NOS Nieuws - Algemeen

De natuurbrand in het Belgische natuurgebied Hoge Venen is nog niet onder controle. Aan de noordkant is het vuur ingedamd, maar richting het oosten breidt de brand zich uit.

Het dorp Sourbrodt, in de Belgische provincie Luik, wordt gedeeltelijk ontruimd. Hulpdiensten zijn er zo'n vijftien straten langsgegaan om bewoners te vertellen dat ze weg moeten.

Ook in het nabijgelegen Bütgenbach moeten bewoners van enkele straten vertrekken. Zij worden opgevangen in Malmedy. In twee andere plaatsen moeten bewoners zich voorbereiden op een evacuatie.

Zo ziet de brand er vanuit de lucht uit:

De brand is de grootste in de Belgische geschiedenis. Aan het einde van de middag was al zo'n 1600 hectare natuur verbrand. Dat is een gebied zo groot als de gemeente Gouda. Het blussen gaat moeizaam, omdat de wind is gedraaid en omdat het gebied lastig begaanbaar is.

Veel toeristen

De Hoge Venen is een hoogvlakte in het uiterste oosten van België, in zowel het Franstalige als Duitstalige deel. Het veengebied is dunbevolkt, maar er verblijven wel veel toeristen. De autoriteiten roepen hen op om naar veiliger gebied of naar huis te gaan.

Verschillende EU-landen sturen hulp naar België. Zo komen er een helikopter uit Tsjechië en twee blusvliegtuigen uit Zweden. Nederland stuurt twee Chinook-helikopters van Defensie om te helpen blussen, heeft minister Berendsen van Buitenlandse Zaken gezegd.

Aan de Duitse kant van de grens woedt ook nog steeds een grote brand. Die breidt zich niet meer uit, maar is ook nog niet onder controle. De 2000 geëvacueerde inwoners van het dorp Gey kunnen daarom nog niet naar huis.

Deelstaatpremier Wüst zegt dat er hoop is dat de brand snel onder controle is. Hij herhaalde de oproep van gisteren om nergens het bos in te gaan. De natuur is nu zo kwetsbaar, dat volgens hem iedere kans op een brand moet worden uitgesloten.

Het vliegverkeer bij Catania op het Italiaanse eiland Sicilië wordt weer opgestart. Vluchten waren dagenlang ontregeld door uitbarstingen van de vulkaan Etna.

Vanmiddag werd het waarschuwingsniveau voor de vulkanische activiteit van rood naar oranje verlaagd, waardoor een deel van het vliegverkeer kon worden hervat. De luchthaven zegt dat vluchten nu weer mogelijk zijn, maar dat reizigers goed moeten opletten of hun vlucht ook echt gaat.

Op de website van de luchthaven is te zien dat de meeste inkomende en vertrekkende vluchten van vandaag nog steeds geannuleerd zijn.

Nog niet voorbij

De Etna is een van de actiefste vulkanen van Europa. Vrijwel jaarlijks barst de vulkaan meermaals uit, waardoor grote rookpluimen ontstaan en as de lucht in wordt gespuugd. Zelfs als de uitbarsting relatief klein is, kan de aswolk problemen veroorzaken voor vliegtuigen.

De waarschuwingen zijn dan ook nog niet ingetrokken, schrijft de Italiaanse krant Corriere della Sera. De lava stroomt nog steeds, meldt het Italiaanse Nationale Instituut voor Geofysica en Vulkanologie. Als de wind zuidwaarts blijft waaien, zouden er opnieuw problemen kunnen ontstaan voor het vliegverkeer.

Door het vliegverbod hebben tienduizenden reizigers hun reis moeten annuleren of wijzigen. De schade aan de toeristische sector op Sicilië is groot: tussen de 12 tot 24 miljoen euro, schat de Italiaanse handelsvereniging Assoesercenti.

Het waterpeil in het IJsselmeer is door de ondergrens gezakt die in de zomer wordt gehanteerd. Rijkswaterstaat gebruikt bandbreedtes voor het waterpeil en in de zomer staat het water in de 'regenton van Nederland' normaalgesproken hoger dan in de winter.

Door de droogte en hoge temperaturen is dat hogere zomerpeil niet langer vol te houden. Gestreefd wordt in de zomer naar een peil van tussen de 10 en 30 centimeter onder NAP (Normaal Amsterdams Peil, vrijwel gelijk aan zeeniveau).

Het peil is nu onder de grens van 30 centimeter onder NAP gezakt. Komende week kijken Rijkswaterstaat en de waterschappen die grenzen aan het IJsselmeer welke maatregelen nodig zijn. Te denken valt aan sproeiverboden.

Van grote problemen is geen sprake, maar "er staat wel druk op de ketel", zegt Arnout Schoemakers van Rijkswaterstaat. "De aanvoer van water uit de IJssel blijft ver achter bij wat het normaal is. Tegelijkertijd willen we ook water blijven gebruiken."

Die dingen staan op gespannen voet met elkaar, benadrukt Schoemakers. Juist door de droogte is de vraag naar water groot. "Dat leidt ertoe dat het peil steeds verder wegzakt."

'Appeltje voor de dorst'

Rijkswaterstaat beheert het waterpeil in het IJsselmeer. In de winter staat het doorgaans lager dan in de zomer. Dan geldt een ondergrens van 40 centimeter onder NAP. Dat lagere peil is nodig om de grotere aanvoer van regenwater uit Nederland, Duitsland en Zwitserland aan te kunnen. In het voorjaar wordt het peil verhoogd, "als appeltje voor de dorst voor de zomer".

Dit voorjaar is expres extra gebufferd, omdat de hoeveelheid smeltwater uit de Alpen tegenviel. Daardoor is het lang goed gegaan, maar van een hoger zomerniveau is dus geen sprake meer.

Dat het vandaag geregend heeft, verandert daar niets aan. "Dit is een druppel op de gloeiende plaat", zegt Schoemakers.

Komende week gaat Schoemakers als Hoofd Waterdistrict IJsselmeergebied om de tafel met waterschappen en andere belanghebbenden. Dan worden mogelijk maatregelen genomen. Die zouden in eerste instantie vooral de landbouw treffen; de industrie en huishoudens kunnen gewoon op water blijven rekenen.

Klimaatactivisten van Extinction Rebellion (XR) hebben vanmiddag opnieuw de toegangsweg tot de A12 in Den Haag geblokkeerd. Rond 14.00 uur liepen enkele tientallen mensen het stukje snelweg op dat de stad uit loopt.

Automobilisten die de weg op wilden rijden, gaven luid toeterend uiting aan hun ongenoegen over de menselijke blokkade. Een aantal auto's probeerde via de stoep of de middenberm verder te komen, meldt Omroep West.

De politie leek verrast door de onaangekondigde actie, maar heeft de actievoerders vanaf 15.15 uur allemaal opgetild en weggedragen. Ze zijn met een stadsbus overgebracht naar een plek buiten de stad. Om 15.45 uur kon het autoverkeer weer doorrijden. Of er iemand is aangehouden, is nog niet bekendgemaakt.

Haast geboden

De nieuwe actie van XR kwam al een week na de blokkade van hetzelfde stuk snelweg vorige week zaterdag. De actievoerders vinden dat de Tweede Kamer moet terugkomen van vakantie voor een debat over "de aanhoudende droogte en hitte in Nederland". Ze vinden dat daar haast bij geboden is.

"Deze catastrofale droogte is geen ongeluk, maar een beleidskeuze", zegt XR-woordvoerster Puk van Noort. "Dit is de klimaatcrisis waar wij al jaren voor waarschuwen: honderden hittedoden, de natuur uitgedroogd en miljarden aan economische schade."

