NOS Nieuws - Algemeen

Goedemorgen! In Amsterdam begint vandaag de WorldPride. En in Rotterdam vindt het jaarlijkse Zomercarnaval plaats.

Eerst het weer: vandaag zijn er flinke zonnige perioden en loopt bij een matige westenwind het kwik op naar 24 graden in het noordwesten tot 29 graden in Limburg. Vanavond en vannacht neemt de bewolking toe, morgen trekken van west naar oost buien over het land, het wordt dan zo'n 21 graden. Vanaf dinsdag veel zon en oplopende temperaturen.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

In het zuidwesten van Frankrijk zijn 141.000 mensen geëvacueerd vanwege natuurbranden. De brandweer in de departementen Gironde en Landes krijgen daarom ondersteuning van inmiddels 1000 militairen. Door de rook is in de stad Bordeaux een luchtvervuilingswaarschuwing afgegeven.

De Spaanse autoriteiten melden gunstigere omstandigheden om de brand bij Madrid te bestrijden. De temperaturen zijn gedaald, de wind is gaan liggen en de luchtvochtigheid is toegenomen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Deze week sluit na 183 jaar het wegrestaurant De Molshoof bij het Limburgse Kelper-Oler. Bijna elke vrachtwagenchauffeur kent het. Ze parkeerden er, aten en douchten en maakten een praatje.

"Ik kom hier al 64 jaar", zegt een van de gasten. "Hier heb ik mijn eerste pilsje gedronken voor 80 cent."

In de video hieronder vertellen mensen wat 'Biej Bolle' voor hen betekent:

Fijne dag!

Een AI-programma van het bedrijf OpenAI dat per ongeluk inbrak bij een concurrent, zou dagenlang zijn gang hebben kunnen gaan zonder dat de eigenaar iets doorhad. Dat schrijft het Britse persbureau Reuters in een reconstructie op basis van anonieme bronnen.

Afgelopen week maakte OpenAI bekend dat een AI-programma was losgebroken uit zijn testomgeving. In een poging om de opdracht te voltooien die het van de programmeurs had gekregen, hackte het programma het AI-platform Hugging Face, waar ontwikkelaars programma's en databestanden kunnen delen.

Oprichter Thomas Wolf van Hugging Face zegt dat zijn bedrijf op 20 juli contact zocht met OpenAI om te bespreken wat er was gebeurd. De anonieme bronnen zeggen dat het AI-programma al vanaf 9 juli verdacht gedrag toonde en ook de hack toen al dagen oud was.

Geheime aantekeningen

Al die tijd zou OpenAI volgens de berichtgeving van Reuters niet door hebben gehad waar zijn programma mee bezig was. Pas afgelopen weekend, toen medewerkers de vele voortgangsnotities van het programma doorplozen, ontdekte men dat de regels waren overtreden.

De bronnen melden dat er opvallende dingen gevonden werden: zo zou het programma voor een toekomstige versie van zichzelf aantekeningen hebben achtergelaten hoe veiligheidsprotocollen te omzeilen waren.

Uiteindelijk ging het helemaal mis tussen 11 en 13 juli en brak het programma in bij Hugging Face. Toen het platform daar op 16 juli een blog aan wijdde, had OpenAI door daar verantwoordelijk voor te zijn.

Gat in beveiliging gevonden

OpenAI , het bedrijf achter het populaire ChatGPT, had voor de proef een AI-agent ingezet, een computerprogramma dat zelfstandig taken kan uitvoeren zoals veiligheidsproblemen zoeken. Door zo een gat in de beveiliging te vinden kon het programma de testomgeving verlaten en toegang tot het internet vinden.

In reactie tegen Reuters zegt OpenAI dat de berichtgeving "meerdere onjuistheden bevat", zonder in detail te treden. Het bedrijf zegt later met een rapport te zullen komen over wat er is gebeurd.

Hugging Face zei eerder het incident bij de politie te hebben gemeld. Beide bedrijven werken samen om het geval verder te onderzoeken.

Opnieuw is een Frans museum slachtoffer geworden van een kunstroof. Dit keer was het raak in het museum in de plaats Châtillon-sur-Seine. Gisteren namen dieven een gouden halsketting van 2500 jaar oud mee uit Musée du Pays Châtillonnais.

Het gaat om een massief gouden halsring die ruim zeventig jaar geleden werd gevonden in een grafheuvel. De gestolen torque weegt 480 gram.

In november en vorige week zaterdag probeerden inbrekers ook al toe te slaan, maar die pogingen mislukten. Dit keer kwamen ze op klaarlichte dag via de receptie binnen. Volgens de directeur hadden ze zich verkleed als toeristen en konden ze ondanks alle beveiligingsmaatregelen het juweel bemachtigen. Ze sloopten de vitrine en gingen er via de hoofdingang vandoor.

Gevleugelde paardjes

De torque is een van de topstukken van de Schat van Vix. In het plaatsje Vix werd in 1953 een grafheuvel ontdekt met een ruimte waarin het lichaam lag, mogelijk van een prinses of priesteres. Het lag opgebaard op een strijdwagen en was voorzien van gouden sieraden, waarvan de halsring het meest in het oog sprong. Aan beide uiteinden zijn gevleugelde paardjes verwerkt.

Het belangrijkste onderdeel van de Schat van Vix werd niet gestolen: een enorm bronzen mengvat om water en wijn te mengen. Het gevaarte is 1,65 meter groot en weegt 208 kilo.

Klap voor erfgoed

In Frankrijk waren vorig jaar enkele grote museuminbraken. Zo werd in het Louvre in Parijs voor tientallen miljoenen euro's aan kroonjuwelen gestolen. In Limoges namen inbrekers voor 9,5 miljoen aan porselein mee.

De Franse minister van Cultuur Pégard noemt de laatste diefstal van een nieuwe klap voor het erfgoed van Frankrijk. Ze vreest dat het een verwoestende diefstal wordt, omdat er een grote kans is dat het goud wordt omgesmolten. Maandag presenteert Pégard plannen om de beveiliging van musea in Frankrijk te verbeteren.

In het centrum van Rotterdam barst het vanmiddag van de glitters, veren en muziek tijdens het jaarlijkse Zomercarnaval. Honderdduizenden bezoekers kijken naar een kleurrijke optocht van zo'n dertig carnavalsgroepen. Voorop dansen de zogeheten King en Queen, die laatste is dit jaar na aangepaste regels voor het eerst een moeder.

Queen Mireyna Richardson droomde al haar hele leven van de rol als koningin tijdens het Zomercarnaval, maar nadat ze twee zoons had gekregen leek dat onmogelijk. "In de regels stond dat moeders niet mee mochten doen aan de verkiezing, dus die droom moest ik loslaten", vertelt Richardson.

Tot vorig jaar. De organisatie van het Zomercarnaval vond de regel niet meer passen bij deze tijd en daarom werd die geschrapt. Saïna Lucio van Stichting Zomercarnaval: "We merkten dat vrouwen met kinderen ook mee wilden doen. Vroeger bestond de angst dat een queen haar taken niet goed kon uitvoeren als bijvoorbeeld haar kinderen ziek zijn. We hebben nu ook een runner up, een tweede queen, dus die kan het dan ook overnemen".

Door de aangepaste regels kon Mireyna Richardson dit jaar dus toch meedoen en ze won. "Ik ben zo blij dat ik kan laten zien dat ik als moeder en eigenaar van drie kinderopvanglocaties ook het Zomercarnaval kan representeren."

In deze video vertellen de Queen en King over hun motivatie om mee te doen aan de verkiezing:

Het Zomercarnaval wordt dit jaar voor de 42ste keer gehouden. Naast de straatparade is er voorafgaand ook een wedstrijd voor brassbands, de Battle of the Drums, en een kinderparade.

