NOS Nieuws - Algemeen

Het is activisten van Extinction Rebellion vanmiddag niet gelukt om de snelweg A12 te blokkeren bij Nieuwegein. De politie hield de meeste demonstranten tegen of plukte ze van de vluchtstrook voordat ze de snelweg op konden lopen. Ruim twintig mensen zijn opgepakt.

Het ging om de tweede actie van XR-klimaatactivisten op de A12 in een paar maanden tijd, meldt RTV Utrecht.

"Ik doe mee omdat er een einde moet komen aan het subsidiëren van fossiel", zei een betoogster in het gras naast de snelweg. "We hebben de afgelopen tijd gezien hoe het klimaat verandert, we hebben het eindelijk aan den lijve ondervonden. En nog steeds. Tata Steel is een van de meest vervuilende bedrijven. Denk ook aan Shell. Onze overheid geeft ze belastingvoordelen, en dat noemen wij fossiele subsidies."

Protest was verboden

Op zaterdag 25 april kwam XR ook in actie. Toen bezetten een paar honderd betogers de A12 ter hoogte van De Meern. De politie had drie uur nodig om ze allemaal weg te krijgen. Zo'n 400 mensen werden opgepakt.

De demonstratie van vandaag was verboden door burgemeester Dijksma van Utrecht.

De politie greep van tevoren al in. Een groep demonstranten die net voor 12.00 uur op pad ging van het verzamelpunt bij een fastfoodrestaurant naar de snelweg werd tegengehouden.

Geduwd en gesleept

Even later verwijderde de politie ook demonstranten die bij of op de vluchtstrook stonden te wachten om de hoofdrijbaan op te lopen. Sommige activisten werden door een groep van dertig agenten fysiek van de snelweg af getrokken, geduwd en gesleept.

Tegelijkertijd doorbrak de politie een heel korte blokkade van de parallelrijbaan van de A12, iets verderop bij de afslag Houten. Die blokkade werd veroorzaakt door drie auto's met daarin klimaatdemonstranten, aldus de politie. De drie auto's zijn door de politie in beslag genomen, de inzittenden opgepakt,

Leo XIV heeft een bezoek gebracht aan het Italiaanse eiland Lampedusa. De eerste Amerikaanse paus koos ervoor feestdag 4 juli door te brengen met migranten in plaats van in de VS de 250ste verjaardag van zijn geboorteland te vieren.

Tijdens een mis op het eiland, op een belangrijke route van Afrika naar Europa, riep Leo op om meer te doen voor de vele migranten, dit jaar al bijna 15.000. "Niet iedereen heeft even veel kans om een verschil te maken, maar iedereen heeft wel zijn eigen verantwoordelijkheid. We moeten vrede, waarheid, gematigdheid en zorg het laten winnen van onverschilligheid, cynisme, leugens en haat."

Leo hield op de eiland een mis, waar duizenden bewoners, hulpverleners en migranten hem toehoorden. Met een verwijzing naar het bijbelverhaal prees hij de bewoners van het eiland als moderne samaritanen. "Hier heb je niet één, maar wel duizenden mensen die van alles zijn beroofd, afgeranseld en halfdood achtergelaten."

Kruizen van wrakhout

Leo bracht ook een bezoek aan het kunstwerk de Deur naar Europa, dat de migranten herdenkt die de oversteek niet hebben overleefd. Ook legde hij een krans een begraafplaats waar aangespoelde drenkelingen begraven liggen onder kruizen van wrakhout.

"De zee heeft de levens geclaimd van die mensen, die niet de door hen gehoopte bestemming hebben gehaald", zei Leo in zijn preek. "Slachtoffers van beslissingen die wel en niet werden genomen", noemde hij hen. "We voelen hun aanwezigheid en die zet ons aan tot handelen, net zoals zij en die wel aangekomen zijn onze aandacht en hulp nodig hebben."

Leo riep Europese leiders op om tot een allesomvattende aanpak van het probleem te komen, van noodhulp voor migranten en bescherming op langere termijn, tot ontwikkelingshulp "om te voorkomen dat iemand zich genoodzaakt voelt te migreren".

Contrast met Trump

In aanloop naar het Amerikaanse feestje vandaag had Leo afgelopen week al in felicitaties aan het Amerikaanse volk eraan herinnerd dat de VS een land van immigranten is. "De dromen, offers en bijdragen van immigranten hebben dit land vanaf het begin gevormd", schreef Leo in zijn gelukwensen. Hij prees hen als "dappere mannen en vrouwen die droomden over vrijheid en een beter leven voor zichzelf en hun kinderen".

De woorden staan in schril contrast met woorden van Donald Trump gisteravond bij de aftrap van de festiviteiten. Hij waarschuwde juist dat de Amerikaanse identiteit "onder vuur ligt", "ook van nieuwkomers die ideeën aanhangen die totaal anders zijn dan onze levenswijze". In zijn toespraak bij Mount Rushmore, met de gebeeldhouwde gezichten van vier Amerikaanse presidenten op de achtergrond, zei hij tegenstanders "snel weg te sturen om ons land groter en beter en sterker te maken dan ooit".

De paus en de Amerikaanse president kruisten eerder dit jaar de degens. Zo noemde de paus het harde Amerikaanse immigratiebeleid onmenselijk en herinnerde hij eraan dat de Bijbel leert "de vreemdeling te verwelkomen".

De opmerking van Leo in een toespraak dat de wereld "wordt verwoest door een handvol tirannen", zag Trump als een persoonlijke aanval, hoewel de paus niemand bij naam had genoemd. De president laakte Leo als "zwak op het gebied van misdaad en heel slecht in buitenlandpolitiek". Leo reageerde door te zeggen altijd voor vrede te zullen blijven pleiten.

De toekomst van het bekende Friese paard met z'n gitzwarte huid staat op het spel door inteelt. Er worden te veel veulens geboren met soms ernstige afwijkingen omdat wordt gefokt met een paar superhengsten die familie van elkaar zijn.

"Ze zakken door het fundament en dat vind ik ernstig", zegt oud-fokker Wierd Peter Visser. Hij richtte een meldpunt op voor gezondheidsproblemen bij Friese paarden.

"Het meldpunt staat vol. Allemaal slokdarm-, oog-, darm- en maagproblemen. Voortdurend", zegt hij. "Ik ben bang dat onze nazaten straks over tien, twintig jaar niet meer kunnen genieten van het Friese paard als het zo doorgaat."

Strijdros

Vanwege zijn gitzwarte vacht en weelderige manen werd het Friese paard in 2016 in de Verenigde Staten uitgeroepen tot het mooiste paard ter wereld. Het gaat om het oudste inheemse paardenras van Nederland. De wortels liggen in de Romeinse tijd, waar de voorouders werden gebruikt als strijdros. In Friesland werden de sterke paarden met hun kalme karakter vooral gebruikt in de landbouw.

In de tweede helft van de 19e eeuw kwam het ras in de problemen. Het Friese paard dreigde te verdwijnen door het kruisen met andere rassen die beter voor een ploeg pasten.

Dat was tegen het zere been van een aantal liefhebbers. Op 1 mei 1879 begonnen 22 fokkers in een herberg op het platteland met een 'Paarden Stamboek', een strikt fokprogramma om de zuivere bloedlijnen (en het karakter) van het Friese paard te behouden.

Niet gekruist

In de anderhalve eeuw die volgde, is er veel gediscussieerd binnen en buiten het bestuur van het Koninklijk Friesch Paarden-Stamboek (KFPS). Toch geldt hetzelfde uitgangspunt als toen: er wordt niet gekruist met andere rassen. In feite gaan alle nakomelingen die anno 2026 ter wereld komen terug op drie of vier originele bloedlijnen.

