NOS Nieuws - Algemeen

TommyTomato levert na de meivakantie weer gezonde warme lunchmaaltijden aan scholen. Het bedrijf meldt dat het in een afgeslankte vorm een doorstart maakt. Het distributiecentrum in Eindhoven wordt gesloten, maar die van Den Haag, Haarlem en Utrecht kunnen door. Scholen en ouders krijgen deze week een mail met meer informatie.

De doorstart is mogelijk dankzij een investering van de Impact First Group. Dit in Rotterdam gevestigde investeringsfonds steekt geld in lokale sociaal-maatschappelijke projecten. Het fonds gaat op zoek naar andere partijen of investeerders die het voortbestaan van TommyTomato kunnen ondersteunen.

Ruim twee weken geleden werd TommyTomato failliet verklaard door de rechtbank in Haarlem. De in 2020 opgerichte aanbieder van warme schoollunches was in acute geldnood gekomen toen een grote aandeelhouder een financiering plots afblies. Het bedrijf verzorgde wekelijks warme lunches voor ruim 30.000 kinderen op honderden scholen.

Vrij snel na het faillissement melden diverse partijen zich om een doorstart mogelijk te maken. Zelfs een crowdfunding werd opgezet om TommyTomato te kunnen laten doorgaan. Volgens mede-oprichter Bas Turkt doneerden twee mensen samen meer dan een ton om nog een week lang groentelunches op basisscholen te kunnen laten bezorgen: ""De steun van scholen, ouders, kinderen, leveranciers en geïnteresseerden was enorm. Het laat zien dat wat wij doen iets betekent voor mensen."

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank gaan weer samenwerken met Venezuela. Dat heeft IMF-directeur Georgieva bekendgemaakt. De banden met Venezuela werden in 2019 opgeschort omdat de regering van toenmalig dictator Maduro door een groot aantal landen en organisaties niet werd erkend.

Sinds Maduro weg is, heeft Venezuela een interim-regering. Dat de Wereldbank en het IMF die regering legitimeren, geldt als een mogelijke opsteker voor de Venezolaanse economie. Venezuela kan nu weer aanspraak maken op internationale leningen en de economie openstellen voor investeringen uit het buitenland.

Het IMF heeft lidstaten gevraagd of zij interim-president Rodriguez accepteren als leider van het land. Daar bleek voldoende draagvlak voor te zijn, waarna werd besloten de samenwerking te hervatten.

Met het besluit komt een einde aan een lange periode van economische isolatie van het land. Onder Maduro groeide Venezuela uit tot een pariastaat waaraan veel landen sancties hadden opgelegd.

Twee weken geleden schrapte de Amerikaanse regering de sancties tegen de Venezolaanse interim-president al. Ze staat nog wel op de Europese sanctielijst.

Maduro niet erkend

In 2019 werd dictator Maduro voor de tweede keer beëdigd als president van het land, maar het verloop van de verkiezingen die daaraan voorafgingen werd door veel landen bekritiseerd omdat deze niet eerlijk verliepen.

Zo waren er volgens tegenstanders van de uitslag bij de stemlokalen medewerkers van Maduro aanwezig. Ook probeerde de dictator stemmen te kopen, met name van arme inwoners van het land.

Veel landen erkenden de verkiezingsuitslag niet en de Amerikaanse antidrugsorganisatie vaardigde een arrestatiebevel tegen Maduro uit vanwege onder meer "narcoterrorisme", drugshandel en corruptie.

Begin dit jaar werd Maduro bij een Amerikaanse aanval ontvoerd, waarna hij in de Verenigde Staten werd vastgezet. Vorige maand stond hij voor het eerst voor de rechter in New York. Maduro's vicepresident Rodriguez werd interim-leider van Venezuela.

De roep om verkiezingen is sinds het afzetten van Maduro steeds luider geworden en ook de gevluchte oppositieleider en Nobelprijswinnaar Maria Corina Machado roert zich. Wat haar betreft kunnen over negen maanden verkiezingen plaatsvinden.

De locatie van een Nederlands marineschip in de Middellandse Zee is op eenvoudige manier achterhaald door Omroep Gelderland. Het lukte een journalist van de regionale omroep om het fregat Zr. Ms. Evertsen met een bluetooth-tracker op te sporen. Vanwege het onderzoek heeft Defensie maatregelen genomen.

Het luchtverdedigings- en commandofregat is naar het oosten van de Middellandse Zee gestuurd om te helpen bij het beschermen van landen in de regio tegen Iraanse aanvallen.

Frankrijk had om ondersteuning van het Nederlandse marineschip gevraagd, onder meer ter ondersteuning van het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle. Informatie over de exacte locatie van de Evertsen ligt dan ook zeer gevoelig. Toch lukte het Omroep Gelderland om die te achterhalen, dankzij een briefkaart en een tracker van 5 euro die online door iedereen gekocht kan worden.

Tracker per post verzonden

De omroep wist de tracker aan boord van het schip te krijgen dankzij de Militaire Post Organisatie, het eigen postkantoor van Defensie dat militairen in staat stelt contact te houden met het thuisfront.

Defensie heeft speciaal daarvoor instructies online staan. Op video's is te zien dat alle pakketjes door een röntgenscanner gaan, om te controleren of er verboden of gevaarlijke spullen in zitten. Maar enveloppen worden niet gescand. Daarom had de journalist de tracker verpakt in een briefkaart. De tracker werd niet gedetecteerd en gewoon verzonden, schrijft de regionale omroep.

Van Den Helder naar Cyprus

De tracker was volgens de omroep de hele reis goed te volgen. Zo is te zien dat de briefkaart uit het sorteercentrum vertrekt en via een tussenstop op de marinebasis in Den Helder op het vliegveld van Eindhoven belandt.

Vandaar gaat de reis verder naar Kreta, waar het fregat in de haven van Heraklion lag. Later, als het schip op 27 maart uitvaart, is de tracker nog te volgen. Zo wordt duidelijk dat het schip eerst langs de kust van Kreta naar het westen vaart en later koers zet in oostelijke richting.

Zo'n 24 uur later, wanneer het schip in de buurt van Cyprus is, gaat de tracker offline. Of het Nederlandse fregat zich toen al bij het Franse vliegdekschip bevond, is niet vast te stellen.

'Tracker vormde geen operationeel risico'

Minister Yesilgöz van Defensie heeft de Tweede Kamer gisteravond geïnformeerd over de kwestie. Ze gaf daarbij aan dat het schip in deze periode vanwege een oefening al de hele tijd te tracken was.

De bluetooth-tracker in de kaart is uiteindelijk gevonden en uitgezet. Volgens de minister was er geen operationeel risico. Wel zegt ze dat de "procedures strakker worden ingericht" om vergelijkbare gevallen in de toekomst te voorkomen. "Maar we vinden het ook ontzettend belangrijk dat onze mensen op onze schepen ook post van thuis kunnen krijgen." Daarom blijft de publieksinformatie over het versturen van post naar een oorlogsschip online staan.

Tracker gevonden

Een woordvoerder van Defensie laat aan Omroep Gelderland weten dat de tracker werd aangetroffen tijdens het sorteren van de post op het schip, nadat het fregat uit de haven vertrokken was.

Hoewel er volgens Defensie dus geen operationeel risico was, zijn er wel maatregelen genomen. Zo is het niet langer toegestaan een wenskaart met batterijen te versturen aan het marineschip en gaat Defensie de richtlijnen voor militaire post verder doorlichten.

'Nationale veiligheid moet voorrang krijgen'

Rowin Jansen is docent aan de Radboud Universiteit en gespecialiseerd in nationaal veiligheidsrecht en de inlichtingendiensten. Hij zegt dat Defensie, gelet op de huidige geopolitieke spanningen, alert moet zijn op wat voor informatie er online wordt gezet.

