NOS Nieuws - Algemeen

In een groot deel van het Brabantse dorp Oisterwijk hing vanmorgen een zware gaslucht. De brandweer was de hele ochtend op zoek naar de oorzaak, maar bleek zelf de schuldige te zijn. Een geurpotje met gaslucht dat op de kazerne was weggegooid, werd via een vuilniswagen door het dorp verspreid.

Vanmorgen vroeg kwamen meldingen van gaslucht binnen bij de hulpdiensten. Meerdere voertuigen rukten uit. Medewerkers van netbeheerder Enexis onderzochten gasverdeelpunten en de brandweer voerde verschillende metingen uit. Daaruit bleek dat er geen gas was vrijgekomen en er ook geen sprake was van ontploffingsgevaar. De brandweer dacht dat een goederentrein misschien gas had gelekt, maar dat was volgens ProRail niet mogelijk.

Geurpotje in afvalcontainer

Uiteindelijk bleek het antwoord dichter bij huis te liggen: op de brandweerkazerne in Oisterwijk ontbrak een geurpotje THT. Dat is een chemische stof die aan reukloos aardgas wordt toegevoegd, zodat mensen een gaslek direct kunnen ruiken. "Wij hebben een aantal van dat soort potjes staan voor oefeningen", zegt Ronald Blokpoel van de brandweer tegen Omroep Brabant.

"Een van die potjes was leeg, dachten we. Dat is in de afvalcontainer gegooid en vanmorgen door de vuilniswagen opgehaald." Het potje bleek alleen niet leeg. Het ging kapot in de wagen en zo kon de geur zich door heel Oisterwijk verspreiden. "We hebben er even om kunnen lachen", aldus Blokspoel.

De vuilnisophalers roken het ook wel, maar dachten dat er een probleem was met hun wagen. Daarom zijn ze teruggereden naar het afvalbedrijf in Den Bosch.

De geur zal nog wel even blijven hangen in Oisterwijk, zegt Blokpoel. "Maar het is geen gevaar voor de volksgezondheid."

Het is een irritatie voor velen: in een afgesloten ruimte zitten terwijl uit de telefoons van anderen hard geluid galmt. In Singapore is de ergernis hierover dusdanig hoog opgelopen dat een boete is ingevoerd van omgerekend bijna 350 euro voor passagiers die harde muziek afspelen of hard via de luidspreker bellen in de bus.

Ook tegen mensen die hun voeten op stoelen plaatsen, passagiers die eten of drinken in de bus of afval achterlaten wordt voortaan hard opgetreden. In een verklaring laat de Land Transport Authority (LTA), verantwoordelijk voor het openbaar vervoer in Singapore, weten dat de boetes vanaf vandaag kunnen oplopen tot bijna 3500 euro. De boetes in de hoogste categorie worden alleen uitgedeeld als de veiligheid van anderen in gevaar komt.

Strenge regels

Daarnaast is het optreden tegen wat hinderlijk gedrag wordt genoemd officieel overheidsbeleid geworden. Eerder was het aan de verschillende transportbedrijven om de orde aan boord te handhaven en werden reizigers nog geadviseerd koptelefoons te gebruiken.

Singapore staat al langer bekend om zijn strikte beleid tegen het aantasten van de hygiëne en de rust in de openbare ruimte. Zo is het op straat gooien van afval strikt verboden, net als spugen op straat. Ook is de beperkt toegestane verkoop van kauwgom een bekend voorbeeld van de strenge regels in Singapore. Sinds 1992 ligt dit aan banden vanwege de overlast van uitgekauwde kauwgom en de kosten om die te verwijderen.

Roken is op veel plaatsen in de openbare ruimte ook niet toegestaan en kan beboet worden. Net als het niet doorspoelen van een openbaar toilet.

Rietjeslikker uit Frankrijk

Afgelopen zomer was het wereldnieuws toen een 19-jarige Fransman een boete van omgerekend 406 euro kreeg omdat hij een rietje uit een sinaasappelsap-automaat had gehaald, eraan had gelikt en het rietje vervolgens weer had teruggelegd in de machine.

Het was grappig bedoeld, maar de autoriteiten konden er niet om lachen. De rietjeslikker riskeerde zelfs een gevangenisstraf.

De nu 20-jarige man die wordt verdacht van het veroorzaken van een dodelijk ongeval afgelopen juni in het Zeeuwse Vogelwaarde reed kort voor de aanrijding zeker 130 kilometer per uur. Op de weg gold een maximumsnelheid van 80 kilometer per uur en een adviessnelheid van 70. Dat meldde het Openbaar Ministerie tijdens de eerste pro-formazitting in deze zaak.

De aanklacht dat hij gereden zou hebben onder invloed van cannabis, is komen te vervallen. De hoeveelheid THC die kort na het ongeval met een speekseltest bij Reinaldus J. werd gemeten, bleek volgens de officier van justitie na een bloedonderzoek onder de strafbare norm te liggen. Wel wordt hij verdacht van het veroorzaken van een verkeersongeval met de dood en zwaar lichamelijk letsel tot gevolg.

Bij het ongeval kwamen op 11 juni drie kinderen van 12 jaar oud en de directeur van een basisschool uit het dorp Axel om het leven. Drie anderen raakten zwaargewond. De kinderen waren op schoolkamp toen zij in een bocht van de N290, een weg tussen Vogelwaarde en Terhole, werden aangereden.

De manager van de overleden Amerikaanse zangeres Dolly Parton beschuldigt haar neef van afpersing en bedreigingen. Dat blijkt uit rechtbankdocumenten. Hij heeft daarom een contactverbod aangevraagd voor de neef, die de beschuldigingen ontkent.

Danny Nozell, de voormalige manager van Parton, leidt nu She's Alive, het bedrijf dat de nalatenschap van Parton beheert. Het contactverbod is aangevraagd voor Partons neef Bryan Seaver. Seaver was meer dan 20 jaar lang hoofd beveiliging van Parton.

Opvallend genoeg was Seaver degene die de dood van zijn tante wereldkundig maakte in een video op haar Instagrampagina:

In gerechtelijke documenten die The New York Times heeft ingezien, staat dat Seaver kort voor Partons dood eisen begon te stellen. Seaver wordt er door de manager van beschuldigd "een obscene, opzettelijke en escalerende campagne van bedreigingen" op te hebben gezet om zo geld van Parton af te persen.

In het contactverbodverzoek, bedoeld om Seaver uit de buurt van Partons eigendommen en personeel te houden, staat dat Seaver over uitgebreide militaire ervaring beschikt. De beveiliging die hij verzorgde was "geen conventionele kantoorbeveiligingsoperatie", maar "een zwaarbewapende, paramilitaire eenheid", zo staat er. Dat was de reden waarom Nozell en andere zakenpartners zeiden dat ze ongerust waren toen Seaver eisen begon te stellen, vlak voor het overlijden van Parton.

