aangifte tegen de vrouw voor het onttrekken van de kinderen aan zijn ouderlijk gezag.

Voor de ondersteuning van zijn aangifte leverde hij observatieverslagen aan die geschreven zouden zijn door medewerkers van de gevangenis waar hij verbleef. In werkelijkheid schreef hij die verslagen zelf. Volgens de Volkskrant zat hij vast voor wapenhandel.

De man spande talloze rechtszaken aan tegen zijn ex. Ook liet hij dwangsommen opleggen en diende hij klachten over haar in bij de politie, de gemeente, het Leger des Heils en een jeugdbeschermingsorganisatie. De rechtbank oordeelt daarover dat de man het recht had om dat te doen.

De man kreeg van de rechtbank ook een contact- en locatieverbod. Hij verblijft op het moment in Turkije. Zijn advocaat zei tegen de rechtbank dat hij niet van plan is om naar Nederland terug te keren.

Het loopt niet lekker bij Nike. Het sportmerk besloot voor de derde keer dit jaar werknemers te ontslaan omdat de verkoopcijfers behoorlijk tegenvallen, blijkt uit de financiële verslagen. En de voorspellingen voor de toekomst zien er ook niet rooskleurig uit: het bedrijf houdt volgend jaar rekening met een daling van de omzet tussen de 7 en 9 procent.

Het gaat al langer niet goed bij Nike. In 2024 haalde het bedrijf de veteraan Elliot Hill uit zijn pensioen terug om het roer over te nemen. Maar ook hij kampt met tegenslagen: het vertrek van voetballer Kylian Mbappé naar het Zwitserse merk On en tegenvallende resultaten op de Aziatische markt. In China daalden de opbrengsten afgelopen kwartaal met 22 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar.

Verkeerde keuzes

De tegenvallende resultaten hebben ook veel te maken met strategische keuzes van het bedrijf een aantal jaar geleden, zegt branchespecialist Dave Quadvlieg.

Nike besloot om meer eigen winkels te openen en in te zetten op online winkelen om zelf contact te hebben met de consument, zegt Quadvlieg. Het bedrijf ging meer eisen stellen aan verkopers. "Een voetbalwinkel mocht bijvoorbeeld niet de nieuwste schoenen inkopen, want die topmodellen wil Nike het liefst zelf verkopen."

"Retailers hebben gezegd: dat pikken wij niet. Dan gaan we minder van jullie verkopen", zegt Quadvlieg. Dat leidde ertoe dat er minder van deze schoenen in de winkel te koop waren. Tijdens de coronapandemie heeft dat online shoppen zijn vruchten afgeworpen, maar toen mensen weer naar fysieke winkels konden waren de schappen gevuld met concurrenten van Nike.

Verhaal achter het merk

Sneaker-expert en verzamelaar Thomas van Vliet ziet ook dat de populariteit van zijn favoriete merk afgelopen jaren is afgenomen. "Doordat de schoenen niet meer verkocht werden in kleinere winkels verdween het gevoel en de hype", zegt Van Vliet. "Ik was recent bij een grote Nike sneakermarkt maar daar was het ook veel rustiger dan voorgaande jaren".

Hij ziet ook dat Nike minder tijd besteedt aan het verhaal achter de sneaker. Kleine winkeliers spelen daar een belangrijke rol in. "Ik denk dat ze daarmee echt de plank misslaan", zegt Van Vliet.

"De minder grote merken zoals On, New Balance en Hoka, hebben de ietwat arrogante houding van Nike niet. Consumenten zien daarom meer andere merken in de winkel liggen die ze zijn gaan proberen", zegt Quadvlieg. "Nike is daar nu van teruggekomen en probeert de banden met retailers weer te verbeteren."

Marketing

Nike is groot geworden door een samenwerking aan te gaan met basketballer Michael Jordan. Daar bouwden ze een model omheen: de Air Jordan. Het bedrijf staat tot op de dag van vandaag bekend om samenwerkingen met bekende sporters uit vele sporten: niet alleen Michael Jordan, maar ook Christiano Ronaldo, Serena Williams en Rory McIlroy.

Het verlies van topvoetballer Mbappé legt de toenemende concurrentie bloot. "Er zijn andere merken die het slimmer en beter lijken te doen. Dat zie je naast Mbappé ook bij Skechers", zegt Quadvlieg. Dat bedrijf is een contract aangegaan met Engelse topspits Harry Kane. "Het alleenrecht zit niet meer bij de Nikes en Adidassen van deze wereld."

Azië

Daarnaast doen de tegenvallende verkopen in China het sportmerk pijn. "Overal ter wereld zijn er merken bij gekomen", zegt Van Vliet. "Omdat de kwaliteit van Nikes de laatste jaren is afgenomen, kiezen consumenten sneller voor een alternatief." Met de komst van Chinese merken Anta en Li-Ning komt Nike steeds verder onder druk te staan.

Toch zijn Van Vliet en Quadvlieg het er unaniem over eens: Nike zal nooit helemaal verdwijnen, daar is het simpelweg te groot voor.

Twee mensen zijn omgekomen bij een brand aan boord van een vrachtschip op de Zwarte Zee, meldt Roemenië. Het schip is gezonken, elf bemanningsleden zijn gered.

