NOS Nieuws - Algemeen

Twee voormalige ministers van Defensie zijn veroordeeld tot de doodstraf wegens corruptie, melden Chinese staatsmedia. Het gaat om Wei Fenghe en Li Shangfu. Een militaire rechtbank achtte het bewezen dat Wei steekpenningen heeft aangenomen. Ook Li is hiervoor veroordeeld, en daarnaast voor het aanbieden van smeergelden.

De mannen krijgen van de rechtbank wel twee jaar uitstel van executie. Dat houdt waarschijnlijk in dat hun doodvonnis bij goed gedrag wordt omgezet in een levenslange gevangenisstraf. Er is geen mogelijkheid tot strafvermindering of vervroegde vrijlating, meldt het staatspersbureau Xinhua.

Plotselinge verdwijning

Wei was minister van Defensie van 2018 tot 2023 en werd in maart 2023 vervangen door Li, die in oktober 2023 alweer werd ontslagen, twee maanden nadat hij plotseling uit het openbare leven was verdwenen. Zijn verdwijning leidde tot een hoop speculaties binnen de Chinese samenleving. Wei werd vervolgens in 2024 uit de Communistische Partij gezet wegens de vermeende corruptie. Ook werd zijn rang van generaal in de raketmacht ingetrokken.

Volgens China-deskundigen passen de veroordelingen binnen een grootschalige anticorruptiecampagne die president Xi Jinping binnen de legertop aan het doorvoeren is. De raketmacht en de afdeling materiaalinkoop zijn de belangrijkste doelwitten van de zuiveringen binnen het Volksbevrijdingsleger, de militaire tak van de Communistische Partij. Li werkte voordat hij minister werd tientallen jaren bij de afdeling materieel.

'Enorme geldsommen'

Chinese staatsmedia meldden volgens de BBC eerder al dat Li grote bedragen aan steekpenningen zou hebben ontvangen en anderen zou hebben omgekocht. Uit onderzoek zou daarnaast zijn gebleken dat hij zijn politieke verantwoordelijkheden niet nakwam en persoonlijke voordelen voor zichzelf en anderen nastreefde. Ook Wei zou grote bedragen en waardevolle spullen hebben aangenomen.

De straffen die zij hebben gekregen zijn de zwaarste die sinds 2012 aan hoge militairen zijn opgelegd. In dat jaar begon de anticorruptiecampagne van president Xi Jinping binnen het Volksbevrijdingsleger.

Rivalen uitschakelen

Begin dit jaar werden twee andere hoge militairen van het land aan de kant gezet. Toen ging het om generaal Zhang Youxia en stafchef Liu Zhenli. Zij werden verdacht van schendingen van discipline en de wet, en het hebben van "een uiterst negatieve impact" op de partij, de natie en het leger. De verdenking van corruptie wordt in China vaak gebruikt om rivalen uit te schakelen en controle binnen het systeem af te dwingen.

Correspondent China Gabi Verberg:

"Li en Wei zullen hoogstwaarschijnlijk niet geëxecuteerd worden uit angst voor protest binnen de Communistische Partij. De relatie tussen het Chinese Volksbevrijdingsleger en de partij staat al sinds jaar en dag met elkaar op gespannen voet. Het leger heeft altijd een hoge mate van autonomie gehad. Daar probeert Xi verandering in te brengen. Maar het Volksbevrijdingsleger, dat het leger van de partij is en niet van de staat, heeft tegelijkertijd veel macht binnen de partij. Een executie kan mogelijk voor veel onrust zorgen.

In plaats daarvan zullen de mannen vermoedelijk in de zwaarbewaakte Qincheng-gevangenis in Peking geplaatst worden. De Qincheng-gevangenis, die in 1958 gebouwd werd met steun van de Sovjetunie, is de plek waar voormalige hoge functionarissen en politieke gevangenen worden vastgehouden. De gevangenis staat bekend om z'n relatief luxe faciliteiten.

Een andere voormalige partijprominent die in de Qincheng-gevangenis een levenslange gevangenisstraf uitzit, is Bo Xilai, voormalig partijleider van de stad Chongqing en de grootste uitdager voor het partijleiderschap van Xi Jinping in 2012. Ook de inmiddels overleden Liu Xiaobo, een van China's bekendste mensenrechtenactivisten, heeft in deze gevangenis gezeten."

Peter Gillis is veroordeeld tot een celstraf van achttien maanden, waarvan zes maanden voorwaardelijk, voor belastingfraude. Daarnaast moeten zijn ondernemingen boetes van in totaal ruim 1,3 miljoen euro betalen.

De rechtbank acht bewezen dat de 64-jarige recreatieondernemer en realityster in 2020 en 2021 de aangifte vennootschapsbelasting te laat had ingediend voor onder meer zijn vakantieparken van de Oostappen Groep. Op die manier hield hij ruim 2,8 miljoen euro in eigen zak, aldus de rechtbank.

Gillis verklaarde eerder dat hij niet anders kon, omdat zijn administratie niet compleet was en zijn accountant was weggelopen, schrijft Omroep Brabant. Maar de rechtbank gaat hier niet in mee en oordeelt dat het volledig aan de ondernemer zelf te wijten is dat er niet op tijd belastingaangifte is gedaan.

Samenleving ondermijnd

Gillis heeft te weinig gedaan om zijn administratie op orde te krijgen, vindt de rechter. Zo was er niet genoeg personeel en werd geen actie ondernomen om dit te regelen. "Door zo te handelen heeft hij bewust het risico gelopen om niet op tijd aangifte te doen."

Volgens de rechtbank stond Gillis' administratie al jaren onder druk. "Het ging administratief al jaren mis en er zijn over meerdere boekjaren geen jaarcijfers opgemaakt." Dat wijst in de ogen van de rechter op een patroon.

Gillis wordt dan ook volledig aangerekend dat de belastingaangiftes niet op tijd zijn gedaan. Daarmee heeft hij de Nederlandse samenleving ondermijnd. Gillis moet voor zijn ondernemingen boetes van ruim 1,3 miljoen euro betalen.

Eerder veroordeeld

Deze veroordeling staat los van een eerdere zaak. De ondernemer kreeg vorig jaar ook al een jaar cel opgelegd, waarvan zes maanden voorwaardelijk, voor grootschalige belastingfraude.

Het ging toen onder meer om het zwart verhuren van chalets op zijn vakantieparken en het onjuist voeren en bewaren van de administratie. Tegen die uitspraak ging Gillis in hoger beroep.

In deze aflevering van De Dag reconstrueren we wat er gebeurde aan boord van de MV Hondius. Hoe kon het virus zich verspreiden? En hoe gevaarlijk is het hantavirus?

Rinie van Meurs was eerder als expeditieleider op de Hondius. Volgens hem is de situatie uniek: "Ik heb al vierhonderd cruises gemaakt, dit heb ik nog nooit meegemaakt."

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Microbioloog Jean-Luc Murk vertelt dat een op de drie patiënten met deze variant van het hantavirus overlijdt. Maar dat is volgens Murk geen reden tot paniek. "Het virus is niet heel besmettelijk, maar je wil het risico tot nul beperken. En daarom wordt alles uit de kast getrokken."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Bart Tuinman
Redactie: Max Smedes
Eindredactie: Rosanne Sies

In 2024 werd er drie jaar cel geëist tegen Ali B en kreeg hij er twee. Nu, in hoger beroep, eiste het Openbaar Ministerie (OM) twee en een half jaar, maar heeft het gerechtshof hem drie jaar onvoorwaardelijke gevangenisstraf gegeven. Wat is er nu anders?

De zaak tegen Ali B draait om vier strafbare feiten: twee aanrandingen en twee verkrachtingen, bij drie vrouwen. Hij werd in 2024 door de rechtbank in Haarlem vrijgesproken van de twee aanrandingen. Voor één van de verkrachtingen werd hij wel veroordeeld, maar de tweede beoordeelde de rechtbank destijds als poging tot verkrachting. Die laatste betrof zangeres Ellen ten Damme.

Ali B heeft steeds gezegd aan alles onschuldig te zijn en ging in hoger beroep. Vandaag deed het hof uitspraak en veroordeelde hem dus tot drie jaar cel. Een hogere celstraf, ondanks een lagere eis van het OM.

Dit keer was de eis van het OM een half jaar lager dan de vorige keer omdat de aanklagers wilden dat het hof rekening zou houden met de grote media-aandacht voor de zaak, die Ali B als erg zwaar had ervaren. Ook vindt het OM dat meeweegt dat hij nog geen strafblad heeft. Verder had het OM nu bij een van de aanrandingen om vrijspraak gevraagd.