Het feest heeft invloeden uit carnavaltradities van onder andere de Antillen, Kaapverdië, Suriname en Spanje. Door deze culturele diversiteit is het Zomercarnaval in Rotterdam in 2023 door Unesco erkend als immaterieel erfgoed.

Ieder jaar wordt een King en een Queen gekozen, die het Zomercarnaval onder de aandacht brengen. In veel landen met een carnavalstraditie is er zo'n soort rol. Organisator Saïna Lucio: "Op Curaçao wordt ieder jaar een prins en een pancho gekozen die het carnaval openen." De pancho draagt samen met de prins de sleutel van de stad tijdens het carnaval.

Ook een King

Sinds 2022 wordt in Nederland ook een King Zomercarnaval gekozen. Ook dat heeft volgens de organisatie te maken met een veranderde tijdsgeest. Lucio: "Als je jonge mensen wil blijven betrekken bij het carnaval, moet je ook naar hen luisteren. Het eerste jaar liep het echt storm."

Voor de King van dit jaar, Shayron Tremus, betekent het een kinderdroom die uitkomt. "Als kind deed ik ieder jaar met mijn oma mee met het Zomercarnaval. Urenlang plakten we glitters op onze kostuums. Ieder jaar zag ik de koningin en mijn oma zei: 'Ooit sta jij daar ook'. Ik wist alleen niet hoe, want er waren toen alleen nog vrouwen."

Zijn oma kan het niet meer meemaken, maar Tremus staat na de aangepaste regels van 2022 dit jaar dus toch voorop in de Straatparade. "Voor mij betekent het Zomercarnaval alles. Jezelf zijn en je cultuur vieren."

Zomercarnaval bij de NOS

De Straatparade van het Zomercarnaval in Rotterdam is vanaf 12.15 uur live te zien op de site en app van de NOS. Vanaf 19.30 uur is op NPO 1 een uitzending te zien over de voorbereidingen, vanaf 20.30 uur zijn de hoogtepunten te zien van de straatparade. Dit wordt gepresenteerd door Evita Mac-nack.

Bij de WorldPride, die vandaag van start gaat in Amsterdam, draait het om jezelf kunnen zijn als lhbti+'er. Toch geldt dat niet voor veel queer-jongeren op school, op straat of zelfs thuis. Ze voelen zich er niet veilig. Dat blijkt uit een vragenlijst van NOS Stories die werd ingevuld door zo'n 8000 lhbti+-jongeren tussen de 13 en 19 jaar.

Ruim de helft van deze jongeren zegt dat hun ouders niet weten dat ze bijvoorbeeld homo, lesbisch, bi of trans zijn. Een deel durft het niet te vertellen, omdat ze bang zijn dat ze het niet zouden accepteren.

Een kwart van de respondenten geeft daarnaast aan zich niet veilig te voelen bij één of beide ouders.

Enkele van deze jongeren doen in de volgende video anoniem uitgebreid hun verhaal.

Een van hen vertelt: "Ik ben uitgemaakt voor een straf van God, een genetische mislukkeling en iets wat eigenlijk niet zou horen te bestaan."

Een andere jongere heeft nog niets aan haar ouders verteld. Ze zegt dat haar ouders al fel reageren als er in een tv-programma een koppel langskomt met mensen van hetzelfde geslacht. "Als ze al zo reageren op vreemden, hoe gaan ze reageren op hun eigen dochter?"

Belangenvereniging COC schrikt van de cijfers. "Het is heel verdrietig dat zoveel jongeren zich niet veilig voelen bij hun ouders om lhbti+ te zijn."

Ook het COC hoort dat jongeren er vaak lang over doen voor ze het aan hun ouders vertellen, uit angst voor de reactie. Maar, benadrukken ze, vaak is die angst niet terecht. "Want veruit de meeste ouders accepteren uiteindelijk wél dat hun kind lhbti+ is."

Uitgescholden op school

Ook op school vinden veel lhbti+-jongeren het moeilijk om zichzelf te zijn. Vier op de tien lhbti+'ers die de vragenlijst invulden, voelen zich er niet veilig. Meer dan de helft van de respondenten zegt dat er regelmatig negatieve opmerkingen worden gemaakt over lhbti+'ers.

"Ik weet dat als ik naar school ga, de kans dat ik word uitgescholden, elke dag aanwezig is. Al sinds de eerste klas heb ik moeten vechten", vertelt een van hen.

Een andere jongere zegt: "Je hebt bij mij op school lhbti+-mensen die er wat meer open in zijn. Als die in de gang lopen, worden ze uitgescholden en weleens geduwd. Ik denk dan: oké, mooi dat jullie dat over mij niet weten."

Het COC noemt de cijfers "heel triest" en benadrukt dat scholen wettelijk verplicht zijn om te zorgen dat lhbti+ scholieren zich veilig voelen. "Het is heel belangrijk dat ze altijd optreden als er gescholden en gepest wordt en dat docenten duidelijk maken dat ze lhbti+-jongeren steunen."

Chosen family

Op straat voelen zes op de tien lhbti+-jongeren die de vragenlijst invulden, zich niet veilig. Bijna de helft van de respondenten krijgt er soms negatieve opmerkingen en drie op de tien jongeren zeggen soms te maken te krijgen met agressie op straat. "Je wordt gewoon uitgescholden, je wordt aangevallen, je wordt achternagezeten. Bij mij thuis ben ik al bang om te zijn wie ik ben en in de buitenwereld ook", zegt een jongere tegen NOS Stories.

Volgens het COC is er wel hulp mogelijk voor lhbti+-jongeren die het thuis of op school moeilijk hebben. "Voor een luisterend oor kun je ook vertrouwelijk terecht bij een hulplijn van het COC, zoals Switchboard of bij Genderpraatjes. Als je meer mensen zoals jij wilt leren kennen, kun je je bijvoorbeeld ook aansluiten bij de GSA (Gender and Sexuality Alliance) op je school, dat zijn clubjes van lhbti+-jongeren en hun vrienden."

Sommige jongeren die NOS Stories sprak, vertellen dat ze er niet alleen voor staan. Een van het heeft het over een zelfgekozen familie: "Als er iets is dat heel vaak terugkomt in de community, dan is het wel chosen family. Het gaat niet altijd je moeder zijn, het gaat niet altijd je zus zijn. Maar dan is het je beste vriendin van wie je weet dat ze dag en nacht voor je klaar staat."

Verantwoording

NOS Stories verspreidde via zijn socialemediakanalen een vragenlijst over hoe het is voor jongeren om nu lhbti'er te zijn. Deze vragenlijst is ingevuld door 8019 respondenten in de leeftijdscategorie 13-19 jaar. Dit is geen representatief onderzoek, maar geeft wel inzicht in wat lhbti-jongeren meemaken.

Hij had eigenlijk een veel scherpere speech voor ogen gehad, verklapte Donald Trump bij het White House Correspondents' Dinner. Maar omdat het gala-avondje drie maanden geleden was verstoord door een mislukte aanslag, wilde hij nu milder zijn, beloofde hij.

"Fijn om hier te zijn. Ik zie veel mensen die ik leuk vind - en sommigen totaal niet - maar ik respecteer jullie allemaal", begon hij. "We zijn tegen politiek geweld. We geloven in vrijheid van meningsuiting: een meningsverschil beslecht je niet met kogels maar met debat."

Maar die verzoenende toon hield hij niet lang vol. Al snel kwam het weer tot beschuldigingen van nepnieuws, gevit op verslaggevers en beledigende opmerkingen over Democratische politici. Het publiek liet de meanderende opmerkingen wat verveeld over zich heenkomen.