Volgens het Roemeense ministerie van Binnenlandse Zaken werd de kustwacht rond 11.00 uur gealarmeerd en bevond het schip zich buiten de territoriale wateren van het land, zo'n 55 kilometer ten zuiden van de stad Sfantu Gheorghe.

Het ministerie zegt niets over hoe de brand is ontstaan. De Oekraïense president Zelensky doet dat wel. Hij beschuldigt Rusland van een droneaanval op een Turks schip dat maïs vervoerde.

Zelensky zegt te weten dat de kapitein van het schip is omgekomen en dat de bemanning afkomstig was uit Azerbeidzjan en India. Het Roemeense ministerie meldt dat gewonden per helikopter zijn vervoerd naar een ziekenhuis.

Volgens de Roemeense maritieme autoriteit gaat het om het schip de Royad Mammadov. Scheepvaartwebsite MarineTraffic meldt dat het schip was vertrokken uit de grote Oekraïense haven Izmajil en onderweg was naar Italië.

Rusland heeft nog niet gereageerd op het incident.

Graan is het nieuwste doelwit in de uitputtingsoorlog tussen Rusland en Oekraïne. Beide partijen bestoken elkaars schepen en havens die graan exporteren met raketten en drones:

Een safarivliegtuig heeft gisteren een buiklanding gemaakt nadat het tijdens het opstijgen in botsing was gekomen met een zebra. Het hoefdier kwam daarbij om het leven. Volgens The Tanzania Times bleven alle dertig inzittenden ongedeerd.

Het toestel was met 26 passagiers en 4 bemanningsleden onderweg van Seronera, dat in het noorden van Tanzania ligt, naar het eiland Zanzibar. Kort na het opstijgen ontdekten de piloten dat het landingsgestel door de botsing was beschadigd en niet meer kon worden uitgeklapt.

Het vliegtuig werd omgeleid naar Kilimanjaro International Airport, dicht bij de stad Arusha, en maakte daar de buiklanding.

Het vliegveld van Seronera, vanwaar het vliegtuig vertrok, bestaat uit een start- en landingsbaan van zand. Het vliegveld ligt midden in Serengeti National Park, een van de bekendste nationale parken van Afrika met naar schatting meer dan 3,5 miljoen wilde dieren. Er komen dan ook geregeld wilde dieren op de start- en landingsbaan.

Waarom het vliegtuig na de botsing niet meteen de start afbrak had te maken met het zogenoemde V1-moment (Takeoff Decision Speed). De botsing vond plaats na het V1-moment. Als dat is geweest, moet het vliegtuig hoe dan ook de lucht in. Er is dan namelijk niet meer voldoende startbaan over om het vliegtuig nog veilig te laten stoppen voor het einde van de baan.

Volgens lokale media was Kilimanjaro International Airport na de buiklanding nog zo'n vijf uur gesloten om de baan weer vliegklaar te maken. De Tanzaniaanse luchtvaartautoriteit is een onderzoek gestart naar het incident.

Hij stond niet op het stembiljet, maar toch is hij de grote winnaar van de verkiezingen in Bosnië en Herzegovina: Milorad Dodik, nu de onbetwiste leider van de Bosnische Serviërs.

Zijn kandidaat voor het driekoppige presidentschap van het land, en die voor de Bosnisch-Servische deelrepubliek, wonnen beiden met ruim vijftig procent van de stemmen. Ook de Bosniakken (moslims) en Bosnische Kroaten stemden veelal langs etnische lijnen, wat het toch al moeizame landsbestuur er niet makkelijker op maakt.

Ingewikkeldste verkiezingen ter wereld

Wie zijn democratische plicht wil vervullen in het Balkanland, moet er elke vier jaar goed voor gaan zitten. Sommige Bosniërs konden gisteren maar liefst vier stembiljetten inleveren. Dat komt door de topzware bestuursstructuur, misschien wel de ingewikkeldste ter wereld.

Inwoners konden allereerst stemmen op een kandidaat voor het driekoppige presidentschap, dat moet bestaan uit een Bosniak, een Serviër en een Kroaat. Verder waren er ook verkiezingen voor de landelijke volksvertegenwoordiging, maar ook voor de parlementen van de twee zogeheten entiteiten, Republika Srpska (RS) en de Federatie - een soort deelrepublieken.

In RS wonen vooral Bosnische Serviërs, in de Federatie voornamelijk Bosniakken en Kroaten. De Federatie is ook nog eens opgedeeld in tien kantons met elk hun eigen parlement en regering - en ook daarvoor werd gisteren gestemd. Dat alles is zo vastgelegd in de vredesakkoorden die ruim dertig jaar geleden een einde maakten aan een bloedige oorlog, met de bedoeling de macht eerlijk te verdelen.

Complexe verkiezingen betekenen ook een complexe uitslag, maar één element valt daar duidelijk uit te filteren: de Bosnisch-Servische nationalist en ex-president Milorad Dodik deed het een stuk beter dan verwacht en heeft zijn positie als dé leider van de Bosnische Serviërs verstevigd.