Nagedacht over actie

XR laat weten dat er "best wel over nagedacht" is of de nieuwe blokkade kon doorgaan na het dodelijke ongeluk van gisteren op de A59. Dat ongeluk gebeurde in de staart van een file die was ontstaan door trekkers die via de snelweg onderweg waren naar een boerenprotest in Den Bosch.

"Maar de klimaatcrisis is te belangrijk", aldus XR. Volgens de woordvoerder hebben wel enkele activisten afgezegd, omdat zij geschrokken waren van het ongeluk.

"Ik was echt doodsbang", vertelt Gladys Victoria. De 21-jarige reisinfluencer werd vannacht in Labuan Bajo gewekt doordat gruis van het plafond op haar viel. "Ik dacht eerst het is een zware bulldozer of vrachtwagen." Het bleek een zware aardbeving.

De aardbeving vond afgelopen nacht plaats voor de kust van het Indonesische eiland Flores en had een kracht van 7,7. Volgens lokale autoriteiten zijn zeker 38 mensen om het leven gekomen. Ook raakten minstens 13 mensen gewond. Reddingswerkers zoeken nog naar slachtoffers onder het puin.

Het Indonesische eiland is een populaire toeristische bestemming voor duiken, snorkelen en het Nationaal Park Komodo. Victoria verblijft als fulltime reiziger al zo'n twee maanden op het eiland. Ze werd vanochtend vroeg wakker door de trillingen. "Ik dacht: volgens mij komt dit hele gebouw naar beneden", vertelt ze aan de telefoon.

Schuilen in de keuken

Victoria besloot te schuilen onder haar keukenblad, waar ze bleef totdat de aardbeving over was. "Ik heb er niet eens over getwijfeld om naar buiten te rennen, ik dacht: ik haal het niet. Ik dacht even: dit zou het kunnen zijn."

Na de aardbeving ging ze naar buiten, waar lokale inwoners met familie aan het bellen waren om te kijken of iedereen veilig was.

Ook de 61-jarige Mark van Roy werd wakker geschud. Hij was samen met zijn vrouw op vakantie in Labuan Bajo, aan de westkust van Flores. Ze vlogen vandaag terug. "Het was echt een heftige beving", zegt hij aan de telefoon. "De lampen vielen van het plafond, alles viel om."

Van Roy en zijn vrouw sliepen op de vijfde verdieping van een hotel, dus konden niet meteen naar buiten. "We zijn na de beving naar buiten gelopen, toen pas zag ik de staat van het hotel", zegt Van Roy. "Dat was verschrikkelijk, het stond gewoon op instorten."

Goed weggekomen

Niemand in het hotel is gewond geraakt, vertelt hij. Na een paar uur konden hij en zijn vrouw met een personeelslid hun spullen pakken. Inmiddels zijn ze terug op Bali, waar ze wonen. "Als je in het vliegtuig zit en je ziet alles naderhand, denk je: we zijn goed weggekomen. Ik woon al 19 jaar op Bali en heb verschillende aardbevingen meegemaakt, maar dit was de heftigste."

Het hotel van Mark van Roy was flink beschadigd na de aardbeving:

Op het eiland, met zo'n 1,5 miljoen inwoners, is veel schade gemeld. Persbureau AP meldt dat na de aardbeving patiënten uit verschillende ziekenhuizen werden geëvacueerd. Ook bracht het ziekenhuispersoneel apparatuur naar buiten, zoals bedden, infusen en zuurstofcilinders.

De informatievoorziening en reddingswerkzaamheden verlopen vooralsnog moeizaam vanwege stroomuitval in steden en dorpen. Ook hebben aardverschuivingen ertoe geleid dat een belangrijke snelweg deels onbegaanbaar is.

De autoriteiten waarschuwen voor naschokken. Een aardbeving met een kracht van 6,4 trof vanmiddag al Noord-Sumatra en ook bij de noordkust van Papoea-Nieuw-Guinea was een beving met een kracht van 5,8, meldt het Duitse onderzoekscentrum voor aardwetenschappen. De Indonesische autoriteiten raden aan om getroffen gebouwen niet binnen te gaan.

In Labuan Bajo laat ook Victoria controleren of haar verblijf veilig is. "Er zitten serieuze scheuren in mijn muren", zegt ze. "Als er een tweede aardbeving komt weet ik niet of dit blijft staan."

De eilanden van Indonesië liggen op de zogenoemde Ring van Vuur, een hoefijzervormig gebied met veel seismische activiteit door schuivende tektonische platen.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken en de ANWB laten aan de NOS weten dat zij nog geen meldingen hebben gekregen over Nederlandse slachtoffers.

Op de dag waarop Japan het einde van de Tweede Wereldoorlog herdenkt, kiest het kabinet van premier Takaichi ervoor vooral de eigen slachtoffers te gedenken. Over het oorlogsgeweld dat Japan zelf in Azië aanrichtte, wordt vandaag niet gerept en van een spijtbetuiging is geen sprake.

Tegelijkertijd bezocht minister Koizumi van Defensie vandaag het omstreden Yasukuni-heiligdom, waar ook veertien belangrijke oorlogsmisdadigers worden vereerd. Daarmee wakkert de Japanse regering de spanningen met China verder aan en lijkt het de voorzichtige toenadering tot Zuid-Korea te ondermijnen.

Koizumi arriveerde vanochtend vroeg bij het heiligdom in Tokio. Hij vertrok na zijn bezoek zonder vragen van journalisten te beantwoorden. Ook een groot deel van de top van de regerende Liberaal-Democratische Partij was aanwezig, onder wie de partijsecretaris, de bestuursvoorzitter en de verkiezingschef.

Bijdrage van de premier

Premier Takaichi zelf bleef weg, maar liet een partijlid namens haar een financiële bijdrage aan het heiligdom overhandigen. Ze betaalde die uit eigen middelen en formeel als voorzitter van de LDP, aldus de premier.

Op die manier kon Takaichi symbolisch deelnemen aan de herdenking bij Yasukuni, zonder het politiek en diplomatiek gevoelige besluit te nemen om het heiligdom persoonlijk te bezoeken.

Het bezoek van minister Koizumi ligt ook gevoelig. Hij staat aan het hoofd van de Japanse Zelfverdedigingstroepen. Zijn ministerie verbiedt gezamenlijke bezoeken van militaire eenheden aan Yasukuni, omdat in Japan staat en religie volgens de grondwet gescheiden zijn. Ook als Koizumi zijn aanwezigheid als een privébezoek zou bestempelen, is die scheidslijn vanwege zijn functie moeilijk te bepalen.

Premier rept niet over spijtbetuiging

Enkele uren na het bezoek van Koizumi sprak premier Takaichi op de nationale herdenkingsplechtigheid. Ze herdacht de ongeveer 3,1 miljoen Japanners die tijdens en kort na de oorlog omkwamen, onder meer op het slagveld, bij de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki, tijdens bombardementen op Japanse steden en in de strijd om Okinawa.

"We zullen de verschrikkingen van de oorlog nooit opnieuw laten plaatsvinden", zei ze. Opvallend afwezig waren de woorden 'berouw' en de expliciete 'belofte nooit meer oorlog te voeren'. Haar voorganger Shigeru Ishiba had die formuleringen vorig jaar juist teruggebracht in de jaarlijkse toespraak.

Takaichi kiest daarmee opnieuw voor de lijn van haar politieke mentor Shinzo Abe. Die schrapte vanaf 2013 alle verwijzingen naar berouw.

