NOS Nieuws - Algemeen

Het parlement van Hongarije heeft voor een grondwetswijziging gestemd die ervoor zorgt dat de premier een maximale ambtstermijn van acht jaar heeft.

Volgens de grondwetswijziging moet de premier na twee ambtstermijnen vertrekken. De maatregel geldt met terugwerkende kracht voor iedereen die na 2 mei 1990 premier is geweest.

Dat betekent dat Victor Orbán nooit meer premier kan worden. De grondwetswijziging wordt door de Fidesz-partij van Orbán daarom neergezet als een persoonlijk aanval op de oud-premier. Zij spreken ook wel over het amendement als "wet-Orbán".

De president van Hongarije, Tamás Sulyok, moet de wet nog ondertekenen. Hij is aangesteld door de partij van Orbán.

Democratie herstellen

Het amendement werd woensdag door de Tisza-partij van premier Magyar ingediend en is vandaag met 135 stemmen voor en 50 stemmen tegen goedgekeurd door het Hongaarse parlement.

In april veroverde Tisza bij de verkiezingen een twee derde meerderheid in het parlement. Dit maakte een einde aan het 16-jarige bewind van Orbán, onder wie Hongarije een van de meest corrupte landen van Europa is geworden.

Bij zijn verkiezingszege in april zei Magyar zijn meerderheid in het parlement te zullen gebruiken om (grond)wetten aan te nemen die de Hongaarse democratie herstellen.

Over de desbetreffende wet zei Tisza-parlementslid Márton Melléthei-Barna "Het herstel van de rechtsstaat zal niet voortkomen uit één enkele wet, maar elke ware democratische wederopbouw heeft symbolische en constitutionele pijlers. Dit voorstel beoogt zo'n pijler te zijn."

Poolse media melden dat de Poetin-kritische Russische performancekunstenaar Semjon Skrepetski vanochtend is doodgeschoten in de stad Biala Podlaska.

Lokale autoriteiten kregen iets voor 10.00 uur een melding dat er iemand op straat was neergeschoten. Vanmiddag maakten de autoriteiten bekend dat het slachtoffer een 44-jarige Rus is die in Biala Podlaska woonde. Naar de schutter wordt nog gezocht.

Het Poolse stadje ligt dicht bij de grens met Belarus. Het Belarussische Telegramkanaal Dzik Media schrijft dat er meerdere daders waren en dat zij door een Belarussische taxichauffeur werden vervoerd. Later zou de chauffeur naar het Belarussische consulaat in de stad zijn gevlucht. Die informatie is niet bevestigd.

De autoriteiten hebben de naam van het slachtoffer niet bekendgemaakt. Ook is er geen informatie naar buiten gebracht over het aantal verdachten. Wel zei de politie rekening te houden met meerdere scenario's.

"Als iemand een specifiek persoon benadert en schoten lost, wijst alles erop dat diegene van plan was die persoon te doden. We kennen de motieven van de dader echter nog niet", zegt een lokale politiewoordvoerder.

Kritische kunstenaar

Koezovkov verliet Rusland in 2021 en emigreerde naar Polen. Hij reisde voor zijn performancekunst door Europese landen, waarin hij de spot dreef met de Russische president Poetin. Ook de Belarussische president Loekasjenko en de Tsjetsjeense leider Kadyrov moesten het vaak ontgelden. Daarnaast liet hij zich kritisch uit over de oorlog tegen Oekraïne.

Vrijdag, op de Russische feestdag Dag van Rusland, hield Skrepetski een protestactie voor de Russische ambassade in Berlijn. Hij trok een Russische vlag uit zijn broek en gooide die in een vuilnisbak. Daarna liep hij met een schilderij waarop Sovjetdictator Stalin stond, samen met Poetin als baby.

Bedreigingen na protestactie

Vanochtend rond 08.00 uur deelde Koezovkov dat hij door mensen bedreigd werd vanwege zijn vlagactie. "De vlagstunt viel erg in smaak bij de Russische patriotten", schreef hij sarcastisch op zijn Telegram-kanaal.

Hij deelde daarbij een greep uit de reacties die hij op sociale media ontving. "Je vinden is een kwestie van zes seconden", is een van die reacties.

Russische dissidenten lopen ook in het buitenland gevaar. Eind april deelden de Litouwse autoriteiten dat ze een complex internationaal netwerk hadden ontdekt dat als doel had om moorden te plegen in Litouwen in opdracht van de Russische militaire inlichtingendienst GROe.

Er werden meerdere verdachten gearresteerd. De Litouwse politie liet weten twee geplande moorden te hebben verijdeld.

De Democratische gouverneur van Californië, Gavin Newsom, zegt dat het Amerikaanse ministerie van Justitie een onderzoek naar hem is gestart. Volgens Newsom heeft president Trump het onderzoek opgedragen.

"Mijn vrouw en ik zijn vandaag op de zwarte lijst van Donald Trump beland", schrijft Newsom. "Ze hebben geen misdaden ontdekt - ze proberen er alleen maar een te vinden."

De gouverneur zegt dat Trump achter hem aanzit, omdat hij overweegt zich op te werpen als kandidaat voor het presidentschap. Een anonieme bron spreekt dat tegen, schrijft The New York Times. Volgens de bron zouden er meerdere federale onderzoeken lopen naar de gouverneur, waaronder een onderzoek naar de financiën van zijn vrouw.

Het ministerie van Justitie heeft nog niet bevestigd dat Newsom en zijn vrouw worden onderzocht. De FBI en het ministerie weigerden commentaar te geven aan Amerikaanse media.

Politieke vijanden

Het is niet de eerste keer dat de Amerikaanse president het ministerie van Justitie op tegenstanders afstuurt: eind mei werd een strafrechtelijk onderzoek gestart naar E. Jean Carroll, een oud-columniste die Trump aanklaagde voor verkrachting en aanranding.

Voormalig FBI-directeur James Comey werd in april opnieuw aangeklaagd voor een 'schelpendoodsbedreiging'. Eerder werd ook openbaar aanklager Letitia James, die Trump vervolgde voor fraude, voor de rechter gesleept.

Vaker ruzie

Newsom en Trump vliegen elkaar vaker in de haren, vooral online: zo drijft de gouverneur geregeld de spot met Trumps meme-achtige stijl van communiceren. Trump op zijn beurt noemt Newsom 'Newscum'.

Ook nu haalt Newsom uit: hij noemt Trump "de meest corrupte president in de Amerikaanse geschiedenis".

De Oekraïense marine heeft een tweede schip van Nederlandse makelij gekregen om Russische zeemijnen mee te ruimen. Het marineschip Zr.Ms. Makkum, omgedoopt tot de Henitsjesk, is officieel overdragen aan Oekraïne. Dat heeft de bevelhebber van de Oekraïense marine, Oleksi Nejizjpapa, bekendgemaakt.

"Ik had de eer om de vlag van de Oekraïense marine te hijsen op de nieuwe mijnenjager Henitsjesk in het bijzijn van de commandant van de Koninklijke Nederlandse Marine", zegt Nejizjpapa op sociale media. "Ik bedank de Nederlandse bemanning voor hun diensten."