Zelf mocht hij niet meedoen, omdat hij vorig jaar veroordeeld werd voor onder meer het negeren van besluiten van rechters én van de Hoge Vertegenwoordiger. Die internationale diplomaat ziet toe op de handhaving van de vredesakkoorden.

Wie dacht dat de rol van Dodik daarna uitgespeeld was, komt bedrogen uit. Hij was als het gezicht van zijn partij tijdens de campagne overal te zien op billboards. Zijn loyale kandidaten voor het landelijke presidentschap en parlement, maar ook voor de belangrijke posities binnen Republika Srpska, wonnen met een straatlengte voorsprong.

Eenheid in gevaar

Dat is slecht nieuws voor wie de eenheid van Bosnië en Herzegovina een warm hart toedraagt. Dodik stuurt al tijden aan op onafhankelijkheid van Republika Srpska, en treedt naar buiten toe alsof de deelrepubliek een land is. "Bosnië en Herzegovina is dood. Het is een onmogelijk land dat nergens op slaat", zei hij bij zijn laatste campagnebijeenkomst.

Zo'n afscheiding is haast ondenkbaar zonder een nieuw conflict - iets waar ook Dodik niet op zit te wachten. Maar ermee dreigen levert Dodik binnen RS sympathie en stemmen op. In internationale conservatieve kringen probeert hij punten te scoren door zijn strijd neer te zetten als die van (orthodoxe) christenen tegen moslims, terwijl religieuze tegenstellingen op straat een kleine rol spelen.

In zijn overwinningsspeech bedankte Dodik de Amerikaanse president Donald Trump, nadat de VS Dodik eerder dit jaar van een sanctielijst had geschrapt. Dodik bezoekt ook regelmatig de Russische president Vladimir Poetin.

Tegenstanders hadden gehoopt dat de - eveneens zeer nationalistische - oppositie de hegemonie van Dodik zou doorbreken, maar die bakte er weinig van. Door onderlinge verdeeldheid, maar ook doordat Dodik de staatstelevisie van de Servische deelrepubliek in zijn zak heeft. Met de EU, waarvan Bosnië kandidaat-lid is, heeft Dodik weinig op.

Bij de Bosniakken is het beeld verdeelder: ze kozen een gematigde man voor het driekoppige presidentschap. Multi-etnische partijen kregen redelijke percentages, maar de nationalistische partij SDA werd de grootste. De kleur van het Kroatische lid voor het presidentschap verschiet van gematigd naar nationalistisch.

Weinig verbetering in zicht voor Bosniërs

Het vormen van een landelijke regering zal opnieuw een loodzwaar karwei worden, en het ligt voor de hand dat de onderlinge obstructie die het land al jarenlang verlamt zal doorgaan. En ook dat Bosnische politici vooral bezig zullen zijn met hun eigen agenda, in plaats van de armoede en andere economische problemen in hun land aan te pakken.

Dat veel Bosniërs dat zat zijn, valt ook af te lezen aan de lage opkomst gisteren. Die was ongeveer 42 procent - bijna tien procentpunt minder dan vier jaar geleden. Veel kiesgerechtigden kónden ook niet stemmen, omdat ze inmiddels naar het buitenland zijn verhuisd voor een betere toekomst. Maar zolang Bosniërs blijven beslissen op basis van aangewakkerde angst voor andere bevolkingsgroepen in hun land, komen echte veranderingen niet in zicht. Evenmin als EU-toetreding.

Het aantal bedrijven en organisaties dat wacht op een aansluiting om (meer) stroom te gebruiken is verder toegenomen. Inmiddels gaat het om bijna 15.500 wachtenden. Een toename van ruim 300 in het eerste halfjaar.

Dat blijkt uit cijfers van Netbeheer Nederland, de samenwerkingsorganisatie van netbeheerders, over het eerste halfjaar van 2026.

De problemen met het overvolle stroomnet leiden ertoe dat bedrijven investeringen en verduurzaming uitstellen. Ook lopen projecten vertraging op en kunnen ze zelfs sneuvelen. Het overvolle stroomnet veroorzaakt jaarlijks 10 tot 35 miljard euro aan schade voor de economie, raamde de Boston Consultancy Group in 2024 in een rapport, al is het lastig de impact exact te bepalen.

Afvlakkende groei

Toch zien de netbeheerders ook hoopvolle signalen in de nieuwe cijfers. Zo lijkt de groei van de wachtlijst voor stroomgebruikers af te vlakken. "Sterker nog, we zien in bepaalde regio's al een eerste daling van de wachtlijst", zegt Hans-Peter Oskam, algemeen directeur van Netbeheer Nederland.

Wat is netcongestie?

Nederland kampt met een overvol stroomnet, oftewel netcongestie. Windmolens, zonnepanelen, gas- en steenkoolcentrales kunnen genoeg stroom maken, maar op het net is niet altijd genoeg ruimte die opgewekte stroom naar fabrieken en huizen te transporteren.

Dit speelt vooral 's ochtends en vroeg in de avond, als mensen veel stroom gebruiken. En dan met name in de winter. Om dit aan te pakken willen netbeheerder het stroomnet uitbreiden maar ook efficiënter gebruiken.