In 2022 bleek dat meer dan een derde van de veulens nazaat is van één van de tien populairste Friese dekhengsten. Dan liggen inteelt en grote problemen op de loer, schrijft Omrop Fryslän. Onderzoeken laten zien dat het ras nu meer dan twintig erfelijke afwijkingen kent. Het kan gaan om een waterhoofd, slokdarmverstopping, aortaruptuur of een afwijking aan de kleine hersenen waardoor het veulen als een soort zombie ter wereld komt.

Plas bloed

Voor een aantal fokkers is de maat vol. Na jaren van dode veulens, moeilijke bevallingen en gezondheidsproblemen besluiten sommigen zelfs te stoppen. "Ik wil die ellende niet meer", zegt bijvoorbeeld Stephanie Dietrich. Ze laat een foto zien van een dood veulen, liggend in een plas bloed. Om de merrie te kunnen redden, moest de dierenarts de voorbenen van het overleden veulen afzagen, zodat het in delen uit de buik van haar moeder kon worden gehaald.

Dietrich liet haar overleden veulen onderzoeken. Daaruit bleek dat er sprake was van een genetische afwijking.

Dietrich is een van de weinigen die haar verhaal met naam en toenaam willen vertellen. Veel fokkers, maar ook andere betrokkenen durven niets te zeggen of blijven anoniem. De angst voor onbegrip, bedreigingen en verlies van inkomen spelen een rol. "Eén rietje met sperma van een superhengst kost gemiddeld 1500 euro", zegt onderzoeksjournalist Hayo Bootsma van Omrop Fryslân.

Fokkerijraad

Het gevaar van inteelt wordt erkend door het KFPS. De eigen, onafhankelijke Fokkerijraad kreeg in 2021 de opdracht om met een plan te komen dat de (toename van) inteelt terug moest brengen. Het belangrijkste advies dat de raad gaf was een fokbeperking voor superhengsten tot maximaal 120 dekkingen. Ook zouden er meer dekhengsten van 'buiten' moeten worden toegelaten.

"Je moet verbreden door meer hengsten goed te keuren", aldus Tjitze Bouma, oud-voorzitter van die Fokkerijraad nu. "We willen van elke vader een gezonde zoon hebben. Dan kun je weer een nieuwe stap vooruit maken."

Haalbaarheid

Het bestuur van het KFPS nam het plan niet over. Er waren juridische bezwaren, liet het de leden weten. Ook waren er twijfels over de praktische haalbaarheid en de vraag of het inteelt daadwerkelijk zou terugbrengen.

Een projectgroep van het KFPS werkt nu aan een nieuw fok- en selectieplan. Dat moet voor 1 oktober klaar zijn. Het bestuur van het KFPS laat in een korte toelichting weten wel degelijk oog te hebben voor de problemen. "En gezondheid staat echt op één", aldus de woordvoerder.

Kamperen wordt populairder, bleek dit voorjaar uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Met name jonge stellen, met of zonder kinderen, (her)ontdekken de camping. Dat leidt tot een levendige handel in tweedehandstenten en andere kampeerspullen.

Niet alleen in populaire socialemediagroepen weten kampeerders elkaar te vinden. Ook grotere winkelketens en speciaalzaken spelen in op de trend.

Uit de CBS-cijfers bleek dat vorig jaar het aantal gasten op Nederlandse kampeerterreinen steeg met 9 procent naar 5,6 miljoen. Bij huisjesparken, hotels en groepsaccommodaties was die groei veel minder sterk. Zowel buitenlandse toeristen als Nederlandse vakantiegangers kamperen erop los in ons land.

Goedkoper op vakantie

De ANWB onderzocht het reisgedrag van Nederlanders in de meivakantie. Daaruit bleek dat 17 procent voor kamperen koos. Geld speelt een belangrijke rol, met name bij jongere reizigers, zegt de ANWB. "Zij vermijden vaker dan in de afgelopen jaren dure bestemmingen en gaan minder vaak op vakantie." Daardoor wordt kamperen in eigen land een aantrekkelijke optie.

Ook deze zomer zet die trend zich voort, zegt het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC). Nederlanders blijven vaker dan vorig jaar in eigen land, reizen vaker met de auto. In tegenstelling tot hotels en vakantiehuisjes, groeide het aantal overnachtingen op Nederlandse campings

Budget speelt ook een rol bij de aanschaf van kampeerspullen en tenten, merkt Tjerk Romkema, online bekend als 'De Kampeermeneer'. "Dat zie bij jonge stellen zonder kinderen, maar ook jonge ouders. Tweedehands komt dan in beeld."

"Kijk vooral hoeveel kampeerweken de tent heeft", zegt hij. Op een lekkende tent zit geen enkele kampeerder te wachten. Maar als je weet waar je op moet letten, kan een tweedehandstent een goede aankoop zijn, zegt Romkema.

Nu is er onder kampeerders al langer een levendige handel in tweedehandsspullen. Dat gaat niet alleen via platforms als Marktplaats, er is ook een populaire Facebook-groep met ruim 100.000 leden en nog een aantal met tienduizenden leden. Naast tafeltjes, klapstoeltjes en gasstelletjes worden er ook tenten, luifels en vouwwagens aangeboden.

"Het is bizar hoeveel goede tenten ongebruikt op zolder liggen te verstoffen", zegt Petra Knoth van het Second Tent Event. Festivals, kinderen, een hond: voor verschillende levensfases versleet zij allerlei tenten. "Vijf jaar terug wilde ik geen nieuwe aanschaffen. Maar een tent tweedehands kopen is ook spannend, want vanaf een foto weet je eigenlijk niets. Je wilt zo'n tent in het echt zien en ruiken of hij niet muf is."

Om die reden startte Knoth een tentenbeurs in de buitenlucht op, afgelopen voorjaar voor de vierde keer. Verkopers huren een plekje op een grasveld en geïnteresseerden komen kijken. "Het zorgt voor gemak, duurzaamheid en betaalbaarheid. Het mooiste is als de deal rond is, dan staan koper en verkoper samen die tent in te rollen."

Spannend maar je kunt wel degelijk zien hoe een tent eraan toe is, legt de Kampeermeneer uit. "Let vooral op verkleuringen in het tentdoek. Vaak is dat een teken dat de coating ook is aangetast. En bij de naden kun je goed zien of er schade is. Daaraan kun je het aantal kampeerweken aflezen, hoelang de tent daadwerkelijk is gebruikt."

Ook winkelketens doen mee

Ook grotere winkels hebben door dat er vraag is naar gebruikte kampeerspullen. Grote buitensportketens zoals Bever en Decathlon bieden tweedehands aan.

Volgens Decathlon past het in een bredere trend van meer vraag naar hergebruik, van fietsen tot sportaccessoires. De winkelketen heeft het over 50 procent meer groei van 'circulaire aanbod', maar dat gaat het bijvoorbeeld ook over retouren van klanten en tentjes die in opdracht van festivals worden neergezet en weer worden ingenomen.

Kampeerspecialistien zoals Obelink en Karsten bieden ook een aanbod van tweedehandstenten op hun occasion-afdeling. Erwin Glas van Karsten Tenten ziet dat jonge stellen en ouders met veel interesse naar gebruikte tenten kijken. "Het kan dan gaan om een tent van 4000 euro in plaats van 7000 euro. Dat maakt nogal uit."

De speciaalzaak produceert en repareert tenten in een eigen naaiatelier. Volgens Glas gaan hun katoenen tenten, in het hogere segment, generaties lang mee. "Een tweedehandstent die nieuw 200 euro kostte, dat zou ik niet snel doen".

Het Australische Great Barrier Reef komt ondanks zorgen over de staat van het grootste koraalrif ter wereld toch niet op de lijst voor bedreigd Werelderfgoed. Dat heeft de VN-organisatie Unesco bepaald.

Het koraal van de Great Barrier Reef verbleekt al jaren, door hoge temperaturen van het zeewater. Vandaar dat de wetenschappers van Unesco al lang waarschuwen dat het rif moet worden toegevoegd aan de lijst met Werelderfgoed dat "in gevaar" is. Met dat stempel komt er meer geld beschikbaar voor de bescherming ervan.

