NOS Nieuws - Algemeen

Het moet voor investeerders aantrekkelijker worden gemaakt om geld te steken in de bouw van huurwoningen. Als de investeringen in de huursector achterblijven, dreigen de bouwdoelen niet te worden gehaald. Daar waarschuwt nu ook de Nederlandsche Bank (DNB) voor.

De vastgoedsector waarschuwt al langere tijd dat er weinig wordt geïnvesteerd in de bouw van huurwoningen. Voor het ministerie van Volkshuisvesting was het reden om in juni een monitor investeringsklimaat middenhuur te lanceren.

DNB trekt nu ook aan de bel en waarschuwt dat het kabinet snel een aantal zaken moet aanpakken om het investeringsklimaat te verbeteren, want investeerders zijn essentieel om de bouwdoelen te halen. Het kabinet wil jaarlijks 100.000 woningen bijbouwen, 16.000 daarvan in de private huursector.

Veel minder geld

Aan ambities geen gebrek, maar aan geld dus wel. In de jaren 80 stak de overheid nog veel geld in de bouw. DNB berekende dat destijds 1,8 procent van de Nederlandse economie in de bouw werd gestoken. Tegenwoordig is dat nog 0,1 procent.

"Dat betekent dat een groter deel van de resterende financiering van andere partijen moet komen, bijvoorbeeld van internationale investeerders", schrijft DNB. Juist die internationale investeerders zijn de afgelopen jaren in grote getalen afgehaakt. In 2022 kwam nog een derde van de financiering voor private huurwoningen bij internationale investeerders vandaan, vorig jaar was daar vrijwel niets meer van over.

Rendabeler maken

DNB raadt het kabinet aan snel een aantal veranderingen door te voeren. Zo moet er duidelijker beleid komen dat niet de hele tijd verandert. Ook moet het voor gemeenten minder makkelijk worden gemaakt om aanvullende eisen te stellen voor de bouw van woningen.

Daarnaast adviseert DNB het kabinet om de Wet Betaalbare huur onder de loep te nemen. Zo zou de waarde van een woning zwaarder moeten meewegen in het vaststellen van de huur.

Doordat er strenge regels zijn aan hoeveel huur er gevraagd mag worden, is het voor veel investeerders niet meer interessant om geld te steken in de sector. De hoop is dat wanneer investeerders er weer meer aan kunnen verdienen er ook weer meer geïnvesteerd gaat worden.

Op de Erasmusbrug in Rotterdam zijn twee trams met elkaar in botsing gekomen en één van de trams is daarbij ontspoord. Volgens de veiligheidsregio zijn er vijftien mensen gewond geraakt, van wie één persoon zwaargewond is

De veiligheidsregio meldde eerst dat er achttien gewonden waren en twee zwaargewonden, maar die cijfers zijn naar beneden bijgesteld.

Beelden van de botsing:

Het ongeluk gebeurde rond 11.10 uur, schrijft de regionale omroep Rijnmond. Op beelden is te zien dat een tram vanuit het centrum van Rotterdam de brug oprijdt en stopt. Een tweede tram komt daarop uit dezelfde richting met enige snelheid aanrijden en botst, naar het lijkt zonder te remmen, op de eerste tram. Die wordt hard geraakt en er vallen brokstukken op straat.

De zwaargewonde kwam bekneld te zitten, maar is inmiddels bevrijd, zegt een woordvoerder van de veiligheidsregio. Die spreekt van "een flinke klap".

Volgens de brandweer zouden ook twee auto's beschadigd zijn bij het ongeluk.

'Erg geschrokken'

Vervoersbedrijf RET kan over de oorzaak van de kop-staartbotsing nog niets zeggen: "We hebben de beelden zien langskomen en zijn erg geschrokken. We leven mee met de slachtoffers en de aanwezige reizigers."

Wel bevestigt een woordvoerder dat de trams een zogenoemde dodemansknop aan boord hebben. Dat is een knop (of een pedaal) die de trambestuurder voortdurend ingedrukt moet houden. Wordt de knop losgelaten, dan volgt er automatisch een noodstop.

De stroom is nu van de bovenleiding gehaald en voorlopig is de Erasmusbrug afgesloten voor verkeer. Het tramverkeer is dus ook gestremd. Lijn 3 en lijn 5 kunnen voorlopig niet over de brug.

In de oceaan voor de kust van Puerto Rico hebben onderzoekers het wrak gevonden van een vliegtuig dat in 1952 is neergestort. Bij de crash kwamen 52 mensen om het leven.

Het vliegtuig, de Clipper Endeavor van de Amerikaanse luchtvaartmaatschappij Pan Am, stortte neer, omdat kort na het opstijgen de motoren waren uitgevallen. Alle inzittenden van het vliegtuig hadden de harde landing op het water overleefd, maar de meesten verdronken toen het vliegtuig zonk.

Zeventien passagiers en bemanningsleden overleefden de crash. Zij vertelden destijds dat er paniek was aan boord. Passagiers konden de reddingsvesten niet vinden en er waren problemen met het te water laten van reddingsvlotten.

Aanleiding voor veiligheidsinstructie

De crash leidde tot de verplichting om passagiers in de commerciële luchtvaart een veiligheidsinstructie te geven. Dat was "een belangrijke stap op weg naar de luchtvaartveiligheid zoals we die nu kennen", zei luchtvaartveiligheidsexpert John Cox tegen persbureau AP. "Het was destijds een strijdkreet."

Het vliegtuig, een DC-4 model, werd vorige maand gevonden met een onderwaterdrone. Die signaleerde de romp en de staart van het toestel op 600 meter diepte.

De locatie van de crash werd in 1952 per toeval genoteerd door piloten van de luchtmacht. Zij waren in de buurt aan het trainen en zagen het vliegtuigongeluk gebeuren. Toch werden de wrakstukken niet eerder gevonden.

Zoektocht gefilmd

In 2024 werd een zoekactie met sonarapparatuur op touw gezet, een missie die werd vastgelegd door het televisieprogramma Expedition Unknown, van Discovery Channel. De zoekactie werd bemoeilijkt door slecht weer en er werd niets gevonden.

Uiteindelijk meldde het onderzeese exploratiebedrijf Deep Sea Vision zich, dat wilde helpen met zoeken naar de wrakstukken. Een schip van het bedrijf, met de juiste apparatuur, voer in april toevallig door het gebied waar het vliegtuig was gecrasht. De programmamakers van Discovery Channel waren er ook de afgelopen maanden bij om de zoektocht vast te leggen.

"Op dat moment viel alles op zijn plek: goed weer, het juiste team, de juiste uitrusting en het juiste schip. Dus we hebben de gok gewaagd", zei de CEO van Deep Sea Vision.