De tweede verkrachting

Ali B is nu veroordeeld voor beide verkrachtingen. Het Hof oordeelt dat er bij Ellen ten Damme wel degelijk sprake was van verkrachting, en niet alleen een poging daartoe. De rechtbank was tot die conclusie gekomen omdat ze zich hevig had verzet en B uiteindelijk de kamer had uitgekregen, zei de voorzitter van het hof vandaag.

Maar haar verklaringen dat B "een beetje" bij haar zou zijn binnengedrongen, is voor het hof juridisch gezien een voltooide verkrachting. Binnendringen is binnendringen kortom, ook terwijl ze zich hevig verzette.

Bovendien zag het gerechtshof voldoende steunbewijs. Kort na de verkrachting vertelde Ten Damme haar manager dat B te ver was gegaan en over haar grens was gegaan. Ook zag de manager daarna de effecten bij haar. De zangeres gedroeg zich ineens timide, "wezenloos en leeg".

Wat is verkrachting?

Verkrachting is het ongewenst seksueel binnendringen van het lichaam (vagina, anus of mond), met een penis, vinger of voorwerp, waarbij toestemming ontbreekt. Tot enkele jaren geleden moest hierbij ook nog sprake zijn van dwang of geweld, maar dat is niet meer zo.

Als er geen toestemming is, is dat doorslaggevend voor strafbaarheid. Wel houdt de rechter bij het opleggen van een straf vaak rekening met de mate waarin er sprake was van dwang. Ook als er eerst wel toestemming is, kan er sprake zijn van verkrachting als die toestemming later wordt ingetrokken.

Deze definitie geldt ook binnen een huwelijk. Iemand dwingen om een ander te penetreren is ook verkrachting. Onder aanranding vallen alle andere gedwongen seksuele handelingen, zonder binnendringen van het lichaam.

De andere verkrachting acht het hof, net als de rechtbank eerder, bewezen. Ook over de twee aanrandingen oordeelt het hof hetzelfde als de rechtbank. De verklaringen van beide vrouwen zijn wel geloofwaardig, maar er was niet genoeg steunbewijs om de aanrandingen wettig te bewijzen. In één geval was dat omdat het slachtoffer pas veel later iemand over het voorval had verteld.

Zelf de publiciteit gezocht

Voor het bepalen van de strafmaat wordt vaak gekeken naar soortgelijke zaken. Voor een verkrachting met "beperkte mate van dwang", zoals hier het geval was, wordt meestal een celstraf van twee jaar gegeven. Dat zou op vier jaar komen.

Maar het hof heeft beide verkrachtingen apart beoordeeld. De ene was "heftig, maar kort". De tweede noemt het hof een "langer durende aanval, waarbij ondanks hevig verzet toch is binnengedrongen".

De grote media-aandacht is voor het hof geen reden geweest om een lagere straf te geven. Ali B had kunnen weten dat deze delicten negatieve aandacht zouden kunnen opleveren, en heeft dat dus aan zichzelf te wijten, aldus het hof. Bovendien heeft hij zelf de publiciteit opgezocht.

Zo is het gerechtshof tot een gevangenisstraf van drie jaar gekomen. De advocaat van Ali B heeft al laten weten dat hij in cassatie gaat, wat de laatste mogelijkheid is om de uitspraak aan te vechten. De zaak wordt dan niet opnieuw inhoudelijk behandeld; de Hoge Raad beoordeelt alleen of het recht op de goede manier is toegepast.

Een 31-jarige man uit Oosterhout is veroordeeld tot negen jaar cel en tbs met dwangverpleging voor het seksueel online afpersen van minderjarigen en het maken van kinderporno. Ook heeft de rechtbank hem schuldig bevonden aan ontucht en het verkrachten van een minderjarig meisje.

Het online misbruik ging via een videogame, waar verdachte Mohamed B. de slachtoffers, voornamelijk minderjarige meisjes, virtuele diamanten aanbood in ruil voor naaktfoto's. Hij dreigde de naaktbeelden online te zetten als ze er niet nog meer zouden sturen.

Ook dreigde hij de slachtoffers op te zoeken of hun ouders iets aan te doen als ze niet zouden doorgaan met het sturen van foto's en video's. Deze vorm van afpersing heet sextortion. Twee slachtoffers zocht B. fysiek op. Eén meisje werd meermaals door hem verkracht en een ander meisje aangerand.

Berekenend en geraffineerd

Het online misbruik vond plaats gedurende drie jaar. In het onderzoek vond de politie beeldmateriaal van 72 kinderen. Vijftig daarvan zijn geïdentificeerd. Het jongste slachtoffer waar B. contact mee had was een meisje van 8 jaar.

Volgens de rechtbank is verdachte Mohamed B. "zeer berekenend en geraffineerd te werk gegaan". "De verdachte benaderde de kinderen, won hun vertrouwen en verleidde of dwong hen om seksfoto's en seksfilmpjes van zichzelf te maken", stellen de rechters.

De man kon volgens Omroep Brabant tijdens zijn proces zijn handelen moeilijk onder woorden brengen. Wel bood hij zijn excuses aan. "Ik heb hulp nodig," zei hij.

Pedofiele stoornis

De rechtbank neemt het B. zeer kwalijk dat hij met zijn handelen geen rekening heeft gehouden met de gevolgen voor de slachtoffers en alleen oog had voor zijn eigen seksuele behoeften.

"Uit de verschillende slachtofferverklaringen blijkt ook dat de gevolgen voor veel van de kinderen groot zijn", oordelen de rechters, die daarom een celstraf van negen jaar op zijn plaats vinden.

Deskundigen hebben bij B. onder meer een pedofiele stoornis en kenmerken van autisme vastgesteld. Ook is hij verminderd toerekeningsvatbaar verklaard. Om die redenen legt de rechtbank de verdachte ook een tbs-maatregel op. Het Openbaar Ministerie had eerder acht jaar cel en tbs geëist.

Het aantal afpersingszaken neemt de laatste jaren snel toe. De politie registreerde vorig jaar bijna 3100 online seksuele misdrijven, waarvan sextortion er ook een is. Vaak zijn er tientallen en soms zelfs honderden slachtoffers per zaak.

De Australische autoriteiten hebben drie vrouwelijke Syriëgangers opgepakt die samen met hun kinderen waren teruggekeerd. Ze horen bij een groep van dertien Australiërs, die twee weken geleden het Syrische detentiekamp Al-Roj verliet.

De vrouwen werden op de luchthavens van Sydney en Melbourne gearresteerd. De autoriteiten stonden al klaar om ze op te pakken. Een 53-jarige vrouw wordt beschuldigd van vier misdrijven, waaronder misdrijven tegen de menselijkheid en slavenhandel.

Ook een 31-jarige vrouw wordt beschuldigd van het misbruiken van iemand als slaaf. Beide vrouwen kunnen 25 jaar celstraf krijgen.

De derde vrouw (32) wordt aangeklaagd voor onder meer lidmaatschap van een terroristische organisatie. Zij vertrok op 19-jarige leeftijd naar het gebied, dat toen nog in handen was van terreurgroep Islamitische Staat, en trouwde daar met een IS-strijder, schrijven Australische media. De vrouw riskeert een celstraf van tien jaar.

Correspondent Australië Meike Wijers:

"Er is grote ophef over de komst van de zogeheten 'IS-bruiden' naar Australië. De Australische regering heeft allerlei opties onderzocht om te voorkomen dat deze groep vrouwen en hun kinderen voet aan land kon zetten.

Maar juridisch heeft de regering geen poot om op te staan: de vrouwen hebben een Australisch paspoort en kunnen dus niet zomaar tegengehouden worden. Er wonen een paar duizend jezidi's in Australië die zich zorgen maken en ook de oppositie is kritisch. Die stelt dat de regering faalt in het beschermen van de Australische bevolking."

De Australische regering waarschuwde al dat de IS-vrouwen zouden worden aangehouden en aangeklaagd bij aankomst in Australië. Het land doet al meer dan tien jaar onderzoek naar Australiërs die betrokken zijn bij het plegen van misdaden in het zelfverklaarde kalifaat. Wie tussen 2014 en 2017 naar Syrië reisde om zich aan te sluiten bij IS kan een celstraf krijgen van tien jaar.

De kinderen van de Syriëgangers worden opgenomen in speciale reïntegratieprogramma's.

De overheid repatrieerde in 2022 vier vrouwen en dertien kinderen uit Syrische gevangenenkampen. Er verblijven nog zo'n 21 Australische staatsburgers in Al-Roj.

Bij twee geëvacueerde opvarenden van cruiseschip Hondius is het hantavirus vastgesteld. Een van hen ligt in het ziekenhuis Radboudumc in Nijmegen en de ander in het LUMC in Leiden.

De twee personen waren per evacuatievlucht naar Nederland gebracht. Ze hadden aan boord gezeten van het Nederlandse cruiseschip waar een uitbraak van het het dodelijke virus woedt. Ze vertoonden allebei al symptomen, maar nu is het tweetal dus officieel positief getest op het hantavirus.

