NOS Nieuws - Algemeen

Voor Tielenaren met een hang naar traditie moet het even wennen zijn: dit jaar reden er geen praalwagens vol fruit door Tiel voor het jaarlijkse fruitcorso. De kunstwerken van fruit staan voor het eerst stil. Bezoekers mogen er zelf langs wandelen om ze te bekijken.

Het jaarlijkse fruitcorso in de Gelderse plaats heeft na zo'n 70 jaar plaats gemaakt voor een fruitfestival. "Dat we geen rijdend corso hebben, missen de Tielenaren heel erg", zegt een bezoekster van het festival. "Rijdend is toch mooier dan stilstaand", zegt een ander.

Op de kaart

Die reacties zijn niet gek. Het fruitcorso reed immers al sinds 1961 in september door Tiel. Het corso diende in de beginjaren als een lokale oogstviering. De praalwagens die waren versierd met groente en fruit uit de regio dienden een doel: Tiel op de kaart zetten.

Maar deze opzet werd te duur en te ingewikkeld, voornamelijk door sterk gestegen kosten voor veiligheid. De organisatie zou hekken moeten plaatsen en verkeersregelaars inzetten. Ook waren er niet genoeg vrijwilligers te vinden. Uiteindelijk betekent niet rijden maar stilstaan een kostenbesparing van 200.000 euro.

"De kosten liepen heel snel op, waardoor het uiteindelijk niet meer financieel verantwoord was", zegt bestuurslid Dennis Voorendt. Toch is hij tevreden met de nieuwe opzet. "We hebben gisteren een hele drukbezochte dag gehad. Vanaf het begin is het hier gewoon een gezellige drukte geweest."

Meer theater

Gisteravond was ook de zogenoemde By Night-versie van het festival. "Dat is weer een hele andere beleving met allemaal lichtjes", zegt Voorendt. "Dat geeft het iets heel feeërieks."

Beelden van gisteravond:

Ook zijn er nog andere voordelen, ziet corsobouwer Jochem Schoots. "Nu kun je echt een voorstelling laten zien bij een fruitkunstwerk, veel meer theater. Je kunt mensen meenemen in het verhaal."

Morgen is de laatste dag van het festival in de nieuwe opzet.

Bij de deelstaatverkiezingen in Mecklenburg-Voor-Pommeren lijkt Alternative für Deutschland (AfD) met 37 procent de grootste partij geworden, blijkt uit een om 18.00 uur gedeelde exitpoll van omroep ARD. De radicaal-rechtse partij blijft de sociaaldemocraten (35,5 procent) net voor.

De CDU van bondskanselier Merz heeft in de deelstaat het slechtste resultaat ooit behaald en het is de vraag of de partij de kiesdrempel heeft gehaald. Omroep ARD peilt de CDU op 5,5 procent, omroep ZDF op 5 procent, precies op de kiesdrempel.

In de Duitse deelstaat Berlijn is Die Linke met 24,5 procent van de stemmen voor het eerst het grootst geworden, aldus de exitpolls. De partij was daar in een nek-aan-nekrace verwikkeld met de CDU (20 procent), de partij van Merz die nu nog de burgemeester van Berlijn levert.

Linkse meerderheid

Ondanks de AfD-zege in Mecklenburg-Voor-Pommeren ligt het niet meteen voor de hand dat de partij de deelstaat ook daadwerkelijk gaat besturen. Zowel in Berlijn als in Mecklenburg-Voor-Pommeren is er een meerderheid voor de SPD, Die Linke en de Groenen.

Correspondent Duitsland Chiem Balduk:

"Deze exitpolls zijn een zeer bittere pil voor Merz. Door de discussie over zijn positie van de afgelopen dagen was een stem op de CDU nadrukkelijk ook een stem vóór Merz. Dat heeft de partij uiteindelijk juist stemmen gekost. Zelfs onder de eigen aanhangers is de onvrede over de bondskanselier groot.

De winst van de AfD in Mecklenburg-Voor-Pommeren en Die Linke in Berlijn laat zien dat de traditionele volkspartijen hun machtsbasis verliezen. Tot voor kort leverden de CDU/CSU en SPD standaard iedere deelstaatpremier, maar die tijd is voorbij. Dat heeft ook invloed op de regeerbaarheid in landelijke politiek, omdat de deelstaten via de Bondsraad over wetgeving meebeslissen."

Door de voorlopige uitslagen in beide deelstaten is de positie van Merz als bondskanselier nog hachelijker geworden. Er is in het land veel onvrede over de economie en de hoge prijzen. In een toespraak meteen na de exitpolls gaf Merz desondanks te kennen aan te willen blijven.

Hij noemde de verkiezingsuitslag van vandaag "ein Desaster" (een ramp) voor zijn partij. Merz zegt dat Duitsland voor enorme uitdagingen staat en dat hij die op zich wil nemen. "Ik neem deze verantwoordelijkheid op me, want ik wil ons land vooruit helpen."

Merz ging meteen na de exitpolls in op de verkiezingsuitslag en de situatie in het land:

Volgens Merz moeten de hervormingen vanwege de economische en politieke problemen in het land doorgevoerd worden, ook als "gif tegen autoritaire tendensen in de wereld".

Nieuwe klap

De nederlaag is voor CDU een nieuwe klap na het grote verlies bij de deelstaatverkiezing in Saksen-Anhalt. Twee weken geleden werd Alternative für Deutschland daar de grootste. Het was de beste uitslag ooit voor de AfD, die in de Oost-Duitse deelstaat door de veiligheidsdienst als extreemrechts is bestempeld.

Merz zei ook na die verkiezingsuitslag, begin deze maand, niet aan aftreden te denken. "Opgeven is voor mij geen optie", zei hij in antwoord op vragen over zijn toekomst als bondskanselier.

Correspondent Duitsland Chiem Balduk:

"Merz wil niet wijken, dat werd vanavond wel duidelijk uit zijn toespraak. Nu is het de vraag of de partij hem dat ook gunt. Merz wacht daarom nog een pittige week, waarbij hij het vertrouwen van zowel de partijtop als de fractie in de Bondsdag moet herwinnen. De neerwaartse trend van de CDU brengt ook hun toekomst in gevaar en dat leidt ongetwijfeld tot onrust.

CDU lijkt geen antwoord te hebben op de opkomst van de AfD. Het volledig blokkeren van samenwerking werkte niet, maar het overnemen van partijstandpunten ook niet. In ieder geval lijkt de persoon van Merz niet het antwoord te zijn. Verkiezing na verkiezing lopen uit op een nederlaag en verdere groei van de AfD. Mede daarom zal deze uitslag de druk op hem verhogen om plaats te maken voor een meer populaire bondskanselier."

