NOS Nieuws - Algemeen

Een Nederlands reddingsteam is geland in Venezuela om te helpen bij de zoektocht naar overlevenden van de twee zware aardbevingen. Tienduizenden mensen worden nog vermist. De bevingen waren zo'n 2,5 dag geleden en daarmee begint de tijd te dringen om mensen nog levend onder het puin vandaan te halen.

Het officiële dodental staat op 920 en er zijn zeker 3360 gewonden. Die aantallen zijn naar verwachting een fractie van het werkelijke aantal slachtoffers: ruim 50.000 mensen worden vermist. Ziekenhuizen zijn overbelast en mensen zijn veelal op familie en zichzelf aangewezen voor hulp.

USAR

Nederland is een van de ongeveer twintig landen die specialistische reddingsteams hebben gestuurd. Team USAR (Urban Search and Rescue) bestaat uit 64 mensen en acht honden. Het team vertrok vanuit Eindhoven en kwam vannacht om 01.30 Nederlandse tijd aan in de Venezolaanse hoofdstad Caracas. De havenstad Macuto wordt de uitvalsbasis van USAR. Deze ligt dicht bij het epicentrum van de natuurramp.

De eerste 72 uur worden beschouwd als cruciaal om bedolven slachtoffers te bereiken. Het doel is mensen zo snel mogelijk uit te graven voor acute medische hulp. De eerstvolgende prioriteit is gewonden voorzien van water en voedsel.

Gebied afgesloten

De Venezolaanse autoriteiten hebben bekendgemaakt dat niemand zonder toestemming nog mag reizen naar de zwaar getroffen havenstad La Guaira. De chaos en verkeersdrukte daar bemoeilijkt de reddingsoperatie. Volgens persbureau AP is er onduidelijkheid over hoe men een vergunning kan krijgen om het gebied te betreden.

Venezuela kampt al jaren met een humanitaire en economische crisis. Miljoenen mensen zijn het land ontvlucht en burgers hebben te kampen met onderdrukking en voedseltekorten.

In Thailand is een Australische toerist gearresteerd in verband met de vondst van het lichaam van een tienermeisje in een koffer. De man van 45 is opgepakt op de internationale luchthaven van Bangkok en wordt verdacht van moord.

De zaak speelt zich af in Pattaya, een bekende badplaats zo'n 100 kilometer ten zuidoosten van Bangkok. De politie vermoedt dat het meisje van 17 jaar donderdagochtend vroeg op het strand van Pattaya meeging met de man. Gistermiddag gaven haar vrienden haar als vermist op.

Het meisje werd voor het laatst gezien op camerabeelden van een hotel, waar ze samen met de man op te zien is. Op donderdagavond verliet de man het hotel met een zwarte koffer. Het naakte lichaam van het meisje werd in eenzelfde zwarte koffer langs een treinspoor gevonden, op zo'n tien minuten rijden van het hotel. Ze was erin gepropt en haar lichaam vertoonde sporen van geweld.

Veel op camera vastgelegd

De man was niet alleen op camerabeelden van het hotel te zien. Thaise rechercheurs zagen hem vermoedelijk ook wegrijden op een scooter met de koffer achterop. Volgens de politie was te zien dat hij langs het spoor reed en even later terugkeerde naar het hotel.

Twee uur nadat de vermissing was opgegeven op vrijdag, werd de Australiër opgepakt op het vliegveld. Hij stond op het punt om naar Perth te vliegen, in zijn thuisland.

De Thaise politie heeft een video van de arrestatie vrijgegeven. Daarop is te zien dat hij krassen in zijn nek en op zijn arm heeft. Toen hij ernaar gevraagd werd, antwoordde hij: "Ik denk dat het een spin was."

De man wordt onder meer vervolgd voor moord, het laten verdwijnen van een lichaam en het misbruiken van een minderjarige. De 45-jarige Australiër spreekt alle beschuldigingen tegen.