'Geen risico voor bezoekers'

"Op de afdeling waar de patiënt is opgenomen, zijn passende isolatiemaatregelen genomen om verspreiding te voorkomen", zo laat het radboudumc weten. De besmetting is vastgesteld door het RIVM en de patiënt is ervan op de hoogte gesteld.

Het ziekenhuis in Nijmegen zegt dat bezoekers en andere patiënten geen risico lopen op besmetting. Voor bezoekers gelden geen extra maatregelen.

Stewardess opgenomen in Amsterdam

In het Amsterdam UMC is een vrouw opgenomen die mogelijk ook het hantavirus heeft opgelopen. Het gaat om een stewardess die op een vlucht contact heeft gehad met de 69-jarige Nederlandse vrouw, die aan boord van de Hondius is geweest en later is overleden aan het virus.

Deze 69-jarige vrouw heeft op 25 april minder dan een uur aan boord gezeten van een vlucht van Johannesburg naar Amsterdam, toen het toestel nog aan de grond stond. Ze is onder begeleiding uitgestapt, omdat ze te ziek was om te vliegen.

Alle vliegtuigpassagiers krijgen bericht

Alle passagiers van die vlucht worden door de GGD en het RIVM op de hoogte gesteld van de situatie. "De mevrouw is toch drie kwartier aan boord geweest en het is mogelijk dat ze de infectieziekte heeft verspreid", zegt Saskia van Egmond van de GGD Kennemerland. "Die kans is overigens erg klein, maar we willen gewoon geen risico nemen." Aan boord van het toestel zaten ruim 300 mensen.

Zo'n vijf mensen worden als hoogrisicogeval beschouwd, aangezien ze de zieke vrouw in het vliegtuig hebben geholpen. Deze mensen worden elke dag gebeld door de GGD om te kijken of ze last van symptomen hebben. Hun situatie wordt gemonitord tot maximaal 4 juni, wanneer de incubatietijd van het virus is afgelopen.

Voor ongeveer vijftig passagiers van de vlucht geldt een lager risico. Dit zijn mensen die in de twee rijen voor, achter of in dezelfde rij hebben gezeten als de overleden patiënt. "Zij krijgen het advies om bij klachten als hoofdpijn, misselijkheid en koorts dit te melden bij de GGD", zegt Van Egmond over het contactonderzoek.

Vijf besmettingen op cruiseschip

Op het cruiseschip zijn inmiddels vijf besmettingen vastgesteld, meldt Wereldgezondheidsorganisatie WHO. Nog eens drie personen aan boord zijn vermoedelijk geïnfecteerd, maar dat is nog niet zeker. Een van de bevestigde gevallen is de scheepsarts. Die ligt momenteel in het ziekenhuis in Johannesburg, Zuid Afrika.

"Hoewel dit een ernstig incident is, schat de WHO het risico voor de publieke volksgezondheid laag in", zei directeur Tedros. Een expert van de VN-instantie is aan boord van het schip gegaan, samen met twee Nederlandse artsen. De specialisten blijven aan boord tot het schip de Canarische Eilanden heeft bereikt.

De natuurbrand die op 29 april uitbrak op het militaire oefenterrein in 't Harde is veroorzaakt door een oefening met springstoffen. Dat heeft de Koninklijke Marechaussee bekendgemaakt.

"Het meest aannemelijke scenario is dat tijdens het springen van de mijnen er vermoedelijk gloeiend hete deeltjes, zoals glasvezelresten van oudere mijnen en resten van de gebruikte brandfakkels, uit de springkuil zijn geslingerd", zegt een woordvoerder van de marechaussee. In zo'n springkuil worden explosieven tot ontploffing gebracht.

Dronebeelden van de oefening ondersteunen dat scenario, zegt de marechaussee. Daarop is volgens hen te zien dat direct na de ontploffing op verschillende plekken rondom de springkuil brandhaarden ontstonden. "Het vuur breidde zich zeer snel uit tot een grote vuurzee."

Geen strafbare feiten

Uit het onderzoek bleek ook dat er geen strafbare feiten zijn gepleegd bij de oefening. "De brand ontstond tijdens een geplande oefening. De eenheid had de oefening correct aangevraagd en het was vooraf goedgekeurd door de relevante autoriteiten."

Omdat er dus geen aanwijzingen liggen dat er strafbare feiten gepleegd zijn, stoppen de marechaussee en het Openbaar Ministerie nu met het onderzoek. "De resultaten worden overgedragen aan defensie met het oog op mogelijke aanpassingen van de protocollen en voorschriften."

In de video zie je beelden die de brandweer van dichtbij maakte:

Na een natuurbrand vorig jaar in de buurt van Ede besloot defensie nog dat veiligheidsprotocollen niet hoefden worden aangepast.

De marechaussee doet nog wel onderzoek naar drie andere natuurbranden op militaire oefenterreinen vorige week: de brand op de Ederheide van 21 april en de branden op de Oirschotse Heide en Weerterheide op 30 april. Daarvan moet de oorzaak nog worden vastgesteld.

De overheid moet stoppen met het gebruiken van algoritmes om fraude en criminaliteit op te sporen. Steeds meer overheidsinstanties maken gebruik van zogenoemde datagedreven profilering, maar dit leidt in de praktijk vaak tot discriminatie, stelt de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme vast. De commissie komt volgende maand met een rapport hierover.

De commissie noemt de toeslagenaffaire als voorbeeld, maar ook DUO. Tussen 2012 en 2023 werden zo'n 10.000 studenten op basis van een discriminerend algoritme gecontroleerd op fraude met studiefinanciering. De overheidsinstantie hanteerde een selectieprocedure voor fraude waarbij uitwonende studenten met een migratieachtergrond eerder in beeld kwamen dan autochtone studenten.

Volgens de voorzitter van de commissie, Joyce Sylvester, kunnen allerlei groepen getroffen worden. "Het kunnen jongeren zijn, maar ook ouderen of mensen in bepaalde wijken. Over het algemeen raakt het mensen die sociaal-economisch zwakker en kwetsbaar zijn."

Verouderde data

Volgens de commissie is het gebruik van zulke algoritmes in strijd met de belangrijkste principes van goed bestuur. Zo ontbreken er wettelijke kaders waarin staat hoe datagedreven profilering gebruikt mag worden. Ook baseren algoritmes hun opsporing voor fraude op verouderde data. Als er in de oude gegevens al sprake was van discriminatie, kan het algoritme dat gaan herhalen en zelfs versterken.

Overheidsinstanties zeggen vaak de algoritmes in te zetten omdat dat efficiënter zou zijn dan andere methoden om fraude vast te stellen, maar volgens de commissie is daar weinig overtuigend bewijs voor. "Ze denken dat ze efficiënt bezig zijn, maar wij zeggen: kijk wat het kost als het misgaat", zegt Sylvester.

Daarnaast is het een probleem dat burgers vaak niet weten dat ze geprofileerd worden door de algoritmes, en welke algoritmes en criteria daarvoor worden gebruikt. Het Algoritmeregister dat overzicht moet bieden aan burgers over hoe de overheid algoritmes gebruikt en wanneer, is gebrekkig.

'Stop met algoritmes'

De commissie roept de overheid daarom dus op om te stoppen met de datagedreven profilering, zolang discriminatie niet kan worden voorkomen. Er zijn andere methodes die de overheid kan gebruiken om fraude op te sporen, zoals aselecte controles of willekeurige steekproeven.

"Omdat profilering raakt aan kernprincipes van de rechtsstaat, democratie en goed bestuur, moet de overheid transparant zijn over haar keuzes en aantonen dat de inzet van profielen effectief is en geen schade veroorzaakt. Dit vraagt om extra waakzaamheid en terughoudendheid", zegt Sylvester.

Het verzamelen van data kan wel een belangrijke manier zijn om ongelijkheid in kaart te brengen en tegen te gaan, maar dan moeten mensen hier toestemming voor geven "en vervolgens volwaardig worden betrokken bij beleid."

Veysel Ü., die in 2022 twee mannen heeft doodgeschoten in een McDonald's in Zwolle, krijgt in hoger beroep een iets lagere straf. Hij moet 26 en een half jaar de cel in, terwijl de rechter eerder nog tot een straf van 30 jaar kwam.

Het hof stelt dat Ü. tijdens zijn gevangenisstraf een stoornis heeft opgelopen. Uit onderzoek blijkt dat hij lijdt onder de spanning die de gevangenisstraf oplevert. Bovendien heeft hij te lang moeten wachten op zijn rechtszaak.