"Het is een afweging tussen de privébelangen van militairen die contact willen onderhouden met hun familie en de nationale veiligheid", zegt hij tegen Omroep Gelderland. "En met wat er allemaal speelt op dit moment, mag je verwachten dat de nationale veiligheid de voorrang krijgt."

Mart de Kruif, oud-commandant Landstrijdkrachten, sluit zich daarbij aan. "In een grootschalig conflict moet iedereen nadenken: wat kan ik bijdragen aan de veiligheid van onze mannen en vrouwen? Je moet dus niet meer uitgaan van bestaande regels, maar van wat nodig is. We zijn nog een beetje naïef en die mindset moet veranderen."

De Aziatische hoornaar heeft een nieuwe naam. Het insect heet nu de geelpoothoornaar, vernoemd naar zijn kenmerkende felgele pootjes. Dat meldt onderzoekscentrum Naturalis Biodiversity Center.

De oude naam riep verwarring op. Zo bestaat er ook een Aziatische reuzenhoornaar, al is die veel groter en komt die niet in Europa voor. Maar mocht dit dier ooit wel de overstap maken naar Europese landen, dan is het onduidelijk welke soort wordt bedoeld als er wordt gesproken over de Aziatische hoornaar.

Vorige maand suggereerden insectenonderzoekers de nieuwe naam geelpoothoornaar voor het eerst en het Nederlands Soortenregister heeft dat voorstel overgenomen. Inmiddels vindt de nieuwe benaming langzaamaan zijn weg in de insectenwereld en gebruiken steeds meer organisaties de term.

Strijd opgegeven

De geelpoothoornaar komt sinds 2017 voor in Nederland en veroorzaakt sindsdien problemen. Het insect eet andere bestuivende insecten en honingbijen op, wat slecht is voor de biodiversiteit. Bovendien vermenigvuldigt het dier zich snel, waardoor het moeilijk is om het te bestrijden.

Zeker zeven provincies gaven de strijd tegen het dier op. In maart kondigde de provincie Utrecht aan om alleen nog nesten weg te halen op plekken waar groot steekgevaar is, zoals schoolpleinen. De gemeente kon het groeiende aantal nesten niet bijbenen, waardoor "uitroeien niet mogelijk is".

Bij een helikoptercrash op het Indonesische deel van het eiland Borneo zijn alle acht inzittenden omgekomen. Het toestel was opgestegen bij een palmolieplantage in het district Melawi en was onderweg naar een andere plantage in Kuba Raya.

Volgens het Indonesische persbureau Antara zond de helikoper ongeveer een uur na het opstijgen een noodsignaal uit. Een halfuur later was er geen signaal van het toestel meer te vinden, schrijft het persbureau. Vervolgens werden de hulpdiensten ingeschakeld.

Reddingswerkers vonden het toestel gisteravond laat in Sekadau, een district dat tussen Melawi en Kuba Raya ligt. Al snel werd duidelijk dat de twee bemanningsleden en zes passagiers de crash niet hadden overleefd.

Volgens Antara konden de bergingswerkzaamheden pas vanochtend hervat worden, omdat het te donker was om goed te zien. Het gebied waar de helikopter was neergekomen is erg steil, wat het werk bemoeilijkte.

Inmiddels zijn de lichamen overgebracht naar een ziekenhuis ter identificatie. De autoriteiten hebben bekendgemaakt dat een van hen de Maleisische identiteit had.

Het is een lange traditie in Myanmar: bij de viering van het nieuwe jaar krijgen mensen in de gevangenis ook een cadeautje. De nieuwgekozen president Min Aung Hlaing heeft daarom besloten dat alle doodstraffen worden omgezet in levenslang. En voor mensen met een gevangenisstraf geldt een strafkorting van een zesde.

In de praktijk zal dat niet in alle gevallen veel verschil maken. De bekendste gevangene van Myanmar, Aung San Suu Kyi, heeft een straf van 27 jaar; daar blijft nu nog ruim 22 jaar van over. Nog altijd een enorme straf voor de inmiddels 80-jarige Suu Kyi. Ze zit gevangen op een geheime locatie, in volledige afzondering.

Mensenrechtenorganisaties zijn uiterst kritisch over de omstandigheden waaronder zij vastzit. Haar rechtszaak werd bovendien internationaal gezien als politiek gemotiveerd en verre van vrij.

Suu Kyi was sinds 2016 de feitelijke regeringsleider van Myanmar, na een lange strijd tegen de militaire dictatuur die het land decennialang in zijn greep had gehouden. In 2021 maakte het leger weer een einde aan de civiele regering met een staatsgreep. Suu Kyi en president Win Myint werden gearresteerd en later veroordeeld.

Verkiezingen

Win Myint komt nu vrij. Hij behoort tot een groep van zo'n 4300 gevangenen die worden vrijgelaten op aanwijzing van de president. Dit is een klein deel van de 30.000 mensen die na de coup om politieke redenen werden gearresteerd.

Myanmar organiseerde vorig jaar voor het eerst sinds de staatsgreep weer verkiezingen. Vrij waren die niet. Zo mocht de partij van Suu Kyi niet meedoen.

De verkiezingen werden gewonnen door een partij die de steun van het leger heeft. Het parlement koos begin deze maand vervolgens legerleider Min Aung Hlaing als president. Daarmee is de coup nu formeel bekrachtigd.

Correspondent Zuidoost-Azië Mustafa Marghadi:

"Het vrijlaten van de oud-president en het inkorten van de straf van Aung San Suu Kyi lijken vooral bedoeld als handreikingen naar de omringende landen. Het leger heeft verkiezingen gehouden, een president gekozen en er zijn ministers aangesteld. Al die handelingen zijn bekritiseerd, omdat de verkiezingen in slechts een derde van het land zijn gehouden en de leider van de coup zichzelf min of meer als president heeft laten aanstellen. Ofwel, het is een verlenging van het militaire regime onder het mom van 'de keuze van het Myanmarese volk'.

Maar de nieuwe regering is naarstig op zoek naar erkenning van omringende landen. Het Zuidoost-Aziatische samenwerkingsverband Asean heeft zich altijd fel uitgesproken tegen de staatsgreep in 2021, en het militaire regime geïsoleerd. Maar landen als China en Thailand grijpen dit soort handreikingen aan om druk te zetten op omringende landen om dit regime toch te accepteren als legitieme leiding van Myanmar."

Zuid-Koreanen kunnen opgelucht ademhalen: een wolf die ruim een week geleden ontsnapte is gevangen. De twee jaar oude mannetjeswolf Neukgu groef zich vorige week woensdag in een dierentuin in Daejeon onder een hek door en vond zo de weg naar vrijheid.

Bij de zoektocht naar Neukgu werden onder meer drones, politieagenten en dierenartsen ingezet. Vanochtend vroeg werd hij gezien op een heuvel bij een snelweg. Daarop werd hij verdoofd door verdovingsschoten en vervolgens in stabiele toestand naar de dierentuin teruggebracht.

Op beelden is te zien hoe het dier in een transportkooi wordt getild:

Nadat het dier was ontsnapt begon een uitgebreide zoektocht die het land een ruime week in zijn greep hield. In de eerste dagen na zijn ontsnapping bleek de wolf zich te hebben opgehouden in de struiken rond de dierentuin, maar toen daar naar hem werd gezocht, bleek hij al vertrokken. Kort daarna zag een automobilist de wolf buiten het afgezette gebied over een donkere bergweg rennen, waarop hij weer van de radar verdween voordat hij kon worden gevangen.

In de dagen die volgden waren er verschillende momenten waarop Neukgu bijna gevangen werd. Zo schoot een dierenarts bij een van die gelegenheden met een verdovingsgeweer mis. Bij een andere poging waarbij zestig politiemensen de wolf probeerden in te sluiten, sprong het dier over een muur van drie meter hoog en ontsnapte hij weer.