Correspondent Ryan Hermelijn was in de zaal:

"De beveiliging van het evenement was zichtbaar aangescherpt. Er was maar één ingang waar je naar binnen mocht, daar stonden honden, metaaldetectors en Secret Service-agenten met machinegeweren. Je moest een persoonlijke QR-code en een identiteitsbewijs laten zien.

Jarenlang boycotte Trump het evenement, waarbij de president de pers op de hak neemt en andersom. Omdat er dit keer geen stand-upcomedian kwam, was het vooral de president die mocht uitdelen. Toch moest hij ook enigszins incasseren. Via een met AI gemaakte videoboodschap onderstreepte een van de Founding Fathers het belang van een vrije pers, die niet moet worden gehinderd door de overheid. En zo waren er nog een paar subtiele plaagstootjes die het Witte Huis opriepen de aanvallen op de persvrijheid te staken.

Aan het begin leek Trump daar gehoor aan te geven, hij begon met een reeks complimenten aan verschillende journalisten en onderstreepte het belang om het evenement over te doen, omdat het de vorige keer zo gewelddadig werd verstoord. Maar het duurde niet lang of hij opende de aanval op beroemdheden, Democratische politici, maar ook journalisten die volgens hem verantwoordelijk waren voor fake news."

De president analyseerde schijnbaar voor de vuist weg zijn complexe haat-liefderelatie met de pers. Hij verklapte dat Witte Huiswoordvoerders aanvankelijk interviewverzoeken standaard hadden afgewimpeld en hij daarom zijn directe telefoonnummer maar was gaan uitdelen. "Ik word om de 3,7 minuten gebeld", lachte hij. "Meestal druk ik ze weg, maar soms neem ik op."

"Als je niet met de pers praat, krijg je altijd een slecht verhaal", redeneerde hij hardop. "Als je ze wel spreekt, heb je ten minste nog een kans dat het een goed verhaal wordt." Het leverde hem instemmend applaus op van de zaal.

Toch werd hij naar eigen zeggen constant verkeerd begrepen. "Wat ik heb geleerd over de pers: je moet niet sarcastisch doen. Ik ben een sarcastisch persoon en dan heb je slechte mensen die het opschrijven zoals ik het zeg."

Beledigingen

De ongemakkelijk relatie werd goed geïllustreerd toen er voorafgaand aan de speech prijzen werden uitgedeeld voor de beste nieuwsverhalen van het afgelopen jaar. Schouderophalend reageerde Trump op de mededeling dat berichtgeving over zijn relatie met zedendelinquent Epstein in de prijzen viel. "Mag ik daar voortaan over meedenken?", grinnikte hij.

Het bewees naar zijn mening alleen maar het idee dat hij de media juist goede kijkcijfers en krantenabonnementen oplevert. "Als ik er niet meer ben, gaan jullie failliet. Over wie moet je dan berichten? Niemand geeft ene reet om iemand anders. The New York Times had gisteren vijf verhalen over mij."

En passant vervlocht hij wat oude beledigingen in zijn praatje, over nep-CNN, de falende New York Times, Witte Huis-correspondent Kaitlan Collins die te weinig lacht of Don Lemon die de domste man op tv zou zijn. Ook behandelde hij het overgewicht van politieke rivalen, de vergeetachtigheid van Biden en kritiek van Bruce Springsteen, die zijn beroemdste lied beter Bored in the USA kon noemen.

Mop

Die oude deuntjes konden allemaal op weinig interesse uit de zaal rekenen. Zijn grootste lach kreeg hij met een mislukte mop over de hoge leeftijd van politici in de VS. "Een senator kreeg een bericht van zijn vrouw: 'Als je thuiskomt, kom dan snel boven en bedrijf de liefde met me.' Zegt hij: 'Allebei gaat niet lukken'."

Omdat de punchline niet lekker landde, zag Trump zich tot zijn frustratie genoodzaakt de clou uit te leggen. Vertwijfeld gaf hij zijn poging maar op, "terwijl ik dit het enige echt grappige vond in deze hele domme toespraak", verzuchtte hij. Die laatste ontboezeming leverde wel gelach op.

Stroeve relatie of niet, Trump sprak zijn voornemen uit ook volgend jaar weer te komen, "tenzij jullie nog gemener worden". En misschien nog wel vaker, gezien het petje waarmee hij - wellicht sarcastisch - aankondigde voor een ongrondwettelijke derde termijn te gaan: Trump 2028.

"Allemaal bedankt voor een interessante avond", sloot hij uiteindelijk af. "Ik wist niet wat ik kon verwachten - maar het was veel erger dan ik vooraf had gedacht."

Venezuela is van plan uit het Internationaal Strafhof in Den Haag te stappen. Buitenlandminister Plasencia heeft dat aangekondigd op X.

Plasencia zegt dat zijn land het vertrouwen in het hof heeft verloren vanwege "politieke aanvallen op het Venezolaanse volk en de Venezolaanse staat". Het Strafhof onderzocht sinds 2020 of leden van het regime in Caracas zich schuldig hebben gemaakt aan misdaden tegen de menselijkheid.

Ook zou het hof "geografische vooringenomenheid" vertonen, door vooral zaken uit Afrika en Latijns-Amerika te behandelen. Eerder dit jaar verlieten Niger, Mali en Burkina Faso al het Strafhof omdat het een "instrument van neokoloniale onderdrukking" zou zijn.

De VS, altijd al kritisch op deze internationale rechters, zei recent het Strafhof "steen voor steen te willen afbreken". Het Witte Huis zou de druk op landen willen gaan opvoeren om ook uit het Strafhof te stappen. De Venezolaanse plannen om te vertrekken dateren al vanuit december, nog voordat de VS na de ontvoering van leider Maduro meer toenadering zocht tot zijn opvolger Rodríguez.

Hoofdaanklager ontslagen

Het Strafhof onderzoekt de meest ernstige misdrijven wereldwijd, zoals genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.

De bekendmaking van Venezuela's plannen komt op de dag dat de hoofdaanklager van het hof, Karim Khan, uit zijn functie werd gezet wegens grensoverschrijdend gedrag. Op een bijeenkomst in New York stemden 82 van de 125 lidstaten voor zijn vertrek, nadat een ondergeschikte hem had beticht van seksuele intimidatie en machtsmisbruik.

Khan houdt vol onschuldig te zijn. Zijn advocaten spreken er schande van dat hij niet de kans heeft gekregen zich te verdedigen tegen de aantijgingen. Ze noemen het een politiek en oneerlijk besluit en willen het ontslag juridisch aanvechten.

In het Engelse Oxford is de eerste proefpersoon ingeënt met een experimenteel vaccin tegen de Bundibugyo-variant van ebola. Momenteel veroorzaakt een uitbraak daarvan veel slachtoffers in de Democratische Republiek Congo, omdat er nog geen vaccin tegen bestaat.

In deze eerste ronde zullen vijftig gezonde mensen tussen de 18 en 55 jaar worden geïnjecteerd met het vaccin om te kijken of het niet schadelijk is. Ze zullen niet worden blootgesteld aan ebola, maar de onderzoekers kunnen aan de hand van de antistoffen die ze ontwikkelen wel zien hoeveel bescherming het biedt tegen de ziekte.

Later zullen ook in Congo zelf mensen het middel toegediend krijgen. Er zijn nog drie andere vaccins in ontwikkeling, dat van de universiteit van Oxford is het eerste dat deze fase van testen in mensen haalt.

600.000 doses klaar

Sinds eind april zijn er in Congo en buurland Uganda ruim 2500 gevallen van ebola vastgesteld, meer dan duizend patiënten zijn overleden.

Als dit vaccin werkt en er geen gezondheidsrisico's zijn, is het meteen klaar om te worden ingezet: in afwachting van goedkeuring zijn er al 600.000 doses aangemaakt.

