NOS Nieuws - Algemeen

Een automobilist is gisteravond in West-Brabant in beschonken toestand met hoge snelheid tegen een benzinepomp gereden. Het ongeval gebeurde rond 22.45 uur langs de A58 bij Etten-Leur.

Een andere automobilist, die op dat moment stond te tanken, kwam volgens de politie met de schrik vrij. Zijn auto liep wel flinke schade op.

Op beelden is de schade aan de auto's en het tankstation goed te zien:

De politie meldt dat de beschonken bestuurder de macht over het stuur was verloren en na de botsing zijn Volkswagen Polo achterliet en de benen nam.

Een van de agenten die ter plaatse waren gekomen, pakte vervolgens de fiets van iemand die ook bij het tankstation was en zette de achtervolging in. De op de vlucht geslagen bestuurder kon al snel worden ingerekend.

De man wordt verdacht van rijden onder invloed en het verlaten van de plek van een ongeval.

Het Amerikaanse vliegdekschip USS Abraham Lincoln is na vijf dagen vertrokken uit Thailand. Bijna 5000 bemanningsleden zijn meer dan negen maanden na hun vertrek uit de Verenigde Staten onderweg naar de haven van San Diego.

De afgelopen vijf dagen lag de Lincoln in de Thaise haven Laem Chabang, dicht bij de badplaats Pattaya. De badplaats is Amerikaanse soldaten niet onbekend: tijdens de Vietnamoorlog werd het een bekende plek voor het zogenoemde R&R (Rest and Relaxation), oftewel: een vakantie voor militairen.

De badplaats had daarvoor voorbereidingen getroffen: er werd onder meer een prostitutieverbod ingesteld en er werden extra agenten ingezet.

Lokale verslaggevers melden dat het bezoek relatief soepel is verlopen. Soldaten genoten van voetspa's, winkelen en roomservice. Volgens persbureau AFP zijn twee leden van het leger teruggestuurd naar het schip na een dronken ruzie.

Uitgeputte bemanning

Het schip vertrok op 21 november uit San Diego, voor een missie die vier tot vijf maanden zou duren. Dat werd het dubbele door de oorlog die de VS met Iran begon. Het enorme schip, waarop straaljagers kunnen opstijgen en landen, lag sinds februari in de Arabische Zee.

In Amerikaanse media verschenen berichten over slechte leefomstandigheden aan boord van het schip. Volgens familieleden van de bemanning waren de opvarenden uitgeput, ontstonden er voedseltekorten en waren de omstandigheden aan boord onhygiënisch. Er zouden ook zelfmoordpogingen zijn gedaan.

Halverwege augustus werd de Lincoln afgelost en kon het schip eindelijk vertrekken.

Tijdens een feest in Amsterdam is vannacht een schietincident geweest. Daarbij is een man gewond geraakt.

De politie kreeg rond 04.00 uur een melding dat er was geschoten in een evenementenlocatie aan de Rhôneweg in de buurt van station Amsterdam Sloterdijk, waar op dat moment een feest gaande was.

Daar vonden agenten een man met een schotwond. Hij was goed aanspreekbaar en werd voor medische behandeling overgebracht naar een ziekenhuis.

Er zijn nog geen verdachten aangehouden. Wat de aanleiding was van het schietincident en wie erbij betrokken waren, is nog niet bekend.

Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen begint vandaag aan een tweedaags bezoek aan de hoofdstad Nuuk. En volgens de Britse zakenkrant de Financial Times komt ze niet met lege handen: de Europese Unie gaat er 200 miljoen euro investeren.

Dat geld zou gaan naar de cruciale grondstoffenindustrie, hernieuwbare energie en versterking van het bestuurlijk apparaat van Groenland. De investering komt boven op de 225 miljoen euro voor Groenland uit de Europese begroting voor 2021 tot 2027.

In de nieuwe begroting, waarover nu wordt onderhandeld, moet dat bedrag nog eens flink omhooggaan. Ook zet Von der Leyen haar handtekening onder een partnerschapsverklaring voor nauwere samenwerking.

Autonoom land binnen Koninkrijk Denemarken

Groenland hoort geografisch bij Noord-Amerika, maar is staatkundig verbonden aan Denemarken. Het is een autonoom land binnen het Koninkrijk Denemarken, maar geen zelfstandig lid van de EU.

In 1985 stapte het uit de Europese Economische Gemeenschap (de voorganger van de EU) na een referendum. Het land heeft de status van Land en Gebied Overzee (LGO), zoals Curaçao en Aruba binnen het Koninkrijk der Nederlanden.

De EU wil zo het eiland aan zich binden. De unie slaat zijn slag, nu de Amerikaanse president Trump zijn handen vol heeft aan de oorlog in het Midden-Oosten. Want die probeert al jaren om het eiland in te lijven bij de VS. In zijn eerste termijn in 2019 zei Trump al dat hij het eiland wilde 'kopen'.

Nu hij opnieuw president is, blijft hij herhalen dat de VS Groenland nodig heeft voor zijn eigen veiligheid. Volgens Trump kan het eiland anders zomaar in Russische of Chinese handen vallen.

In januari dreigde het uit de hand te lopen toen Trump militair ingrijpen niet wilde uitsluiten. Als reactie stuurden verschillende NAVO-landen militairen naar Groenland, waarop de president, zoals wel vaker, dreigde met importheffingen voor die landen. Uiteindelijk haalde Trump bakzeil onder druk van NAVO-baas Rutte, maar de toon was gezet.

Speldenprik

Tegelijkertijd wil de EU ook al jaren de politieke en economische banden met Groenland versterken. In 2024 opende het een kantoor in Nuuk. Daarmee hoopte Brussel te profiteren van de grote hoeveelheid aardmetalen in de bodem van het land.

Maar daar heeft Trump nou juist ook zijn oog op laten vallen. En die deelt nog steeds af en toe een speldenprik uit om te laten merken dat hij Groenland niet is vergeten. Zoals begin augustus, toen hij op zijn socialemediakanaal Truth Social een beeld postte waarbij hij dreigend boven een Groenlands dorpje uittorent.

'Not for sale, but open for business'

Voor de Groenlanders, maar ook voor de Denen is het bezoek van Von der Leyen van groot belang. Nu de druk rond het Arctisch gebied wordt opgevoerd, willen beide landen dat de EU zich nadrukkelijker laat zien.

Groenland wil zoveel mogelijk de deur openhouden. "We're not for sale, but open for business", is het Groenlandse motto. Maar de Verenigde Staten voeren de druk op, zonder de Groenlanders erbij te betrekken.