Correspondent China Gabi Verberg:

"China heeft de Japanse herdenking van vandaag met klem veroordeeld. Peking verwijt de Japanse politici oorlogsmisdaden te "verdoezelen en historische feiten te verdraaien" om zo de weg vrij te maken voor "remilitarisering". Volgens China wil Japan zich bewapenen om zo z'n macht in de regio uit te breiden; China trekt daarbij parallellen met het Japanse oorlogsverleden.

De Chinese woede beperkt zich niet tot de bestuurders. Onder foto's van het Japanse bezoek aan het Yasukuni-monument op sociale media plaatsen Chinezen kritiek. Ze roepen de Chinese overheid op om de druk op Japan verder op te voeren. De woede over de oorlog zit diep en wordt door de Chinese overheid via de staatsmedia, het onderwijs en staatsfilms continu gevoed.

Zuid-Korea lijkt daarentegen een volkswoede te voorkomen. Hoewel het nationale nieuwsagentschap Yonhap beschrijft dat de Japanse premier geen spijt heeft betuigd, benadrukt het ook dat zij zelf het monument niet heeft bezocht. Daarmee lijken ze recht te willen doen aan het oorlogsleed van de Zuid-Koreaanse bevolking, maar tegelijkertijd de Japanse premier in bescherming te willen nemen."

De timing van deze acties is gevoelig. De betrekkingen tussen Japan en China zijn de afgelopen tijd verder verslechterd, onder meer nadat Takaichi in het parlement had gesuggereerd dat een conflict rond Taiwan ook militair ingrijpen door Japan zou kunnen rechtvaardigen.

Tegelijkertijd voert Takaichi's regering de defensie-uitgaven snel op en breidt Japan zijn militaire mogelijkheden uit. Peking presenteert die koers steeds nadrukkelijker als een terugkeer van het Japanse militarisme.

Beladen dag voor Seoul en Peking

Ook de toenadering tot Zuid-Korea maakt vandaag een beladen dag. Tokio en Seoul proberen, mede vanwege de dreiging van Noord-Korea en de groeiende macht van China, hun defensiesamenwerking voorzichtig te versterken, maar in beide landen leeft de herinnering aan de Japanse invasies en bezetting nog sterk.

Zuid-Korea stond van 1910 tot 1945 onder Japans koloniaal bestuur en grote delen van China werden in de jaren 30 door Japan bezet.

De gebeurtenissen van vandaag passen in de nationalistische koers van het kabinet-Takaichi: de Japanse oorlogsslachtoffers en een sterkere militaire rol voor Japan staan centraal, terwijl de eigen agressie in Azië en het leed dat daardoor werd veroorzaakt naar de achtergrond verdwijnen, wat de toenadering tot Seoul kan ondermijnen en het conflict met Peking verder kan aanwakkeren.

Een Franse vader heeft met zijn jonge kinderen meer dan 16 uur vastgezeten op zee. Voor de kust van Thailand was hun gehuurde jetski deels gezonken. Een zoekactie naar de drie Fransen werd gestaakt toen het donker werd, waardoor het drietal de nacht dobberend op zee moest doorbrengen, schrijven verschillende media.

Het gezin was op vakantie in Koh Samui, een van de populairste eilanden van Thailand, toen de vader besloot een jetski te huren. Toen hij de waterscooter na de afgesproken 45 minuten niet had teruggebracht, sloeg de verhuurder aan het eind van de middag alarm.

Met speedboten en andere jetski's werden de wateren rond Koh Samui uitgekamd op zoek naar het gezin, meldt de Bangkok Post. De zoekactie werd 's nachts gestaakt en de volgende ochtend weer hervat. Toen pas werd het gezin drijvend op zee aangetroffen, aldus Thaise media.

Half gezonken

De 50-jarige vader en zijn zoons van 5 en 7 jaar waren "bleek" en "uitgeput nadat ze veel zeewater hadden ingeslikt", vertelde een lokale overheidsfunctionaris aan AFP. Voor een medische controle zijn ze naar het ziekenhuis gebracht, maar ze stonden al snel weer buiten.

Bekijk hieronder de beelden van hoe de het Franse drietal op zee werd aangetroffen:

Volgens de vader waren ze met de jetski gestrand toen bij hoge golven de motor ermee op was gehouden. Op beelden van de redding is te zien hoe een van de jongens voorop de half gezonken jetski zit, terwijl de rest van de waterscooter onder water is verdwenen. De drie Fransen droegen allemaal een reddingsvest.

Bij terugkeer aan het strand werden de vader en jonge zoons opgewacht door de moeder en oudere zus van de jongens. Volgens Thaise functionarissen is de familie na het incident hun vakantie in Thailand voortgezet, waarschijnlijk zonder nog eens een jetski te huren.

Het is vandaag 81 jaar geleden dat ook in voormalig Nederlands-Indië een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog. De geschiedenis ligt nog steeds gevoelig binnen de Indische gemeenschap. Toch riep de voorzitter van de nationale herdenking onlangs in NRC op tot verzoening met Japan. "Verzoening is nodig als we samen de verantwoordelijkheid voor de toekomst willen nemen", zei Paul Doop.

Japan capituleerde op 15 augustus 1945. Onder het Japanse bewind waren tienduizenden Nederlanders en Indische Nederlanders onder erbarmelijke omstandigheden opgesloten in interneringskampen. Velen overleefden dat niet. Ook de Indonesische bevolking had erg geleden onder hongersnood, onderdrukking en dwangarbeid.

De slachtoffers worden vanavond herdacht bij het Indisch Monument in Den Haag. De Japanse ambassadeur is daar niet bij. "Veel mensen binnen de Indische gemeenschap hebben er nog grote moeite mee", zegt Jan Freeke van de Stichting Japanse Ereschulden, die opkomt voor de oorlogsslachtoffers.

Doop vindt toenadering tot Japan belangrijk. "Het verdriet is er en blijft, maar we delen in deze onrustige tijd, van oorlogsdreiging, veel dezelfde waarden als Japan. Het is belangrijk met elkaar in gesprek te zijn over hoe we voorkomen dat er weer oorlog komt."

Nationale Herdenking 15 augustus 1945

De Nationale Herdenking 15 augustus 1945 in Den Haag is vanaf 18.45 uur te volgen op NPO 1 en in de NOS-app.

Aanleiding voor de oproep tot verzoening van voorzitter Doop was zijn gesprek met de Japanse keizer Naruhito, die Nederland afgelopen juni bezocht. "Hij zei zich te realiseren dat mensen nog altijd verdriet voelen over wat er in de Tweede Wereldoorlog is gebeurd", zei Doop in NRC. "Ik voelde zijn oprechte medeleven."

Als hij praat met groepen uit de Indische gemeenschap, merkt Doop vaak behoefte aan een stap naar verzoening. Wat dat precies inhoudt, kan hij nog niet zeggen. "Daarvoor moeten we verder in gesprek. We gaan in ieder geval geen dingen overhaast doen."

Naar Japan voor verzoening

Verzoening hoeft niet per se vergeving te betekenen, zegt Joost van Bodegom van het Peace Exchange Program. Met dit programma konden slachtoffers van de oorlog in Nederlands-Indië tot vorig jaar een zogenoemde 'verzoeningsreis' maken naar Japan.

"Het doel was om door kennismaking met het huidige Japan en de Japanners tot verzoening te komen", zegt Van Bodegom. "Laten zien dat er veel goedwillende Japanners zijn."

Edje Zorgdrager (85) maakte in 2008 zo'n verzoeningsreis. Ze verloor als kleuter haar moeder in het kamp tijdens de Japanse bezetting en had jaren last van trauma's.

Tijdens de reis naar Japan werd Zorgdrager diep geraakt door een foto van een Japans jongetje en zijn overleden broertje na de atoombom op Nagasaki:

De verzoeningsreizen naar Japan zijn dit jaar gestopt, omdat de eerste generatie slachtoffers inmiddels op zo'n leeftijd is dat de Japanse regering het niet meer aandurft. Wel wordt er nagedacht over een vervolg voor de tweede en derde generatie.