Maar dat gaat dus niet gebeuren. Volgens Unesco is het rif de afgelopen jaren veerkrachtiger geworden en zet Australië goede stappen om het koraalrif te beschermen. Zo is er gewerkt om het rif beter aan te passen aan klimaatverandering en zijn er stappen gezet om de waterkwaliteit te verbeteren.

Miljarden geïnvesteerd

De federale overheid en de regering van Queensland hebben sinds 2014 meer dan 3,2 miljard euro geïnvesteerd in de bescherming van het rif. Dat geld ging onder meer naar het verbeteren van de zeewaterkwaliteit, het herstellen van drasland en het aanpakken van niet-duurzame visserijpraktijken aan de kust.

Nita Green, de onderminister van Toerisme, zegt in reactie dat het besluit van Unesco "erkenning biedt voor de voortdurende inspanningen van Australië om dit belangrijke icoon te beschermen en te beheren".

De Australische regering lobbyt al jaren om het Great Barrier Reef van de Unesco-lijst af te houden. De regering is bang dat opname op de Unesco-lijst gevolgen kan hebben voor het toerisme. Het koraalrif trekt jaarlijks meer dan twee miljoen toeristen, is goed voor 77.000 banen en levert Australië jaarlijks naar schatting 5,5 miljard euro op voor de economie.

Vervuild

Het rif strekt zich uit over ongeveer 2400 kilometer, voor de kust van de noordelijke Australische staat Queensland. In het Great Barrier Reef leven zo'n 400 soorten koraal en 1500 vissoorten.

Sinds 2016 heeft het beroemde koraalrif vijf zomers gekend met massale verbleking. Daardoor kleuren grote delen ervan wit door hittestress, waardoor het rif kan afsterven. Volgens de regering van Queensland is klimaatverandering een belangrijke oorzaak van de stijgende zeewatertemperaturen die tot koraalverbleking leiden.

Unesco zegt wel bezorgd te blijven over de Great Barrier Reef. Klimaatverandering, extreem weer en het dumpen van vervuild water en baggerslib zetten het koraalrif onder druk. Australië moet in 2028 een nieuw voortgangsrapport indienen bij Unesco over de staat van het koraal.

Correspondent Meike Wijers bezocht in 2024 het Great Barrier Reef samen met onderzoekers. Ze leggen je uit wat er gebeurt als het koraal sterft en waarom dat erg is:

Op verschillende plekken in Mali hebben rebellen aanvallen uitgevoerd op steden. Volgens het regeringsleger is er gevochten in onder meer de plaatsen Anefis en Adjelhoc in het noorden van het land, Gao en Sévaré in Centraal-Mali en het zuidelijk gelegen Kéniéroba.

Uit de plaatsen kwamen vanmorgen vroeg berichten over beschietingen en explosies. Of er bij de aanvallen slachtoffers zijn gevallen is niet bekend. Hoewel er in de loop van de ochtend op enkele plaatsen nog sprake was van geweervuur, was elders de rust alweer teruggekeerd.

Toeareg-rebellen van de FLA bevestigden in een boodschap betrokken te zijn bij de aanval. De separatisten voerden eind april grootschalige aanvallen uit op het regeringsleger, in samenwerking met de moslimextremisten van Al Qaida-tak JNIM. Het is onduidelijk of die groep ook nu weer deelneemt aan de gevechten.

Het is nog niet duidelijk wat op de verschillende plekken precies het doelwit was. In Gao zou het gaan om een militaire basis. In Kenioroba is een gevangenis gevestigd waar tegenstanders van de militaire junta in het land worden vastgehouden, maar het is niet duidelijk of dat complex een doelwit was.

In Mali is het al jarenlang onrustig. Toeareg-rebellen willen in het noorden van het land een eigen staat vestigen, terwijl jihadisten eropuit zijn om van het land een islamitische staat te maken. In 2020 beloofden militairen na een machtsgreep een eind te zullen maken aan het geweld, maar hoewel Europese vredestroepen werden ingewisseld voor Russische huurlingen, lijkt vrede verder dan ooit.

Bij de gezamenlijke aanval van april vielen jihadisten en Toearegs grote steden aan, waaronder de hoofdstad Bamako. Minister Camara van Defensie werd tijdens dat offensief gedood bij een bomaanslag op zijn huis. Ook enkele familieleden en bezoekers van een naastgelegen moskee kwamen om.

Bij de aanval wisten de opstandelingen de stad Kidal te heroveren, wat eerder al lange tijd hun bolwerk was. Russische huurlingen trokken zich daar na onderhandelingen terug uit de stad.

Een Amerikaanse tiener hoopt een fortuin te verdienen aan een kledingstuk dat hij voor 3,07 dollar kocht bij de kringloop. Het blijkt te gaan om een waardevol opwarmshirt van basketballegende Wilt Chamberlain van de LA Lakers.

Op een veiling bij Sotheby's is er inmiddels al 12.000 dollar voor geboden. Het veilinghuis schat dat het wel een kwart miljoen waard kan zijn.

Quinn Brown uit Portland zag het gele kortemouwjasje met 'Chamberlain' erop in januari in de handen van een andere klant bij een kringloop in de staat Oregon. Toen die het teruglegde, greep Brown zijn kans. "Hij gooide hem recht voor me neer en ik griste het weg."

Kampioensstuk

De 19-jarige verdient zijn geld met het verkopen van vintage pareltjes en wist onmiddellijk dat hij nu iets bijzonders in handen had. Toen hij zijn vermoedens via Instagram deelde, nam veilinghuis Sothdeby's meteen contact op. In een gepantserd busje ging het shirt naar een expert.

Door de kleinste details te vergelijken met oude foto's, werd vastgesteld dat het ging om een trainingsjas die Chamberlain in 1972 en 1973 droeg. Het kledingstuk is te zien op een foto uit de play-offs van 1972, het jaar dat Chamberlains Lakers voor het eerst in een generatie weer de titel wist te pakken door de Knicks te verslaan. Het wedstrijdshirt dat hij droeg in die kampioenswedstrijd werd drie jaar terug verkocht voor 4,9 miljoen dollar.

Sotheby's noemt het een uniek kavel, omdat Chamberlain het droeg toen hij na vijftien seizoenen afscheid nam. "Stukken uit het laatste seizoen van een speler zijn buitengewoon. Hij stopte in 1973, dus daarna kwam er nooit meer een kledingstuk van hem bij. Er is maar een beperkt aantal van jasjes als deze."

Wilt Chamberlain

Wilt Chamberlain (1936-1999) staat ook een kwart eeuw na zijn dood nog voor velen in de top-10 van beste spelers aller tijden. Nog altijd heeft hij met 50,4 het hoogste puntengemiddelde van een enkel seizoen op zijn naam staan, samen met vier van de top-5 hoogste persoonlijke scores in één wedstrijd, inclusief het record van 100. Met de LA Lakers zette hij in 71/72 een nog altijd ongeëvenaarde winreeks van 33 wedstrijden neer. Zijn titel in 1972 won hij ondanks een gebroken hand.

De veiling voor het jasje begon afgelopen woensdag, 20 juli wordt het stuk afgehamerd. Brown hoopt met de opbrengst ervan op zijn 19e al met pensioen te kunnen. "Ik deed dit omdat ik het leuk vond. Zoiets had ik nooit verwacht."

De kringloopwinkel die het topstuk in koopjesbak gooide, is blij voor hem. "Quinns verhaal laat perfect zien hoe je naar schatten kunt jagen in de kringloop", reageert een woordvoerder. "In dit geval was het echt magisch."

Oekraïne heeft vannacht grootschalige aanvallen uitgevoerd op Russische olie-installaties bij Sint-Petersburg. Dat melden zowel de Russische als Oekraïense autoriteiten. Onder meer een haven en olieterminal zouden zijn geraakt.

