NOS Nieuws - Algemeen

De rechtbank in Amsterdam heeft een 33-jarige man uit Landsmeer veroordeeld tot zeventien jaar cel voor het doden van zijn moeder en het wegmaken van haar onderbenen. Daarnaast legt de rechtbank hem een 'gedragsbeïnvloedende maatregel' op, zodat hij na zijn celstraf verplicht wordt behandeld.

Timothy B. heeft bekend op 8 januari vorig jaar in zijn keuken zijn moeder een kogel door het hoofd te hebben geschoten.

De politie vond het lichaam van de 52-jarige vrouw de volgende dag in het bad van de woning van B. De afgezaagde onderbenen zijn nooit teruggevonden. Het slachtoffer had meerdere steekwonden over haar lichaam, schrijft de regionale omroep NH.

"De man heeft niet alleen zijn moeder op gruwelijke wijze gedood, maar heeft ook zijn familie lange tijd in onzekerheid gehouden", aldus de rechtbank in het vonnis. Hij heeft volgens de rechtbank op geen enkel moment berouw getoond.

B. is veroordeeld voor doodslag en niet voor moord, omdat volgens de rechtbank niet valt te bewijzen dat hij een vooropgezet plan had.

Geen tbs

Aanleiding voor zijn daad was volgens B. een gesprek over seksueel misbruik dat hij met zijn moeder had toen hij jong was. Ze lachte het onderwerp weg en zei: "Je bent er toch groot mee geworden", zo luidde de verklaring van de verdachte.

B. zou daarop een vuurwapen uit de keukenla hebben gepakt en op zijn moeder hebben geschoten. Vanaf dat moment zou hij een black-out hebben gehad en zich niets meer te kunnen herinneren.

Het Openbaar Ministerie had een celstraf van zeventien jaar en tbs met dwangverpleging geëist. Maar volgens de rechtbank is het gevaar op herhaling niet groot genoeg om tbs met dwangverpleging op te leggen.

Vanaf vrijdag komen de Nederlandse belastingcenten op een andere rekening te staan. De Belastingdienst wisselt per 1 mei van bank: voortaan is niet meer ING, maar Rabobank de huisbank.

Wie binnenkort belasting betaalt, doet dat dus ook op een nieuw rekeningnummer. Ook als de Belastingdienst geld terugstort zal dat steeds vaker van een nieuw rekeningnummer zijn.

Als je een blauwe envelop of een bericht via de Berichtenbox-app van de Belastingdienst opent, staat bij de betaalinformatie wat het nieuwe Rabobank-rekeningnummer is. De voorlopige of definitieve aanslag voor de inkomstenbelasting, die sinds 20 april wordt verzonden, kan ook al op dat rekeningnummer betaald worden.

Geen zorgen

Belastingbetalers die via een automatische incasso betalen, hoeven niets te doen. Deze bedragen worden vanzelf overgemaakt naar het nieuwe rekeningnummer. Mensen die belasting gespreid betalen door middel van een periodieke overschrijving moeten wel zelf het rekeningnummer aanpassen.

Wie per ongeluk toch zijn belasting overmaakt naar ING hoeft zich geen zorgen te maken volgens de Belastingdienst. Met ING is afgesproken dat ze het geld doorsturen naar de nieuwe Rabobankrekening. De Belastingdienst adviseert wel om het nieuwe rekeningnummer in het adresboek op te slaan zodra je de eerste keer geld overmaakt naar het nieuwe bankrekeningnummer.

Aanbesteding

Om de paar jaar moeten overheidsinstanties bekijken of er betere of goedkopere alternatieven zijn voor de diensten die zij gebruiken. Zo moet ook het betalingsverkeer van de Belastingdienst om de paar jaar opnieuw worden ingekocht via een aanbesteding.

Rabobank kwam ditmaal daarbij als beste uit de bus. Ook de Dienst Toeslagen gaat verder met Rabobank. Dat gaat om uitbetalingen en terugvorderingen, van bijvoorbeeld kinderopvangtoeslag, huurtoeslag en zorgtoeslag.

De hoofdverdachte van het beramen van een aanslag op een concert van Taylor Swift in de Oostenrijkse hoofdstad Wenen heeft schuld bekend. Beran A. had banden met Islamitische Staat.

In augustus 2024 werden drie concerten van Swift in Wenen op het laatste moment geannuleerd vanwege een terroristische dreiging. De 21-jarige Beran A. had vergaande plannen om een aanslag te plegen op fans bij het Ernst Happel-stadion. Daarvoor had hij zelf een bom in elkaar gezet.

Op 7 augustus vonden de Oostenrijkse autoriteiten in zijn appartement materialen voor het bouwen van een bom. Dat was een dag voor het eerste concert. Hij zou ook van plan zijn geweest swifties (fans van Taylor Swift) met messen aan te vallen.

Na het afgelasten van de concerten kwamen duizenden fans die al in Wenen waren samen om liedjes te zingen en armbandjes te ruilen:

A. bekent dat hij verantwoordelijk was voor het aanslagplan. Hij zegt dat hij in korte tijd geradicaliseerd was, nadat hij in contact was gekomen met islamisten.

Meer aanslagen

Hij is ook aangeklaagd voor het beramen van aanslagen in Saudi-Arabië, Turkije en de Verenigde Arabische Emiraten. Dat zou hij samen met twee andere verdachten hebben gedaan.