Jongere generaties

August de Bats (27) is zoon van een Indische vader en Nederlandse moeder en is aangesloten bij Jong 1508, het jongerennetwerk van de Stichting Nationale Herdenking 15 Augustus 1945.

"Als derde en vierde generatie kijken we weer op een andere manier naar de geschiedenis", zegt hij. "We kijken hoe we de pijnpunten kunnen omzetten in veerkracht." Toen de Japanse ambassade in Den Haag hem en andere Indische jongeren een paar maanden geleden uitnodigden, besloot hij daarom te gaan.

"Het was een mooi, open gesprek", zegt De Bats. "De ambassadeur toonde besef van het pijnlijke verleden en wilde kijken hoe we de relatie kunnen versterken."

Praten kan helend werken, ervaarde De Bats. "In Nederland zijn niet heel veel Japanners, dus we kijken vaak vanuit een historisch perspectief, soms ook met vooroordelen, bijvoorbeeld dat het een conservatief land is, zonder ruimte voor dialoog. Het gesprek veranderde mijn beeld."

Financiële compensatie

Toch vindt een deel van de Indische gemeenschap dat Japan nog een stap moet zetten, voordat verzoening mogelijk is. Na de oorlog sloot Nederland twee verdragen met Japan, dat daarin akkoord ging met een eenmalige herstelbetaling van 10 miljoen dollar.

Daarmee werd Japan vrijgesteld van toekomstige schadeclaims. Wel maakte de premier van Japan in 1995 excuses voor het oorlogsleed dat het land had aangericht. Dat was voor veel mensen binnen de Indische gemeenschap niet genoeg.

De Stichting Japanse Ereschulden demonstreert al meer dan dertig jaar iedere maand bij de Japanse ambassade in Den Haag. De stichting wil dat Japan de Nederlandse slachtoffers financieel compenseert.

De stichting vond de oproep tot verzoening in NRC "een beetje eenzijdig", zegt bestuurslid Freeke. "Verzoening is één kant. De andere kant is financiële compensatie, die moet je daarin betrekken." Zonder compensatie zal de eerste generatie moeite houden met de eventuele aanwezigheid van de Japanse ambassadeur, denkt Freeke.

Financiële compensatie "is niet waar wij in de eerste plaats aan denken als het gaat om werken aan een gemeenschappelijke toekomst", zegt Doop. Ook De Bats ziet meer in dialoog en samenwerking. Hij zou het mooi vinden als de Japanse ambassadeur in de toekomst een krans legt bij de Nationale Herdenking. "Als erkenning van een nare geschiedenis."

Bekijk onze uitlegvideo van vorig jaar over het einde van de Tweede Wereldoorlog in voormalig Nederlands-Indië:

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

De politie heeft vanochtend de Markt in Ommen ontruimd om met zwaarbewapende agenten een man te kunnen oppakken die met een vuurwapen zou hebben gedreigd.

Op het moment van de ontruiming was op het plein vlak bij de Vecht een kleedjesmarkt gaande. Iedereen moest snel weg, terwijl de politie met zwaarbewapende agenten van de Dienst Speciale Interventies (DSI) de Markt opliep. Tegelijkertijd riep de gemeente op om niet meer naar het centrum van Ommen te komen.

Uiteindelijk werd de man in zijn woning aan de Markt aangehouden, meldt RTV Oost.

Ruzie in woning

Om 08.30 uur vanochtend kreeg de politie een melding dat twee mensen ruzie hadden in een woning in het centrum. "Een half uur later kregen we een melding dat iemand met een vuurwapen gezien zou zijn op de Markt", aldus de politie.

Verkopers op de kleedjesmarkt waren toen net hun spullen aan het uitstallen. "Ik ben die kant op gerend toen ik hoorde dat er iemand met een vuurwapen was", vertelt Judith Scholten, een van de verkopers. "Ik weet dat daarachter water is. Als er dan iemand rond gaat schieten, dan kan ik zo het water induiken."

"Ik had echt m'n hart in mijn keel", vervolgt Scholten. "Je hoort vaker in het nieuws dat er op een evenement wordt rondgeschoten of op mensen wordt ingereden. Het was heel erg schrikken."

Kinderen op de markt

Ook een aantal kinderen was op de Markt. "Er kwamen heel veel mensen die zeiden: weg, er is iemand met een vuurwapen", vertelt de kleine David. "We moesten gelijk achter de auto's staan. Uiteindelijk zijn we naar een restaurantje gegaan, maar daar moesten we ook weg."

Intussen bleek de man weer teruggekeerd te zijn naar zijn woning. Daar lukte het de DSI-agenten rond 11.30 uur om hem op te pakken. Naar het wapen wordt nog gezocht, laat een woordvoerder van de politie weten.

Afblazen

Na de gedwongen ontruiming rond 09.00 uur werd de kleedjesmarkt in eerste instantie afgelast, maar aan het einde van de ochtend konden de overgebleven verkopers toch weer aan de slag. De organisatie besloot dat iedereen die op de kleedjesmarkt stond, dit jaar geen standgeld hoeft te betalen.

Een Britse man heeft de "heilige graal" voor natuurhistorische verzamelaars bemachtigd. Bij een veiling in het Verenigd Koninkrijk bleek een opgezette kop van een vos een uitgestorven Tasmaanse tijger.

Volgens koper James Cranfield is de vondst erg bijzonder. Tasmaanse tijgers worden zelden te koop aangeboden. Er zou slechts één andere bekende opgezette kop van het beest bestaan.

Het prijskaartje steeg tijdens de veiling dan ook behoorlijk: van de geschatte waarde van 40 Britse pond (zo'n 47 euro) naar 60.000 pond (zo'n 70.000 euro).

Grappige wiebeloogjes

Volgens de veilingsmeester had de verkoper het beest gekocht op een antiekmarkt voor 50 Britse pond (58 euro). "Puur omdat hij de gekke wiebeloogjes die eraan vastzaten grappig vond", zei de veilingmeester. Door die plastic oogjes zouden mensen hebben gedacht dat het een vossenkop was.

Cranfield is een verzamelaar van beroep met een winkel vol rariteiten ten oosten van Londen. Hij begon te twijfelen aan de categorisering van het te veilen beest vanwege zijn tanden. "Ik heb dagen en slapeloze nachten besteed aan het vergelijken ervan", zei hij.

"Vossen en honden hebben zes bovenste snijtanden tussen de hoektanden, terwijl de Tasmaanse tijger, als buideldier, acht snijtanden heeft", aldus Cranfield. "Er is geen ander dier van vergelijkbare grootte of uiterlijk dat dat heeft."

Biedingsstrijd

Het werd nog even spannend. Net toen het bieden begon, kwam er een andere handelaar opdagen en ontstond er een flinke biedingsstrijd. Uiteindelijk kocht Cranfield het beest voor 60.000 Britse pond. "Ik ben geen rijk man, en dit is een duizelingwekkend bedrag, maar het is de heilige graal en er wordt al gezegd dat het 'onbetaalbaar' is."

De overblijfselen van de laatst bekende Tasmaanse tijger werden in 2022 gevonden in een kast in een museum in het Australische Tasmanië. De laatst levende Tasmaanse tijger is in 1936 in een dierentuin in Tasmanië gestorven.

De Tasmaanse tijger of Tasmaanse buidelwolf is geen tijger of wolf, maar een vleesetend buideldier. De kop lijkt op die van een hond, de strepen op de rug en staart doen denken aan een tijger. Het beest joeg op dieren van niet meer dan 10 kilo.