Een advocaat die de nalatenschap afwikkelde, zou ontslag bij She's Alive hebben genomen nadat hij "intimiderende bedreigingen" van Seaver had ontvangen tijdens een telefoongesprek. Andere medewerkers zouden beveiliging hebben ingehuurd, staat er in de documenten.

Neef ontkent

Volgens The New York Times noemde Seaver zichzelf in correspondentie met een van Partons vaste advocaten geen "entertainmentfiguur" maar een "moordenaar". Tegen entertainmentsite TMZ ontkent Seaver daarmee kwade bedoelingen te hebben gehad. "Ik ben een beroepsmilitair en militair aannemer en sluit wapendeals af voor buitenlandse regeringen. Ik ben een beveiligingsprofessional en ik ben een moordenaar", zegt hij.

Daarnaast zegt hij dat de berichten tussen hem en Nozell uit hun context gehaald zijn om de indruk te wekken dat hij mensen bedreigde. "Veel van deze berichten zijn gewoon twee mannen die woedend met elkaar praten en huilend aan de telefoon zitten terwijl we aan het rouwen zijn."

Ook zegt hij dat een andere dreigende tekst die wordt opgevoerd in de stukken gaat over een specifiek bedrijf dat Dolly Parton intimideerde. "Die opmerkingen gingen over specifieke, vreselijke zakenpartners die haar onrecht hebben aangedaan en daar blijf ik achter staan."

Bij Russische aanvallen vanochtend op verschillende plekken in Oekraïne is minstens een persoon om het leven gekomen en zijn zeven mensen gewond geraakt, melden de autoriteiten van het land. Het is niet direct duidelijk op hoeveel plekken de Russische luchtaanvallen schade hebben aangericht.

Het Russische defensieministerie bevestigt dat het Oekraïne heeft aangevallen en stelt dat het Oekraïense energie- en defensiefaciliteiten heeft getroffen. Ook zeggen de Russen dat ze logistieke centra hebben geraakt die zouden worden gebruikt door het Oekraïense leger.

Daarnaast beweert de Russische defensie dat een vrachtschip is aangevallen dat militaire goederen naar de haven van Odesa vervoerde. Oekraïne stelt dat het gaat om een commercieel vrachtschip dat onder de vlag van Antigua en Barbuda voer. Dit vaartuig werd volgens de Oekraïners geraakt in de Zwarte Zee. De Oekraïense kapitein is daarbij om het leven gekomen.

Volgens de regiogouverneur van havenstad Odesa waren de Russische aanvallen gericht op onder meer de haveninfrastructuur, zoals opslagplaatsen voor medicijnen, voedsel en huishoudelijke artikelen.

Drones boven Kyiv

Daarnaast zijn in de Oekraïense hoofdstad Kyiv Russische luchtaanvallen met drones gemeld. Volgens de burgemeester van Kyiv is een Russische drone neergestort op een bedrijfspand. In dezelfde wijk werden ook een tankstation en magazijnen getroffen door drones. Een magazijn zou daarbij in brand zijn gevlogen. Een tankstation raakte beschadigd bij het neervallen van brokstukken van drones, zegt de burgemeester.

De directeur van de Oekraïense spoorwegen meldt dat bij de Russische aanvallen het spoornetwerk in de hoofdstad werd geraakt. Daarbij is een werknemer gewond geraakt, maar het centrale station van Kyiv is onbeschadigd, zegt hij.

Rusland en Oekraïne voerden de laatste dagen over en weer zware energieaanvallen uit, ondanks dat de Amerikaanse president Trump vorige week had aangekondigd dat dit zou stoppen. Zelensky zei toen dat hij bereid was de aanvallen te staken, maar dat hij niet geloofde dat Rusland, dat het ook "een goed idee" noemde, zich eraan zou houden.

Gisteren voerde Rusland een grote luchtaanval uit op Oekraïne, ditmaal op het zuidoosten van het land. Daarbij werden zeker vier mensen gedood en werden bedrijventerreinen geraakt door Russische raketten, drones en artillerie. Daarbij raakten zes mensen gewond. Volgens Rusland betrof het aanvallen op de chemische sector en metaalindustrie van Oekraïne.

In het weekend waren er ook aanvallen over en weer. In de Oekraïense hoofdstad werden bij Russische luchtaanvallen een vrouw en haar 3-jarige tweeling gedood in hun woning en bij Oekraïense aanvallen op Moskou werd volgens president Zelensky een olieraffinaderij geraakt.

Functionarissen in de regio van Moskou meldden toen dat er bij de Oekraïense aanvallen drie mensen om het leven kwamen en twintig mensen gewond raakten.

De Venezolaanse interim-leider Delcy Rodríguez en de Amerikaanse president Trump hebben elkaar ontmoet in New York. Het was de eerste ontmoeting tussen de twee sinds de Amerikaanse inval in Venezuela begin dit jaar, waarbij dictator Maduro werd ontvoerd.

"Historisch", noemt Rodríguez de ontmoeting met de Amerikaanse president. Volgens haar hebben de twee gepraat over het versterken van de relatie tussen de landen en heeft ze haar dank uitgesproken aan de regering-Trump voor de steun na de vernietigende aardbevingen in juni.

Tot een formele ontmoeting kwam het niet. VN-ambassadeur Mike Waltz liet al weten dat het zou gaan om een pull-aside, een korte ontmoeting die veelal in de wandelgangen plaatsvindt. Van Amerikaanse zijde is er verder niets bekendgemaakt over de ontmoeting.

Op X publiceerde Rodríguez deze foto van de ontmoeting:

De interim-leider benadrukt zich in te willen zetten voor "diplomatie in het belang van de natie". Op X schrijft ze zich te richten op het behalen van "concrete resultaten en collectieve voordelen voor het Venezolaanse volk". Wat die resultaten en voordelen zijn, is onduidelijk.

'Venezuela heeft een stem, dat is niet die van Delcy'

Met haar bezoek aan de Verenigde Staten maakt zij zich niet populair onder het Venezolaanse volk. Op straat in New York verzamelde zich al vroeg een groep Venezolanen uit protest tegen haar komst. Met potten, pannen en pamfletten eisen de demonstranten verkiezingen in Venezuela.

"Delcy vertegenwoordigt ons niet", is op veel van de protestborden te lezen. En ook: "Venezuela heeft een stem, en dat is niet die van Delcy".

Deze maand vonden ook meerdere grote protesten plaats in Venezuela. Aanhangers van oppositieleider en Nobelprijswinnaar María Corina Machado eisten wederom verkiezingen en de vrijlating van mensen die om politieke redenen gevangenzitten. Nog altijd zitten 344 mensen vast, volgens de laatste cijfers van mensenrechtenorganisatie Foro Penal. Hoewel een deel van de oppositie sinds vorige maand gesprekken voert met het regime, is het nog onzeker of er vrije verkiezingen komen.

