NOS Nieuws - Algemeen

Voor de Franse kust zijn afgelopen nacht twee vrouwen om het leven gekomen bij een poging het Verenigd Koninkrijk te bereiken. Zestien opvarenden van de migrantenboot raakten gewond, drie van hen raakten ernstig gewond. Er zouden 82 mensen aan boord zijn geweest.

Volgens de lokale autoriteiten vertrok het bootje vanaf het strand van Hardelot, een dorpje ten zuiden van de havenplaats Boulogne-sur-Mer. Kort na vertrek viel de motor van de boot uit

. De Franse maritieme politie redde vervolgens 17 van de 82 mensen aan boord en bracht hen naar Boulogne-sur-Mer.

Verpletterd of gestikt

De overige 65 opvarenden spoelden uiteindelijk met boot en al weer aan op het strand. Daar bleek dat twee opvarenden waren overleden.

Het vermoeden van de autoriteiten is dat de vrouwen zijn "verpletterd of gestikt" doordat er te veel mensen op de boot opeengepakt zaten. De vrouwen waren vermoedelijk rond de 20 jaar oud en afkomstig uit Sudan.

Drie personen liepen zware brandwonden op door de benzine die uit de motor lekte en op de bodem van de boot terechtkwam.

Meer patrouilles

Vorige maand kwamen twee mannen en twee vrouwen om het leven toen een opblaasboot voor de kust van Noord-Frankrijk kapseisde. In deze zaak is een 27-jarige man uit Sudan aangehouden door de Britse autoriteiten. Hij is aangeklaagd voor het in gevaar brengen van mensenlevens. Welke rol hij precies speelde bij de oversteek, is niet bekend.

De Britse en Franse regering hebben vorige maand een overeenkomst getekend om het aantal migranten dat Het Kanaal oversteekt te verminderen. Dit willen zij bewerkstellingen door meer politiepatrouilles en verscherpt toezicht uit te voeren.

De locatie van bultrug Timmy, die gisterochtend in de Noordzee werd vrijgelaten, is niet bekend. De zender waarmee het meermaals in Duitsland gestrande dier werd uitgerust blijkt niet goed te werken.

Pas rond 16.00 uur gistermiddag, uren na zijn vrijlating, kwam de zender voor het eerst tot leven, meldt de Duitse krant Bild, die Timmy op de voet volgt. Sindsdien zendt die sporadisch gegevens door.

Op basis van die informatie lijkt de bultrug in ieder geval de juiste richting op te zwemmen, naar de Atlantische Oceaan waar bultruggen normaal gesproken leven.

Ook vanochtend, na ruim 24 uur op open zee, werden weer signalen van de tracker ontvangen. Waar Timmy precies is, blijft onduidelijk, maar zijn vitale functies zijn volgens Bild wel geregistreerd.

Ruzie

Waarom de zender van Timmy hapert is niet duidelijk. Mogelijk is hij beschadigd bij de vrijlating van de bultrug uit het varende aquarium waarin hij werd vervoerd.

Ook de vrijlating zelf is niet zonder hobbels verlopen en heeft geleid tot een ruzie tussen de geldschieters van de reddingsoperatie en de dierenartsen aan de ene kant en de bemanning op de schepen die betrokken waren bij de vrijlating aan de andere kant.

Zo mochten de dierenartsen tegen de afspraken in niet bij het moment van de vrijlating zijn, meldt opvarende dierenarts Kirsten Tönnies in een audiobericht op Facebook. Hoe die vrijlating in zijn werk ging is ook niet bekend, want er zijn geen videobeelden van vrijgegeven. Het is dus onbekend of de bultrug zelf het bassin uit zwom of die daar door de bemanning toe is aangezet.

Extreem verzwakt

Ook zouden na de vrijlating nog drie kwartier lang twee boten vlak achter de bultrug hebben gelegen, wat veel stress zou hebben veroorzaakt bij het dier, zegt dierenarts Tönnies. "Ik ben zo woedend. Ze doen met Timmy wat ze willen".

De geldschieters zeggen dat ze niet verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor de gebeurtenissen bij de vrijlating. Eventuele gevolgen van de "niet-afgestemde handelingen aan boord" worden ten laste gelegd aan de eigenaar en de bemanning van de schepen, schrijven ze in een brief die Bild in handen heeft.

Wetenschappers en dierenwelzijnsorganisaties waren van tevoren kritisch over de reddingsoperatie. Ze zagen de meerdere strandingen van de bultrug als teken dat die ziek was toen hij de Duitse kust bereikte. Ook wordt aangenomen dat het dier extreem verzwakt is. Sommigen zien de reddingsoperatie dan ook als een manier om zijn lijden te verlengen.

Voor het eerst sinds 1971 heeft 'de Stofzuiger' weer passagiers opgepikt in Bergen en een ritje gemaakt naar Camperduin. De bus is de laatste tien jaar helemaal gerestaureerd en rijdt de oude route dit weekend opnieuw. Mét het zo kenmerkende, gierende stofzuigergeluid, waaraan hij zijn bijnaam te danken heeft.

"Hoor daar komt de Stofzuiger, zei mijn moeder altijd", aldus een van de enthousiaste passagiers van de bus bij NH Nieuws.

De Stofzuiger, officieel een bus van de GMC Truck & Coach Division, heeft een lange geschiedenis. Hij kwam in 1948 samen met twee andere, soortgelijke bussen in het kader van de Amerikaanse Marshallhulp naar Noord-Holland. Tot 1971 reed hij als bus nummer 8 een vaste route tussen Bergen, Egmond, Schoorl, Camperduin en Alkmaar.