Bij Oekraïense aanvallen op distributiecentra van Wildberries, de grootste online retailer van Rusland, zijn acht mensen gewond geraakt. Dat schrijft de oprichter van het bedrijf, Tatjana Kim, op Telegram. Volgens haar waren magazijnen van de webwinkel in Krasnodar en Nevinnomysk, in het zuiden van Rusland, doelwit.

Bij het distributiecentrum in Krasnodar zijn volgens lokale hulpverleners drie mensen gewond geraakt. Na de aanval brak er brand uit. Ruim honderd mensen zouden zijn ingezet om de brand te bestrijden. Op beelden van sociale media, geverifieerd door persbureau Reuters, is een enorme rookpluim boven Krasnodar te zien.

Ook een Wildberries-magazijn in de stad Nevinnomysk werd door Oekraïense drones geraakt, waarna brand uitbrak. Bij de aanval raakten volgens de lokale gouverneur vijf mensen gewond.

Oekraïne heeft de afgelopen dagen de aanvallen op de faciliteiten van Wildberries opgevoerd. In totaal zijn er vier aanvallen geweest op het bedrijf, schrijft The Kyiv Independent. Afgelopen zaterdag werden bij een aanval op een magazijn in de West-Russische stad Kotovsk 7 mensen gedood en raakten 25 mensen gewond. De slachtoffers waren medewerkers die tijdens de nachtdienst pakketten verwerkten.

De aanvallen op Wildberries lijken erop te wijzen dat Kyiv zijn strategie uitbreidt om met langeafstandsdrones het Kremlin verder onder druk te zetten. De online retailer speelt een belangrijke rol in de Russische consumenteneconomie.

Het bedrijf is te vergelijken met Amazon en Bol en verkoopt van alles: van kleding en cosmetica tot elektronica en communicatieapparatuur. Het Russische zakenblad Kommersant schrijft dat zo'n 7 procent van de opslagcapaciteit van Wildberries momenteel onbruikbaar is.

Militaire logistiek

Rusland beschuldigt Oekraïne ervan burgerdoelen aan te vallen. De Oekraïense president Zelensky zegt dat de warenhuizen legitieme doelen zijn om Oekraïne te verdedigen in de oorlog tegen Rusland.

Volgens Zelensky ligt er in de magazijnen militaire logistiek opgeslagen, zoals onderdelen voor drones, navigatieapparatuur en ander materiaal. Kremlin-woordvoerder Peskov ontkent dat magazijnen van Wildberries worden gebruikt om het Russische leger te bevoorraden.

Zelensky schrijft op X dat het Oekraïense leger vandaag ook aanvallen heeft uitgevoerd op de Zwarte Zee. Daarbij zijn een tanker en vier vrachtschepen van de Russische schaduwvloot getroffen. "We brengen, en dat is meer dan terecht, de oorlog terug naar huis, naar Rusland. Vrede is nodig en Oekraïne heeft de Russische kant elk voorstel gedaan. Ze moeten gedwongen worden om een diplomatieke oplossing te zoeken."

Gevechtsdrones naar VS

Oekraïne heeft ermee ingestemd drones naar de VS te exporteren in het kader van het 'Drone Dominance'-programma van het Witte Huis. Dat meldt een bron aan persbureau Reuters. Dat programma van een miljard dollar is opgezet om de komende jaren meer dan 200.000 goedkope aanvalsdrones aan te schaffen. Zes Oekraïense bedrijven hebben toestemming gekregen om elk ongeveer honderd drones te exporteren, aldus de bron.

Het is niet de eerste keer dat Oekraïense drones hun weg vinden naar het Amerikaanse leger. Begin juli kreeg fabrikant F-Drones als eerste Oekraïense bedrijf officieel toestemming om gevechtsdrones te exporteren. Dat leverde 2000 F10-aanvalsdrones op voor de Amerikaanse defensie.

Japan meldt voor het eerst dat een Chinees marineschip op zee met scherpe munitie heeft geoefend in een gebied dat Tokio tot zijn exclusieve economische zone rekent. De oefening was zondag bij Okinotorishima, een afgelegen eilandje in de Stille Oceaan. De spanning tussen Japan en China loopt daardoor op.

In de buurt voer ook een Russisch oorlogsschip. De oefening is onderdeel van de steeds nauwere militaire samenwerking tussen China en Rusland, zei de Japanse kabinetschef Minoru Kihara tegen verslaggevers.

Tokio heeft via diplomatieke kanalen een klacht ingediend bij Peking. Volgens Japan kon de oefening gevaar opleveren voor andere schepen. China noemt het protest "ongegrond" en zegt dat zijn marineschepen in internationale wateren opereerden en zich aan het internationaal recht hebben gehouden.

Twee Chinese raketjagers, een Chinees bevoorradingsschip en het fregat van de Russische marine waren enkele dagen eerder al gezien tussen Okinawa en Miyakojima, twee eilanden in het zuiden van Japan. Na gezamenlijke oefeningen voor de Chinese kust vertrok een deel van de vloot voor een patrouille op de Stille Oceaan.

Zondag rond 02.00 uur spotte de Japanse marine de schepen opnieuw, ongeveer 330 kilometer ten zuidwesten van Okinotorishima. Een Japans marineschip volgde de vloot en verzamelde informatie.

Daarbij werd vastgesteld dat een van de Chinese raketjagers op ongeveer 180 kilometer van Okinotorishima een machinegeweer afvuurde. Kort voor de oefening waarschuwde het Chinese schip andere schepen via de radio over de locatie en duur.

Rots of eiland?

Japan en China verschillen van mening over de status van Okinotorishima. Japan noemt het een eiland en claimt daarom een exclusieve economische zone (EEZ) van 200 zeemijl, ongeveer 370 kilometer. Tokio heeft er betonnen zeeweringen en een vuurtoren aangelegd.

Die status is belangrijk, omdat Japan er zeggenschap aan ontleent over een groot zeegebied in het westelijke deel van de Stille Oceaan. Om die reden noemt China Okinotorishima dan ook Okinotori-rif of rots in plaats van eiland. Een onbewoonbare rots geeft volgens het VN-Zeerechtverdrag geen recht op een eigen EEZ en daarom beschouwt Peking de Japanse claim dus als onrechtmatig.

Toch zijn binnen een erkende EEZ buitenlandse militaire activiteiten niet automatisch verboden. Japan protesteert vooral vanwege het gebruik van scherpe munitie en het mogelijke gevaar voor de scheepvaart. Tokio ziet de oefening als onnodig machtsvertoon.