Machado komt Venezuela niet in

Afwezig bij alle gesprekken in New York en Caracas is oppositieleider Machado. Zij verblijft nog altijd in ballingschap, momenteel in Panama. De afgelopen dagen deed zij meerdere pogingen om Venezuela binnen te komen. Zonder succes, schrijft de Spaanse krant ABC. Inmiddels staat de teller op zeven.

De krant reisde naar Panama om verslag te doen van Machado's terugkeer naar Venezuela, maar zag drie pogingen binnen een dag sneuvelen. Een bootreis ging niet door en pogingen om via Aruba en Curaçao te vliegen werden geannuleerd.

Een eerdere poging om via Curaçao naar Venezuela te reizen werd geblokkeerd door de Nederlandse ambassadeur in de VS. Volgens de krant gaven Nederlandse autoriteiten nu ook geen toestemming om te landen op de eilanden.

Koers is duidelijk

Met de prominentste oppositieleider buitenspel gezet, lijkt de koers die Rodríguez vaart sinds de ontvoering van haar voorganger duidelijk. Aan de lopende band ontmoet ze bestuurders uit de oliesector en haalt haar regime banden aan met landen die Venezuela nog altijd hoog op de sanctielijst hebben staan, zoals het Verenigd Koninkrijk.

De lovende woorden over de ontmoeting met Trump zijn daarom geen verrassing. Volgens critici doet het regime er alles aan de macht stevig in handen te houden. De verstandhouding met Washington is daarbij cruciaal, al krijgt Rodríguez kritiek op de manier waarop zij zich heeft onderworpen aan de Amerikanen.

"Hoe sterker de persoonlijke band die ze met Trump kan smeden en hoe meer zijn regering van haar afhankelijk is, hoe groter haar mogelijkheden om verkiezingen, die haar van de macht zouden kunnen verdrijven, uit te stellen", schrijft de Financial Times (FT). De manier waarop zij dat doet, zouden de meeste leiders vernederend vinden, schrijft FT.

Maduro niet ver weg

Vanavond spreekt Rodríguez de Algemene Vergadering toe. De laatste keer dat een Venezolaanse leider die zaal toesprak was in 2018. De dictatoriale leider Maduro hekelde toen in zijn toespraak de dreigementen van Trump, die toen ook president was. Ook stelde Maduro toen dat "Venezuela op eigen benen staat... en nooit op de knieën zal gaan".

Die verhoudingen zijn inmiddels compleet veranderd. Enkele kilometers verderop in New York zitten Maduro en zijn partner Cilia Flores sinds begin januari vast. Zij worden onder meer verdacht van drugshandel, maar ontkennen alle aanklachten. Eerder deze maand verzochten de twee de rechter om de zaak te seponeren, omdat ze zich beroepen op diplomatieke immuniteit.

Voor de westkust van Mexico heeft zich een orkaan gevormd die in korte tijd is uitgegroeid tot een in de zwaarste categorie. Waarschijnlijk zal Polo, zoals de tropische storm wordt genoemd, het land niet bereiken, toch wordt de orkaan omschreven als "extreem gevaarlijk".

De orkaan beweegt zich de komende dagen langs de Mexicaanse kust en komt naar verwachting morgen het dichtstbij, op 200 kilometer van de kustlijn. Zo gaat de storm gepaard met hevige windvlagen tot 265 kilometer per uur, die tot ver buiten het centrum van de orkaan reiken.

Aan de kust wordt zware regenval verwacht, wat volgens de weerdienst kan leiden tot overstromingen en aardverschuivingen. Scholen in het gebied blijven daarom gesloten. Ook veel havens in het midden van het land gaan dicht en vissers halen hun boten uit voorzorg binnen.

El Niño

Dat de storm snel in hevigheid is toegenomen, heeft volgens de Amerikaanse onderzoeker Philip Klotzbach te maken met El Niño. Dat is een weerfenomeen dat ontstaat wanneer het water in de Stille Oceaan opwarmt en zo de gebruikelijke zee- en windstromingen verstoort. De huidige El Niño kan volgens VN-weerorganisatie WMO uitgroeien tot de sterkste in veertig jaar.

Onderzoeker Klotzbach noemt het opmerkelijk hoe snel orkaan Polo binnen een dag in kracht is toegenomen. "Alle ingrediënten die een orkaan nodig heeft om snel heel krachtig te worden, zijn er", zegt hij tegen persbureau AP.

Dat El Niño een verwoestende effect kan hebben, weten ze in Mexico maar al te goed. Zo zet ook Acapulco zich schrap voor het komende orkaanseizoen. In deze stad kwam orkaan Otis eind oktober 2023 aan land. Met snelheden van 270 kilometer per uur werd voor miljarden aan schade aangericht en kwamen 52 mensen om het leven.

Dat deze orkaan in korte tijd zo krachtig werd, kwam volgens weerexperts doordat het zeewater veel warmer was dan normaal. Deze temperatuurverhoging werd door de experts aan het weerfenomeen toegeschreven.

In deze video zie je welke invloed de mens heeft op de gevolgen van El Niño:

Nog eens 115 praktijkscholen krijgen dit jaar een subsidie om leerlingen die weinig geld hebben te helpen. Vorig schooljaar liep een pilot met 25 scholen en dat was een succes. Met het geld is ruimte om leerlingen te helpen met het kopen van bijvoorbeeld werkschoenen, een fiets of benodigdheden voor een stage. Voor sommigen betekent dat dat ze toch hun diploma kunnen halen.

Het effect van het budget is groot, ziet stagecoördinator Rian Bous van praktijkschool De Bolster in Groningen. "Je kunt leerlingen veel sneller helpen. Wij hadden bijvoorbeeld een meisje van wie de elektrische fiets kapot was en zij had fysieke beperkingen." Voor die leerling betekende dat dat ze niet naar school kon komen: openbaar vervoer was te duur en op een gewone fiets lukte het niet.

"Normaal gesproken duurt het lang voordat iets geregeld is en heb je tussentijds verzuim. Nu konden we via het budget meteen een nieuwe elektrische fiets regelen", zegt Bous tegen RTV Noord.

Werkschoenen of een bril

Het geld van de subsidie komt uit een project van het Jeugdeducatiefonds. Het fonds werkt daarvoor samen met de Sectorraad Praktijkonderwijs en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Minimaal de helft van de leerlingen van alle praktijkscholen in Nederland groeit op in relatieve armoede, zegt een woordvoerder van het Jeugdeducatiefonds tegen regionale omroep NH. "Juist in het praktijkonderwijs zien we hoe geldgebrek direct de ontwikkeling van een jongere kan raken. Het kan gaan om werkschoenen, een ov-kaart of een bril: geen enorme bedragen, maar voor een gezin met weinig financiële ruimte kunnen ze wel degelijk een obstakel zijn. De school ziet wat een leerling nodig heeft en kan met dit budget snel handelen."