Cranfield wil nu via scans bevestigd krijgen dat de kop daadwerkelijk van de Tasmaanse tijger is. Daarna hoopt hij van de bijzondere vondst te kunnen genieten. Ook staat hij open om de kop uit te lenen aan musea of wetenschappelijke instituten.

"Omdat dit een belangrijke ontdekking is, hoop ik dat sommige musea geïnteresseerd zullen zijn om het in bruikleen te krijgen, zodat meer mensen dit ongelooflijke exemplaar kunnen zien", aldus Cranfield.

Bij Israëlische luchtaanvallen op Zuid-Libanon zijn elf mensen gedood, onder wie drie kinderen. Ook zijn negentien mensen verwond. Dat meldt het Libanese ministerie van Gezondheid.

De luchtaanval zou gericht zijn geweest op een woning aan de rand van het dorp Ansar en het dorp Deir El Zahrani. Ambulancepersoneel zoekt in het puin naar overlevenden.

Het Israëlische leger stelt dat het infrastructuur van Hezbollah heeft aangevallen "als reactie op acties tegen soldaten in de veiligheidszone".

Het getroffen gebied ligt ten noorden van de rivier de Litani. Ten zuiden van de rivier bezet het Israëlische leger Libanees grondgebied. Ondanks het staakt-het-vuren voert Israël er bijna dagelijks aanvallen uit.

De Libanese premier Salam heeft de Israëlische aanvallen veroordeeld en zei dat ze niet op de door Israël genoemde militaire infrastructuur waren gericht. "De gedode kinderen en vrouwen waren geen militaire doelen", stelt Salam in een post op X.

Dodelijkste aanvallen

Bij de serie Israëlische luchtaanvallen werd ook de strategisch gelegen Ali Taher-heuvel geraakt. Vanaf die heuvel is een groot deel van de stad Nabatiye te overzien. Het Israëlische leger hield de Ali Taher-heuvel achttien jaar bezet, totdat het zich in mei 2000 uit Libanon terugtrok.

De bombardementen van vandaag zijn de dodelijkste aanvallen sinds het door de VS bemiddelde staakt-het-vuren tussen Israël en Hezbollah. Dat ging op 20 juni in. Volgens het wankele bestand blijven Israëlische troepen in bezet Zuid-Libanon aanwezig totdat Hezbollah is ontwapend en het Libanese leger de controle overneemt.

Deze voorwaarden werden door Hezbollah verworpen. "De raamovereenkomst is een Israëlisch bevel, geschreven met Israëlische inkt, dat door de Libanese autoriteiten is ondertekend," zei Hezbollah-leider Qassem gisteren.

Kritiek van de VS

De Israëlische minister Katz van Defensie zei donderdag tijdens een bezoek aan de Israëlische troepen in Zuid-Libanon dat Israël zich niet zal terugtrekken totdat Hezbollah is ontwapend.

De VS vindt dat een permanente Israëlische militaire aanwezigheid in het gebied niet strookt met de verplichtingen die zijn vastgelegd in de deal met de Libanese regering.

De strijd tussen Israël en het door Iran gesteunde Hezbollah laaide weer op toen de militante groep raketten op Israël afvuurde, nadat Israël en de VS op 28 februari een oorlog waren begonnen tegen Iran. Daarop viel Israël het zuiden van Libanon binnen en voerde het luchtaanvallen uit, waarbij meer dan 4300 mensen om het leven zijn gekomen.

Wat is Hezbollah en wat willen ze?

Het belangrijkste doel van Hezbollah is de verdediging van Libanon tegen aartsvijand Israël. De groep werd begin jaren 80 opgericht met hulp van Iran met het doel om Israël uit Libanon te verdrijven. Israël hield toen grote delen van het zuiden van het land bezet.

De naam Hezbollah betekent letterlijk 'Partij van God'. De beweging is actief in grote delen van Libanon. Ze zijn in het zuiden van het land de belangrijkste politieke en militaire speler. Hezbollah biedt de achterban sociale voorzieningen, van medische zorg tot uitkeringen.

Tegelijk voert Hezbollah een gewapende strijd en wordt de beweging door veel westerse landen gezien als terroristische organisatie. Daarin maken sommige landen onderscheid tussen Hezbollah als politieke en als militante beweging. De Europese Unie zette in 2013 de militante tak van Hezbollah op de terreurlijst.

Het Werelderfgoedcentrum Waddenzee (WEC) in Lauwersoog verkeert in grote financiële problemen. Het moet een bedrag van 2,8 miljoen euro op tafel leggen, maar kan dat niet.

Het WEC hoopt nu dat gemeente en provincie bijspringen. Gebeurt dat niet, dan staat het voortbestaan van het prestigieuze centrum op het spel, blijkt uit interne documentatie waarover RTV Noord bericht.

Het WEC, gehuisvest bij de aanlegsteiger voor de veerboot naar Schiermonnikoog, ging open in april 2025. Het karakteristieke houten gebouw was bedoeld om het verouderde Zeehondencentrum Pieterburen een "duurzame toekomst" te geven.

In het gebouw worden nu niet alleen zeehonden opgevangen, maar is ook een permanente expositie over de Wadden te zien: de Wadden Experience.

De bouw van het WEC naar een ontwerp van de Deense architect Dorte Mandrup kostte 43,7 miljoen euro, bijna 17,4 miljoen meer dan begroot.

Ecologisch visitekaartje

Aanvankelijk waren er tal van loftuitingen. "Een parel op de grens van land en het Unesco Werelderfgoed Waddenzee", klonk het. Een ander sprak over "een ecologisch visitekaartje van Nederland".

Gaandeweg bleek dat de hoge bouwkosten het WEC als een molensteen om de nek hangen. April dit jaar meldde RTV Noord dat tal van bedrijven en organisaties tot acht maanden moesten wachten op de betaling van hun rekeningen. Zelfs de stratenmaker die de klinkers neerlegde voor de deur, was niet op tijd betaald.

In het krijt

Nu blijkt uit interne documenten dat het WEC voor 2,8 miljoen euro in het krijt staat bij bedrijven die het gebouw realiseerden. Het gaat onder meer om bouwondernemingen, onderaannemers, ingenieursbureaus en interieurbedrijven.

Het WEC zelf zegt zelf geen mogelijkheid te hebben om extra geld op tafel te leggen. De exploitatie van de waddenexpositie plus zeehondenopvang levert niet genoeg op. De opbrengsten uit onder meer entreegelden zijn ongeveer gelijk aan de kosten.

'Faillissement dreigt'

Het WEC probeert nu om een zogenoemd crediteurenakkoord te sluiten met de schuldeisers. Het voorstel is dat het centrum dan in ieder geval de helft van de uitstaande vorderingen betaalt.

Om aan de benodigde anderhalf miljoen euro te komen, vraagt het WEC de gemeente en provincie om bij te springen. Maar dat wordt lastig, want gemeente en provincie zeiden eerder dat ze alleen bereid te zijn geld op tafel te leggen als er een goedgekeurd crediteurenakkoord ligt.

Het WEC houdt hoop. "Echter", zo staat te lezen in de interne documentatie: "indien de vorderingen onverhoopt niet op deze manier kunnen worden afgewikkeld, valt een faillissement van de stichting WEC niet uit te sluiten".

Zorgvuldig

Gemeente en provincie geven geen commentaar. "Wij zijn alles zorgvuldig in kaart aan het brengen en kunnen op dit moment geen mededelingen doen", aldus een woordvoerder van gemeente Het Hogeland. De provincie Groningen uitte zich eerder in soortgelijke termen.