De Rotterdamse brandweer heeft grote moeite om een brand die vannacht ontstond in een parkeergarage helemaal uit te krijgen.

"De accu van de elektrische auto waarin de brand ontstond, pruttelt nog steeds na", laat een woordvoerder van de veiligheidsregio weten. "We wilden 'm weghalen met een mover en onderdompelen in een groot bad, maar Bouw- en Woningtoezicht van de gemeente heeft dat verboden omdat onduidelijk is of de constructie van de garage is aangetast. Mogelijk dat trillingen van een zware mover dan problemen kunnen veroorzaken."

De brand in de parkeergarage in Rotterdam-IJsselmonde brak uit rond 04.30 uur, meldt omroep Rijnmond.

Geëvacueerd

Omdat de brandweer weet dat branden in elektrische auto's moeilijk te bestrijden zijn, werden direct tientallen brandweermensen gestuurd. Zo'n 150 mensen die boven de parkeergarage wonen, werden voor de zekerheid geëvacueerd. Twee mensen moesten naar het ziekenhuis omdat ze rook hadden ingeademd.

Bij de brand kwam veel dikke, zwarte rook vrij. Vijf auto's brandden helemaal uit. Rond 08.30 uur konden de bewoners, van wie het grootste deel uren op straat had doorgebracht, terug naar huis.

Een deel van de binnentuin boven de parkeergarage is nog altijd niet toegankelijk, omdat de constructie mogelijk is aangetast door de brand. Bouw- en Woningtoezicht controleert nu of daar instortingsgevaar bestaat.

AI-bedrijf Anthropic mag zijn nieuwste AI-model alsnog beschikbaar stellen aan bepaalde overheidsinstanties. De Amerikaanse regering heeft daar toestemming voor gegeven.

Eerder besloot de regering nog dat Anthropic zijn nieuwste AI-programma Fable niet beschikbaar mocht maken buiten de VS en voor niet-Amerikanen binnen de VS. Omdat Anthropic de nationaliteit van klanten niet altijd weet, besloot het bedrijf daarop om Fable wereldwijd ontoegankelijk te maken.

De vrees bij de regering is dat het AI-model gebruikt wordt tegen de overheid. Fable kan beveiligingslekken in software opsporen, maar de autoriteiten zijn bang dat die lekken tegen hen gebruikt worden.

Veiligheidsregels

Anthropic ging in overleg met de Amerikaanse regering over het verbod. Ze benadrukten dat er veiligheidsregels zijn ingebouwd in de AI-tools, zodat ze niet kunnen worden misbruikt. Hoewel die gesprekken in eerste instantie geen doorbraak opleverde, lijken er nu stappen gezet.

Bepaalde overheidsinstanties krijgen nu toegang tot Mythos, een variant van Fable. De instanties kunnen Mythos gebruiken om hun software te controleren op beveiligingslekken.

Anthropic laat in een statement weten dat het met de overheid "blijft samenwerken" om ervoor te zorgen dat Fable weer voor iedereen toegankelijk wordt.

Ook bij de concurrent van Anthropic, OpenAI, blokkeert de regering de toegang tot het nieuwste AI-programma. GPT-5.6., zoals die tool heet, is net als Fable gespecialiseerd in het zoeken van beveiligingslekken. Volgens meerdere Amerikaanse media gaat de overheid "klant voor klant" beoordelen of die toegang mag krijgen.

In Frankrijk is justitie een onderzoek begonnen naar meldingen van mogelijke kinderhandel op verkoopplatform Vinted. Het Litouwse bedrijf weerspreekt de beschuldigingen. Politie in Duitsland liet eerder deze week aan journalisten weten dat er geen bewijs was gevonden voor kinderhandel via Vinted.

De meldingen hebben veel stof doen opwaaien op sociale media. Influencers deelden screenshots van verdachte advertenties op het platform, waar met name tweedehandskleding wordt verkocht. Zo schrijft de Duitse omroep WDR over een advertentie waar op de foto een pluche knuffel te zien is, maar in de omschrijving staat "jongen, 10 maanden oud, 70 centimeter". De prijs is vele duizenden euro's.