Dat werd onlangs nog eens duidelijk toen het Amerikaanse oliebedrijf Greenland Energy opdook met boorapparatuur bij Jameson Island in Oost-Groenland. Het nieuwe Amerikaanse oliebedrijf had een deal gesloten met een Britse onderneming die daar al de rechten voor had. Zo hoopten ze snel aan de slag te kunnen.

Charmeoffensief

De Amerikanen hadden al boormateriaal naar Groenland laten verschepen, maar de Groenlandse regering stak daar een stokje voor. Omdat Greenland Energy zelf nog geen toestemming had om te gaan boren, kon het bedrijf worden teruggefloten. Inmiddels is de vergunningverlening uitgesteld tot de winter van 2027.

Vanaf morgen wordt er een NAVO-oefening op het eiland gehouden - Arctic Shield - waar ook Nederland aan meedoet. Een signaal aan de VS dat het eiland ook zonder Amerikaanse hulp verdedigd kan worden. Europa is duidelijk met een charmeoffensief bezig om Groenland zoveel mogelijk bij de Europese Unie te houden.

Met medewerking van correspondent Europese Unie Kysia Hekster.

Goedemorgen! Motorcrosser Jeffrey Herlings kan vandaag bij de GP van Turkije wereldkampioen worden. En in Duitsland gaan kiezers in de deelstaat Saksen-Anhalt naar de stembus, de radicaal-rechtse partij AfD lijkt de grootste te worden.

Eerst het weer: een zuidenwind voert warme lucht aan. Het wordt 21 tot 24 graden. Daarbij is het droog met wolken en zon.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Verenigde Staten en Iran zeggen gisteren aanvallen over en weer te hebben uitgevoerd op schepen in de regio. De VS kondigde eerst aan drie Iraanse olietankers te hebben uitgeschakeld. Later op de avond claimde de Iraanse Revolutionaire Garde aanvallen te hebben uitgevoerd op zes schepen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Comedy clubs worden steeds populairder. Een podium met dicht daarop het publiek. In Amsterdam verhuisde het gezelschap comedytrain naar een grotere locatie. En in Groningen en Utrecht zijn nieuwe clubs geopend.

Dat is goed nieuws voor de liefhebbers, maar ook voor de comedians zelf:

Fijne dag!

De Egyptische televisiepresentatrice Sarah Khalifa is samen met elf anderen ter dood veroordeeld in een omvangrijke drugszaak. Volgens de krant Al-Ahram maakten zij deel uit van een criminele bende die grondstoffen importeerde voor de productie van drugs, met de bedoeling die te verkopen.

Volgens de autoriteiten is meer dan 750 kilo aan verdovende middelen en grondstoffen voor drugs bij de bende aangetroffen. Ook waren ze in het bezit van vuurwapens en munitie.

Presentatrice Khalifa werd vorig jaar opgepakt. Ze ontkent dat ze deel uitmaakte van de drugsbende. Toen de rechter haar vroeg naar haar vermeende rol, zei ze dat ze nooit drugs had gezien tot dat ze ermee werd gefotografeerd in het kantoor van de narcoticabestrijdingsdienst. Ze gaat in beroep tegen het doodvonnis.

Khalifa presenteerde onder meer een misdaadprogramma op tv waarin ze criminelen interviewde. Daarnaast is ze ook een mediapersoonlijkheid en heeft ze ruim 2,5 miljoen volgers op Instagram.

Hieronder is een van de uitzendingen van het misdaadprogramma die jaren gelden is uitgezonden:

Het vonnis, dood door ophanging, werd vorige maand al bekendgemaakt. Het werd pas gisteren officieel bevestigd, nadat de rechtbank een religieus advies had ingewonnen bij de grootmoefti van Egypte. Dat is wettelijk verplicht in zaken waarin de doodstraf wordt opgelegd.

De doodstraf komt in Egypte vaak voor. Volgens een rapport van Amnesty International werden vorig jaar 492 doodvonnissen uitgesproken, waarvan er 23 daadwerkelijk zijn uitgevoerd.

In Saksen-Anhalt zijn de stemlokalen geopend voor verkiezingen die door heel Duitsland worden gevolgd. Bij de deelstaatverkiezingen zal de rechts-radicale Alternative für Deutschland (AfD) naar verwachting de beste uitslag ooit boeken.

Door het kiesstelsel is zelfs een absolute meerderheid denkbaar, waarmee de partij alleen kan regeren. In peilingen is de AfD al maanden twee keer groter dan de nummer twee, de CDU van bondskanselier Merz.

De AfD in Saksen-Anhalt is volgens de veiligheidsdienst extremistisch, vanwege xenofobische retoriek en de verbinding met extreemrechtse organisaties. De partij wil asielrechten inperken en inzetten op 'remigratie'. Verder belooft de AfD te stoppen met lhbti-voorlichting, die de partij omschrijft als het "promoten van seksuele afwijkingen", en met de financiering van de publieke omroep, "anti-Duitse" cultuur en kerkelijke organisaties.

De partij is van oudsher sterk in Oost-Duitsland, maar heeft nooit geregeerd. Alle middenpartijen wijzen iedere vorm van samenwerking met de AfD af. Andersom sluit AfD-leider Ulrich Siegmund een coalitie uit. Hij wil uitsluitend alleen regeren.

Kiesdrempel

De partij wordt in Saksen-Anhalt in alle peilingen boven de 40 procent gepeild. Dat kan genoeg zijn voor meer dan de helft van de zetels, als meerdere partijen de kiesdrempel van 5 procent niet halen. Dat lijkt te gebeuren met de huidige regeringspartij FDP, maar ook de SPD en de Groenen peilden de afgelopen maanden net boven de kiesdrempel.

Bij recente verkiezingen in Oost-Duitsland ontstond in campagnes vaak een tweestrijd tussen de AfD en de grootste middenpartij. Door een strategische stem op CDU of SPD (afhankelijk van de deelstaat) voorkwamen kiezers dat de AfD de grootste werd. Bij de vorige stembusgang in Saksen-Anhalt scoorde de CDU daardoor bijna 10 procentpunt hoger dan kort voor de stembusgang werd gepeild.

In Saksen-Anhalt is de afstand in de peilingen met de nummer twee zo groot dat deze dynamiek ditmaal ontbreekt. Nu hopen kleine partijen op een omgekeerd effect. Als zowel SPD als de Groenen door strategische stemmen de kiesdrempel halen, raakt een absolute meerderheid voor de AfD uit zicht.

Ook de populistische, Ruslandgezinde BSW schommelt net onder de kiesdrempel. Mocht die partij de kiesdrempel halen, kan dat juist positief voor de AfD uitpakken. BSW heeft aangegeven liever een AfD-premier te accepteren, dan een CDU-regering in het zadel te helpen. Mede hierom is een grote scheuring in de partij ontstaan.