Laptops

Ook bij andere vormen van middelbaar onderwijs zijn verschillen in financiële middelen bij leerlingen te zien. Zo werken steeds meer middelbare scholen met laptops in de klas. Als ouders zo'n laptop niet kunnen of willen betalen, moet de school ervoor zorgen dat een leerling toch volledig kan meedoen met de les. In de praktijk gaat dat niet altijd goed, waardoor scholieren niet volwaardig kunnen meedoen.

Hulpregelingen verschillen per school en gemeente. Soms verwijzen scholen ouders direct door naar het Armoedefonds of Stichting Leergeld. Maar dat leidt tot schaamte, zegt stichting Ouders en Onderwijs.

Het verkorten van de maximale duur van een werkloosheiduitkering naar één jaar zorgt er niet voor dat veel mensen snel weer aan het werk zijn. Slechts 8000 mensen met een WW-uitkering zullen na die periode een nieuwe voltijdsbaan hebben, stelt het Centraal Planbureau.

Volgens het CPB levert het kabinetsplan om de WW te versoberen het kabinet wel degelijk geld op, maar het planbureau spreekt tegelijkertijd van "een beperkte toename van de structurele werkgelegenheid".

Het kabinet had het plan om de WW per 1 januari 2029 met een jaar te verkorten juist ontwikkeld zodat mensen die buiten hun schuld werkloos zijn geraakt, eerder weer aan het werk zouden gaan. Nu kunnen mensen die lang genoeg hebben gewerkt nog maximaal twee jaar een werkloosheidsuitkering krijgen. Veel werklozen ontvangen door hun beperkte arbeidsverleden echter een veel kortere tijd WW.

Bijna geen effect

Het planbureau schrijft dat sleutelen aan de maximale duur van de uitkering daarom slechts een beperkt effect heeft. Werklozen zullen wel eerder en intensiever op zoek gaan naar werk, maar de totale werkgelegenheid stijgt door de WW-inkorting met slechts 0,1 procent, wat overeenkomt met zo'n 8000 voltijdbanen. Het kabinet had het CPB gevraagd om de plannen om te bezuinigen op de WW-uitkering door te rekenen.

Ook het verlagen of het verhogen van de WW-uitkering in de eerste twee maanden is onderzocht. Nu heeft iemand in die periode recht op 75 procent van zijn laatstverdiende loon. Jonneke Bolhaar van het CPB zegt dat haar organisatie heeft berekend wat er gebeurt als je de uitkeringen verlaagt naar 70 of verhoogt naar 80 procent. Bolhaar: "We zien dat dat ook een heel klein effect heeft. Afgerond komt dat neer op vrijwel 0 procent effect op de werkgelegenheid."

Het verschil met het inkorten van de WW zit hem er volgens Bolhaar vooral in dat deze maatregel iedereen in de WW raakt. "Als je 25 of 30 jaar bent en je wordt werkeloos, heb je recht op een aantal maanden WW. Dan heeft het op jou geen effect als de duur wordt ingekort van 24 naar 12 maanden. Vooral de mensen die al heel wat jaren hebben gewerkt, worden geraakt als de maximumduur wordt teruggebracht."

Protesten tegen versobering

Eerder deze maand werd bekend dat het kabinet een aantal voorgenomen bezuinigingen op de sociale zekerheid voor een groot deel heeft teruggedraaid. In eerste instantie was het plan van het kabinet om de verkorting van de maximale duur van de WW op 1 januari 2028 in te voeren, dit is met een jaar uitgesteld.

De afgelopen maanden werden er verspreid over het land veel protesten gehouden tegen versobering van sociale uitkeringen. De vakbonden zeggen nog altijd ontevreden te zijn over de aanpassingen. "De WW wordt nog steeds gehalveerd. Dat is en blijft onacceptabel", zei CNV-voorzitter Hans van den Heuvel eerder.

In Nederland ontvangen zo'n 195.000 mensen een WW-uitkering.

Ondanks alle politieke en economische turbulentie in de wereld blijft de economie het verrassend goed doen. In het tweede kwartaal van dit jaar groeide de economie met 0,6 procent. Eerder ging het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) nog uit van een groei van 0,4 procent.

Daarnaast blijkt uit nieuwe CBS-cijfers dat consumenten en ondernemers er in dezelfde periode op vooruit zijn gegaan. Voor een gemiddeld huishouden lag het reëel beschikbaar inkomen in het tweede kwartaal 0,7 procent hoger dan een jaar eerder. Het CBS corrigeerde die groei voor prijsstijgingen.

Huishoudens kregen vooral meer te besteden doordat de lonen stegen door betere cao-afspraken. De totale beloning van werknemers steeg het afgelopen kwartaal met 5 procent. Ook kwamen er meer banen bij en stegen de uitkeringen.

Winsten

Het betalen van hogere lonen lijkt bedrijven niet echt in hun winstgevendheid te raken. Het CBS rekende uit dat de brutowinst van bedrijven, dus voor belastingen, in het tweede kwartaal van dit jaar uitkwam op 93,2 miljard euro. Dat is 5,1 miljard euro meer dan een jaar geleden.

Het gaat om bedrijven die niet in de financiële sector actief zijn. Hun winsten stegen vooral doordat de operationele winst groeide. Dat is de winst voordat bedrijven in hun boeken nog diverse afschrijvingen moeten doen.

Optelsom van plussen

Onderaan de streep blijkt daardoor dat de economie in het afgelopen kwartaal 0,2 procentpunt harder is gegroeid dan eerder door het CBS gedacht. Het CBS stelde de eerste schatting van de economische groei in het eerste kwartaal ook al bij, van een kleine 0,1 procent naar een relatief aardige groei van 0,3 procent.

Waar in het eerste kwartaal de verkoop van elektrische auto's de economie nog op gang trok, spreekt hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen nu van "een optelsom van plussen". "Alle extra informatie van na de eerste raming sloeg de positieve kant op. Van meer consumptie tot een hogere export. Alles deed het gewoon een beetje beter dan eerder geraamd."

Dat is best opvallend, stelt Van Mulligen: "Met de Nederlandse economie gaat het verrassend goed als je kijkt naar de situatie in de wereld. De verwachtingen voor dit jaar waren niet fantastisch, maar de gemiddelde groei is veel beter dan gedacht. Niet fantastisch, maar gezien de omstandigheden zeker niet slecht."

In een township in het Zuid-Afrikaanse Durban zijn elf mensen omgekomen en drie anderen gewond geraakt bij een schietpartij. Een van de doden is een zwangere vrouw.

De slachtoffers waren in een huis waar vermoedelijk een feest bezig was toen drie onbekende gewapende mannen even voor 23.00 uur binnenstormden en het vuur openden. De aanvallers staken ook de auto van een van de slachtoffers in brand. Het motief voor de schietpartij is nog niet duidelijk, de politie doet onderzoek en zegt een klopjacht op de daders te zijn begonnen.

Een buurtbewoner die met de lokale zender eNCA sprak, zei dat hij de overledenen kende en geschokt was dat ze op deze manier om het leven waren gebracht. "Het is schokkend en triest. Dit zijn jongens met wie ik ben opgegroeid. Ik kan het niet geloven. Het is net een film", zei de buurtbewoner.