Begin jaren zeventig bleek de route niet langer rendabel. Twee bussen verdwenen naar de sloop, de enige overgebleven Stofzuiger verdween naar een loods in Aalsmeer. Daar stond hij tientallen jaren stof te verzamelen bij de stichting Veteraan Autobussen.

18,62 euro

Totdat een groepje Bergenaren in 2015 de bus voor 18,62 euro overnam en met ingezameld geld begon te restaureren. Dat bleek geen sinecure. De versnellingsbak, een halfautomaat, was in onderdelen aangeleverd en niet meer compleet. Uiteindelijk lukte het de vrijwilligers om via veilingsite eBay op een autokerkhof in Californië een zelfde type te vinden en in de bus te monteren.

Er werd een nieuw luchtsysteem aangebracht voor de rem-installatie, de deuren en de versnellingsbak. Ook de elektrische bedrading is vervangen met behoud van het oude dashboard en de bestaande minutieus gerestaureerde verlichtingsarmaturen.

Het plafond, de vloer, de rubbers, de stoelen; het is allemaal nagelopen en waar nodig vervangen. Het plaatwerk is uitgedeukt en opnieuw gespoten. "Eigenlijk alles wat er aan de bus te vernieuwen was, en nieuw te maken, dat is gebeurd,", vertelt vrijwilliger Gerard van den Bosch bij de lokale omroep Streekstad Centraal.

Tweetakt motor

Zo'n beetje het enige dat gebleven is, is dat zo typerende geluid van de tweetaktmotor. De koeling van de bus maakt een sissend, bijna gierend geluid, "net als een stofzuiger", legde initiatiefnemer van de restauratie Piet Mooij eerder uit. "Maar ook de vorm van de bus had wel wat weg van een stofzuiger".

Mooij overleed in 2022, maar 'zijn' werk is in ruim tien jaar tijd toch voltooid.

De Stofzuiger wordt niet meer ingezet op lijndiensten. Wel wacht de bus een toekomst als trekpleister voor het dorp Bergen, waar hij komt te staan. En als rijdend museumstuk, opgenomen in het Nationaal Register Mobiel Erfgoed.

Eén van de betrokken vrijwilligers: "Hij kan worden gebruikt voor bruiloften, rouwdiensten of een jubileum van iemand."

De familie van Narges Mohammadi maakt zich nog altijd grote zorgen over de gezondheid van de Iraanse mensenrechtenactivist. De Iraanse winnares van de Nobelprijs voor de Vrede werd vrijdag vanuit een gevangenis in het noordwesten van Iran met spoed overgebracht naar een ziekenhuis. Daar krijgt ze volgens haar familie niet de juiste zorg.

De 54-jarige Mohammadi heeft ernstige hart-, long- en bloeddrukproblemen en onderging in 2022 een spoedoperatie in Teheran. Volgens haar in Noorwegen wonende broer moet ze zo snel mogelijk weer naar een ziekenhuis in Teheran worden overgebracht, waar ze door haar eigen specialisten kan worden behandeld.

De Nobelprijswinnares heeft eind maart een ernstige hartaanval gehad, meldt haar stichting. Sindsdien had ze last van pijn op de borst en ademhalingsproblemen. Een bezoek aan haar cardioloog werd haar geweigerd. Vrijdag is ze volgens haar advocaat in de gevangenis door plotselinge bloeddrukdalingen twee keer buiten bewustzijn geraakt.

'Wanhopige actie mogelijk te laat'

Mohammadi's familie dringt al wekenlang aan op haar overplaatsing naar een geschikte medische faciliteit. Haar overplaatsing vrijdag naar een ziekenhuis in Zanjan zien ze als een "wanhopige actie op het laatste moment, die mogelijk te laat komt om in haar essentiële behoeften te voorzien".

Mohammadi ligt in het ziekenhuis van Zanjan op de afdeling cardiologie, "maar haar bloeddruk blijft ernstig schommelen", schrijft haar advocaat Mostafa Nili op X. Hij zegt dat een arts in Zanjan had geadviseerd om haar gevangenisstraf een maand te schorsen zodat ze zich kan laten behandelen, maar dat de openbare aanklagers in Zanjan dat blokkeren.

Nieuwe gevangenisstraf

Mohammadi werd in december vorig jaar opnieuw opgepakt na kritiek op het Iraanse regime. Ze was toen met medisch verlof tijdens een eerdere gevangenisstraf van ruim 13 jaar die het Iraanse regime haar had opgelegd voor samenzwering tegen de staatsveiligheid en propaganda tegen de Iraanse regering.

Tijdens dat verlof zette ze haar activisme voort met openbare protesten en media-optredens. Na haar arrestatie werd ze veroordeeld tot nog eens zeven jaar celstraf.

Narges Mohammadi kreeg in 2023 de Nobelprijs voor de Vrede voor haar strijd voor vrouwenrechten en tegen de doodstraf. Omdat ze toen ook gevangen zat kon ze de prijs niet zelf komen ophalen in Noorwegen. Haar kinderen namen de prijs in ontvangst.

Meer dan de helft van de onbekende oorlogsslachtoffers op het Nationaal Ereveld in Loenen is geïdentificeerd. Dat laat de Bergings- en Identificatiedienst van de Koninklijke Landmacht (BIDKL) weten.

"We doen dit vooral voor de mensen die nog iemand kwijt zijn vanuit de oorlog: een familielid, zoals een vader of een opa", zegt Geert Jonker van de identificatiedienst bij Omroep Gelderland.

Het ereveld in Loenen, niet ver van Apeldoorn, herbergt de graven van 4000 oorlogsslachtoffers. Het gaat om militairen en vooral om burgers die elders zijn omgekomen bij bombardementen, in concentratiekampen, op zee of bij verzetsdaden.