De Oekraïense president Zelensky zegt op sociale media dat Oekraïne ook aanvallen heeft uitgevoerd op de Russische marinebasis Kronstadt. Hij plaatste daarbij beelden waarop dikke zwarte rookwolken te zien zijn.

De gouverneur van de omliggende regio Leningrad claimt op Telegram dat alle drones uit de lucht zijn geschoten en dat er alleen brokstukken zijn neergekomen die schade hebben veroorzaakt. Bewijs voor die bewering levert hij niet. Eerder schreef hij dat de haven van Vysotsk aan de Finse Golf is geraakt. Daar bevindt zich een grote olieterminal van Lukoil. Ook voert Rusland er olie, graan en lng de haven in en uit.

De gouverneur zegt dat er in totaal 72 drones zijn neergehaald. Een vrouw zou gewond zijn geraakt toen de ruiten van haar woning sneuvelden.

Brandstofcrisis

Oekraïne heeft afgelopen tijd de aanvallen op Russische energie-infrastructuur opgevoerd. Dat heeft in delen van Rusland tot brandstoftekorten geleid, heeft zelfs de Russische president Poetin erkend. Dit leidt tot lange wachtrijen bij benzinestations, ook in de hoofdstad Moskou.

Sint-Petersburg is de op een na grootste stad van Rusland. Het ligt op honderden kilometer van door Oekraïne gecontroleerd gebied, en is al vaker doelwit geweest van drone-aanvallen. Tijdens het Internationale Economische Forum van Rusland in juni werden bij Oekraïense aanvallen op Sint-Petersburg een olieterminal en een militaire basis geraakt.

Vannacht zijn bij Russische luchtaanvallen op Oekraïense stad Soemy zeker vier doden gevallen. Meerdere appartementsgebouwen en winkels zouden zijn geraakt. 27 mensen raakten gewond. Onder de doden zijn een kind van 5 jaar en haar moeder.

Donbas

Bij de Russische aanval werden zweefbommen gebruikt. Dat zijn bommen met vleugels en vaak een grote explosieve lading die naar het doelwit zweven. Gisteren voerde Rusland ook al aanvallen uit op Oekraïne. Daarbij kwamen zes mensen om het leven.

President Poetin zei gisteren industriestad Kostiantynivka te hebben ingenomen. Die stad ligt in het oosten van Oekraïne, in de Donbas. Een Oekraïense functionaris ontkent dat Russische troepen de stad hebben ingenomen. "Dit zijn opnieuw valse beweringen."

Delen van de stoffelijke resten van het Heulmeisje zijn zoek. Eerder ontbrak ook de schedel van het onbekende meisje, dat in Maarn begraven ligt. De schedel is teruggevonden, maar haar onderkaak is verdwenen.

Het Openbaar Ministerie (OM) wijt de vermissing van delen van het meisje aan het grootschalige onderzoek dat officiële instanties doen naar de identiteit van het meisje.

"In de vijftig jaar sinds het aantreffen van het Heulmeisje in 1976 is er veel gedaan om haar identiteit te achterhalen", aldus een woordvoerder van het OM bij RTV Utrecht. Zo werd haar graf al vijf keer geopend om stoffelijke resten van haar te onderzoeken,

Ondiepe kuil

Op 24 oktober 1976 zag een wandelaar in een ondiepe kuil vlak bij de snelweg A12 in Maarsbergen het naakte lichaam van een jonge vrouw liggen. Het lichaam was in verre staat van ontbinding.

Omdat de identiteit niet kon worden vastgesteld, werd ze het Heulmeisje. Ze is vernoemd naar parkeerplaats de Heul die destijds langs de A12 lag.

Het meisje werd in een anoniem graf in Maarn begraven, maar het onderzoek naar haar identiteit is altijd doorgegaan.

In 1986 leek het erop dat haar naam bekend was. Nadat ze was opgegraven stelde het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) onder andere op basis van haar gebit vast dat het om Monique Jacobse zou gaan. Jacobse was in april 1975 weggelopen van huis en haar zus Marion was ervan overtuigd dat ze dood was.

Herbegraven

Het Heulmeisje werd herbegraven met de naam van Jacobse.

Bijna acht jaar later meldde zich een man die bekende dat hij Jacobse had vermoord. Toen hij werd opgepakt, herhaalde hij die bekentenis. Maar de politie vond onvoldoende ondersteunend bewijs. Iets later trok de man zijn verklaring in. De rechter liet hem vrij. Korte tijd later pleegde hij zelfmoord.

In 2004 meldde zich plotseling Monique Jacobse. Springlevend. Ze was naar Duitsland gegaan om daar een nieuw leven te beginnen.

Reconstructie

Kort daarna besloot het OM lichaam opnieuw op te graven en DNA af te nemen. Ook werd een reconstructie gemaakt van het hoofd en gezicht. Dat ging fout: schattingen gingen ervan uit dat het meisje rond de 18 jaar was toen ze overleed. Maar de reconstructie toonde een volwassen vrouw. Later zei de politie dat het beeld niet kon kloppen.

Het afgenomen DNA werd door databanken gehaald, maar leverde geen matches op.

In 2013 werd het lichaam voor de derde keer opgegraven. Dat was nodig voor 'nieuw DNA' om verwantschapsonderzoek te doen, aldus de politie. Tien jaar later begon dat DNA-verwantschapsonderzoek, maar dat leverde niets op. Volgens het NFI hadden politie en OM de verkeerde profielen opgeslagen.

Isotopen

Intussen deed de Vrije Universiteit (VU) isotopenonderzoek. Bij zo'n onderzoek worden kleine hoeveelheden radioactieve stoffen (isotopen) gebruikt. De straling die de stoffen uitzenden wordt 'uitgelezen' met speciale camera's. Zo kunnen wetenschappers bijvoorbeeld zien hoe oud organen zijn.

Op grond van het onderzoek stelden de onderzoekers dat het meisje niet ouder moet zijn geweest dan tussen de 12 en 15 jaar. Ze bleek opgegroeid in de Duitse Eiffel. Ook stelden de VU-onderzoekers vast dat het meisje vlak voor haar dood eenzijdig voedsel kreeg. Dat zou kunnen wijzen op een eetstoornis, armoede of gevangenschap.

In Duitsland

Een nieuw verwantschapsonderzoek volgde, in Nederland maar ook in Duitsland. Maar de identiteit van het meisje is nog niet vastgesteld.

In april van dit jaar werd duidelijk dat het graf op de algemene begraafplaats in Maarn opnieuw was geopend, volgens het OM voor de vierde keer. Het OM zegt nu dat stoffelijke resten door het NFI waren gebruikt voor nieuw onderzoek en werden herbegraven.

Maar bij dat herbegraven in april bleek dat haar schedel miste. De schedel zat ook niet bij de resten die het NF had gebruikt, aldus de woordvoerder. Hij voegt daaraan toe dat ook de onderkaak van het meisje ontbrak.

Andere beslaglocatie

"Na uitgebreide navraag bleek deze (de schedel, red.) opgeslagen op een andere beslaglocatie van de politie", schrijft het OM in antwoord op vragen van RTV Utrecht. "De schedel is inmiddels bijgeplaatst in het graf." Daarmee is het graf van het Heulmeisje dus voor de vijfde keer geopend.

De onderkaak van het meisje is nog steeds zoek. "Er wordt nog onderzoek gedaan naar de locatie waar de onderkaak is opgeslagen", aldus het OM.

Als die kaak wordt teruggevonden zal het graf voor de zesde keer geopend worden om dat deel van de resten te kunnen begraven.

De Duitse politie heeft in Erfurt vanochtend vroeg al ingegrepen bij grote betogingen tegen de AfD. De radicaal-rechtse partij houdt in de stad zijn partijdag en vele duizenden grijpen dat aan om te betogen tegen fascisme en vreemdelingenhaat.