Een van de aanslagen vond daadwerkelijk plaats. In Mekka stak Hasan E. iemand neer bij de grote moskee. E. zit vast in Saudi-Arabië en hij riskeert daar de doodstraf.

A. kan een gevangenisstraf krijgen van 20 jaar. Het proces gaat op 12 mei verder.

Milou van der Kolk is zedenrechercheur in het team Seksuele Misdrijven van de politie Rotterdam. Met dat team spoorde zij de 22-jarige hoofdverdachte op van een grote sextortionzaak die deze maand startte. Ze is de tweede gast in een reeks interviews deze week met mensen die ons zijn opgevallen in het nieuws.

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Sextortion is online afpersing met naaktbeelden en het kan gruwelijke vormen aannemen. Het aantal zaken neemt volgens betrokken instanties in schrikbarend tempo toe, ook internationaal.

Milou van der Kolk vertelt in de podcast hoe zij sextortion-beelden bekijkt en analyseert om zowel daders als slachtoffers op te sporen. 'We merken dat de beelden steeds grover en gewelddadiger worden,' zegt ze. En dat gaat ook rechercheurs niet in de koude kleren zitten.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Redactie: Max Smedes en Lisa Konings

Afgelopen jaar hebben criminelen bijna 26 miljoen euro van klanten van Nederlandse banken buitgemaakt. Dat blijkt uit de jaarlijkse publicatie van fraudecijfers van de banken.

Het gaat om een stijging van ruim 3 miljoen euro ten opzichte van 2024. In de drie jaar daarvoor daalde het totale fraudebedrag vrij fors, maar in 2025 wisten fraudeurs dus juist meer geld te ontfutselen.

Bij bankhelpdeskfraude doen oplichters zich voor als medewerker van een bank. Via telefoon, mail of berichtjes weten ze mensen over de streep te trekken geld over te maken naar een andere rekening.

Groter bedrag, minder slachtoffers

Het aantal slachtoffers van bankhelpdeskfraude nam vorig jaar wel af ten opzichte van 2024. Bijna 5900 klanten werden getroffen, dat aantal ligt lager in 2024. De NVB denkt dat meer mensen inmiddels op hun hoede zijn voor verdachte mailtjes, appjes en sms'jes.

Onlangs zei klachteninstituut Kifid dat banken vaker het voordeel van de twijfel moeten geven aan rekeninghouders die zich hebben laten misleiden. Volgens Kifid worden klanten zo geraffineerd benaderd, dat ze het haast niet kunnen helpen dat ze in de val lopen.

In veel gevallen komt de bank er te laat achter dat er sprake is van fraude. Soms vergoedt de bank de schade. Dan moet de klant wel aangifte doen en moet blijken dat de klant geen waarschuwingen van de bank heeft genegeerd. Ook wordt je als klant geacht na één betaling aan een criminele partij gewaarschuwd te zijn. Een tweede keer kom je niet meer in aanmerking voor schadevergoeding.

Illegale advertenties

Bij de publicatie van de cijfers roept de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) grote socialemediabedrijven op om meer actie te ondernemen tegen fraude. Volgens de koepel van de grootste Nederlandse banken begint 70 procent van alle online fraude tegenwoordig op sociale media.

Zonder de hulp van big tech en socialemediabedrijven blijft het verder bestrijden van online fraude dweilen met de kraan open, zegt de NVB. De banken hebben het vooral over illegale advertenties die worden verspreid via sociale media, waarmee consumenten in de val worden gelokt.

In Griekenland zijn vijf mensen gewond geraakt bij twee schietpartijen. De dader schoot in de hoofdstad Athene zowel in een kantoor van een pensioenverstrekker als in een gerechtsgebouw.

Volgens Griekse media is de politie nog op zoek naar de dader, een 89-jarige man. Hij zou met een jachtgeweer eerst naar het kantoor van de pensioenverstrekker zijn gegaan en daar hebben geschoten met hagel. Daarbij raakte een medewerker gewond. Volgens omstanders zou hij niet gericht hebben geschoten op het slachtoffer, maar hem min of meer per ongeluk hebben geraakt toen hij een andere medewerker bedreigde.

Om niet op te vallen en te kunnen doordringen tot de vierde verdieping van het gebouw, had hij zijn wapen verborgen onder een lange jas. Hij werd tijdens zijn vlucht uit het gebouw door niemand tegengehouden.

Na de eerste schietpartij zou de man met een taxi naar een gerechtsgebouw zijn gegaan. Toen hij ook daar begon te schieten raakten vier mensen gewond.

Gezicht niet bedekt

Vervolgens zou hij meegebrachte enveloppen met documenten op de grond hebben gegooid. "Hier staat in waarom ik dit deed", zou hij volgens getuigen hebben gezegd.

Volgens de autoriteiten is het geweer inmiddels gevonden. De dader had het achtergelaten in de rechtbank voor hij op de vlucht sloeg. Op beelden van de Griekse publieke omroep ERT is te zien dat zeker drie gewonden zijn afgevoerd door ambulancepersoneel. Ze zijn lichtgewond geraakt.

De politie kan nog niets zeggen over het motief van de man. Hij zou in een psychiatrische instelling hebben gezeten. Volgens getuigen had de man zijn gezicht niet bedekt en leek hij zich geen zorgen te maken of hij herkend zou worden.