Vandaag waren de laatste Duitse deelstaatverkiezingen van het jaar. In de deelstaat Berlijn konden ongeveer 2,5 miljoen stemgerechtigden naar het stemlokaal en in Mecklenburg-Voor-Pommeren zo'n 1,3 miljoen mensen.

In beide deelstaten mochten mensen van 16 jaar en ouder stemmen. De stembureaus sloten om 18.00 uur waarna de Duitse publieke omroep meteen met een exitpoll kwam.

Wat doet een deelstaat?

De zestien deelstaten (Bundesländer) van Duitsland hebben veel bevoegdheden. Anders dan een Nederlandse provincie gaat een Duitse deelstaat onder meer over het onderwijs, de politiewetgeving en een deel van de belastingen. Een deelstaat heeft een eigen grondwet, regering en veiligheidsdienst.

Ook over zaken die federaal worden besloten, zoals asiel en buitenlands beleid, praten de deelstaatregeringen mee. Zij nemen plaats in de Bondsraad, dat enigszins vergelijkbaar is met de Eerste Kamer in Nederland. De Bondsraad beoordeelt wetgeving van de Bondsdag (vergelijkbaar met de Tweede Kamer) en kan wetsvoorstellen indienen.

Een man in België heeft een jaar celstraf opgelegd gekregen omdat hij zijn levenslange rijverbod heeft genegeerd. De man liep tegen de lamp nadat hij naar een onherkenbare politiewagen had getoeterd, schrijven Belgische media.

De man uit Sint-Niklaas, ten zuidwesten van Antwerpen, stond bij een stoplicht achter de politieauto. Hij toeterde en gebaarde wild naar de wagen omdat die volgens hem niet snel genoeg optrok.

Agenten in de onherkenbare politieauto waren volgens Belgische media op dat moment bezig met een controle en hebben de auto aan de kant gezet.

Hardleers

De agenten kwamen erachter dat de man niet alleen een levenslang rijverbod had, hij was ook een straat van een verboden kant ingereden.

De man had volgens Belgische media al een behoorlijk strafblad, met onder meer verschillende verkeersovertredingen. Zo negeerde hij eerder ook al zijn rijverbod.

'Bijzonder idioot'

De advocaat van de man erkende dat het "bijzonder idioot" was wat hij deed. De raadsman vroeg volgens Belgische media om een voorwaardelijke straf gekoppeld aan het volgen van een verkeerscursus.

De man zou niet hebben geweten dat hij een rijverbod had. Hij zou zijn auto gebruikt hebben om boodschappen te doen en voor zijn kinderen. De rechter ging daar niet in mee omdat de "feiten veel te ernstig" daarvoor zijn.

Behalve een celstraf kreeg de man ook een geldboete van 6400 euro en een nieuw rijverbod opgelegd. De rechter heeft hem opnieuw lichamelijk ongeschikt verklaard om een auto te besturen.

Normaal zijn het vooral bootjes die de doorgang naar de jachthaven van het Canadese Halifax weten te vinden, maar deze week lukte het ook een reuzenhaai om de baai van de Atlantische kuststad binnen te komen. Dat schrijft de Canadese nieuwszender CBC.

"Ik heb nog nooit zoiets gezien", zegt omwonende John Calder tegen CBC. Op zijn weg terug van werk zag hij een grote groep mensen langs de wal van het Bedford Basin staan. "Ik stapte uit mijn auto", vertelt hij, "en warempel: ik zie gewoon twee enorme haaienvinnen uit het water komen".

In de jachthaven kijken aanwezigen vol ongeloof toe:

Zijn vrouw en dochter kwamen ook kijken. "We zagen een enorme haai uit het water komen", zegt Calders partner Lisa McCloskey. "Hij kwam dicht bij ons en draaide bijna op zijn zij, waardoor we zijn hele lichaam konden zien. Het was magisch."

Ongevaarlijk

Haaienonderzoeker Neil Hammerschlag weet zeker dat het een reuzenhaai was die in de haven zwom, zegt hij tegen nieuwszender CBC. Na de walvishaai is de reuzenhaai de grootste vis ter wereld. Deze haai haai kan tot 10 meter lang worden en heeft amper tanden.

"Reuzenhaaien vormen geen gevaar voor mensen", legt Hammerschlag uit. "Ze eten klein plankton." In het Engels heten ze basking sharks, zonnebadende haaien vrij vertaald. "Omdat ze vaak tijd doorbrengen vlak bij het wateroppervlak, waardoor het lijkt alsof ze genieten van de zon."

Het is niet duidelijk waarom de haai naar de haven kwam, zegt onderzoeker Hammerschlag. "We zullen het nooit zeker weten." Het zou kunnen dat de haai onwel of gedesoriënteerd was, stelt hij. Doorgaans zwemmen reuzenhaaien in open water met veel plankton.

Komende week zullen er nog geen gesprekken plaatsvinden tussen het minderheidskabinet en de oppositie over steun voor de Prinsjesdagplannen. Dat meldt de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) desgevraagd.

Premier Jetten is van dinsdag tot en met donderdag in New York, bij de jaarvergadering van de Verenigde Naties. Volgens de RVD is het mede daarom niet gelukt om de agenda's op elkaar af te stemmen. Op z'n vroegst kan er vrijdagmiddag, na de wekelijkse ministerraad, een eerste gesprek worden ingepland. Maar dat is nog niet gebeurd, zegt de woordvoerder.

Afgelopen week, bij de Algemene Politieke Beschouwingen in de Tweede Kamer, kwam het kabinet opnieuw onder vuur van de oppositie te liggen, omdat het geen keus wilde maken over met welke partijen het tot een meerderheid wil komen: of over links met Pro, of over rechts met JA21 en de SGP.

Jetten zei toen dat hij na afloop van het debat zo snel mogelijk met een aantal oppositiepartijen wil gaan overleggen. "De uitnodigingen kunnen vanavond of morgen de deur uit", zei hij erbij.

Vooral intern contact

Enige haast is ook geboden, want de komende tijd moet het parlement de begrotingen van de verschillende ministeries behandelen, net als het Belastingplan dat gaat over de inkomsten van de Rijksoverheid.

Volgens de RVD is er dit weekend al wel veel contact geweest, maar vooral binnen de coalitie van D66, VVD en CDA. Zij hebben naar aanleiding van de Algemene Beschouwingen overlegd om tot een planning voor de komende tijd te komen, aldus de woordvoerder.