De betogers probeerden de stad onbereikbaar te maken voor AfD-aanhangers. In de vroege ochtend gingen grote groepen de snelweg A71 en de rijksweg B7 op om de toegangswegen tot Erfurt te blokkeren.

Omdat de groep te omvangrijk is, lukte het de politie urenlang niet om de weg vrij te krijgen. Lang lagen er mensen in de zon op het asfalt of trapten er een balletje. Aan het eind van de ochtend maakten agenten toch een begin met het wegslepen van betogers.

Ook elders werd de doorstroom in de stad gefrustreerd met sit-ins. Zo hebben enkele betogers zich vastgelijmd aan een tramrails. Het openbaar vervoer in Erfurt is door de acties gedeeltelijk ontregeld.

Partijkantoor beklad

Volgens de organisatie van de protesten zijn er uit zestig steden uit Duitsland en Oostenrijk 250 bussen gekomen met medestanders. De politie meldt dat er zeker 20.000 mensen naar de Oost-Duitse stad zijn gekomen om vreedzaam te protesteren. Daarnaast zouden er zo'n 2500 activisten bereid zijn geweld te gebruiken.

Het kwam vanmorgen al tot confrontaties met agenten bij het plaatselijke partijkantoor van de AfD. Toen dat werd beklad en er vuurwerk werd afgestoken, greep de politie in. Ook betogers die door een cordon waren gebroken werden aangepakt met wapenstokken en pepperspray.

Aan het eind van de ochtend typeerde een politiewoordvoerder het protest toch als "grotendeels vreedzaam". Er waren rond de honderd overtredingen geregistreerd, voornamelijk bekladdingen. Ondanks de confrontaties met sommige betogers, zijn er geen agenten gewond geraakt.

De demonstratie verliep niet helemaal rustig:

De AfD meldt ondertussen dat de meeste afgevaardigden van de partij vanmorgen vroeg al waren aangekomen bij de congreshal waar de partijdag wordt gehouden. Omdat toen al 540 van de 600 gedelegeerden aanwezig waren, kon de vergadering als gepland om 10.00 uur beginnen. Zij zullen de leiders Alice Weidel en Tino Chrupalla herkiezen in aanloop naar belangrijke deelstaatverkiezingen later dit jaar.

Weidel typeerde op de partijdag de AfD meermaals als de nieuwe volkspartij. 2026 wordt volgens haar hét jaar van de partij, ondanks alle protesten. "Jullie zullen ons niet breken", waarschuwde ze betogers. "Integendeel, we zullen alleen maar sterker en groter worden."

Hoop op absolute meerderheid

De AfD werd vorig jaar bij de Bondsdagverkiezingen met 20 procent van de stemmen de grootste oppositiepartij van het land, na de CDU/CSU (28 procent) van kanselier Merz en nog voor de SPD met 16 procent. De partij hoopt dit jaar nog meer te kunnen profiteren van de onvrede over het kabinet-Merz. Deze week nog presenteerde die een puntenplan om de Duitse economie nieuw leven in te blazen.

De AfD hoopt ondertussen op goede uitslagen in Saksen-Anhalt en Mecklenburg-Voor-Pommeren, waar over enkele maanden verkiezingen zijn. Misschien is de uitslag daar wel zo goed, dat het zal lukken door de Brandmauer te breken waarmee andere partijen samenwerking tot nu toe uitsluiten. Het is niet ondenkbaar dat de partij dan voor het eerst een deelstaatpremier zal leveren.

Chrupalla zei te hopen een absolute meerderheid te halen in Saksen-Anhalt, zodat de partij onbelemmerd kan regeren. "Dat zou het juiste signaal afgeven aan de democratiehaters die onze partijconferentie wilden dwarsbomen."

Veel steun

De betogers zeggen veel steun te hebben ervaren van de inwoners van Erfurt. "We werden begroet door mensen die voor hun raam stonden te zwaaien en hun duim omhoogstaken", aldus een van de organisatoren. Hij noemde het "een straal van hoop."

Ook een chauffeur die werd gehinderd door een sit-in toeterde instemmend naar de menigte. "Ja, ik kom vandaag te laat op mijn werk", zei de automobilist tegen weekblad Die Zeit, "maar het bestrijden van het fascisme is belangrijker".

In de Iraanse hoofdstad Teheran hebben duizenden mensen zich verzameld bij de Mosalla-moskee. Daar begint vandaag de - zwaar geregisseerde - uitvaart van ayatollah Ali Khamenei. De hoogste Iraanse leider werd eind februari gedood bij Amerikaans-Israëlische luchtaanvallen, aan het begin van de oorlog.

De staatsbegrafenis duurt in totaal zes dagen. Dit weekend ligt het lichaam van Khamenei opgebaard in een kist in een glazen vitrine. Zijn kist staat bovenop. De drie kisten daaronder zijn van familieleden die ook omkwamen bij de aanval, onder wie een veertien maanden oude kleindochter.

Op maandag trekt een rouwstoet door Teheran, dinsdag wordt de kist van Khamenei overgebracht naar de voor sjiieten heilige stad Qom. Woensdag vinden enkele plechtigheden plaats in Irak, dat een grote sjiitische populatie kent. Donderdag wordt Khamenei begraven in zijn geboortestad Mashhad in het noordoosten van Iran.

Rode spandoeken

De autoriteiten verwachten in totaal tussen de 15 en 20 miljoen mensen bij de uitvaart. Het is onduidelijk of Khamenei's zoon en opvolger Mojtaba Khamenei bij het afscheid aanwezig zal zijn. Hij zou ernstig gewond zijn geraakt bij de aanval en is sinds zijn aantreden in maart niet in het openbaar gezien.

Een verslaggever van persbureau AFP ziet ter plekke duizenden aanwezigen rode spandoeken en borden dragen. Aanwezigen scanderen leuzen als 'dood aan Amerika' en 'wraak, wraak', wat gebruikelijk is bij dergelijke massabijeenkomsten. Groepen mannen slaan ritmisch op de borst als teken van rouw, een gebruik dat veel voorkomt bij sjiitische begrafenissen.

Buiten de Mosalla staat volgens persbureau AP een podium dat lijkt op het originele podium waar Khamenei vroeger zijn toespraken hield, in een husseiniya (een sjiitisch bijeenkomstgebouw voor religieuze ceremonies) op zijn terrein in Teheran. Die locatie werd verwoest bij de Israëlische luchtaanval waarbij Khamenei omkwam.

Repressie

Ayatollah Khamenei was bijna 37 jaar de machtigste man van Iran. Als hoogste leider regeerde hij zonder zelf verantwoording af te hoeven leggen, boven de president en andere gekozen functionarissen. Onder zijn bloedige, repressieve bewind vielen vele duizenden doden, verdwenen politieke tegenstanders in de gevangenis of werden geëxecuteerd. Met name de rechten en vrijheden van vrouwen worden hard onderdrukt en geschonden.

Een belangrijk onderdeel van zijn machtsapparaat was de Islamitische Revolutionaire Garde, een militaire elite-eenheid die een centrale rol speelde bij het neerslaan van protesten, zoals die in 2019 en 2022. En afgelopen januari werden naar schatting 7000 mensen gedood om de protesten tegen het regime neer te slaan.

Hittegolf

Verschillende buitenlandse leiders zijn naar Iran afgereisd. De Pakistaanse premier Shehbaz Sharif is aanwezig, net als de voormalige Russische president Dmitri Medvedev. Ook Hamas, Hezbollah en de Taliban zijn vertegenwoordigd. Volgens Al Jazeera stuurden ook Belarus, Irak, Turkije en China afgevaardigden.

Er zijn flink wat veiligheidsmaatregelen getroffen vanwege de uitvaart. Zo hebben de autoriteiten in Teheran straten en het luchtruim afgesloten en is het dagelijks leven stilgelegd. Ook het luchtruim boven Mashhad wordt tijdelijk afgesloten.