De politie heeft twee verdachten aangehouden voor betrokkenheid bij een steekincident tijdens een Koningsdagfestival in het Olympisch Stadion in Amsterdam.

De verdachten zijn een 26-jarige man uit Schiedam en een 22-jarige man uit Rotterdam. Beiden zitten vast. De politie doet nog onderzoek naar wat er zich precies heeft afgespeeld.

Twee mensen raakten bij de steekpartij gewond, een van hen is behandeld in het ziekenhuis. Het is niet bekend hoe die persoon eraan toe is.

Volgens AT5 landde na het incident een traumahelikopter in het stadion, maar die bleek uiteindelijk niet nodig.

In het Olympisch Stadion vond gisteren het festival Kingsland plaats.

Nederland heeft een nieuw nationaal park. De Hollandse Duinen heeft die officiële status gekregen van natuurminister Van Essen.

Het park ligt in Zuid-Holland en omvat de kuststrook van Hoek van Holland tot Hillegom. Dit landschap van stranden en duinen kent een grote diversiteit: er leven meer dan 7000 soorten planten en dieren.

Arno Bonte, gedeputeerde Natuur van de provincie Zuid-Holland, is blij dat Hollandse Duinen nu de titel nationaal park heeft. "Dat geeft een krachtige impuls om de natuurrijkdom van dit bijzondere gebied samen verder te versterken en ontwikkelen."

In 2016 ontstond het idee voor het oprichten van een nationaal park. Meerdere partijen werkten samen om dit voor elkaar te krijgen. De aanvraag voor erkenning van het nationale park werd door meer dan zestig organisaties en individuen gedaan.

Heel verschillende parken

"We mogen trots zijn op wat we samen hebben bereikt", zegt voorzitter van het park, Wim Drossaert. "Deze status geeft ons energie om verder te bouwen aan een toekomst waarin natuur, drinkwater, recreatie en duurzame ontwikkeling hand in hand gaan." Met de nieuwe status kan het park ook aanspraak maken op een subsidie voor nationale parken.

Ondanks het enthousiasme klinkt er ook kritiek. "De manier waarop ze de term Nationaal Park gebruiken, is niet oké", vindt hoogleraar ecologie Patrick Jansen van de Universiteit Utrecht. "Nationale Parken zijn grote, aaneengesloten natuurgebieden, gedomineerd door natuurlijke ecosystemen met weinig invloed van de mens. Daar voldoet dit absoluut niet aan."

Het gevaar is volgens hem een uitholling van de internationale afspraken. Daarnaast ziet hij nog een risico. "De naam Nationaal Park trekt meer toeristen. Maar dat willen we juist niet voor de natuur."

Tot vandaag had Nederland 21 nationale parken, nu zijn dat er dus 22. Ze zijn heel verschillend qua type natuur: duinen, rivieren, bos, heide en veen.

Een Oekraïense droneaanval heeft gisteravond een grote brand veroorzaakt bij een olieraffinaderij in Toeapse, een stadje in het zuidwesten van Rusland. Nabijgelegen gebouwen zijn ontruimd, melden lokale autoriteiten.

Inwoners van Toeapse is gevraagd om binnen te blijven en de ramen gesloten te houden vanwege de giftige stoffen, schrijft het Russische persbureau RIA Novosti. De gouverneur van de regio Krasnodar schrijft op Telegram dat 164 mensen bezig zijn de brand te blussen. Een Oekraïense commandant heeft de aanval bevestigd, schrijft The Kyiv Independent.

Derde aanval in korte tijd

Het is de derde keer in twee weken dat de raffinaderij is getroffen door Oekraïense aanvallen. Tijdens de vorige aanval op 20 april ontstonden meerdere branden. Ook werd minstens een persoon gedood en raakte iemand gewond. De brand van de droneaanval daarvoor, op 16 april, was toen net onder controle.

Oekraïne heeft in de afgelopen weken de droneaanvallen op militaire en industriële doelen in Rusland geïntensiveerd, zei de opperbevelhebber van het Oekraïense leger op Telegram. In maart zou Oekraïne vijftien Russische olieraffinaderijen hebben geraakt.

Grootste van Rusland

De olieraffinaderij van Toeapse is een van de grootste olieraffinaderijen in Rusland. Er wordt ongeveer 12 miljoen ton olie per jaar verwerkt, zo'n 240.000 vaten per dag. De productie bestaat onder meer uit diesel, stookolie en een tussenproduct.

De Oekraïense president Zelensky heeft gezegd dat de luchtaanvallen op de olie-infrastructuur van Rusland in maart alleen al het land ten minste 2,3 miljard dollar aan olie-inkomsten hebben gekost.

Bij raketaanvallen op een Afghaanse universiteit en woningen zijn gisteren zeven mensen om het leven gekomen. Zeker 85 mensen raakten gewond. Dat melden Afghaanse autoriteiten, die Pakistan verantwoordelijk stellen. Dat land spreekt de beschuldigingen tegen.

De aanvallen waren gericht op een universiteit en huizen in de noordoostelijke provincie Kunar. Het zou de eerste grote geweldsuitbarsting tussen de twee landen zijn sinds maart. Toen kondigden beide partijen een staakt-het-vuren aan voor het islamitische feest Eid al-Fitr.