Ü. had in maart 2022 een afspraak met de broers Ali (57) en Hüseyin (62) Torunlar in een filiaal van McDonald's in Zwolle. Het was rond etenstijd en het restaurant zat helemaal vol. Het gesprek escaleerde en plots klonken er schoten. Ü. schoot de broers dood, hij vuurde elf keer

In het restaurant brak paniek uit. Er zaten op dat moment veel ouders met kinderen in de McDonald's.

Vloekend en tierend

Waarom Veysel Ü tot de moordpartij overging, blijft deels onduidelijk. Ü. zegt dat hij werd afgeperst, maar volgens het hof is zijn verhaal hierover ongeloofwaardig. Hierdoor is het voor nabestaanden moeilijker om het verlies te verwerken, verwijt het hof de veroordeelde.

Na de rechtbank komt ook het hof dus tot een veroordeling voor moord.

Volgens de regionale omroep RTV Oost reageerde Ü. "vloekend en tierend" op de uitspraak, waarna hij is afgevoerd naar de gevangenis.

Ali B gaat in cassatie bij de Hoge Raad, de hoogste rechter in Nederland. Die procedure mag hij in vrijheid afwachten. Volgens het Openbaar Ministerie is er geen gevaar dat de rapper zal vluchten, omdat zijn gezin in Nederland is.

De rapper werd vanochtend in hoger beroep veroordeeld tot drie jaar cel voor twee verkrachtingen. De straf is zwaarder dan die B eerder kreeg. Ook is die hoger dan de strafeis. B wil het oordeel aanvechten.

Swier zegt dat zijn cliënt de uitspraak "pijnlijk" vindt. Ook reageerde B "verrast, teleurgesteld, maar strijdbaar".

"We zijn het niet eens met het feit dat het hof een heel aantal verweren niet heeft gevolgd of daar überhaupt niet op is ingegaan", legt Swier uit. "En we zijn het niet eens met de waardering met wat door het hof als steunbewijs is gebruikt. Ook dat is aanvechtbaar bij de Hoge Raad."

De advocaat schat dat de cassatie een jaar duurt. Tot die tijd hoeft Ali B nog niet de gevangenis in.

Wat is in cassatie gaan?

Als iemand in cassatie gaat, betekent dit dat diegene in beroep gaat bij de Hoge Raad tegen een oordeel van een lagere rechter. Het is de laatste juridische stap die B kan nemen.

Het is geen gewoon hoger beroep, want bij deze procedure wordt de zaak niet helemaal opnieuw behandeld.

De zogenoemde cassatierechter is "een hoogste rechter die niet alle aspecten van een zaak kan beoordelen", legt de Hoge Raad uit. Er wordt alleen gecontroleerd "of de feitenrechter (een rechtbank of een gerechtshof) het recht juist heeft toegepast en of deze de regels voor de procedure goed heeft gevolgd". Zo wordt gecheckt of een wet of regel goed is uitgelegd. Ook wordt onder meer de onderbouwing van een uitspraak gecontroleerd.

"Het recht heeft gesproken", reageerde Ellen ten Damme vanmiddag op NPO Radio 5. Zij is verkracht door Ali B. "Mijn verhaal was nooit een geheim. Mensen in mijn omgeving hebben het altijd geweten."

"Het Openbaar Ministerie heeft daar blijkbaar feiten in gezien en gehoord, waarmee zij een aangifte hebben gedaan", legt de zangeres uit. "En daar is dit uitgekomen. Het recht moet zijn werk doen en dat is het enige dat geldt." Ten Damme deed nooit aangifte, maar legde wel verklaringen af. Ze hoopte dat die de andere vrouwen zouden steunen.

Naomi, de andere vrouw die door Ali B is verkracht, doet vanavond haar verhaal in de talkshow RTL Tonight. Dat zei haar advocaat Bernard Sprenger. Zijn cliënt is "dolgelukkig" met de uitspraak.

'Dankbaar'

Jill Helena wil de uitspraak van het hof in rust verwerken. Voor het aanranden van Helena werd Ali B vrijgesproken. Haar advocaat Sébas Diekstra laat aan het ANP weten dat de zangeres ervoor heeft gekozen geen interviews of andere mediaoptredens te geven.

"Voor mij is pijnlijk duidelijk geworden wat zo'n langdurig proces met iemand als mens doet", laat Helena in een verklaring weten. "De stress, de onzekerheid en de voortdurende spanning hebben veel invloed gehad op mijn leven, zowel privé als professioneel. Tegelijkertijd ben ik dankbaar dat er opnieuw erkenning is geweest voor mijn verhaal en ervaring. Dat betekent veel voor mij."

In de video zie je hoe de rechter het vonnis tegen B uitspreekt en motiveert:

De enorme explosie in een vuurwerkfabriek in Zuid-China heeft deze week aan 26 mensen het leven gekost. Tientallen mensen raakten gewond. Fabriekshallen zijn met de grond gelijkgemaakt en in de wijde omtrek zijn door de kracht van de ontploffing de ramen van huizen gebroken. "Het was als een regen van glas," vertelt een buurtbewoner.

Al meer dan duizend jaar wordt er vuurwerk gemaakt in de stad Liuyang, ook wel de 'vuurwerkhoofdstad van China' genoemd. De sector is de levensader van de regio. Maar het gaat ook geregeld fout: jaarlijks gebeuren er ongelukken in een van de honderden vuurwerkfabrieken, zeggen mensen daar.

De overheid heeft nu alle fabrieken gesloten voor veiligheidsinspecties. Naast het verlies van levens en de angst na deze ramp, zullen daarom ook de economische consequenties voor het stadje groot zijn.

Bij huizen in de buurt van de fabriek is de schade groot. Vensters zijn er half uit geslagen, plafonds zijn naar beneden gekomen en overal ligt glas van de gebroken ramen. "Onze achterdeur is kapotgeslagen, boven is het stucwerk naar beneden gekomen en alle lampen zijn kapot," zegt diezelfde buurtbewoner. Haar huis staat op een paar honderd meter van de fabriek.

Zodra ze het nieuws hoorde, is ze meteen naar huis gereden om haar schoonmoeder te helpen, die wel thuis was. "Het glas viel zo op mijn armen," vertelt die. Ze hoefde gelukkig niet naar het ziekenhuis, maar haar buren hadden wel medische verzorging nodig voor hun verwondingen.

Dichter bij de fabriek kan je nu niet komen. De politie heeft de wegen afgezet. Op het terrein staan ook grote pakhuizen vol met buskruit, dus de autoriteiten vrezen voor verdere explosies. Het zal nog lang duren voordat de politie het gebied weer vrijgeeft.

Vuurwerkhoofdstad van China

In de 'vuurwerkhoofdstad van China' werken zo'n 300.000 mensen in de sector, meer dan twintig procent van de bevolking. "Bijna elk huishouden heeft wel iemand die in de vuurwerksector werkt," vertelt vuurwerkexporteur Li Muzi.

Volgens de Chinese legende werd vuurwerk hier uitgevonden toen een man genaamd Li Tian aan het experimenteren was met bamboe en buskruit. Wat begon als een traditie om boze geesten te verdrijven en voorspoed te brengen, groeide uit tot een wereldwijde industrie.

Maar die industrie ligt nu stil. Op last van de overheid moesten alle fabrieken voor onbepaalde tijd sluiten. Sommigen schatten dat het misschien wel een half jaar kan duren. "We gaan grote verliezen lijden," verwacht een vuurwerkgroothandelaar, ook genaamd meneer Li. "De leveringen zullen vertraging oplopen en het zal het inkomen van mensen sterk raken."

Ondertussen is het onderzoek naar de precieze toedracht in volle gang. Volgens Li Muzi had het ongeluk te maken met de nieuwe nationale veiligheidsnormen voor vuurwerk. Fabrieken moesten hun productieproces aanpassen, wat leidde tot fouten en verwarring.

Dat lijkt ook het geval bij de Huasheng fabriek waar het afgelopen week misging. Het bedrijf was eerder dit jaar al op de vingers getikt. Inspecteurs constateerden in januari dat werknemers onzorgvuldig omgingen met explosieve stoffen. Het bedrijf kreeg een boete en moest een veiligheidscursus volgen.

Li Muzi heeft een familielid verloren in de ontploffing, iemand die op dat moment aan het werk was in de fabriek. "Het management van de fabriek heeft een grote verantwoordelijkheid hierin," zegt hij stellig. "Natuurlijk zullen ze naar de gevangenis moeten."

"Het is een grote eer, maar misschien zie ik er toch vanaf", zegt een beoogd wethouder van een gemeente in het oosten van het land. Omdat de onderhandelingen over het nieuwe bestuur in zijn gemeente nog lopen, mag zijn naam nog niet naar buiten.