Bij veruit de meeste graven staat een naam, maar bij 103 graven ontbrak die. Totdat de BIDKL in 2018 een groot onderzoek begon.

Het eerste wat de identificatiedienst toen deed was een oproep sturen aan mensen met een vermist familielid uit de Tweede Wereldoorlog om DNA af te staan. Vervolgens zijn de 103 lichamen opgegraven en overgebracht naar Soesterberg voor onderzoek. Daarna is onder meer DNA afgenomen om dat te vergelijken met het DNA van de 'onbekende' lichamen.

Puzzel

De BIDKL werkt met de modernste technieken, maar de zoektocht naar de namen blijft een puzzel, zegt Jonker. "Er zijn vaak wel wat basisgegevens bekend over de lichamen. Bijvoorbeeld dat de meeste van de lichamen gevonden zijn in Duitsland. Maar voor echte identificatie zijn we afhankelijk van stamboomonderzoek en nabestaanden die DNA hebben afgestaan."

Jonker toont zich verheugd dat steeds meer graven een naam hebben. "Het project verloopt bovengemiddeld goed. Meer dan de helft van de onbekende lichamen is inmiddels geïdentificeerd, dat hadden wij nooit verwacht", zegt hij.

Market Garden

Een van de mensen die nu weer een naam heeft, is Dermond Anderson. Anderson was een Britse militair die tijdens de operatie Market Garden in september 1944 met een zweefvliegtuig landde in Wolfheze. Hij was van plan om met de rest van de geallieerde troepen naar de Rijnbrug in Arnhem te rijden. Maar hij sneuvelde onderweg, bij de Oude Kerk in Oosterbeek, door een Duitse mortiergranaat.

Anderson werd ter plaatse begraven. Pas in 2024 werd hij geïdentificeerd. "Dankzij het DNA van zijn achterneef, door de aanwezigheid van een Y-chromosoom", aldus Geert Jonker. Andersons lichaam werd in augustus 2024 'officieel' en met naamsvermelding begraven op de Airborne Begraafplaats in Oosterbeek.

Steeds kleinere groep

Wanneer de namen eenmaal achterhaald zijn, besluiten nabestaanden veel vaker om hun geliefden een herbegrafenis te geven, weet Jonker. Het is een van de redenen dat de identificatiedienst aan het werk blijft. En hoe sneller dat gaat, des te beter. "De groep directe nabestaanden - broers, zussen, kinderen - wordt steeds kleiner. Dus dat dit onderzoek nu plaatsvindt, is heel belangrijk", aldus Jonker.

"We moeten het hoofd koel houden", zegt minister Yesilgöz (Defensie) over het besluit van de Amerikaanse president om duizenden militairen uit Duitsland weg te halen. Zij verwacht dat een groot deel van de Amerikaanse troepen alsnog in Duitsland blijft.

"De Amerikanen hebben de plekken in Duitsland nodig voor hun eigen inlichtingenpositie en bijvoorbeeld hun missies in Afrika", zegt Yesilgöz in het televisieprogramma WNL op Zondag. "Het zou de Amerikaanse krijgsmacht verzwakken als ze op grote schaal vertrekken."

Op dit moment heeft de VS zo'n 39.000 soldaten gestationeerd in Duitsland. Zij zitten onder meer op de luchtbasis Ramstein, bij het militaire ziekenhuis in Landstuhl of rond het militaire oefenterrein bij Grafenwöhr.

'Samenwerking is complex'

Amerikaanse militairen werken ook op heel wat andere plekken samen met Europese militairen. Die samenwerking is volgens Yesilgöz "diep en complex".

Nederlandse militairen trainen bijvoorbeeld veelvuldig in Amerika. Op dat punt zou de Nederlandse defensie hard geraakt kunnen worden door Trump. "Het zou voor ons heel erg schadelijk zijn als we die mogelijkheden zouden verliezen", zegt de defensieminister.

'Rommelige onderhandelingen'

Het besluit van Trump om troepen uit Duitsland weg te halen, volgde op kritiek van de Duitse bondskanselier Merz. "De Amerikanen hebben geen strategie", zei Merz bijvoorbeeld over de onderhandelingen met Iran. "Daar wordt een hele natie vernederd door de Iraanse leiding."

Yesilgöz steunt die uitspraak niet, maar noemt het onderhandelingsproces wel een "rommelige situatie". "Ik weet niet wat voor plan erachter zit, dat maakt dat u ongemak ziet bij mij en mijn Duitse collega. Ik zeg niet dat er geen plan is, maar ik weet het gewoon niet."

Volgens Yesilgöz blijft Amerika een bondgenoot en moet daarom het contact goed blijven. "Het helpt niet om allerlei waardeoordelen te uiten. Het is belangrijk dat we het gesprek blijven aangaan."

In IJsselstein zijn afgelopen nacht het gemeentehuis en het theater beschadigd. Met bakstenen zijn meerdere ramen ingegooid en ook de toegangsdeur is toegetakeld. De vernielingen vonden plaats rond 01.45 uur. Het gemeentehuis en het theater zitten aan elkaar vast.

Met stickers is een Nederlandse vlag op de kop aan de ingang opgehangen. Op deze stickers staat het woord 'corrupt'. Een beveiligingscamera gericht op het gebouw is hier ook mee beplakt. Behalve met bakstenen is er volgens een lokaal medium ook een ijzeren rolcontainer gebruikt om de gebouwen te vernielen en is er vuurwerk afgestoken.