'IJzingwekkend'

Het Openbaar Ministerie van Nanterre, een voorstad van Parijs, liet gisteren weten dat het een vooronderzoek is gestart om de meldingen tegen Vinted te verifiëren. De Franse Hoge Commissaris voor het Kind Sarah El Haïry zei dat het "ijzingwekkend" zou zijn als de beschuldigingen kloppen, aldus de Franse omroep BFM.

Vooralsnog is vooral het tegendeel gebleken. Ook in Duitsland zijn de aantijgingen onderzocht, maar daar werd geen bewijs gevonden dat er echt kinderen te koop zijn aangeboden op het verkoopplatform.

Franse journalisten hadden contact opgenomen met een verkoper, die een meisje leek aan te bieden. Uiteindelijk bleek die 'verkoper' een 17-jarige scholier. De tiener zei de advertentie te hebben geplaatst om pedoseksuelen op te sporen.

Trolacties

Er is geen enkel hard bewijs gevonden dat de beschuldigingen ondersteunt, zegt Vinted tegen de Litouwse publieke omroep LRT. Het bedrijf verwijst naar bevindingen van de Duitse factcheck-organisatie Mimikama. Die heeft vastgesteld dat in meerdere gevallen sprake lijkt van trollen, oftewel het voor de gek houden van mensen.

Een aantal verkopers is van de site verwijderd. Het Litouwse bedrijf zegt verder dat opvallend hoge vraagprijzen voor speelgoed soms gerechtvaardigd zijn door de daadwerkelijke verzamelwaarde. In andere gevallen zou volgens het bedrijf sprake kunnen zijn van ofwel provocaties ofwel "onderhandelingstactieken".

Vinted is in Europa een populair verkoopplatform. Het afgelopen jaar behaalde het Litouwse bedrijf een omzet van ruim een miljard euro. In Frankrijk werd eerder een onderzoek naar het bedrijf gestart, omdat er klachten waren binnengekomen dat verkopers mensen doorstuurden naar pornowebsites.

Een ruimtetelescoop van NASA dreigt langzaam terug in de atmosfeer van de aarde te vallen, maar redding is nabij. Komende week moet een ruimtevaartuigje op weg gaan om de telescoop een zetje te geven.

Ruimtetelescoop Swift werd in 2004 gelanceerd om astronomische fenomenen als gammaflitsen vast te leggen, de meest krachtige explosies in het heelal. De Swift-telescoop doet het na 22 jaar nog prima, maar omdat hij in een relatief lage baan om de aarde draait is hij door voortdurende botsingen met rondvliegende deeltjes langzaam gaan dalen, van zo'n 600 kilometer naar zo'n 400 kilometer hoogte. En eenmaal voorbij de 300 kilometer kan het snel gaan.

Zonnestormen

Door verschillende zonnestormen in 2024 is de ruimtetelescoop nog sneller gaan dalen dan verwacht. Het 840 kilo zware gevaarte zou al over enkele maanden kunnen neerstorten. Daarom heeft een team bij NASA in recordtijd een reddingsplan ontwikkeld. NASA huurde daarvoor het Amerikaanse bedrijf Katalyst Space in.

Op eigen kracht kan Swift niet in een hogere baan komen, want het apparaat heeft geen raketmotor. Vandaar het idee om een onbemand ruimtevaartuigje, Link genaamd, naar de telescoop te laten vliegen om als een soort ruimtesleepboot te dienen.

Dat klinkt eenvoudig, maar dat is het niet. Zo'n onbemande reddingsmissie is nog nooit uitgevoerd. Daar komt bij dat de reddingssloep moet aankoppelen bij de telescoop, maar Swift is daar helemaal niet op gebouwd. Link zal zich met drie robotarmen moeten vastklampen aan de telescoop.