In de buurt van Doornenburg, in Gelderland, zijn vissers gisteravond over een fosforgranaat gereden. Kort daarna begon de granaat te roken en vloog hij in brand.

Rond 20.45 uur reden de vissers met een kar waarop hun boot lag over een strandje. Nadat ze over de granaat waren gereden, belden ze 112.

Korte tijd laten kwamen politie, brandweer en een explosievendeskundige naar het strandje. Vlak bij de brandende granaat lag nog een andere fosforgranaat. Ze kwamen bloot te liggen omdat het water van de Rijn erg laag staat.

Fosfor is erg brandbaar. Zolang het materiaal nat is, is er vrij weinig aan de hand. Als fosfor opdroogt en met lucht in aanraking komt, kan het uit zichzelf gaan branden.

Details over de granaten in Doornenburg zijn niet bekend. Vermoedelijk gaat het om explosieven uit de Tweede Wereldoorlog.

In delen van Nederland was rond 22.30 uur een vuurbal aan de hemel te zien. Onder meer vanuit Amsterdam, Utrecht, Almere, Dronten, Arnhem en het Friese Gaastmeer kwamen berichten van mensen die het bijzondere fenomeen in de avondschemering zagen.

Volgens satellietdeskundige Marco Langbroek van de TU Delft gaat het om een satelliet van Elon Musks SpaceX die terugkeerde in de atmosfeer, Starlink 1541. "Hij kwam boven Engeland de atmosfeer binnen en begon daar op te breken en op te branden. Dat gebeurt doorgaans op hoogtes tussen de 90 en 50 kilometer."

Bekijk hier de beelden van de vuurbal:

Langbroek zag hem zelf bij Texel over komen. "De re-entry was wel voor deze nacht verwacht, maar omdat er een onzekerheid van vier uur was, was moeilijk te voorspellen wanneer precies. Ik zat zelf met enkele mensen op het dek van een zeilschip toen we het zagen, geheel bij toeval."

"Er was ook nog minutenlang een dampspoor in de atmosfeer te zien. Dat zijn microscopische metaaldeeltjes die in de bovenste delen van de dampkring worden achtergelaten."

Iets bijzonders gezien? Deel het met de NOS via NOS Ooggetuige

Sterrenkundige Lucas Ellerbroek zag de vuurbol boven Amsterdam. "Hoe groter zo'n stuk ruimtepuin was, hoe meer vuur je ziet", legt hij uit. "Een paar maanden geleden zagen we nog een brokstuk van het ISS, dat geeft dan best een lichtspektakel."

Ellerbroek verwacht dat er morgenochtend meer duidelijkheid komt of de satelliet volledig is vergaan bij de terugkeer naar aarde. "Als er nog een restant is, dan ligt dat op de grond ergens. Aan de hand van de meldingen kun je zien wat het pad is geweest, dan kun je herleiden waar iets kan zijn neergekomen."

Langbroek gaat daar nu niet van uit. "Hij is waarschijnlijk helemaal opgebrand, al kun je nooit helemaal uitsluiten dat er toch wat brokstukken overgebleven. Die zijn dan vermoedelijk in Duitsland of Oost-Europa neergekomen."

Zes meteorieten

Veel gaat verloren bij de reis door de dampkring, zoals ook met meteoren gebeurt. Ellerbroek: "Als je een rotsblok van een meter hebt, veroorzaakt dat een grote vuurbal, maar het restant dat op aarde landt hoeft niet groter te zijn dan enkele centimeters groot. Het valt uiteen in brokstukken die niet groter zijn dan kiezelstenen."

Daarom zijn er in Nederland in totaal slechts zes meteorieten teruggevonden in de loop er eeuwen. De eerste kwam in 1840 bij Uden terecht, de laatste werd in 2017 bij Broek in Waterland gevonden. Die laatste, een steen van een halve kilo, beschadigde destijds een dak.

Elon Musk begon in 2019 met het lanceren van de satellieten voor zijn ruimtenetwerk Starlink. De ruim tienduizend relatief kleine satellieten op zo'n 500 kilometer hoogte bieden gebruikers internetverbinding zonder dat er op aarde veel infrastructuur voor nodig is. De satelliet die vannacht te zien was, zal zo'n 250 kilo hebben gewogen.

Het netwerk helpt bijvoorbeeld Oekraïense drones hun doelen te zoeken in de oorlog met Rusland, maar werd ook gebruikt door Iraniërs toen de machthebbers in dat land de toegang tot internet afknepen. Astronomen zijn kritisch op het project, omdat het veel van de beperkte ruimte rond onze planeet inneemt en de lichtvervuiling ervan waarneming van het heelal bemoeilijkt.

SpaceX lanceerde toevallig vannacht kort ook twintig nieuwe satellieten in een proefvlucht van de 124 meter hoge Starship-raket, de grootste ter wereld. Vanaf een basis in Texas bracht de raket de satellieten naar 200 kilometer hoogte, waarna de raketten en de satellieten neerkwamen de Indische Oceaan. De vlucht was bedoeld om aangepaste apparatuur te testen.

Bij een zelfmoordaanslag met een autobom op een controlepost in Pakistan en een daaropvolgend vuurgevecht zijn in totaal 27 mensen om het leven gekomen. Onder hen zijn twaalf militairen en twee agenten, meldt het Pakistaanse leger.

De lokale Taliban, bekend als Tehreek-e-Taliban Pakistan, ook wel bekend als TTP, heeft de aanslag opgeëist. Aan de kant van de militanten vielen twaalf doden.

Het leger ging de confrontatie aan met de TTP-militanten, die de controlepost probeerden te bestormen. Toen dat niet lukte, reden militanten met een voertuig vol explosieven in op een buitenmuur van de controlepost, meldt het Pakistaanse leger in een verklaring. Tijdens het afslaan van de aanval zou het leger de TTP-militanten hebben gedood.

De aanslag vond plaats in de stad Tank in de provincie Khyber-Pakhtunkhwa. Die ligt in het noordwesten van Pakistan, een gebied waar veel gewapende islamitische groeperingen zitten. De TTP zegt dat er vier militanten in bomauto zaten die allemaal zijn omgekomen.

Toename geweld in Pakistan

De afgelopen jaren is het aantal bomaanslagen in Pakistan sterk toegenomen. Een groot deel daarvan wordt gelinkt aan de TTP, die actiever werd sinds de Taliban in 2021 in Afghanistan opnieuw aan de macht kwamen. Sinds eind februari is het geweld verder opgelaaid, met honderden doden tot gevolg.

De regering in Islamabad zegt dat de militanten schuilplaatsen in buurland Afghanistan gebruiken om te trainen en aanslagen in Pakistan te plannen. Die beschuldiging heeft Kabul altijd ontkend. Afghanistan zegt dat het militante geweld een binnenlands probleem van Pakistan is.

De TTP voert sinds 2007 oorlog tegen de Pakistaanse staat. Ze pogen de regering omver te werpen en te vervangen door hun eigen, strikt islamitische bestuursvorm.

Op het stadhuis in Rotterdam zijn de WK-deelnemers Deroy Duarte en Dailon Livramento ontvangen door burgemeester Schouten en wethouder van Sport Jeroen Postma. De voetballers uit Rotterdam werden gehuldigd vanwege hun historische sportprestatie met Kaapverdië op het WK-voetbal in de VS, Canada en Mexico.

Duarte en Livramento overhandigden de burgemeester en wethouder een voetbalshirt van het Kaapverdische elftal.

Rotterdam kent een grote Kaapverdische gemeenschap. Van de WK-selectie van 26 spelers zijn zes spelers er geboren. Rotterdam is de stad waar de meeste Kaapverdische WK-spelers vandaan komen, buiten het land zelf.