Oppositiepartij Pro bevestigt dat het kabinet wil kijken naar een afspraak in de week van 28 september. "Het is niet onze agenda die een probleem vormt om komende week verder te praten. Wij staan klaar om het gesprek aan te gaan", aldus een woordvoerder.

De politie heeft de identiteit achterhaald van de twee verdachten van de moord op de beveiliger van drugscrimineel Jan G. uit Overasselt. Dat schrijft De Telegraaf op basis van bronnen rond de politie.

De twee waren onderdeel van een groep van ruim dertig gemaskerde en gewapende mannen. Zij waren begin september naar de boerderij van G. gekomen met de opdracht hem te vermoorden. Toen de groep bij de poort van het erf aankwam, openden de twee het vuur op de 51-jarige beveiliger, die ter plekke overleed.

Belgische loods

Drie Franse verdachten zouden tegen de politie hebben gezegd dat ze zich in de nacht voor de aanval moesten verzamelen in een loods in België. De verdachten kregen daar wapens en munitie, aldus De Telegraaf, en de opdracht om iedereen op de boerderij te vermoorden, ook als er kinderen aanwezig waren.

Een deel van de groep kreeg automatische wapens. Volgens De Telegraaf ging het om de leiders van de groep. De anderen kregen lichtere wapens, zoals pistolen.

Met de verklaringen van de drie Franse verdachten zou het Openbaar Ministerie de groep als groep kunnen aanklagen voor moord of poging tot moord.

Jos L.

Onlangs werd in Duitsland Jan G. aangehouden. Hij is een bewoner van het huis, waar de groep gewapende mannen op afstevende begin september.

Jan G. wordt ervan verdacht betrokken te zijn bij een poging om bijna 4000 kilo cocaïne te importeren, schreef de politie. Die vermoedt een conflict tussen Jan G. en drugscrimineel Jos L., ook bekend als Bolle Jos. Volgens Nederlandse autoriteiten zit die laatste ondergedoken in Sierra Leone.

Acteur Paul Haenen stopt na ruim vijftig jaar als de stem van Bert uit Sesamstraat. Dat heeft hij bekendgemaakt in zijn eigen tv-programma Margreet Dolman Begrijpt 'T op RTL 4.

De aanleiding voor zijn besluit is het overlijden van Wim T. Schippers eerder dit jaar. Schippers vertolkte altijd de stem van Ernie. "Dan komt er een nieuwe Ernie, en dan denk ik: 'Dat is niet mijn Ernie'", legde Haenen uit. De 80-jarige acteur stopt ook met het inspreken van de stem van Grover, een ander personage uit Sesamstraat.

In deze video maakte Haenen zijn afscheid als Bert bekend:

Op tv worden al een aantal jaar geen nieuwe afleveringen van Sesamstraat meer uitgezonden. Wel zijn er nieuwe afleveringen op Netflix te zien. Daarvoor sprak Haenen nog steeds de stem van Bert in.

'Kans voor nieuwe generatie'

Haenen zegt een nieuwe generatie een kans te willen geven. Hij heeft naar eigen zeggen met de studio die de Nederlandse nasynchronisatie van Sesamstraat verzorgt afgesproken dat hij wordt betrokken bij de zoektocht naar een nieuwe stem.

De acteur maakte het nieuws ook bekend als zijn personage Bert. "Waar ben je nou Ernie?", sprak hij via de handpop. "Ik mis je."

Schippers overleed in juni op 83-jarige leeftijd. De kunstenaar werkte al sinds de jaren 60 ook in de televisie- en radiowereld. Hij vertolkte niet alleen de stem van Ernie, maar ook die van Kermit de Kikker en Graaf Tel.

Haenen liet na het overlijden van Schippers al in een rouwadvertentie weten dat hij Ernie miste. "Lieve Ernie, je blijft bestaan maar je zult nooit meer dezelfde zijn", schreef hij als Bert. "We hadden het fijn."

De Belgische autoriteiten hebben in de haven van Antwerpen 450 dozen gevonden met cocaïne. De drugs waren vloeibaar gemaakt en zaten verstopt in zeepflessen, meldt het Belgische Openbaar Ministerie.

De partij cocaïne werd op 24 augustus gevonden, maar de Belgische autoriteiten hebben de vondst nu pas bekendgemaakt.

De politie en douane ontdekten de lading na een tip over een verdachte container. De zeecontainer kwam uit Colombia en was op weg naar Kroatië. Bij het controleren van zeepflesjes roken douaniers volgens het OM een "zeer sterke chemische geur".

De vloeibare cocaïne was volgens de autoriteiten nauwelijks te onderscheiden van echte vloeibare zeep. "Bij lagere temperatuur treedt kristallisering op", zegt het OM. Hoe groot de uiteindelijke vondst was, moet nog worden vastgesteld.

De 24 mensen die gisteren zijn aangehouden bij de extreemrechtse demonstratie op het Malieveld in Den Haag, zijn inmiddels allemaal vrij. Het grootste deel van de verdachten mocht nog dezelfde dag gaan, laat een politiewoordvoerder weten.

De woordvoerder wil niets zeggen over de identiteit van de verdachten of het tijdstip van de vrijlatingen. Ook wil de politie niets kwijt over of de verdachten met een dagvaarding of een bekeuring naar huis zijn gestuurd, schrijft Omroep West. Wel zegt de woordvoerder dat de verdachten zich op een later moment moeten verantwoorden.

'Walgelijke beelden'

Gisteren demonstreerde de extreemrechtse organisatie Wij Zijn Het Volk. De bijeenkomst liep uit de hand toen deelnemers door de stad wilden gaan lopen, maar door de politie werden tegengehouden. Ze gooiden met vuurwerk, stokken en rookbommen.

Nadat eerst alleen de mars door de stad werd verboden vanwege het geweld, ontbond locoburgemeester De Mos korte tijd later de hele demonstratie. De mobiele eenheid (ME) van de politie zette onder meer het waterkanon in om de menigte uiteen te drijven.

Wat is rechts-extremistisch gedachtegoed?

Centraal in het gedachtegoed van rechts-extremisten staat het verlangen naar een witte etnostaat. Daarvoor willen ze miljoenen mensen op basis van hun ras, geloof, geaardheid of standpunten deporteren, schrijft de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. Dit noemen rechts-extremisten ook wel "remigratie".

Ook is de omvolkingstheorie veelgehoord, een racistische complottheorie die stelt dat de elite het witte ras wil verzwakken via massa-immigratie. Toegang tot abortus, euthanasie, lhbtiq+-rechten en zelfs feminisme worden weggezet als bedreiging en zouden de geboortecijfers en bevolkingsomvang verder reduceren.