In deze video is te zien hoe de telescoop straks, als alles goed gaat, naar een hogere baan wordt geduwd:

Helemaal zonder risico is het dus niet, maar, redeneert NASA, er is toch niks te verliezen. De ruimtevaartorganisatie is al blij dat het is gelukt de missie in zo'n korte tijd op te zetten.

"Eerlijk gezegd moet ik toegeven: niemand had gedacht dat het mogelijk zou zijn", zei NASA-manager Shawn Domagal-Goldman vorige week nog. "Niemand had gedacht dat we zo ver zouden komen als we vandaag al zijn gekomen."

Als alles meezit, kan de reddingsoperatie dinsdag van start gaan. Link gaat niet vanaf een lanceerplatform de ruimte in, maar met een raket die vanonder een vliegtuig wordt gelanceerd, de Pegasus XL. Met zo'n lancering is het wat makkelijker om in de baan van de telescoop te komen.

Wegwerpcultuur

Het ruimtevaartuig heeft er twee weken voor nodig om in de buurt van Swift te komen. Het zal dan eerst foto's maken, zodat NASA kan zien of er schade is aan de telescoop.

Als het vervolgens lukt om Link vast te maken aan de telescoop, kan die weer naar zijn oorspronkelijke baan om de aarde worden gebracht.

Mocht het een succes worden, dan is de hoop dat de operatie de deur opent naar nog meer reddings- en onderhoudsmissies naar satellieten. "We willen een einde maken aan die wegwerpcultuur in de ruimte", aldus Rob Line van Katalyst Space. "We willen satellieten kunnen bijtanken, verplaatsen en repareren. Zelfs als ze daar niet op zijn gebouwd."

De kilo's vliegen eraf bij mensen die afvallen met middelen als Ozempic, Mounjaro en Wegovy. Door de spuiten te zetten heb je minder honger en val je af. Maar mensen die het gebruiken zeggen ook andere dingen te merken. Zo zouden de middelen ook effect hebben op hart en vaten, op slaapapneu en zelfs kunnen helpen voor hiv-patienten. Online gaan mensen nog verder: bijvoorbeeld ook migraine zou verholpen worden door middelen als Ozempic.

Luister hier:

Deze aflevering kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Die bijvangst van het medicijn fascineerde Nieuwsuur-verslaggever Lune van der Meulen en ze dook deze week in de afvalrevolutie die gaande is. Het grappige is dat afvallen een bijvangst was van deze middelen, want ze zijn eigenlijk ontwikkeld voor diabetes. Welke bijvangst die nu wordt opgemerkt is wetenschappelijk aangetoond? En wat betekent dat voor het potentieel van deze afvalmedicijnen?

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl
Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek
Redactie: Rosanne Sies

Nederland wil een verkoopverbod op kauwgom met plastic. Dat heeft de regering laten weten aan de Europese Commissie in het kader van de herziening van de regels voor wegwerpplastics. Kauwgomfabrikanten vinden een verbod "disproportioneel".

"Kauwgom bevat doorgaans plastics en belandt veel op straat", aldus staatssecretaris Bertram van Infrastructuur en Waterstaat. "Kauwgom met plastic op straat leidt tot microplasticverontreiniging in het milieu. Het verbieden van plastic in kauwgom zou dat voorkomen." Daarom moet alleen kauwgom met natuurlijke ingrediënten worden toegestaan, vindt het kabinet.

Op de vraag of gezondheid ook een rol speelt bij de roep om een verbod, luidt het antwoord dat het "voornamelijk gebaseerd is op milieuaspecten''.

Honderd jaar

Per jaar kauwen we in Nederland zo'n 3,5 miljoen kilo aan kauwgom. Eenmaal uitgekauwd belandt dat bolletje vaak op straat. Na sigarettenfilters is kauwgom het meest gevonden zwerfafval. Kauwgom maakt volgens Rijkswaterstaat 13 procent uit van al het zwerfafval.