De Rotterdamse Kaapverdiër Sidny Lopes Cabral was woensdag al te gast in het stadhuis. Hij moest zich vandaag alweer melden bij zijn club in Turkije en kon daarom niet bij de huldiging zijn, schrijft de regionale omroep Rijnmond.

Historische sportprestatie

Kaapverdië beleefde een historisch debuut op het WK. De ploeg bleef in de groepsfase op de been tegen de latere wereldkampioen Spanje (0-0). Ook van Uruguay (2-2) en Saudi-Arabië (0-0) werd niet verloren. Daardoor ging het als kleinste land ooit naar de knock-outfase.

In de zestiende finales speelde Kaapverdië een spectaculaire wedstijd tegen Argentinië, maar verloor uiteindelijk na verlenging met 3-2.

De treffer van Lopes Cabral - de 2-2 in de verlenging - was van grote schoonheid:

Het team maakte wereldwijd indruk met zijn passie en strijdlust, en groeide uit tot een van de verrassingen van het toernooi. Doelman Vozinha (40) kreeg er door zijn reflexen tientallen miljoenen volgers bij op sociale media.

Verbinding door sport

Veel van de Rotterdamse Kaapverdiërs begonnen hun voetbalreis op de Rotterdamse pleintjes en velden, en werden opgeleid bij Sparta, Excelsior, Feyenoord en andere verenigingen uit de regio.

Tijdens de ontmoeting op het stadhuis ging het over de verbinding die sport met zich meebrengt. De woordvoerder van burgemeester Schouten blikt terug op een "hele mooie en intieme bijeenkomst" waar "teruggeblikt werd op de successen tijdens het WK".

Volgens de woordvoerder kijkt wethouder Postma of er ergens in Rotterdam een blijvende herinnering kan worden gemaakt aan de WK-prestatie van Kaapverdië. "Bijvoorbeeld met een muurschildering of een voetbalveldje."

Nederland is begonnen met het op de markt brengen van een deel van de strategische oliereserve. Dat moet de omhooggeschoten olieprijs drukken.

Het gaat om 2,7 miljoen vaten van commerciële partijen. De komende weken volgt mogelijk ook een deel van de voorraad van de Staat.

In maart kondigde het Internationaal Energieagentschap (IEA) aan 400 miljoen vaten uit de noodreserves van de aangesloten landen vrij te geven. Het was de grootste gezamenlijke vrijgave door de IEA-lidstaten ooit.

Niet alle reserves komen in een keer op de markt. Het gaat gecoördineerd en verspreid over een aantal maanden. Tot nu toe waren de Nederlandse reserves niet nodig, maar door de oplopende olieprijs is er nu wel behoefte aan.

Prijsdempend effect

Het IEA bestaat vooral uit ontwikkelde landen die voor hun economie afhankelijk zijn van olie. Lidstaten zijn verplicht een oliereserve aan te houden die gelijkstaat aan circa drie maanden aan import. Die voorraad is bedoeld voor uitzonderlijke gebeurtenissen, bijvoorbeeld om hoge prijsstijgingen als gevolg van geopolitieke onrust op te vangen.

Nadat de Verenigde Staten en Israël waren begonnen met hun aanvallen op Iran schoot de olieprijs omhoog. Dat kwam vooral door de afsluiting van de Straat van Hormuz door Iran. Ongeveer 20 procent van de totale olietoevoer naar de wereldmarkt gaat via die route. Ook is op verschillende plekken olie- en gasinfrastructuur beschadigd.

Nederland kondigde in maart aan bereid te zijn 5,4 miljoen vaten uit de voorraad vrij te geven. De helft daarvan komt van commerciële partijen, zoals de luchthaven Schiphol en de haven van Rotterdam. Omdat zij veel olie verbruiken moeten ze van de staat een olievoorraad hebben. De andere helft van de reserves komt uit de voorraad van de Staat.

Minister Van Veldhoven (D66) van Klimaat en Groene Groei zei destijds te verwachten dat er een prijsdempend effect uit zou gaan van het toevoegen van zo'n grote hoeveelheid olie aan de markt.

Nederlandse reserves nodig

Tot nu toe waren de Nederlandse reserves niet nodig, omdat landen als de Verenigde Staten eerst een groot deel van hun beloofde voorraad op de markt brachten. Dat was eerst voldoende.

Volgens een woordvoerder van de minister nemen Nederland en andere landen het stokje nu over, zodat er extra olie naar de markt blijft stromen.

De hoge olieprijs speelt ook een rol. Gisteren kwam de prijs van een vat Brent-olie boven de 100 dollar uit, het hoogste niveau in twee maanden. Volgens de woordvoerder "versterkt dat de noodzaak" om ook Nederlandse reserves vrij te geven.

Het is moeilijk te voorzien hoeveel effect het vrijgeven van olie exact heeft, zei Gertjan ten Broek, directeur van de stichting COVA die de Nederlandse oliereserve beheert, in maart tegen de NOS.

Op de rivier de Theems in Londen zijn vijf politieagenten gewond geraakt bij een aanvaring met de Westminster Bridge. De politieboot waarop ze zich bevonden voer halverwege de middag tegen de brug, waarbij een aantal agenten te water raakte.

Ooggetuigen zeggen tegen de BBC dat de agenten zo'n 10 minuten in het water lagen voordat ze door een andere politieboot werden gered. Bij die reddingsactie is ook een helikopter ingezet.

Op beelden is te zien dat agenten door ambulancepersoneel worden behandeld op een boot langs de wal. De gewonden zijn daarna naar het ziekenhuis gebracht.

De Londense politie heeft nog niets bekendgemaakt over de ernst van de verwondingen van de agenten. Wel is een onderzoek aangekondigd naar de oorzaak van de aanvaring. Bij het ongeluk lijken geen burgers betrokken te zijn.

Afgesloten

De Westminster Bridge is de bekende boogbrug over de Theems bij Westminster Palace, het Britse parlementsgebouw met de Big Ben-toren. De brug werd na de aanvaring aan beide kanten afgesloten voor al het verkeer.

De Londense havenautoriteit en de kustwacht zijn ingeschakeld om de scheepvaart rond de brug in goede banen te leiden.

Amsterdam maakt zich met de komst van WorldPride op voor het grootste lhbti-evenement in de geschiedenis van de stad. Morgen begint een twee weken durend programma vol feesten, concerten, protest en activisme.

De jaarlijkse Pride Amsterdam is al sinds 8 juli bezig en duurt tot en met 29 juli. Zaterdag gaat daarnaast WorldPride van start, een internationaal evenement dat eens in de twee jaar in een andere wereldstad wordt gehouden en nu voor het eerst in Nederland is. Met WorldPride krijgt de viering een grotere en internationalere opzet dan normaal, met meer bezoekers, meer evenementen en extra aandacht voor de wereldwijde strijd voor gelijke rechten voor lhbti'ers.

Normaal komen honderdduizenden bezoekers af op Pride Amsterdam, maar vanwege WorldPride verwacht de organisatie nu een miljoen mensen. Het mega-evenement met het thema Unity wordt morgenmiddag geopend door koningin Máxima in het Vondelpark.

Op het programma staan onder meer straatfeesten, concerten, de Canal Parade, een mensenrechtenconferentie en een Pride March naar het Museumplein. Ook worden verspreid door de stad 53 bijzondere gebouwen in regenboogkleuren verlicht.

WorldPride in Amsterdam

WorldPride wordt doorgaans om de twee jaar in een andere wereldstad gehouden en vond sinds 2017 steeds in oneven jaren plaats. De laatste editie was vorig jaar in Washington D.C. Toch lukte het Amsterdam na een bid de viering voor 2026 toegewezen te krijgen.