Nederlandse bevelhebber aanwezig

De Oekraïense commandant vermeldt niet waar of wanneer de ceremonie was. Hij heeft foto's van de bijeenkomst gedeeld waarop ook Harold Liebregs, de Nederlandse Commandant Zeestrijdkrachten, te zien is. Ook van België, Roemenië, Litouwen en Letland waren de bevelhebbers van de marine aanwezig.

Tegen de NOS zegt de Koninklijke Marine desgevraagd geen uitspraken te doen "over wat er militair wordt overgedragen om te voorkomen dat iets een militair doelwit wordt". Er wordt wel bevestigd dat Nederland vorig jaar een mijnenjager heeft overgedragen aan Oekraïne. Dat was de Zr.Ms. Vlaardingen, die omgedoopt werd tot Melitopol.

De twee marineschepen waren in 2023 toegezegd aan Kyiv door toenmalig minister van Defensie Ollongren. Beide schepen zijn ruim veertig jaar oud en werden in 2024 uit dienst genomen. Oekraïense matrozen hebben in het geheim wekenlang geoefend met de besturing van de twee schepen.

Namen van bezette steden

Bevelhebber Nejizjpapa zegt dat Oekraïne nu vijf mijnenjagers heeft. Naast Nederland hebben ook het Verenigd Koninkrijk en België deze schepen geleverd. De namen Henitsjesk en Melitopol verwijzen naar Oekraïense steden die Rusland bezet houdt.

In een groot deel van de Oekraïense wateren liggen mijnen en niet ontplofte bommen. De VN schat dat het in totaal gaat om een gebied van zo'n 13.500 vierkante kilometer in de Zwarte Zee, rivieren en meren.

De Amerikaanse president Trump heeft de overeenkomst met Iran bevestigd bij aankomst voor de G7-top in Frankrijk. Details worden waarschijnlijk vrijdag gedeeld. Trump noemt het voorlopige akkoord een "succes voor de hele wereld".

Gisteren werd duidelijk dat Iran en de VS een memorandum zijn overeengekomen dat moet leiden tot een einde aan de oorlog met Iran, die op 28 februari begon met Amerikaanse-Israëlische aanvallen.

Volgens een hooggeplaatste Amerikaanse functionaris is de overeenkomst gisteren al digitaal ondertekend door Trump, vicepresident Vance en de Iraanse parlementsvoorzitter Ghalibaf. Laatstgenoemde gold bij eerdere onderhandelingen als toponderhandelaar namens Iran. Op X omschrijft hij het akkoord "als een grote stap richting een uiteindelijke overwinning".

De Iraanse president Pezeshkian bevestigt tegenover staatsmedia dat het officiële tekenmoment vrijdag in Zwitserland plaatsvindt. Bij de ondertekening zal waarschijnlijk niet Trump, maar vicepresident Vance aanwezig zijn.

Nieuw hoofdstuk

Trump is in Frankrijk voor de G7-top, waarop wereldleiders de komende dagen verschillende uitdagingen op economisch en geopolitiek gebied bespreken. In het bijzijn van zijn Franse ambtsgenoot Macron zei Trump dat "er nu veel goede dingen gaan gebeuren in het Midden-Oosten. Het is heel belangrijk dat de olieprijs keldert en de aandelenmarkt als een raket omhoogschiet."

Ook zei Trump te hopen op een nieuw hoofdstuk in de relatie met Iran. Macron noemde het akkoord "een zeer belangrijke kwestie voor de vrede in de hele wereld".

Straat van Hormuz

Een cruciaal onderdeel van het memorandum is de heropening van de Straat van Hormuz voor in ieder geval de komende zestig dagen. Volgens Trump is de zeestraat, waar voor de oorlog 20 procent van de wereldwijde oliehandel doorheen ging, op vrijdag weer volledig toegankelijk voor scheepvaartverkeer.

Macron bood aan te helpen bij de heropening, maar die handreiking sloeg Trump af. "Ik denk niet dat we veel hulp nodig zullen hebben", zei hij. Later voegde Trump eraan toe dat het "geen slecht idee" is als bondgenoten toch een of twee schepen sturen en dat Frankrijk daarvoor "een geweldig land" zou zijn. Eerder liet minister Berendsen van Buitenlandse Zaken weten dat Nederland bereid is een bijdrage te leveren.

Libanon

Volgens de Amerikaanse functionaris is een staakt-het-vuren in Libanon onderdeel van het akkoord, maar staat er niets in over Israëlische terugtrekking uit Zuid-Libanon. Teheran en bemiddelaar Pakistan spraken dit eerder nog tegen en beweerden dat vrede in Libanon wel degelijk onderdeel is van het akkoord.

Iran heeft in eerdere onderhandelingen vaker gezegd dat vrede in Libanon een integraal onderdeel moet zijn van een bredere vredesovereenkomst met de VS.

Hezbollah heeft het memorandum inmiddels verwelkomd. Israël, dat niet betrokken is bij de gesprekken, is niet van plan om troepen uit Zuid-Libanon terug te trekken, zei de minister van Defensie.

De naam Wim T. Schippers zal jonge mensen weinig tot niets zeggen, maar in de naoorlogse Nederlandse cultuurgeschiedenis is het wel degelijk een grote naam en de kans is groot dat jongeren in elk geval zijn stem kennen. Het is namelijk de stem van Ernie (van Bert en Ernie) en van Kermit de Kikker. Vandaag werd bekend dat stemacteur, televisiemaker en kunstenaar Wim T. Schippers vorige week op 83-jarige leeftijd is overleden.

In de jaren zeventig was hij bekend als maker van absurdistische programma's voor de VPRO, als de Fred Haché show en Van Oekels discohoek voor televisie en Ronflonflon met Jacques Plafond voor radio.

De wat viezige, immer opgewonden zwetende Sjef van Oekel was waarschijnlijk het bekendste door hem verzonnen typetje.

Het leven is zinloos

Centraal in Schippers werk als programmamaker en kunstenaar was het idee dat het leven onzinnig is. Kunst was volgens hem net zo onzinnig en kon dus ook alles zijn, of niets. Het slaat nergens op, maar het is wel de moeite waard.

In de jaren zestig begon Schippers met "de A-dynamische beweging", een groep kunstenaars van wie hij voortrekker was. Het werk was doelbewust saai, verwarrend en ogenschijnlijk zonder inhoud. De kunstenaars maakten bijvoorbeeld 'plastieken ter stadsontsiering' of 'tijdelijke bemoeilijking van het betreden en het verlaten van gebouwen'. In Scheveningen werd Het concert voor belegde broodjes gehouden. Het publiek verliet in verwarring de zaal.

Bekend in die tijd werd ook een manifestatie waarbij Schippers een flesje limonade in zee leeggoot.

Pindakaasvloer

De pindakaasvloer dateert ook uit deze tijd. "Waarachtig oninteressant", noemde Schippers dat. De vloer werd in 1969 voor het eerst gelegd in een galerie, in 1997 nog eens in het Centraal Museum in Utrecht en werd in 2010 aangekocht door Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam. Het is een vloer binnen een raamwerk van ongedefinieerde afmetingen, met een laag pindakaas van een zekere dikte en van een zelf te bepalen merk.

In de jaren 60 begon Schippers met tv-werk en later ook met radio. Het programma Hoepla kende maar drie afleveringen, maar bracht veel commotie omdat Phil Bloom als eerste vrouw in de Nederlandse tv-geschiedenis naakt te zien was, zittend met het toen nog zeer christelijke dagblad Trouw.