In een verklaring laat het Pakistaanse ministerie van Informatie weten: "De doelwitten van Pakistan zijn nauwkeurig en gebaseerd op inlichtingen. Er is geen aanval uitgevoerd op de universiteit. De beweringen zijn ongefundeerd en vals."

Aanval op ontwenningskliniek

Eind februari verklaarde Pakistan de oorlog aan Afghanistan. Islamabad beschuldigt de Afghaanse regering ervan de Pakistaanse Taliban (TTP) te steunen, onder meer door TTP-terroristen onderdak te bieden. De TTP pleegt regelmatig aanslagen op Pakistaanse burgers en voorzieningen.

Het staakt-het-vuren volgde nadat in een ontwenningskliniek in Kabul meer dan 400 burgers om het leven waren gekomen door een Pakistaanse luchtaanval, volgens Afghanistan. Pakistan weersprak dat het een burgerdoel had geraakt en zei dat het dodental niet klopte. Eerder deze maand meldde een VN-instantie in Afghanistan dat zeker 94.000 mensen op de vlucht zijn geslagen door het conflict.

De politie heeft naar aanleiding van de vernielingen van gisteravond aan het gemeentehuis in Loosdrecht een verdachte opgepakt. Het gaat om een man van 34 jaar uit Ermelo. Agenten bestuderen de camerabeelden om te achterhalen wie er nog meer betrokken zijn.

In het gebouw, dat deels leegstaat, worden binnenkort tijdelijk asielzoekers opgevangen. De ruiten en toegangsdeuren zijn ingegooid met stoeptegels en betonblokken. Ook is er een verkeersbord door een ruit geworpen en zijn hekken omgetrapt.

Volgens een woordvoerder van de politie is gisteravond een groep van vijftig mensen van een koningsdagactiviteit vertrokken naar het gemeentehuis. Op het moment dat de politie daar ter plaatse kwam, waren er nog ongeveer vijftien mensen over. Een deel daarvan heeft mogelijk die vernielingen gepleegd, aldus de woordvoerder. De politie zei vanochtend nog dat tientallen relschoppers betrokken waren bij de vernielingen, maar nuanceert dat nu.

Het is nog niet duidelijk of de mensen doelbewust naar het gemeentehuis zijn gekomen om vernielingen te plegen of dat het om een groep feestgangers gaat voor wie Koningsdag uit de hand is gelopen. De politie sluit op dit moment nog niets uit.

Aanzuigende werking

In dat laatste geval zullen de daders vooral inwoners van Loosdrecht zijn, maar als het om een doelgerichte actie gaat zijn er mogelijk ook relschoppers van buitenaf betrokken, zegt de politie. Dat is vaker voorgekomen bij protesten tegen de komst van asielzoekers. De woordvoerder zegt dat de aanhoudende demonstraties in Loosdrecht een aanzuigende werking hebben.

Het bestuur van de gemeente Wijdemeren, waar Loosdrecht onder valt, veroordeelt de actie. "Deze vernielingen gaan alle perken te buiten", reageert waarnemend burgemeester Mark Verheijen. "Hier moeten we als samenleving een grens trekken. Geweld en intimidatie mogen nooit lonen." Verder zegt hij dat in een vrije samenleving meningsverschillen worden opgelost met woorden, niet met stenen en geweld.

Feestweek

Vorige week waren er meerdere avonden achter elkaar protesten tegen de noodopvang van asielzoekers in Loosdrecht. Daarbij werd de politie bekogeld met zwaar vuurwerk en stenen.

In eerste instantie was het de bedoeling om 110 asielzoekers te huisvesten in een spoednoodopvang, maar vanwege de protesten is dat aantal teruggebracht naar 70.

De asielzoekers hadden eigenlijk vorige week moeten arriveren, maar dat is uitgesteld naar 6 mei. In Loosdrecht is deze week een feestweek, waardoor de politie te weinig mensen beschikbaar heeft om de veiligheid te garanderen.

Bij een treinramp op het Indonesische eiland Java zijn vijftien mensen omgekomen. Het ongeluk gebeurde op een station net buiten de hoofdstad Jakarta. Alle dodelijke slachtoffers zijn vrouwen. 88 passagiers raakten gewond en zijn naar het ziekenhuis gebracht.

Het ongeluk gebeurde gisteravond toen een rijdende trein tegen de achterste wagon van een stilstaande trein botste. Dat was een wagon speciaal voor vrouwen, bedoeld om intimidatie te voorkomen.

Op beelden is te zien hoe tientallen reddingswerkers bezig zijn op de plek van de ramp:

Hoe het ongeluk kon gebeuren wordt nog onderzocht, maar de directeur van de spoorwegen vermoedt dat het te maken heeft met een taxi die stilstond op een spoorwegovergang. Daardoor kon de trein die geraakt zou worden niet verder rijden en stond die daardoor op een ongewone plek.

Slecht onderhouden

De 240 passagiers van de rijdende trein zijn niet gewond geraakt. De reddingsdienst is uren bezig geweest met het zoeken naar slachtoffers en het bergen van de lichamen. Veel gewonden waren vast komen te zitten in het wrak en moesten worden bevrijd.

President Prabowo Subianto zei bij een bezoek aan de slachtoffers in het ziekenhuis dat grote delen van het spoorwegnet slecht onderhouden zijn. Ook gaf hij toestemming voor de aanleg van een viaduct bij het station om grote verkeersopstoppingen te voorkomen.