Minister van Weel van Justitie sprak van "walgelijke beelden vanaf het Malieveld". "Hitlergroeten, antisemitische leuzen, geweld tegen de politie en vuurwerk gooien naar de ME. Belangrijk dat hier snoeihard tegen opgetreden wordt", zei hij. Ook sprak hij zijn dank uit aan alle agenten "die weer voor onze rechtsstaat staan".

Drie journalisten

Zaterdag liet de politie weten dat de verdachten onder meer vastzaten op verdenking van verboden wapenbezit en het negeren van het noodbevel. Het ging volgens de politie om steekwapens of boksbeugels. Verslaggevers van persbureau ANP zagen dat er ook minderjarigen werden aangehouden.

Vandaag werd bekend dat drie journalisten hebben aangegeven te zijn bedreigd tijdens de demonstratie. Zij hebben hiervan melding gedaan bij PersVeilig, een organisatie die zich inzet voor de veiligheid van journalisten.

Het gaat om twee journalisten die aangeven tijdens de demonstratie fysiek en verbaal te zijn bedreigd. Een van hen is van een bankje afgeduwd, de ander hebben actievoerders bewust laten struikelen. Daarnaast belandde een Spaanse fotograaf na een duw van de ME in het water.

Het Openbaar Ministerie gaat een 74-jarige man uit Noord-Holland vervolgen voor het maken van deepfakeporno van tientallen bekende Nederlandse vrouwen. Dat bevestigt een woordvoerder van het OM na berichtgeving in het AD.

De man kwam vorig jaar in beeld bij het OM. Na ruim een jaar onderzoek heeft justitie besloten hem voor de rechter te brengen. Hij is op de hoogte van het besluit, zegt het OM tegen de krant.

Het maken en verspreiden van seksuele deepfakes is strafbaar. De man riskeert een celstraf van maximaal twee jaar.

Meerdere aangiftes

De zaak kwam in maart 2024 aan het licht. Vrouwelijke politici, olympische sporters, presentatrices en leden van het Koninklijk Huis doken op in gemanipuleerde pornovideo's. De video's stonden op een online platform met maandelijks 13 miljoen bezoekers. Inmiddels is de website niet meer online.

Tientallen vrouwen deden aangifte. Een aantal van hen trad zelf naar buiten. Zo zei presentatrice en oud-hockeyster Hélène Hendriks in de talkshow VI dat ze bezig was met een aangifte. BBB-leider Caroline van der Plas vertelde bij Humberto dat de video voelde als "digitale verkrachting".

SBS-presentatrice Sylvana IJsselmuiden ging aangifte doen "omdat het morgen ook bij jonge meisjes van 16 kan gebeuren", zei ze in het AD. Ook Olcay Gulsen deed aangifte "om nieuwe, jonge slachtoffers te voorkomen".

Oprichter website niet vervolgd

De website waar de video's op stonden, werd opgericht en gerund door een Canadees uit Toronto. Hij verwijderde eerder al beelden op verzoek van het OM en blokkeerde de website voor Nederlandse IP-adressen. Na de aangiftes ging de website helemaal uit de lucht.

De Canadees wordt niet vervolgd. Wat hij deed, was in Canada niet strafbaar. En het Nederlandse Openbaar Ministerie gaat niet proberen om hem naar Nederland te halen. Dat zou te veel politiecapaciteit vergen, laat het OM weten aan het AD.

Duizenden werknemers en omwonenden van staalfabriek Tata in IJmuiden moeten waarschijnlijk langer wachten op duidelijkheid over de toekomst van het bedrijf. Tata onderhandelt met het kabinet over 2 miljard euro overheidssteun voor de verduurzaming van de staalfabriek.

De afspraken hierover moeten uiterlijk 30 september definitief gemaakt worden. Een rondgang langs mensen die bekend zijn met de onderhandelingen leert dat de kans dat dit binnen tien dagen lukt uiterst klein is. Strafrechtelijk onderzoek naar Tata en de dreiging van het intrekken van vergunningen voor fabrieksonderdelen bemoeilijken de onderhandelingen.

Formeel wordt de intentieverklaring, waarin eerder afspraken zijn gemaakt over de verduurzaming, na 30 september beëindigd. Dat betekent dat zowel Tata als het kabinet niet meer gebonden is aan de gemaakte afspraken. Maar als beide partijen besluiten dat de onderhandelingen voortgezet moeten worden, kunnen ze daar een regeling voor treffen.

De hoogovens in IJmuiden zijn de grootste uitstoter van broeikasgassen van Nederland, met jaarlijks 11,2 megaton CO2. Het verduurzamingsplan moet de uitstoot met zo'n 40 procent verlagen. Tata wil de helft van de hoogovens sluiten en vervangen door een proces dat op gas en waterstof kan draaien.

Daarnaast wil het staalbedrijf meer schroot recyclen in een elektrische oven. Het gebruik van gas en gedeeltelijke voortzetting van het gebruik van kolen betekent dat de fabriek nog jarenlang CO2 blijft uitstoten. Daarom wil het bedrijf ook CO2 afvangen en opslaan.

Er werken zo'n 9000 mensen bij Tata in IJmuiden, naar schatting zijn er nog eens zo'n 20.000 arbeidsplaatsen bij toeleveringsbedrijven afhankelijk van de staalfabriek. Daarmee is Tata de grootste werkgever in de regio IJmond. De overheid wil met de 2 miljard subsidie niet alleen de CO2-uitstoot verminderen maar ook een belangrijke basisindustrie voor Nederland behouden.

Omdat de rechten om CO2 te mogen uitstoten in de komende jaren steeds duurder worden, is staalproductie met kolen naar verwachting op termijn niet meer rendabel.

Tata Steel IJmuiden bevindt zich op dit moment op alle fronten in zwaar weer. Het Openbaar Ministerie verdenkt het bedrijf van het opzettelijk uitstoten van schadelijke stoffen, met gevaar voor de gezondheid van omwonenden. Het OM doet daarom strafrechtelijk onderzoek naar Tata en bekijkt de rol van leidinggevenden.

Daarnaast wil de omgevingsdienst van de provincie Noord-Holland de vergunning intrekken van belangrijke onderdelen. Het gaat om de cokesgasfabrieken die structureel meer gevaarlijke stoffen uitstoten dan is toegestaan.