Dat geldt niet voor de provincie Utrecht waar de problemen zich nog altijd uitbreiden. Vanaf 1 juli gold in een deel van de provincie al een volledige aansluitstop. Inmiddels zitten ook de regio's rond Amersfoort en food valley voorlopig op slot. De provincie en netbeheerders werken aan maatregelen die het mogelijk moeten maken vanaf 2028 weer projecten met prioriteit aan te sluiten.

Eerder maakten we deze uitlegvideo over het probleem met het stroomnet:

Niet alle wachtlijsten groeiden in de eerste helft van 2026. Zo neemt het aantal wachtende bedrijven dat stroom wil leveren aan het net flink af. Het gaat daarbij onder meer om zonne- en windparken. Al vragen zij, alles bij elkaar opgeteld, wel nog steeds meer ruimte op het stroomnet.

De grootste stroomproducenten en gebruikers hebben een aparte wachtlijst. Ook die nam licht af. Al komt dat deels doordat de wachtlijst is opgeschoond om alleen kansrijke aanvragen over te houden.

Steeds meer flex

Uit de cijfers blijkt dat steeds meer bedrijven een contract afsluiten waarbij ze niet meer de hele dag recht hebben op stroom. Soms spreken zij af op vaste momenten van de dag hun aansluiting (deels) niet te gebruiken. Daar staat een korting tegenover. Een andere optie is dat netbeheerders bij verwachte drukte een dag van tevoren aangeven dat er op bepaalde momenten geen ruimte is op het net.

De netbeheerders blijken die mogelijkheid ook steeds vaker te gebruiken. In de eerste helft van 2026 gebeurde het al net zo vaak als in 2025 dat bedrijven daadwerkelijk te maken kregen met beperkingen.

Een van de bedrijven die een 'flexibel' contract afsloten is Afezo B.V, een Amsterdams familiebedrijf dat water- en rioolleidingen aanlegt. Zij stappen steeds meer over op elektrische (graaf)machines en bedrijfsauto's. Daarom willen zij hun laadplein uitbreiden.

Omdat er geen ruimte op het stroomnet was voor een normale aansluiting, sloten ze uiteindelijk een flexibel contract met Liander. Ze verwachten dat dit geen probleem gaat opleveren. De machines en bussen kunnen 's nachts worden opgeladen en de grootste drukte op het stroomnet is meestal in de ochtend en aan het einde van de middag. Al moet de praktijk het nog uitwijzen.

De netbeheerders zijn hoopvol over deze ontwikkeling. "We zien dat flexibel gebruik van het elektriciteitsnet steeds normaler wordt voor bedrijven", zegt Oskam. "Dat levert extra ruimte op."

Bouw moet sneller

Voor het oplossen van de problemen moet ook het stroomnet flink worden uitgebreid. De netbeheerders investeren jaarlijks miljarden euro's, maar ze vinden dat de bouw nog niet snel genoeg gaat. "We zien bij de uitbouw van het elektriciteitsnet dat de versnelling nog niet zichtbaar is", zegt Oskam.

In de eerste helft van 2025 bleek het vooral lastig zogenoemde middenspanningsstations te bouwen. Dit zijn de schakels tussen het hoogspanningsnet en de kabels die daadwerkelijk stroom leveren aan huizen en bedrijven.

Deze stations zijn relatief groot, circa 12 bij 4 meter, maar ze moeten wel dichtbij de stroomgebruikers worden gebouwd. In de praktijk blijkt het lastig genoeg ruimte te vinden om ze te bouwen, zeggen de netbeheerders. Verder verschilt sterk van gemeente tot gemeente hoe snel het lukt om een vergunning te krijgen. Ook de beschikbaarheid van personeel blijft een aandachtspunt.

Duitsland dreigt in een gewelddadig conflict met Rusland te raken. Daarvoor waarschuwt het hoofd van de Duitse inlichtingendienst BND, Martin Jäger. "Wij zoeken deze confrontatie niet op, Rusland dwingt ons ertoe. Zij zien ons als hoofdvijand."

Volgens Jäger is Duitsland het grootste obstakel voor de expansiedrift van de Russische president Poetin. Duitsland is de belangrijkste bondgenoot van Oekraïne wat betreft militaire steun en is daarnaast militair aanwezig in de Baltische staten. "Dat maakt ons doelwit van Russische acties."

De mislukte aanslag op de luchthaven van Leipzig, waarbij drones met explosieven een transportvliegtuig moesten opblazen, was slechts één voorbeeld van zulke acties. De BND-chef verwacht meer aanslagen op doelen in Duitsland, met name op militaire transporten. Ook moordaanslagen horen daarbij. "De Russische diensten opereren professioneel en meedogenloos."

Jäger deed deze uitspraken tijdens de jaarlijkse hoorzitting van de inlichtingendiensten in de Duitse Bondsdag. De waarschuwingen waren ernstiger dan in de afgelopen jaren. Rusland escaleert sinds deze zomer, zowel met aanvallen op Oekraïne als tegen bondgenoten, aldus de BND-chef.