Nederlandse gemeenten pleitten ook al voor zo'n verbod op plastic kauwgom. "Gemeenten kunnen blijven reinigen en gedragsaanpakken inzetten, maar dat is dweilen met de kraan open", aldus een woordvoerder van de NVRD, de belangenbehartiger van gemeenten op het gebied van afvalinzameling. "Kauwgom lijkt een klein probleem, maar is juist een hardnekkige vorm van zwerfafval voor gemeenten. Een uitgespuugd kauwgompje wordt platgetrapt en blijft jarenlang liggen."

Dat gebeurt vooral in drukkere gebieden zoals winkelcentra, bij bushaltes en treinstations en voor horecagelegenheden.

De afgedankte kauwgom ziet er niet alleen vies uit, het spul is ook vervuilend vanwege de microplastics die in het milieu komen. 'Normale' kauwgom, gemaakt van plastics, breekt pas af na twintig tot wel honderd jaar. 'Natuurlijke kauwgom' gemaakt van natuurlijke ingrediënten breekt sneller af. Schattingen variëren van enkele weken tot tien jaar. Daarom wil het kabinet dat alleen dit type kauwgom nog verkocht mag worden.

Plamuurmes op een stok

Verwijderen van het plakkerige goedje kost veel tijd. Dit gebeurt met een speciale stoomreiniger met een middel dat de kauwgom oplost. Soms worden ook nog ouderwetse plamuurmessen gebruikt, zoals op de Rotterdamse Lijnbaan, waar de kauwgomvervuiling groot is.

Veel gemeenten beginnen er niet eens aan. Andere doen slechts de 'hotspots'. In Den Haag bijvoorbeeld wordt alleen de drukke Grote Marktstraat elke werkdag van kauwgom ontdaan. Op stations en grote winkelcentra gebeurt dat minder vaak.

"De mensen blijven het op straat gooien", zegt teamcoördinator van de Haagse reinigingsdienst Leen Pronk. "Na twee weken ligt alles weer vol." Dat kost veel geld. "Alleen voor de Grote Marktstraat kost het verwijderen 150.000 euro per jaar", zegt de Haagse milieuwethouder Arjen Kapteijns.

Daarom is hij blij dat Nederland zich hardmaakt voor een Europees 'plastickauwgomverbod'. "We zien dat campagnes om het gedrag te veranderen onvoldoende werken."

Wat zit in kauwgom?

In kauwgom zit doorgaans synthetische gom op basis van synthetische polymeren, oftewel plastic, dat van aardolie wordt gemaakt. Andere ingrediënten zijn onder meer suiker en smaakstoffen, harsen en weekmakers, vulmiddelen zoals talk of krijt, emulgatoren en andere hulpstoffen.

Bij het kauwen komen microplastics vrij. Die microplastics komen ook in het milieu als de kauwgom op straat belandt.

'Natuurlijke kauwgom', waar 'plastic-vrij' op staat, wordt gemaakt van natuurlijke gom. Toch zijn in recent onderzoek ook in dit type kauwgom microplastics aangetroffen. Hoe dat kan is nog niet duidelijk.

Gemeenten zijn optimistisch over de politieke haalbaarheid van een verbod. "Bij andere producten zoals wattenstaafjes, rietjes en roerstokjes is het ook gelukt. Daar zit nu geen plastic meer in", aldus de NVRD-woordvoerder.

'Ongekende maatregel'

De Nederlandse en Europese brancheverenigingen voor snoep- en kauwgomproducenten VBZ en Europese ICGA-Europe zijn minder enthousiast. Een kauwgomverbod is volgens hen "disproportioneel" en "slaat de plank mis".

Het is volgens de VBZ een "ongekende maatregel met gevolgen voor consumenten, producenten en de Nederlandse zoetwarenbranche". Volgens de lobbyclubs zijn de regels voor wegwerpplastics vooral bedoeld voor verpakkingen en vapes, en niet voor voedingsproducten als kauwgom.