Dat had onder meer te maken met verschillende jubilea die de lhbti-gemeenschap dit jaar viert: zo bestaat mensenrechtenorganisatie COC 80 jaar, viert Amsterdam 30 jaar Pride en is het 25 jaar geleden dat het burgerlijk huwelijk voor stellen van hetzelfde geslacht werd opengesteld.

Siep de Haan bedacht in 1996 samen met zijn echtgenoot Peter Kramer en Ernst Verhoeven Pride Amsterdam en de botenparade. Samen zetten zij het evenement de eerste tien jaar naar eigen zeggen van "begin tot eind" neer.

Amsterdam had in de jaren 90, in tegenstelling tot veel andere grote westerse wereldsteden, nog geen Pride. Waar in steden als New York Pride-optochten ontstonden uit protest tegen politiegeweld, discriminatie en achterblijvende wetgeving, was de grondslag in Amsterdam anders.

Bekijk hier hoe Nederland 25 jaar geleden geschiedenis schreef met de openstelling van het huwelijk voor stellen van hetzelfde geslacht:

"Die 'handicap' had Amsterdam gelukkig niet", zegt De Haan. "Hier was het vanaf de jaren 70 en 80 al een homoparadijs. De regenbooggemeenschap was zichtbaar en mensen voelden zich veilig. Over en weer was er veel respect."

De Haan en zijn echtgenoot merkten het zelf toen zij in de jaren 90 van het platteland naar Amsterdam trokken en verrast waren door het open karakter van de stad. "Met Pride wilden we de stad Amsterdam een cadeautje teruggeven. We wilden laten zien hoe mooi de gemeenschap was en tegelijkertijd een manier vinden om die tolerantie en veiligheid vast te houden."

Met een botenparade moest Amsterdam extra aandacht genereren en de stad verder op de kaart zetten als homo-uitgaansstad. "Amsterdam is een klein stadje ten opzichte van Londen, New York en Parijs. We hadden iets unieks nodig. Dit was onze manier om met de maatschappij te communiceren: subtiel, zonder te lopen met protestborden, maar wel te laten zien dat we er zijn."

Dat er nu voor WorldPride een miljoen bezoekers worden verwacht, verbaast De Haan dan ook niet. "Drie jaar nadat we waren begonnen, waren we al het derde evenement van Amsterdam. En nu steken we er al jaren met kop en schouders bovenuit", lacht hij.

Pride is politieker

Anders dan vroeger is de Pride nu politieker, zegt De Haan, die het evenement ziet meebewegen met maatschappelijke discussies. Hij maakt zich onder meer zorgen over afnemende lhbti-acceptatie onder jongeren. Uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam bleek eerder dit jaar dat 41 procent van de jongeren niet onderschrijft dat iedereen gelijkwaardig is, ongeacht op wie iemand verliefd wordt.

"Dat dit nu zo is, had ik in 1996 niet verwacht", zegt De Haan. "Het is dus niet steeds beter geworden. Het is echt nodig om met z'n allen duidelijkere grenzen te stellen."

Mensenrechtenconferentie

Ook Pride-woordvoerder Martijn Albers benadrukt dat Pride meer is dan alleen maar feest. Zo worden voor de mensenrechtenconferentie vanuit een speciaal WorldPride-solidariteitsfonds meer dan 150 activisten naar Nederland gehaald, onder wie mensen uit landen waar homoseksualiteit verboden is of lhbti'ers groot gevaar lopen.

"Voor ons is trouwen 25 jaar na de openstelling van het huwelijk bijna vanzelfsprekend geworden", zegt Albers. "Voor heel veel mensen uit andere landen is het nog steeds een stip op de horizon. Op zo'n conferentie is het bijzonder hoeveel je van elkaar kunt leren."

Ook tijdens de Canal Parade klinkt die serieuze boodschap door. "Het is een enorm feest van liefde", zegt Albers. "Maar de boten varen tegelijkertijd met de harde boodschap dat we er nog niet zijn."

Een maand na de verwoestende aardbeving in Venezuela zoeken hulpteams, familieleden en vele vrijwilligers nog altijd tussen het puin naar overlevenden. De kans dat die gevonden worden is minimaal. Lichamen die tussen de ingestorte gebouwen worden gevonden, worden intussen zo veel mogelijk geïdentificeerd en begraven. Volgens de Venezolaanse regering zijn er tot nu toe meer dan 5000 doden en zo'n 16.000 gewonden geregistreerd.

Officiële cijfers van het aantal vermisten heeft de Venezolaanse regering niet bekendgemaakt, maar volgens de Verenigde Naties zou het aantal vermisten rond de 50.000 kunnen liggen. Er zijn ongeveer 700 gebouwen ingestort en kort na de aardbeving van 24 juni zijn tot begin juli meer dan 6000 mensen levend onder het puin vandaan gehaald.

In de kustplaats La Guaira, een van de zwaarst getroffen gebieden, bivakkeren mensen van wie de woning is verwoest in tentenkampen. In vier getroffen gebieden in het land zijn meer dan 20.000 Venezolanen opgevangen op zulke noodlocaties. Daar wordt eten en drinken uitgedeeld, krijgen mensen kleding en een tent toegewezen en is er psychologische ondersteuning.

Het verdriet en het trauma zitten diep. Voor Nery Quijada, moeder van twee kinderen uit La Guaira, betekent het dat ze nu wat tot rust kan komen en zich realiseert wat er eigenlijk allemaal is gebeurd. "Ik ben alles kwijtgeraakt. Hier heb ik in elk geval een dak boven mijn hoofd en worden ook mijn kinderen opgevangen. We worden hier verzorgd, er is eten en drinken. Wat de toekomst brengt weet ik niet", vertelt ze.

Ze staat in de rij waar kleding uitgedeeld wordt. In het tentenkamp zijn veel hulporganisaties actief, zowel Venezolaanse als internationale. Volgens Quijada komen er ook veel vrijwilligers naar het opvangcentrum om steun te bieden. "Er komen heel veel mensen spullen brengen, kleding bijvoorbeeld, er is volop hulp", zegt ze.

'Overal gezocht'

Verderop eet de 70-jarige Alfredo Rodriguez in zijn tent een kop soep. Als hij terugdenkt aan het moment van de aardbeving raakt het hem opnieuw. "Ik was aan het werk maar ben toen heel snel naar huis gegaan. Mijn God, dacht ik, zou mijn familie nog leven?". Zijn vrouw en kinderen waren inmiddels gered. Nu wacht hij tot hij informatie krijgt over een mogelijke tijdelijke woning.

Aan de muren in de kustplaats hangen lange lijsten met namen van vermisten en foto's van mensen die nog niet gevonden zijn. Voor een volledig ingestorte woning staat René Ramirez. Op 24 juni was hij thuis met zijn vrouw en drie kinderen toen alles begon te schudden. Met hulp van de buren werden hij, zijn vrouw en twee van hun kinderen gered.

"We hebben overal gezocht naar onze middelste zoon Moises van 10. Maar hij was op het moment van de aardbeving in het achterste deel van het huis, in de slaapkamer", vertelt Ramirez terwijl hij naar de brokstukken wijst.

Na een intensieve zoekactie van hulpteams, de politie en vrijwilligers vonden ze na acht dagen het lichaam van Moises. "Ik heb hem toen begraven op de plek waar ook mijn vader, die al jaren geleden is gestorven, begraven ligt. Het is gelukt om ons zoontje een eervolle rustplaats te geven en hem niet hier tussen het puin te hoeven achterlaten", zegt hij.

Veel overlevenden kunnen hun geliefden niet begraven. Overledenen die niet geïdentificeerd zijn of van wie het lichaam niet wordt opgeëist, worden door de staat begraven met een individueel registratienummer zodat ze later alsnog kunnen worden herbegraven door familieleden of geliefden.

Herbouwen?