Daarna volgden de Fred Hachéshow en programma's met Barend Servet (een rol van IJf Blokker). De programma's waren de doorbraak voor Dolf Brouwers, die Sjef van Oekel speelde. Vooral progressieve jongeren konden het absurdisme waarderen. Middelbare scholieren deden Van Oekel dag-in, dag-uit na.

Bij het conservatief-christelijke deel van de bevolking werden Schippers' programma's juist verafschuwd, alleen al doordat er veelvuldig in werd gevloekt.

In de programma's kwam ook Jacques Plafond ten tonele. Deze figuur werd door Schippers zelf gespeeld. Later werd het de dragende figuur in het radioprogramma Ronflonflon met Jacques Plafond.

Daarin werkte Schippers veel samen met componist Clous van Mechelen, die als pianostemmer/organist Jan Vos ook een rol had in diverse programma's. Bekend werd het wat ranzige 'Lied van verlangen' van Jan Vos met Gé Braadslee, waarin zijn bezongen hoe zij "in elkander gleden".

VPRO-hoofdredacteur Sarah Sylbing zegt in een reactie geschokt te zijn

"Wat Wim T. Schippers voor de VPRO heeft betekend is onbeschrijflijk. Het is veel meer dan zijn geestige, hoogst originele en absurdistische oeuvre dat hij in al die jaren op radio en tv bij ons maakte. Het is een wijze van kijken, scheppen en schoppen waar wij tot op de dag van vandaag een voorbeeld aan proberen te nemen.

Wim T rommelde aan het beeld, de taal, de structuur en alle andere conventies. Alles moest anders. Hij wilde de mensen dingen voorzetten waar ze niet van gediend waren om ze te ontregelen en anders naar de dingen te laten kijken.

Zijn kunstwerk Stationnement Genant, een vier meter hoge drol in de tuin van de VPRO, herinnert ons er iedere dag aan dat kunst in alle vormen komt en wij onszelf niet al te serieus moeten nemen."

Herdershonden

Schippers maakte ook toneel. Zijn stuk Going to the dogs had een groep herdershonden in de hoofdrol, die op het toneel naar een tv keken. Het stuk trok internationale belangstelling en omdat er subsidie voor was verstrekt kreeg het ook politieke aandacht. Bezoekers liepen boos weg omdat ze alleen de honden te zien kregen en er verder niets gebeurde. Maar volgens Schippers hielden de honden zich precies aan het script en waren het uitstekende acteurs omdat zij helemaal zichzelf bleven.

Schippers deed ook conventioneler werk, zoals het presenteren van Zomergasten en van de Nationale Wetenschapsquiz. Wetenschap kwam ook geregeld terug in zijn werk als beeldend kunstenaar, bijvoorbeeld Het is me wat waarbij een kei in de hal van een ministerie lijkt te zweven.

Als stem was Schippers al vanaf het begin betrokken bij Sesamstraat. Hij sprak de teksten van Ernie in (Paul Haenen deed Bert), en ook was hij de stem van Kermit de Kikker en Graaf Tel.

Gekte

Schippers heeft de Nederlandse taal verrijkt met woorden die nu normaal zijn, zoals gekte.

Zeer kenmerkend voor hem en zijn opvattingen over kunst was ook de uitspraak: "Verdomd interessant. Maar gaat u verder."

Sjef van Oekel werd bekend van steeds herhaalde stopwoorden en uitdrukkingen als "Pardon reeds", "Potverdomme, ik word niet goed", "Wordt het toch nog gezellig" en "Mag ik even braken?" Van Oekels veelvuldige vloekende tegenspeler Henk Pal onderbrak zichzelf vaak met de zin: "Leuke lamp overigens".

En misschien dat Schippers over zijn eigen dood zou kunnen zeggen: "Jammer, maar helaas."

Het elektrische automerk Tesla heeft de Nederlandse Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) misleidende statistieken over een type zelfrijdende auto's voorgelegd. Dat meldt persbureau Reuters op basis van eigen onderzoek.

Met de statistieken over veiligheidsrisico's hoopte Tesla goedkeuring te krijgen om zijn zelfrijdende auto's op de weg te krijgen, schrijven de onderzoekers. Het gaat om modellen met het Full Self Driving (Supervised)-systeem, waarbij de bestuurder niet de handen aan het stuur heeft, maar wel nog verantwoordelijk is.

'Misleidende marketing'

Uit eerder Reuters-onderzoek bleek al dat Tesla-topman Elon Musk en andere leidinggevenden het afgelopen jaar "steeds vaker" claimden dat de FSD-functie van Tesla "tot wel tien keer veiliger is" dan een menselijke bestuurder.

De verkeersveiligheidsonderzoekers met wie Reuters sprak, zeiden dat de statistieken neerkomen op "misleidende marketing", omdat ze gebaseerd zijn op onjuiste vergelijkingen. Tesla heeft de "opgeblazen veiligheidsgegevens" aan meerdere Europese toezichthouders voorgelegd, blijkt uit documenten.

Vergeleken met oude auto's

Het bedrijf vergeleek onder meer het aantal ongelukken met FSD-bestuurde Tesla's waarbij airbags werden geactiveerd met het aantal ongelukken in Amerika met alle voertuigen. Maar het totaal aantal ongelukken in Amerika met alle soorten voertuigen bevat ook veel minder ernstige ongelukken.

Ook worden de FSD-modellen met de gemiddelde Amerikaanse auto vergeleken, maar die laatste is veel ouder dan de gemiddelde Tesla. Dat kan leiden tot afwijkende resultaten, "omdat autofabrikanten geleidelijk nieuwe veiligheidsvoorzieningen hebben geïntroduceerd die het aantal ongelukken verminderen", schrijft Reuters.

Eerste goedkeuring

In april gaf de RDW goedkeuring voor het FSD-rijhulpsysteem. Daarmee werd Nederland het eerste land in de Europese Unie waarin Tesla het systeem mag gebruiken.

De RDW liet aan Reuters in een persbericht weten dat het "niet afhankelijk is van marketingclaims of externe statistieken" bij het nemen van beslissingen over dergelijke systemen en dat het zijn eigen "tests, analyses en verificaties" uitvoert.

Hoe werkt het FSD-systeem?

FSD Supervised is een rijhulpsysteem, waarbij het voertuig veel rijtaken overneemt, maar niet helemaal autonoom of zelfrijdend is. De bestuurder blijft verantwoordelijk.

Sensoren controleren of de ogen van de bestuurder op de weg gericht zijn en de handen beschikbaar om het stuur over te nemen. Je hoeft je handen dus niet aan het stuur te houden, maar je mag ook geen boek lezen.

Als de bestuurder niet genoeg oplet, gaat er een melding af en moet de bestuurder aan het systeem laten zien dat hij oplet. Als dit niet gebeurt kan het systeem tijdelijk niet meer worden ingeschakeld.

Bron: RDW

Premier Jetten zal zondag een toespraak houden bij de onthulling van een nationaal monument voor de Molukkers in Rotterdam. De organisatie werd vandaag verrast door de aankondiging van zijn komst.