Een reiziger zei tegen persbureau Reuters dat ze ternauwernood aan de ramp ontsnapt is. Ze had eigenlijk in de wagon voor vrouwen willen stappen, maar koos toch voor een andere. Kort daarna botsten de treinen.

Correspondent Zuidoost-Azië Mustafa Marghadi:

"Treinreizen in en rond Jakarta zijn op zich vrij veilig. Het wil nog wel eens fout gaan op oudere regionale treinlijnen. Maar het is opvallend dat dit juist gebeurde op een modernere, druk bereden, stedelijke route. Er moet dus goed onderzocht worden waardoor het hier toch fout is gegaan."

In Emmeloord zijn in de nacht van maandag op dinsdag drie winkelpanden volledig uitgebrand. Dat meldt de brandweer. De bewoners van zes naastgelegen woningen werden geëvacueerd.

De brand aan de Moerasandijviestraat brak rond 00.30 uur uit. Voorbijgangers zagen dat de brand in een snackbar ontstond. Niet veel later sloeg het vuur over naar de naastgelegen supermarkt en herenkapsalon.

De brandweer wist de naastgelegen woningen te redden. Bewoners zijn door familie en de gemeente opgevangen, schrijft Omroep Flevoland.

Oorzaak onbekend

Rond 06.30 uur was de brand onder controle. Om het vuur te bestrijden, kreeg de brandweer hulp van teams uit Overijssel.

Hoe de brand heeft kunnen ontstaan wordt nog onderzocht.

De Hongaars-Amerikaanse psycholoog Edith Eger is overleden op 98-jarige leeftijd. Ze werd wereldwijd bekend met haar boek De keuze.

Eger werd geboren in Kosice, in het toenmalige Tjechoslowakije, in een Hongaars gezin met twee zussen. Zij en haar zussen overleefden de Holocaust, in tegenstelling tot hun ouders. Egers ervaringen tijdens de Tweede Wereldoorlog werden leidend in haar werk als psycholoog en schrijver.

In De keuze beschrijft Eger haar kampverleden - ze overleefde Auschwitz - en hoe ze daarna weer haar leven opbouwde. Andere bekende boeken van haar hand zijn Het geschenk en De ballerina van Auschwitz.

Oog in oog met Mengele

Eger was de jongste van drie zussen, na Magda en Carla. Als vierjarige ging ze op ballet, later zat ze in de Hongaarse turnselectie. Toen de Hongaarse regering in 1942 anti-Joodse wetten invoerde, werd ze uit het nationale turnteam gezet.

In het voorjaar van 1944 werd Hongarije bezet door Duitsland. Eger en haar familieleden werden toen gevangengezet in een oude steenfabriek. Later werden zij, haar ouders en oudste zus Magda gedeporteerd naar Auschwitz. Zus Carla dook onder: zij werd verborgen gehouden door haar muziekleraar.

In Auschwitz kwam Eger al snel oog in oog te staan met de beruchte kamparts Josef Mengele. Hij beval haar moeder linksaf te slaan, richting de gaskamer. Edith ging haar moeder achterna, maar moest van Mengele naar de andere rij. "Hij zei tegen mij: 'Je ziet je moeder zo direct terug. Ze gaat even douchen'", vertelde Eger in 2019 in gesprek met EenVandaag. Haar moeder werd direct vergast.

Dansen op Tsjaikovski

Mengele was een liefhebber van kunst en kwam niet veel later de barak van Eger binnen, op zoek naar een ballerina. Ze moest dansen voor Mengele. "Dat kreeg ik voor elkaar door mijn ogen dicht te doen", zei ze hierover. "Ik deed alsof ik danste op Tsjaikovski. Ik danste Romeo en Julia in het operahuis van Boedapest. Ik sloot me volledig af."

Zij en haar zus Magda overleefden de oorlog. Eger kampte met oorlogstrauma's. Ze ging in therapie en promoveerde later zelf in de klinische psychologie.

Kiezen voor vrijheid

In haar werk als psycholoog werkten haar eigen ervaringen door. Ze hielp anderen te kiezen voor vrijheid. Dit thema komt ook terug in De keuze, dat ze schrijft als ze 90 is.

Eger was ervan overtuigd dat alles in het leven een geschenk bevat. "Auschwitz heeft mij de kans gegeven om anderen de weg te wijzen", zei ze bij EenVandaag. "Ik kan hen helpen om zich te bevrijden uit de gevangenis van hun eigen geest. De sleutel heb je zelf in je zak."

Eger was in 2019 in Nederland omdat er een toneelstuk was gemaakt van De ballerina van Auschwitz. In De Dans Ontsprongen werd zij gespeeld door Igone de Jongh. Pierre Bokma vertolkte de rol van Josef Mengele.

De familie van Eger zegt in een verklaring dat ze "vredig is heengegaan, met dezelfde gratie waarmee ze leefde" en "als een engel die naar huis terugkeert". "We zijn diep geraakt door haar leven en zullen haar herinnering levend houden met onze daden."

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

Moet je zo snel mogelijk naar de huisarts met hoofdpijn of kun je het nog een paar dagen aanzien? De online tool moetiknaardedokter.nl (MINDD) beantwoordt jaarlijks miljoenen van dit soort vragen en adviseert patiënten zonder tussenkomst van een hulpverlener.