Afnemende steun

Met de hybride aanvallen en dreigementen probeert Rusland de Duitse steun aan Oekraïne af te breken. Die strategie werkt: de vrees voor een militair conflict zorgt ervoor dat een aanzienlijk deel van de Duitsers zich tegen militaire steun aan Oekraïne keert. Een meerderheid steunt het beleid nog, maar die steun kalft langzaam af. Vier op de 10 Duitsers vinden de wapensteun te ver gaan.

Met name in het oosten leeft het idee dat Duitsland zelf de confrontatie met Rusland zoekt. Partijen die zich tegen de steun keren, zoals de AfD en Die Linke, wonnen vorige maand flink bij deelstaatverkiezingen.

Ook binnen de regeringspartijen is dit geluid te horen. Zo noemde de Saksische deelstaatpremier Kretschmer (CDU) de wapensteun onlangs een "enorme vergissing". Daarmee zou Duitsland zich onderdeel van de oorlog hebben gemaakt, terwijl het volgens de CDU'er "niet onze oorlog" is. Dat leidt tot angst onder de bevolking, aldus Kretschmer.

Rusland springt op die Duitse angst in, ziet BND-chef Jäger. "Ieder teken van aarzeling moedigt Rusland aan om de druk op ons op te voeren." Hij verwacht daarom dat Rusland vaker zal dreigen met nucleaire aanvallen op Duitsland.

Van een acuut oorlogsgevaar is op dit moment geen sprake, maar kleinschalige militaire acties in de Baltische staten zijn reëel, aldus Jäger. Daarbij noemt hij een 'groene mannetjes'-scenario, waarbij zoals in 2014 op het Oekraïense schiereiland de Krim anonieme militairen verschijnen en vervolgens land bezetten.

Vertrouwen ondermijnen

Duitsland zag de afgelopen maanden een reeks incidenten die worden toegeschreven aan de Russische diensten. Naast de aanslagpoging in Leipzig gaat het onder meer om brandstichting bij een defensiebedrijf in München, de vondst van een wapenopslag bij Berlijn en de inzet van drones rond kritieke infrastructuur.

Die acties zijn niet alleen bedoeld om militaire steun te traineren, maar ook om angst aan te jagen, waarschuwde Martina Rosenberg van de militaire veiligheidsdienst MAD. "Het moet het vertrouwen ondermijnen van burgers in het vermogen van de staat om zichzelf te verdedigen." Dat leidt uiteindelijk tot verdeeldheid in de samenleving, aldus Rosenberg.

Het verklaart waarom de inlichtingenchefs zo expliciet naar buiten treden met concrete waarschuwingen. Het moet de ernst van de Russische dreiging overbrengen, zodat de steun voor het Duitse beleid overeind blijft. De aanslagpoging in Leipzig lijkt daarbij een keerpunt te zijn: de Russische vijandschap tegen Duitsland wordt ernstiger genomen.

Voor bondskanselier Merz is de steun van Oekraïne een van zijn belangrijkste speerpunten. Tijdens een bezoek aan Kyiv dit weekend kondigde Merz een nieuw steunpakket aan. Dit jaar heeft Berlijn 11,5 miljard euro aan Oekraïne toegezegd.

Meer macht voor diensten

Binnenkort stemt de Bondsdag over een hervorming van de inlichtingendiensten, waardoor zij meer bevoegdheden krijgen. Voortaan moet het mogelijk worden in het buitenland defensieve acties uit te voeren, zoals cyberaanvallen en het saboteren van wapenbedrijven. Dat is volgens de Duitse regering nodig zodat de diensten op gelijke voet kunnen opereren met buitenlandse diensten.

De FBI heeft gisteren op de luchthaven van Los Angeles een vrouw gearresteerd die in opdracht van China de zoon van de Taiwanese president, Ching-Te Lai, zou hebben bespioneerd. De vrouw stond op het punt om het vliegtuig naar Shanghai te pakken. De aanklager in Amerika verdenkt de vrouw ervan te werken als "een niet-geregistreerde buitenlandse agent".

Deze Wanying Zhang (34) is woonachtig in Californië en werkt daar samen met haar man als vastgoedmakelaar. In september 2025 reisde ze volgens federale onderzoekers naar Seattle om foto's, video's en kentekeninformatie van Lai Ting-yu, de oudste zoon van de Taiwanese president, te verzamelen en naar China te sturen.

Deze Lai woont al zo'n tien jaar in de Verenigde Staten, studeerde daar ook en zou volgens Amerikaanse media werkzaam zijn als ingenieur bij Philips. Behalve Lai bespioneerde de vrouw volgens de openbare aanklagers ook zijn gezinsleden. De spionageacties zijn vastgelegd door beveiligingscamera's daar in de buurt.

Filmen rondom het huis

De vrouw werkte daarbij naar verluidt niet alleen. De federale opsporingsdienst zegt dat de vrouw samen met een nog onbekende man in Seattle een zwarte Nissan Rogue huurde en daarmee naar het huis van Lai Ting-yu reed. Eenmaal bij het huis filmde het duo Lai, zijn vrouw en hun kind rondom hun huis. Daarna zouden zij via WeChat contact hebben opgenomen met een contactpersoon binnen de Chinese overheid.

Volgens de aanklacht stuurde Zhang de volgende tekst: "Hem gezien. Jonge man. Het is die jonge gast." En: "Ik maak een video-opname."