Om de verwachte hittegolf het hoofd te bieden, zetten de autoriteiten extra sproeisystemen in. Het kan in Teheran 37 graden worden.

De begrafenis van Khamenei kan plaatsvinden door het fragiele staakt-het-vuren tussen Israël, VS en Iran, en vindt plaats op dezelfde dag dat de VS haar 250-jarig bestaan viert. In Teheran werd de Amerikaanse president niet vergeten. In de menigte bij de Mosalla-moskee hielden enkele rouwenden een grote vlag omhoog met de tekst: "#KillTrump".

Ook op billboards en muurschilderingen in Teheran is overal Khamenei te zien. Soms met een publiek dat de vuisten in de lucht houdt. De leuze van de begrafenis is: "We must rise".

Iran heeft volgens Trump een week respijt gekregen van de onderhandelingen vanwege de zesdaagse uitvaart van Khamenei. "We hebben ze een week vrijgegeven voor een begrafenis, omdat we aardig zijn", zei hij. Volgens bemiddelaar Qatar is er er voorzichtige vooruitgang geboekt bij het verder uitwerken van het memorandum van overeenstemming dat de landen in juni sloten.

JusT&T Married! flitste er ineens op de lichtreclames van Madison Square Garden. Na dagenlang speculeren kwam daarmee de bevestiging dat megapopster Taylor Swift er was getrouwd met American footballer Travis Kelce, T&T.

Op de belangrijkste details zullen fans nog even moeten wachten. Het koppel van allebei 36, met samen veertien Grammy's en drie Super Bowl-overwinningen, slaagde erin een feest met duizend gasten midden in New York in bijna volledige verborgenheid te voltrekken; uit de Iran-onderhandelingen van de afgelopen weken werd meer gelekt.

Wel lichtte een officiële persverklaring een tipje van de bruidsluier op. Foto's van de jurk werden tot teleurstelling van velen nog niet vrijgegeven, maar bekend is nu wel dat modehuis Dior die eer toebedeeld heeft gekregen. Ontwerper Jonathan Anderson ontwierp de outfits van beide echtelieden "in nauwe samenwerking het het koppel". Verder waren er juwelen van Cartier en op maat gemaakte Louboutins.

Entertainmentsite TMZ sprak met een genodigde, die het had over een lange jurk met een sleep voor haar en een witte smoking voor hem. Swift zou zijn opgekomen op een van haar eigen nummers, uitgevoerd door een strijkorkest.

Adam Sandler trouwambtenaar

In het persbericht werd tot verrassing van velen ook aangekondigd dat komiek Adam Sandler had opgetreden als trouwambtenaar. Het paar verklaarde dat hij een vriend was: Travis Kelce speelde met hem in de film Happy Gilmore 2. TMZ schrijft dat hij een "grappig maar ontroerend lied over hun liefde" opvoerde.

In de officiële verklaring viel ook te lezen dat de twee hun entourage klein hadden gehouden. Swift had geen bruidsmeisjes, maar alleen haar broertje Austin als man of honor, "bruidsman" dus. Kelce had zijn oudere broer Jason als getuige gevraagd.

En dat was alles dat er momenteel officieel naar buiten werd gebracht. Fans en de massaal toegestroomde Amerikaanse media moesten verdere details daarom maar proberen uit te vogelen door de afgelopen dagen buiten Madison Square Garden te posten. Het evenementencentrum, bekend van de Knicks-wedstrijden en talloze concerten, was zwaar bewaakt door bewapende agenten, de wijde omgeving afgesloten voor verkeer.

Beroemdheden

Naast familie kwam er volgens media een encyclopedische lijst van beroemdheden uit de muziekwereld, Hollywood en de sport. Acteurs als Bradley Cooper, Hugh Grant, Reese Witherspoon en Ethan Hawke waren erbij, net als zangers Ed Sheeran, Camila Cabello en the Chainsmokers, aangevuld met model Gigi Hadid, presentator Jimmy Fallon en footballers JuJu Smith-Schuster, Cooper Kupp en George Kittle. Allemaal moesten ze hun telefoon afstaan om lekken te voorkomen.

Hardop vroeg de roddelpers zich af waarom het acteursechtpaar Blake Lively en Ryan Reynolds ogenschijnlijk ontbraken, terwijl zij in het verleden toch als goede vrienden golden. Een dag voor de ceremonie, toen intimi al bijeenkwamen voor het rehearsal dinner, werden zij elders in de staat New York gefotografeerd. Ook op de dag zelf werden ze nergens in de buurt gespot. Woordvoerders wilden geen toelichting geven of ze wel waren uitgenodigd.

Veel acteurs en sporters waren aanwezig bij de bruiloft:

Er werden ook geen mededelingen gedaan over hoe de toch wat zakelijke evenementenhal zonder ramen was omgetoverd tot een romantische bruidslocatie. Gespeculeerd daarover werd er volop. Op een gegeven moment zagen journalisten decor-elementen het gebouw in gaan die erop zouden wijzen dat er een sprookjeskasteel werd opgetrokken. Ook werd er een busje gezien van een ijssculptuurmaker, maar dat bedrijf wilde geen toelichting geven.

Het weerhield New York er niet van het feestje buiten gewoon mee te vieren. Geregeld noemden de fans die buiten stonden te wachten deze gebeurtenis, zelfs buiten het zicht van de camera's, Amerika's versie van een royal wedding. Het Empire State Building kleurde later op de avond blauw, om Swift something blue voor haar trouwerij mee te geven.

Goedemorgen! De Tour de France gaat vandaag van start in Barcelona. En het Marokkaanse elftal maakt zich op voor de wedstrijd tegen Canada.

Eerst het weer: Zon en wolken wisselen elkaar vandaag af en het blijft op de meeste plaatsen droog. De meeste zon is voor het zuiden weggelegd. Het kwik stijgt naar 21 tot 26 graden van noord naar zuid en er waait een matige westenwind. Ook de komende dagen verlopen overwegend droog met een mix van zon en wolken.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De waargenomen drones die eind vorig jaar onder meer boven vliegbases Volkel en Eindhoven vlogen, waren hoogstwaarschijnlijk afkomstig van Russische schepen. Die lagen op dat moment voor de kust van Nederland, schrijven onderzoekers van het Britse International Institute for Strategic Studies (IISS).

Volgens de denktank zijn de drones waarschijnlijk afkomstig van schepen van de Russische schaduwvloot. Bij ieder incident waren er een of meer verdachte schepen nabij de Nederlandse kust. Tankers van de schaduwvloot varen onder een andere vlag als dekmantel om oliesancties te omzeilen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Sail in Harlingen is begonnen. Anders dan die van Amsterdam en Antwerpen is de haven van Harlingen een stuk kleiner. En dus kon het publiek gemakkelijk rondsnuffelen op de kade langs de 35 tallships die, zoals elke vier jaar, aanmeerden.

Fijne zaterdag!

Het geweld dat agenten onlangs gebruikten bij een aanhouding in een asielzoekerscentrum in Zeist was volgens de politie noodzakelijk. Maar of het geweld ook helemaal goed is uitgevoerd, wil de politie niet zeggen.

Bij het incident trok een agent een vrouw omver, die later zwanger bleek te zijn. Beelden daarvan zorgden voor veel verontwaardiging en leidden tot internationale media-aandacht.

Inmiddels is het optreden van alle betrokken politiemensen beoordeeld. Dat is gedaan door een leidinggevende van de politie Midden-Nederland en door een interne geweldscommissie. Op basis van hun adviezen heeft de hoogste chef van de eenheid een eindoordeel geveld.

Maar dat oordeel maakt de politie niet openbaar. Volgens de politie gaat het om een interne procedure waaruit niet alles gedeeld mag worden. De politie maakt alleen bekend dat ingrijpen nodig was.