Goedbedoelde hulppogingen zonder succes

Ook burgers probeerden hulp te bieden in de zoektocht, maar dat deed meer kwaad dan goed. Zo zeiden kinderen dat ze het dier hadden gezien, maar dat bleek elke keer om gewone honden te gaan. Daarnaast was ook de verwarring groot toen een buurtbewoner die meehielp met zoeken daarbij zijn eigen wolfhond inzette, een kruising tussen een wolf en een hond.

Op sociale media roerden miljoenen Zuid-Koreanen zich over de kwestie. Ook de Zuid-Koreaanse president Lee Jae-myun voelde de noodzaak om vanwege de onrust een verklaring af te leggen over de loslopende wolf. "Ik hoop dat niemand gewond raakt en ik bid dat Neukgu veilig thuiskomt", zei hij op sociale media.

Dierenrechtenactivisten mobiliseerden zich omdat zij vreesden dat de wolf niet buiten de dierentuin zou overleven. De laatste maaltijd van Neukgu in de dierentuin waren twee kippen. Ook waren ze bang dat hij bij een eventuele vangst gedood zou worden, zoals bij een poema gebeurde die in 2018 uit dezelfde dierentuin was ontsnapt.

Publiekstrekker

Inmiddels is Neukgu na terugkomst in de dierentuin geopereerd, omdat hij een vishaak in zijn maag bleek te hebben. Die is nu verwijderd. Verder verkeert het dier in goede gezondheid. De komende tijd wordt hij in een aparte ruimte verzorgd, tot hij hersteld is. De verwachting is dat er veel publiek op afkomt als Neukgu weer te zien is.

De burgemeester van Daejeon is blij met de veilige terugkomst van het dier. "Mijn dank voor de inwoners van onze stad en het hele land voor hun steun", schrijft hij op Facebook.

Neukgu werd in 2024 geboren en is een afstammeling van een groep wolven die in 2009 vanuit Rusland naar Zuid-Korea was gebracht. De bedoeling was om wolven die in de jaren 60 waren uitgestorven in Zuid-Korea weer terug te brengen naar het land.

Het staakt-het-vuren tussen Libanon en Israël dat gisteravond is ingegaan lijkt vooralsnog stand te houden. De Amerikaanse president Trump maakte gisteren bekend dat de wapenstilstand tien dagen moet duren. Na anderhalve maand van oorlog werd de skyline van Beiroet rond middernacht lokale tijd verlicht door vuurwerk en feestelijk geweervuur toen het staakt-het-vuren van kracht werd.

De eerste ontheemde Libanezen vertrokken kort daarop naar het zuiden om te gaan kijken bij hun huizen, of wat daar nog van over is.

Vannacht meldde het Libanese leger dat er nog wel meerdere Israëlische aanvallen waren geweest. Het leger riep inwoners voorlopig te wachten met de terugkeer naar het zuiden. Het Israëlische leger heeft niet op de beschuldigingen gereageerd.

Woede in Israël

Volgens The Times of Israël hebben de Israëlische oppositie en de autoriteiten in het noorden van Israël woedend gereageerd op het staakt-het-vuren. Zij zouden pas op de hoogte zijn gesteld nadat Trump zijn aankondiging had gedaan. Ze vrezen voor de veiligheid van hun burgers, zeggen ze tegen de krant. Volgens hen zal Hezbollah de gevechtspauze gebruiken om zich te herbewapenen en is het staakt-het-vuren onder druk van de VS tot stand gekomen.

"De gevechten in Libanon kunnen maar op één manier worden beëindigd: door de dreiging voor de gemeenschappen in het noorden voorgoed weg te nemen", aldus oppositieleider Yair Lapid. "Dat zal onder deze regering niet meer gebeuren; we zullen dat in een volgende regering regelen."

Correspondent Midden-Oosten Daisy Mohr:

"De laatste uren voordat het bestand inging was het nog heel onrustig. Ook daarna was het niet helemaal stil. Vooral in Zuid-Libanon, waar het bestand volgens het Libanese leger een paar keer geschonden werd. Het is allemaal heel broos en er zijn zorgen over hoe houdbaar dit staakt-het-vuren van tien dagen is.

Er is wel opluchting, omdat mensen even op adem kunnen komen. Tegelijkertijd weet iedereen dat de komende tijd nog heel lastig gaat worden. Er worden volop plannen gemaakt om terug te keren naar dorpen en huizen. Maar de verwoesting is gigantisch, veel woningen zijn totaal onbewoonbaar. Sommige plekken zijn onbereikbaar, omdat het Israëlische leger daar nog steeds zit. Daarom is er ook opgeroepen om niet terug te keren naar het zuiden. Maar de vraag is of mensen daar gehoor aan zullen geven.

Je ziet nu veel auto's met matrassen op het dak die zuidwaarts gaan, maar de realiteit is dat dit voor honderdduizenden mensen niet mogelijk is. Vandaag is het even feest, morgen zal de realiteit keihard in het gezicht slaan.

Er zijn nog een heleboel knelpunten, zoals de ontwapening van Hezbollah en de aanwezigheid van het Israëlische leger in Libanon. Het vorige bestand in 2024 is duizenden keren geschonden, vooral vanuit Israëlische kant, waarbij ook veel doden zijn gevallen in Zuid-Libanon. We zullen moeten afwachten hoe de komende uren en dagen gaan verlopen. De sfeer is hier een mengsel van opluchting en nervositeit want niemand die er aan twijfelt: het wordt nog flink lastig allemaal."

Toen Israël en de VS eind februari begonnen met de aanvallen op Iran, nam Hezbollah ook weer doelen in Israël onder vuur. Dat gebeurde nadat de Iraanse ayatollah Khamenei was gedood. Hezbollah is een bondgenoot van Iran.

Israël voerde in reactie de afgelopen weken zware aanvallen uit op Libanon, waarbij ook wijken in hoofdstad Beiroet aanhoudend werden bestookt. Die aanvallen bleven doorgaan, ook nadat er een staakt-het-vuren was afgesproken met Iran. Volgens Israël viel Libanon niet onder de afspraken, terwijl dit volgens bemiddelaar Pakistan wel zo was.

Een groot deel van Zuid-Libanon is door de aanvallen in puin gelegd. Sinds het begin van de oorlog zijn zeker 2200 mensen in Libanon gedood, volgens de Libanese autoriteiten. Ruim een miljoen mensen zijn ontheemd geraakt.

Internationale reacties

De Pakistaanse premier Sharif heeft verheugd gereageerd op de wapenstilstand. Volgens hem kwam die tot stand dankzij "moedige en vernuftige diplomatieke inspanningen" van Trump.

De Franse president Macron schrijft op X bezorgd te zijn dat het staakt-het-vuren al ondermijnd wordt door "de voortzetting van militaire operaties". Hezbollah moet afstand doen van zijn wapens en Israël moet de Libanese soevereiniteit respecteren, aldus Macron.

De Libanese regering stemde vorig jaar in met een Amerikaans plan om Hezbollah te ontwapenen. Via politieke en economische prikkels zouden de Hezbollah-strijders ervan overtuigd moeten worden hun wapens in te leveren. Tot nu toe is dat niet gelukt. Het Libanese leger is te zwak om de ontwapening van Hezbollah militair af te dwingen

Wereldwijde spanningen, geannuleerde vluchten en oplopende ticketprijzen. Wie op vakantie kan, komt dit jaar allerlei obstakels tegen. Met de meivakantie in het vooruitzicht kiezen steeds meer Nederlanders voor een vakantiebestemming relatief dicht bij huis, komt naar voren uit de ANWB Vakantiemonitor.

59 procent van de ondervraagde Nederlanders trekt er in de komende weken op uit voor een vakantie, zegt de ANWB. Dat is ongeveer net zo veel als vorig jaar.