Mocht een Europees verbod niet lukken, dan moeten kauwgomfabrikanten tenminste de opruimkosten gaan betalen, vindt het kabinet. "Dan kunnen we de hoge kosten die we nu maken tenminste vergoed krijgen", reageert de Haagse wethouder Kapteijns.

Over een jaar is de evaluatie van de regels voor wegwerpplastics afgerond. Een eventueel verbod kan op zijn vroegst in 2030 ingaan.

Nederlandse input voor herziening regels wegwerpplastics

De Europese regels voor wegwerpplastics worden op dit moment herzien. Daarvoor hebben Europese landen, bedrijven, organisaties en burgers een bijdrage mogen leveren. Behalve een verbod op plastichoudende kauwgom maakt Nederland zich ook hard voor een verbod op sigarettenfilters, plastic wegwerpvapes, het plastic om sigaretten- en sigarendoosjes, plastic ijs- en lolliestokjes, plastic wegwerpdeksels voor bekers, plastic verpakkingen voor rietjes, plastic broodclips, kunstsneeuw en plastic confetti. Ook moet onder meer het gebruik van plastic wegwerphandschoenen bij benzinepompen en plastic verpakkingen van tijdschriften worden verminderd.

Goedemorgen! Het is opnieuw code rood vanwege de hitte in een deel van Nederland. En in Den Haag wordt Veteranendag gehouden, maar met een aangepast programma.

Ook vandaag eerst het weer: het wordt opnieuw heel erg heet. In het westen kan het tot 29 graden worden, in het oosten 38 graden. Aan het einde van de dag neemt vanuit het zuiden de kans toe op zware onweersbuien.

Lees hier hoe je je huis koel kunt houden. En hoe het zit met de regels over werken op tropische dagen, lees je hier.

Ga je vandaag ondanks de warmte op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Libanon en Israël hebben een akkoord getekend dat volgens de ondertekenaars "een eerste stap richting vrede is".

De 'raamwerkovereenkomst' werd in Washington ondertekend door de Israëlische en de Libanese ambassadeur in de Verenigde Staten in aanwezigheid van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio. Hezbollah, de door Iran gesteunde groep die in Libanon actief is, was niet betrokken bij de overeenkomst.

Ander nieuws uit de nacht En dan nog even dit:

Ook de olifanten in dierentuin Wildlands in Emmen hebben het warm. Omdat de dieren niet kunnen zweten, worden andere manieren bedacht om af te koelen. Ze krijgen ijsjes en worden onder de douche gezet.

Fijne dag!

In de Haagse wijk Ypenburg is vannacht een tram ontspoord na een botsing met een vrachtwagen.

Het ongeluk gebeurde op de kruising van de Rijswijkse Landingslaan en de Singel, vlak bij Delft. De tram raakte waarschijnlijk de vrachtwagen van bezorgservice DHL die over de kruising reed en ontspoorde daarna.

De trambestuurder is door ambulancepersoneel nagekeken, maar hoefde niet mee naar het ziekenhuis, meldt een cameraman van regionaal persbureau Marofer. De chauffeur van de vrachtwagen is volgens hem ongedeerd. Aan boord van de tram waren ongeveer tien passagiers. Ook zij bleven ongedeerd.

Op de plek van het ongeluk is een takelwagen bezig om de tram en de vrachtwagen weg te krijgen. De voorkant van de tram is zwaar beschadigd.

Libanon en Israël hebben een akkoord getekend dat volgens de ondertekenaars "een eerste stap richting vrede is".

De 'raamwerkovereenkomst' werd in Washington ondertekend door de Israëlische en de Libanese ambassadeur in de Verenigde Staten in aanwezigheid van de Amerikaanse minister Rubio van Buitenlandse Zaken. Hezbollah, de door Iran gesteunde groep die in Libanon actief is, was niet betrokken bij de overeenkomst.