Een premier die naar zo'n beladen moment gaat, komt vaak niet met lege handen. Daardoor zou het zomaar kunnen dat hij de langverwachte excuses gaat aanbieden voor de behandeling van de eerste generatie Molukkers, die in 1951 naar Nederland werden gehaald.

Het monument komt aan de Lloydkade, een van de plekken waar de schepen aankwamen met Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen. Zij werden vaak onder erbarmelijke omstandigheden gehuisvest, zoals in de voormalige Duitse concentratiekampen Westerbork en Vught. De opvang zou voor een half jaar zijn, maar de meesten zagen hun geboorteland nooit meer terug.

Molukkers in Nederland

Nadat Indonesië in 1945 de onafhankelijkheid uitriep, vochten Molukse beroepsmilitairen mee in het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL). Na deze bloedige oorlog wilden de Molukse mannen terugkeren naar hun geboortegrond, maar dat mocht niet van de Indonesische regering.

Begin 1951 besloot Nederland om ze met hun gezin naar Nederland te brengen. Kort daarna werden de militairen ontslagen, ondanks hun jarenlange trouwe dienst. Ze hadden verwacht dat Nederland zich zou inzetten voor een Molukse republiek, onafhankelijk van Indonesië, maar ook daar kwam weinig van terecht.

De behandeling van de eerste generatie Molukkers in Nederland heeft doorgewerkt in latere generaties. In de jaren zeventig van de vorige eeuw probeerden jonge Molukkers met geweld en gijzelingen in Nederland het ideaal van een vrije Molukse republiek naderbij te brengen.

De organisatie achter het monument hoorde vandaag dus pas dat premier Jetten komt. "Ik vind het wel een goed gebaar", zegt Yordi Tahamata van Stichting Landelijk Moluks Monument. "Ik hoop op erkenning van de fouten die zijn begaan door de Nederlandse regering en van het leed dat mijn opa en oma hebben ondergaan."

De verwachting is niet dat Jetten direct financiële compensatie aan de excuses verbindt, maar dat kan in de toekomst nog wel gebeuren. Er is wel haast bij: op dit moment zijn er nog maar weinig mensen uit de eerste generatie in leven. Bovendien is het dit jaar 75 jaar geleden dat de Molukse KNIL-militairen met hun gezinnen naar Nederland kwamen.

Pensioenen

Het overgrote deel van de Tweede Kamer wil dat het kabinet nu eindelijk "een passend gebaar" maakt naar de Molukse gemeenschap, waar ook erkenning uit spreekt. Op initiatief van de ChristenUnie komt er een onafhankelijk onderzoek naar het verblijf van de Molukkers in Nederland.

Kamerlid Ceder van die partij vindt dat de regering vooral in gesprek moet gaan met de hele Molukse gemeenschap over wat "recht doen voor hen betekent". Er is volgens hem onder Molukkers veel behoefte aan eerherstel voor de KNIL-militairen, en ook de kwestie van niet betaalde pensioenen van de ontslagen militairen moet worden opgelost.

Veel Molukkers willen blijven wonen in de speciale Molukse woonwijken die in verschillende gemeenten bestaan. Volgens Ceder zouden de over het algemeen zeer Oranjegezinde Molukkers het liefst een gebaar willen van koning Willem-Alexander. Het staatshoofd wordt zondag niet verwacht in Rotterdam.

Eerder maakten we deze reportage over Molukkers in Nederland:

John Wattilete, president in ballingschap van de Republiek der Zuid-Molukken, zegt in gesprek met Nieuwsuur blij te zijn als Jetten excuses maakt. "Want onze gemeenschap is op grove wijze geschoffeerd."

Tegelijk pleit hij ook voor onderzoek naar de gemaakte fouten in het verleden. "Dan moet je die fouten erkennen en vervolgens zal rechtsherstel moeten plaatsvinden. In het verlengde daarvan zouden excuses gemaakt kunnen worden."

Ook wil Wattilete dat Nederland zich inzet voor het recht op zelfbeschikking van het Molukse volk. Dat zou betekenen dat ons land bij Indonesië aandringt op een onafhankelijke Zuid-Molukse staat.

Nederlandse supermarkten waarschuwen voor de mogelijke aanwezigheid van plastic in blikvoer voor katten en honden. Het gaat om producten van het bedrijf Partner in Pet Food NL B.V.. Bij kwaliteitscontroles zijn stukjes plastic in de blikken gevonden.

Lidl, Albert Heijn en Jumbo hebben een waarschuwing op hun website geplaatst met de namen van de betreffende producten.

De terugroepactie geldt voor een aantal huismerkblikjes, waaronder 'Stoofpotje met Lam, Pasta & Groente'. Het product waarvoor wordt gewaarschuwd is tenminste houdbaar tot (THT) 28-03-2028.

Bij Lidl gaat het om kattenvoer 'Chunks in jelly, liver with beef' met de houdbaarheidsdata 02-04-2028 en 03-04-2028.

Klanten krijgen hun geld terug als ze de producten inleveren in een supermarkt.

Kunstenaar en tv-maker Wim T. Schippers is vorige week woensdag overleden op 83-jarige leeftijd. Dat heeft zijn stichting bekendgemaakt.

Schippers is onder meer bekend als stemacteur voor het personage Ernie van het bekende Muppetduo Bert en Ernie in Sesamstraat. Ook was hij stemacteur van bijvoorbeeld Kermit de Kikker en Graaf Tel.

Schippers begon in de jaren 60 met werken in de televisie- en radiowereld. Sommige van zijn programma's leidden tot veel commotie, zoals het programma Hoepla, waarin Phil Bloom te zien was als eerste naakte vrouw op de Nederlandse tv.

Absurdistische televisie

In de jaren zeventig maakte hij voor de VPRO absurdistische televisie. Zo was hij de geestelijk vader van Barend Servet en Sjef van Oekel.

Ook als kunstenaar zorgde Schippers voor opschudding. Een voorbeeld daarvan is zijn de Pindakaasvloer die meerdere keren werd uitgevoerd. De naam beschrijft het werk treffend: het is een vloer met een laag pindakaas. De grootte en het merk kon variëren.

Museum Boijmans Van Beuningen kocht het werk eind 2010 aan. Hierdoor kan het museum de Pindakaasvloer op verschillende manieren uitvoeren in de toekomst.

In 2022 sprak Nieuwsuur Schippers over zijn loopbaan:

Schippers bleef tot op hoge leeftijd actief als kunstenaar, theatermaker en schrijver. Begin dit jaar werd bekendgemaakt dat hij samen met Paul Haenen weer in de studio dook om Bert en Ernie in te spreken voor nieuwe afleveringen van de serie op Netflix.

In april interviewde Trouw Schippers. Hij zei te werken aan zijn allerlaatste kunstwerk: Wim is weg. De titel wist hij al, maar het werk was nog niet af. "Ik maak het steeds maar niet af, want dan denk ik dat ik doodga", zei Schippers. "Ach, uiteindelijk ga je toch, besta je niet meer."

Een man met de ziekte ALS, die daardoor is verlamd, kan door een hersenimplantaat weer een computer bedienen met zijn hersensignalen. Dat melden onderzoekers van de universiteit van Californië in het wetenschappelijk tijdschrift Nature Medicine.