De veenbrand in het Belgische natuurgebied Hoge Venen, op tientallen kilometer van de grens met Zuid-Limburg, heeft inmiddels 1600 hectare natuur in de as gelegd, meldt de Waalse overheidsdienst. Daarmee is de huidige natuurbrand groter dan de grote brand in dit gebied in 2011.

De brand brak gistermiddag uit en verspreidt zich snel, met 5 tot 10 kilometer per uur. Volgens de Belgische brandweer breidt de brand zich nog steeds uit en is die nog niet onder controle.

Nederland stuurt twee Chinook-helikopters van Defensie naar het gebied. Die gaan helpen bij de brandbestrijding.

Vanuit de lucht is de omvang van de brand goed te zien:

De brand is moeilijk te bestrijden door de droge turfgrond. Bij langdurige droogte is turf, dat bestaat uit gedroogd veen van samengeperste plantenresten, zeer brandbaar en moeilijk te blussen, ook omdat branden ondergronds kunnen woeden.

Lastig te bestrijden

Het blussen kan nog extra worden bemoeilijkt doordat de wind vandaag uit een andere richting komt, zegt de Belgische brandweer. Ook is het een lastig begaanbaar gebied, aldus een brandweerofficier.

Bij de brandbestrijding worden meerdere blushelikopters ingezet. Ook brandweerkorpsen uit Duitsland en Belgisch Limburg helpen met blussen. Boeren uit de regio springen bij door met tractoren en watertanks bermen met water te besproeien.

Daarnaast heeft het Belgische leger drie Panther-brandweerwagens gestuurd. Deze hebben een capaciteit van 10.500 liter water en hun waterstraal heeft een bereik van 90 meter.

Bewoners in de buurt van het natuurgebied en bezoekers van de Hoge Venen worden door de autoriteiten opgeroepen de bossen te vermijden. Ook moeten mensen ramen en deuren gesloten houden. Meerdere wegen in de regio zijn afgesloten. Boven de gemeente Baelen, waar het natuurgebied onder valt, zijn grote rookpluimen te zien.

Dicht bij brand in Duitsland

De brand in België woedt op zo'n 35 kilometer afstand van de natuurbrand in het westen van Duitsland. Daar staat in de gemeente Hürtgenwald, op zo'n 20 kilometer van de grens bij Vaals, 400 hectare bos in brand. Het is de grootste brand ooit in de deelstaat Noordrijn-Westfalen. Gisteren werden rond de 2000 inwoners uit het dorp Gey geëvacueerd.

Volgens de lokale autoriteiten in Duitsland boekt de brandweer inmiddels vooruitgang met het bestrijden van de brand. "Gisteren ging het om een strijd en nu gaat het om gecontroleerd werk", aldus een lokale bestuurder. Het dorp Gey blijft echter vooralsnog ontruimd.

Munitie uit WO II

De bluswerkzaamheden bij Gey worden bemoeilijkt door munitie uit de Tweede Wereldoorlog die in het gebied ligt, bevestigde het Duitse ministerie van Binnenlandse Zaken eerder al. Volgens Duitse media zijn er ondertussen meerdere explosies gehoord.

Hoe de brand in de Hoge Venen is ontstaan, is nog niet bekend. Europa wordt al langere tijd geteisterd door natuurbranden. De regionale Limburgse omroep L1 meldt dat de branden voor rookoverlast zorgen in delen van Zuid-Limburg.

In Werkendam is een man (41) opgepakt die ervan wordt verdacht betrokken te zijn bij de gewelddadige dood van een andere man (52) vorig weekeinde.

Dat heeft de politie vanochtend bekendgemaakt.

Het slachtoffer werd in de nacht van vrijdag 7 op zaterdag 8 augustus om 01.30 uur zwaargewond gevonden in een pand aan de Merwestraat in het Brabantse dorp, meldt Omroep Brabant.

De man werd naar een ziekenhuis gebracht. Daar overleed hij later die nacht aan zijn verwondingen.

In hetzelfde pand heeft de politie vorige week zaterdag de 41-jarige verdachte aangehouden, zo maakte de politie vandaag bekend.

De politie heeft verder niet gezegd wat er is gebeurd en wat de relatie is tussen de twee. Wel is duidelijk dat de verdachte gisteren is voorgeleid aan de rechter-commissaris en langer blijft vastzitten.

Een jaar geleden rolde de Amerikaanse president Trump de rode loper uit voor de Russische president Poetin in Anchorage in Alaska. Sindsdien spreken Russische functionarissen over afspraken "in de geest van Anchorage", maar het blijft onduidelijk wat er toen is besproken. Sterker nog, volgens de Amerikaanse buitenlandminister Rubio is er geen enkele afspraak gemaakt.

De top eindigde abrupt, zonder gelegenheid voor vragen voor de pers en er kwam geen gezamenlijke slotverklaring. "De volgende keer in Moskou", zei Poetin. Tot een ontmoeting in Rusland kwam het echter niet en sindsdien is er geen diplomatieke voortgang geboekt, zien deskundigen.

'Houding VS onveranderd'

"Vorig jaar leek het erop dat Trump in handen was van Poetin", zegt Ruslandkenner Hubert Smeets. "Afgaande op wat er vooraf en na afloop werd gezegd, moest Oekraïne grondgebied en toekomstig NAVO-lidmaatschap opgeven."

Die houding is niet veranderd, zegt hoogleraar oorlogsstudies Frans Osinga. "Het komt erop neer dat Oekraïne concessies moet doen en dat er een bestand komt waarbij de VS in het ongewisse laat of het de veiligheid van Oekraïne gaat borgen."

"Volgens de Russen zelf is de geest van Anchorage dood, maar ik denk dat die er nooit is geweest", zegt Smeets. "Dat kon je zien aan de persconferentie en het gebrek aan een gezamenlijk communiqué na afloop."

Rusland naar binnen gekeerd

Daarmee is de situatie weer hetzelfde als voorheen, zegt hij. "Er is wel een fundamenteel verschil: er is in Rusland geen strategie meer waarin de VS een cruciale rol speelt."

"Vorig jaar leek Moskou heel sterk te gokken op een interventie van Trump ten gunste van Moskou en ten nadele van Oekraïne en Europa." Zo onderhandelde Trump zonder Europa op de hoogte te stellen en zette hij Oekraïne ondertussen in een zijkamer, zegt Smeets.

"Ik heb het gevoel dat Rusland nu een erg naar binnen gekeerde strategie heeft, waarbij ze de economische en fysieke vernietiging in Oekraïne willen verhevigen." Als voorbeeld noemt hij de aanvallen op graanlocaties. "Dat gaan we dit najaar merken, overigens ook in Nederland bij de bakker."

Positie Zelensky versterkt

Ook de frontlinie is vrijwel onveranderd, zegt Osinga. "Rusland heeft nu ongeveer evenveel grondgebied in handen als in het voorjaar van 2022. Dat is knap van Oekraïne, dat daarnaast ook de Russische logistiek enorm weet te frustreren door die heel effectief te bestoken. Daardoor stokt ook de aanvoer van munitie en voedsel aan de Russische zijde."

"Dat heeft de positie van Zelensky gesterkt", zegt Osinga. "Dat is een belangrijk signaal naar Trump toe, die het idee had dat Oekraïne gedoemd was te verliezen. Ook in Europa wordt gezien dat onze veiligheid samenhangt met de Oekraïense veiligheid. Oekraïne koopt strategische tijd voor Europa."

De NAVO heeft de kennis die Oekraïne heeft opgedaan nodig, zegt Osinga. "Zelensky staat er in die zin niet slecht voor, maar hij heeft wel een groot probleem als het gaat om ballistische raketten."

Trump zegde toe dat Oekraïne de Amerikaanse Patriot-raketten zelf mocht gaan maken, maar kwam daar enkele dagen later alweer deels op terug.