"Deze conclusie geldt voor het hele optreden in het betreffende pand, voor de hele groep", schrijft een woordvoerder van de politie Midden-Nederland in reactie op vragen van de NOS. "Er was sprake van een situatie waarin het betreffende politieoptreden direct noodzakelijk was om de veiligheid van betrokkenen te waarborgen."

Man met mes

De politie kwam af op een melding van bedreiging en vernieling in het azc in Zeist. Op beelden zijn in een gang een man en een vrouw te zien, omringd door enkele agenten.

Volgens de politie zou de man mogelijk nog een mes hebben gehad en luisterde de vrouw niet naar meerdere bevelen om weg te gaan. Een van de agenten pakte de vrouw toen bij haar arm en trok haar hardhandig opzij, waardoor ze ten val kwam.

De vrouw bleek later hoogzwanger, maar bleef verder ongedeerd. De agent in kwestie zei eerder al dat hij anders zou hebben gehandeld als hij had geweten dat de vrouw in verwachting was.

Geen sancties

Onlangs ging de politie wel uitgebreid in op een ander geweldsincident in de regio, waarbij een agent bij station Utrecht Centraal een vrouw schopte om haar op afstand te houden. Volgens de politie was het geweld toegestaan, ook al was het oordeel tegelijkertijd ook dat de agent achteraf gezien beter niet had kunnen trappen.

Inmiddels is de politie terughoudender. Ook agenten kunnen fouten maken en moeten daarvan kunnen leren, benadrukt de politie nu. De hele beoordeling openbaar maken zou dat in de weg kunnen staan. Van sancties tegen de betrokken agent is in Zeist in ieder geval geen sprake, aldus de politie.

Vaker geweld

Onlangs bleek uit cijfers dat er steeds vaker incidenten zijn waarbij de politie geweld gebruikt. Dat zou te maken hebben met een verharding in de samenleving en een toename in het aantal verwarde personen op straat, waardoor de politie vaker genoodzaakt is in te grijpen.

Deze week publiceerde de Vrije Universiteit onderzoek waaruit blijkt dat de toename van de afgelopen jaren ook grotendeels te maken heeft met betere registratie. Sinds 2019 krijgt de politie meer en beter zicht op het eigen geweldgebruik, staat in het onderzoek.

Toch wordt lang niet al het geweld goed geregistreerd en onderzocht, wat volgens de onderzoekers van de Politieacademie en de VU de mogelijkheden beperkt om ervan te leren.

Drie vragen over het beoordelen van geweld

1. Wanneer mag de politie geweld gebruiken?

Alleen in het uiterste geval en alleen als andere manieren, zoals praten of de-escaleren, niet werken. Ook moet het geweld in verhouding staan tot de ernst van de situatie.

Schieten mag bijvoorbeeld alleen bij direct gevaar. Voor zover mogelijk moet de politie ook altijd waarschuwen voor er geweld wordt gebruikt.

2. Hoe werkt het beoordelen van geweld bij de politie?

Een agent die geweld heeft gebruikt, moet dit zo snel mogelijk intern melden. De zaak wordt alleen nader onderzocht als een agent het vuurwapen heeft gebruikt, iemand gewond is geraakt of er andere bijzondere omstandigheden zijn.

Een interne commissie, aangevuld met iemand van buiten de politie, beoordeelt het geweld en brengt advies uit. Dit doet ook een leidinggevende.

Het eindoordeel ligt bij de politiechef, de hoogste baas van de betreffende politie-eenheid. Die bepaalt of het politieoptreden voldeed aan alle eisen en kan eventueel iemand berispen of schorsen.

Als iemand door het geweld is overleden of zwaargewond is geraakt, ligt het onderzoek bij de Rijksrecherche en moet het Openbaar Ministerie bepalen of een agent voor de rechter wordt gebracht of niet.

3. Hoe leert de politie van een geweldsincident?

In individuele gevallen bespreekt de betrokken agent met een leidinggevende en een docent wat er goed ging en wat er beter had gekund. Dit leidt tot persoonlijke feedback en waar nodig extra training.

Bij grotere incidenten probeert de hele organisatie ervan te leren en kunnen procedures of opleidingen worden aangepast.

Een voorbeeld is het ME-optreden bij de onrust in Amsterdam rond de voetbalwedstrijd Ajax-Maccabi Tel Aviv in 2024. De ME bleek toen niet opgewassen tegen 'flitsacties', waarbij aanvallers ergens toesloegen en snel weer verdwenen. Daarom wordt voor de hele ME een andere werkwijze bedacht.

Het kabinet-Jetten presenteerde deze week, net voor het reces van de Kamer, het grote stikstofplan aan die Tweede Kamer. Er is nu een meerderheid voor. En daarmee lijkt één van de grote verkiezingsbeloftes van 4,5 maand geleden ingelost.

Luister hier:

Deze aflevering kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Politiek duider van Nieuwsuur Arjan Noorlander ziet hoe hard dat ook nodig was. Het kabinet ging moeizaam van start: er was weinig vertrouwen en op grote onderwerpen lukte het niet te leveren. Wat is er veranderd? En wat betekent dat als politiek Den Haag eind deze zomer weer opstart? Want de oppositie laat het luid en duidelijk weten: Jetten moet kiezen tussen links of rechts.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Max Smedes

Bij een brand in een pand in de binnenstad van Sneek is een 61-jarige vrouw om het leven gekomen, meldt de politie. De brand brak rond 05.00 uur uit in een appartement op de vierde verdieping en sloeg daarna snel over. Binnen een uur was de brand onder controle.

Het is nog niet duidelijk waardoor de brand is ontstaan en hoe de vrouw om het leven is gekomen. De politie doet daar onderzoek naar.

Onrust

De veiligheidsregio meldt dat er eerder in de nacht hulpdiensten naar het adres waren gekomen vanwege "onrust". Om die reden is het nu plaats delict. Er wordt onder meer onderzoek gedaan door forensisch rechercheurs. Ook wordt er gepraat met buurtbewoners.

Het appartement waar de brand begon, is een pand aan de Oude Koemarkt. Vanwege de ernst van de situatie hadden de hulpdiensten snel opgeschaald.

Bewoners van de naastgelegen appartementen werden uit voorzorg uit hun woningen gehaald. De brandweer controleert in hoeverre deze woningen schade hebben opgelopen door de brand.

Drie mannen die verdacht werden van betrokkenheid bij de moord op de Noord-Ierse journaliste Lyra McKee zijn vrijgesproken. Na zeven jaar is er nog altijd niemand veroordeeld voor de spraakmakende dood van McKee.

De destijds 29-jarige vrouw overleed nadat ze door een gemaskerde schutter was neergeschoten bij rellen in Londonderry. Ze stond dicht bij een politiewagen toen ze de rellen aan het filmen was in de wijk Creggan, op 18 april 2019. De paramilitaire groep New IRA zei verantwoordelijk te zijn voor haar dood.

De dood van de jonge vrouw maakte veel los in het Verenigd Koninkrijk. McKee werd gezien als veelbelovende journalist die goed de sentimenten kon verwoorden van de generatie die in vrede kon opgroeien door het Goedevrijdagakkoord. Met dat akkoord kwam in 1998 een einde aan The Troubles, een decennialange periode van geweld tussen protestanten en katholieken in Noord-Ierland.

Slepende rechtszaak

De drie mannen die terechtstonden voor moord werden niet verdacht van het lossen van het fatale schot. De aanklager zei dat ze de schutter hadden vergezeld naar de plek waar McKee was neergeschoten, en diegene hebben aangespoord of geholpen. De verdediging noemde het bewijs flinterdun en gebaseerd op "pure speculatie". Daar ging de rechter dus in mee.

In Noord-Ierland is het gebruikelijk dat een jury tot een besluit komt bij rechtszaken, maar deze zaak werd zonder jury behandeld. De eerste zitting was al in mei 2024 en is nu pas ten einde gekomen, waarmee het een van de langstlopende rechtszaken in recente tijden is in Noord-Ierland.