Groeiende militaire druk

China vergroot al jaren zijn militaire aanwezigheid rond Japan en opereert steeds verder van de eigen kust. Vorig jaar waren voor het eerst twee Chinese vliegdekschepen tegelijk actief op de Stille Oceaan rond Japan. Een ervan voer toen ook rond Okinotorishima en kwam terecht in de door Japan geclaimde EEZ.

China en Rusland voeren steeds vaker gezamenlijke operaties uit. Eind juni hielden ze een luchtpatrouille boven de Japanse Zee, de Oost-Chinese Zee en het westelijke deel van de Stille Oceaan. Daarbij werden bommenwerpers en gevechtsvliegtuigen ingezet. Japan en Zuid-Korea stuurden uit voorzorg eigen toestellen de lucht in.

Volgens de Japanse regering hebben Chinese en Russische bommenwerpers inmiddels tien keer samen rond Japan gevlogen. Minister Shinjiro Koizumi van Defensie noemt de schietoefening en de gezamenlijke vluchten een nieuw teken van de steeds hechtere militaire samenwerking tussen China en Rusland.

Chinees militair bereik

China trekt zo stap voor stap verder de Stille Oceaan op, zegt Yoji Koda, voormalig admiraal en oud-commandant bij de Japanse Maritieme Zelfverdedigingsmacht, tegen publieke omroep NHK. "Met kleine acties, zoals deze schietoefening, schuift China steeds een stukje verder naar voren", zegt Koda.

Volgens hem wil China rond de afgelegen Ogasawara-eilanden aanwezig kunnen zijn om Amerikaanse militairen die Taiwan zouden helpen verder op zee tegen te houden. Zo probeert Peking zijn militaire bereik in de Stille Oceaan te vergroten.

Dat bleek volgens landen in de regio ook begin deze maand, toen een Chinese kernonderzeeër een onbewapende ballistische raket met intercontinentaal bereik naar de zuidelijke Stille Oceaan afvuurde. Omringende landen kregen daar slechts kort van tevoren bericht over.

Japan sprak zijn ernstige bezorgdheid uit en riep China op de lancering te heroverwegen. Peking noemde de test een reguliere oefening die niet tegen een bepaald land was gericht.

China draait inmiddels de kritiek om en beschuldigt Japan ervan de dreiging te overdrijven om de eigen defensie verder uit te bouwen. Het spreekt van "nieuw militarisme", een verwijzing naar de Japanse agressie voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De Amerikaanse jazzsaxofonist Plas Johnson is op 94-jarige leeftijd overleden, melden zijn kinderen aan The New York Times. Beroemd is zijn tijdloze solo in het nummer The Pink Panther Theme voor de gelijknamige film uit 1963. Later werd de tune gebruikt bij de populaire tekenfilmserie Pink Panther.

Johnson was al een grote naam in de jazz-wereld, maar werd pas bij het grote publiek bekend door zijn bijdrage aan The Pink Panther. De muziek werd in 1963 opgenomen onder leiding van de Amerikaanse componist Henry Mancini. Het American Film Institute zette de muziek op de 20ste plaats in de lijst van beste filmmuziek aller tijden.

De soundtrack werd ook bekroond met drie Grammy Awards en was in 1965 genomineerd voor een Oscar voor Beste Originele Muziek.

Johnson Brothers

Johnson groeide op in de Amerikaanse staat Louisiana. In de lokale krant vertelde Johson over de opnames van The Pink Panther Theme: "Volgens mij hebben we het in slechts twee takes gedaan. Toen we klaar waren, applaudisseerde iedereen, zelfs de strijkers", zei Johnson over die sessie. "En dat zegt wat... Ze applaudisseren nooit voor iets."

De liefde voor muziek kreeg Johnson van zijn vader, die banjo en saxofoon speelde. Zelf begon Johnson met zingen, tot hij van zijn vader als 12-jarige een sopraansaxofoon cadeau kreeg. Johnson ontdekte steeds meer blaasinstrumenten en waagde zich al snel aan grotere saxofoons, waaronder de alt-, tenor- en baritonsaxofoon. Uiteindelijk leerde hij ook klarinet en fluit spelen.

Samen met zijn broer Ray, actief als pianist, maakte Johnson eind jaren 40 eerst opnames onder de naam Johnson Brothers. In 1951 toerde hij door de VS met R&B-zanger Charles Brown. Dit was net nadat hij in 1950 samen met zijn broer zijn eerste plaat had uitgebracht bij DeLuxe Records.

Muzikant voor beroemdheden

Nadat hij van sopraansaxofoon was overgestapt op alt- en tenorsaxofoon, verhuisde Johnson in 1954 naar Los Angeles. Daar werd hij sessiemuzikant en werkte hij samen met grote artiesten onder wie BB King, Johnny Otis, Frank Sinatra, Rod Stewart, Marvin Gaye, Elton John en Nat King Cole.

Over het spelen van jazz zei Johnson in een interview: "Je verbetert je jazz niet in de studio. Je bent in de studio vanwege de jazz en blues die je kent."

Aan The San Francisco Chronicle vertelde Johnson ook over zijn carrière: "Ik heb vier jaar lang in clubs gespeeld, zo'n 5000 nummers geleerd en samengewerkt met zangers, stripteasedanseressen en andere danseressen", zei hij in 2007. "Mensen stonden op en dansten, of wiegden heen en weer op hun stoel. Dat was je applaus."

Laatste optreden

Johnson overleed op 15 juli in Los Angeles, zes dagen voor zijn 95ste verjaardag. Nog geen maand geleden trad hij volgens zijn kinderen nog op in het woonzorgcentrum waar hij woonde.

De roltrap op station Groningen die afgelopen Koningsnacht werd vernield, is nog altijd niet gerepareerd. Spoorbeheerder ProRail dacht aanvankelijk de reparatie binnen enkele weken te kunnen uitvoeren, maar inmiddels is duidelijk dat de roltrap nog zeker een halfjaar buiten werking blijft.

Onbekenden duwden tijdens Koningsnacht een hoogwerker van de roltrap af. De roltrap raakte daarbij zo beschadigd dat hij buiten bedrijf werd gesteld, schrijft RTV Noord.

Het gaat om de roltrap waarmee reizigers vanuit het stationsgebouw de voetgangerstunnel in lopen. De roltrap in tegengestelde richting werkt nog wel.

Aandrijving vervangen

"De schade is enorm", zegt ProRail-woordvoerder Friso Schotanus. "Naast het repareren van de onderdelen die door de hoogwerker van duizend kilo beschadigd zijn, moet de complete aandrijving van de roltrap vervangen worden."

Vooral het vervangen van de aandrijving kost veel tijd. "De aandrijving moet nog worden gefabriceerd", legt Schotanus uit. "De levertijd is 26 weken. Met de reparaties erbij betekent dit dat het nog zeker 28 weken gaat duren voor de roltrap weer in gebruik zal zijn."