In een reactie noemt de burgemeester van IJsselstein, Ester Weststeijn, de personen die verantwoordelijk zijn voor de vernielingen "gajes". Tegen persbureau ANP zegt zij: "De mensen die de terror van afgelopen nacht op hun geweten hebben zijn gajes. Zij kiezen een totaal onacceptabele route om hun emoties over vluchtelingenopvang te uiten."

De directeur van het Fulcotheater, Anastasia van der Lugt, veroordeelt de vernielingen. Zij heeft het over "een geweldsexplosie". Toen de relschoppers toesloegen, was het personeel van het theater nog in het pand aanwezig. "Het geweld is gericht op het ontwrichten van de maatschappij. Ik vind demonstratie een groot recht, maar dit heeft niets met demonstreren te maken. Dit is puur vandalisme. Zinloos geweld."

Zij zegt te vermoeden dat onder de vandalen geen mensen uit IJsselstein waren. Het theater gaat vandaag gewoon weer open en wordt beveiligd, aldus Van Der Lugt.

Geen aanhoudingen

De politie wilde vanochtend nog niet bevestigen dat de vernielingen van afgelopen nacht verband houden met de komst van een noodopvang.

Een woordvoerder liet weten dat er geen aanhoudingen zijn verricht. Wel is er direct een onderzoek gestart. De politie verwacht in de loop van de dag met meer informatie te komen.

Het is sinds enkele weken onrustig in IJsselstein vanwege het besluit om een tijdelijke noodopvang te plaatsen op een van de voetbalvelden van de voetbalclub IJFC. Op 24 april werd er voor het eerst gedemonstreerd tegen de komst van de noodopvang. Dit protest verliep rustig, al werd er wel vuurwerk afgestoken.

Bij demonstraties van afgelopen week moest de brandweer meerdere malen in actie komen na brandstichting. Ook toen werd er vuurwerk afgestoken.

Volgens de burgemeester van IJsselstein was er veel jeugd betrokken bij de demonstraties. Ouders van kinderen die gelinkt werden aan de ongeregeldheden kregen van de gemeente een brief. Daarin werd gewaarschuwd voor de gevolgen die herhaaldelijk wangedrag kunnen hebben.

Spreidingswet

De bedoeling is dat IJsselstein voor een half jaar 100 tot 150 asielzoekers opvangt.

IJsselstein vangt nu geen asielzoekers op. Volgens de spreidingswet zou de gemeente 185 mensen moeten opvangen.

De Oekraïense president Zelensky zegt dat het leger vannacht twee olietankers uit de Russische schaduwvloot in de haven van Novorossiejsk aan de Zwarte Zee heeft getroffen. Het is niet bekendgemaakt in hoeverre de tankers beschadigd zijn, maar Zelensky zegt dat de schepen "niet meer in staat zijn om olie te vervoeren".

Het gaat om olietankers die varen onder de vlag van een ander land. Deze worden door Rusland gebruikt om in het geheim olie uit eigen land te verplaatsen en zo internationale sancties te omzeilen.

Zelensky deelde op X beelden van de aanval en stelt dat "de langeafstandscapaciteiten van Oekraïne op alle fronten verder worden ontwikkeld op zee, in de lucht en op land".

Naast de olietankers in Novorossiejsk heeft Oekraïne vannacht ook een aanval met drones uitgevoerd op Primorsk, een Russische havenplaats nabij de Finse grens. De gouverneur van die regio zegt dat de Russische luchtafweer zestig Oekraïense drones heeft neergehaald bij de aanval.

De afgelopen twee weken trof Oekraïne zeker vier keer de Russische olieraffinaderij in Toeapse in het zuidwesten van Rusland. Zo veroorzaakte Oekraïne daar vrijdag een grote brand nadat de Oekraïense veiligheidsdienst SBU samen met het leger de haven en de olieraffinaderij in de stad had aangevallen. Op dinsdag werd dezelfde raffinaderij getroffen door droneaanvallen van het Oekraïense leger.

De Russische president Poetin zei dinsdag na de aanval dat er "geen serieus gevaar was", maar lokale autoriteiten waarschuwden wel voor het gevaar van de branden die na de aanvallen ontstonden.

2,3 miljard misgelopen

De olieraffinaderij in Toeapse is een van de grootste van het land. Er worden hoogwaardige olieproducten als Euro-5 diesel, kerosine en stookolie geproduceerd. De haven van de stad is een belangrijk punt voor de export van olie, kunstmest en kolen.

Door de olie-industrie aan te vallen, probeert Oekraïne Rusland economische schade toe te brengen. Volgens Zelensky hebben luchtaanvallen op de Russische olie-infrastructuur alleen in maart al 2,3 miljard dollar aan olie-inkomsten gekost. Dat leidt er volgens de Oekraïense veiligheidsdienst toe dat Rusland minder kan uitgeven aan militaire capaciteiten en de invasie van Oekraïne.

Goedemorgen! Vandaag is de Nationale Herdenking Nederlands Koloniaal Verleden op de Dam in Amsterdam. En Max Verstappen komt eerder in actie dan gepland. Omdat er rond de oorspronkelijke starttijd noodweer wordt verwacht, begint de Grote Prijs van Miami drie uur eerder.