Vrijwel alle reizigers blijven op het eigen continent, zeker 94 procent. Bijna de helft van de Nederlanders kiest voor een vakantie in eigen land, maar ook een vakantie bij de oosterburen wint aan populariteit. Waar voorheen Spanje op plek twee stond, heeft Duitsland die plek overgenomen. Ook Frankrijk en België blijven vaste prik voor de Nederlandse toerist.

Voor het onderzoek ondervroeg de ANWB medio vorige maand ruim 3600 Nederlanders. Volgens de bond gaat het om een representatief onderzoek.

Klimaat of drukte

Officieel begint de april-meivakantie pas over een week, maar scholen kunnen gebruikmaken van de vrijheid om dat te vervroegen. Dat betekent dat veel kinderen al vanaf vandaag vakantie hebben.

Ook mensen zonder schoolgaande kinderen zien deze dagen als een goed moment om eropuit te gaan. De temperaturen zijn niet te hoog, het is vaak minder druk en de kosten liggen lager dan in de zomervakantie. 57 procent van de vakantiegangers mijdt populaire steden als Barcelona en Venetië. Ook houden meer mensen dit jaar rekening met extreem weer.

Verenigde Staten minder populair

Terwijl Europa in trek is, verliezen verre reizen hun aantrekkingskracht. Vooral de Verenigde Staten verliezen terrein. Zes op de tien respondenten geven aan minder geneigd te zijn om dat land te bezoeken vanwege de politieke situatie. Ook worden bestemmingen in Zuid-Amerika en Azië minder vaak gekozen.

Voor wie wel richting Azië reist, is Thailand nog altijd een van de meest bezochte bestemmingen in de regio. Ook China en Vietnam zijn populair.

Plannen met een beetje hulp

De opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) is ook te merken in de toeristische industrie. Ruim een kwart van de ondervraagde mensen maakt gebruik van AI-tools om bijvoorbeeld een vakantie plannen of een restaurant te zoeken. Dat is een verdubbeling ten opzichte van vorig jaar. AI is vooral populair onder jongere generaties.

De stijgende prijzen van bijvoorbeeld vakantiehuisjes schrikken niet alle Nederlanders af, ziet de ANWB. Het zijn vooral gezinnen met kinderen die hun reisplannen aanpassen. Zij kiezen voor een kortere vakantie of voor een bestemming dichter bij huis. Ook besparen ze op horeca.

Goedemorgen! Zo'n veertig landen overleggen vandaag over het heropenen van de Straat van Hormuz en VN-topman Guterres is in Den Haag voor een speciaal bezoek.

Het weer: Vandaag wisselen zon en wolken elkaar af, het blijft overal zo goed als droog. Met een zwak tot matige zuidwestenwind wordt het 17 tot 20 graden. Vanaf morgen volgt een weersomslag en wordt het wisselvalliger. De wind komt uit noordelijke richtingen en daardoor wordt het een stuk frisser.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

Na anderhalve maand oorlog is een staakt-het-vuren in Libanon van kracht gegaan. Eerder gisteravond kondigde president Trump aan dat de gevechtspauze tussen Hezbollah en Israël tien dagen moet duren.

De skyline van Beiroet werd rond middernacht lokale tijd verlicht door vuurwerk en feestelijk geweervuur toen het staakt-het-vuren van kracht werd. Kort daarna beschuldigde het Libanese leger Israël echter van het schenden van de overeenkomst. Het Israëlische leger heeft vooralsnog niet gereageerd.

De Amerikaanse president kondigde het op handen zijnde bestand gisteren als eerste aan. Later op de avond bevestigden Libanon en Israël het bericht. De leiders van beide landen zijn het erover eens dat dit staakt-het-vuren nodig is "om vrede tussen hun landen te bereiken", aldus Trump.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog dit:

In de Nieuwe Kerk in Middelburg zijn gisteren de jaarlijkse Four Freedoms Awards uitgereikt, aan onder anderen de Oekraïense president Zelensky en verkrachtingsslachtoffer Gisèle Pelicot uit Frankrijk.

Zelensky kreeg een staande ovatie en Pelicot was ontroerd. Zij droeg de prijs onder meer op aan alle slachtoffers van seksueel en gendergerelateerd geweld.

Benieuwd naar alle winnaars en hun verhalen? Bekijk ze in deze special:

Fijne dag!

Veruit de meeste verkeersdeelnemers die op drugsgebruik zijn betrapt, hadden sporen van cannabis in hun bloed. Dat constateert het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) na een analyse van 64.000 bloedmonsters van verdachte personen die de politie in de periode 2017-2023 heeft laten onderzoeken.

Medewerkers van het NFI constateerden op basis van het bloedmonsteronderzoek dat cannabis de meest voorkomende drug is (71 procent), gevolgd door amfetamines als speed en xtc (30 procent), cocaïne (15 procent) en GHB (6,8 procent).

Deze percentages zijn mogelijk omdat 20 procent van de betrapte verkeersdeelnemers meerdere drugs tegelijkertijd gebruikten. Meestal ging het om een combinatie van cannabis en amfetamine of cocaïne, of GHB met amfetamine. Maar ook combinaties van drie of vier verschillende drugs kwamen voor.

Levensgevaarlijk

"Rijden onder invloed van drugs is levensgevaarlijk, voor jezelf maar ook voor andere weggebruikers", zegt NFI-onderzoeker Carolien Boone. "En dan zie ik in de analyses bloedmonsters waarin drie of vier verschillende soorten drugs worden aangetroffen van iemand die achter het stuur is gaan zitten. Dan neem je echt een groot risico. En het kwam meer dan eens voor dat de bestuurder ook nog eens geen rijbewijs had."

Bijna alle aangehouden bestuurders waren man (92 procent). Ze hadden een gemiddelde leeftijd van 29 jaar. Twee op de drie testten positief op het gebruik van een of meerdere drugs na verdenking van de politie op rijden onder invloed. Verder viel op dat jongere verdachten, onder de 26 jaar, vaak THC in hun bloed bleken te hebben. Het gebruik van cocaïne en amfetamine neemt juist toe naarmate de bestuurders ouder zijn.

Toename bloedmonsters

Bij een vermoeden van rijden onder invloed mag de politie sinds 2017 een speekseltest afnemen, vergelijkbaar met de blaastest bij een vermoeden van alcoholgebruik. Als de speekseltest het vermoeden van drugsgebruik bevestigt, kan de politie overgaan tot het afnemen van bloed.

Het NFI ziet het aantal ingestuurde bloedmonsters jaar op jaar toenemen. Cijfers van de Nationale Politie wijzen daar ook op. In 2021 werd 4450 keer bloed afgenomen van een verkeersdeelnemer die van drugsgebruik werd verdacht. Vorig jaar was dat 28.841 keer.

Hoe vaak drugsgebruik tot ongelukken leidt is niet bekend. De NFI-medewerkers willen daar graag verder onderzoek naar doen.

In Los Angeles is zanger D4vd gearresteerd op verdenking van betrokkenheid bij de dood van een tienermeisje. Dat melden Amerikaanse autoriteiten. Het lichaam van het meisje werd in september gevonden in de kofferbak van een Tesla die op naam stond van de 21-jarige artiest.

D4vd, wiens echte naam David Burke is, wordt zonder mogelijkheid tot borgtocht vastgehouden.

De politie zegt dat de arrestatie is verricht op basis van bewijs dat door onderzoekers is verzameld. Om wat voor bewijs het gaat, wordt niet gemeld. Bronnen melden aan ABC News dat er nog geen formele aanklacht is ingediend. De zaak wordt maandag voorgelegd aan het Openbaar Ministerie in Los Angeles.