Uit onderzoek van de NOS blijkt dat het bedrijf zo'n vijf jaar lang niet de juiste papieren heeft gehad om advies te mogen geven. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), die MINDD onder toezicht had gesteld, bevestigt dat.

Bovendien is niet inzichtelijk op basis waarvan MINDD tot zijn adviezen komt. Instanties op basis waarvan MINDD zegt de tool te hebben gebouwd, weten van niets.

Europese regels omzeild

Drie jaar geleden stelde het ministerie van Volksgezondheid al vast dat de tool onbetrouwbaar was. Desondanks verwijzen zo'n 2000 huisartsenwebsites ernaar en kunnen patiënten er hun gegevens invullen.

MINDD beweert op de website in een categorie te vallen waarbij alleen informatie mag worden verstrekt, maar de tool geeft advies over het wel of geen contact opnemen met een huisarts. Bij alleen informatieverstrekking wordt minder streng gecontroleerd dan bij advies geven.

Daarmee omzeilt MINDD strengere Europese regelgeving. Gezondheidsjurist Corrette Ploem van Amsterdam UMC noemt dit zorgelijk. "Adviesverlening vereist strenge kwaliteits- en veiligheidscontroles, die hier ontbreken."

Heel verschillende adviezen

Een huisartsenpost in Apeldoorn bouwde de software in 2012, om de druk op de zorg te verminderen. Huisartsenpraktijken en spoedposten betalen voor de tool en per ingevulde vragenlijst. Zij krijgen op hun beurt weer geld van de zorgverzekeraars om de tool op hun site te zetten.

De vragenlijst kan na het invullen uiteenlopende adviezen geven: afwachten, paracetamol slikken, vandaag de huisarts bellen, direct contact opnemen of 112 bellen. Als de patiënt de tool verkeerd invult of een klacht bij zichzelf over het hoofd ziet, kan er verkeerd advies worden gegeven.

Zo wordt iemand die klachten heeft die kunnen wijzen op een hartaanval of longembolie en daarbij de leeftijd 40 invult, aangeraden om direct 112 te bellen. Vul je 39 in, dan krijg je extra vragen over zwangerschap en drugsgebruik en wordt geadviseerd "vandaag een keer contact op te nemen met de huisarts".

Geen toestemming

In 2023 kon het ministerie van Volksgezondheid de betrouwbaarheid van MINDD niet vaststellen, omdat onduidelijk is waarop de tool zijn adviezen baseert. Op de website van MINDD staat dat de informatie gebaseerd is op de Nederlandse Triage Standaard (NTS), de autoriteit die vragenlijsten opstelt voor zorgmedewerkers, en het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG).

De NTS is kritisch en weet niet waar de data van MINDD vandaan komen. Tot voor kort maakte de NTS alleen vragenlijsten voor hulpverleners, niet voor patiënten. Ook het Huisartsen Genootschap is kritisch: "Wij hebben geen toestemming gegeven om onze naam eraan te verbinden. Het is voor ons ook niet duidelijk waar hun tool op gebaseerd is."

De logo's van de NTS en het NHG staan groot op de kwaliteitspagina van MINDD. Het NHG heeft MINDD meermaals verzocht om zijn logo van de site te verwijderen, maar dat is tot op heden niet gebeurd.

Ook zei MINDD dat de adviezen zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek van het Radboud Universitair Medisch Centrum, maar het ziekenhuis zegt dat er geen samenwerking meer is. Het heeft na vragen van de NOS MINDD verzocht de informatie van hun website te verwijderen. Dat is wel gebeurd.

Puntjes op de i

Volgens MINDD kan de regelgeving op meerdere manieren worden geïnterpreteerd. Het bedrijf zegt na de zomer waarschijnlijk de juiste papieren te hebben: "Wij zetten nu de puntjes op de i en willen de hele discussie in de kiem smoren door het gewoon te doen."

Ook al heeft de inspectie geconstateerd dat het bedrijf niet de juiste papieren heeft, toch komt er geen verder onderzoek. De IGJ neemt vooralsnog genoegen met de belofte van MINDD om de certificaten nu wel te gaan halen.

De Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) vindt dat huisartsen erop moeten kunnen vertrouwen dat leveranciers zich aan de regels houden. Daarom vindt de vereniging dat de procedures om de juiste papieren te krijgen, sneller moeten, ook omdat de ontwikkeling van nieuwe tools heel snel gaat.

Verantwoording

Van de 4900 huisartsenpraktijken in Nederland heeft de NOS 3962 huisartsenpraktijken geautomatiseerd onderzocht met Google Chrome. In de broncode werd gezocht naar verwijzingen naar 'moetiknaardedokter.nl'. Bij 1006 huisartsenwebsites verwijst de website met een linkje door naar de tool voordat er een afspraak bij de huisarts wordt gemaakt. 942 huisartsen hebben de tool zelf op hun website staan.

Goedemorgen! De Britse koning Charles is in de Verenigde Staten en spreekt het Congres, het Amerikaanse parlement toe. En in Parijs wordt de halve finale van de Champions League gespeeld.