Eerst het weer: er is sprake van toenemende bewolking die vanuit het zuidwesten gevolgd wordt door buiige regen. Vanmiddag wordt het op veel plaatsen nat met in het oosten en noordoosten kans op enkele stevige regen- en onweersbuien. De wind komt uit het zuidwesten en is overwegend matig. Het wordt tussen 17 en lokaal 23 graden. De komende dagen is het licht wisselvallig met vooral in het zuidoosten soms regen.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Colombiaanse superster Shakira gaf afgelopen nacht een gratis megaconcert op de Copacabana in Rio de Janeiro. Naar verluidt trok de 49-jarige zangeres 2 miljoen bezoekers. Het was het grootste concert uit haar carrière. Het concert begon met een uur vertraging, toch steeg er luid gejuich op toen Shakira het nummer La Fuerte inzette. Volgens het stadsbestuur van Rio de Janeiro kan het optreden zo'n 777 miljoen reais (ca. 132 miljoen euro) opbrengen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

De bultrug die twee maanden geleden in Duitsland strandde, is vrijgelaten op de Noordzee. Gisteren rond 09.00 uur meldde het reddingsteam dat Timmy was weggezwommen uit de duwbak waarin hij was vervoerd.

Fijne zondag!

Geschiedenis- en maatschappijleerdocenten krijgen geregeld reacties en vragen van leerlingen met desinformatie over de Holocaust. Dat blijkt uit een rondgang van NOS Stories langs bijna alle middelbare scholen in Nederland. Volgens de docenten die reageerden op vragen van Stories, speelt de hoeveelheid desinformatie op sociale media een grote rol.

In totaal vulden 190 docenten die lesgeven over de Holocaust de vragenlijst in. Het merendeel, 111 geschiedenis- en maatschappijleerdocenten, wordt in de klas geconfronteerd met desinformatie over de Holocaust.

"Leerlingen lieten mij een TikTok-filmpje zien waarin werd beweerd dat er tijdens de Tweede Wereldoorlog geen zes miljoen Joden zijn vermoord, maar 271.000. Ik kreeg toen de vraag of dit klopte", zegt geschiedenisdocent Maarten Post. Hij geeft les op een middelbare school in Elburg en hoort dit soort vragen regelmatig in de klas.

"Ze weten niet meer wat echt en nep is door AI en TikTok, maar ik ben wel heel blij dat ze met die vragen naar mij toe komen. Dan kan je het als docent uitleggen en het gesprek aangaan. Het is heel belangrijk om het niet te veroordelen, omdat het oprechte vragen zijn."

Het grootste deel van de docenten die NOS Stories sprak is tevreden over de manier waarop leerlingen de lessen over de Holocaust volgen. Maar een derde van hen vindt de voorkennis van hun scholieren ondermaats.

Zij geven aan dat leerlingen meestal wel weten dat de Jodenvervolging heeft plaatsgevonden, maar dat ze geen verdere details kennen. Vier op de tien docenten geeft aan dat sommige leerlingen de ernst van de Holocaust bagatelliseren.

Beter onderscheid maken

Federica Russo, hoogleraar filosofie en ethiek aan de Universiteit Utrecht, maakt zich zorgen over de toename van desinformatie op verschillende platforms. Onlangs rondde zij een Europees onderzoek af naar nepnieuws en deepfakes op sociale media.

Hieruit kwam naar voren dat veel volwassenen nauwelijks onderscheid kunnen maken tussen wat echt en nep is. "Als een influencer in je netwerk een nieuwsvideo verspreidt, letten mensen niet meer heel erg op wat de bron van de video is en hoe betrouwbaar die is." Bij jongere generaties is dit risico waarschijnlijk nog groter, zegt Russo.

"Oudere generaties leefden al voor de komst van sociale media en internet. Zij kunnen een beter onderscheid maken in wat betrouwbare journalistieke media zijn en wat niet. Bij jongere generaties is dit onderscheid weg, want zij zijn niet met traditionele media opgegroeid."

Geschiedvervalsing

Bovendien dreigt geschiedvervalsing door AI, zegt geschiedenis- en maatschappijleerdocent Gijs Korenblik. Hij deed een experiment onder leerlingen en collega's van de middelbare school waar hij werkt in Warnsveld. Korenblik liet twee foto's zien van vernietigingskamp Auschwitz. "Ik stelde de vraag welke foto een AI-gegenereerde afbeelding was. Meer dan de helft koos de verkeerde foto."

Op de nepfoto zie je dat Joodse mensen die in Auschwitz aankomen rustig uit de trein worden geleid. In de praktijk gebeurde dat met veel agressie en werden mannen meteen van vrouwen gescheiden. Daar is op de foto die Gijs Korenblik met AI-software maakte, niets van te zien.

Het is in de klassen van Korenblik nog maar enkele keren gebeurd dat leerlingen met desinformatie bij hem kwamen, maar hij ziet de laatste tijd zoveel met AI gegenereerde 'historische' beelden, dat hij vreest voor de toekomst. "Ik maak me wel zorgen. AI is een soort van nieuwe katalysator, hoe ga je daarmee om? Scholen en docenten worstelen ermee."

Het ministerie van Onderwijs noemt de snelle verspreiding van desinformatie op sociale media zorgelijk. "Juist daarom is het zo belangrijk dat leerlingen niet alleen leren wat er is gebeurd, maar ook hoe zij zelf feiten van onwaarheden onderscheiden."

Scholen kunnen volgens het ministerie gebruik maken van het Expertisepunt digitale geletterdheid, dat hierbij helpt. Ook is er vanaf dit jaar 750.000 euro extra beschikbaar voor Holocausteducatie, zodat scholen activiteiten kunnen organiseren, zoals museumbezoeken met leerlingen.

Weer verplicht eindexamenvak

Docenten Korenblik en Post vinden vooral dat het vak geschiedenis weer een verplicht eindexamenvak moet worden. Dat is nu niet zo. In de bovenbouw kun je geschiedenis laten vallen. Post: "Alleen met kennis kan je desinformatie bestrijden. Daarin speelt geschiedenis een heel belangrijke rol."