Het lichaam van Celeste Rivas Hernandez werd op 8 september aangetroffen op het terrein van een bergingsbedrijf in Hollywood, nadat medewerkers een sterke geur uit een voertuig hadden gemeld. In de voorklep van de Tesla werd een lichaam in verregaande staat van ontbinding gevonden.

Volgens onderzoekers was de auto twee dagen eerder weggesleept nadat deze verlaten op straat was aangetroffen. De auto stond geregistreerd op naam van Burke.

De 14-jarige Rivas Hernandez werd in 2024 als vermist opgegeven. Volgens bronnen binnen het onderzoek was het lichaam mogelijk al weken in de auto aanwezig voordat het werd gevonden.

'Onvoorziene omstandigheden'

D4vd werd bekend via TikTok en had daar miljoenen volgers. Zijn debuutalbum Withered bereikte de 13e plaats in de Billboard 200, de belangrijkste albumlijst in de VS, en is op Spotify meer dan 521 miljoen keer gestreamd.

Tijdens de ontdekking van het lichaam was hij bezig met een wereldtournee, die daarna werd geannuleerd. Ook promotie rond een geplande heruitgave van zijn debuutalbum werd stilgelegd.

Ook optredens in de Amsterdamse poppodia Paradiso en Melkweg gingen vorig jaar niet door. Op de website van Paradiso stond een statement van het management van de zanger, waarin werd vermeld dat zijn optreden vanwege "onvoorziene omstandigheden" is geschrapt. Ook in de VS zijn de nog twee resterende concerten van D4vd afgelast.

Justin Fairfax, ooit een rijzende ster binnen de Democratische Partij in de Verenigde Staten, heeft zijn echtgenote doodgeschoten en daarna zichzelf van het leven beroofd. De twee werden gisterochtend dood aangetroffen in hun woning in Annandale, een voorstad van Washington D.C.

Volgens de politie schoot Fairfax (47) zijn vrouw, tandarts Cerina Fairfax (49), dood in de kelder van het huis voordat hij naar boven ging en zichzelf doodschoot. De twee tienerkinderen van het echtpaar, een zoon en een dochter, waren thuis op het moment van het incident. Hun zoon belde het alarmnummer.

Het koppel was verwikkeld in een echtscheiding maar woonde wel nog samen in het huis met hun kinderen. Door hoogoplopende spanningen binnen het gezin had een rechter Fairfax eind maart opgedragen uiterlijk eind april het huis te verlaten, meldt persbureau AP.

Nog geen tien jaar geleden leek Fairfax op weg naar de top van de Democratische politiek in Virginia. Hij werd in 2017 verkozen tot luitenant-gouverneur, de op één na hoogste politieke bestuurder van een Amerikaanse staat. Vervolgens gold hij in 2019 als kandidaat voor het gouverneurschap toen toenmalig gouverneur Ralph Northam onder vuur kwam te liggen vanwege een racistische foto in een schooljaarboek.

Alcoholmisbruik en geldproblemen

Maar toen twee vrouwen Fairfax beschuldigden van seksueel geweld verloor hij die kans. Hoewel hij ontkende en zei dat er sprake was van wederzijdse instemming, stortte zijn politieke carrière in. Een gooi naar het gouverneurschap in 2021 strandde in de Democratische voorverkiezingen, waarna hij politiek geïsoleerd raakte, melden Amerikaanse media.

Volgens vrienden en rechtbankdocumenten was Fairfax sindsdien somber en sociaal geïsoleerd, worstelde hij met alcoholgebruik en geldproblemen en herstelde hij nooit van het schandaal. Zijn vrouw getuigde dat hij dagelijks dronk en zich terugtrok uit het gezinsleven.

Nalatenschap

De dood van het echtpaar leidt tot geschokte reacties in de politieke wereld van Virginia. Senatoren Mark Warner en Tim Kaine spraken van "schokkend en afschuwelijk nieuws" en betuigden hun medeleven aan de kinderen. Gouverneur Abigail Spanberger wees op X op het bredere probleem van huiselijk geweld.

Een vriendin van Fairfax zei volgens AP dat zij en andere vrienden van Fairfax graag wilden geloven dat hij nooit vrouwen zou mishandelen, maar dat het doden van zijn vrouw zijn nalatenschap zou bepalen en al het andere zou overschaduwen.

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

De Salvadoraanse president Nayib Bukele heeft zijn handtekening gezet onder een nieuwe serie grondwetswijzigingen, waardoor kinderen van 12 jaar in het Midden-Amerikaanse land nu een levenslange gevangenisstraf kunnen krijgen. De hervorming werd vorige maand al aangenomen door het parlement, dat wordt gedomineerd door Bukeles partij Nuevas Ideas.

In de wetswijziging staat dat iedereen vanaf 12 jaar levenslang kan krijgen voor een moord of verkrachting, of medeplichtigheid daaraan. In de wet staat ook dat "terroristen", bijvoorbeeld leden van een criminele organisatie, een levenslange gevangenisstraf kunnen krijgen. Tot deze maand was de maximale gevangenisstraf in El Salvador 60 jaar voor volwassenen.

Het is niet voor het eerst dat Bukele de grondwet ingrijpend hervormt. Om de weg voor zulke hervormingen te plaveien liet hij in 2021, nog voor de noodtoestand, alle vijf rechters van de Constitutionele Kamer van het Hooggerechtshof vervangen door loyalisten.

Massaprocessen

De meest controversiële hervorming van de grondwet werd vorig jaar ingevoerd, toen herverkiezingslimieten werden afgeschaft. Bukele kan dankzij deze hervorming voor onbepaalde tijd aan de macht blijven. Ook is de duur van een presidentiële termijn verlengd, van vijf naar zes jaar.

De huidige grondwetswijziging is een nieuwe stap van Bukele om zijn ijzeren greep op het land te verstevigen. In 2022 kondigde de Salvadoraanse president een noodtoestand af om bendegeweld aan te pakken. De noodtoestand is inmiddels 45 keer verlengd en nog altijd van kracht. Ruim 90.000 mensen zijn sinds 2022 opgepakt en inmiddels zit ruim 1 procent van de totale bevolking van het land in de gevangenis.

Vanwege de noodtoestand wordt iedereen die wordt gearresteerd onder voorarrest geplaatst, terwijl toegang tot advocaten vaak onmogelijk wordt gemaakt. Gevangenen wachten soms jaren tot hun rechtszaak begint of worden veroordeeld in massaprocessen. Daarnaast wordt de noodtoestand ook gebruikt om leden van de oppositie, journalisten en activisten op te sluiten.

Willekeurige detenties

De Salvadoraanse regering wijst echter op de andere kant van de medaille: moordcijfers in het Midden-Amerikaanse land zijn scherp gedaald en de machtige bendes zijn sinds enkele jaren van de straten verdwenen. Bukele is mede daardoor een van de populairste leiders ter wereld: verschillende opiniepeilers schreven begin dit jaar dat ruim 90 procent van de Salvadoranen achter het beleid van de 44-jarige president staat.

Hoewel de Salvadoraanse regering blijft benadrukken dat tijdens de noodtoestand vrijwel alleen bendeleden zijn opgepakt, blijkt uit een onderzoek van El País van eind vorige maand dat de foutmarge van 1 procent, die de regering zelf noemde, schromelijk aan de lage kant is. De krant kreeg drie interne inlichtingenrapporten in handen en vergeleek die met openbare arrestatiecijfers.

Hieruit bleek dat het aantal willekeurige detenties een stuk hoger lag dan voorheen gedacht. Zeker 33.000 van de ruim 90.000 gearresteerde Salvadoranen zou bij het moment van arrestatie niet zijn geregistreerd als bendelid. Op basis waarvan zij dan wel zijn opgepakt is nog altijd onduidelijk.