Anti-AfD-coalitie

Als de AfD niet de absolute meerderheid haalt, moeten waarschijnlijk alle andere partijen samenwerken. Dat idee stort de CDU nu al in interne onenigheid. De partij sluit namelijk ook samenwerking uit met Die Linke, als opvolger van de communistische DDR-partij SED. Er ligt landelijk een partijbesluit dat een coalitie met zowel AfD als Die Linke verbiedt.

In de deelstaten Saksen en Thüringen regeert de CDU in een minderheidscoalitie, waarbij Die Linke vanuit de oppositie soms plannen steunt. In Saksen-Anhalt zal Die Linke vermoedelijk cruciaal zijn voor meerderheden en een betere onderhandelingspositie krijgen.

Toenadering tot Die Linke zal de christendemocraten splijten. Binnen de CDU klinken al stemmen om daarom met wisselende meerderheden te gaan werken, inclusief de AfD. Dat zou een breuk betekenen met de zogeheten Brandmauer, de afspraak om nooit met rechts-radicalen samen te werken. Onzeker is of de landelijke CDU-partijleiding dat zal accepteren.

Fraude

De AfD heeft voor de verkiezingsdag al twijfels gezaaid over een eerlijke stembusgang. Volgens lijsttrekker Siegmund zijn er "meerdere gevallen van fraude" in Saksen-Anhalt bekend. Het enige genoemde voorbeeld is een incident bij gemeenteraadsverkiezingen in 2014. Ook het stemmen per post is herhaaldelijk verdacht gemaakt.

De partij roept aanhangers op bij tellingen aanwezig te zijn, samen met de extreemrechtse Identitaire Beweging. De vraag is daarom of de AfD een tegenvallende uitslag zal accepteren.

De stemlokalen sluiten om 18.00 uur. Direct daarna volgt een exitpoll, een eerste indicatie van de uitslag op basis van een peiling onder kiezers. Als meerdere partijen rond de kiesdrempel eindigen, kan het nog ongewis zijn of de AfD de absolute meerderheid haalt. In de nacht wordt een voorlopige uitslag verwacht.

Wat doet een deelstaat?

De zestien deelstaten (Bundesländer) van Duitsland hebben veel bevoegdheden. Anders dan een Nederlandse provincie gaat een Duitse deelstaat onder meer over het onderwijs, de politiewetgeving en een deel van de belastingen. Een deelstaat heeft een eigen grondwet, regering en veiligheidsdienst.

Ook over zaken die federaal worden besloten, zoals asiel en buitenlands beleid, praten de deelstaatregeringen mee. Zij nemen plaats in de Bondsraad, dat enigszins vergelijkbaar is met de Eerste Kamer in Nederland. De Bondsraad beoordeelt wetgeving van de Bondsdag (vergelijkbaar met de Tweede Kamer) en kan wetsvoorstellen indienen.

Mocht de AfD de grootste worden in Saksen-Anhalt, dan heeft dat beperkte invloed op het landelijke beleid. Veel van de speerpunten van de partij, zoals asiel en migratie, zijn federale aangelegenheden. In de Bondsraad heeft de kleine deelstaat Saksen-Anhalt weinig stemrecht.

De verkiezingen van vandaag zijn alleen in deelstaat Saksen-Anhalt. Later deze maand zijn er nog verkiezingen in Berlijn en Mecklenburg-Voor-Pommeren.

De Indonesische vulkaan Anak Krakatau is vanochtend uitgebarsten. Omdat vulkanische as over delen van West-Indonesië dreef, werden alle vluchten op de internationale luchthaven Soekarno-Hatta geannuleerd of uitgesteld.

De vulkaan barstte volgens het Indonesische geologische agentschap rond 03.50 uur in de ochtend (lokale tijd) ongeveer 30 seconden uit. Er zijn geen slachtoffers gemeld en niemand werd geëvacueerd. De dichtstbijzijnde bewoonde plek in de buurt van de vulkaan ligt op meer dan 16 kilometer afstand.

Ruim 200 vluchten getroffen

Vulkanische as verspreidde zich snel over delen van hoofdstad Jakarta en over de provincie Lampung in Sumatra. De internationale luchthaven Soekarno-Hatta besloot daarop het vliegverkeer vier uur lang op te schorten. Volgens het ministerie van Transport zijn 209 vluchten hierdoor getroffen, waaronder meerdere internationale vluchten.

De Indonesische rampenbestrijdingsdienst BNPB roept de bevolking op kalm te blijven, "maar wel extra alert te zijn". Mensen in gebieden waar de as neerkomt wordt aangeraden om mondkapjes en oogbescherming te dragen en zo veel mogelijk binnen te blijven.

Ring van vuur

De vulkaan Anak Krakatau ligt ongeveer halverwege Java en Sumatra in een uitgestrekte Indonesische eilandengroep, die deel uitmaakt van de 'Ring van vuur' in de Stille Oceaan. Dat is een gebied waar aardbevingen en vulkaanuitbarstingen veel voorkomen.

De vulkaan was in 2018 ook in het nieuws. Toen kwamen honderden mensen om het leven toen een deel van de vulkaan in zee stortte en een plotselinge vloedgolf veroorzaakte.

Een Griek die in mei zwaargewond raakte bij Survivor Greece, de Griekse versie van Expeditie Robinson, klaagt de producenten van de serie in de Verenigde Staten aan. Entertainmentwebsite TMZ en het Canadese CBC News melden op basis van rechtbankdocumenten dat de 22-jarige Stavros Floros ruim 100 miljoen dollar (omgerekend zo'n 86 miljoen euro) schadevergoeding eist.

Floros deed mee aan het dertiende Griekse seizoen van het populaire televisiespel, dat werd opgenomen in de Dominicaanse Republiek. In het programma moeten deelnemers zichzelf in leven houden op een onbewoond eiland en voeren ze spellen uit waarmee mede wordt bepaald of een deelnemer het eiland moet verlaten.

Met een andere kandidaat ging Floros buiten de opnames om speervissen en werd hij overvaren door een toeristenboot.

Zijn linkerbeen werd tot onder zijn knie geamputeerd en de opnames werden stilgelegd. Hij werd aan land gebracht en kwam uiteindelijk in een ziekenhuis in Miami terecht waar hij meerdere keren werd geopereerd en uiteindelijk 61 dagen bleef.

De deelnemer klaagt onder meer de Turkse zakenman en producent Acun Ilicali aan. Die heeft een huis in Miami. Omdat de zakenman volgens Floros vanuit Miami beslissingen nam over het programma, wordt de rechtszaak in Florida gehouden.