Verantwoording

NOS Stories stuurde voor dit verhaal een vragenlijst naar bijna 650 instellingen in het voortgezet onderwijs en VGN, de vakorganisatie voor docenten geschiedenis en staatsinrichting. Geschiedenis- en maatschappijleerdocenten die lesgeven over de Holocaust werd gevraagd om de vragen te beantwoorden. In totaal vulden 190 docenten de lijst in. 111 docenten gaven hierbij aan desinformatie in de klas tegen te komen.

Een kleine brouwerij in Frankrijk moet stoppen met de verkoop van een populair speciaalbier onder de naam John Lemon. Yoko Ono, de weduwe van John Lennon, kon de woordgrap niet waarderen en maakte bezwaar.

Het speciaalbier wordt gebrouwen door een brouwerij in Bretagne. De brouwer geeft zijn bieren vaker namen die naar bekende personen verwijzen, zoals Mireille Mafieux, geïnspireerd op zangeres Mireille Mathieu en Jean Gol Potier, afgeleid van Jean Paul Gaultier.

John Lemon was de nieuwste creatie, maar het biertje met tonen van citroen en gember kon op weinig waardering rekenen van de weduwe van de iconische Beatles-zanger. In een brief eisten haar advocaten dat het gebruik van de naam onmiddellijk wordt gestaakt. Speciaal voor dit soort gevallen had de entourage van de zanger het handelsmerk 'John Lemon' laten registreren. Het is namelijk niet voor het eerst dat iemand op het idee komt de woordspeling te gebruiken voor een drankje: in 2017 werd een Pools frisdrankmerk al gedwongen de naam aan te passen.

Ultimatum

De Bretonse brouwerij kreeg een ultimatum: de naam aanpassen of een boete riskeren. Volgens bierbrouwer Aurélien Picard stond in de brief dat hij "100.000 euro onmiddellijk zou moeten betalen en daarna 1500 euro per dag tot de verkoop stopt". Hij was onaangenaam verrast. "Het was gewoon een grapje, een etiket om mensen te laten glimlachen. We hebben veel bieren met woordspelingen op namen van sterren en dat gaf nooit problemen."

Na overleg mocht de brouwerij nog de resterende voorraad van ongeveer 5000 flessen verkopen tot 1 juli. Volgens de brouwer verdwijnen de laatste flessen snel uit de schappen. "Mensen komen uit heel Bretagne om een fles te kopen. Het is een verzamelobject geworden." Picard overweegt de verkoop van het bier voort te zetten onder de naam Jaune Lemon. Die naam zal volgens hem niet op juridische problemen stuiten.

In Hoogeveen heeft een grote brand gewoed. Bewoners van acht huizen zijn geëvacueerd. Het vuur is inmiddels onder controle. Er zijn geen gewonden gevallen.

Het vuur ontstond waarschijnlijk in een auto die onder een carport geparkeerd stond in de Jonkheer de Jongestraat in de Drentse plaats. De vlammen sloegen daarna over naar twee woningen.

De bewoners kunnen voorlopig niet terug, er worden metingen verricht om te kijken of ze veilig terug kunnen keren.

Voor een afgeladen Copacabana in Rio de Janeiro gaf de Colombiaanse superster Shakira afgelopen nacht een gratis concert. Er waren zo'n twee miljoen bezoekers afgekomen op het optreden op het strand in Brazilië.

Op videobeelden zijn een paar hoogtepunten van het optreden te zien:

Voor Shakira is het het grootste concert uit haar carrière. "Voor mij is het een droom. Ik heb er altijd van gedroomd om op dit strand op te treden. Ik vind het een magische plek," zei ze vooraf in een tv-interview voor de Braziliaanse zender TV Globo.

Er zijn vaker dit soort gratis megaconcerten op het wereldberoemde strand. In 2024 was Madonna er te zien en vorig jaar Lady Gaga. Met de shows probeert het bestuur van Rio de Janeiro de stad een economische boost te geven, naast het befaamde carnaval. "Voor ons zijn grote feesten belangrijk. Ze zorgen voor banen, maar ook voor de ontwikkeling en identiteit van de stad", zei de burgemeester van Rio bij de presentatie van het plan van de gemeente rond het concert van Shakira. "Onze investering in de show zal ons veertig keer zoveel opleveren."

Shakira's optreden kan zo'n 777 miljoen reais (ca. 132 miljoen euro) opbrengen, heeft het stadsbestuur berekend. Dat geld komt vooral van extra toeristen die geld uitgeven in restaurants, hotels en winkels. De afgelopen twee jaar liep het aantal toeristen fors op rond de shows van Madonna en Lady Gaga. Airbnb ziet ook dit jaar een stijging van toeristen uit Zuid-Amerika en Europa.

Zaterdagochtend waren fans al naar het strand gekomen om een goede plek te bemachtigen voor het concert. De show van Shakira is onderdeel van haar wereldwijde Las Mujeres Ya No Lloran (Vrouwen Huilen Niet Meer) tour. Het concert werd voorafgegaan door dj-sets. Ook na het concert neemt een dj het over, om ervoor te zorgen dat de enorme hoeveelheid bezoekers het strand niet allemaal tegelijk probeerden te verlaten.

Een jongen van 17 jaar is gisteravond gewond geraakt bij een steekpartij in Rotterdam. Rond hetzelfde tijdstip werden in die straat ook schoten gelost. Het uit Rotterdam afkomstige slachtoffer is naar het ziekenhuis gebracht.

De steekpartij vond plaats rond 20.30 uur op de kruising van de Claes de Vrieselaan en de Mathenesserlaan in het stadsdeel Delfshaven. Rond dat tijdstip werd er in de Claes de Vrieselaan ook geschoten met een vuurwapen. De politie onderzoekt wat er precies is gebeurd. Dezelfde avond zijn twee verdachten aangehouden, twee mannen van 18 en 22 jaar uit Rotterdam.