Het is een nieuwe stap in de ontwikkeling van hersenimplantaten. Door dit apparaat kan de man weer communiceren en zelfs werken. "Ik voel me weer verbonden met mijn leven", schrijft de 45-jarige man.

Met stekker verbonden

Bij de man zijn elektroden geïmplanteerd in hersengebieden die ervoor zorgen dat we kunnen bewegen: de motorische gebieden. Die elektroden worden met een stekker op het hoofd verbonden met een computer.

Door aan het uitspreken van woorden te denken, worden de motorische gebieden actief. Via slimme algoritmen worden die hersensignalen omgezet naar woorden op de computer. Hetzelfde kan de patiënt doen met het bewegen van de muis op het scherm. De man denkt, de muis beweegt.

De gevolgen van dit implantaat op het leven van deze patiënt zijn enorm. Hij kan weer communiceren met vrienden en familie, een computer aansturen en hij is zelfs weer volledig aan het werk.

"De impact is gigantisch op iemands leven", zegt Mariska van Steensel. Zij is hoofdonderzoeker aan het UMC Utrecht Hersencentrum en doet zelf ook onderzoek naar dit soort breinimplantaten. "In eerder onderzoek zagen we dat het heel veel gevolgen heeft hoe je als mens wordt gezien als je niet goed kan communiceren."

Rolls Royce

De patiënt kan dit apparaat al bijna twee jaar lang zelfstandig gebruiken, zonder hulp van de onderzoekers. "Wij hebben eerder een patiënt zeven jaar lang zelfstandig een implantaat laten gebruiken", zegt Van Steensel. "Maar dat was een veel eenvoudiger model, daar moest de patiënt letter voor letter spellen. Dit is veel geavanceerder."

Andere patiënten moeten nog wel geduld hebben, want dit implantaat komt nog niet op de markt. "Dit werkt nu heel goed, maar wel alleen bij deze man", zegt Van Steensel. "Het is te vergelijken met een Rolls Royce, dat is niet voor veel mensen weggelegd. Maar een eenvoudiger, meer robuust systeem kan voor meer mensen werken."

Draadloos implantaat

Dan is er ook nog een praktische kant: de stekker op het hoofd en een grote computer. In het ideale geval werkt het implantaat draadloos en zonder grote computer. "Wereldwijd zijn er een aantal bedrijven bezig met draadloze implantaten, zeker in China gaan de ontwikkelingen snel. Maar ook Europa en Amerika wordt hieraan gewerkt", zegt Van Steensel.

Volgens haar gaat het nog een aantal jaren duren voordat dit soort breinimplantaten op de markt kunnen komen. Daarvoor moeten er nog flink wat stappen worden gemaakt. "We hopen dat meer mensen met spraakproblemen door verlamming baat hebben bij deze hersenimplantaten. Er is een gepassioneerd vakgebied dat hier hard aan werkt."

Tijdens de wedstrijd Nederland-Japan stroomden gisteravond klachten binnen op sociale media over de felle kleur van de kleding van Oranje. Sommige televisiekijkers hadden last van de sterk fluorescerende oranje voetbaltenues van het Nederlands elftal. Providers VodafoneZiggo en KPN erkennen het probleem.

"Die kleur Oranje is niet te doen op tv. Bedankt he Nike.", zei iemand op X. "Oranje kleur doet pijn aan de ogen. Niet goed afgesteld", reageerde een ander.

Daarnaast vonden sommige mensen dat de felle kleur van de voetbalshirts soms voor verwarring zorgde. "Ik kan niet eens 't rugnummer lezen..." en: "Het ziet er rood uit. Wij zijn geen rood! Wij zijn oranje!" Een ander gaf de KNVB de "tip" om de kleur van het tenue voortaan even uit te testen op camera voordat de bond een keuze maakt. "Dan weet je precies welke tint je NIET moet hebben."

Sommige tv's lijken te worstelen met de feloranje kleur. Volgens een woordvoerder van VodafoneZiggo komt de genoemde onprettige kijkervaring van sommige kijkers doordat de shirts dit jaar net anders gekleurd zijn dan eerdere jaren.

"Eerder was het shirt meer een soort bruin oranje, nu is het bijna fluorescerend oranje. Die kleuren bestaan niet in de natuur, dus tv's hebben moeite met het doorgeven ervan." Volgens de woordvoerder kunnen kijkers iets aan de felheid doen door de kleurverzadiging en het dynamische contrast aan te passen in de instellingen van hun toestel.

Een woordvoerder van KPN noemt de kwaliteit van het signaal als belangrijke factor voor hoe het eruitziet op beeld. Hoofdredacteur van technologieplatform Tweakers, Wout Funnekotter, erkent het belang van de signaalkwaliteit. "Bij grote evenementen op televisie, zoals het WK, kan de provider de kwaliteit van het signaal verlagen zodat er meer mensen tegelijk kunnen kijken zonder dat het beeld hapert. Dan wordt naast de scherpte van het beeld, ook de kleur minder. Dan werkt het niet mee dat we dit jaar zulke felgekleurde shirts hebben".

Volgens VodafoneZiggo valt het overigens mee hoeveel klachten er zijn gemeld. "Als je het afzet tegen het aantal kijkers zijn het geen heel grote aantallen." De meest mensen hebben volgens de provider dus een fijne kijkervaring gehad. Maar, grapt de woordvoerder: "Wat ons betreft had het oranje aan het einde nog wat feller gemogen, maar dat gaat minder over het beeld en meer over het spel."

Na tien jaar onderhandelen heeft de Europese Unie de rechten van luchtvaartpassagiers opnieuw vastgesteld. Volgens de nieuwe regels moet handbagage meenemen gratis zijn en behouden reizigers bij drie uur vertraging of meer recht op een financiële vergoeding van 250 tot 600 euro. De regels moeten volgend jaar ingaan.

De nieuwe regels maken een einde aan de extra kosten die budgetluchtvaartmaatschappijen rekenen voor handbagage. Passagiers hebben straks recht op een gratis persoonlijk item van 40 bij 30 bij 15 centimeter en een kleine rolkoffer met een maximaal gewicht van 7 kilo.

Maatschappijen mogen wel kortingen bieden aan reizigers die bijvoorbeeld zonder koffer willen vliegen.

Luchtvaartbedrijven stellen dat de strengere regels onvermijdelijk leiden tot hogere ticketprijzen.

Compensatiebedragen verduidelijkt

Jarenlang is onderhandeld over de rechten van vliegtuigpassagiers tussen de Europese Commissie, het Europees Parlement en de lidstaten.

De Commissie had voorgesteld de compensatiegrens op te rekken van drie naar vijf uur vertraging. Lidstaten stelden de hoogte van de compensatie ter discussie, met het argument dat deze te duur zou zijn voor luchtvaartmaatschappijen.

Uiteindelijk zijn de bedragen die passagiers kunnen claimen hetzelfde gebleven als in de huidige wet, die stamt uit 2004.

Volgens Euronews verduidelijkt de nieuwe wettekst wel dat luchtvaartmaatschappijen 300 euro moeten betalen voor vluchten van meer dan 3.500 kilometer en 600 euro als de vertraging meer dan vier uur bedraagt of als de vlucht wordt geannuleerd.

Het akkoord wordt vanavond officieel bekrachtigd en moet daarna nog door het Europees Parlement worden goedgekeurd. De verwachting is dat hiermee wordt ingestemd, omdat het akkoord is bereikt door een delegatie die namens het parlement onderhandelde.