Ook in de maanden voor dit contact zou er uitvoerig zijn gecommuniceerd met China. De opdracht voor de spionageactie zou de vrouw in juni 2025 van een Chinese overheidsfunctionaris hebben gekregen. "Ik kan dit wel regelen", appte ze later. Op 26 augustus stuurde ze nog: "Ik heb het deze week druk met werk in Los Angeles. Volgende week ga ik waarschijnlijk naar Seattle."

'Ik weet nog niets'

CBS News belde gisteren met de partner van de vrouw, die samen dus een makelaarskantoor hebben. Hij weigerde commentaar te geven en zei enkel: "Ik weet nog niets." De vrouw zal vandaag voor de rechtbank in Los Angeles verschijnen.

China beschouwt Taiwan als onderdeel van China en wil het eiland herenigen met het vasteland. Taiwan verzet zich daartegen en ziet zichzelf als onafhankelijk. De Verenigde Staten steunen Taiwan militair en politiek, wat spanningen veroorzaakt met China.

Het Jemenitische regeringsleger heeft weer controle over de zeestraat Bab al-Mandab, zegt minister Moammar al-Eryani van Informatie tegen persbureau Reuters. De belangrijke zeestraat werd vorige maand door de militante groepering de Houthi's bezet.

Het leger kondigde vanochtend aan te starten met de grootschalige operatie "Dageraad van Jemen". Deze operatie moet de Houthi-coup in het land beëindigen en bezette overheidsinstellingen heroveren, aldus het leger.

Vice-minister Samir Al-Sabri van Defensie bevestigt aan Al Jazeera dat de eerste fase van de nieuwe militaire operatie zich zal richten op het terugkrijgen van de controle over de zeestraat en havenstad Mocha.

Het leger zou al grote delen van het district Dhubab, dat uitkijkt over de zeestraat, hebben ingenomen met luchtsteun van een door Saudi-Arabië geleide coalitie, bevestigen militaire bronnen aan persbureau Reuters.

Dit zijn geverifieerde beelden van het offensief van het regeringsleger in Jemen bij de zeestraat Bab al-Mandab:

Ook is er een "strategisch offensief" in de door de Houthi's bezette hoofdstad Sanaa bezig, zegt een woordvoerder van de Jemenitische strijdkrachten op X. De Houthi's bevestigen in een bericht op Telegram dat er een "Saudische aanval is in Sanaa".

Het leger zou volgens Al-Sabri "goed op weg" zijn in het verslaan van de Houthi's. "We willen het gezag van de overheid in heel Jemen herstellen", aldus de vice-minister. "We verwachten dat de bevrijdingsoperaties soepel en gemakkelijk zullen verlopen."

Er is nog veel onduidelijkheid over de situatie, omdat sommige bronnen elkaar tegenspreken. Zo ontkenden aan de Houthi's gelieerde media eerder dat het leger terrein had gewonnen, dat zou "compleet onwaar" zijn, schrijft Reuters.

Burgeroorlog

Sinds 2014 woedt er een burgeroorlog tussen de gewapende groepering de Houthi's en het Jemenitische regeringsleger, dat wordt gesteund door Saudi-Arabië. Vier jaar geleden werd een wapenstilstand ondertekend door de Houthi's en Saudi-Arabië, maar die bleek wankel.

Sinds juli dit jaar is het geweld tussen de Houthi's en Saudi-Arabië weer opgelaaid en de militante groepering maakt een opmars. De Houthi's namen tijdens een grondoffensief de steden Mokka en Dhubab en het eiland Perim in. Daarmee namen ze de controle over van de belangrijke zeestraat Bab al-Mandab.

Bij een ongeluk met twee boten op een rivier in Congo zijn zeker dertig mensen omgekomen. Tientallen anderen worden vermist. De twee houten motorboten botsten gisteravond op elkaar op de rivier de Congo. De oorzaak van de botsing is nog niet duidelijk.

Een van de boten voer van Ubangi in het noordwesten naar de hoofdstad Kinshasa, de andere van Kinshasa naar Lukolela, vlak bij de plek van het ongeluk. Een ooggetuige die het ongeluk vanaf de wal zag gebeuren, zegt dat de boot die uit Ubangi kwam te zwaar beladen was met vracht. Hij zag dat de meeste passagiers van de andere boot onder water verdwenen en dat ook de boot zonk.

De regionale minister van Binnenlandse Zaken zegt dat de zoektocht naar de vermisten in volle gang is en dat alle dodelijke slachtoffers al zijn begraven.

De rivier de Congo vormt op het punt van het ongeluk de grens tussen de Democratische Republiek Congo, waarvan Kinshasa de hoofdstad is, en buurland Congo, met de hoofdstad Brazzaville. De rivier vormt een belangrijke verkeersader, vervoer over land langs de grens is bijna niet mogelijk.

Er gebeuren in Congo veel bootongelukken. Daarbij zijn de afgelopen jaren honderden mensen om het leven gekomen. Ongelukken gebeuren vaak in het donker of als er te veel passagiers aan boord zijn. De minimale veiligheidseisen en gebrekkige infrastructuur dragen ook bij aan het aantal slachtoffers.