Ook heeft de overheid vanwege milieurisico's het gebruik van staalslakken, een restproduct van de staalproductie, aan banden gelegd. Omdat het hierdoor lastig wordt om deze staalslakken te verkopen voor bijvoorbeeld wegenbouw, dreigt Tata met een grote berg onverkoopbaar afval te blijven zitten.

De verantwoordelijkheden van het kabinet, de omgevingsdienst en het Openbaar Ministerie zijn in Nederland strikt gescheiden. Toch leidt de gang van zaken tot gefronste wenkbrauwen bij de hoogste bazen op het hoofdkantoor van Tata in India.

De verduurzamingsplannen van Tata zijn de afgelopen jaren regelmatig aangepast maar de dilemma's blijven hetzelfde, zoals NOS op 3 die eerder schetste in deze video.

Voor de overheid is het lastig om miljardensteun te verlenen aan een bedrijf dat onderwerp is van strafrechtelijk onderzoek. Zowel het kabinet als een meerderheid in de Tweede Kamer is in principe voorstander van financiële steun voor de productie van 'groen staal' in Nederland. Voorwaarde is wel dat overtreding van de milieuregels in IJmuiden stopt.

Daarnaast moet het bedrijf financieel gezond zijn. Dit om te voorkomen dat over een aantal jaren de miljarden euro's overheidssubsidie in een bodemloze put verdwijnen. Het afgelopen jaar leed Tata ruim 200 miljoen euro verlies.

Critici zijn van mening dat groen staal in Europa beter in Scandinavië of Spanje gemaakt kan worden. Daar is goedkope duurzame elektriciteit uit waterkracht of zonne-energie beschikbaar om groene waterstof mee te maken.

Tata en het kabinet zouden het liefst een akkoord sluiten over verduurzaming en daarmee de staalindustrie voor de toekomst in Nederland behouden. Maar de problemen zijn niet zomaar opgelost. De hoop op een schone staalfabriek in IJmuiden is nog niet verdwenen, maar zekerheid dat zo'n fabriek er ook komt is er nog niet.

Pierre Rieu, de zoon van André Rieu, mag zijn hotel in Maastricht rond Kerstmis niet net als vorig jaar versieren. De gemeente geeft hem de keuze: of een verlichte strik, of lichtbanen.

De welstands- en monumentencommissie vindt dat de architectuur van panden in de binnenstad herkenbaar moet blijven. Dat was volgens de commissie vorig jaar niet het geval, schrijft regionale omroep L1. Toen had Rieu zijn hotel gedecoreerd als een enorm kerstcadeau met lichtbanen én een verlichte strik.

"Overdaad schaadt", stelde de commissie. Die adviseerde de hoteleigenaar om de volgende keer een duidelijke keuze te maken.

'Ik voel irritatie'

In het decoratievoorstel voor dit jaar ziet de welstandscommissie het eerder uitgebrachte advies niet terug en spreekt nog steeds van overdaad. Rieu is daarom uitgenodigd voor een gesprek, maar hij ziet dat niet zitten.

"Ik voelde irritatie en een beetje boosheid opkomen", zegt Rieu tegen streekomroep 1Zuid. Hij ziet niets in een gesprek als hij alleen maar mag luisteren "en er verder niks gedaan kan worden".

"We hebben het over kerstverlichting. Volgens mij heeft niemand daar last van", zegt hij. "Ik snap dat er beleid is en ik ben blijkbaar de eerste die het zo uitbundig heeft gedaan. Maar om er nu zo lang mee bezig te zijn..."

Aanvechten of toch ophangen

Wat Rieu nu gaat doen, weet hij nog niet. "Ik ga het aanvechten of gewoon ophangen en dan maar zien wat er gebeurt. Ik weet het nog niet." Na korte stilte vervolgt hij: "Misschien doe ik wel gewoon het laatste."

CDA-gemeenteraadslid Gabrielle Heine laat aan de streekomroep weten dat ze voor verruiming van het beleid is en daarvoor een voorstel wil indienen.

In Tanzania zijn tien leeuwen dood aangetroffen die mogelijk waren vergiftigd. Dat meldt de instantie NCAA, die het Ngorongoro-natuurreservaat beheert.

NCAA gaat verder onderzoek doen naar de doodsoorzaak. Ook wil de instantie uitzoeken wie er achter de mogelijke vergiftiging zit.

In het Tanzaniaanse natuurreservaat zijn hoogvlakten, savannes en bossen, maar het gebied staat vooral bekend om de grootste caldera ter wereld. Deze ingestorte vulkaankegel heeft een diameter van 17 tot 21 kilometer. Ook leven in het gebied volgens VN-organisatie Unesco veel bedreigde diersoorten.

Uitgezet om natuurbeheer

In Ngorongoro zijn al langer spanningen tussen de bevolking en de overheid. De Tanzaniaanse overheid stelt dat inwoners de leefgebieden van wilde dieren aantasten. Vanwege natuurbeheer en toerisme wordt de oorspronkelijke bevolking op verschillende plekken van hun land verdreven.

Een VN-commissie waarschuwde Tanzania vorige maand dat het onmiddellijk moet stoppen met het uitzetten van de Masai-bevolking in de gebieden Ngorongoro en Loliondo.

Eerder dit jaar stierven vijftien olifanten in Kenia, op de grens met Tanzania. Ook daar was vermoedelijk sprake van vergiftiging.

Bij aanvallen over en weer tussen Rusland en Oekraïne zijn vannacht mensen om het leven gekomen. In de regio rond de Oekraïense hoofdstad Kyiv werden een vrouw en haar tweeling van drie jaar gedood in hun woning, zeggen de hulpdiensten.

Oekraïne viel op zijn beurt ook Moskou aan. De Oekraïense president Zelensky zegt dat zijn land een olieraffinaderij in de Russische hoofdstad heeft geraakt. Volgens Zelensky hebben de aanvallen "significante impact" op de brandstofvoorzieningen in Rusland. "De Russen gebruiken deze industrie om hun oorlogsmachine in stand te houden."

Aanvalsstop

In de regio Moskou werden volgens de plaatselijke gouverneur drie mensen gedood. Het gaat om een man van 74 en een vrouw van 44. Een derde persoon wiens leeftijd onbekend is, zou later in het ziekenhuis aan zijn verwondingen zijn overleden. Ook zouden twintig mensen gewond zijn geraakt.

De burgemeester van Moskou bevestigt de aanval op de olieraffinaderij en zegt dat er ook een appartementsgebouw werd geraakt. Volgens hem werden 450 drones onderschept door de luchtafweer, die onderweg waren naar de Russische hoofdstad. Volgens hem heeft Rusland sinds gisteren in totaal zo'n 1600 drones neergehaald.