Trein- en busreizigers zullen tot februari 2027 via de trap of de liften de voetgangerstunnel in moeten. "Die zijn op station Groningen gelukkig allemaal in bedrijf, dat is een geluk bij een ongeluk", zegt Schotanus.

Kwart miljoen schade

De vernieling leidt dus tot een flinke kostenpost. "De kosten zijn een kwart miljoen", zegt Schotanus.

De spoorwegbeheerder verwacht dat het lastig wordt om de kosten te verhalen op de vandalen, omdat er geen camerabeelden zijn van het incident. Tocht heeft ProRail wel aangifte gedaan.

In het Zuid-Franse departement Var, tussen Marseille en Nice, woedt een grote natuurbrand. Zo'n vierhonderd bewoners van het gebied zijn gevlucht, meer dan 2500 hectare natuur is verwoest.

Een onbekend aantal bewoners en brandweerlieden moest zich laten behandelen, omdat ze rook hadden ingeademd. Inmiddels is het vuur onder controle, maar dat betekent niet dat het overal uit is.

"Het was geen rustige nacht", zegt de directeur van de departementale brandweer tegen de Franse zender BFMTV. "Het vuur bleef zich maar verspreiden en kwam gevaarlijk dicht bij de dorpen Cotignac, Montfort-sur-Argens en Correns."

Op beelden is te zien hoe de brand zich verspreidt in de buurt van Cotignac:

"Ik heb alles achter moeten laten", zegt een inwoner van Cotignac tegen de nieuwszender. "Ik had geen keus. Ik was omringd door rook, ik kon niet meer ademen."

Een vrouw uit Sillans-la-Cascade moest huilen toen ze haar huis achterliet. "Ik huilde omdat mijn kippen daar zijn. Ik heb alles opengezet, ik hoop dat ze konden ontsnappen. Ik ben wanhopig, we weten niet of het huis is afgebrand.

De brandweer wist honderd tot honderdvijftig huizen die direct gevaar liepen te redden. Hoeveel huizen verloren zijn gegaan, is niet bekend. Het 17-eeuwse klooster St. Joseph, in de buurt van Cotignac, en katholieke kerk in het dorp konden worden gered.

De brand brak gisteren uit en verspreidde zich onverwachts snel. Voor de bestrijding worden meer dan duizend brandweerlieden ingezet. Ze krijgen hulp van twee blusvliegtuigen en blushelikopters.

De weersomstandigheden zijn ongunstig. Het blijft de komende dagen heet met temperaturen boven de de 30 graden. Dat gaat overdag gepaard met een matige tot vrij krachtige wind.

Toch denkt de brandweer dat het ergste achter de rug is. "We hebben het vuur teruggedrongen, het verspreidt zich niet snel meer", zegt de directeur van de departementale brandweer tegen de Franse zender France 24. "Ondanks dat brandt het nog op veel plaatsen, dus we zijn deze ochtend heel alert."

Ook in de Gironde

In de Gironde, in het westen van Frankrijk, zijn bij de bestrijding van een andere natuurbrand twee brandweerlieden om het leven gekomen.

In Frankrijk is dit jaar bij natuurbranden al 40.000 hectare bos en natuur verloren gegaan. Dat is veel meer dan in heel vorig jaar, zegt de weerdienst Météo-France. De oorzaak is het uitzonderlijk droge weer.

Ruim 5800 voorwerpen van beschermde planten en diersoorten zijn in Nederland vanaf juli vorig jaar tot juli dit jaar ingeleverd. Dat is meer dan het jaar ervoor. Toen werden er zo'n 1100 voorwerpen ingeleverd, zegt de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).

Het is onduidelijk waarom het aantal voorwerpen is toegenomen. Ze worden anoniem ingeleverd. Mogelijk gaat het om verzamelaars of handelaars, zegt de RVO. Ook dit jaar bestaat het grootste deel van de binnengekomen voorwerpen uit olifantenivoor.

"Nog nooit is er zo veel ingeleverd", zegt de RVO. "Verhuisdozen met duizend ivoren sieraden, een neushoornschedel met schotwond, tassen van krokodillenleer, muziekinstrumenten en een olifantenpoot." Ook zijn er volgens de Rijksdienst opgezette dieren binnengekomen, zoals een ransuil, slechtvalk en schildpadden.

Voor het bezit en de handel in beschermde planten of diersoorten is een vergunning nodig. Is die er niet, dan kan het voorwerp anoniem worden ingeleverd bij de CITES-inleverbak in Den Haag of per post.

De meeste ingeleverde spullen worden vernietigd, om te voorkomen dat ze in de illegale handel terechtkomen. Een klein deel wordt volgens de RVO gebruikt voor onderzoek en educatie.

Het groeiende aantal datacenters in de Verenigde Staten zorgt daar voor een flinke vraag naar uitzendkrachten. Dat blijkt uit de kwartaalcijfers van uitzendbureau Randstad.

De wereldwijde omzet van het uitzendbureau nam dan ook toe met bijna 2 procent naar 5,9 miljard euro. Het afgelopen kwartaal behaalde het bedrijf een winst van 84 miljoen euro.

De groei naar datacenters hangt samen met de opkomst van AI. Voor het gebruik van kunstmatige intelligentie zijn steeds meer datacenters nodig. "Voor de datacenters is met name veel behoefte aan vakmensen", vertelt topman Sander van 't Noordende. "Mensen die helpen de datacenters te bouwen, die de computers kunnen maken en ook de computerracks bouwen. Dat is hot business."

Nieuwe regelgeving

In Nederland nam de vraag naar uitzendkrachten van Randstad juist af. Volgens Van 't Noordende komt dat door de nieuwe regelgeving rondom uitzendkrachten.

Sinds 1 januari zijn de arbeidsvoorwaarden voor uitzendkrachten en vaste medewerkers gelijkgetrokken. "De prijzen en dus ook de kosten voor onze klanten zijn omhoog gegaan met 4 tot 10 procent. Dat zet druk op de vraag, maar die is nu wel aan het stabiliseren. We zijn als markt aan het kijken naar een nieuw evenwicht. Dat lijken we gevonden te hebben", vertelt de Randstad-baas.

De verschillen in Europa zijn groot. Zo nam de vraag in Spanje naar uitzendkrachten met 12 procent flink toe. "De Spaanse economie doet het goed, met name in de logistiek en productie. Niet zozeer de datacenters, maar denk aan de levensmiddelen en de auto-industrie", zegt Van 't Noordende.

In andere landen, zoals Frankrijk en België gaat het minder florisant. Dat komt ook door veranderende wetgeving en het verlies van een paar grote klanten.