Webwinkels krijgen er een nieuwe aanbieder van online betalingen bij. Betaalbedrijf Mollie, dat 350.000 bedrijven in Europa als klant heeft, gaat de concurrentie aan met Wero, de opvolger van iDeal. Dat meldt het FD vandaag.

iDeal is nu nog de meest gebruikte betaalmethode in Nederland. Het werd in 2005 ingevoerd door ABN AMRO, ING Bank, de toenmalige Postbank en Rabobank.

Volgend jaar gaat iDeal op in Wero, dat een Europese betaalstandaard moet worden. Onder sommige Nederlandse webwinkels bestaat weerzin tegen die overgang.

Koopbescherming

Dat komt omdat Wero koopbescherming biedt aan online shoppers. Net als de Amerikaanse concurrenten Mastercard en Visa.

Koopbescherming kan aantrekkelijk zijn voor consumenten, die zich willen weren tegen fraude en het niet nakomen van afspraken.

Maar voor webwinkels betekent het een extra last. Want de klachtenprocedures die ermee gepaard gaan, kunnen zorgen voor hogere gebruikskosten en ingewikkelde afhandeling.

Makkelijker en goedkoper

Daarom kiezen sommige webwinkels nu voor kassa's met alleen betaalmethoden zonder koopbescherming, zoals iDeal. Dat is voor de bedrijven makkelijker en goedkoper.

Op dat sentiment lijkt Mollie nu in te spelen. Dat doet de Amsterdamse betaaldienstverlener door een betaalmethode aan te bieden zonder koopbescherming: Pay by Bank. Die methode werkt ongeveer hetzelfde als iDeal nu nog doet.

Lagere tarieven

Voor webwinkels komt er dus een extra keuze. Dat kan ertoe leiden dat de aanbieders meer met elkaar gaan concurreren op prijs. Dat zou uiteindelijk kunnen leiden tot lagere tarieven.

Wat Wero gaat rekenen voor de betaaldiensten is nog niet bekend. Van concurrent Pay by Bank gaan consumenten weinig merken. Het is een white label, dat betekent dat het een methode is zonder zichtbare merknaam die iedere aanbieder zelf kan vormgeven.

De Nederlandse Pepijn van der S. wordt ervan verdacht dat hij een kopstuk is van de beruchte hackersgroep Shinyhunters. Zijn arrestatie is het gesprek van de dag in de hackerswereld. Want ooit was hij zelf ethische hacker en hielp hij anderen om op het rechte pad te blijven. Hoe verleidelijk is 'the dark side' voor ethische hackers?

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Koen Kandelaars is ethische hacker. Hij brak eerder dit jaar in in de systemen van de NOS en nadat daar online berichten over verschenen kreeg hij een aantal schimmige voorstellen in zijn dm. In de podcast vertelt hij voor wat voor keuzes je komt te staan als (vaak jonge) ethische hacker.

Barry van Kampen is van het ethisch-hackerscollectief DIVD en probeert via verschillende initiatieven hackers op het rechte pad te houden. En in die hoedanigheid leerde hij ook Pepijn van der S. leren kennen. Hij pleit voor meer aandacht voor dit onderwerp in het onderwijs.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Max Smedes

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Had egyptoloog Flinders Petrie toch gelijk toen hij vermoedde dat Egyptische koningen mensen 'meenamen' in hun graf? Nieuw Amerikaans onderzoek lijkt de bevindingen die Petrie rond 1920 deed aannemelijker te maken.

Op de begraafplaats van de eerste Egyptische koningen, Umm el-Qa'ab bij Abydos, niet ver van Luxor, vond Petrie tientallen tot honderden graven. Daarin lagen mensen die in verband gebracht kunnen worden met de hofhouding van de heersers, zoals hofdames, ambtenaren en ambachtslieden.

Deze bijgraven dateren uit de periode rond 3000 voor Christus. De Britse egyptoloog en archeoloog Petrie zag er als eerste een voorbeeld in van mensenoffers, maar hij kon geen bewijs vinden van het doelbewust doden van deze mensen. Latere onderzoekers onderschreven zijn vermoedens. Er waren volgens historici ook mensen die vrijwillig hun leven gaven om met de koning begraven te worden.

Fatale schedelbreuken

De Amerikaanse Roselyn Campbell van de Purdue University in Indiana vond bij onderzoek van 46 skeletten met nieuwe technieken meer aanwijzingen. In achttien schedels zaten breuken die mogelijk fataal waren. In één geval was er ingehakt op een oog.

Ze onderzocht de schedels van mensen uit graven rond drie verschillende koningen: koning Djer, koning Djet en koningin Merneith. In totaal waren dat er honderden.

Ze schrijft in haar bevindingen dat de verwondingen niet lijken te zijn toegebracht met een strijdknots zoals vaak afgebeeld op oude Egyptische kunstvoorwerpen. Ze denkt eerder aan platte, brede voorwerpen van hout of een gewei.