Overleden in detentie

De Salvadoraanse regering heeft niet gereageerd op het onderzoek. In een toespraak in 2025 zei Bukele dat hij er geen moeite mee heeft als mensen hem zien als dictator. "Het kan me niet schelen als je me een dictator noemt. Dat is beter dan te zien hoe Salvadoranen op straat worden vermoord."

Desondanks sterven er wel honderden Salvadoranen in de gevangenissen, meldt mensenrechtenorganisatie Socorro Jurídico Humanitario deze week. Ruim 500 mensen overleden achter de tralies sinds Bukele de noodtoestand afkondigde, meldden zij: "Minstens 517 Salvadoranen zijn in staatsdetentie overleden onder de noodtoestand, zonder dat ze zijn berecht."

94 procent van deze overleden gevangenen zou geen bewezen bendelid zijn geweest. Een derde van de gedocumenteerde doden zou zijn overleden door fysiek geweld in de gevangenis, en een derde zou zijn gestorven door "gebrek aan medische zorg".

Massagraven

Benadrukt wordt dat de daadwerkelijke aantallen waarschijnlijk ruim twee keer zo hoog liggen, maar dat sterfgevallen door de autoriteiten lang verborgen worden gehouden voor families, en dat lichamen worden begraven in massagraven. Met name uit het Centrum voor Opsluiting tegen Terrorisme (Cecot), de megagevangenis met plek voor 40.000 gevangenen en tevens het paradepaardje van Bukeles gevangenisregime, komt weinig informatie.

De Palestijnse Autoriteit heeft een verdachte van een dodelijke aanslag in Parijs uit 1982 uitgeleverd aan Frankrijk. Het gaat om de 72-jarige Hicham Harb, die ervan wordt beschuldigd achter de aanval op een Joods restaurant in de wijk Le Marais te zitten. Bij die aanslag kwamen zes mensen om het leven en raakten 22 anderen gewond.

Harb kwam gisteren aan op een militaire basis nabij Parijs, waar hij direct werd aangehouden. Volgens de Franse autoriteiten wordt hij later vandaag officieel op de hoogte gebracht van de aanklachten tegen hem. Harb zou een coördinerende rol hebben gespeeld in de voorbereiding van de aanslag.

Op 9 augustus 1982 gooide een groep aanvallers een granaat in het restaurant Chez Jo Goldenberg, waarna zij het vuur openden op aanwezige gasten. De aanval schokte de Franse hoofdstad en geldt als een van de ernstigste antisemitische aanslagen in Frankrijk in de jaren tachtig.

Harb is een van de verdachten die door Frankrijk werden gezocht in verband met de aanslag. Tegen hen werden in 2015 internationale arrestatiebevelen uitgevaardigd. Een Franse rechter besloot in juli dat zij terecht moeten staan voor hun rol in de aanval.

Twee verdachten zitten al langer vast in Frankrijk. Een van hen werd vorig jaar aangehouden in Parijs, terwijl een andere verdachte in 2020 door Noorwegen werd uitgeleverd.

Erkenning Palestijnse Staat

Tegelijkertijd zijn nog altijd meerdere verdachten voortvluchtig. Volgens eerdere informatie zouden ze zich ophouden in Jordanië en de Palestijnse gebieden. De verdachten zouden behoren tot de Abu Nidal-groep, een Palestijnse splinterorganisatie die verantwoordelijk wordt gehouden voor meerdere aanslagen wereldwijd in de jaren zeventig en tachtig.

Harb, ook bekend onder de naam Mahmoud Khader Abed Adra, werd in september 2025 opgepakt door Palestijnse autoriteiten. Kort daarna kondigde de Palestijnse president Mahmoud Abbas aan dat hij zou worden uitgeleverd. Abbas gaf eerder in een interview met Le Figaro aan dat de Franse erkenning van een Palestijnse staat mede bepalend was voor de medewerking aan het verzoek van Frankrijk.

De druk vanuit het Lagerhuis op de Britse premier Starmer neemt wederom toe na onthullingen van The Guardian. De Britse krant schrijft dat het ministerie van Buitenlandse Zaken bewust een advies van de veiligheidsdiensten heeft genegeerd zodat de omstreden Peter Mandelson toch kon worden benoemd tot ambassadeur in Washington.

Volgens The Guardian kwam Mandelson eind januari 2025 niet door een uitgebreide veiligheidscontrole van de UK Security Vetting, de overheidsinstantie die personen screent die toegang nodig hebben tot gevoelige informatie. Waarschijnlijk speelden zijn banden met de omstreden Amerikaanse zakenman en veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein hierin mee.

Advies genegeerd

Starmer had toen echter al aangekondigd dat hij Mandelson zou benoemen tot de hoogste Britse diplomaat in de Verenigde Staten. Het plaatste het ministerie van Buitenlandse Zaken voor een dilemma, zo schetst The Guardian. Uiteindelijk werd besloten om een zelden eerder gebruikte bevoegdheid in te zetten om het advies van de veiligheidsdiensten te kunnen negeren.

Downing Street bevestigt in een verklaring het verhaal van de krant, maar benadrukt dat Starmer niet wist dat veiligheidsfunctionarissen hadden geadviseerd Mandelson niet als ambassadeur aan te stellen. Een woordvoerder van de regering legt de verantwoordelijkheid voor het negeren van dit advies volledig bij de ambtenaren van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

'Verantwoordelijkheid nemen'

De oppositie in het Lagerhuis lijkt geen genoegen te nemen met deze uitleg. De leider van de Conservatieven, Kemi Badenoch, zegt dat als de Labour-premier het Lagerhuis heeft misleid hij "verantwoordelijkheid moet nemen". Ook Ed Davey, leider van de Liberal Democrats, zegt dat Starmer moet vertrekken als blijkt dat "hij het parlement heeft misleid en tegen het Britse volk heeft gelogen".

The Guardian verwacht dat er nog meer documenten over de benoeming van Mandelson openbaar worden gemaakt. Mandelson werd vorig jaar ontslagen als ambassadeur na nieuwe onthullingen over zijn banden met Epstein. Begin dit jaar kwamen in nieuwe vrijgegeven documenten opnieuw schandalen aan het licht.

Correspondent Verenigd Koninkrijk Arjen van der Horst:

"Premier Starmer kwam eerder dit jaar flink in het nauw door de Mandelson-affaire. Na nieuwe onthullingen uit het Epstein-dossier werd Mandelson gearresteerd op verdenking van het doorspelen van staatsgevoelige informatie. Dit wordt beschouwd als het grootse politieke schandaal van de afgelopen zestig jaar in het Verenigd Koninkrijk.

Het schandaal riep andermaal vragen op over het beoordelingsvermogen van de premier. Waarom had hij Mandelson naar voren geschoven als ambassadeur in Washington, terwijl hij wist van zijn dubieuze relatie met de veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein? De affaire bracht zijn premierschap aan het wankelen en verschillende partijgenoten riepen om zijn aftreden.

Toen kwam de oorlog in Iran en de discussie over Starmers positie verstomde. Met de onthullingen in The Guardian is de premier echter weer in de gevarenzone beland. Op 5 februari had Starmer gezegd dat Mandelson het antecedentenonderzoek en de veiligheidsprocedures doorlopen had en dat de veiligheidsdiensten groen licht hadden gegeven voor zijn aanstelling.

Het tegendeel blijkt waar en Starmers regering had zelfs het negatieve advies van de veiligheidsdiensten terzijde geschoven. De oppositie roept dan ook dat Starmer het parlement heeft misleid, wat een politieke doodzonde is in het VK."

De drie regeringspartijen zijn het onderling niet eens over het opvoeren van de druk op Israël. D66 en het CDA vinden dat Israël de mensenrechten schendt door hun aanvallen op Libanon, de uitbreiding van nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en de pas aangenomen doodstrafwet.