'Geen maatregelen getroffen'

In de rechtbankdocumenten wordt gesteld dat de productie geen beschermende maatregelen had getroffen en dat er geen veiligheidsboten waren ingezet, hoewel het bekend was dat er "intensief scheepvaartverkeer met snelle toeristenboten" in het gebied was. De andere kandidaat die met Floros in zee ging stelde dat "het zeer gebruikelijk was" dat toeristenboten dicht bij de kust voeren en dat zij de deelnemers als een soort toeristische attractie bekeken.

Volgens de Griekse tv-zender Skai TV, dat het programma in Griekenland uitzendt, werd Floros in zijn herstel door hen en de Turkse producent van de serie bijgestaan. Maar dat was niet het geval, vindt Floros. "Ik wil dat mensen weten dat ze niet goed voor ons zorgden en dat ik niet de juiste steun heb gekregen van de productiemaatschappij."

De Russische president Vladimir Poetin heeft gisteren de Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner gesproken in het Kremlin. Onderwerp van gesprek was de oorlog in Oekraïne.

Witkoff en Kushner waren in Moskou in een poging de onderhandelingen over een einde aan de oorlog in Oekraïne "verder vooruit te brengen", zoals de Amerikaanse president Trump eerder aankondigde.

De bijeenkomst duurde ruim drie uur. Na afloop deden beiden partijen geen mededelingen over concrete afspraken. Poetins buitenlandadviseur Joeri Oesjakov meldde alleen dat de gesprekken "constructief, openhartig en nuttig" waren.

'Gezamenlijke projecten'

De adviseur stelde verder dat het gesprek uitgebreid ging over de oorlog in Oekraïne, maar dat het gesprek ook ging over "economische kwesties en potentieel grote, wederzijds voordelige gezamenlijke projecten".

Aan het begin van de ontmoeting in Moskou vroeg Poetin Kushner en Witkoff om Trump zijn hartelijke groeten en dankbaarheid over te brengen en beschreef de situatie in Oekraïne als "niet eenvoudig".

Kushner en Witkoff reizen door naar Kyiv waar ze vandaag worden verwacht voor een gesprek met de Oekraïense president Zelensky.

Poetin en Zelensky hebben toegezegd elkaars hoofdsteden niet aan te vallen zolang de besprekingen gaande zijn. De oorlog begon ruim vierenhalf jaar geleden met de grootschalige Russische invasie van Oekraïne.

In één dag tijd zijn vijf kinderen in Australië gewond geraakt op springkussens. Toen ze aan het springen waren, werden de springkussens door windvlagen de lucht in geslingerd.

In de deelstaat Victoria, in het zuidoosten van het land vielen een jongen en een meisje op een verjaardagsfeestje uit een springkasteel dat door de wind werd gegrepen.

Zij werden ter plekke behandeld aan hun verwondingen en vervolgens naar een nabijgelegen ziekenhuis gebracht. Zij raakten beiden gewond aan hun bovenlichamen, maar verkeren niet in levensgevaar, meldt Australische nieuwszender ABC News.

Baby

Kort daarna ging het ook mis in de deelstaat New South Wales in het oosten van het land. Daar liepen twee 4-jarige kinderen niet-levensbedreigend hoofdletsel op in een voorstad van Sydney, meldt Nine News. Ook een kind van 18 maanden en twee volwassenen raakten lichtgewond.

Het komt regelmatig voor dat springkussens worden gegrepen door de wind. Zo overleed in mei een jongen in het Belgische Hamme en raakten daar drie anderen lichtgewond.

In 2018 becijferde VeiligheidNL in opdracht van RTL Nieuws dat er in 2017 in een jaar tijd in Nederland 2200 gewonden vielen door ongevallen met springkussens.

Dat waren niet alleen ongevallen waarbij de kussens weg werden geblazen. Ook vielen de kussens regelmatig om omdat ze niet goed waren vastgemaakt, meldden EHBO'ers. Daarnaast bleek er niet altijd voldoende toezicht te zijn.

De ontmoeting in het Kremlin tussen de Russische president Vladimir Poetin en de Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner is begonnen.

De twee zijn naar Moskou afgereisd in een poging de onderhandelingen over een einde aan de oorlog in Oekraïne "verder vooruit te brengen", zoals de Amerikaanse president Trump eerder aankondigde.

Voor aanvang van het overleg wisselden Poetin, Witkoff en Kushner wat algemeenheden uit. Poetin zei dat contacten tussen Moskou en Washington altijd "nuttig" zijn geweest en dat Rusland het prettig vindt om met Witkoff en Kushner samen te werken.

Witkoff bracht de beste wensen van Trump over en bedankte Poetin voor het staakt-het-vuren tijdens het bezoek van de Amerikaanse delegatie.

Wapenstilstand

Poetin en de Oekraïense president Zelensky hebben toegezegd de aanvallen op elkaars hoofdsteden op te schorten zolang de besprekingen gaande zijn. De oorlog begon ruim vierenhalf jaar geleden met de grootschalige Russische invasie van Oekraïne.

Wat het Amerikaanse "idee voor vrede" dat de gezanten gaan bespreken precies inhoudt, is niet duidelijk. Trump wilde ook niet zeggen of Oekraïne volgens hem grondgebied zou moeten afstaan aan Rusland.

Gesprekken in Kyiv

Volgens het Russische staatsmedium TASS is het de achtste keer dat Poetin Witkoff persoonlijk spreekt. Kushner, Trumps schoonzoon, schuift voor de derde keer bij de Russische president aan.

Na de gesprekken in Moskou reizen Witkoff en Kushner naar Oekraïne. President Zelensky verwacht de Amerikaanse gezanten morgen voor het eerst in Kyiv.

Een jong kind is na een aanrijding met een veegwagen in Leeuwarden overleden.

Het fatale ongeluk gebeurde rond 17.30 uur aan de Carolinenburg, in het noordoosten van Leeuwarden. Hulpverlening ter plaatse mocht niet meer baten, zegt de politie.

Het slachtoffer is afkomstig uit Leeuwarden. Over de oorzaak van het ongeluk kan de politiewoordvoerder nog niets zeggen.

In Genève hebben 128 landen een belangrijke stap gezet om te voorkomen dat het in de toekomst uit de hand loopt met killerrobots. Het gaat om afspraken over wapensystemen die met behulp van kunstmatige intelligentie zelfstandig doelwitten identificeren, selecteren en aanvallen.

Het is een race tegen de klok, doordat machines nu al vaker over leven en dood beslissen. Denk bijvoorbeeld aan de oorlogen in Oekraïne, Iran en Sudan. Toch is een speciale werkgroep er nu al tien jaar mee bezig.