De EU-passagiersrechten gelden voor alle vluchten vanuit de EU en voor vluchten naar de EU met een Europese luchtvaartmaatschappij.

De rechtbank in Den Haag heeft een 58-jarige Syriër uit Druten veroordeeld tot 26 jaar celstraf voor martelingen en misbruik in Syrië tijdens het regime van Assad.

De 58-jarige Rafik. al Q. was verhoorder in Syrië, een hoge functie bij een militie die was gelieerd aan dictator Assad. De organisatie had eigen gevangenissen waar arrestanten ernstig werden mishandeld.

De man werd verdacht van het martelen van mensen in drie detentiecentra rondom Salamiyah, een plaats in het westen van Syrië. Hij deed dat martelen zelf, maar gaf ook anderen de opdracht om gevangenen te martelen. Dat gebeurde in 2013 en 2014.

Martelingen verhoor

In de rechtbank kwamen de afgelopen weken meerdere getuigenissen langs van slachtoffers. Zij vertelden hoe ze al onderweg naar de verhoorlocatie werden mishandeld. Tijdens het verhoor gingen de martelingen door.

Zo vertelden de slachtoffers dat ze werden geslagen met allerlei voorwerpen. Ook kregen ze schoppen, elektrische schokken en werden sommigen ondersteboven gehangen. Vaak waren zij hierbij naakt. Onder de negen slachtoffers die getuigden zijn twee vrouwen. Een van hen vertelde dat ze was verkracht en seksueel mishandeld.

"De verdachte creëerde keer op keer omstandigheden van doodsangst, dreiging, pijn, uitzichtloosheid en machteloosheid", aldus de rechter. "De verdachte heeft de slachtoffers ontmenselijkt en tot het diepst vernederd."

19 misdrijven

In 2022 kwam de man samen met zijn gezin in Druten in Gelderland wonen. Het Team Internationale Misdrijven van de Landelijke Recherche kwam hem op het spoor na een tip. Hij werd in zijn woning in Druten aangehouden.

De rechtbank heeft Q. in totaal schuldig bevonden aan negentien internationale misdrijven tegen acht personen, waaronder een verkrachting.

De rechtbank rekent het de verdachte aan dat hij de slachtoffers tijdens de zittingsdagen meermaals heeft beledigd en zwartgemaakt. "Hiermee heeft de verdachte wéér pijn veroorzaakt bij de slachtoffers", aldus de rechtbank.

Deels vrijspraak

Q. werd vrijgesproken van foltering, marteling en seksueel geweld tegen de negende persoon, omdat de rechtbank niet kon vaststellen of hij haar verhoorder is geweest.

De slachtoffers wilden allemaal ook smartengeld ontvangen van Q. De rechter liet weten op dit punt geen rechtsmacht te hebben.

Het Openbaar Ministerie had 30 jaar celstraf geëist tegen de man. Het OM en de verdachte kunnen nog in hoger beroep gaan tegen de uitspraak.

Er staan meer politiemensen dan voetbalfans voor het Marriott Hotel in Tijuana. Normaal gesproken een plek waar zakenmensen verblijven, nu volledig afgegrendeld om het nationale voetbalelftal van Iran volledige privacy te bieden.

Eind mei besloot de Iraanse voetbalbond dat de selectie tijdens het WK niet in Arizona zou verblijven, zoals oorspronkelijk het plan was, maar in de grensplaats Tijuana in Mexico.

De vijandige houding van de VS tegen Iran, die al maanden met elkaar in oorlog zijn, werd gezien als een obstakel voor een succesvol voetbaltoernooi. Dat de VS geen visa wilde uitgeven aan meerdere stafleden en ook Iraanse voetbaljournalisten weigerde, was een extra argument om naar Mexico te verhuizen.

In de Mexicaanse grensstad werd de Iraanse selectie met open armen ontvangen. Naast het Marriott wappert nu een Iraanse vlag en voor de hekken van het hotel verdringen Mexicaanse voetbalfans zich om een handtekening te bemachtigen voor hun album met voetbalplaatjes.

Speciale band

Shamyr Ramirez is een van hen. "Ik vond het fantastisch nieuws toen ik hoorde dat onze stad een WK-team zou ontvangen", zegt hij. "Het is een team waar ik een speciale band mee heb, vanwege de cultuur, maar ook vanwege de huidige situatie. Ik leef mee met het Iraanse volk."

De Mexicaanse betrokkenheid is ook te zien op het trainingscomplex van de lokale voetbalclub, waar de Iraanse spelers twee keer per dag trainen. Op een grote banner langs het veld staat 'Welkom in Tijuana' in het Engels, Spaans en Perzisch. Intussen werken de spelers onder de warme Mexicaanse zon een ontspannen training af. Ze mogen van de voetbalbond niet met journalisten praten: de focus moet op voetbal liggen.

Speldje met nummer 168

Maar dat is lastig. De aanwezigheid van de massaal toegestroomde internationale pers laat zien dat dit een voetbalteam is met een verhaal. Een team uit een land in oorlog. Mehdi Taj, president van de Iraanse voetbalbond, loopt rond met een speldje met het nummer 168 erop. Het is een verwijzing naar het aantal slachtoffers dat viel bij een Amerikaanse luchtaanval op een school in Iran in de begindagen van de oorlog.

"Ons team is hier gekomen om te voetballen en omdat sport belangrijk is voor ons", zegt hij. Volgens Taj zorgt de overeenkomst tussen Iran en de VS niet voor afleiding in de nationale selectie. "Natuurlijk, als er vrede komt, zullen we daar blij mee zijn. Maar ons doel is voetballen."

Bijna was Iran niet afgereisd naar de VS voor het toernooi. Vlak nadat de oorlog was begonnen, zei de minister van Sport van Iran dat spelen in de VS onmogelijk zou zijn. De Amerikaanse president Trump zei dat Iran welkom was, maar voegde toe dat hij de veiligheid van de spelers niet kon garanderen.

Iran probeerde daarop de groepswedstrijden tegen Nieuw-Zeeland, België en Egypte te laten verplaatsen naar Mexico. Dat lukte niet, maar het Iraanse trainingskamp ging wel naar de andere kant van de grens.

Iraanse gemeenschap

Niet alleen Mexicaanse voetbalfans zijn er blij mee. Ook de kleine Iraanse gemeenschap in Tijuana was blij verrast met de verhuizing. Onder hen is Saied Assaidi, die afgelopen jaar het eerste Iraanse restaurant in Mexico opende.

"Toen ik hoorde dat de selectie naar Tijuana kwam, hoopte ik dat ze mijn restaurant zouden bezoeken, zodat ze hun eigen keuken konden proeven", zegt Assaidi. Het is er nog niet van gekomen. De restauranteigenaar denkt wel te weten waarom. "Vanwege de strenge beveiliging en de situatie met de FIFA en andere landen, is dat waarschijnlijk lastig voor ze."

Sport en politiek

Iran neemt het vannacht (03.00 uur Nederlandse tijd) op tegen Nieuw-Zeeland. Het duel wordt gespeeld in Inglewood, een voorstad van Los Angeles. Assaidi gaat die wedstrijd met andere Iraniërs kijken in zijn restaurant. Hij hoopt dat tijdens het toernooi de nadruk op voetbal komt te liggen. "Sport en politiek moeten gescheiden zijn. De spelers vertegenwoordigen ons land, niet de politiek van het land."