Optimistisch over toekomst

Toch kijkt de topman positief naar de toekomst: "Ik ben optimistisch", zegt Van 't Noordende. "Ik zie onze operationele tak aantrekken, de mensen in de fabrieken en distributiecentra. Daarna volgt meestal groei bij onze meer professionele rollen en dienstverlening voor vaste mensen. Maar het is nog te vroeg om erop vooruit te lopen en wat het voor de rest van het jaar betekent."

Op de oprit naar de A67 bij Veldhoven, in Brabant, is een vrachtwagen drie betonnen constructiebalken verloren. De oprit naar de snelweg zal enkele uren afgesloten zijn, meldt Rijkswaterstaat.

De loodzware balken zaten vast met vier spanbanden en schoten los van de vrachtwagen, schrijft Omroep Brabant. Er zijn geen gewonden gevallen.

Het zal even duren voor de oprit weer vrij is. De verloren lading moet worden opgetakeld. Daarna moeten herstelwerkzaamheden aan de weg en de vangrail worden uitgevoerd.

Het aantal aanslagen met explosieven in Nederland is in de eerste helft van dit jaar afgenomen. In totaal waren er 581 aanslagen of pogingen daartoe met explosieven, 124 minder dan in dezelfde periode vorig jaar. Dat is een afname van bijna 20 procent.

Bij vrijwel alle aanslagen is vuurwerk gebruikt. In ruim 300 gevallen ging het om zwaar vuurwerk, bij 260 incidenten werd vuurwerk gecombineerd met brandstof. In enkele gevallen is op een andere manier een explosief gefabriceerd.

"Het is goed dat het aantal aanslagen landelijk begint af te nemen, maar iedere aanslag is er een te veel", zegt burgemeester Schouten van Rotterdam. Toch is er reden tot optimisme, zeker gezien het feit dat er in 2024 er nog een enorme stijging te zien was van 71 procent ten opzichte van 2023.

Schouten spreekt als voorzitter van het Offensief tegen Explosies, dat vorig jaar werd opgericht. Daarin werken instanties als de politie, het ministerie van Justitie en Veiligheid en het Verbond van Verzekeraars samen om aanslagen met explosieven tegen te gaan.

'Jongeren pakken we wel'

Uit cijfers blijkt dat verreweg de meeste aanslagen worden gepleegd door jongeren onder de 25 jaar. Minder dan een op de zes verdachten was ouder dan dertig jaar. "Die jongeren pakken we vaak wel", zegt Schouten.

"De jongeren voeren alleen de opdrachten uit en weten vaak niet precies wie hun opdrachtgever is of waarom ze dit doen." Daarom focust de politie en het OM zich op de tussenpersonen. "Online en digitaal worden de explosies besteld. Het is een middel in het criminele circuit, maar ook zakelijk en relationeel."

Omdat veel van de daders van deze aanslagen jonger dan 25 zijn, wordt er ook ingezet op preventie. "We willen graag dat het voorkomen wordt en dat er niet achteraf gehandeld hoeft te worden." Zo worden ouders ondersteund om het gesprek aan te gaan met hun kinderen over de gevaren van het plegen van aanslagen met explosieven. Ook wordt er intensief samengewerkt met jongerenwerkers en bijvoorbeeld sportclubs.

In april vorig jaar werd door het Offensief een actieplan opgesteld, dit zijn de eerste resultaten. "We zijn er nog lang niet, de samenwerking moet voortgaan", vindt Schouten.

'Explosieven onder het bed'

Omdat het relatief eenvoudig is om aan zwaar vuurwerk te komen, wil het Offensief op Europees niveau de verkoop aan banden leggen. Het mag nu nog in Europa geproduceerd worden.

"Als het moeilijker beschikbaar is, wordt het ook moeilijker inzetbaar", zegt Schouten. Daarom richt de aanpak zich ook op het transport en de opslag onderweg naar Nederland. "We werken intensief samen met Duitsland, waar veel vuurwerk opgeslagen ligt in oude bunkers."

Als belangrijke reden voor het hoge aantal explosies met zwaar vuurwerk wordt vaak gewezen naar het prijskaartje. "Als je voor een paar euro zo'n explosief kan krijgen, is het een gemakkelijk middel om in te zetten, ook bij jeugdgroepen die tegenover elkaar staan", zegt Schouten.

Ze maakt zich al langer zorgen over de jeugdige betrokkenheid. "Ik zou ook tegen ouders willen zeggen: kijk eens onder het bed van je kind. Het is echt zo dat kinderen explosieven onder hun bed op hun slaapkamer bewaren."

Ruim twee weken woedt in het Midden-Oosten nu weer een luchtoorlog tussen Iran en de VS. Dagelijks zijn er raket- en droneaanvallen, maar wat is bekend over getroffen doelwitten? "Iran lijkt een duidelijkere strategie te hebben dan de VS", zegt oud-luchtmachtcommandant Patrick Bolder.

Bij de Iraanse aanvallen valt onder meer op dat Jordanië vaak is bestookt. Net als de andere onder vuur genomen landen huisvest het koninkrijk militairen en materieel van het Amerikaanse leger.

Luchtmachtbasis Muwaffaq Salti in het noorden van Jordanië werd eind vorige week in 48 uur tijd tweemaal getroffen. Op satellietbeelden is te zien dat ten minste één hangar op het vliegveld is verwoest. Een hangar ernaast is beschadigd. De NOS heeft de locatie van deze satellietbeelden gecontroleerd:

Zeker twee Amerikaanse militairen werden bij de aanval gedood, heeft het leger bevestigd. Waarschijnlijk is ook een vermiste militair omgekomen; er zijn stoffelijke resten gevonden die worden onderzocht.

Tientallen militairen raakten bij de raketaanvallen op Jordanië gewond en helikopters raakten beschadigd. Dat meldde The New York Times onlangs op basis van anonieme functionarissen. Het Pentagon zou deze informatie om strategische redenen hebben achtergehouden.

Wendbare raketten

De VS lijkt militair materieel te hebben verplaatst van de Golfregio naar Jordanië, dat verder van Iran weg ligt. Iran zet extra snelle en manoeuvreerbare raketten in om langs de luchtafweer te kunnen komen, zeggen legerbronnen tegen krant The Wall Street Journal (WSJ).

Het is zorgelijk voor de VS dat Iran op grote afstand dit soort gevoelige militaire doelwitten raakt, zegt Bolder. "Het lijkt een combinatie van innovatie door Iran en buitenlandse hulp. Om zoiets te raken heb je namelijk goede inlichtingen nodig." Iran krijgt mogelijk hulp van Rusland of China, schrijft WSJ.