Diep in de nacht lukte het om het eens te worden: er staat nu bijvoorbeeld op papier wat zelfdenkende, dodelijke wapensystemen überhaupt zijn, welke systemen er door de beugel kunnen en bij wie de verantwoordelijkheid ligt bij het gebruik ervan.

De afspraken zijn nog niet bindend, maar kunnen leiden tot internationale juridisch bindende afspraken en uiteindelijk misschien zelfs tot een nieuw verdrag. Een verdrag zoals dat er bijvoorbeeld ook is voor mijnen en clustermunitie.

Eén woordje

Of het allemaal zou gaan lukken, bleef spannend tot diep in de nacht. "Het is bijna 3 uur 's nachts geworden, het moment waarop de lichten zouden uitgaan in de vergaderzaal", vertelt de Nederlandse diplomaat en ontwapeningsambassadeur Robert in den Bosch telefonisch vanuit Genève. De afgelopen jaren had hij de leiding over het proces.

In de laatste minuten hing alles nog af van één woordje. "Woorden doen er in zo'n proces enorm toe", schetst In den Bosch. Op het laatst lag nog één van de onderhandelaars dwars. "We hebben hem vijf minuten gegeven om naar het ministerie van zijn thuisland te bellen. Toen hij terugkwam konden we letterlijk en figuurlijk afhameren."

Militaire wereldmachten

Voor In Den Bosch was het een enorme opluchting dat het lukte want het was geen makkelijke klus. Aan tafel zaten ook de grote militaire wereldmachten, zoals Rusland, China, de Verenigde Staten en India.

"Rusland en de Verenigde Staten zijn wel de hardste noten om te kraken." Maar ook landen met een minder grote oorlogsindustrie konden lastig zijn, omdat ze de tekst niet stevig genoeg vonden. In den Bosch: "Uiteindelijk is het een compromis waar geen enkel land 100 procent gelukkig mee is, maar de kracht is wel dat er 128 landen achter staan."

Dat compromis is precies waar het volgens Nicole van Rooijen, directeur van Stop Killer Robots, schuurt. "Het is echt jammer dat al het werk dat staten de afgelopen drie jaar aan de tekst hebben verricht in de laatste uren zo sterk is afgezwakt", reageerde ze bij persbureau Reuters.

Nederlandse krijgsmacht

Ook Nederland ging akkoord met de afspraken. Onze krijgsmacht zet in toenemende mate wapensystemen in die aangestuurd worden door kunstmatige intelligentie.

Minister van Buitenlandse Zaken Berendsen reageert op X: "Nu militaire technologie zich in hoog tempo ontwikkelt, is dit een belangrijke stap in de regulering van dodelijke autonome wapensystemen". Ook minister van Defensie Yesilgöz reageert op het platform. "Oorlogsvoering verandert door nieuwe technologie. Juist daarom zijn goede internationale afspraken hard nodig", schrijft ze.

Nieuw verdrag?

Maar verwacht nu niet dat er snel aanvullende wetten of regels komen of een nieuw verdrag. De landen gaan in november kijken of dat nodig is en hoe dat er dan uit moet komen te zien. Een proces dat opnieuw jaren kan gaan duren.

De staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat werkte maandenlang samen met drankenproducenten aan een plan om verhoging van het statiegeld te voorkomen en in plaats daarvan een statiegeldloterij te introduceren. Dat blijkt uit een reconstructie van de NOS op basis van documenten opgevraagd via de Wet open overheid.

De toezichthouder, de Inspectie Leefomgeving en Transport, werd hier inhoudelijk buiten gehouden. "Dit is niet hoe het moet lopen in bestuurlijke processen. De inspectie wordt hier buitenspel gezet, terwijl die juist betrokken moet worden", zegt Heinrich Winter, hoogleraar bestuurskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Overleg op hoog niveau

Op een frisse namiddag eind september vorig jaar komt een delegatie van Verpact, de organisatie van drankenproducenten en -importeurs, naar het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat voor een afspraak met staatssecretaris Thierry Aartsen.

Net als Aartsen is Verpact-directeur Hester Klein Lankhorst lid van de VVD. Op de agenda staat het bespreken van een 'statiegeld totaalpakket'.

Aartsen baalt van de negatieve mediaberichten over opengehaalde prullenbakken in de grote steden en lange rijen voor kapotte inleverautomaten. Bovendien wordt het wettelijke inzameldoel voor plastic flesjes en blikjes van 90 procent nog steeds niet gehaald.

Chat-berichten

Toch willen de staatssecretaris en de producenten niet wat toezichthouder ILT wil. Die heeft al een half jaar eerder gewaarschuwd maatregelen te zullen opleggen, met een verdubbeling van het statiegeld als één van de opties.

Producenten vrezen omzetverlies als mensen aan de kassa in eerste instantie meer moeten afrekenen. Daarom slaan Verpact en het ministerie de handen ineen om samen met een alternatief 'totaalplan' te komen, zonder verhoging van het statiegeld. Al in de zomer komt in chatberichten tussen Aartsen en Verpact-directeur Klein Lankhorst een 'statiegeldloterij' naar voren als mogelijk alternatief.

Aartsen laat de toezichthouder wel weten dat hij Verpact om een statiegeldplan heeft gevraagd, maar inhoudelijk krijgt de inspectie niks te horen. Begin september legt de toezichthouder definitief een maatregel op aan Verpact. De organisatie moet, zoals de producenten en Aartsen al vreesden, per 1 januari 2026 ofwel het statiegeld verdubbelen, ofwel een inleverbonus uitkeren of allebei.

De staatssecretaris walst dezelfde dag nog over zijn toezichthouder heen door in een dwingende brief aan Verpact te laten weten dat een statiegeldverhoging niet aan de orde is. Achter de schermen werkt hij door aan het alternatieve plan.

Inspectie niet betrokken

Op de bijeenkomst van eind september laat Verpact-directeur Klein Lankhorst in heldere taal aan de staatssecretaris weten wat ze vindt van de maatregelen van de toezichthouder. Ze zegt die te betreuren en dat het "demotiverend" werkt. Het is "goed voor de staatssecretaris om er kennis van te nemen wat het met de organisatie doet".

Aartsen zegt vooral "gas (te willen) geven" met het alternatieve plan. "De directeur van Verpact en het afdelingshoofd IenW kunnen waarschijnlijk sneller schakelen", zegt Aartsen, "ook wat er binnen de wettelijke kaders kan." Klein Lankhorst: "Hoe meer gezamenlijkheid, hoe beter."