Klap in gezicht voor nabestaanden

Voor de nabestaanden is de uitspraak een hard gelag. McKee's zus Nichola Corner noemde het vonnis een "totale schok". "Het systeem heeft Lyra, onze familie en Noord-Ierland volledig in de steek gelaten", sprak ze na afloop. "Mensen zijn bang om zich uit te spreken en om de waarheid te vertellen. Meer dan 150 mensen hebben gezien wat er gebeurd is en niet één van hen heeft een getuigenis afgelegd. Het moet gedaan zijn met deze zwijgcultuur."

De rechter erkende aan het eind van de zitting dat het vonnis weinig of geen troost zal zijn voor de nabestaanden. "En dat spijt mij." Ze wees erop dat de schutter tot op heden niet voor het gerecht is gebracht. "Lyra McKee werd vermoord in een daad van zinloos geweld."

In totaal hebben negen mannen terechtgestaan. Ze werden samen verdacht van 52 feiten, waaronder het veroorzaken van rellen. Ze zijn voor geen enkel feit veroordeeld.

Bij een Russische aanval op het centrum van de Oekraïense stad Soemy zijn zeker vier mensen gedood. 27 anderen raakten gewond, meldt de regionale gouverneur. Het Russische leger gebruikte zware glijbommen om Soemy te raken.

Bij de aanval werden meerdere appartementsgebouwen en winkels in een drukke straat geraakt, zegt de militaire leiding van de stad. Onder de doden zijn onder meer een kind van 5 jaar en haar moeder. De gewonden zijn overgebracht naar het ziekenhuis. Mogelijk liggen er nog mensen onder het puin.

Eerder gisteren voerde Rusland ook al aanvallen met glijbommen uit in de grensregio Soemy. Daarbij werd één persoon gedood. Verderop, in de zuidoostelijke regio Dnipropetrovsk, werden aanvallen uitgevoerd met drones, artillerie en bommen. Daarbij vielen drie doden. In Zaporizja werden twee mensen gedood.

De nieuwe aanvallen volgen op de zware bombardementen van donderdag op Kyiv. Daarbij kwamen zeker 30 mensen om het leven. De burgemeester van de hoofdstad noemde het de grootste aanvallen op zijn stad tot nu toe. Vanwege de aanvallen was er gisteren in Kyiv een dag van rouw.

De waargenomen drones die eind vorig jaar onder meer boven vliegbases Volkel en Eindhoven vlogen, waren hoogstwaarschijnlijk afkomstig van Russische schepen. Die lagen op dat moment voor de kust van Nederland, schrijven onderzoekers van het Britse International Institute for Strategic Studies (IISS).

De onderzoekers namen 144 meldingen in 13 Europese landen onder de loep, vanaf augustus 2024. Het gaat om meldingen over professionele militair-uitziende toestellen, tussen de drie en zes meter breed. Ze vlogen laag, zonder voortijdig gezien te worden door de radar. Ook verdwenen ze snel bij ontdekking en bleef de herkomst van de drones in alle gevallen onbekend.

Volgens de denktank zijn de drones waarschijnlijk afkomstig van schepen van de Russische schaduwvloot. Bij ieder incident waren er een of meer verdachte schepen nabij de Nederlandse kust. Tankers van de schaduwvloot varen onder een andere vlag als dekmantel om oliesancties te omzeilen.

Drones?

Bij meldingen over drones gaat het lang niet altijd daadwerkelijk over drones. Vaak ontbreekt hard bewijs, zeggen experts. Ze wezen er in het verleden op dat sensoren en radars (kleinere) drones vaak niet goed kunnen detecteren en vastleggen. Ook kunnen mensen valse meldingen doen, waarbij ze bijvoorbeeld lampjes van een helikopter of een vliegtuig zien. Over die twijfels publiceerden we eind vorig jaar dit artikel: Geen bewijs voor drones, maar volgens experts moeten we alert zijn.

"Het was hoogstwaarschijnlijk het werk van het Kremlin", schrijft de denktank. "We stellen vast dat het waarschijnlijk schepen waren met een Russische achtergrond, die werden gebruikt als lanceer- en opvangplatform voor drones als onderdeel van de bredere onconventionele oorlog van het Kremlin in Europa."

Volgens de denktank was het doel van de Russische operatie om de NAVO-luchtverdediging te testen. Ook zouden de Russen hebben willen zien hoe ver ieder land wilde gaan met het verhelpen van de dreiging: enkel observeren of ook echt de drone neerschieten.

De denktank maakt overigens de kanttekening dat niet elke melding van een drone betekent dat Rusland erachter zat of dat het daadwerkelijk een drone was. Maar er is wel sprake van een patroon door heel Europa, dat niet kan worden verklaard door bijvoorbeeld hobbyactiviteiten of mensen die per abuis dachten een drone gezien te hebben.

De onderzoekers wijzen naar drie specifieke schepen, vanwaar de drones zouden zijn opgestegen. De Cgas Leopard en de Tranquil Sea lagen ten tijde van de incidenten voor anker op de Noordzee. De Arctica lag voor anker bij het Franse Duinkerken. Die Arctica was ook steeds in de buurt toen er drones werden gezien in Denemarken en Frankrijk.

Meerdere incidenten

IISS spreekt van negen incidenten in Nederland tussen november en december 2025. Ook de militaire vliegbasis Gilze-Rijen nam in die periode drones waar, maar wordt niet specifiek bij naam genoemd in het rapport, schrijft Omroep Brabant.

De onderzoekers stellen dat vliegbasis Volkel drie keer doelwit was van Russische onbemande drones in november en december vorig jaar. De denktank noemt Volkel een "zeer gevoelige plek" vanwege de Amerikaanse atoombommen die er liggen opgeslagen.

Op 21 november werden door Defensie tussen 19.00 en 21.00 uur 's avonds tot wel tien drones boven de vliegbasis waargenomen. Militairen probeerden vanaf de grond toestellen neer te schieten, maar deden dat zonder succes.

De avond daarop werd op vliegbasis Eindhoven en het aangrenzende Eindhoven Airport het vliegverkeer stilgelegd vanwege onbekende dronewaarnemingen. Ook in de ochtend van 7 december werd een drone gezien bij vliegbasis Volkel. Twee F-35's stegen op in een poging de drone te onderscheppen.

De werkzaamheden aan kabels op het spoor bij Rotterdam duren zeker tot maandagochtend 05.00 uur, zegt ProRail. Eerder dacht de spoorbeheerder dat treinritten tussen Rotterdam en het zuiden dit weekend konden worden hervat.

Maandag gingen door een brand in een kabelgoot zo'n 200 kabels kapot. In eerste instantie werd nog uitgegaan van honderd beschadigde kabels. ProRail moet nu voor de vierde keer concluderen dat het herstel lastiger is dan gedacht.

"Het is een monnikenwerk dat in Rotterdam uitgevoerd wordt", aldus de organisatie. "In sommige kabels zitten wel tientallen adertjes die één voor één aan elkaar gelast moeten worden. Dat de labels die op de kabels zaten ook verbrand zijn, maakt het werk complex."

Na het lassen van iedere afzonderlijke kabel moeten de kabels gecontroleerd worden. Ook moet het spoor ontroest worden. In de kabelgoot is weinig ruimte, waardoor ProRail daar maar met vier man tegelijk kan werken, licht de spoorbeheerder toe.

Stopbussen

Door de werkzaamheden is er tussen Rotterdam en Zwijndrecht geen treinverkeer mogelijk. Er rijden stopbussen tussen Rotterdam Centraal, Rotterdam Blaak, Rotterdam Zuid, Rotterdam Lombardijen, Barendrecht en Zwijndrecht.

Internationale treinen en goederentreinen worden tot maandagochtend omgeleid.