Eerst het weer: In de loop van de ochtend klaart het geleidelijk steeds verder op. Vanmiddag is het overwegend zonnig en wordt het bij een stevige noordoostenwind 14 tot 20 graden. De komende dagen blijft het ronduit zonnig en wordt het steeds warmer met op vrijdag in het zuiden maxima rond 25 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

In Loosdrecht zijn meerdere ramen van het gemeentehuis vernield. Er zijn onder meer stoeptegels en betonblokken door de ruiten gegooid. Ook zijn hekken om het pand omver getrapt. Volgens persbureau ANP is er een verdachte opgepakt.

Bij het gemeentehuis waren vorige week rellen tijdens protesten tegen de geplande tijdelijke opvang van asielzoekers in het pand. Onder druk van de protesten besloot de gemeente het aantal opvangplekken te verlagen van 110 naar 70 en de opvang twee weken uit te stellen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog dit:

De koninklijke familie heeft gisteren 'Keningsdei' in Friesland gevierd met kaatsen, fierljeppen en andere typisch Friese gebruiken. Koning Willem-Alexander stond zelfs nog even op de schaats.

In het jaar dat de Verenigde Staten stilstaan bij 250 jaar onafhankelijkheid van de Britten zijn koning Charles en koningin Camilla begonnen aan een precair vierdaags staatsbezoek aan de VS. Dat bezoek is bedoeld om de banden tussen beide landen warm te houden en komt op een moment dat de relatie tussen president Trump en de Britse premier Starmer is bekoeld.

Het koningspaar bracht eerst een bezoek aan het Witte Huis, waar Trump en first lady Melania hen welkom heetten. Na een korte fotosessie vertrok het gezelschap naar de Green Room om een lichte maaltijd te gebruiken, waarbij de thee niet ontbrak. Het viertal zat bij een schilderij met daarop de plek in Philadelphia waar in 1776 de onafhankelijkheidsverklaring werd getekend.

Vervolgens verplaatsten de vier zich te voet naar de tuinen op het terrein, om daar een nieuwe aanwinst te bekijken: een bijenkorf in de vorm van het Witte Huis, afgelopen week gepresenteerd door Melania. Dat programmaonderdeel moet Charles, begaan met de natuur, hebben aangestaan. Bekend is dat hij zelf zeker drie bijenkasten houdt bij zijn privéwoning in Engeland.

Na de wandeling over de groene gronden rond het Witte Huis woonde het koninklijk paar een tuinfeest bij dat was georganiseerd door de Britse ambassade in Washington.

Speciale relatie

Het vierdaagse bezoek, dat zich veelal publiekelijk voltrekt, wordt internationaal met belangstelling gevolgd vanwege de opgelopen spanningen tussen de Amerikaanse en Britse regering. Trump en Starmer raakten in conflict toen die laatste aanvankelijk weigerde om Britse luchtmachtbases beschikbaar te stellen aan de VS in de oorlog die het voert tegen Iran.

Daarbij haalde Trump in allerlei felle bewoordingen uit naar de Britse premier, waarmee hij eerder nog op goede voet leek te staan. Zo noemde hij Starmer "niet Winston Churchill", de Britse premier die kort na de Tweede Wereldoorlog een term introduceerde voor de band tussen de VS en het VK: de special relationship. Een band die nu juist onder druk staat.

'Geweldige vent'

Maar volgens Trump heeft zijn vete met de Britse regering "helemaal niets te maken" met Charles, over wie hij zich in de voorbije weken lovend heeft uitgelaten. Hij omschreef de koning als een "vriend" en "geweldige vent". Hij begint ook graag over zijn "fantastische" tijd in het VK, afgelopen september, tijdens zijn met pracht en praal doorspekte tweede staatsbezoek daar.

In aanloop naar Charles' komst naar de VS zei Trump tegen de BBC dat het koninklijk bezoek "absoluut" zou kunnen bijdragen aan het herstel van de Brits-Amerikaanse banden. Daar zijn nu nog drie dagen voor. Charles en Camilla blijven twee dagen in Washington en reizen vervolgens naar New York, Virginia en Bermuda voordat ze terugkeren naar huis.

Verkeerde vlag

De voorbereidingen verliepen overigens niet vlekkeloos: het leek er even op dat Charles en Camilla in Washington verwelkomd zouden worden met de Australische vlag.

Afgelopen vrijdag werden de vlaggen op een aantal lantaarnpalen in de buurt van het Witte Huis geplaatst.

Een overheidsmedewerker zegt tegen lokale media dat de pijnlijke fout snel werd opgemerkt en dat de Australische vlaggen zijn vervangen door de Britse Union Jack.

Overigens staat in de linkerbovenhoek van de Australische vlag wel de Union Jack, doordat Australië als voormalige Britse kolonie onderdeel is van het Gemenebest. Hoewel het land in 1901 onafhankelijk werd, is de Britse vorst nog steeds het staatshoofd.

In Breda is gisteravond laat een auto rechtdoor gereden op een T-splitsing en tegen een woning geknald. In de geraakte muur is een groot gat ontstaan, waardoor vanaf de straat zo naar binnen kan worden gekeken. De politie heeft de bestuurder van de auto aangehouden en onderzoekt de toedracht.

Door de crash raakte een deel van de woning zwaar beschadigd. De brandweer heeft de woning gestut en het voertuig van de gevel losgetrokken, melden fotojournalisten ter plaatse. Vervolgens is de auto, wit van het stof en puin, weggesleept door een berger.