Intussen is het de vraag hoe het verwoeste La Guaira zal worden herbouwd. De plek staat bekend als een badplaats waar veel toeristen naartoe komen, maar het is ook een plaats die vaker getroffen is door natuurgeweld. Eind jaren 90 door grote modderstromen waarbij toen ruim 20.000 doden vielen. En in 1812, ruim twee eeuwen geleden, was er in het gebied ook al een zware aardbeving met naar schatting 30.000 doden.

Toch wil Ramirez zijn ingestorte huis het liefst weer opnieuw opbouwen. La Guaira is zijn thuis. "Alleen wil mijn vrouw hier niet meer wonen. Ze is getraumatiseerd door wat er is gebeurd en ze is bang dat er weer een ramp zal plaatsvinden. Ze wil hier weg", zegt hij.

De hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof (ICC), Karim Khan, wordt ontslagen. Hij wordt door een van zijn assistenten beschuldigd van seksueel wangedrag. Een grote meerderheid van de lidstaten heeft voor zijn ontslag gestemd, melden diplomatieke bronnen aan persbureaus AP en Reuters.

Khan werd geschorst nadat uit onderzoek van het ICC "ernstig wangedrag" door Khan naar voren was gekomen. Vandaag werd er in New York in een speciale vergadering gestemd over het wegsturen van de hoofdaanklager.

Volgens Reuters stemden 82 landen voor het wegsturen van Khan. In totaal zijn 125 landen lid van het ICC. Meerdere landen, waaronder Nederland, hadden al laten weten voor het ontslag van de topaanklager te gaan stemmen.

Khan werd in 2024 door een vrouwelijke junior medewerker van het ICC van seksueel wangedrag beschuldigd. Khan heeft de aantijgingen ontkend.

Interview CNN

Eerder deze maand sprak de medewerkster zich voor het eerst publiekelijk uit over de zaak in een interview met de Amerikaanse nieuwszender CNN.

Ze vertelde dat ze geen toestemming had gegeven aan Khan en wees op de ongelijkheid tussen hun posities. "Wat volgens mij veel mensen niet begrijpen, is dat meneer Khan niet alleen mijn baas was, maar ieders baas."

Arrestatiebevelen

Het ICC moet nu op zoek naar een nieuwe hoofdaanklager. Naar verwachting zal pas volgend jaar over de nieuwe topaanklager worden gestemd.

De arrestatiebevelen die Khan uitvaardigde als hoofdaanklager blijven geldig. Khan vaardigde onder meer arrestatiebevelen uit voor de Russische president Poetin, de Israëlische premier Netanyahu en de voormalige Israëlische defensieminister Gallant.

Het ICC staat al langere tijd onder druk van onder meer de Verenigde Staten. De VS heeft het hof niet erkend en de Trump-regering heeft meerdere sancties ingesteld tegen ICC-medewerkers vanwege de arrestatiebevelen voor Netanyahu en Gallant.

Eerder dan verwacht vaart schipper Hendrik Hans Stroomberg de sluis bij Eefde binnen. "Omdat het een beetje rustig was, dacht ik: ik maak haast. Ik heb mijn schip niet eens schoongemaakt", vertelt hij vanaf zijn schip Elisa.

Het is de bedoeling dat alle schepen die nu nog over het Twentekanaal varen uiterlijk morgenochtend weg zijn. Vanaf 12.00 uur gaat de sluis bij Eefde dicht en kan niemand er meer door. Vanwege de droogte en de lage waterstand wordt deze ingrijpende maatregel voor het eerst genomen. Anders wordt gevreesd voor onherstelbare schade aan waterkeringen, bodem en natuur.

"Voor mij maakt het niet uit, maar voor bedrijven is het behoorlijk erg", vindt de schipper. "Die zitten vast op de grond en kunnen zich niet verplaatsen zoals ik." Hij verwacht dat bedrijven langs het kanaal wel een voorraad hebben aangelegd, omdat de droogte al langer duurt. "Maar ja, als het te lang duurt, raakt die voorraad ook een keer op."

De schipper komt net van ForFarmers, een van de bedrijven die direct aan het kanaal liggen. De veevoerfabrikant heeft inderdaad extra voorraad aangelegd, bevestigt Ilse Niehof van de fabriek. "We hebben het geluk dat we grote silo's hebben staan. Daar kunnen we veel voer in opslaan."

Normaal gesproken maakt het veevoerbedrijf veel gebruik van schepen zoals de Elisa. "Nu hebben we via onze partner extra vrachtwagens laten komen", vertelt Niehof. "Die vangen het tijdelijk wegvallen van de schepen op." De vrachtwagens rijden af en aan.

'Een heel bittere pil'

Niet alle bedrijven aan het kanaal hebben het geluk dat ze veel voorraad konden aanleggen of konden overstappen op vrachtwagens, vertelt Frank van Zomeren. De manager van havenbedrijf Port of Twente is in druk overleg met bedrijven over mogelijke oplossingen.

"Dit kwam natuurlijk niet uit de lucht vallen", zegt Van Zomeren. "We zagen al een paar weken dat het slecht ging op de IJssel, maar dat dit nu voor onbepaalde tijd is besloten door de overheid, is voor het eerst. Ik schrok me een hoedje toen ik het hoorde."

De havenmanager begrijpt de noodzaak van de maatregel, maar noemt die ook "een hele bittere pil". "Het water wordt gebruikt om grondstoffen en producten te vervoeren naar vele bedrijven die afhankelijk zijn van het water", zegt hij. Zo vervoeren schepen zand, aardolie, zout, metaal en brandstof. "Bedrijven zitten op die grondstoffen te wachten."

Hoelang de stremming gaat duren, is niet bekend. Daarom is ook nog niet te zeggen hoeveel economische schade het besluit zal veroorzaken, zegt Van Zomeren. "Het is nog te vroeg om hier een bedrag aan te hangen."

Schipper Stroomberg ligt inmiddels aan de kade in Deventer. "Ik heb nog geen nieuwe vracht", zegt hij. "Maar het zal een andere bestemming worden, want het Twentekanaal kunnen we voorlopig niet op."

De 22-jarige Ouadoud Rabbaj uit Zeist wordt sinds zondag vermist. Hij was samen met zijn ouders op vakantie in de Marokkaanse stad Tanger en verliet de woning waar het gezin verbleef. Sindsdien ontbreekt van hem ieder spoor. Familieleden en de Marokkaanse politie zijn een zoektocht gestart.

"We werken met ochtend-, middag- en avondploegen. We spreken mensen aan en vragen of ze mijn broertje hebben gezien. De meesten reageren heel betrokken en doen ter plekke een dua (gebed)", vertelt zijn zus Hamida Rabbaj. "We voelen ons machteloos. Iedere dag staan we op en herhalen we dezelfde routine. We zoeken vooral met familieleden en kennissen."

Ook de Marokkaanse politie is ingeschakeld en is actief op zoek naar Ouadoud. De familie is de afgelopen week meerdere keren per dag bij het politiebureau langsgegaan om de voortgang te bespreken. Tot nu toe is er echter nog geen nieuws.

Lichamelijke beperking

Ouadoud heeft een lichamelijke beperking, kampt met psychische problemen en een verslaving. Hij is grotendeels afhankelijk van de zorg van zijn ouders. Daarom maakt zijn familie zich grote zorgen.

"Hij moet dagelijks medicijnen innemen, maar die heeft hij niet bij zich", zegt zijn zus. Aan een ongeval van enkele jaren geleden hield Ouadoud blijvend lichamelijk letsel over. Hij loopt mank en zijn arm is na een breuk nooit volledig hersteld.