De twee regeringspartijen denken dat het kabinet daarom binnen Europa moet kijken of het handelsdeel van het zogenoemde EU-Israël-associatieakkoord kan worden opgeschort. Maar de derde coalitiepartij VVD is daar tegen, zo bleek vanavond bij de stemming na een debat over het Midden-Oosten.

De VVD wil Israël op dit moment niet hard veroordelen. "Omdat wij niet de behoefte hebben om nu publiekelijk een land te gaan veroordelen dat we zien als een belangrijke bondgenoot", zo zei VVD-Kamerlid Maes toen haar werd gevraagd naar haar oordeel over de bouw van 34 nederzettingen.

Het leidde tot verbijstering onder enkele oppositiepartijen, zoals GroenLinks-PvdA, SP, Partij voor de Dieren, Volt en Denk. "Ik weet niet wat ik hier meemaak", zei GroenLinks-PvdA-Kamerlid Piri, omdat dit voor de Nederlandse politiek "tot nu toe een rode lijn" was. Kamerlid Teunissen van de Partij voor de Dieren vond de opstelling van de VVD "weerzinwekkend".

Kopgroep

De zorgen in de Tweede Kamer over de recente acties van Israël zijn groot en daarom moet Nederland de druk op het land opvoeren, vinden partijen als D66, CDA, GroenLinks-PvdA, SP, Partij voor de Dieren, Denk, Volt en Forum voor Democratie.

Regeringspartij D66 kwam met het verzoek aan het kabinet om binnen de EU een kopgroep te vormen die pleit voor de opschorting van het handelsdeel van een Israël-EU-verdrag. Dit treft Israëlische bedrijven, omdat reguliere handel dan wordt gestopt. Tijdens de Gaza-oorlog heeft de EU dit drukmiddel ook gebruikt en hoewel het succes daarvan niet gemakkelijk is aan te tonen, denken veel Nederlandse politieke partijen dat misschien effect kan hebben.

D66-Kamerlid Van der Werf zegt dat haar partij vanwege de bouw van de illegale nederzettingen, de doodstrafwet en het "tekeergaan" in Libanon tot de "optelsom" is gekomen dat er handelsmaatregelen moeten komen. Het CDA pleit ook voor "aanvullende stappen", maar dan moet er in Europa wel draagvlak voor zijn.

Instrument

Minister Berendsen van Buitenlandse Zaken begrijpt het verzoek van de partijen, omdat het een instrument is om de druk van Israël op te voeren. Maar er moet wel brede steun zijn in Europa, anders werkt het niet, zo maakt de minister duidelijk.

Het voorstel van D66 voor de handelsdruk is aangenomen door een meerderheid van de Kamer, mede door de steun van Forum voor Democratie. De minister zal er dus mee aan de slag moeten in Brussel.

Berendsen vindt dat Nederland vooral via diplomatieke weg moet proberen Israël te stoppen. Het op het matje roepen van de Israëlische ambassadeur, zoals oppositiepartij Denk wil, heeft niet zo'n zin. "Soms zijn harde woorden intern effectiever en impactvoller", aldus Berendsen. "Zo kun je ook boodschappen overbrengen en dat zijn geen gemakkelijke gesprekken."

Oppositiepartijen SGP, JA21, de Groep-Markuszower zijn tegen handelsbeperkingen. "Je voert geen sancties in tegen je bondgenoot", vindt SGP-leider Stoffer. JA21-Kamerlid Hoogeveen vreest de economische kosten. "Wat gaat dat het Nederlandse bedrijfsleven wel niet kosten?", wil hij van de minister weten.

Lees hier over de actuele situatie in het Midden-Oosten in het liveblog:

Na anderhalve maand oorlog is een staakt-het-vuren in Libanon van kracht gegaan. Gisteravond kondigde president Trump aan dat de gevechtspauze tussen Hezbollah en Israël tien dagen moet duren.

De skyline van Beiroet werd rond middernacht lokale tijd verlicht door vuurwerk en feestelijk geweervuur toen het staakt-het-vuren van kracht werd.

Net als in Beiroet werd ook in de kuststad Sidon, dichter bij de grens met Israël, het staakt-het-vuren op straat gevierd:

Kort daarna beschuldigde het Libanese leger Israël echter van het schenden van de overeenkomst en riep het burgers op om nog niet terug te keren naar dorpen en steden in het zuiden. Het Israëlische leger heeft vooralsnog niet gereageerd.

De Amerikaanse president kondigde het op handen zijnde bestand gisteren als eerste aan. Later op de avond bevestigden Libanon en Israël het bericht. De leiders van beide landen zijn het erover eens dat dit staakt-het-vuren nodig is "om vrede tussen hun landen te bereiken", aldus Trump.

Libanon verwelkomt bestand

De Libanese premier Salam verwelkomde het staakt-het-vuren. Het bestand was een belangrijke eis en het voornaamste doel van Libanon tijdens de gesprekken eerder deze week met Israël in Washington.

Ook zegt Salam te hopen dat Libanezen die hun dorpen en steden in vooral het zuiden van het land moesten ontvluchten, snel weer kunnen terugkeren. Door de oorlog sloegen een miljoen inwoners van Libanon op de vlucht.

Correspondent Midden-Oosten Daisy Mohr:

"Hier in Libanon is er natuurlijk opluchting na de aankondiging van dit staakt-het-vuren. De ervaring leert dat de laatste uren voordat een staakt-het-vuren ingaat, nog heel gevaarlijk kunnen zijn. Dus iedereen houdt de adem in.

Wel worden er volop plannen gemaakt om zo snel mogelijk terug te keren naar dorpen en huizen. Maar de verwoesting is gigantisch en grote delen van Zuid-Libanon zijn onbereikbaar omdat het Israëlische leger daar nu posities heeft ingenomen. Dat zal betekenen dat honderdduizenden Libanezen de komende tijd niet kunnen terugkeren.

En dat is maar een van de problemen hier. De belangrijkste eis van Israël voor een staakt-het-vuren is dat Hezbollah zo snel mogelijk zal ontwapenen. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan, temeer omdat Hezbollah zelf heel duidelijk aangeeft dat ze daar niet over piekert en niet zal meewerken.

Bovendien leiden de recente politieke ontwikkelingen tot veel interne spanningen in dit uiterst fragiele, verdeelde land. Voor nu hopen Libanezen dat het even wat rustiger zal worden, zodat ze op adem kunnen komen, maar de zorgen over de toekomst zijn enorm."

Premier Netanyahu liet in een video weten akkoord te zijn gegaan met het tijdelijke staakt-het-vuren om de "vredesonderhandelingen met Libanon te bevorderen". Volgens de premier is er een kans "om een historische deal met Libanon te sluiten".

Netanyahu heeft wel aangegeven dat het ontwapenen van Hezbollah de belangrijkste eis is van Israël. De regering gaat volgens hem niet mee in de eis van Hezbollah om Israëlische troepen uit het zuiden van Libanon terug te trekken. Het leger blijft ook na het ingaan van het bestand in het door Israël bezette gebied, aldus Netanyahu.

'Geen bewegingsvrijheid voor Israël'

Volgens Trump geldt het staakt-het-vuren ook voor Hezbollah. De wapenstilstand zal volgens Hezbollah-parlementariër Fadlallah in stand blijven als Israël zich aan de voorwaarden houdt, zei hij tegen de Libanese nieuwssite Al-Mayadeen.

Hezbollah zegt "dat een staakt-het-vuren Israël geen bewegingsvrijheid binnen Libanon mag geven". Begeven Israëlische troepen zich wel op Libanees grondgebied, dan heeft Libanon het recht om zich daartegen te verzetten, stelt de militante beweging.