Autosleutels in de zak

Het gebeurt geregeld dat een auto een woning ramt. Vorige maand nog was het raak in Hapert, in de omgeving van Eindhoven. De bestuurder van de auto reed over een lege parkeerplaats en voetpad voordat hij door de tuin het huis binnenreed. De bewoners keken op dat moment tv en hebben de inzittenden uit de auto gehaald.

De politie pakte een van die inzittenden, een 22-jarige man uit Hapert, op voor rijden onder invloed. Aanvankelijk was niet meteen duidelijk wie de bestuurder van de auto was; twee mannen wezen op straat naar elkaar. Maar na de vondst van de autosleutels in de broekzak van een van de twee, nam de politie diegene mee naar het bureau.

Wereldster Taylor Swift heeft twee geluidsfragmenten en een afbeelding van haarzelf aangedragen om zichzelf als merk geregistreerd te krijgen. Dat lijkt een poging om haar stem en uiterlijk te beschermen tegen AI-deepfakes en met behulp van kunstmatige intelligentie gemaakte muziek.

In de twee audiofragmenten die Swift afgelopen vrijdag aandroeg bij het U.S. Patent and Trademark Office is te horen hoe de popster sprekend reclame maakt voor haar laatst verschenen album. Als afbeelding is gekozen voor Swift op het podium tijdens haar Eras-wereldtour.

De beeltenis en het stemgeluid van de Amerikaanse zangeres zijn al talloze keren gebruikt in door AI gegenereerde nepvideo's, bijvoorbeeld in reclame-uitingen en politieke boodschappen.

Duidelijke grens

Met haar poging zichzelf als merk te registreren volgt ze het voorbeeld van de Amerikaanse acteur Matthew McConaughey. Hij was eerder dit jaar de eerste bekende persoon die zich als merk wist te registeren, in een poging zijn stem en uiterlijk te beschermen tegen AI-misbruik.

Door zichzelf als merk vast te leggen wil McConaughey, bekend van films als Interstellar en Dallas Buyers Club, "een duidelijke grens rond eigendom creëren", zei hij in januari tegen The Wall Street Journal, "waarbij toestemming en toeschrijving de norm zijn in een AI-wereld".

Extra beschermlaag

Merkrechtadvocaat Josh Gerben, die gisteren als eerste melding maakte van Swifts poging zich als merk te registreren, wijst op zijn blog op een maas in de huidige regelgeving. Het auteursrecht over opgenomen muziek, waar muzikanten vanouds op vertrouwden, is niet meer voldoende in tijden van AI.

"AI-technologieën maken het voor gebruikers nu mogelijk om volledig nieuwe inhoud te genereren die de stem van een artiest nabootst zonder een bestaande opname te kopiëren, waardoor een gat ontstaat dat merkregistraties mogelijk kunnen helpen opvullen", aldus Gerben. Hij noemt het "een extra beschermlaag".

Het registreren van de gesproken stem van een beroemdheid als merk is juridisch nog wel onontgonnen terrein, voegt Gerben eraan toe. De tijd moet leren of zo'n registratie standhoudt bij de rechter. De beoordeling van Swifts aanvraag kan nog even op zich laten wachten. Op de site van het U.S. Patent and Trademark Office staat dat wachttijden kunnen oplopen tot tien maanden.

Bij het gemeentehuis van Wijdemeren in Loosdrecht zijn gisteravond vernielingen aangebracht. Ruiten en toegangsdeuren zijn ingegooid met stoeptegels en betonblokken. Ook zijn hekken voor het pand omver getrapt en is een verkeersbord door een ruit gegaan.

De politie gaat ervan uit dat dit het werk is van een groep actievoerders. Volgens persbureau ANP is er een verdachte aangehouden, maar een woordvoerder van de politie kan dat nog niet bevestigen.

In Loosdrecht protesteerden vorige week meerdere avonden op rij honderden mensen tegen de tijdelijke vestiging van 110 asielzoekers in het deels leegstaande gemeentehuis. Daarbij werd de politie bekogeld met zwaar vuurwerk en stenen. De mobiele eenheid van de politie greep daarop meerdere keren in.

Aanvankelijk was het de bedoeling dat de eerste asielzoekers afgelopen week in Loosdrecht aan zouden komen, vijf dagen na het besluit van de gemeente. Daar had de rechter ook toestemming voor gegeven. Die besloot vorige week dat het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) 110 asielzoekers mocht opvangen voor maximaal een half jaar.

Uitstel en minder asielzoekers

Na dagen van protesten besloot de gemeente om die aanvangsdatum vooruit te schuiven naar op z'n vroegst 6 mei en het aantal op te vangen asielzoekers bij te stellen naar 70. Dat noemde het gemeentebestuur "beter passend bij de lokale situatie". "De maatschappelijke onrust is op dit moment groot."

Ook speelde volgens de gemeente mee dat de politie op Koningsdag en de daarop aansluitende feestweek in Loosdrecht onvoldoende menskracht zou hebben om de veiligheid te garanderen.

In het gemeentehuis, dat deels leegstaat vanwege de aanstaande fusie met de gemeente Hilversum, komen nu 70 opvangplekken voor alleenstaande mannelijke asielzoekers. De noodopvangplekken blijven maximaal zes maanden in gebruik, zo liet de gemeente vorige week opnieuw weten.