Op sociale media wordt een flyer verspreid met zijn foto en de contactgegevens van familieleden. "Helaas krijgen we ook veel telefoontjes van mensen die alleen maar wat gniffelen en vervolgens ophangen", vertelt Hamida. "Het is ontzettend pijnlijk om in deze toch al moeilijke situatie met zulke telefoontjes te worden geconfronteerd."

Ouadoud was met zijn ouders op vakantie in Marokko. Ze maakten een rondreis door het noorden van het land, met een appartement in de wijk Charf in Tanger als vaste uitvalsbasis.

Het is in de Noord-Marokkaanse stad momenteel drukker dan normaal vanwege de vakantieperiode. "Dat maakt het nog lastiger zoeken. Er zijn zoveel mensen in de stad en met de auto zoeken is soms onmogelijk vanwege de drukte in het verkeer," zegt Hamida.

Ouadoud gaat vaker enkele uren alleen op pad. Hij vertrok met zijn telefoon, maar zonder oplader. De telefoon is inmiddels uitgeschakeld, waardoor zijn familie hem niet meer kan bereiken.

Hij spreekt gebrekkig Darija (Marokkaans Arabisch), maar kan volgens zijn zus wel een simpel gesprek voeren. Overigens denkt ze niet dat hij is weggelopen, maar vreest ze dat hij de omgeving niet meer herkende en is verdwaald.

Vermissingen in Marokko

De zoektocht naar vermiste personen verschilt in Marokko per zaak en per stad of dorp. In grote steden heeft de politie in sommige gebieden toegang tot camerabeelden en is er een groter netwerk van agenten beschikbaar.

Of en hoe die middelen in een specifieke zaak worden ingezet, wordt doorgaans niet openbaar gemaakt. Familieleden en omstanders verspreiden vaak zelf foto's en oproepen via WhatsApp, Facebook en lokale nieuwspagina's om de zoektocht onder de aandacht te brengen.

Afwachten

Voor de familie is het belangrijk om zelf mee te zoeken. Thuis wachten op nieuws van de politie voelt voor hen ondraaglijk.

"Het geeft ons iets om te doen, anders gaan we eraan onderdoor", vertelt Hamida geëmotioneerd. "We hopen vooral dat we hem snel weer in goede gezondheid in onze armen kunnen sluiten."

Reactie Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken:

"We zijn bekend met deze zaak en verlenen consulaire bijstand. We staan in deze moeilijke tijd in contact met de familie.

In algemene zin geldt dat het de verantwoordelijkheid is van de lokale autoriteiten om onderzoek te doen naar een vermissing. Het ministerie van Buitenlandse Zaken onderhoudt contact met de familie en kan, afhankelijk van de omstandigheden en een eventuele hulpvraag, consulaire bijstand verlenen."

Natuurbranden hebben eind deze maand in Frankrijk een recordoppervlakte verwoest. Ook het aantal branden brak een record. Door opeenvolgende hittegolven is de natuur uitgedroogd. Hoewel het nog geen augustus is, ontstond dit jaar al 311 keer brand. Zeker de streek rond Bordeaux is hard getroffen.

Dat blijkt uit cijfers van Copernicus, een dienst van de Europese Commissie die de aarde volgt met satellieten. Copernicus meet natuurbranden sinds 2006 op dezelfde manier.

Liveblog

Volg het laatste nieuws over de branden in Zuid-Europa in ons liveblog.

Natuurbranden zijn vanuit de ruimte goed te volgen. Speciale satellieten speuren de aarde af naar actieve brandhaarden. Met andere satellieten kun je het verbrande oppervlak meten. "Brand springt eruit omdat het groene vegetatie verandert in een zwarte oppervlakte", zegt Max van Gerrevink, onderzoeker aan de Wageningen Universiteit. "Zo kun je makkelijk en snel zien hoe groot ze zijn."

Een 'perfecte storm'

Naast Frankijk is Spanje zwaar getroffen. Het land riep vandaag, voor het eerst, de landelijke noodtoestand uit vanwege natuurbranden. In de regio Madrid kwamen meerdere branden bij elkaar. Volgens een regionale politicus ging het om de ergste natuurbranden uit de geschiedenis van de regio. Er zou sprake zijn van een 'perfecte storm' van hoge temperaturen en aanhoudende felle wind.

Voor de tijd van het jaar is er al een recordaantal branden geweest in Spanje. Ook verbrandde vier keer zoveel land als in een gemiddeld jaar. Begin juli kwamen dertien mensen om bij een brand in Almería, Zuid-Spanje. Zowel Spanje als Frankrijk heeft om hulp gevraagd van andere Europese landen om branden te bestrijden.

Meerdere oorzaken

Het landschap, het weer, menselijk gedrag: meerdere zaken bepalen samen het risico op natuurbranden. In dit geval is er veel 'brandstof' omdat veel planten zijn gegroeid, aangezien Frankrijk en Spanje nog best een natte winter en vroeg voorjaar hadden. Die planten zijn door de hitte uitgedroogd en kunnen in brand vliegen.

Zo'n brand ontstaat alleen met een ontsteking. Dat kan bliksem zijn. Maar in Europa ontstaan branden meestal door mensen: expres of door nalatigheid. Het weer beïnvloedt hoe groot een brand kan worden. Hevige wind jaagt de branden aan, zeker als er geen regen komt die kan helpen blussen.

Superkwetsbare natuur

Grote delen van Europa, zeker Frankrijk en Spanje, kampen dit jaar met hoge temperaturen en droogte. Dit valt niet los te zien van de opwarming van de aarde, concludeerde een groep wetenschappers deze maand. Omdat de aarde meer warmte vasthoudt, zijn hittegolven warmer dan voorheen. Door die hitte kan meer water verdampen en drogen bodems sneller uit. Een periode met minder regen leidt daardoor sneller tot droogte.

De opwarming leidt ook tot meer natuurbrandrisico, zegt natuurbrandonderzoeker Max van Gerrevink. "Klimaatverandering leidt zelf niet tot brand, maar zorgt ervoor dat de uitgedroogde planten een soort lont zijn. Als er nu brand ontstaat is natuur superkwetsbaar, het vuur kan zich snel verspreiden."

Die invloed zie je niet direct terug in het aantal verbrande hectares wereldwijd, zegt Van Gerrevink.

Ook in Europa is er geen duidelijke stijgende trend. "Als je kijkt naar de lange termijn dan schommelt het verbrande oppervlakte sterk van jaar tot jaar", zegt Van Gerrevink. "Als we enkel naar het verbrande oppervlakte kijken zou je kunnen concluderen dat er weinig structureel verandert in de Europese Unie."

Intense en grillige branden

Toch jaagt klimaatverandering volgens Van Gerrevink wel degelijk het gevaar aan. Zo zijn er vaker gevaarlijkere en intensere brandcondities. "Je ziet nu vaker megabranden", zegt hij. Daarmee bedoelt hij zeer intense branden, die snel om zich heen grijpen en grillig verlopen. Ze leiden relatief vaak tot slachtoffers en schade.

"In vergelijking met tien tot twintig jaar geleden zie je dat er vaker ideale omstandigheden zijn voor brand, en dat het vaker uit de hand loopt", zegt Van Gerrevink. De huidige brand bij Bordeaux illustreert dat. Sinds eergisteren groeide die razendsnel en verwoestte zo'n 10.000 hectare.

Dat betekent niet dat mensen hier niets tegen kunnen doen. Er zijn diverse zaken waar mensen invloed op hebben, bijvoorbeeld het landschap. Door planten(resten) te verwijderen, kun je de risico's verminderen. Bijvoorbeeld met gecontroleerde branden vroeg in het seizoen als het nog niet droog is. Of door kale stroken te maken in de natuur die voorkomen dat de brand verder oprukt. Als mensen zich verantwoordelijk gedragen in de natuur, is er ook minder kans op een ontsteking.