Na 30 jaar ambtenarij kan hij nu wethouder worden, maar hij vreest dat die stap leidt tot een pensioengat van zo'n 40.000 euro. Dat komt uit op ongeveer 170 euro per maand minder. Hij is niet de enige ambtenaar die wethouder kan worden en sterk twijfelt vanwege de financiële gevolgen.

Langzamerhand worden de eerste wethouders in verschillende Nederlandse gemeenten geïnstalleerd, na de verkiezingen van maart. Maar bij de Wethoudersvereniging kloppen tientallen bezorgde ambtenaren aan.

Nu overstappen naar het beroep van wethouder kan duizenden of tienduizenden euro's schelen. Dat heeft te maken met de onzekerheid over de pensioenen van politieke ambtsdragers. Uiterlijk 1 januari 2028 moeten alle pensioenregelingen over zijn naar het nieuwe stelsel, maar de regeling voor politici is daar nog niet klaar voor.

Politieke pensioenen

Bij de overstap naar het nieuwe pensioenstelsel hoort financiële compensatie voor sommige leeftijdsgroepen. Maar die geldt alleen voor werknemers die actief deelnemen in het fonds op het moment van overstappen naar het nieuwe stelsel. Zogeheten 'slapers', die nog wel pensioenvermogen hebben staan bij een fonds, maar niet meer opbouwen, komen niet in aanmerking voor dat bedrag.

Politici zoals ministers, raadsleden en wethouders bouwen pensioen op via de Algemene Pensioen- en uitkeringswet Politieke Ambtsdragers (APPA). Bij het fonds van hun vorige werkgever worden zij een slaper. Als dat fonds de compensatie nog moet uitdelen, lopen zij die als slapende deelnemer dus mis. Bij de APPA is voor die compensatie nog niets geregeld.

Pensioencompensatie

In het oude pensioensysteem dragen jonge werknemers meer af om zo de oudere generatie de zekerheid te kunnen geven van een stabiel pensioen. Naarmate die jongere werknemers zelf ouder worden, zorgen de generaties onder hen weer voor hun pensioen door meer in te leggen.

Maar die systematiek verdwijnt en dat levert een nadeel op voor werkenden in het midden van hun loopbaan. Zij hebben jarenlang extra geld ingelegd voor de generatie boven hen, maar kunnen niet meer rekenen op die hogere inleg van de generaties onder hen.

Daarvoor moeten zij worden gecompenseerd bij de overstap naar het nieuwe stelsel. Per pensioenfonds spreken werkgevers en werknemers met elkaar af hoe hoog die compensatie is. Om die compensatie te kunnen betalen, moet een fonds voldoende geld in kas hebben op het moment van overstappen.

Het ministerie van Sociale Zaken gaat ervan uit dat "enkele tienduizenden" Nederlanders compensatie zullen mislopen. Daarbij wordt vooral naar ambtenarenpensioenfonds ABP gekeken dat per 2027 overstapt. Met 1,3 miljoen actieve deelnemers is de kans reëel dat daar ambtenaren tussen zitten die dit jaar van baan wisselen.

Wethouders komen nogal eens uit de ambtenarij, zegt de Nederlandse Wethoudersvereniging, die vreest dat kandidaten hierdoor afzien van het wethouderschap. "De vraag over het pensioengat is dé vraag aan onze vereniging, al maanden", zegt directeur Hatte van der Woude. "Sinds februari klopten al zeker veertig beoogd wethouders aan met hun zorgen. Het gaat om serieuze bedragen."

Door zijn leeftijd (50-plus) en ruime ambtenarensalaris zou de beoogd wethouder voor de gemeente in het Oosten van het land mogelijk zo'n 40.000 euro aan compensatie bij ambtenarenpensioenfonds ABP mislopen - zo'n 170 euro per maand. "Ik klaag niet over mijn inkomen, en wethouder worden is een fantastische uitdaging, maar zo'n bedrag is ook voor mij een grote opoffering."

De NOS sprak nog een andere kandidaat-wethouder. De schooldirecteur bouwt nu pensioen op bij het ABP. Door het wethouderschap zou hij zo'n 36.000 euro aan compensatie mislopen.

"We herkennen de signalen", laat het ABP weten. Het pensioenfonds laat weten veel vragen te krijgen van deelnemers over compensatie.

Vrijwillig voortzetten

Door vrijwillig geld in te blijven leggen in een pensioenfonds, kan iemand actief blijven en vervalt de compensatie niet. Maar een ambtenaar die wethouder wordt, kan niet kiezen voor vrijwillige voortzetting bij het ambtenarenpensioenfonds ABP. Fiscaal is dat niet mogelijk, zeggen zowel het ministerie van Binnenlandse Zaken als het ABP.

Wel is het idee dat het ABP per 1 januari 2028, een jaar na zijn eigen overstapdatum, ook de APPA-regelingen voor politieke ambtsdragers gaat overnemen. Dan moeten min of meer dezelfde compensatieregels van ABP ook gaan gelden voor politici zoals ministers, raadsleden en wethouders.

Maar dat moet nog wel geregeld worden. Het ministerie verwacht dat dat nog op tijd lukt. De Tweede en Eerste Kamer moeten het nog goedkeuren.

Dat maakt het onzeker voor de beoogde wethouders. Daarnaast is het voor een wethouder onzeker of hij er op 1 januari 2028 nog wel zit. "Een raadslid zit er meestal wel vier jaar, maar een wethouder soms veel korter", zegt Van der Woude van de Wethoudersvereniging. Volgens het ministerie krijgt een wethouder de helft van de compensatie als hij of zij voor 2028 moet aftreden.

De provincies Groningen, Friesland, Drenthe en Flevoland gaan onderzoeken of zij kunnen meebetalen aan de aanleg van de Lelylijn. Zo kijken ze of het mogelijk is om jaarlijks tot 40 miljoen euro opzij te zetten, om bij te dragen aan de financiering van de langverwachte spoorverbinding tussen Lelystad en Groningen.

Met het bedrag kunnen de provincies en gemeenten tegemoetkomen aan het advies van Lelylijn-gezant Klaas Knot. Die presenteerde eerder dit jaar zijn advies over de bekostiging van de Lelylijn. Of de omvang van de bijdrage haalbaar is, wordt de komende maanden onderzocht.

Knot stelt voor dat het Rijk 25 jaar lang jaarlijks 400 miljoen euro reserveert. Dat zou neerkomen op circa driekwart van de benodigde investering van naar schatting 14,5 miljard euro. Het resterende bedrag moet volgens hem uit alternatieve financiering komen, zoals bijdragen van regionale overheden en mogelijk Europese subsidies.

Financiering Lelylijn

De landelijke politiek praat al jaren over de Lelylijn. Onder de afgelopen twee kabinetten werd de spoorverbinding tussen Noord-Nederland en de Randstad steeds realistischer.

Er lag zelfs al 3,4 miljard euro voor klaar, maar het vorige kabinet besloot vorig jaar om een groot deel van dat geld te gebruiken voor de aanleg van de Nedersaksenlijn, tussen Groningen en Enschede. Dat besluit leidde tot onbegrip bij de noordelijke provincies, die al meer dan zestig jaar ijveren voor de aanleg van de Lelylijn.

Bijdrage van de regio

Momenteel lijken er in Den Haag geen concrete plannen te zijn voor de Lelylijn: het huidige kabinet noemt de spoorverbinding niet in het regeerakkoord.

Een mogelijke bijdrage van de regio, omgerekend zo'n 40 miljoen euro per jaar volgens het advies van Knot, wordt daarom gezien als een belangrijk middel om steun te vergaren in Den Haag.

"Als je commitment vraagt van de Tweede Kamer voor de realisatie van de Lelylijn, helpt het enorm als de regio zelf ook bereid is middelen vrij te maken", zegt Knot tegen RTV Noord.

De provincies kwamen gistermiddag bij elkaar om te praten over de toekomst van de spoorverbinding. Zij concluderen zelf nu ook: ze moeten Den Haag met klinkende munt laten zien dat ze dit echt willen.

Of de regio daadwerkelijk 25 jaar lang miljoenen kan sparen, is nog niet zeker. "Het eerlijke antwoord is dat we dit nu aan het onderzoeken zijn", zegt René Paas, de commissaris van de Koning in Groningen.

"Niemand heeft zomaar 40 miljoen per jaar op de plank liggen. Maar we vinden dit project zo belangrijk, dat we serieus kijken wat mogelijk is." Er wordt dan ook bekeken hoe het bedrag onder de provincies verdeeld gaat worden, en wat gemeenten kunnen bijdragen.

Mocht het de noordelijke overheden lukken om het benodigde bedrag opzij te zetten, is daarna het plan om de 40 miljoen, samen met 400 miljoen van het Rijk, in een apart spaarfonds te stoppen. Volgens Knot kan het Rijk deze investering dragen.