Volgens de buurtbewoner zijn de slachtoffers allemaal ongeveer halverwege de 30. "Ik woon hier al mijn hele leven en heb nog nooit zoiets meegemaakt", zei hij, en voegde eraan toe dat de buurt altijd veilig was geweest.

Uit een verklaring van de politie blijkt dat sommige slachtoffers al bekend waren bij de politie vanwege "vermoedelijke illegale activiteiten". De politie wilde hierover geen details vrijgeven.

"Hoewel het motief voor de schietpartij nog niet is vastgesteld, kan een vete tussen rivaliserende groeperingen niet worden uitgesloten", aldus de politie in een verklaring op X.

De straten van Marokkaanse steden en dorpen zijn bezaaid met folders van kandidaten van politieke partijen. Een duidelijk teken dat het weer tijd is voor de Marokkanen om 395 nieuwe leden voor het Huis van Afgevaardigden te kiezen.

De bevolking lijkt alleen niet echt warm te lopen voor de verkiezingen van vandaag. Vooral jongeren zijn niet van plan om te gaan stemmen. Volgens cijfers van de Marokkaanse overheid bestaat slechts 4 procent van de 15,8 miljoen geregistreerde kiezers uit mensen met een leeftijd tussen de 18 en 24 jaar.

Roerig jaar

Het gebrek aan vertrouwen in de politiek onder jonge Marokkanen is vooral aangejaagd door de gebeurtenissen van het afgelopen jaar. Precies een jaar geleden gingen jongeren van de beweging Gen Z 212 massaal de straat op. Hun eisen voor betere gezondheidszorg, onderwijs en bestrijding van corruptie werden beantwoord met een hardhandig optreden van de politie.

De onvrede over de leefomstandigheden in Marokko kwam eind juli nogmaals aan de oppervlakte. Tienduizenden migranten, voor het merendeel Marokkanen, staken de grens over bij de Spaanse exclave Ceuta in de hoop op een beter leven in Europa.

Ongeloof en desinteresse

In Casablanca reageren jonge Marokkanen met ongeloof of volledige desinteresse op de vraag of ze gaan stemmen. Zo ook de 25-jarige Amina: "Er is geen enkele reden voor mij om te gaan stemmen. Er is niemand aan wie ik mijn stem zou willen geven. Alle politici werken voor hun eigen belangen."

Haar gebrek aan vertrouwen in de Marokkaanse democratie komt vooral door de manier waarop de overheid heeft gereageerd op de protesten in 2025. "Toen wij met Gen Z 212 de straat op gingen, werden we compleet genegeerd. Maar dat is blijkbaar gewoon hoe het hier is", zegt Amina.

De 27-jarige Mohcine is ook niet van plan om zijn stem uit te brengen: "Als ik stem op iemand die dat werk niet aankan, dan gaat het land alleen maar achteruit. De meerderheid van de kandidaten stelt niks voor."

Hoop in Midelt

Een voorbeeld van een jonge Marokkaan die de hoop op de Marokkaanse democratie nog niet heeft opgegeven is Oussama Barik. De 27-jarige politicus heeft zich verkiesbaar gesteld voor de partij Parti de l'Unité et de la Démocratie in zijn provincie Midelt. Ook probeert hij om zijn generatiegenoten over te halen om vooral wel te gaan stemmen.

"Ik heb me kandidaat gesteld omdat we hier in Midelt tijdens de verkiezingen altijd dezelfde figuren voorbij zien komen. We proberen iets nieuws te brengen, een nieuwe beweging met thema's die ook aansluiten bij jonge Marokkanen. We willen ook een einde maken aan de corrupte manier van doen en denken in de politiek," legt Barik uit.

De provincie Midelt ligt in het Midden-Atlasgebergte en is een van de achtergestelde gebieden van Marokko. Veel kansen op een betere toekomst zijn er niet en voorzieningen als ziekenhuizen en scholen zijn ondermaats.

Barik wil er in het parlement voor zorgen dat zowel de mensen in Midelt als alle andere Marokkanen ook de vruchten kunnen plukken van de economische vooruitgang die het land heeft doorgemaakt.

Tijdens zijn campagne wordt hij bijgestaan door een team van vrienden en familie. Zij hebben er het volste vertrouwen in dat Barik een parlementszetel gaat halen en ook echt verandering kan brengen waar gewone mensen zoals zij iets aan hebben.

Naast de hoop en de totale apathie zijn er ook politieke partijen en organisaties die proberen om de Marokkaanse democratie op een andere manier te veranderen. Zo is er De Partij van de Democratische Arbeidersweg, een partij die in 1995 is opgericht en die Marokkanen oproept om de verkiezingen te boycotten.

"Dit systeem dient alleen de heersende politieke elite en is ondemocratisch. Het parlement vertegenwoordigt niet alle Marokkanen, zoals dat wel de bedoeling is. Wij zijn dan wel een politieke partij, maar in dit systeem heeft het voor ons geen enkele zin om mee te doen aan de verkiezingen", vertelt partijwoordvoerder Tahar Douraidi.

Leden van zijn partij gingen in de campagneperiode in meerdere steden de straat op, om Marokkanen op te roepen om de parlementsverkiezingen te boycotten. Bij elke poging volgde vroeg of laat het ingrijpen van de politie.

WK voetbal

Voor Barik maakt het niet veel uit wie er vandaag als winnaar uit de bus komt, hij weet al zeker wat zijn belangrijkste taak gaat zijn, mocht hij een zetel in het parlement krijgen. "De volgende regering wordt de regering van het wereldkampioenschap voetbal. Daar gaan flinke budgetten voor worden uitgetrokken. Ik wil ervoor zorgen dat dit geld niet alleen maar terechtkomt bij de mensen die alleen maar denken aan hun eigen belangen."

Verkiezingen in Marokko

Marokkanen brengen vandaag twee stemmen uit: één op een lokale kandidatenlijst en één op een regionale lijst. Van de 395 zetels in het parlement worden er 305 verdeeld via de lokale kiesdistricten. De overige 90 zetels worden via regionale lijsten verdeeld en zijn dit jaar uitsluitend voor vrouwen gereserveerd. Daarmee moet de vertegenwoordiging van vrouwen in het parlement worden vergroot.

Marokko is een constitutionele monarchie waarin koning Mohammed VI veel macht heeft. Na de verkiezingen benoemt hij de regeringsleider uit de partij die de meeste zetels heeft behaald. De koning speelt daarnaast een belangrijke rol op terreinen als buitenlandse zaken en binnenlandse veiligheid. In aanloop naar de verkiezingen zijn opiniepeilingen over de verkiezingen wettelijk verboden. Daardoor zijn er geen betrouwbare recente peilingen die laten zien welke partij er aan kop gaat.