De burgemeester noemt het de grootste aanval op de hoofdstad ooit, hoewel er in augustus nog honderden drones meer op Moskou werden afgevuurd. Ook in de rest van het land werden drones uit de lucht gehaald.

De Amerikaanse president Trump kondigde bijna een week geleden een aanvalsstop aan tussen Oekraïne en Rusland. De landen zouden elkaars energievoorzieningen niet meer aanvallen. Een dag later viel Rusland een Oekraïens tankstation aan, waarmee Rusland de afspraken volgens Oekraïne had geschonden.

Verkiezingen in Rusland

Het is vandaag de laatste dag van de parlementsverkiezingen in Rusland. Sinds vrijdag kunnen Russen stemmen op een nieuwe regering, ook in de door Rusland geannexeerde gebieden van Oekraïne.

Toch staat de uitkomst, net als bij voorgaande verkiezingen, in feite al vast. Met de stembusgang wil president Poetin vooral laten zien dat de Russische bevolking nog steeds zijn 'speciale militaire operatie' steunt, de term die het Kremlin gebruikt voor de oorlog in Oekraïne.

In Oostenrijk is een 57-jarige Nederlander bij een duikongeval omgekomen. De man raakte op tientallen meters onder water in paniek en maakte een zogenoemde noodopstijging, meldt de Oostenrijkse politie.

Het ongeval vond vrijdag plaats in Steinbach am Attersee, ten oosten van Salzburg. De Nederlander wilde met twee anderen tot 100 meter diepte duiken in de Attersee, maar kreeg op zo'n 80 meter diepte problemen.

Een van de duikers met wie hij in het water was, probeerde hem nog te helpen, maar de man zwom in paniek snel naar het wateroppervlak. Daar merkten twee andere duikers hem op en brachten hem aan wal.

Volgens het regionale reddingsteam was de man bewusteloos toen hulpverleners aankwamen. Ze hebben nog geprobeerd hem te reanimeren, maar dat was tevergeefs.

Decompressieziekte

De duikcomputer van de Nederlander, die data over de duik bijhield, kon ter plaatse niet worden uitgelezen vanwege schade. Mogelijk kreeg de Nederlander last van zogenoemde decompressieziekte. Dat gebeurt wanneer duikers te snel naar boven komen. Gassen die in het lichaam zijn opgelost, vormen dan door het drukverschil belletjes.

Mensen kunnen dan last krijgen van onder meer hoofdpijn en duizeligheid. In het ergste geval kan een slachtoffer het bewustzijn verliezen en overlijden.

De lijst met aanslagen en sabotageacties bij Europese defensiebedrijven groeit. Zo waren er brandstichtingen in Polen, Slowakije en Italië. Ook verijdelden autoriteiten een aanslag op een vrachtvliegtuig in Leipzig, een knooppunt van wapentransporten voor Oekraïne.

Aangenomen wordt dat Rusland achter veel van de aanvallen zit. Volgens deskundigen verandert het dreigingsbeeld voor Nederlandse defensiebedrijven ook, maar zijn zeker nieuwkomers op de markt zich daarvan nog niet voldoende bewust.

"Rusland is het conflict aan het uitbreiden, dat komt met risico's. De vraag is in hoeverre organisaties daar echt op zijn voorbereid", zegt Bart van den Berg. Hij is defensie- en veiligheidsdeskundige bij kennisinstituut Clingendael. "Onze regelgeving is gebaseerd op een ander dreigingsbeeld, dat redeneert in termen van oorlog of vrede en geen rekening houdt met de grijze zone waarin we nu zitten."

Dat dreigingen toenemen ziet ook Christa Hooijer, wetenschapsdirecteur bij onderzoeksorganisatie TNO Defensie. Daar worden nieuwe technieken ontwikkeld voor de Nederlandse krijgsmacht.

"Aan de aanslagen in het buitenland zie je dat het spannender wordt in de wereld. We moeten daarom ons onderzoek beter beveiligen, op verzoek van het ministerie van Defensie", zegt ze. "Gezien de kennis die we ontwikkelen, zijn we doelwit van spionage en pogingen tot diefstal van bedrijfsgeheimen. Daarom nemen we maatregelen om te voorkomen dat dat kan gebeuren."

Die maatregelen zijn volgens Hooijer gevarieerd. "Het gaat om fysieke beveiliging, zoals hekken, poortjes en portiers. Maar ook om digitale beveiliging en bewustwordingstraining voor onze mensen."

Niet naïef zijn

TNO is een grote organisatie en werkt al decennia samen met Defensie, maar in Nederland komen ook steeds meer kleine defensiestart-ups op. Een aantal daarvan levert, via onze eigen krijgsmacht, materieel of software aan Oekraïne.

"Van start-ups wordt wat betreft beveiliging echt veel gevraagd", zegt onderzoeker Van den Berg. "Ze moeten kijken naar het personeel dat ze aannemen en fysieke beveiliging van de locatie, naast hun zware gebruikelijke werk. En je moet gewoon permanente beveiliging hebben en erkennen dat als je aan Oekraïne levert, je daarvoor betaalt. Daar moeten we niet naïef over zijn."

Dat beaamt Eric Schouten, die vroeger namens inlichtingendienst AIVD contact hield met het bedrijfsleven over dreigingen uit Rusland en China. Inmiddels werkt hij in de private veiligheidssector. "Bedrijven die totaal niets van spionage weten, worden ineens lekker gemaakt om te leveren aan Defensie."

"Als ze dan op handelsmissie gaan in bijvoorbeeld Polen, staan ze vrolijk op de foto zonder te beseffen dat ze dan al in de gaten gehouden worden door Russische inlichtingendiensten", zegt hij. "Ik zie te veel dollartekens in de ogen van managers, zonder dat er nagedacht wordt over wat er qua veiligheidsmaatregelen bij hoort."

Hulp van overheid

Schouten geeft toe dat start-ups nog niet altijd kunnen voldoen aan hoge veiligheidsstandaarden. "Die hebben daar de middelen niet voor. Maar je kunt wel al investeren in risicoanalyse en bewustwording. Ik zie ook veel bedrijven die dat wel goed doen." Volgens Van den Berg kunnen kleine bedrijven inderdaad dure beveiliging niet altijd betalen. "De overheid moet je daar ook financieel bij helpen."

Het beste scenario is dat bedrijven hun inlichtingenpositie goed op orde hebben, zegt Schouten. "Dan kun je passende maatregelen nemen, zoals beveiligd communiceren of het controleren van afwijkend gedrag. Het hoeven niet direct dikke hekwerken te zijn."