De inspectie wordt dus niet in deze gezamenlijkheid betrokken. Die krijgt pas half november een eerste voorstel over een loterijsysteem als alternatief voor de statiegeldverhoging en de inleverbonus, terwijl er al in de zomer over werd gesproken.

Hoe werkt de statiegeldloterij?

Verpact is bezig met de uitrol van een statiegeldloterij. Mensen die statiegeldverpakkingen inleveren via innamepunten waar digitaal uitbetaald wordt, bijvoorbeeld door een tikkie, kunnen van het teruggekregen statiegeld loten kopen. Het komende halfjaar wordt dit uitgebreid naar alle statiegeldautomaten. Het plan is omstreden; zo vreest het Trimbosinstituut dat gokken verder genormaliseerd wordt in de samenleving.

Binnen een paar dagen verwijst de inspectie de loterij naar de prullenbak. Verpact "kan niet aantonen dat dit eenzelfde positief effect heeft", aldus de toezichthouder.

Druk opgevoerd

Ondertussen voert Verpact de druk op de toezichthouder op door een procedure te starten bij de Raad van State om de statiegeldverhoging in elk geval tijdelijk van tafel te krijgen. De producentenorganisatie voelt zich hierin gesteund door de staatssecretaris. "Wij hebben u goed gehoord", schrijft directeur Klein Lankhorst in een brief naar Aartsen.

De Raad van State zegt binnen twee weken uitspraak te doen. Verpact en het ministerie werken zich een slag in de rondte om binnen een week hun alternatieve plan te presenteren.

Die deadline wordt gehaald. Op 27 november poseren Verpact-directeur Klein Lankhorst en staatssecretaris Aartsen trots voor de camera. Samen houden ze het kersverse plan vast.

De hoogste baas van de inspectie Mattheus Wassenaar staat niet op de foto. Hij heeft het document pas een dag ervoor gekregen en is binnen enkele uren akkoord gegaan met het loterijsysteem in plaats van de verhoging van het statiegeld, iets waar hij een week eerder nog fel op tegen was.

'Inspectie is besodemieterd'

Wat voor de toezichthouder de doorslag gaf was het 'totaal aan maatregelen' in het plan, aldus een ILT-woordvoerder, zoals het sneller repareren van statiegeldmachines en het tegengaan van zwerfafval. "Verhoging van statiegeld was nooit een doel op zich." Een mogelijk tegenvallende uitspraak van de Raad van State heeft volgens haar niet meegespeeld.

Volgens bestuurskundige Heinrich Winter is de toezichthouder besodemieterd: "De inspecteur-generaal van de inspectie zit in de ambtelijke top van het ministerie. Die wordt door zijn eigen collega's om de tuin geleid", aldus de hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen.

"De toezichthouder is buiten spel gezet doordat de staatssecretaris overleg voerde met de producentenorganisatie, terwijl die hier juist bij betrokken moet worden." Dat is kwalijk, zegt Winter. "Wat hier gebeurt, is het marchanderen van het belang van het toezicht en het vooropstellen van politieke belangen."

Reactie Verpact, ministerie en ILT

Verpact schrijft in een reactie 'continue afstemming' te hebben met het ministerie als uitvoerder van de verantwoordelijkheid van drankenproducenten voor de inzameling en recycling van verpakkingen. "Zo ook rondom de totstandkoming van de totaalaanpak statiegeld."

"Ook met de toezichthouder hebben we veelvuldig contact (...). Hoe het ministerie en de inspectie intern onderling afstemmen is aan hen."

Het ministerie van economische zaken en klimaat, waar statiegeld onder valt in het huidige kabinet, schrijft dat er "geregeld informeel overleg tussen beleidsambtenaren van Infrastructuur en Waterstaat en de ILT was. Omdat dat informele overleggen waren, zijn er geen notulen gemaakt."

De ILT laat weten dat het eind oktober pas een eerste versie van het plan kreeg en voor die tijd niet inhoudelijk betrokken werd. Half november kreeg de ILT het voorstel voor een statiegeldloterij. Een dag voor de presentatie van het definitieve plan werd dit pas gedeeld met de ILT.

De Verenigde Staten en Iran zeggen gisteren aanvallen over en weer te hebben uitgevoerd op schepen in de regio. De VS kondigde eerst aan drie Iraanse olietankers te hebben uitgeschakeld. Later op de avond claimde de Iraanse Revolutionaire Garde aanvallen te hebben uitgevoerd op zes schepen.

De marine van de Revolutionaire Garde zegt vanavond drie olietankers in de Straat van Hormuz te hebben aangevallen die via "ongeautoriseerde routes" door de smalle zeestraat voeren. Ook zouden drie Amerikaanse schepen elders in de regio zijn aangevallen. Verdere details worden niet gegeven.

Volgens de Iraanse elitetroepen gaat het om vergelding voor Amerikaanse aanvallen van gisteren. De VS heeft de nieuwe Iraanse claims nog niet bevestigd.

Aanvallen VS

Het Amerikaanse militaire commando voor het Midden-Oosten (Centcom) kondigde vanmiddag aan drie tankers te hebben aangevallen. De VS zei dat dat gebeurde nadat de Iraanse Revolutionaire Garde ballistische raketten had afgevuurd op een vliegdekschip en een torpedobootjager. Die aanvallen zouden zijn afgeweerd. Er raakten geen Amerikaanse militairen gewond.

Voor de kust van het eiland Kharg in de Perzische Golf en voor de stad Jask aan de Golf van Oman zouden Iraanse tankers "permanent buiten werking zijn gesteld" door de VS. Een derde, onbeladen olietanker in de Golf van Oman zou volledig zijn vernietigd. De VS heeft beelden van de aanvallen gedeeld.

Het Iraanse persbureau Tasnim bevestigde de aanval op een Iraans schip voor het eiland Kharg. De kleine tanker zou door vier Amerikaanse projectielen zijn geraakt. Volgens het aan de Iraanse Revolutionaire Garde gelieerde medium vielen daarbij geen slachtoffers en was de bemanning bezig het schip te verlaten. De omvang van de schade wordt nog onderzocht.

Waarschuwing

Voorafgaand aan die aanval waarschuwde de VS volgens CNN de bemanning van het Iraanse schip via een noodkanaal. Een piloot van een Amerikaans gevechtsvliegtuig zou hebben gezegd dat de opvarenden tien minuten hadden om zich in veiligheid te brengen. Daarna volgde nog een laatste waarschuwing.

Op Kharg ligt de belangrijkste olie-exporthaven van Iran. Voor de oorlog exporteerde het land ongeveer 90 procent van zijn ruwe olie via het eiland.