Ten minste zes ziekenhuizen in de VS hebben geschikt met de regering-Trump en ingestemd met het stopzetten van genderklinieken voor adolescenten. Dat schrijven Amerikaanse media.

De reeks schikkingen omvat ziekenhuizen in New York, Pennsylvania en Connecticut. Dat zijn staten die voorheen de behandelingen hebben gesteund. De ziekenhuizen hebben ermee ingestemd boetes te betalen en een aantal verleent medische zorg aan voormalige patiënten die bijwerkingen willen laten behandelen of hun transitie willen terugdraaien.

De overeenkomsten met het ministerie van Justitie maken een einde aan onderzoeken naar eerder verleende zorg en voorkomen dat ziekenhuizen gedwongen worden patiëntendossiers over te dragen. De ziekenhuizen hebben niet gezegd iets verkeerds te hebben gedaan.

Schikking getroffen

Sinds begin 2025 heeft de regering financiële en juridische druk uitgeoefend op zorgverleners om de behandelingen in 24 staten waar ze zijn toegestaan, stop te zetten. Veel ziekenhuizen hadden de behandelingen al stopgezet, waarbij ze de druk van de regering noemden als reden.

De regering-Trump publiceerde vorig jaar een rapport waarin alleen therapie werd aanbevolen en geen bredere genderbevestigende zorg voor jongeren. De meeste grote medische organisaties, waaronder de American Medical Association en de American Academy of Pediatrics, zijn echter voorstander van het beschikbaar houden van deze behandeling.

The New York Times schrijft dat de meeste overeenkomsten die de ziekenhuizen hebben gesloten met de regering niet openbaar zijn gemaakt. Een ziekenhuis in Connecticut stemde er in augustus mee in om de genderkliniek tien jaar gesloten te houden, 60.000 dollar aan de overheid te betalen en 500.000 dollar beschikbaar te stellen voor patiënten onder de 19 jaar die de effecten van de behandeling ongedaan willen maken.

Oplossing bereikt

Vorig jaar zijn verschillende families een rechtszaak begonnen tegen het Connecticut Children's Medical Center vanwege het stopzetten van medische zorg voor transgender jongeren. Een advocaat van de families zegt dat het ziekenhuis met de onlangs overeengekomen schikking opnieuw laat zien waar het staat in de kwestie.

Een woordvoerster van het ziekenhuis weigerde commentaar te geven op de details van de overeenkomst, maar verdedigde deze als noodzakelijk. "We hebben een oplossing bereikt waardoor onze organisatie zich kan blijven richten op onze missie om de gezondheid en het welzijn van kinderen te verbeteren", aldus het ziekenhuis in een verklaring.

Om asielzoekers, statushouders en gevluchte Oekraïners meer en sneller aan het werk te krijgen, moet arbeid al kort na hun komst centraal komen te staan. Bijvoorbeeld door met een 'talentscan' meteen in kaart te brengen wat de ambities en talenten van deze 'nieuwkomers' zijn.

Om mensen beter te begeleiden naar (passend) werk, moeten gemeenten daarvoor een wettelijke verantwoordelijkheid krijgen, adviseert de Sociaal-Economische Raad (SER) aan het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

"Werk geeft voldoening en eigenwaarde. Nieuwkomers hebben talenten. Zij kunnen en willen werken", zei minister Aartsen van Werk en Participatie afgelopen juni. Hij wil dat de komende vier jaar 75.000 meer statushouders en asielzoekers die grote kans hebben hier te mogen blijven, aan het werk gaan.

Wachten en verhuizingen

Het lukt de politiek nog niet om dit probleem aan te pakken. Begin dit jaar concludeerde de Algemene Rekenkamer nog dat Nederland er nauwelijks in slaagt om statushouders aan het werk te krijgen in sectoren met grote personeelstekorten.

Ook CBS-cijfers over de arbeidsparticipatie van statushouders laten dat zien. Zo heeft 57 procent van hen acht jaar na het verkrijgen van hun verblijfsstatus betaald werk. Dat is fors lager dan de gemiddelde arbeidsparticipatie in Nederland (73 procent). Ook werken veel nieuwkomers onder hun niveau van opleiding en ervaring, zegt de SER.

De problemen komen volgens de adviesraad mede door de manier waarop asielopvang is georganiseerd: met veel wachten en vaak meerdere verhuizingen. Ook is de inburgering nu moeilijk te combineren met werk.

"Nu hebben mensen vaak overdag taallessen, ook met reistijd. In de praktijk is dat al snel moeilijk te combineren met werk", zegt een SER-woordvoerder. "Je moet het meer integreren, en misschien ook de focus omdraaien. Wij vinden: mensen moeten kunnen werken of een opleiding volgen, en de vraag is hoe je taal en inburgering daaromheen kunt organiseren."

Veilige landen

Asielzoekers in Nederland die willen werken, moeten zelf werk zoeken. Het COA geeft wel advies, maar bemiddelt niet. En dat moet anders, zegt de SER. Gemeenten moeten daarom een duidelijke wettelijke taak en structureel geld krijgen om nieuwkomers direct te begeleiden naar werk en participatie, aldus de adviesraad.

Het kabinet wil dat asielzoekers vanaf drie maanden na een aanvraag aan de slag kunnen. De Tweede en Eerste Kamer moeten daar nog over beslissen. Op dit moment is de termijn zes maanden.

Voor mensen met een kleine kans op een asielvergunning geldt dit niet. Mensen uit bijvoorbeeld zogeheten veilige landen mogen door de nieuwe regels helemaal niet meer werken.

Techniek en zorg

De raad pleit niet alleen voor een eerder gesprek met nieuwkomers over talenten en ambitie, maar ook voor een "voortvarende asielprocedure en tijdige zekerheid over huisvesting". Dat is omdat de huidige onzekerheid werkgevers en nieuwkomers tegenhoudt om te investeren.

Volgens de SER moeten landelijke werkgevers- en werknemersorganisaties daarnaast de taak op zich nemen om concrete afspraken te maken met sectoren met grote personeelstekorten, zoals de techniek of zorg.

Gemeenten

In het advies is een grote rol weggelegd voor gemeenten: zij moeten behalve statushouders ook asielzoekers en Oekraïners gaan begeleiden naar werk. Maar hebben zij daar de ruimte voor? "Gemeenten kunnen dit alleen als er genoeg capaciteit is. Daar pleiten we dan ook voor", zegt de SER-woordvoerder.

De ambitie van minister Aartsen om binnen vier jaar 75.000 nieuwkomers aan het werk te hebben, moet niet het enige doel zijn, zegt de SER. "Het gaat niet alleen om werk maar ook werk op niveau. We kennen de verhalen van een arts die werkt als flitsbezorger. Dat is een even groot probleem."

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) laat weten dat gemeenten een rol "kunnen en willen" vervullen. De gemeenten vinden dat hun rol in de wet geregeld moet worden. Ook willen ze daarvoor geld krijgen vanuit het Rijk.