Samenwerking

Bedrijven kunnen daarbij hulp inroepen van organisaties die ervaring hebben met het opsporen van kwetsbaarheden en het versterken van weerbaarheid. DNV Nederland is zo'n bedrijf. "We zien dat organisaties steeds vaker de vraag stellen hoe zij bezorgdheid kunnen omzetten in concrete maatregelen", zegt Derek Riezebos van DNV Nederland.

"De focus verschuift van bescherming tegen één specifiek risico naar voorbereiding op meerdere, onderling verbonden, dreigingen die gelijktijdig kunnen optreden. Denk bijvoorbeeld aan gecombineerde fysieke en cyberaanvallen." Volgens Riezebos is nauwe samenwerking tussen onder meer de overheid en de industrie belangrijk om de steeds complexere dreigingen het hoofd te bieden.

"Er bestaat geen maatregel waarmee alle risico's volledig kunnen worden uitgesloten. De vraag is daarom niet alleen hoe organisaties incidenten kunnen voorkomen, maar vooral hoe zij hun weerbaarheid vergroten. Zodat ze verstoringen waar mogelijk voorkomen, de impact beperken en snel kunnen herstellen als er toch iets gebeurt."

Goedemorgen! In de Duitse deelstaten Mecklenburg-Voor-Pommeren en Berlijn zijn verkiezingen en de Dam tot Damloop tussen Amsterdam en Zaandam viert zijn veertigste verjaardag.

Eerst het weer: in het zuiden begint de dag grijs en met regen. Overdag blijft het op de meeste plekken droog met temperaturen tussen de 17 en 19 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Zanger Ed Sheeran heeft excuses aangeboden voor "de fouten" die hij heeft gemaakt, toen hij de Amerikaanse rapper Macklemore uit zijn tour schrapte. Ook noemde hij de situatie in Gaza "catastrofaal en onverdedigbaar".

Begin deze week werd de Amerikaanse rapper Macklemore uit de tour van Sheeran gezet, nadat hij tijdens een optreden "Free Palestine" had geroepen. Israël bombardeert en beschiet Gaza vrijwel dagelijks; daarbij komen bijna elke dag Palestijnen om het leven.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

De aardappel is tegenwoordig een vast onderdeel van onze warme maaltijd, maar eeuwenlang aten we hem nauwelijks. Ondanks de komst van nieuwe producten en exotische invloeden bleef het dagelijkse menu eeuwenlang vrijwel onveranderd, blijkt uit het promotieonderzoek van archeoloog Merit Hondelink van de Rijksuniversiteit Groningen. RTV Noord schreef erover.

Hondelink reconstrueerde onze eetgewoontes sinds het jaar 1500, door oude poep te bestuderen. "Mensen denken ook vaak dat aardappelen en het standaard avg'tje van aardappelen, vlees en groente al eeuwenlang de norm zijn, maar de werkelijkheid blijkt anders."

Fijne dag!

In de Duitse deelstaten Berlijn en Mecklenburg-Voor-Pommeren zijn sinds 08.00 uur de stembureaus open voor deelstaatverkiezingen. Het gaat niet om de grootste regio's, met bij elkaar zo'n vijf miljoen inwoners. Toch kan de stembusgang grote gevolgen hebben voor de landelijke politiek.

Na de monsterzege van de radicaal-rechtse AfD in Saksen-Anhalt staat bondskanselier Merz onder druk, mede omdat de overwinning van de AfD ten koste ging van zijn eigen CDU. Al dagen wordt over zijn aftreden gespeculeerd en binnen zijn partij wordt zijn vervanging voorbereid. Aan het eind van de middag komt de partijtop bijeen om over zijn lot te beslissen.

In beide deelstaten wijzen peilingen op verlies voor de CDU. De situatie in Mecklenburg-Voor-Pommeren (MV), lang de thuisstaat van CDU-kanselier Merkel, is de situatie het meest kritiek. Daar koerst de partij af op het slechtste resultaat ooit in een deelstaat. De christendemocraten dreigen zelfs onder de kiesdrempel te eindigen.

De partij is deels het slachtoffer van een tweestrijd tussen de AfD en de SPD, maar lokale CDU'ers wijten de verwachte nederlaag ook aan de onvrede over Merz.

Berlijn

In Berlijn levert de CDU nu nog de burgemeester, maar hij stapt op na een reeks leugens over zijn handelen bij een grote stroomstoring. Een duidelijke favoriet is er niet: vier partijen peilen tussen de 16 en 21 procent, met Die Linke nipt aan kop. Zelfs de AfD kan in de progressieve hoofdstad de grootste worden, met name vanwege succes in de buitenwijken.

Zelfs als de CDU de grootste blijft in Berlijn, lijkt een coalitie tussen de drie linkse partijen realistisch. Dan verliest Merz' partij opnieuw een belangrijke post. Als Die Linke de grootste wordt, is het de eerste keer dat die partij wint in Berlijn. De partij van Elif Eralp zou als felste anti-AfD-geluid juist kunnen profiteren van het AfD-succes eerder deze maand.

Merz is door de lokale CDU-afdelingen buiten de campagne gehouden. De bondskanselier is geen stemmentrekker, integendeel. Met name in MV zette de CDU zich actief af van hun leider. Het toont hoe het aanblijven van Merz een existentieel gevaar vormt voor de partij.

Partijtop bijeen

Merz weet dat hij in het nauw zit. Het partijbestuur van de CDU wordt daarom om 17.00 uur bijeengeroepen in Berlijn. Onder hen zijn de huidige acht deelstaatpremiers van de CDU. Op de verkiezingsavond van Saksen-Anhalt nodigde hij ook al de premiers uit, maar toen kwam er slechts één opdagen.

Nu wil hij controle hebben én uitstralen. Naar verluidt zal Merz zijn vertrouwelingen in de ogen aankijken en om hun vertrouwen vragen. Stützen oder stürzen, is de vraag: steunen of laten vallen. Alom wordt aangenomen dat het de machtige deelstaatpremiers zijn die bij Merz zouden moeten aandringen tot aftreden.

Dat kan alleen als de partijprominenten eensgezind optreden. Vermoedelijk één van hen zal Merz moeten opvolgen. Zo'n unieke kanselierswissel moet breed gedragen zijn, niet in de laatste plaats door Merz zelf. Uiteindelijk zal de Bondsdag ermee akkoord moeten gaan, inclusief coalitiepartner SPD en de Merz-loyalisten in de fractie.