Zelensky vraagt al maanden aandacht voor het tekort aan Patriot-raketten. Door het gebrek hieraan vallen er steeds meer slachtoffers.

Stemming is veranderd

"Vorig jaar leek Zelensky klaar voor de slacht en dat is niet meer zo", zegt Smeets. "Hij is in staat gebleken om de deuren naar het Witte Huis open te houden, maar hij heeft er niet veel voor teruggekregen."

"Vorig jaar hoorde je her en der in Europa, en soms zelfs in Oekraïense kringen, dat men wel kon leven met een 'bevroren' frontlijn", zegt Smeets. "Een soort gewapende vrede, die economisch herstel voor Oekraïne mogelijk zou maken. Die stemming is er nu niet meer."

Hij ziet dat Rusland nu vooral inzet op het escaleren van de oorlog, waarbij ook de hulp van Noord-Korea aan Rusland niet meer geheimgehouden wordt.

"Ik denk dat Rusland eigenlijk geen andere strategie meer heeft dan de oorlog te escaleren", zegt Smeets, "doordat ze niet alleen meer mogelijkheden hebben dan Oekraïne om ballistische raketten te produceren, maar er ook meer kunnen produceren."

Poetins prestige

Oekraïne probeert ondertussen de druk op te voeren met droneaanvallen tot diep in Rusland, zegt Osinga. "Zelensky hoopt dat Poetin bakzeil moet halen vanwege de enorme aanvallen op Rusland, de stijgende kosten van de oorlog en de systematische aanvallen op de energie-infrastructuur met grote economische gevolgen en het feit dat daar militair weinig tegenover staat."

Het is de vraag of dat gaat werken, zegt Osinga. "Voor Poetin is het belangrijk om deze oorlog door te zetten, want zijn prestige is gekoppeld aan deze oorlog."

Goedemorgen! Onder meer premier Jetten spreekt vandaag bij de Nationale Indië-herdenking in Den Haag. In Birmingham strijdt Lieke Klaver om een medaille tijdens de finale op de 400 meter tijdens de EK atletiek.

Vandaag wisselen zon en wolken elkaar af en er is kans op buien, lokaal met onweer. Het kwik stijgt naar 23 graden in het noorden en 32 graden in het zuidoosten. De komende dagen stroomt minder warme lucht naar ons land en in de nieuwe week neemt de kans op regen en buien toe.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Voor de kust van het Indonesische eiland Flores is een zware aardbeving geweest met een kracht van 7,7. Die heeft meerdere mensen het leven gekost, melden lokale hulpdiensten. De autoriteiten hadden een tsunamiwaarschuwing afgegeven, maar die is inmiddels weer ingetrokken.

In het getroffen gebied waar de schokken van de aardbeving te voelen waren, wonen naar schatting 1,5 miljoen mensen. Op meerdere plekken op het eiland is schade gemeld. Door stroomuitval in steden en dorpen verloopt de informatievoorziening moeizaam.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Femke Broeders-Bol heeft vrijdag bij de EK atletiek in Birmingham op de 800 meter een bronzen medaille veroverd. Alleen de Zwitserse Audrey Werro en en de Britse Keely Hodgkinson waren sneller.

Broeders-Bol liep de afstand in een tijd van 1.55,54, precies dezelfde tijd als Ellen van Langen liep in 1992 op de Olympische Spelen in Barcelona. Zij won daarmee toen de gouden medaille.

"Echt geweldig, ik heb veel contact met Ellen", zei Broeders-Bol daarover. "Ze baalde zo dat ze niet bij de finale kon zijn. Zo'n legende is Ellen, mooi dat we samen het record hebben."

Fijne dag!

Zo'n veertig meisjes met roomwitte hoofddoeken boven blauwe jurken zitten gebogen over hun toetsen. Waarschijnlijk is het een van de laatste toetsen die ze maken in hun korte schoolcarrière. "Ik wil graag na groep 8 verder leren, maar dat mag ik niet", zegt Niloufar*.

Het is vandaag vijf jaar geleden dat de Taliban de macht overnamen in Afghanistan, na de dramatische val van de hoofdstad Kabul. Sindsdien mogen Afghaanse meisjes niet doorleren na hun twaalfde levensjaar. Het is het enige land ter wereld dat voortgezet onderwijs verbiedt voor vrouwen.

Volgens de Verenigde Naties worden daardoor bijna 2,5 miljoen meisjes en vrouwen veroordeeld tot de muren van hun huis. "We zien op dit moment in Afghanistan een van de ergste mensenrechtencrises in de wereld en de ergste crisis voor de rechten van de vrouw", zegt onderzoeker Fereshta Abbasi van mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch.

Gebroken beloftes

Tijdens de eerste regeerperiode van de Taliban, tussen 1996 en 2001, werden vrouwen ook op vergaande manieren uitgesloten. Toch was er tijdens vredesonderhandelingen tussen de Verenigde Staten en vertegenwoordigers van de Taliban in Qatar hoop dat het nu anders zou gaan. De Taliban beloofden onder meer dat ze vrouwen toegang zouden geven tot onderwijs.

"Maar in de afgelopen vijf jaar hebben ze laten zien dat het heel moeilijk is om beloftes van de Taliban te vertrouwen", aldus Abbasi. In maart 2022 werd onderwijs voor meisjes boven de 12 jaar gestopt. Officieel is het nooit verboden, maar de Taliban zeggen dat het niet veilig is voor vrouwen om naar school te gaan.

De hoofdlerares van de meisjesschool die we in Afghanistan bezochten, legt uit dat ze om die reden hoop blijft houden. "De overheid heeft beloofd dat ze met een oplossing zou komen", zegt ze. "Daarom blijven we onze studenten motiveren om na te denken over hun toekomst."

Ambitie in leven houden

Elk meisje in dit klaslokaal draagt een ID-kaart om haar hals. Daarop staan basisgegevens zoals haar naam, geboortedatum en groep vermeld. Maar bovenaan staat ook het beroep van haar dromen geschreven.

Masha wil dokter worden, staat er op haar kaartje. De hoofdlerares vertelt dat leerlingen, leraren en ouders wordt verteld dat ze het kind moeten aanspreken met de titel van hun droombaan. "We zeggen dan bijvoorbeeld: 'dokter Masha, haal wat eten'. Of: 'dokter Masha, maak je huiswerk'. Zo bevestigen we de ambitie die ze hebben."

Deze school wil de motivatie van de studenten niet breken door hen te vertellen dat ze niet verder kunnen leren. "Mijn oudere zus wil ingenieur worden", vertelt Niloufar. "Ik zeg tegen haar dat ze hoop moet blijven houden dat het mogelijk is." Voor haar ligt een tekening waarop ze zichzelf als arts heeft getekend.

Decreet op decreet

In de afgelopen vijf jaar stapelden de decreten die de rechten van vrouwen inperken zich snel op. Die kwamen rechtstreeks uit het ideologische machtscentrum van de Taliban in Kandahar. "De prioriteit zou moeten liggen bij het aanpakken van de hongersnood, maar prioriteit van leider Akhundzada is het berechten van vrouwen", zegt Abbasi van Human Rights Watch daarover.

Volgens de 'Wet op de bevordering van de deugd en de bestrijding van het kwaad' uit 2024, kortweg de deugdwet, moeten vrouwen zich volledig bedekken in het openbaar. Hun stem mag niet te horen zijn en ze mogen alleen met toestemming en onder begeleiding van een man naar buiten.

Volgens Abbasi is er geen reden te vinden voor deze wetgeving. "Op dit moment kan ik niet anders dan geloven dat ze vrouwen haten. De Taliban zijn een extremistische en misogyne groep."