Een woordvoerder van minister Aartsen geeft aan al met de aanbevelingen aan de slag te zijn gegaan. Zo wordt er gewerkt aan het plan dat mensen overdag kunnen werken en niet naar een taalles hoeven voor hun inburgering.

Goedemorgen! In Breda staat de verdachte van het dodelijke ongeluk met een groep schoolkinderen in het Zeeuwse Vogelwaarde voor de rechter en de Chinese president Xi brengt een staatsbezoek aan de Verenigde Staten.

Eerst het weer: vanmorgen is er veel bewolking, maar vanmiddag breekt de zon vaker door en dan stijgt de temperatuur naar ruim 20 graden. Met name in het noorden is later kans op een bui. Er staat een matige westelijke wind.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Bij het blussen van een brand in het Gelderse Dinxperlo maandagavond is PFAS in het rioolwater terechtgekomen. Dat meldt de gemeente Aalten, waar Dinxperlo onder valt. Bij een afvalverwerker stond een berg hout en snoeiafval in brand. Het bluswater kwam uit een verontreinigde recreatieplas en is grotendeels afgevoerd via het riool.

"Het bluswater dat aan het begin van de bluswerkzaamheden is gebruikt, was afkomstig uit het Blauwe Meer", meldt de gemeente in een bericht op sociale media. Sinds april 2024 geldt daar een negatief zwemadvies vanwege de PFAS-verontreiniging.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Een Afghaanse wielrenster die zich als man vermomde om maar te kunnen wielrennen, heeft zilver gewonnen op de Asian Games in Japan. "Ik ben geboren in een land waar vrouwen die dromen worden aangevallen en ik ben ontzettend blij dat ik daartegen heb gestreden", zei Fariba Hashimi. Haar verhaal vind je hier.

Fijne dag!

Op een Amerikaanse militaire basis Spangdahlem in de Duitse Eifel is gisteren een F16-straaljager neergestort. Dat bevestigt de luchtmachtbasis aan Duitse media. De piloot heeft zichzelf kunnen redden met behulp van de schietstoel en raakte lichtgewond.

Rond 14.30 uur kwam een F-16 Fighting Falcon van de Amerikaanse luchtmacht neer. Hoe het ongeluk kon gebeuren is niet bekend. De oorzaak van de crash wordt nog onderzocht. Het toestel is volledig verwoest.

De burgemeester van het nabijgelegen Speicher, Birthe Thomsen, zat op de fiets toen ze een straaljager in de lucht zag. "Ik zag hoe het toestel snel daalde. Daarna steeg een grote zwarte rookpluim op", vertelt ze aan de Duitse omroep SWR.

Oefening

De omroep schrijft op basis van de luchtverkeersleiding dat de crash plaatsvond na een oefening. Bij die oefening zouden vier vliegtuigen betrokken zijn geweest. Twee daarvan waren op de terugweg naar vliegveld Spangdahlem; het eerste daarvan stortte neer. De andere drie vliegtuigen zijn uitgeweken naar vliegveld Ramstein.

De luchtmachtbasis Spangdahlem ligt in de Duitse Eifel, in het district Bitburg-Prüm. Er zijn meerdere F-16 gevechtsvliegtuigen gestationeerd. Ook wordt de luchthaven gebruikt door Amerikaanse transportvliegtuigen.

Bij het blussen van de brand in het Gelderse Dinxperlo maandagavond is PFAS in het rioolwater terechtgekomen. Dat meldt de gemeente Aalten, waar Dinxperlo onder valt. Bij een afvalverwerker stond een berg hout en snoeiafval in brand. Het bluswater kwam uit een verontreinigde recreatieplas en is grotendeels afgevoerd via het riool.

"Het bluswater dat aan het begin van de bluswerkzaamheden is gebruikt, was afkomstig uit het Blauwe Meer", meldt de gemeente in een bericht op sociale media. Sinds april 2024 geldt voor dat meer een negatief zwemadvies vanwege de PFAS-verontreiniging.

Omdat de waterzuivering het vervuilde water niet accepteert, moet het uit het riool worden gepompt. Dat gebeurt deze nacht. Het vervuilde water wordt tijdelijk ergens anders opgeslagen, de gemeente maakt in het bericht niet duidelijk waar dat zal zijn.

De gemeente zegt dat wordt onderzocht hoe ernstig de vervuiling is. De resultaten daarvan worden ergens begin volgende week verwacht. "Op dit moment zijn er geen gevolgen voor het gebruik van het riool door inwoners. Als dit verandert, informeren we inwoners daar zo snel mogelijk over", luidt uit het bericht.

Afvalverwerker was gesloten

De afvalverwerker waar brand woedde, was sinds november 2025 gesloten vanwege "ernstige overtredingen van de milieuregels". Dat blijkt uit documenten van de gemeente Aalten.

Bij het bedrijf werden toen grote hoeveelheden illegaal afval aangetroffen; afvalstoffen die het bedrijf innam en verwerkte waarvoor het niet de juiste vergunningen had. Ook werden volgens de gemeente "verschillende afvalstromen gemengd", waarop het bedrijf per direct zijn deuren moest sluiten.

De politie doet onderzoek naar de brand bij de afvalverwerker en is op zoek naar mensen die iets hebben gezien of camerabeelden hebben.

PFAS

PFAS is de verzamelnaam voor duizenden niet afbreekbare giftige chemicaliën. De afkorting staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. Ze stapelen zich op in de voedselketen en tasten het immuunsysteem aan. Bij langdurige blootstelling zijn sommige soorten kankerverwekkend.

De stoffen zitten sinds de jaren 50 in onder meer de antiaanbaklaag van pannen en ook in waterdichte regenkleding, bestrijdingsmiddelen in de landbouw en blusschuim.

Het Canadese ingenieursbureau WSP Global staakt zijn pogingen om de Nederlandse branchegenoot Arcadis over te nemen. Het lukte niet om met Arcadis in gesprek te gaan over de voorwaarden voor een aandelenoverdracht, schrijft WSP Global in een persbericht. Het bedrijf blijft ervan overtuigd dat een overname voor beide partijen voordelig zou zijn.

WSP Global meldde zich deze zomer tot twee keer toe bij de leiding van Arcadis. Dat koos ervoor om zelfstandig te blijven. Topvrouw Heather Polinsky zei dat ze dit als de "meest effectieve weg" zag om waarde te creëren voor de aandeelhouders.

Het personeel, dat via een stichting 19 procent van de aandelen in handen heeft, was het daarmee eens, schreef het FD vorige maand.

De Canadezen zeiden in augustus dat ze uiterlijk 15 oktober een officieel bod bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) zouden indienen. Dat is nu van de baan.

Heidemij

Arcadis is de erfgenaam van de Nederlandsche Heidemaatschappij. Die werd in 1888 opgericht om heide, veen en zandverstuivingen geschikt te maken voor landbouw of de aanleg van bos. De Heidemij ging in 1995 naar de beurs. In 1997 veranderde de naam in Arcadis.