Halve steun

De premiers spraken deze week in een brief hun steun uit aan de bondskanselier, zonder Merz bij naam te noemen. De tekst legde echter vooral de nadruk op het belang van stabiliteit. Ook werd samenwerking met de AfD of de optie van een minderheidsregering uitgesloten, andere geruchten die deze week de kop opstaken.

De brief verstomde de discussie over Merz kortstondig, maar een hartstochtelijke steunverklaring was het niet. Zoals SPD-vicevoorzitter Schweitzer het omschreef: "Als ik voetbaltrainer zou zijn en het bestuur zegt op deze manier mij te willen behouden, dan zou ik alvast nadenken waar mijn tas ook alweer stond."

Ook als de partijtop vanavond steun uitspreekt, is Merz nog niet direct gered. Deze zomer hield de partij ook vast aan de in opspraak geraakte fractievoorzitter Spahn, totdat de verontwaardiging en het verzet onder leden te groot werd. Merz heeft voor de zekerheid een geplande reis naar de VS afgezegd om de komende dagen met zijn fractie in gesprek te kunnen.

Zo hangt het lot van Merz boven deze verkiezingen, die eigenlijk vooral over de deelstaatpolitiek hadden moeten gaan. Hoe het afloopt, durft niemand met zekerheid te zeggen. "Maatregelen ontstaan in een bepaalde situatie en vanavond zal een zekere dynamiek ontstaan", omschreef een anonieme CDU-deelstaatvoorzitter de kansen op een putsch tegenover Die Welt.

De stemlokalen zijn open tot 18.00 uur. Direct daarna volgt een exitpoll in beide deelstaten. De voorlopige uitslag volgt in de nacht.

In Leeuwarden is een bowlingcentrum compleet verwoest door een brand. Er vielen geen gewonden. De brandweer heeft het gebouw gecontroleerd laten uitbranden. Het is niet bekend hoe de brand in het bowlingcentrum aan het Kalverdijkje is ontstaan. De politie doet onderzoek.

De brand brak rond 03.45 uur uit. Er waren op dat moment geen mensen binnen.

Midden in de nacht trok de brand toch veel bekijks:

Bij het brandende gebouw waren knallen te horen. Mogelijk werden die veroorzaakt door ontploffende gasflessen of andere dingen die onder druk staan, zei de veiligheidsregio.

NL-Alerts vanwege rook

Omdat er veel rook vrijkwam, zijn twee NL-Alerts verstuurd aan omwonenden. Mensen kregen het advies om uit de rook te blijven, ramen en deuren te sluiten en de mechanische ventilatie uit te zetten.

De brandweer is nog bezig met nablussen, meldt Omrop Fryslân. Daardoor kan er in de oostelijke woonwijk Camminghaburen nog wel sprake zijn van rook- en stankoverlast.

De politie heeft het terrein van het afgebrande bowlingcentrum aangemerkt als plaats delict, meldt de omroep. Mogelijk is er sprake van brandstichting.

Het team van het bowlingcentrum reageert op Facebook aangeslagen op de brand. "Zoals het er nu uitziet is alles compleet verwoest. Wij hebben geen woorden meer en zijn allemaal compleet verslagen door deze vreselijke gebeurtenis."

Geen asbest

Uit metingen blijkt dat er geen asbest is vrijgekomen bij de brand. Ook zijn er geen verhoogde concentraties schadelijke stoffen gemeten.

Zanger Ed Sheeran heeft tijdens zijn eerste optreden sinds de Amerikaanse rapper Macklemore uit het voorprogramma is geschrapt, excuses gemaakt voor de ophef die is ontstaan. Volgens Sheeran heeft hij "fouten" gemaakt bij het omgaan met de situatie. "Ik wilde nooit een activistische muzikant worden, maar dit heeft me midden in een belangrijk en gepassioneerd debat over de vrijheid van meningsuiting en de meest complexe politieke kwestie ter wereld geplaatst", zei hij.

Ook sprak hij zich uit over de situatie in Gaza. Hij noemde die aan het begin van het concert in Philadelphia "catastrofaal en onverdedigbaar".

Macklemore zou met Sheeran door de Verenigde Staten touren. Tijdens een concert op 4 september in het MetLife Stadium in de Amerikaanse staat New Jersey vroeg de rapper aandacht voor de situatie van de Palestijnen in Gaza en op de bezette Westelijke Jordaanoever. Zo riep hij onder meer "Free Palestine".

Stadioneigenaar

Macklemore zei na zijn vertrek uit de tour dat Robert Kraft, de eigenaar van het stadion in Massachusetts waar Sheeran komende week optreedt, contact had opgenomen met de Britse zanger. Kraft zou hem hebben verteld dat Macklemore niet in zijn stadion mocht optreden. Volgens de rapper had Kraft daarnaast andere stadioneigenaren tegen hem opgezet.

Kraft reageerde dat hij Macklemore niet wilde laten optreden vanwege zijn uitspraken en een "bredere geschiedenis van antisemitische retoriek en beeldvorming". Hij zei dat hij zich verantwoordelijk voelt om in te grijpen wanneer volgens hem een grens wordt overschreden.

'Besluit van organisator'

Sheeran kreeg kritiek op het schrappen van Macklemore. Sommige fans vonden dat hij duidelijker stelling had moeten nemen. Sheeran zei zelf dat het besluit om Macklemore te schrappen niet van hem kwam, maar van de organisator van de tour.

Ook leden van Sheerans begeleidingsband Beoga en drie andere acts die in het voorprogramma zouden spelen, trokken zich terug. Het gaat om Finneas, Lukas Graham en Aaron Rowe. Zij deden dat uit solidariteit met Macklemore. Sheeran trad vannacht dan ook op zonder voorprogramma.

Sheeran zei eerder dat hij zijn optredens niet als politiek platform wil gebruiken. Tegelijkertijd zei hij persoonlijke opvattingen te hebben over het conflict tussen Israël en de Palestijnen. Hij zei dat hij gedurende de week had geprobeerd een oplossing te vinden tussen de betrokken partijen.

Gaza en Israël

Over de situatie in Gaza zei Sheeran tijdens het concert: "Mijn hart is gebroken door de omvang van de verwoesting en het verlies van levens van burgers en kinderen." Ook zei hij dat hij wil dat zijn muziek en optredens draaien om eenheid en menselijkheid, en niet om politiek.

Sheeran noemde de gebeurtenissen in Israël tijdens de aanslagen van 7 oktober 2023 "afschuwelijk" en zei dat ze eeuwenlang Joods leed verder hebben verergerd.

Voor het stadion verzamelden zich voorafgaand aan het concert ongeveer vijftig pro-Palestijnse demonstranten.