Sommigen geofferd, anderen niet

Campbell gelooft dat Petrie de schedelbreuken wel heeft gezien, maar ze mogelijk niet als doodsoorzaak heeft onderkend. Mogelijk dacht hij dat ze na het overlijden waren ontstaan. Hij vond het wel opvallend dat er zo veel mensen ongeveer tegelijk met de koning overleden en in zijn nabijheid werden begraven. Maar omdat het precieze moment van overlijden niet is vast te stellen, kon het volgens hem ook zo zijn dat ze in de loop van de jaren waren gestorven en bij de koning in de buurt werden begraven omdat ze voor hem hadden gewerkt, stelt Campbell.

Ook Campbell zegt er niet helemaal zeker van te zijn dat al deze mensen zijn geofferd. "Voor de schedels zonder letsel kunnen we niet met zekerheid stellen of er sprake was van offeren. Het is heel goed mogelijk dat een aantal leden van de hofhouding wel is geofferd en een aantal niet." Volgens haar is het aantal schedels dat kon worden onderzocht te beperkt om de volledige omvang van de grafrituelen te kunnen overzien.

Bedienden nodig in hiernamaals

Historici noemen verschillende redenen voor het meebegraven van leden van de hofhouding. Het geloof is er daar één van. De oude Egyptenaren geloofden dat de ziel voortleefde na de dood en dat de koning dus in het hiernamaals ook bedienden nodig had. Een andere reden is dat het gebeurde om de goddelijke status van de koning te bevestigen. Dat honderden mensen bereid waren of gedwongen werden voor hem te sterven, benadrukte zijn macht.

Het aantal bijgraven nam snel af na de Eerste Dynastie van Egypte (3150 tot 2853 voor Christus). Mensen werden vervangen door beeldjes. Ook werden grafgiften meegegeven en afbeeldingen van bedienden gemaakt op de wanden van het graf.

De Noorse regering wil een tijdelijk verbod op AI-brillen op een aantal plekken in de openbare ruimte. De regering zegt zich zorgen te maken dat mensen zonder hun medeweten kunnen worden gefilmd of gefotografeerd.

Zo'n AI-bril lijkt op een gewone bril maar heeft een ingebouwde camera en microfoon. Ook is de bril voorzien van een AI-assistent.

Het tijdelijk verbod geeft de regering "de tijd om grondig onderzoek te doen" voor het maken van regelgeving, zegt minister Micaelsen van Digitalisering.

Het tijdelijk verbod zal gelden voor plekken die door een groot publiek worden bezocht. Het gaat om onder meer parken, winkelcentra en op plekken waar veel kinderen komen, zoals kinderdagverblijven en speeltuinen.

Het verbod kan ook worden toegepast op privacygevoelige plekken, zoals ziekenhuizen en kleedkamers. Overwogen wordt of het verbod ook gaat gelden voor universiteiten en hogescholen.

Onveilig

De minister zegt dat mensen zich geen zorgen zouden moeten maken om stiekem opgenomen te worden op plekken en in situaties waar dat normaal gesproken ook niet gebeurt. "Zo'n samenleving kan als onveilig worden ervaren en ons ertoe aanzetten om ons terug te trekken", aldus Micaelsen.

De Noorse regering onderzoekt voor welke technologische onderdelen het verbod precies zal gelden. Bijvoorbeeld of het verbod geldt voor brillen met camera en die geluid kunnen opnemen of voor brillen die kunnen opnemen en een AI-functie hebben.

Er wordt een expertgroep opgericht die de regering gaat adviseren over permanente regelgeving.

De regering benadrukt dat het geen algeheel verbod wil op de slimme brillen. Het gebruik van de brillen moet in privégebruik mogelijk zijn. Ook kwetsbare groepen, zoals blinden en slechtzienden, kunnen worden uitgezonderd omdat de AI-bril voor hen nuttig kan zijn.

Rechtszaak

In Nederland wil de Tweede Kamer een duidelijker verbod op de slimme brillen. Het kabinet wacht dit najaar op een advies daarover.

Vorige week werd bekend dat meerdere organisaties eisen dat techbedrijf Meta de verkoop van de brillen stillegt. Gebeurt dat niet binnen twee weken dan beginnen ze een rechtszaak.

Het gaat om de Consumentenbond, hulporganisatie Offlimits en actiegroep The Firewall, die zich keert tegen de macht van Big Tech.

In Schiedam wordt bodemonderzoek gedaan in een tweede park na de plotselinge dood van een hond. De afgelopen tijd gingen al vijf honden dood nadat ze werden uitgelaten in park De Plantage. Onlangs overleed ook een zesde hond die alleen in het Beatrixpark is uitgelaten.

Het is nog niet bekend wat de doodsoorzaak van deze hond is. De hond is nooit uitgelaten in De Plantage, schrijft regionale omroep Rijnmond.

Vanwege de eerdere gevallen van hondensterfte is de politie extra alert en wordt uitgebreid onderzoek gedaan. Eerder werd een deel van De Plantage al afgegraven voor onderzoek.

Paddenstoelen

De gemeente en politie willen weten of de honden mogelijk zijn vergiftigd. Op een aantal van de honden wordt pathologisch en toxicologisch onderzoek verricht. Het kan nog nog een tijd duren voordat de uitkomsten daarvan bekend zijn. Ook onderzoekt de gemeente of er sprake is van giftige paddenstoelen in het park.

Uit voorzorg worden grote delen van het Beatrixpark afgezet.