De Claes de Vrieselaan werd in beide richtingen volledig afgesloten voor het forensisch onderzoek. De politie heeft sporen veiliggesteld en roept getuigen en mensen met camerabeelden op zich te melden.

Zo'n 30.000 tot 40.000 mensen zijn zaterdag afgekomen op een illegale rave op een militair oefenterrein in Frankrijk, meldt persbureau AFP. Gisteren kwamen ook al zo'n 20.000 mensen op het feest af.

De rave is in de buurt van de stad Bourges in het midden van Frankrijk. Het terrein wordt sinds 1917 gebruikt voor munitietesten en er liggen mogelijk onontplofte mijnen van 150 jaar oud. Autoriteiten in het gebied waarschuwen daarom ook voor explosiegevaar en stellen dat het terrein ongeschikt is voor een feest.

Volgens radiostation LCI zijn 600 agenten ingezet en zijn controleposten ingericht aan de rand van het gebied. Ook zijn er 45 brandweerlieden.

Granaat gevonden

Hoewel het officieel niet is toegestaan om op het terrein te komen, is er geen hek. De organisatoren van het feest, dat Bourges Teknival wordt genoemd, hebben bezoekers opgeroepen geen vuur te maken, niet te graven en geen voorwerpen te verzamelen.

In de buurt van het terrein is vandaag een granaat gevonden die onschadelijk is gemaakt. De politie deelde tientallen bekeuringen uit, voornamelijk voor drugsbezit. Vier mensen zijn aangehouden.

Na ruim een maand droogte trokken er sinds gisteravond vanuit het zuiden regen- en onweersbuien over het land. Plaatselijk gingen die gepaard met hagel. Op sommige plekken waren er windstoten en veel neerslag in korte tijd.

Voor een groot gedeelte van het land gold code geel. Inmiddels is die waarschuwing nergens meer van kracht. De buien bereikten het noorden en noordoosten pas in de nacht, maar waren toen al afgezwakt.

De eerste donkere wolken pakten zich aan het begin van de avond al samen boven het zuiden van Nederland:

Het 26e seizoen van het populaire televisieprogramma Wie is de Mol? is gewonnen door radio-dj en komiek Bram Krikke. Hij wint een bedrag van 13.280 euro. Krikke versloeg in de finale tv-presentator Quinty Misiedjan. De mol was televisiepresentator Daan Boom. Dat is bekendgemaakt tijdens een live-uitzending vanuit de Hallen in Amsterdam.

In het programma moeten tien bekende Nederlanders - meestal in het buitenland - allerlei opdrachten uitvoeren waarmee ze als groep geld kunnen verdienen. Een van de kandidaten is echter 'de mol' en die probeert juist ongemerkt de opdrachten te saboteren.

Boom begon al in de eerste opdracht van het seizoen flink dwars te liggen. Hij liet zich betrappen bij een opdracht waar hij ongezien geld naar een plek moest brengen. Daarmee verloor hij voor de pot 1000 euro. "Als mol is het logisch om af te wachten, maar ik ging er met gestrekt been in", stelde Boom.

Bij een opdracht waarbij zakken met koffiebonen gevuld moesten worden, verwijderde Boom onder meer labels en leidde hij de aandacht van kandidaten af van de opdracht door te beweren dat er jokers verdiend konden worden. Boom: "Ik dacht: heerlijk dit, wat gaat dit slecht."

Dit jaar werd het programma grotendeels opgenomen in Tanzania, waar onder meer een quiz onder water werd gehouden. Kandidaten waren naast Boom, Krikke en Misiedjan, acteurs Delilah Warcup-Van Eyck, Nasrdin Dchar en Matteo van der Grijn, seksuoloog Eveline Stallaart en tv-presentatoren Geraldine Kemper, Milan van Dongen en Nienke van Dijk.

Geliefd

Wie is de Mol? is al jaren geliefd bij kijkers. Per aflevering keken er dit jaar 'lineair' (rechtstreeks als het op televisie wordt uitgezonden) zo'n 1,5 miljoen kijkers. Hoewel dat een aantal is waar de meeste makers van spelprogramma's alleen maar van kunnen dromen, is dat wel het laagste voor het programma sinds 2010.

Met de cijfers van mensen die het programma via onder meer NPO Start terugkijken komt het programma naar schatting nog altijd op meer dan 2,5 miljoen kijkers per aflevering. Definitieve kijkcijfers van de laatste aflevering volgen nog, waardoor een volledige vergelijking met voorgaande jaren nog niet te maken is.

Rond het programma speculeren fans er druk over wie de mol is. De makers van de show geven daarbij in de montage vaak hints waar fans, ook wel bekend als 'molloten' vervolgens allerlei (complot)theorieën over hebben.

Geen eenvoudige hints

De makers maken de hints echter zo subtiel en er zijn zo veel misleidende close-ups dat het vrijwel onmogelijk is om de mol te identificeren. Ook worden tijdens het spel nooit meer subtiele acties in beeld gebracht waarbij de mol opdrachten saboteert.

De moeilijke hints en de terughoudendheid met onthullende beelden zijn waarschijnlijk een gevolg van het seizoen van 2016, toen mol Klaas van Kruistum door veel kijkers in aflevering twee al werd ontmaskerd. Dat kwam omdat de makers die aflevering Het Laatste Woord... Letterlijk hadden genoemd.

In die aflevering gaven oud-mollen een cryptische aanwijzing waarbij de laatste letters van de sleutelwoorden de naam 'Klaas' vormden. Ook was in een andere aflevering in beeld te zien hoe hij een object subtiel verschoof.