Satellietfoto's tonen ook dat in Koeweit brand was in de haven van Al-Ahmadi. De Iraanse Revolutionaire Garde (IRG) beweert dat de Amerikaanse marine deze pier gebruikte, maar die bewering is niet onafhankelijk gecontroleerd.

Onder meer een ontziltingsinstallatie, waar van zeewater drinkwater wordt gemaakt, is volgens de Koeweitse autoriteiten getroffen door Iran. Kolonel buiten dienst Peter Wijninga benadrukt dat er vooral veel onduidelijk blijft over dit soort aanvallen. "Of het een misser was door Iran en er een Amerikaanse basis in de buurt ligt, dat vertelt het verhaal niet." Alles bij elkaar is er vooral nog veel onduidelijk over wat er allemaal is getroffen.

Correspondent Midden-Oosten Daisy Mohr:

"Wat er precies geraakt wordt en wat vervolgens de exacte schade is, is vaak heel lastig te verifiëren. Dat heeft alles te maken met de locaties waar dit alles zich afspeelt. Het gaat om plekken die zorgvuldig zijn afgeschermd van de buitenwereld in landen die daarover maar weinig los willen laten. Het ligt allemaal extreem gevoelig.

Je merkt dat burgers in deze landen er ook niet makkelijk over praten. Iedereen weet maar al te goed dat je over dit soort onderwerpen maar beter je mond kan houden, omdat je anders in grote problemen kan komen. Journalisten of organisaties zijn ook niet welkom om een kijkje te komen nemen. Bovendien komt het nieuws over een aanval niet of soms pas veel later naar buiten, met hier en daar een officiële verklaring. Lokale media kunnen lang niet overal vrij over rapporteren.

Dit alles moeten we niet onderschatten in onze poging een volledig beeld te krijgen. Er is veel wat we niet met zekerheid weten en de propagandamachines draaien aan alle kanten overuren; imagoschade is in veel van deze landen ook een zorg."

De recente escalatie van geweld begon op 6 juli met Iraanse aanvallen op commerciële schepen in de Straat van Hormuz. Sindsdien zijn er volgens VN-cijfers zeker twaalf schepen beschadigd geraakt.

Iran heeft de verantwoordelijkheid voor zeker negen aanvallen opgeëist, waarbij zestien opvarenden gewond raakten en een burgerdode viel. De vlam sloeg in de pan door tegenstrijdige opvattingen van de afspraken die Washington en Teheran hadden gemaakt over scheepvaart in de zeestraat.

Het beschieten van schepen heeft geleid tot Amerikaanse bombardementen op honderden locaties in Iran. Met name kustplaatsen waar de IRG leger- en marinebases heeft zijn onder vuur genomen. Ook werden raketlanceerinstallaties verder landinwaarts aangevallen.

Maar net als Iran heeft de VS naast militaire doelen ook civiele infrastructuur getroffen. Zo zijn rondom havenstad Bandar Abbas tunnels, bruggen en telecominstallaties gebombardeerd.

"Het is bij militaire campagnes heel normaal om bruggen van de vijand aan te vallen, om te voorkomen dat ze snel troepen kunnen verplaatsen of bevoorraden", legt Wijninga uit. Dat beaamt Bolder, maar hij erkent ook dat het gevoelig ligt. "Het is altijd een discussie of dit burgerdoelen zijn of niet, want ook het leger maakt er gebruik van. Feit is wel dat de burgerbevolking er eveneens last van heeft."

Zeker twintig burgers zijn gedood bij de Amerikaanse aanvallen, meldt mensenrechtenorganisatie Hrana, die in de VS is gevestigd. Tientallen vissersboten en verschillende spoorwegen en voedselwarenhuizen zouden zijn verwoest of beschadigd zijn geraakt. Duizenden mensen zitten zonder water doordat een ontziltingsinstallatie werd geraakt, stellen de Iraanse autoriteiten.

Het Iraanse regime zegt dat er in totaal zeker vijftig doden zijn gevallen en dat ruim 500 mensen gewond zijn geraakt. In deze cijfers is geen onderscheid gemaakt tussen burgers of militairen.

Aan tafel dwingen

Defensieanalist Bolder vraagt zich af of de VS, behalve het verzwakken van Irans leger, wel een strategie heeft. Het brede pallet aan getroffen doelen doet hem denken van niet. "Als je geen helder einddoel hebt, hoe wil je het dan bereiken? Deze aanvallen lijken er vooral op gericht om Iran weer aan de onderhandelingstafel te dwingen."

Dat laatste vermoedt ook Wijninga. "Trump heeft de aanvallen op de tankers mogelijk gezien als welkome reden om het bestand op te heffen. Na de internationale kritiek dat de afspraken neerkwamen op Amerikaanse capitulatie kan hij nu proberen te streven naar een situatie waar de VS meer als overwinnaar uit de bus komt. Maar uiteindelijk weten we nog niet goed wat de bedoeling van het nieuwe luchtoffensief is."

Ondertussen wil Iran volgens Bolder "de Amerikanen het leven zo zuur mogelijk maken in het Midden-Oosten, door bases aan te vallen en de landen die de aanwezigheid van het leger van de VS faciliteren. Dat er extra slachtoffers in Iran vallen zal het regime niet zo veel interesseren."

De politie heeft vannacht een 18-jarige man uit Rotterdam aangehouden voor een dodelijk schietincident in Nijmegen. Net buiten het gebied waar de Vierdaagsefeesten waren, werd gisteravond rond 22.00 uur een andere 18-jarige man uit Rotterdam neergeschoten. Hij overleed in het ziekenhuis.

De aangehouden man wordt verdacht van betrokkenheid, meldt de politie. Zijn rol wordt onderzocht.

Vanwege de Nijmeegse Vierdaagse en de Vierdaagsefeesten was het op het moment van de schietpartij druk in de stad. De politie zei niet direct een link te zien tussen de schietpartij en het evenement, maar kan dat ook niet uitsluiten.

Geen gevolgen voor feesten

Burgemeester Bruls van Nijmegen noemt het zorgelijk en tragisch dat er iemand is overleden dicht bij het centrum. "Mijn medeleven gaat uit naar de nabestaanden", zegt hij. Ook meldt hij dat het incident geen gevolgen heeft voor de Marsen en Vierdaagsefeesten.

De schietpartij was op de Graafseweg. De omgeving is nog steeds afgezet voor forensisch onderzoek.

De politie bekijkt onder meer of er meer betrokkenen zijn en is ook nog steeds op zoek naar getuigen. Mensen die iets gezien hebben wordt gevraagd om zich te melden.

Goedemorgen! Vandaag wordt een politiebureau geopend in het huis waar Adolf Hitler werd geboren in Oostenrijk. En lopers zijn begonnen aan de tweede dag van de Nijmeegse Vierdaagse.