"De Nederlandse economie is in beginsel groot genoeg om zo'n bedrag te dragen", aldus Knot. "Maar de begrotingsdruk is hoog en er zijn veel andere claims op de rijksbegroting. Juist daarom is het belangrijk om het geld apart te zetten in een fonds, zodat het ook echt beschikbaar blijft voor dit project."

Knot waarschuwt voor het zogeheten 'koekoeksjong-effect', waarbij grote projecten andere investeringen verdringen. Daarom pleit hij voor een apart fonds voor de Lelylijn, waar Rijk en regio niet zomaar bij kunnen. "Dat is de beste garantie dat het geld wordt gebruikt waarvoor het bedoeld is."

'Aan ons zal het niet liggen'

Over een week zal Knot zijn advies toelichten bij de vaste Kamercommissie Infrastructuur en Waterstaat. De verwachting is dat de Lelylijn daarna op de agenda van de Kamer wordt geplaatst. Dan zal duidelijk worden welke partijen dit zien zitten en belangrijker nog, of coalitiepartijen het voorstel van een spaarfonds willen omarmen.

"Ik denk dat het belangrijk is dat Kamerleden horen: er wordt iets van hen gevraagd, maar de regio staat ook klaar", zegt Knot. Paas: "We opereren in een ingewikkeld politiek speelveld, maar één ding is duidelijk: aan ons zal het niet liggen."

De Berlijnse deelstaatverkiezingen zijn pas in september, maar nu al hangt de Duitse hoofdstad vol met campagneposters. Het onderwerp is het misschien wel meest radicale verkeersplan ter wereld: een vrijwel autovrij Berlijn. Activisten willen een referendum hierover afdwingen, rechtse partijen voeren actief tegencampagne.

Het is een wetsvoorstel waar een groep juristen, verkeerskundigen en groene activisten jaren aan gewerkt heeft. Het idee is om het autoverkeer flink te beperken binnen de ringspoorlijn, een gebied waar ongeveer 30 procent van de bijna vier miljoen Berlijners woont. Het gebied is met maar liefst 88 vierkante kilometer ongeveer zo groot als Eindhoven.

Alle mensen zouden nog maar twaalf dagen per jaar met een auto in dit gebied mogen rijden. Uitzonderingen komen er voor hulpdiensten, taxi's, mensen met een beperking, goederenverkeer en mensen met cruciale beroepen. De rest is aangewezen op het ov, de fiets of benenwagen.

Het zou leiden tot minder verkeersongelukken, -overlast en -uitstoot. De ruimte die vrijkomt kan worden gebruikt voor fietspaden, groen en zitjes. "Of speeltuintjes... of urban libraries", dagdroomt Marie Wagner, een van de initiatiefnemers. "En eindelijk kunnen kinderen veilig naar school fietsen."

Tegenstanders wijzen op hogere verkeerslast op omliggende wijken en economische schade, doordat bedrijven zouden vertrekken en winkels slechter bereikbaar zijn. Dat wuift Wagner weg. "Slechts 9 procent van inkopen binnen de ring wordt gedaan door mensen die met een auto reizen", zegt ze.

"Bovendien heeft onderzoek uitgewezen dat aantrekkelijkere straten leiden tot meer consumptie, omdat mensen daar langer blijven." Wie wel de auto moet en mag gebruiken, zoals klusjesmannen, kunnen juist makkelijker door de stad bewegen, is het idee.

Collega Gerald Stefani benadrukt dat de activisten niet tegen de auto an sich zijn. "We willen het autogebruik niet afschaffen, maar reguleren. Ook blijft met twaalf autodagen per jaar nog veel mogelijk, zoals grote boodschappen en verhuizingen." Over de uitvoering maakt hij zich geen zorgen. "Voor iedere rit zou je online een QR-code kunnen aanvragen."

Weerstand in autostad

Berlijn is een autostad. In de bloeiperiode rond 1900, de Gründerzeit, werden de kenmerkende Berlijnse huurblokken weids opgezet langs brede straten. Daar viel de auto later eenvoudig in te passen. Verwoesting door de Tweede Wereldoorlog, de bouw van de Berlijnse Muur en sloopdrift van naoorlogse stedenplanners maakten de weg vrij voor brede autowegen.

Het initiatief stuit op felle weerstand van de lokale politiek. Rechtse partijen als CDU, FDP en AfD hebben de stad volgehangen met posters met 'Autofrei? Nein!' en 'Auto verbieten verboten' (autoverbod verbieden). CDU-burgemeester Wegner spreekt van een "goedbedoelde droom van een stedelijke idylle, maar die tot een nachtmerrie zal leiden".

Zijn partij staat op verlies bij de komende deelstaatverkiezing en wordt even groot gepeild als de Groenen en Die Linke, evenals de AfD. Het beeld van 'links' die je auto wil afpakken, is dan een campagnegeschenk. Daarom houden de linkse partijen zich waarschijnlijk afzijdig op dit thema; zij hebben geen posters opgehangen voor het verkeersreferendum.

De anti-campagne is juist behulpzaam, zegt Stefani. Het levert bekendheid op: "Er zijn mensen die vanwege de CDU-posters juist komen ondertekenen". Volgens Wagner willen vrijwel alle partijen het autogebruik terugdringen, maar durven ze geen grote stappen te zetten.

"De auto zit diep in de Duitse psyche", zegt Stefani. "Het is zo belangrijk geweest voor de Duitse economische ontwikkeling, dat veranderingen op autogebied automatisch weerstand oproepen. Dat zien we ook met de discussie over een maximumsnelheid."

De actievoerders verkeren in het laatste stadium om een referendum in september af te dwingen: het ophalen van 174.000 handtekeningen. Dat ging in de wintermaanden moeizaam, maar nu is er een inhaalspurt. Met nog één dag te gaan lijkt het erop of eronder, zegt Marie Wagner. "Het is spannender dan een krimi."

Op het Alexanderplatz vragen de actievoerders Berlijners om hun handtekening. De één tekent direct ("Het is zeker niet radicaal, de huidige vervuiling is radicaal!"), de ander wuift het voorstel weg ("Minder auto's prima, maar niet de mijne").

Een vrouw twijfelt. Ze woont binnen de ring en heeft een auto. "Voor boodschappen is het wel handig." Toch vindt ze het idee wel spannend. Na wat overtuigingskracht van de actievoerders tekent ze. "Misschien goed, dan word ik eens gedwongen te fietsen."

Bij een groot datacenter van NorthC Datacenters in Almere is een flinke brand uitgebroken. De brand woedt in een ruimte aan de achterzijde van het gebouw. Daar staan meerdere technische apparaten, waaronder de noodstroomvoorziening, laat de brandweer weten. Dit compartiment wordt als verloren beschouwd.

De rook is tot in de wijde omtrek te zien. De veiligheidsregio heeft een NL-Alert verstuurd. Mensen in de omgeving van de brand wordt geadviseerd ramen en deuren gesloten te houden en (mechanische) ventilatie uit te zetten.

NorthC Datacenters laat weten dat alle mensen die in het pand waren tijdig zijn geëvacueerd.

Er zijn meerdere hulpdiensten bij de bluswerkzaamheden betrokken, waaronder brandweereenheden uit Hilversum, Huizen, Amsterdam en Schiphol. De brandweer geeft aan dat de brand nog altijd niet onder controle is. Inmiddels is Grip 2 afgekondigd, wat inhoudt dat wordt gekeken naar de gevolgen van de brand in de wijde omgeving. Volgens de brandweer zijn er geen gevaarlijke waardes vastgesteld in de stoffen die door de brand zijn vrijgekomen.

Crashtenders van Schiphol

Voor het bestrijden van de brand zijn onder meer meerdere crashtenders van Lelystad Airport en Schiphol ingezet. Dit heeft te maken met een dieseltank die in het gebouw staat. Die moet gekoeld worden. Een crashtender beschikt over een grote bluscapaciteit en wordt eigenlijk alleen gebruikt bij vliegtuigbranden.

Volgens de brandweer is de prioriteit nu vooral te voorkomen dat de brand overslaat naar andere delen van het pand. Het is onduidelijk hoelang het nog duurt voordat de brand onder controle is. Het datacenter ligt op een industrieterrein aan de oostzijde van Almere en is te zien vanaf de A6.

Grote impact

De Universiteit van Utrecht heeft enkele servers in het datacenter staan. De onderwijsinstelling zegt door de brand problemen te hebben met applicaties en met de website.

Ook Infomedics, de organisatie die rekeningen stuurt namens zorgaanbieders, ondervindt problemen. Het bedrijf door de brand niet bereikbaar per telefoon en chat.