Nog altijd is het Israëlische leger aanwezig in het zuiden van Libanon. Israël wil daar niet weg zolang Hezbollah een bedreiging vormt.

Volgens de BBC staat in het document een veertienpuntenplan waarbij beide landen "het recht om in vrede te leven" bevestigen en de wens "om in veiligheid te leven als soevereine buurlanden". Ook zeggen beide landen te gaan praten over de vrijlating van gevangenen.

In de gezamenlijke verklaring van Libanon, Israël en de VS staat dat in de overeenkomst "een duidelijk en gestructureerd proces is vastgelegd om de soevereiniteit van Libanon te herstellen, Hezbollah te ontwapenen en de terroristische infrastructuur van de groep te ontmantelen". Ook staat in het document dat Israël zich terugtrekt uit het zuiden van het land "wanneer die dreiging (van Hezbollah, red.) voor de Israëlische inwoners is opgeheven".

Militaire samenwerkingsgroep

Er komt een militaire samenwerkingsgroep tussen Israël en Libanon waarin de twee landen spreken over de praktische uitwerking. Nog altijd staat of valt een dergelijke overeenkomst echter bij de medewerking van Hezbollah. De groep was niet aanwezig bij de gesprekken en het is zeer onwaarschijnlijk dat de groep zal instemmen met ontwapening.

Volgens Hezbollah is het op grond van eerdere akkoorden en VN-resoluties alleen verplicht om zich in een gebied in het zuiden te ontwapenen in de buurt van de grens tussen de twee landen. Ook zegt het pas te willen meewerken als Israël zich volledig heeft teruggetrokken uit Zuid-Libanon.

Stroeve onderhandelingen

De onderhandelingen tussen de regeringen van Israël en Libanon in Washington verliepen de afgelopen dagen stroef. Er wordt al langer gesproken over proefzones in het zuiden van Libanon waar het Israëlische leger zou vertrekken. Het Libanese leger zou er dan de controle krijgen, met steun van de Verenigde Staten.

De strijd tussen Israël en het door Iran gesteunde Hezbollah laaide weer op toen de groep raketten op Israël afvuurde nadat het land op 28 februari samen met de VS een oorlog was begonnen tegen Iran. Daarna viel Israël het zuiden van Libanon binnen en voerde het luchtaanvallen uit, waarbij meer dan 4000 mensen om het leven kwamen.

Hoeveel van de gedode Libanezen Hezbollah-militanten zijn, is niet bekend. Aan Israëlische zijde werden minstens 37 militairen gedood.

Lennard Swolfs, correspondent Israël en de Palestijnse Gebieden:

"Op papier staat er nu een raamwerk, maar het is de vraag hoe dit in de praktijk zal uitwerken. Hezbollah is geen partij in deze overeenkomst en de militante beweging blijft vasthouden aan hun standpunt dat ze nergens aan zullen meewerken totdat het Israëlische leger zich volledig terugtrekt uit de gebieden in het zuiden van Libanon die ze nu bezet houden.

De Israëlische premier Netanyahu benadrukt dat zijn troepen in het zuiden van Libanon blijven zolang Hezbollah niet ontwapend is en een bedreiging blijft vormen voor Israël. Dit biedt weinig hoop dat de situatie op de grond ook daadwerkelijk snel zal veranderen.

Officieel geldt sinds vorige week vrijdag een staakt-het-vuren tussen Israël en Hezbollah. De grootschalige aanvallen in het zuiden van Libanon zijn gestopt, maar er zijn nog wel meerdere beschietingen geweest deze week."

Burkina Faso heeft de diplomatieke banden met Frankrijk verbroken. De verhoudingen tussen Burkina Faso en voormalig kolonisator Frankrijk waren de afgelopen jaren al verslechterd.

Het militaire regime van het land stelt dat Frankrijk zich te veel "mengt in binnenlandse aangelegenheden". Ook beschuldigt het Frankrijk ervan "openlijk neokoloniale ambities te koesteren en actief subversieve netwerken en terroristen te steunen die het land en de Sahel veel leed berokkenen".