Hoe sterk is Hezbollah nog? NOS op 3 legt het uit:

De Libanese president Aoun en de Israëlische premier Netanyahu krijgen een uitnodiging om binnenkort naar het Witte Huis te komen. Trump nodigde de twee leiders uit voor "de eerste betekenisvolle gesprekken tussen Israël en Libanon sinds 1983, heel lang geleden".

De Amerikaanse president kondigde het staakt-het-vuren aan terwijl het Israëlische veiligheidskabinet nog bijeen was om het erover te hebben. The Times of Israel schrijft dat oppositieleiders daar niet blij mee waren. Het bestand zou aan Israël zijn "opgelegd" door Trump. Netanyahu heeft zijn veiligheidskabinet niet om goedkeuring gevraagd, maar alleen op de hoogte gesteld.

Correspondent Verenigde Staten Rudy Bouma:

"De aanvallen op het zuiden van Libanon door Israël waren een sta-in-de-weg voor besprekingen tussen Amerika en Iran. Afgelopen weekend klapten die besprekingen in Islamabad. Iran voelde zich ook bedrogen dat Libanon geen onderdeel uitmaakte van dat eerdere staakt-het-vuren en wilde dat graag anders zien.

Sindsdien heeft Trump druk uitgeoefend op Netanyahu. Dat begon vorige week al en is deze week doorgegaan. Dat heeft geleid tot dit nieuwe staakt-het-vuren.

Trump heeft ook al aangekondigd dat er komend weekend mogelijk een hervatting zal zijn van de Iraans-Amerikaanse besprekingen in Islamabad."

Toen Israël en de VS eind februari met hun oorlog tegen Iran begonnen, nam de Iraanse bondgenoot Hezbollah ook weer doelen in Israël onder vuur. Israël voerde in reactie de afgelopen weken zware aanvallen uit op Libanon, waarbij ook wijken in hoofdstad Beiroet aanhoudend werden bestookt.

In anderhalve maand zijn volgens de Libanese autoriteiten al bijna 2200 mensen gedood. Bovendien ligt een groot deel van Zuid-Libanon in puin en is Libanese infrastructuur verwoest.

Tsjechië heeft de Russische ambassadeur ontboden na Russische dreigementen aan het adres van meerdere Europese bedrijven, waaronder twee uit Tsjechië. De Russen hebben een lijst gepubliceerd met daarop bedrijven die volgens hen betrokken zijn bij het leveren van drones aan Oekraïne. De Tsjechische regering accepteert dit niet en wil de ambassadeur komende week spreken, melden lokale media.

Oud-president Medvedev, vicevoorzitter van de Russische veiligheidsraad en vertrouweling van Poetin, schreef gisteren op X dat bedrijven die wapens produceren voor Oekraïne potentiële doelwitten zijn voor het Russische leger. "Of de aanvallen werkelijkheid worden, hangt af van wat er daarna komt", schreef Medvedev. "Slaap lekker, Europese partners!"

Op de lijst van de Russen staat ook een bedrijf uit Hengelo, het defensiebedrijf Destinus. Zij maken drones voor Oekraïne en gaan samen met Duitse wapenfabrikant Rheinmetall raketsystemen bouwen voor het land dat in oorlog is met Rusland. Het gaat om kruisraketten en ballistische raketten. De NOS mocht afgelopen najaar binnenkijken bij de jonge defensieonderneming.

Daarnaast noemen de Russen bedrijven die zijn gevestigd in onder andere Londen, München, Praag en Riga. Het Russische ministerie van Defensie meldde na publicatie van de lijst dat Europese steun voor de dronecapaciteiten van Oekraïne tot "onvoorspelbare gevolgen" zou kunnen leiden.

Gisteren maakte minister van Defensie Yesilgöz bekend dat Nederland nog eens 248 miljoen euro uittrekt voor drones voor Oekraïne.

Druk op Oekraïense troepen

De Oekraïense bevelhebber Syrskyi schreef gisteren op Telegram dat Oekraïne de afgelopen maand de langeafstandsdrone-aanvallen op militaire en industriële doelen in Rusland heeft geïntensiveerd. Volgens het Oekraïense leger hebben zij in maart 76 industriële doelen in Rusland aangevallen, waaronder vijftien olieraffinaderijen.

Tegelijkertijd meldt The Kyiv Independent dat de druk op de Oekraïense troepen aan het front toeneemt.

In de nacht van dinsdag op woensdag hebben Russische luchtaanvallen aan zeker zestien mensen in Oekraïne het leven gekost. Vier mensen kwamen om in hoofdstad Kyiv en in havenstad Odesa werden door Russische drones en raketten negen mensen gedood. Volgens het hoofd van het militaire bestuur van de stad raakte de lokale infrastructuur zwaar beschadigd.

Volgens Rusland kwamen bij aanvallen op de Russische stad Tuapse twee kinderen om.

De dood van een student in Leiden vorige maand heeft de discussie over de veiligheid van Leidse grachten op scherp gezet. Oppositiepartijen en inwoners eisen maatregelen om nieuwe slachtoffers te voorkomen.

Het noodlottige ongeval voltrok zich in de binnenstad. Een 20-jarige student raakte in de nacht van 29 op 30 maart vermist na een avond stappen. Nadat hij niet was thuisgekomen, werd een grote zoekactie gestart met onder meer duikers en een onderwaterdrone.

Twee dagen later werd het lichaam van de man in het water gevonden, vlak bij een terras dat daarop werd ontruimd. Op de kade bij de vindplaats ligt al weken een bloemenzee.

Veiligheid grachten ondermaats

Op raadslid Chris Noordzij (ChristenUnie) heeft het drama diepe indruk gemaakt. De 20-jarige student was een leeftijdsgenoot. "Onze levens lijken op elkaar", zegt Noordzij tegen Omroep West. Samen met de SP en Partij Sleutelstad heeft hij schriftelijke vragen gesteld aan het college.

Aanleiding daarvoor is een onderzoek van experts, die de veiligheid van de Leidse grachten "schrikbarend laag" noemen. In steden als Amsterdam en Groningen zijn zwemtrapjes of dikke touwen op waterhoogte al jaren aanwezig. In Leiden ontbreken ze nagenoeg overal.

"De kades zijn hier erg hoog", zegt Annemarie Kloosman, die woont in de binnenstad, tegen de regionale omroep. "Het is vreselijk dat iemand die aan het begin van zijn leven staat is verdronken en niemand hem kon helpen."

De roep om simpele maatregelen klinkt luid op straat. "Gooi touwen aan de kant, zodat ze er tenminste uit kunnen klimmen", zegt een voorbijganger.

Geen openbare wc's

Naast hulpmiddelen bij de kades zoals relingen en trapjes wijzen veel Leidenaren op een ander structureel probleem: het gebrek aan openbare toiletten. "Er zijn maar drie openbare toiletten in de hele stad", zegt een studente.

"Als je gedronken hebt, verlies je snel je balans. Als er meer urinoirs zijn, is het niet nodig om aan de waterkant je behoefte te doen", vervolgt ze.

Raadslid Noordzij erkent het gebrek aan openbare wc's in de binnenstad. "Natuurlijk lost dat niet alles op, maar het zou enorm helpen als we ook op dat vlak maatregelen treffen." Hij pleit daarnaast voor betere voorlichting. "Ga nooit alleen naar huis, maar met zijn tweeën. En weet wat je moet doen als er iemand te water raakt."

Bloemen weggehaald

De gemeente Leiden zegt niet inhoudelijk te reageren zolang de schriftelijke vragen van de raad nog niet zijn beantwoord. Dat kan tot vier weken duren.

Voor een voorbijganger duurt dat veel te lang. "Hoeveel ongelukken moeten er nog gebeuren voordat het doordringt? Laten ze dit snel oppakken en niet te lang wachten."

Aanstaande vrijdag zal de kade bij de Stille Rijn weer leeg zijn. De bloemen worden op verzoek van de nabestaanden weggehaald.