Het is de vraag of het lukt om die twee zaken uit elkaar te houden. Bij aankomst van het Iraanse team in Los Angeles protesteerden aanhangers van de Iraanse oppositie bij de spelersbus. En het Iraanse regime heeft aangekondigd dat als in het stadion provocaties plaatsvinden tegen de spelers, het team van het veld zal stappen.

De marathon van Sneek gaat komend weekend definitief niet door omdat de gemeente Súdwest-Fryslân de vergunning heeft ingetrokken. Het EHBO-plan blijkt opgesteld door een onlangs veroordeelde nep-ambulancebroeder uit Groningen.

Ayrton P. werd in april veroordeeld tot vijf maanden cel. Hij zit niet vast, omdat hij in hoger beroep is gegaan. In de tussentijd heeft hij zijn EHBO-diensten aangeboden bij de organisatie van de marathon in Friesland. "Op basis van de informatie die wij hadden, leek alles te kloppen", laat de organisatie weten aan Omrop Fryslân.

Toen bekend werd wie achter het EHBO-plan zat, heeft de gemeente de vergunning ingetrokken. De gemeente ziet de diensten van het bedrijf als risico voor de veiligheid en de volksgezondheid. "Wij schrokken hier natuurlijk enorm van", zegt de organisatie.

Deelnemers

Zo'n 3000 lopers hadden zich ingeschreven voor het hardloopevenement. De organisatie heeft eerst nog gekeken of het mogelijk was om alternatieve ambulances te regelen, maar dat is niet gelukt.

De organisatie maakte vanavond bekend dat het evenement wordt verplaatst naar het najaar. Er is nog geen datum bekend. "Ondanks alle inzet kan de medische basiszorg op 20 juni niet voldoende worden gegarandeerd. De veiligheid van deelnemers, vrijwilligers, toeschouwers en alle betrokkenen staat voor ons altijd voorop."

Vorig jaar ging het hardloopevenement niet door vanwege hoge temperaturen.

De Britse regering mocht de pro-Palestijnse actiegroep Palestine Action verbieden door het te bestempelen als terroristische organisatie, zo heeft een gerechtshof in Londen geoordeeld.

De groep wordt hiermee gelijkgesteld aan terroristische organisaties als Islamitische Staat (IS) en al-Qaida. Lidmaatschap kan bestraft worden met maximaal veertien jaar gevangenisstraf.

De uitspraak kwam nadat de Britse regering in hoger beroep was gegaan tegen een vonnis van een lagere rechter. In februari oordeelde die nog dat het verbod buitenproportioneel was en het recht op de vrijheid van meningsuiting inperkte.

Invallen wapenfabriek

De rechters van het hof erkenden vandaag dat het verbod "zeer controversieel" was, maar voegden daaraan toe dat "Palestine Action openlijk onwettig geweld promoot dat neerkomt op terrorisme". Het hof verwees naar acties van leden van Palestine Action die door de staat als terrorisme werden beschouwd en waarvan de groep geen afstand had genomen.

Activisten van de groep zijn eerder veroordeeld tot gevangenisstraffen vanwege een inval in een wapenfabriek en het slaan van een politieagent met een hamer. Ook zouden leden van Palestine Action militaire vliegtuigen hebben besmeurd met verf.

Volgens de rechter waren de dreigingen van de actiegroep richting bonafide bedrijven, waaronder wapenfabrikanten, de belangrijkste factor in het oordeel, schrijft omroep BBC.

Duizenden arrestaties

Vorig jaar juni kwam de Britse regering met een voorstel om de antiterrorismewet aan te passen, waarmee Palestine Action werd toegevoegd aan de lijst met terroristische organisaties. Volgens overheidsfunctionarissen zou de groep "miljoenen ponden" aan schade hebben veroorzaakt en de Britse nationale veiligheid in gevaar hebben gebracht.

Volgens persbureau AP zijn sindsdien meer dan 3300 mensen gearresteerd bij protesten omdat ze borden vasthielden met de tekst: "Ik ben tegen genocide. Ik steun Palestine Action."

Vandaag werden meer dan honderd demonstranten die buiten het hof hun steun betuigden aan Palestine Action gearresteerd. De actiegroep zelf zegt de uitspraak bij het hooggerechtshof te zullen aanvechten.

Twee mannen uit Den Bosch zijn veroordeeld tot celstraffen voor het seksueel misbruiken van hun pleegzoons en hun hond. Daarnaast moeten ze nog een taakstraf van 240 uur uitvoeren.

Het Openbaar Ministerie had vier jaar cel geëist. De mannen zijn veroordeeld tot 502 dagen celstraf. Daarvan is een jaar voorwaardelijk. Omdat de mannen al in voorarrest hebben gezeten, hoeven ze niet meer de gevangenis in.

Wel moeten ze zich aan strenge regels houden, zoals toezicht van de reclassering. Ook kregen ze een meldplicht, ambulante begeleiding en een contactverbod opgelegd. Ze mogen daarnaast geen huisdieren meer houden. De misbruikte hond was al in beslag genomen.

Hadden al misbruikplannen

De mannen waren parttime pleegouders van twee jongetjes van 7 en 10. Zij verbleven meerdere weekenden per maand bij het koppel omdat de biologische moeder niet altijd in staat was om voor de kinderen te zorgen.

De rechtbank oordeelt dat het echtpaar al seksuele plannen met de jongens had voordat ze in huis kwamen. De 33-jarige pleegvaders masturbeerden onder meer in de kinderkamer terwijl de jongens sliepen. Daarnaast hadden de mannen seks met elkaar in het bijzijn van de kinderen, waarbij ze hen aanraakten. Ook douchten ze met de jongens.

'Misselijkmakend'

In hun huis werden daarnaast 1700 expliciete foto's van kinderen en honderden afbeeldingen met dierenporno gevonden. Het echtpaar is ook schuldig bevonden aan het vervaardigen en verspreiden van zulk materiaal van de pleegkinderen. De mannen chatten en spraken veel over fantasieën rondom de jongens, ook met buitenstaanders. De officier van justitie noemde de zaak eerder "misselijkmakend, vulgair en extreem".

De kinderen verbleven ruim een jaar bij de mannen maar zijn daar na de arrestatie van de pleegvaders in november 2024 weggehaald, schrijft Omroep Brabant.

De twee mannen waren jaren geleden te zien in een televisieprogramma van omroep PowNed. De omroep heeft de afleveringen verwijderd nadat bekend werd welke verdenkingen er tegen het stel lagen, meldde De Telegraaf onlangs.

De rechtbank heeft een 58-jarige man veroordeeld tot 30 jaar cel voor de moord op zijn onderbuurvrouw in Rijswijk. Het 38-jarige slachtoffer werd in 2024 doodgeschoten. "Een ijzingwekkende femicide", aldus de rechtbank.

De vrouw werd voor de ogen van haar 4-jarige zoontje doodgeschoten. Dat gebeurde in het portiek van het appartementencomplex waar ze woonden. Verdachte Sayed A. was in de flat toen de politie aankwam en werd direct aangehouden.