Ook de systemen van meerdere huisartspraktijken en apothekers in het land liggen plat. De verwachting is dat zij de rest van de dag niet te bereiken zijn. Een huisarts uit Amsterdam noemt de situatie "lastig". "Ik ben vandaag maar langs oudere patiënten op huisbezoek gegaan, zodat ik mijn tijd nog nuttig kan besteden."

Over de oorzaak van de brand kan de brandweer nog niets zeggen.

De hongersnood in Gaza door de Israëlische blokkade heeft een grote invloed gehad op de gezondheid van zwangere vrouwen en baby's. Dat blijkt uit onderzoek van de internationale hulporganisatie Artsen zonder Grenzen. En de situatie is nog steeds precair, waarschuwt AzG.

Zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding gaven en baby's tot zes maanden hebben grote gezondheidsschade opgelopen tijdens periodes van zware aanvallen en voedseltekorten, zoals midden vorig jaar. Toen waren inwoners afhankelijk van de Gaza Humanitarian Foundation. Mensen die daar eten kwamen halen, werden dagelijks beschoten.

Veel kinderen werden te vroeg geboren of stierven jong doordat zwangere vrouwen ondervoed waren, er waren veel miskramen en een groot aantal baby's moest voor ondervoeding worden behandeld, constateert AzG. De gegevens komen van vier klinieken in Gaza tussen eind 2024 en begin 2026.

Zo was er in mei vorig jaar al maanden bijna geen eten in Gaza:

"Meer dan de helft van de zwangere vrouwen die bij onze klinieken kwamen, had op enig moment tijdens de zwangerschap last van ondervoeding", zegt Karel Hendriks, directeur van AzG Nederland tegen de NOS. "90 procent van hun baby's werd te vroeg geboren en 84 procent had een te laag geboortegewicht."

"De sterfte bij pasgeborenen was twee keer zo hoog onder baby's van ondervoede moeders als onder baby's van gezonde moeders."

Levenslange gevolgen

De hulporganisatie legt een directe link met de Israëlische blokkade van hulpgoederen en aanvallen op de infrastructuur, waaronder medische voorzieningen. Daardoor ontstond onveiligheid, moesten mensen (opnieuw) vluchten, was er beperkte toegang tot hulp, waren er te weinig levensmiddelen en was er een gebrek aan medische zorg. Dat had verstrekkende gevolgen voor de zorg voor zwangere vrouwen en pasgeboren baby's.

"Kinderen die ondervoed ter wereld komen, hebben een zeer verhoogd risico op groei- en ontwikkelingsachterstanden", zegt Hendriks. "We zullen dus nog vele jaren de naweeën zien van het feit dat er zoveel hulp en voedsel bewust tegengehouden is de afgelopen tijd."

Tussen januari 2024, toen de eerste gevallen van ondervoeding aan het licht kwamen, en februari van dit jaar behandelde AzG zo'n 4000 kinderen jonger dan 5 jaar voor acute ondervoeding. Ook werden ruim 3300 zwangere vrouwen en moeders die borstvoeding gaven behandeld.

AzG waarschuwt dat de situatie nog niet veel is verbeterd, ondanks het zogenaamde staakt-het-vuren dat in oktober werd afgekondigd. Volgens Hendriks is de honger niet zo extreem als voorheen, maar heeft niet iedereen altijd genoeg te eten. Daarnaast is de werkloosheid 80 procent en is er nauwelijks een functionerende economie, zegt hij.

Grenzen moeten open

"We hebben in het eerste kwartaal van dit jaar nog steeds 400 kinderen moeten opnemen vanwege ondervoeding", legt Hendriks uit. "Dus ook in 2026, ook nu nog na dat staakt-het-vuren, zien we in de hulpverlening van AzG veel ondervoede kinderen. Een derde daarvan met de meest ernstige vorm van acute ondervoeding."

De organisatie roept Israël op om onmiddellijk de onmisbare mensen en middelen toe te laten. "Sinds 1 januari hebben onze internationale medewerkers geen toegang meer tot de Palestijnse gebieden en hebben we geen nieuwe bevoorrading binnen kunnen brengen."

"Alles wordt tegengehouden. Er zijn wel ongeveer 1200 Palestijnse medewerkers in de verschillende delen van de Gazastrook die het werk proberen voort te zetten. Dat doen ze onder steeds heftigere beperkingen en met steeds minder middelen."

Het eerste wat er moet gebeuren is volgens Hendriks het openen van de grenzen, zodat iedereen gezond voedsel, schoon drinkwater en andere basisbehoeften kan krijgen. "De hele humanitaire gemeenschap staat klaar om dat te doen, ook de vele organisaties voor wie de toegang nu ingeperkt is. Dus dat is de eerste stap."

Ali B moet drie jaar de gevangenis in. Het gerechtshof in Amsterdam gaf de rapper in het hoger beroep van de geruchtmakende zedenzaak een hogere straf dan de rechter eerder. De straf is ook zwaarder dan de eis van het Openbaar Ministerie.

Het hof veroordeelt Ali B voor twee strafbare feiten. Het gaat om twee verkrachtingen: van Naomi en van Ellen ten Damme.

"De verdachte heeft de seksuele grenzen van beide vrouwen ernstig geschonden", zei de voorzitter van het hof. "Wat ook meetelt in de straf, is dat de verdachte de beschuldigingen steeds heeft ontkend."

Kijk hier hoe de rechter de uitspraak toelicht:

Het hof behandelde de vier aanklachten een voor een. Zo waren er beschuldigingen van verkrachting of een poging daartoe van Ellen ten Damme. Het hof vindt haar verklaringen betrouwbaar. Hiervoor is genoeg steunbewijs gevonden, bijvoorbeeld in de verklaring van de voormalige partner van Ten Damme. Het hof vindt het bewezen dat de zangeres is verkracht door B.

Over de aanklachten van Naomi, een vrouw die hij ontmoette op een schrijverskamp in Heiloo, vertelde de voorzitter dat haar verklaringen kunnen worden gebruikt voor het bewijs. Ze was niet overal consistent over, was zijn uitleg, maar over belangrijke zaken was ze dat wel. Ook van deze aanklacht vindt het hof het bewezen dat zij is verkracht.

Wat de aanranding betreft, wordt B vrijgesproken. Daar is niet genoeg steunbewijs voor, oordeelt het hof. Voor de aanranding van Jill Helena zegt het hof geen reden te hebben om te twijfelen aan haar verklaringen. Toch is hier niet genoeg steunbewijs te vinden, zei de voorzitter. En dus wordt B ook van deze aanklacht vrijgesproken.

Media-aandacht

Het hof zegt te snappen dat de grote media-aandacht veel impact heeft gehad op het privéleven van B. Dat wordt echter niet genoemd als aanleiding om de straf "te matigen". De rapper had als BN'er kunnen weten dat zijn handelen "tot grote verontwaardiging in de samenleving had kunnen leiden", redeneert het hof.

Ali B was vandaag niet aanwezig bij de uitspraak. Zijn advocaat Bart Swier was er wel. Na afloop zei hij dat Ali B in cassatie gaat bij de Hoge Raad.

Strafeis in maart

Het hoger beroep tegen de rapper begon eind maart. Toen kwam justitie met een eis tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van 2,5 jaar.

De strafeis in maart was op basis van drie strafbare feiten: het aanranden en verkrachten van Naomi in 2018 en een verkrachting van zangeres Ellen ten Damme in 2014. Er werd ook rekening gehouden met onder meer de grote media-aandacht rond de zaak en het feit dat B nog geen strafblad had.

Die eis was hoger dan de straf die hij in juli 2024 kreeg. Toen veroordeelde de rechtbank de rapper tot twee jaar cel voor een verkrachting en een poging tot verkrachting.

'Niet eerlijk'

Eind maart, op de laatste zittingsdag, vroeg Ali B opnieuw om vrijspraak. In zijn slotverklaring zei de rapper dat hij zichzelf constant de vraag stelde hoe het kan dat zijn herinnering zo anders is dan die van de vrouwen.

De rapper heeft altijd verklaard onschuldig te zijn. Ook in deze verklaring zei hij dat hij nooit iemand heeft gedwongen tot seks of iets zonder toestemming heeft gedaan.

Ook kwamen toen de advocaten van de slachtoffers en het OM aan het woord over de slachtofferverklaringen. In de verklaring van Jill Helena, die werd voorgelezen door haar advocaat, stond dat ze het ontzettend moeilijk vond dat Ali B nog steeds "niet eerlijk is". Naomi's advocaat vertelde toen ook dat ze sinds de strafzaak zowel thuis als online wordt lastiggevallen en geïntimideerd.

De website Motherless, waar op grote schaal beelden kunnen worden gevonden die duiden op misbruik en soms zelfs kinderporno, staat al zeker sinds 2024 op een Nederlandse server, maar wordt nauwelijks aangepakt. Dat blijkt uit onderzoek van de NOS en Nieuwsuur.