Het huidige Arcadis heeft ruim 34.000 mensen in dienst. Het bedrijf levert wereldwijd diensten op het gebied van infrastructuur, bouw, water en milieu.

De Oost-West-pijpleiding in Saudi-Arabië is weer in gebruik, meldt persbureau Reuters op basis van ingewijden. De pijpleiding werd bijna twee weken geleden door een drone-aanval geraakt en was buiten gebruik voor herstelwerkzaamheden.

De 1200 kilometer lange oliepijpleiding loopt vanaf de havens aan de Perzische Golf in het oosten dwars door het land naar raffinaderijen aan de Rode Zee in het westen. De leiding maakt het voor Saudi-Arabië mogelijk om de Straat van Hormuz te omzeilen.

In die zeestraat, die door Iran is afgesloten, is de scheepvaart bijna volledig stilgevallen door de oorlog tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran.

4 miljoen vaten

De pijpleiding heeft een capaciteit van maximaal 7 miljoen vaten per dag, maar voor de aanval gingen er dagelijks zo'n 4 miljoen door, goed voor zo'n 4 procent van de wereldwijde olievoorziening.

Het staatsoliebedrijf Aramco probeert het volume vanaf nu op het oude niveau te krijgen, maar het zal nog zo'n zeven weken duren voordat dat is gelukt, zegt een bron tegen Reuters.

Bij de drone-aanval raakten volgens Reuters drie pompstations van de pijpleiding beschadigd. De leiding wordt bediend door in totaal elf pompstations en twee aparte drukverlichtingsstations. Volgens Saudi-Arabië zitten Iran-gezinde milities in Irak achter de aanval.

Olieprijs gedaald

Het nieuws over de hervatting van de olieaanvoer via de pijpleiding heeft ertoe geleid dat de prijs van ruwe olie met zo'n twee dollar zakte naar 97 dollar per vat, het laagste prijsniveau sinds 8 september.

De olieprijzen zijn deze week ook iets gedaald nadat Iran had gezegd de Straat van Hormuz binnen zeven dagen te kunnen heropenen. Dat wil het land alleen doen als de VS de militaire aanwezigheid in de zeestraat vermindert en als de Amerikaanse blokkade van Iraanse havens wordt opgeheven.

Tirade

De Amerikaanse gezanten Witkoff en Kushner spraken vandaag met Iraanse functionarissen, maakte president Trump bekend na zijn toespraak tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. Volgens Trump duurde de ontmoeting zo'n drie uur en is die goed verlopen, schrijven Amerikaanse media.

In zijn toespraak bij de VN stak Trump een tirade af waarin hij dreigde Iran te "vernietigen" als er niet snel een akkoord werd bereikt. Ook verdedigde Trump in zijn toespraak de oorlog en beschuldigde hij Teheran ervan de onderhandelingen te vertragen tot na de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen in november.

In Groenland en Denemarken is de opluchting groot dat het conflict met de Verenigde Staten over Groenland is opgelost. President Trump, de Deense premier Frederiksen en premier Nielsen van Groenland tekenden in New York een akkoord waarin uitbreiding is geregeld van de Amerikaanse militaire aanwezigheid in Groenland. Het dreigement van Trump om Groenland te annexeren, desnoods na gebruik van geweld, is van tafel.

De Deense premier Frederiksen zegt blij, trots en opgelucht te zijn over deze uitkomst. "Het is moeilijk geweest. Groenland heeft onder enorme druk gestaan. Mensen waren bang", zei ze tegen de Deense publieke omroep.

Politiek verslaggever Christine Cordsen wijst op nog een winstpunt. De samenwerking tussen de Denen en Groenlanders bij de onderhandelingen over het verdrag heeft Denemarken en Groenland dichter tot elkaar gebracht, zegt ze. ""Groenlanders ervaren nu een heel ander niveau van respect vanuit Deense hoek dan ze naar eigen zeggen enkele jaren geleden ondervonden."

Groenlanders

Groenland hoort bij Denemarken, maar koos vorig jaar voor een geleidelijke overgang naar zelfstandigheid. De Groenlanders zien het als een overwinning dat hun zelfbeschikkingsrecht formeel is vastgelegd en dat ze van begin tot eind aan de onderhandelingstafel hebben gezeten.

"Dit is geen verdrag over Groenland, maar met Groenland", aldus premier Nielsen. Volgens hem versterkt de overeenkomst de veiligheid van Groenland en worden de Groenlandse belangen erkend. Hij noemde het verdrag ook belangrijk voor de verdere ontwikkeling van Groenland.

De Groenlanders ervoeren de dreigementen van Trump in de afgelopen anderhalf jaar als een nachtmerrie. De situatie escaleerde in januari dit jaar. Nadat de VS de Venezolaanse president Maduro had ontvoerd, zei Trump in een adem door dat hij Groenland wilde hebben.

Soldaten naar Groenland

Denemarken en zeven andere Europese NAVO-landen stuurden militairen naar Groenland. Dat was formeel om te laten zien dat de veiligheid van Groenland de hele NAVO aangaat. Maar later bleek dat de Deense militairen in het geheim explosieven bij zich hadden om de startbaan op te blazen en zo een Amerikaanse invasie te voorkomen. Ook namen ze bloedzakken mee voor het geval er gewonden zouden vallen. Het is een enorme sprong van de gespannen situatie toen naar de ondertekening van een akkoord vandaag.

"Ik ben ontroerd", zei de Groenlandse schrijfster Nauja Lynge vanuit een Deense tv-studio. "Vooral toen ik de Groenlandse premier een traan zag wegpinken." Het Deense en het Groenlandse parlement moeten het akkoord nog goedkeuren en Lynge zal dat debat naar eigen zeggen kritisch volgen. "Maar ik merk nu vooral de enorme opluchting."

Gemengde gevoelens

Toch is er ook voorzichtigheid, onder anderen bij de Groenlandse parlementariër Aki-Mathilda Hogh Dam. Ze noemt het zenuwslopend dat het akkoord is ondertekend voordat de leden van het Groenlandse parlement erover hebben kunnen discussiëren.

Ook de Deense parlementariër Rasmus Jarlov staat niet te juichen: "Ik zou willen dat er expliciet in het verdrag had gestaan dat de VS de ambitie om Groenland te bezitten, opgeeft." De Groenlandse premier Nielsen erkent dat een betere relatie met de VS niet van de ene op de andere dag is opgebouwd. "Het vertrouwen moet stap voor stap worden hersteld. Dat is een proces."

Ook in het plaatsje Narsarsuaq in Zuid-Groenland, waar de VS opnieuw een militaire basis zal bouwen, hebben de bewoners gemengde gevoelens. De militaire bases betekenen aan de ene kant banen voor de Groenlanders. "Maar veel mensen hier vrezen dat ze hier niet in hun dorp mogen blijven wonen als de militaire basis wordt gebouwd", aldus een bewoner tegen de Groenlandse omroep.