A. heeft bekend het slachtoffer te hebben gedood. De man was naar eigen zeggen boos omdat het slachtoffer hem zou hebben zwartgemaakt bij medebewoners van de flat.

Uit onderzoek is gebleken dat het slachtoffer er rekening mee hield dat de verdachte haar wat wilde aandoen omdat zij de man had afgewezen. Het slachtoffer deed enkele dagen voor haar dood een melding bij de woningcorporatie en schreef ook een afscheidsbrief.

Vooropgezet plan

De rechtbank oordeelt dat A. zijn buurvrouw met een vooropgezet plan heeft gedood. Op de bewuste dag hoorde hij de vrouw met een andere bewoner van de flat over hem praten, waarna hij thuis zijn wapen is gaan halen. Toen de verdachte terugkwam en hoorde dat het slachtoffer nog steeds met de medebewoner in gesprek was, opende hij het vuur.

Het zoontje van de vrouw stond op dat moment naast haar. Er zijn kogelinslagen aangetroffen in zijn rugzak, zijn broodtrommel en de capuchon van zijn trui, meldt Omroep West. De verdachte bedreigde daarna ook andere buurtbewoners met zijn wapen.

Een van hen heeft volgens de rechtbank een "heldendaad" verricht door het jongetje op de arm te nemen en mee te nemen naar zijn eigen woning. A. richtte toen het wapen op hem en haalde de trekker over, maar er zaten geen kogels meer in het wapen.

'Gruwelijke wijze om het leven gebracht'

"De verdachte heeft het slachtoffer op een gruwelijke wijze om het leven gebracht", aldus de rechters. "Ook omwonenden zijn getuige geweest van een uiterst gewelddadig dodelijk schietincident dat vlak bij hun eigen woning heeft plaatsgevonden."

Volgens de rechtbank heeft A. zich ook schuldig gemaakt aan poging tot doodslag op het zoontje van het slachtoffer en bedreiging van medebewoners.

Geen berouw getoond

Bij het bepalen van de straf weegt de rechtbank mee dat verdachte eerder is veroordeeld voor poging tot doodslag: A. kreeg in 2013 twee jaar cel, waarvan vier maanden voorwaardelijk, voor een steekpartij.

Ook neemt de rechtbank het de man kwalijk dat hij nooit berouw heeft getoond voor zijn daden. "Integendeel, hij lijkt zijn daden nog altijd gerechtvaardigd te vinden en lijkt zichzelf als slachtoffer te zien."

De straf is gelijk aan de eis van het Openbaar Ministerie. Daarnaast eiste justitie dat de verdachte na zijn detentie in de gaten zal worden gehouden. Ook deze maatregel legde de rechtbank op. Verder moet de verdachte schadevergoedingen betalen aan de bedreigde bewoners en het zoontje van het slachtoffer.

De verhoren van de enquêtecommissie over de coronacrisis hebben nog weken te gaan, maar Diederik Gommers nam vandaag al een paar eindconclusies voor zijn rekening. Hij was tijdens de crisis als ic-hoofd één van de belangrijkste adviseurs van het kabinet.

Mensen alleen laten sterven? Hoe erg het virus ook, dat "nooit meer". Artsen mee laten adviseren over sluitingstijden van de horeca? Artsen moeten vooral over het virus gaan. Wachten met ingrijpen terwijl de ziekenhuizen al volstromen, zoals tijdens de tweede golf? Niet voor herhaling vatbaar. En met het oog op een volgende pandemie: ook dan zal gebrek aan personeel opnieuw een probleem zijn.

In het paar uur durende verhoor valt op dat Gommers zijn kennis en details bij bijna alle vragen vrij snel paraat heeft. Dat hij een boek over zijn ervaringen schreef (Intens) zal allicht geholpen hebben. Gommers schuwt het geven van zijn mening niet en dat was tijdens de crisis in 2020 ook al zo.

Niet alleen werd hij toen ineens één van de belangrijke adviseurs van het kabinet, ook zat hij avond na avond in programma's en talkshows om uit te leggen wat er aan de hand is. Dat uitleggen gaat hem nog steeds goed af.

Personeelsgebrek

Gommers schetst het begin van de pandemie, toen met man en macht werd gezocht naar manieren om het aantal ic-bedden op te schalen. Geld was niet het probleem, personeel wel, zegt Gommers. Ziekenhuizen bouwden ruimtes om als extra intensive cares, er werd naar extra beademingsapparatuur gezocht, maar het kernprobleem bleek het gebrek aan ic-personeel. Het was een heel zware tijd, Gommers zag huilende verpleegkundigen. Ze draaiden overuren maar konden niet iedereen helpen.

En dat kan een volgende keer weer gebeuren, blijkt uit zijn betoog. Opleidingen voor de ic duren achttien maanden, dus bij het begin van een pandemie extra mensen scholen gaat niet helpen. En opgeleide mensen moeten blijvend op een ic aan het werk, maar zonder pandemie kun je ze niet met duizenden maar ergens in de wacht zetten.

Een roulatiesysteem, waarbij verpleegkundigen de ic-opleiding doen en vervolgens rouleren tussen ic en een andere verpleegkundediscipline, zou volgens Gommers een idee kunnen zijn.

Ruzie in Catshuis om leeftijden

Dat artsen in het Outbreak Management Team (OMT), de belangrijkste kabinetsadviseurs, ook moesten meedenken over bijvoorbeeld de sluitingstijden van horeca, vindt Gommers achteraf bezien niet logisch. Maar bij sommige dingen, waar nou juist typisch artsen wel over gaan, had het kabinet wat Gommers betreft juist meer van hen moeten aannemen. Zo knetterde het in het Catshuisoverleg enorm over het benoemen van een leeftijd om op de ic te worden behandeld. Volgens Gommers is het voor artsen niet vreemd om bij de selectie naar de leeftijden van patiënten te kijken, zeker bij zo'n ernstige crisis. Maar daar wilde gezondheidsminister De Jonge en premier Rutte niets van weten.

Gommers noemt het achteraf gezien verder ook "een slechte keuze" van het kabinet om de ziekenhuizen tijdens de tweede coronagolf te lang te laten vollopen voordat strengere maatregelen werden genomen. Het OMT werd daar "onrustig" van, zegt Gommers: "We hadden het idee achter de feiten aan te lopen".

De Tweede Kamer begreep volgens hem tijdens de eerste golf redelijk goed wat nodig was, maar in de tweede golf niet altijd. Gommers kan er nog boos om worden dat een voorstel voor extra salaris (om personeel aan te trekken en te behouden) werd weggestemd. "Toen was ik er echt klaar mee."

Alleen sterven

Na een paar uur verhoor worden tegen het einde bij Gommers toch enige emoties zichtbaar. Het gaat dan over een periode in de eerste fase van de pandemie, waarin familieleden van ernstig zieken op de ic of in een verpleeghuis er niet bij mochten zijn als patiënten gingen sterven.

"Hoe erg een virus ook is, de maatregelen mogen nooit meer zo streng worden", vindt Gommers. Ook als er een ebola-uitbraak zou zijn, een virus dat veel gevaarlijker is dan corona. "Je kunt niet alleen doodgaan, daar ben je niet voor op de wereld gezet. Dit moeten we echt nooit meer doen."