Amerikaanse dreigementen

Volgens het Amerikaanse leger behoren de tankers tot een schaduwnetwerk waarmee de Iraanse Revolutionaire Garde en aan Iran gelieerde groeperingen worden gefinancierd. Centcom-commandant Brad Cooper dreigt in de verklaring met verdere aanvallen op de Iraanse olievloot.

"Laat de boodschap aan de Iraanse Revolutionaire Garde duidelijk zijn: als jullie op twee van onze schepen schieten, zullen wij jullie een nog hogere prijs opleggen, door drie van jullie schepen uit te schakelen. We zullen niet aarzelen om Amerikaanse troepen te verdedigen en, indien nodig, de beperkte en kwetsbare Iraanse olievloot te vernietigen."

Geweld laait op

Afgelopen zondag viel de VS voor het eerst in weken weer Iran aan, nadat daarvoor pogingen waren ondernomen om verregaande economische druk op Teheran uit te oefenen. Ook in de afgelopen dagen volgden aanvallen over en weer.

Zowel Iran als de VS claimt al langer de controle over de Straat van Hormuz. Door die smalle zeestraat werd voor het uitbreken van de oorlog eind februari ongeveer een vijfde van de wereldwijd verhandelde olie vervoerd.

In het zuidwesten van Jemen zijn hevige gevechten uitgebroken tussen de Houthi-rebellen en het Jemenitische staatsleger. De Houthi's zijn een offensief begonnen met vermoedelijk als doel om controle te krijgen over de Bab el-Mandeb, de zeestraat tussen Jemen en de Hoorn van Afrika.

De zee-engte verbindt de Rode Zee en de Golf van Aden en is belangrijk voor het vervoer van olie.

De gevechten braken donderdag uit en zouden al vele tientallen levens hebben geëist. Het Franse persbureau AFP meldt dat er tot nu toe ruim zestig Houthi-rebellen zijn omgekomen en meer dan negentig militairen van het staatsleger. Bij een raketaanval kwamen ook burgers om het leven.

Havenstad nabij Bab el-Mandeb

De gevechten spelen zich voornamelijk af rond de Jemenitische havenstad Mokka en gebieden ten westen van Taiz, meldt de Arabische televisiezender Al Jazeera. De havenstad, vlak bij Bab el-Mandeb, staat onder controle van de Jemenitische regering.

Als de Houthi-rebellen de havenstad in handen zouden krijgen, zouden ze de aanvallen op schepen in de belangrijke zeestraat kunnen opvoeren of het scheepvaartverkeer daar kunnen stilleggen.

De sjiitische militie kondigde in juli voor de straat van Bab el-Mandeb een maritieme blokkade af tegen Saudi-Arabië. Dat land is een bondgenoot van de Verenigde Staten en de rebellen beschuldigden het land van een bombardement op de luchthaven van de Jemenitische hoofdstad Sanaa, die in handen is van de Houthi's.

Fragiel staakt-het-vuren

In Jemen brak ruim tien jaar geleden een burgeroorlog uit tussen de door Iran gesteunde Houthi-rebellen en de overheid die door Saudi-Arabië wordt gesteund. De bloedige burgeroorlog heeft aan meer dan 200.000 mensen het leven gekost.

In 2022 kwam er een staakt-het-vuren tot stand, maar dat heeft niet geleid tot een einde aan de oorlog. Vorige maand schreef de onafhankelijke denktank International Crisis Group, die zich inzet om oorlogen te voorkomen, dat de strijd tussen de rebellen en de regeringstroepen is geïntensiveerd.

In Zagreb, de hoofdstad van Kroatië, hebben tienduizenden mensen een protestmars gehouden tegen de regering. Ze vinden dat die te weinig doet om een afvalschandaal op te lossen. Het protest was één van de grootste in Kroatië in jaren en had de naam Loop voor Lika gekregen, naar het bergachtige gebied waar het afval is gedumpt.

Vorig jaar februari werd ontdekt dat minstens 34.000 ton afval illegaal is gestort en deels begraven op een industrieterrein bij de stad Gospic. Een groot deel ervan werd in 2023 en 2024 uit Italië geïmporteerd. De regering beloofde de locatie te saneren, maar dat is nog steeds niet gebeurd.

Milieuactivisten zeggen dat het afval, waaronder elektronische apparatuur, plastic, bouwmaterialen en medisch afval, de lucht, bodem en het water in Lika vervuilt. De regio staat bekend om zijn uitgestrekte, ongerepte natuurgebieden.

Er zijn dertien mensen gearresteerd voor illegale import en het dumpen van gevaarlijk afval. Volgens Europol zouden die er minstens 4 miljoen euro aan hebben verdiend, maar meer dan een jaar later vrezen de inwoners van Gospic dat het afval, dat er nog steeds ligt, hun gezondheid aantast. Er zijn zware metalen en pfas gevonden.

Longen van Kroatië

De demonstranten in Zagreb droegen spandoeken met teksten als: "De longen van Kroatië kunnen niet langer ademen", "Stop de vernietiging van Kroatië" en "De natuur vergeeft niet". Een groot aantal demonstranten kwam vanochtend vroeg al met bussen aan in Zagreb.

De demonstranten hadden zeven eisen opgesteld. Zo willen ze dat er binnen twintig dagen een saneringsplan wordt gemaakt en dat het gevaarlijke afval binnen drie maanden wordt verwijderd. Ook eisen ze een tijdelijk verbod op de import van afval, dat de verantwoordelijken worden vervolgd en dat er politieke verantwoording wordt afgelegd.

De demonstranten hopen van een regionale kwestie een landelijke zaak te maken. Demonstrant Damir Franolic is van de Kroatische kust naar Zagreb gereisd en zegt tegen de krant Jutarnji list dat hij hoopt dat de druk ook na de demonstratie van vandaag aanhoudt.

"Ik verwacht dat mensen elke maand bijeenkomen, totdat alles is opgeruimd", zegt Franolic. Hij vindt het afschuiven van de verantwoordelijkheid door de regering onacceptabel, net als een jonge vrouw uit Lika.

"Het is tijd om de straat op te gaan, want zolang we dat niet doen, gebeurt er niets. De vraag is of ze nu wat zullen doen, maar we hebben in ieder geval laten zien dat we bereid zijn zelf voor ons heden en onze toekomst te vechten", zegt ze.

'Aannemer geselecteerd'

Premier Plenkovic was woensdag in Gospic en zei toen dat de regering een aannemer heeft geselecteerd voor de eerste fase van de sanering, die bestaat uit het verwijderen van afval van de locatie.

"De locatie had allang opgeruimd moeten worden", zei Verica Jurnjak, die vanuit Gospic naar de demonstratie is gekomen. "Het is een schande dat niemand zich bekommert om onze kinderen en hun toekomst."