Eerder verlaagden de Taliban de wettelijke leeftijd waarop meisjes mogen trouwen van 16 jaar naar wanneer ze de puberteit bereiken. Stilte bij een kind van rond de 11 jaar mag nu geïnterpreteerd worden als toestemming voor het huwelijk.

Ondergronds verzet

De Taliban zijn veel repressiever gebleken tijdens de tweede regeerperiode. Voor Afghaanse vrouwen bestond daarover nooit enige twijfel, ondanks gedane beloftes. Ze pakken daarom het verzet weer op.

Via ondergrondse scholen volgen vrouwen lessen die in elkaar zijn gezet door leraressen die hun baan hebben verloren. Ze doen dat soms letterlijk ondergronds, in de kelders van huizen.

We spraken met verschillende vrouwen die lessen volgen op zo'n geheime school die wordt gesteund met geld van onder anderen Nederlandse particulieren. "In het begin was ik bang om hier te komen", zegt Zara*. "Maar toen de lessen begonnen, verdween die angst."

Drie keer per week komt een groep vrouwen tussen de 15 en 25 jaar bij elkaar in de kelder van een woonhuis. De tijden verschillen, om niet te veel aandacht te trekken in de buurt.

Ook Bina* gaat erheen. "Ze hebben onze toekomst weggenomen", verzucht ze. "Maar door deze lessen te volgen, heb ik weer een beetje hoop gekregen."

* Uit veiligheidsoverwegingen zijn de namen van geïnterviewde meisjes en vrouwen aangepast.

Correspondent Devi Boerema reisde door Afghanistan om te zien hoe het land ervoor staat, vijf jaar na de machtsovername:

Met voeding, beweging, supplementen, vitamine-infusen, heel veel scans en onderzoeken en zelfs bloedtransfusie of stamceltherapie je leven zo lang mogelijk oprekken. Longevity komt overwaaien vanuit de VS. Wat zijn de gevaren hiervan?

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Verslaggever van Nieuwsuur Lune van der Meulen dook in de hype. Inmiddels zijn er tientallen bedrijven in Nederland die mensen helpen langer in leven te blijven.

Artsen in de ouderenzorg zijn daar bezorgd over. Gezond ouder worden begint niet bij een scan waarmee het hele lichaam in kaart wordt gebracht of met een infuus vol vitamines. Hoe word je wel gezond oud?

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Marco Geijtenbeek

Voor de kust van het Indonesische eiland Flores is een zware aardbeving geweest met een kracht van 7,7. Die heeft aan zeker 38 mensen het leven gekost, melden lokale autoriteiten. Ook raakten zeker zes mensen gewond en worden twee personen vermist. Mogelijk liggen er nog meer slachtoffers onder het puin.

Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken laat weten dat er nog geen meldingen over Nederlandse slachtoffers zijn binnengekomen.

BPBD, de rampendienst van Indonesië, zegt bezig te zijn met het bevrijden van mensen die vastzitten in ingestorte gebouwen. Ongeveer 2000 inwoners uit de regio Nagekeo zijn geëvacueerd, meldt de reddingsdienst van Indonesië bij lokale media.

In Maumere, de grootste stad van het eiland, vielen veel doden. In de haven van de stad stortte een deel van een gebouw in, waarna mensen die in een wachtruimte zaten onder het puin bedolven raakten. Op videobeelden is te zien dat een loopbrug richting een veerboot instortte en in het water terechtkwam. Mensen werden hierdoor in het water geslingerd.

Tsunamiwaarschuwing

Het Indonesische weer- en aardbevingsinstituut BMKG had ook een tsunamiwaarschuwing afgegeven. Nadat bleek dat de tsunamigolven niet hoger waren dan een meter werd deze drie uur na de eerste schok weer ingetrokken. Veel mensen waren toen al op de vlucht geslagen.

De beving vond rond middernacht (Nederlandse tijd) plaats. Het epicentrum van de beving lag op zo'n 68 kilometer ten noordwesten van de plaats Ende. Na de beving zijn er meer dan honderd naschokken geweest met een kracht tot 6,1, aldus het hoofd van het BMKG.

In het getroffen gebied waar de schokken van de aardbeving te voelen waren, wonen naar schatting 1,5 miljoen mensen. Dat meldt de Amerikaanse geologische dienst USGS. Op meerdere plekken op het eiland is schade gemeld. Door stroomuitval in steden en dorpen verloopt de informatievoorziening moeizaam. Ook belemmert het de reddingswerkzaamheden.

Persbureau AP meldt dat patiënten uit verschillende ziekenhuizen werden geëvacueerd na de aardbeving. Ook bracht het ziekenhuispersoneel apparatuur naar buiten, zoals bedden, infusen en zuurstofcilinders.

Door de beving stortten meerdere gebouwen in:

Het eiland Flores, waar in totaal 1,9 miljoen mensen wonen, maakt deel uit van de Indonesische provincie Oost-Nusa Tenggara.

Het westelijke deel van het eiland, waar de plaats Labuan Bajo ligt, is een populaire toeristische bestemming. Het is een bekende plek voor duik- en snorkeltochten en voor een bezoek aan het Nationaal Park Komodo. Daar leeft de komodovaraan, de grootste levende hagedis op aarde.

Flores is een van de meer dan 17.000 eilanden waaruit Indonesië bestaat. In Indonesië komen geregeld vulkaanuitbarstingen en aardbevingen voor. Het eilandenrijk ligt op de zogenoemde Ring van Vuur, een hoefijzervormig gebied met veel seismische activiteit door schuivende tektonische platen.

De Italiaanse politie heeft drie schilderijen teruggevonden die vijf maanden geleden uit een museum bij Parma waren gestolen. Het gaat om kunstwerken van de Franse meesters Renoir, Cézanne en Matisse, die samen meer dan 9 miljoen euro waard zijn.

Bij een huiszoeking trof de politie de kunstwerken aan. Ze zaten in een kartonnen doos die in een gangkast stond. Vijf verdachten zijn aangehouden. Ze komen uit Moldavië en wonen in de regio van Parma.

Het museum waar de werken werden gestolen, de Fondazione Magnani Rocca, ligt op zo'n 20 kilometer van Parma. Het privémuseum, in 1977 opgericht door een kunstverzamelaar, herbergt één van de belangrijkste moderne kunstcollecties van Italië en heeft werken van onder anderen Dürer, Rubens, Van Dyck, Goya en Monet.

Drie minuten nodig

Camerabeelden legden de kunstroof afgelopen maart vast. De dieven wisten precies waar ze moesten zijn. Ze hadden een tractor gebruikt om de poort open te breken, en hadden maar drie minuten nodig om de werken mee te nemen en te ontsnappen door de museumtuinen.

Het meest waardevolle gestolen schilderij was het aquarelwerk Stilleven met kersen (1885-1887) van Cézanne, geschat op 6 miljoen euro. Ook meegenomen waren De Vissen (1917) van Renoir met een geschatte waarde van 3 miljoen euro en Odalisk op het terras (1922), een aquatint van Matisse ter waarde van 20.000 euro.

Volgens het museum zit een georganiseerde bende achter de diefstal. Het zou gaan om een bende van mannen uit Moldavië. De mannen worden naast de kunstroof ook verdacht van diefstallen bij woningen en bedrijven. In het huis werden namelijk ook andere gestolen objecten gevonden, ter waarde van duizenden euro's.

Op de plaats delict in het museum werd belangrijk bewijsmateriaal gevonden: een pikhouweel en een brandblusser, waarvan de serienummers waren verwijderd. Forensisch experts wisten deze nummers te achterhalen, waardoor de voorwerpen konden worden herleid tot een appartementencomplex.