Eerst het weer: vandaag is het overwegend bewolkt en af en toe valt er een bui. Bij een matige tot vrij krachtige noordwestenwind wordt het 19 tot 22 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

In Nijmegen is een jonge man doodgeschoten tijdens de Vierdaagsefeesten. Het gebeurde rond 22.00 uur gisteravond, net buiten het festivalgebied. De man werd nog naar het ziekenhuis gebracht, maar daar overleed hij.

Er is nog geen verdachte opgepakt. De politie roept getuigen op zich te melden. Er was op dat moment veel publiek in het centrum van Nijmegen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Studenten van de TU Eindhoven hebben een zonne-ambulance ontwikkeld voor landen waar medische hulp niet vanzelfsprekend is. Het is zover bekend is het de eerste ambulance die op zonnestroom rijdt. Onze verslaggever reed een klein stukje mee en kreeg van alles te zien.

Fijne dag!

Na jaren van alarmerende berichten over het Braziliaanse Amazoneregenwoud is er nu een beetje goed nieuws. Sinds het begin van de metingen, in 1985, brandde er nog nooit zo weinig bos af.

Volgens MapBiomas, dat de ontbossing monitort, ging het in 2025 om een gebied van zo'n 3,1 miljoen hectare. Dat is een sterke daling met 2024, toen er nog 15,8 miljoen hectare Amazoneregenwoud in vlammen op ging.

In 2024 werd het Amazonegebied getroffen door de ergste bosbranden in meer dan twintig jaar. Volgens de BBC is de daling in het jaar erna te verklaren door La Niña, de tegenhanger van El Niño die nu voor hoge temperaturen zorgt in grote delen van de wereld.

Wat is El Niño?

El Niño is een weerfenomeen dat om de twee tot zeven jaar ontstaat. Het water in de Stille Oceaan warmt dan op en verstoort de gebruikelijke wind- en zeestromingen. Dat brengt wereldwijd gemiddeld een hogere temperatuur met zich mee en kan in meerdere regio's leiden tot extreem weer, zoals droogte of juist veel regenval.

De risico's op die extremen nemen al toe door klimaatverandering, en El Niño komt daar nog eens bovenop.

Het weerfenomeen wordt afgewisseld door La Niña, die juist een afkoelende werking heeft. De laatste La Niña liep afgelopen voorjaar ten einde, gevolgd door een vrij snelle omslag naar El Niño. De vorige El Niño bracht in 2023 allerlei weerrecords met zich mee. Geen El Niño is hetzelfde, maar in de regel neemt het risico op extremen toe bij een zwaardere El Niño.

Een van de onderzoekers van MapBiomas zegt dat Brazilië steeds beter voorbereid is op bosbranden. Zo is er steeds meer zicht op waar branden terugkeren en welke gebieden meer risico lopen. Daardoor kunnen er eerder preventieve maatregelen genomen worden.

Het tegengaan van de branden in het regenwoud is een speerpunt van president Lula. Bij zijn aantreden, op 1 januari 2023, benadrukte hij dat het doel was om de ontbossing in het Amazonegebied "volledig te stoppen".

De branden komen voor een deel doordat ze door mensen zijn aangestoken. Zo zijn er boeren die gebieden platbranden om ze geschikt te maken voor landbouw. Lula kondigde vlak na zijn aantreden aan dat het regenwoud met behulp van satellieten strenger zou worden gemonitord.

Toch is er ook kritiek op zijn beleid; milieuactivisten zijn boos vanwege de goedkeuring die Lula gaf voor olieboringen aan de monding van de Amazonerivier.

De man die eerder deze maand aan de dood ontsnapte nadat hij bijna door een kapot raam in een vliegtuig naar buiten werd gezogen, is uit het ziekenhuis. Ljubisa Karovic heeft verwondingen over zijn lichaam: "Ik heb geluk gehad."

De Serviër doet zijn verhaal bij de Britse krant The Guardian. Hij zegt dat hij zich niet veel van het incident kan herinneren, behalve "de explosie": "Mijn hoofd en nek doen nog steeds pijn, maar ik leef nog."

Eerder deze maand ging het bijna gruwelijk mis op een Ryanair-vlucht van het Griekse Thessaloniki naar het Duitse Memmingen. Vlak na het opstijgen was er volgens passagiers een knal, veroorzaakt doordat een raam brak. Karovic werd volgens getuigen tot zijn schouders naar buiten gezogen.

Medepassagiers konden hem naar binnen trekken. Volgens zijn vrouw, Svetlana Grkovic, kwam het cabinepersoneel niet in actie. Wel prijst ze het optreden van een vermoedelijk Albanese medepassagier. "Hij deed alles wat hij kon om hem terug te trekken. Daarna probeerde hij het raam te blokkeren met een tas. Die werd eruit gezogen, maar met een koffer lukte het. We zijn hem eeuwig dankbaar."

Karovic zegt dat zijn gezicht er door de druk en de luchtstroom opgezwollen en misvormd uitzag toen hij weer het vliegtuig in getrokken werd. "Misschien heeft de gordel mijn leven gered. Maar misschien is het het lot. Ik dank God iedere dag."

Karovic moet de komende zes weken een brace om zijn nek dragen. Daarna wordt bepaald of er een operatie nodig is. Verder heeft hij brandwonden en kneuzingen op zijn rechterarm, die doorlopen tot aan zijn oksel en borst.

'Keek de dood in de ogen'

Volgens de advocaat van Karovic is het een wonder dat hij het overleefd heeft. "Zijn hoofd en rechterarm hingen uit een vliegtuig op een snelheid van 600 kilometer per uur. Hij keek de dood in de ogen, maar kwam terug."

Ook de advocaat stelt na gesprekken met ooggetuigen dat het personeel aan boord niet in actie kwam. "Iedereen was het erover eens dat het personeel in shock leek te verkeren. Ze waren bang dat het vliegtuig zou crashen."

Het is niet duidelijk of er ook daadwerkelijk een aanklacht komt tegen Ryanair. De vliegtuigmaatschappij zegt dat er volgens protocol is gehandeld. Bij een plotselinge drukverlaging of snelle daling zijn passagiers en cabinepersoneel verplicht hun gordels om te doen en hun zuurstofmaskers op te zetten. Toen het vliegtuig weer op veilige hoogte vloog, hebben ze geholpen om de man naar een andere plek te verplaatsen, stelt Ryanair.

De Amerikaanse onderzoeksraad NTSB gaat onderzoek doen naar het incident. Ook een Europees luchtvaartagentschap doet al onderzoek.