Ook politici van de oppositie waren bij het protest, net als de Kroatische acteur Rade Serbedzija, internationaal bekend van zijn rollen in Hollywoodfilms zoals Snatch en Mission: Impossible II. "Omdat ik hier móét zijn. Het is onze plicht om op te komen voor ons land", zei hij. "Wat er is gebeurd is een schande en iemand moet hiervoor verantwoordelijk worden gehouden."

Correspondent Zuidoost-Europa Thijs Kettenis:

"De Kroaten maken zich al langer druk over corruptie en een slecht functionerende overheid in hun land. Vooral de centrumrechtse HDZ van premier Plenkovic wordt daarvoor verantwoordelijk gehouden. Die partij is sinds het uitroepen van de onafhankelijkheid in 1991 met twee onderbrekingen van een paar jaar aan de macht in Kroatië.

Diverse kleinere partijen hebben corruptiebestrijding als speerpunt, maar op andere punten verschillen ze hemelsbreed van mening. Het afvalschandaal heeft ze nu voor het eerst verenigd en maakt ook minder politiek geëngageerde Kroaten woedend. Het protest zal Plenkovic vermoedelijk niet de kop kosten, maar dwingt hem wel om serieuzer werk te maken van een goed functionerende overheid."

De Duitse politie is een klopjacht begonnen op een 48-jarige klimaatactivist die zegt verantwoordelijk te zijn voor aanslagpogingen op het Duitse energienet van afgelopen week. Gisteravond heeft een zwaarbewapend politieteam het voertuig van de activist, Daniel V., in een bos in de deelstaat Noordrijn-Westfalen in beslag genomen.

V. was met zijn opvallende, hoge vrachtwagen die is omgebouwd tot camper op de vlucht geslagen. De politie hoopte hem ook in het bos aan te treffen, maar van V. was geen spoor meer te bekennen. De Duitse politie gaat ervan uit dat hij te voet verder is gevlucht.

Aan het eind van de middag verspreidde de Duitse politie twee foto's van de man. Daarmee werd ook de hulp van het publiek ingeroepen.

De woning van V. in Noordrijn-Westfalen is doorzocht, waarbij ook springstoffen zijn gevonden. De autoriteiten denken met een "klimaatterrorist" van doen te hebben.

Volgens lokale media spitst de zoektocht zich toe op de plaats Niederzier in Noordrijn-Westfalen, de politie was daar uitgerukt met twintig politiewagens. Ook is een helikopter met warmtecamera's ingezet in de hoop V. ergens in de bosrijke omgeving te lokaliseren. In het Hambach-bos, waar ook de camper werd gevonden, zijn de gegevensdragers van wildcamera's in beslag genomen.

Handgeschreven brief

Op twee plekken in het oosten van de deelstaat Saksen heeft de politie twaalf zelfgefabriceerde explosieven ontdekt. Die ontdekking volgde op sabotageacties in Noordrijn-Westfalen en Brandenburg. Dat zijn met Saksen drie deelstaten waar nog steeds bruinkool wordt gewonnen voor de opwekking van elektriciteit, wat tot ernstige milieuvervuiling leidt.

Daniel V. heeft in twee handgeschreven brieven aan media en politie, voorzien van zijn naam en adres, verklaard achter de sabotagepogingen te zitten op elektriciteitscentrales. Hij noemt het opwekken van elektriciteit uit fossiele brandstoffen "een misdaad die onbeschrijflijk leed veroorzaakt". Experts beschouwen de brieven als authentiek.

V. beweert daarin dat hij wel moest ingrijpen, omdat de media en de staat dat niet doen. Hij hoopt ook de wapenindustrie in Duitsland met zijn aanslagen te raken "zolang die de genocide in Palestina steunt". "Ik heb alles zelf voorbereid", schrijft hij.

Hoog dreigingsniveau

Er zijn de afgelopen dagen meerdere pogingen tot sabotage van elektriciteitsinstallaties geweest in Duitsland, onder meer in Bergheim, Dormagen en Weisweiler en in Brandenburg. De Duitse minister Dobrindt van Binnenlandse Zaken had het over "klimaatextremisme" en zei dat het dreigingsniveau hoog is. De Duitse minister van Infrastructuur had het eerder al over "aanslagen op kritieke infrastructuur".

Minister Reiche van Economische Zaken zegt dat de stroomvoorziening is gegarandeerd is en dat er geen huishoudens zijn getroffen, maar voegde eraan toe: "Wie zich richt op de elektriciteitsleidingen, richt zich op burgers."

Het is niet voor het eerst dat het Duitse energienet wordt aangevallen. Vorig jaar september kwamen tienduizenden huishoudens zonder stroom te zitten na brandstichting bij twee hoogspanningsmasten. De verantwoordelijkheid voor die aanslag werd opgeëist door een anarchistische groepering. En begin dit jaar zaten tienduizenden in Berlijn dagenlang zonder stroom na een aanval opgeëist door de extreemlinkse groepering Vulkangruppe.

Een straaljager van de Griekse luchtmacht is vanmiddag neergestort tijdens een luchtshow ten noorden van Athene. De twee piloten aan boord van het toestel hebben het ongeluk niet overleefd. Na de crash ontstond brand, die grote donkere rookwolken veroorzaakte.

Een cameraploeg filmde toen het vliegtuig neerstortte:

Het incident vond vanmiddag rond 15.00 uur lokale tijd plaats tijdens de Athens Flying Week. Duizenden mensen waren afgekomen op de vliegshow op de luchtmachtbasis Tanagra, zo'n 60 kilometer ten noorden van hoofdstad Athene. Het publiek bleef ongedeerd.

Toeschouwers zagen hoe het gevechtsvliegtuig, een F-4 Phantom, plotseling hoogte begon te verliezen. Het toestel stortte neer met een explosie tot gevolg. Na de crash ontstond brand op twee plaatsen, doordat het vliegtuig in tweeën was gebroken.

Volgens de Griekse publieke omroep ERT was de straaljager net volgetankt. Elf blusvliegtuigen en -helikopters en meer dan 80 brandweerlieden rukten uit om de brand te bestrijden.

Aanvankelijk bestond onduidelijkheid over het lot van de inzittenden. Later op de middag werden de lichamen van de piloten gevonden tijdens de reddingsoperatie, die moeilijk op gang kwam door de omvang van de brand.

Vliegshow gestopt

De straaljagershow was net begonnen en de neergestorte F-4 was pas drie minuten in de lucht. Na de crash werd het evenement afgebroken. De Athens Flying Week is een jaarlijks terugkerend evenement. Volgens de organisatie is de vliegshow de grootste van Zuidoost-Europa.