De website ligt al langer onder vuur, maar kreeg internationaal extra aandacht door onderzoek van CNN naar aanleiding van de zaak-Pelicot. De zender vond duizenden video's waarop vrouwen in hun slaap worden misbruikt. De site trekt maandelijks ongeveer 62 miljoen bezoekers.

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) noemt de praktijken "zorgwekkend". Volgens de toezichthouder zijn de platforms en webhost onder de Europese Digital Services verplicht om illegale inhoud aan te pakken en minderjarigen te beschermen.

ACM zegt zelf geen content offline te kunnen halen. De toezichthouder onderzoekt nu samen met andere Europese autoriteiten wie bevoegd is om op te treden tegen Motherless en zal mogelijk een onderzoek starten.

Steenbergen

De site is zeker sinds 2024 ondergebracht bij Nforce, een hostingbedrijf uit Steenbergen, dat vaker met problematische en illegale content in verband is gebracht. "Wij verlenen infrastructuurdiensten aan Motherless", bevestigt Nforce-directeur Simon Elimeleh. "Wij hebben geen controle over de inhoud van de site."

Dat de site in Nederland is ondergebracht, bleek niet ingewikkeld om te ontdekken. Desondanks lijkt er nog geen actie te zijn ondernomen.

Het OM laat weten dat het niets kan zeggen over een 'eventueel onderzoek'. Wel zegt een woordvoerder zich in algemene zin zeer bewust te zijn van de impact op slachtoffers die te zien zijn op gepubliceerde beelden waarop strafbare feiten staan. Wat het OM in zulke gevallen kan doen, verschilt per situatie. Daarbij benadrukt het OM: 'soms zijn de mogelijkheden helaas beperkt.'

Motherless is primair zelf verantwoordelijk voor het verwijderen van illegale beelden, zegt Elimeleh. "Als klanten dat consequent niet doen, kunnen we de dienstverlening beëindigen." Ook kan dan de politie worden ingeschakeld. Elimeleh benadrukt dat Nforce-klanten kinderporno consequent en snel verwijderen. "Wij hebben zelf geen toegang tot de systemen van klanten en kunnen dat niet namens hen doen."

Duizenden video's

Expertisebureau online misbruik Offlimits kreeg alleen al dit jaar bijna 142 meldingen over maar liefst 12.000 video's binnen over Motherless, dat niet reageerde op vragen om commentaar. Van die 142 meldingen ging het in 25 gevallen om kinderporno. Volgens Robbert Hoving, directeur bij Offlimits, reageren zowel Nforce als Motherless snel op hun verzoeken. "Maar bij zoveel signalen lijkt het ons dat er genoeg reden is voor een toezichthouder om hier grondig naar te kijken."

De NOS analyseerde 20.000 video's die tussen vrijdag 1 en 7 mei op de voorpagina van Motherless verschenen, en analyseerde de tags die gebruikers erbij vermelden. Daarbij was "incest" na "teen" en" amateur" de populairste categorie, met ruim 1000 video's die samen 60 miljoen keer werden bekeken.

De meest bekeken video in de afgelopen week, met 4,2 miljoen views, is ondergebracht in de categorieën "incest" en "rape", in combinatie met "school girl" en "sister".

Onbewust slachtoffer

Een van de uploaders van dergelijke video's geeft bij de 1952 video's die de NOS analyseerde, consequent aan hoe zeker hij weet dat er daadwerkelijk sprake is van incest of de video's "waarschijnlijk" echt zijn, en dus niet in scène gezet.

"Helaas is het aannemelijk dat veel mensen zich niet bewust zijn van het feit dat zij slachtoffer zijn geworden", zegt Hoving van Offlimits. Zo staan er filmpjes op waarin vrouwen mogelijk stiekem gefilmd zijn terwijl ze zich omkleden in een strandhokje. Of gedrogeerd zijn en dus bewusteloos.

CNN vond eerder 20.000 video's waarop te zien is hoe mannen de oogleden van vrouwen optillen om te controleren of zij buiten bewustzijn zijn of in een diepe slaap.

Achteraf verwijderen

Nforce-directeur Elimeleh stelt dat het feit dat er over Motherless verwijderverzoeken binnenkomen, niet betekent dat de site intrinsiek niet deugt. "Het toont slechts aan dat het nodig is om die informatie op te merken, te verwijderen en ervoor te zorgen dat dat gebeurt."

Hij heeft geen aanwijzingen dat de site sinds het CNN-artikel onder een vergrootglas ligt. "Wij hebben niet vernomen van de relevante partijen dat de beheerder van deze website niet meewerkt aan het verwijderen van illegale content." Of het CNN-verhaal betekent dat hij nu de samenwerking met Nforce heroverweegt, is onbekend.

Elimeleh benadrukt dat het Meldpunt Kinderporno, dat inmiddels onder de vlag van Offlimits opereert, eerder aangaf dat Nforce "welwillend" is en "goed gehoor geeft aan onze meldingen". Tegenover Motherless heeft het bedrijf "opnieuw duidelijk gemaakt" dat het zich aan de regelgeving moet houden.

Hoving vindt het achteraf verwijderen niet voldoende, omdat het om zeer zorgelijke video's gaat op de site. "Waar rook is, is vuur. Juist dan moet worden onderzocht of het huidige wettelijke kader wel volstaat om dit soort ernstige schendingen aan te pakken."

Volgens Hoving zou de site op zwart moeten zolang er niks verandert. "Het instandhouden normaliseert problematisch gedrag richting vrouwen en creëert de mogelijkheid voor daders om nieuwe slachtoffers te maken."

Verantwoording

Voor dit artikel analyseerde de NOS de infrastructuur waar Motherless gebruik van maakt. Ook indexeerden we geautomatiseerd de voorpagina van Motherless en analyseerden de geplaatste video's. Zo keken we naar de tags en de uploaders. De scrapers die daarvoor nodig waren, schreven we met behulp van AI-modellen (Opus 4.7 en Sonnet 4.6).

Actrice Q'orianka Kilcher klaagt regisseur James Cameron aan, omdat hij haar gezicht heeft gebruikt voor de Avatar-filmreeks. Cameron gaf de aliens in zijn film uit 2009 haar trekken.

Cameron kwam foto's van Kilcher tegen toen ze als 14-jarige Pocahontas speelde in de film The New World. "Ze heeft een heel bijzonder gezicht", zei de regisseur over de Duits-Amerikaanse actrice van inheems Peruviaanse afkomst. Door haar geïnspireerd schetste hij daarna de blauwe alien Neytiri. Met name Kilchers kin, mond en kaaklijn zijn daarin duidelijk terug te zien.

Kilcher hoorde in 2010 over haar bijdrage aan de film toen Cameron haar bedankte met een ingelijste schets van Neytiri, in de film gespeeld door Zoë Saldaña. "Jouw schoonheid was een vroege inspiratie. Jammer dat je met een andere film bezig was. Volgende keer beter", schrijft hij in een opdracht erbij. Tot een verdere samenwerking kwam het echter nooit.

Uitgebuit

"Ik had nooit gedacht dat iemand die ik vertrouwde planmatig mijn gezicht zou gebruiken bij een uitgebreid ontwerpproces en het zonder mijn toestemming zou inzetten voor een enorme productie", zegt Kilcher nu. "Dit is ver over de grens. Dit is verkeerd."

Haar advocaten noemen het extra wrang dat de film een antikoloniale boodschap uitdraagt, maar juist een actrice van inheemse afkomst exploiteerde. "Een van Hollywoods machtigste filmmakers gebruikte de uiterlijke kenmerken en culturele achtergrond van een jong, inheems meisje zonder haar te noemen of te compenseren", redeneert haar advocaat. "Deze lucratieve films doen alsof ze oog hebben voor de inheemse strijd, maar buiten achter de schermen een echt inheems meisje uit."

Volgens de advocaten overtreden de films ook een recente wet uit Californië die deepfake-pornografie verbiedt, omdat het tienergezicht van Kilcher werd gebruikt voor een seksscène in de film.

Miljarden

Kilcher eist een niet nader genoemd geldbedrag van Cameron. Ook wil ze genoemd worden als inspiratiebron voor de aliens en meer zeggenschap krijgen over het gebruik van het personage in de toekomst.

Cameron of zijn filmstudio heeft nog niet gereageerd op de aanklacht. De rechtszaak wordt in Hollywood op de voet gevolgd, omdat de discussie over beeldrechten door de opkomst van AI op scherp is komen te staan.

Avatar is een van de meest succesvolle filmreeksen ooit, met drie films die gezamenlijk miljarden hebben opgebracht. In totaal haalden de films vijf Oscars binnen, met name voor de innovatieve special effects waarmee Cameron een hele wereld uit de computer toverde.