'Grootste fout'

Regisseur Rick McCullough zei later in een interview in het AD dat hij de hint in de tweede aflevering als de grootste fout in zijn carrière beschouwt.

Omroep AVROTROS was milder over de actie en zei slechts dat juist dit soort ontdekkingen en speculaties het programma leuk maken "en ons scherp houden". Maar sindsdien lijken de verborgen hints dus een stuk subtieler te zijn geworden.

Een jong kind is vanmiddag zwaargewond geraakt nadat hij of zij werd geraakt door een molenwiek in Hei- en Boeicop in de Utrechtse gemeente Vijfheerenlanden.

Het kind liep daarbij ernstig letsel op en is naar het ziekenhuis gebracht, schrijft burgemeester Sjors Fröhlich van de gemeente. Hij spreekt in een bericht op X over een "afschuwelijk incident".

"Hoe een mooie zomerse zaterdag kan veranderen in een drama", aldus Fröhlich. Er wordt nog onderzocht hoe het ongeluk kon gebeuren.

De kinderen zouden gespeeld hebben bij de molen. Tijdens het draaien van de wieken werd een van hen geraakt, meldt het lokale nieuwsblad Het Kontakt.

De Oostenrijkse politie heeft in de deelstaat Burgenland een 39-jarige man opgepakt die ervan wordt verdacht rattengif in babyvoeding te hebben gedaan.

In een aantal potjes babyvoeding van de Duitse producent Hipp werd vorige maand rattengif aangetroffen. Vijf potjes vergiftigde babyvoeding zijn in Oostenrijk, Tsjechië en Slowakije gevonden. Er wordt nog gezocht naar een zesde potje in Oostenrijk waar mogelijk gif in is gedaan.

In een van de potjes die werden verkocht in een supermarkt in Eisenstadt, 60 kilometer ten zuiden van Wenen, werd 15 microgram rattengif aangetroffen.

Cryptovaluta

De verdachte zou de fabrikant hebben afgeperst en voor 2 miljoen euro aan cryptovaluta hebben geëist. De verdachte wordt nog verhoord en de politie wil nog geen verdere details over hem delen, meldt de Oostenrijkse publieke omroep ORF.

Uit voorzorg zijn potjes babyvoeding met wortel en aardappel van Hipp uit de schappen gehaald in Oostenrijk, Tsjechië en Slowakije.

Duits onderzoek

De Oostenrijkse politie kwam de vergiftigde babyvoeding op het spoor na Duits onderzoek naar de dreiging. Dat leidde tot de tip dat in de omgeving van Eisenstad mogelijk vergiftigde babyvoeding in omloop was.

Volgens Hipp zijn andere producten niet getroffen door de vergiftigingspoging en is er geen reden om aan te nemen dat er in andere landen vergiftigde potjes in omloop zijn.

Twee Britse tweelingzussen hebben na decennia ontdekt dat ze twee verschillende vaders hebben. Daar kwamen ze achter door DNA-onderzoek.

De inmiddels 49-jarige Michelle en Lavinia Osbourne werden in 1976 slechts enkele minuten na elkaar geboren. Ze groeiden samen op in het Verenigd Koninkrijk. Hun moeder was 19 jaar bij hun geboorte, hun vader was niet in beeld. Toen de tweeling 5 jaar was, liet hun biologische moeder de twee achter bij de moeder van een vriendin om te gaan studeren.

Omdat hun moeder hen had verteld dat hun vader ene 'James' was, begon Lavinia in haar tienerjaren een zoektocht naar de man. Ze vond hem en dacht zichzelf in hem te herkennen. Dat gold niet voor Michelle, die twijfelde.

DNA-onderzoek

In 2021 besloot Michelle om een DNA-test te doen. Via een app kreeg ze te zien in hoeverre haar DNA overeenkwam met andere mensen die de test hadden gedaan. Daaruit bleek dat James niet haar vader was.

Na enkele weken ontdekte ze op basis van het DNA wie haar vader wel was. Hij was dakloos en bleek een alcohol- en drugsverslaving te hebben. Michelle maakte kennis met een nicht en voelde direct een connectie met de vrouw.

Lavinia herkende dat gevoel echter helemaal niet. Toen ook zij besloot een DNA-test te doen, bleken haar resultaten weer af te wijken van die van haar tweelingzus: de twee bleken niet dezelfde vader te hebben.

En het DNA-onderzoek leverde nog een verrassing op: James was ook haar vader niet. Lavinia besloot niet verder uit te zoeken wie dat dan wel was, maar Michelle rustte niet voordat ze de vader van haar tweelingzus had gevonden. Uit de resultaten van het DNA-onderzoek bleek dat een zekere Arthur te zijn. Inmiddels spreken ze regelmatig met hem af.

Superfecundatie

Lavinia had in eerste instantie grote moeite met de onthulling dat ze halfzussen waren, vertelt ze aan de BBC. "Ze was de enige die bij me hoorde, het enige waar ik zeker van was, en toen was ze dat niet meer."

Voor Michelle was de schok minder groot. "Ik sta er nog steeds versteld van dat dit echt kan gebeuren: het is superraar, supervreemd, superzeldzaam, maar het is wel logisch."

Een tweeling met verschillende vaders is inderdaad zeldzaam en wordt in de medische wereld 'superfecundatie' genoemd. Dat houdt in dat twee of meer eicellen in dezelfde ovulatieperiode worden bevrucht op verschillende momenten. Daardoor kan een tweeling dus ook verschillende vaders hebben. Wereldwijd zijn er slechts enkele gevallen bekend van superfecundatie.