Slapeloze nachten

Karovic kan het allemaal nog navertellen, al heeft hij er slapeloze nachten van. "Het lawaai van de explosie. Dat lawaai is er iedere keer als ik probeer te slapen." Hij zegt dat hij gecompenseerd wil worden door Ryanair. Vooralsnog ontving hij alleen mails over het omboeken van zijn vlucht.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de reisadviezen voor een aantal landen in het Midden-Oosten aangescherpt. Volgens het ministerie is de situatie er verslechterd.

Voor Qatar, Jordanië, Saudi-Arabië, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten geldt nu een oranje reisadvies. Dat betekent dat vakanties naar die landen worden afgeraden en dat geadviseerd wordt alleen naar die landen te reizen als dat noodzakelijk is. De oranje code betekent ook dat Nederlandse ambassades bij problemen minder goed kunnen helpen.

Het reisadvies voor Bahrein is zelfs rood. "Wat uw situatie ook is: reis er niet heen. Het is er te gevaarlijk", zegt het ministerie.

Vier kleurcodes

Het ministerie van Buitenlandse Zaken hanteert vier kleurcodes bij reisadviezen:

Aanleiding voor de aanscherping van de reisadviezen is volgens het ministerie de opgelaaide oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran. Iran voert als reactie op Amerikaanse aanvallen weer aanvallen uit op bondgenoten van de VS in het Midden-Oosten.

In Nijmegen is tijdens de Vierdaagsefeesten iemand doodgeschoten. Dat gebeurde gisteravond iets na 22.00 uur. Het slachtoffer overleed niet veel later in het ziekenhuis.

Volgens de politie is het slachtoffer een jonge man. Hij werd neergeschoten aan de Graafseweg, net buiten het festivalgebied. Er was op dat moment veel publiek in de stad.

Op de melding kwamen ambulances en een traumahelikopter af. Het is nog niet duidelijk wat de toedracht is van het incident.

De politie heeft de plek waar het gebeurde afgezet voor onderzoek. Een dader is nog niet aangehouden. De politie roept getuigen op zich te melden.

Gordijnen, keukenkastjes, waterkokers, en ook afwasborstels. Allemaal bevatten ze materialen afkomstig van het kilometers grote industriecomplex Chemelot, in Geleen.

Op Chemelot is te merken dat de chemische industrie al geruime tijd in moeilijkheden verkeert. De afgelopen jaren vielen er geregeld klappen. Afgelopen vrijdag kondigde de Europese Commissie aan dat de industrie meer tijd krijgt om te verduurzamen, maar of dat de redding wordt voor de chemische industrie moet nog blijken.

"Mensen die langs Chemelot rijden zien pijpen en buizen, maar realiseren zich niet dat de fiets, helm en de fietskleding er allemaal niet zouden zijn zonder dit industriepark", zegt de directeur van het chemische industriepark, Koos van Haasteren.

Domino-effect

Zijn boodschap is simpel: we zijn onmisbaar. Maar tegelijkertijd verkeert het complex van pijpen en koeltorens in Limburg in zwaar weer. Het Saudische Sabic en het Egyptische OCI moesten fabrieken verkopen en chemiebedrijf Fibrant sloot drie van de zeven fabrieken op het terrein, omdat het niet meer kon concurreren met productie vanuit Azië.

"Bedrijven zijn als een soort schakels met elkaar verbonden", zegt de decaan van de faculteit scheikunde aan de TU Eindhoven, Mark Boneschanscher. "Als er een omvalt krijg je een soort domino-effect waartegen je moeilijk kunt ingaan."

Een van de problemen waar de chemische industrie mee kampt, is de hoge gasprijs. De industrie gebruikt gas als brandstof en voor de productie van bijvoorbeeld kunstmest. Decennialang was gas een goedkope vorm van energie. Maar dat is inmiddels veranderd, door tal van oorzaken.

Gevolg: de prijs van gas is sinds 2020 meer dan vertienvoudigd, en piekte gedurende de energiecrisis van 2022. Daarom wil de sector over naar duurzamere energiebronnen, maar de hoge energieprijs in Nederland blijft een doorn in het oog.

"Wij willen in de toekomst meer elektriciteit gebruiken en minder gas, maar dat lukt niet met een overbelast stroomnet", zegt Van Haasteren. Hij maakt duidelijk dat ze al hard op weg zijn om verder te verduurzamen, maar dan moet dat wel mogelijk zijn.

Van Haasteren weet nog niet of het versoepelen van de Europese uitstootregels via het ETS-systeem op dat gebied veel gaat helpen. Wetenschapper Boneschanscher denkt wel dat er een effect zal zijn. "Het systeem zorgt er juist ook voor dat bedrijven blijven verduurzamen."

China

Tegelijk blijft de concurrentie uit Aziatische landen groot. Daar is de afgelopen jaren veel chemische industrie bijgebouwd, met volgens een volgens Van Haasteren "disproportionele" stijging van de uitstoot tot gevolg. Dat roept de vraag op wat er prioriteit heeft, zegt hij. "Willen we dat deze producten in Europa worden gemaakt op een duurzame wijze, of laten we het over aan een ander continent waarvan we niet weten hoe ze er worden gemaakt?"

Directeur van Natuur en Milieu Marjolein Demmers weet dat wel. "Natuurlijk willen we dat. Maar het is gek om dan de ambities omlaag te schroeven. We zitten in een klimaatcrisis. Ze staan in China ook niet stil op het gebied van verduurzaming. Maar juist daarom is het zo belangrijk hier te investeren."

Defensie

Het is ook vooral een politieke keuze of we de chemische industrie in Nederland overeind moeten houden, zegt Boneschanscher. "Als je het over onze strategische autonomie hebt is de keuze wat mij betreft eenvoudig. Dan moeten we zeggen: dit moet hier blijven", aldus Boneschanscher. Hij wijst onder meer onder meer op het belang dat defensie heeft bij de vezels die op Chemelot worden gemaakt voor kogelwerende vesten.

En dan is de werkgelegenheid voor Chemelot nog niet meegenomen, 8500 mensen werken er en dan zijn er nog honderden studenten verbonden aan de onderzoekscampus in Geleen.

Gezondheidseffecten

Alle argumenten vóór het behoud van de industrie nemen niet weg dat er ook kritiek is op het Limburgse chemiecomplex. Over de uitstoot van chemische stoffen maken omwonenden zich zorgen, wat aanleiding voor het RIVM is om de gezondheidseffecten te verkennen.

In februari schreef regionale krant De Limburger dat het risico op kanker voor omwonenden groter is dan eerst werd gedacht. Zowel Chemelot als de provincie Limburg benadrukt dat de uitstoot, ook op basis van metingen, binnen de wettelijke normen valt.