De Franse minister van Buitenlandse Zaken Barrot spreekt van een "vijandige, ongegronde en eenzijdige beslissing" die "de zorgwekkende koers van de Burkinese autoriteiten illustreert", meldt Le Monde.

Staatsgrepen

Door onder meer twee staatsgrepen is de relatie met Frankrijk sinds 2022 bekoeld. Frankrijk trok in 2023 alle troepen terug uit het land na aanhoudende protesten. Ook mag nieuwszender France 24 er niet meer worden getoond, een beslissing die tot felle kritiek van de Europese Unie leidde.

In het West-Afrikaanse land is het al tien jaar onrustig vanwege terroristische islamitische groeperingen die in het land en in buurland Mali actief zijn. Door de strijd zijn duizenden mensen om het leven gekomen en werden miljoenen anderen verdreven. Volgens militair leider Traoré is veel land terugveroverd op jihadisten, maar critici hebben daar hun vraagtekens bij.

Correspondent Afrika Maurice Lede:

"De militaire regering van Burkina Faso verzocht de Franse ambassadeur al in 2023 het land te verlaten en weigerde vervolgens toestemming te geven voor de benoeming van een nieuwe vertegenwoordiger. Het volledig verbreken van de diplomatieke banden is opnieuw een teken van het anti-Franse sentiment in de regio.

Ook de militaire leiders van buurlanden Mali en Niger beschuldigen Frankrijk ervan groeperingen te steunen die hun regimes ten val willen brengen.

Mali, Niger en Burkina Faso keerden zich de afgelopen jaren steeds verder af van hun voormalige westerse partners. Samen richtten zij in 2024 de Alliantie van Sahelstaten (AES) op. Ondertussen zochten zij militaire steun bij onder meer Rusland en trokken zij zich in 2025 terug uit het Internationaal Strafhof."

Medewerkers van een kinderdagopvang in Schiedam hebben een 1-jarige jongen gisteravond per ongeluk alleen achtergelaten in het pand van het kinderdagverblijf. De ouders kwamen voor een gesloten deur te staan en moesten de hulp van de politie inroepen om de dreumes te bevrijden.

Het betrokken personeel van kinderopvang KomKids is op non-actief gesteld, meldt regionale omroep Rijnmond. De organisatie is een onderzoek begonnen. "We nemen dit incident uiterst serieus. Ons doel is om volledig te begrijpen hoe dit heeft kunnen gebeuren en om er alles aan te doen om herhaling in de toekomst te voorkomen", reageert KomKids.

Over het hoofd gezien

Toen de ouders hun zoontje wilden ophalen, bleek de opvang al gesloten te zijn. Het personeel op de locatie Bellefleur had het slapende kind over het hoofd gezien.

De ouders belden de politie, die het jongetje uit de opvang haalde. Een opgeroepen ambulance bleek niet nodig te zijn.

Excuses

KomKids heeft excuses aan de ouders aangeboden. "We realiseren ons dat dit een zeer schokkende en ingrijpende gebeurtenis is geweest voor het kind en zijn ouders. Het raakt ons diep dat dit incident heeft kunnen plaatsvinden", staat in een verklaring.

De Verenigde Staten hebben luchtaanvallen uitgevoerd op Iran, zegt het Amerikaanse militaire commando voor het Midden-Oosten (Centcom). De aanval is volgens Centcom een reactie op de aanval op een vrachtschip, waar de Amerikaanse president Iran voor verantwoordelijk houdt.

Amerikaanse gevechtsvliegtuigen zouden Iraanse opslagplaatsen voor raketten en drones hebben gebombardeerd. Ook radarposten langs de Iraanse kust waren volgens Centcom het doelwit. Iraanse staatsmedia berichten dat de omgeving van een pier bij de kustplaats Sirik was getroffen door een projectiel.

Vicepresident Vance zegt over de aanvallen dat "geweld met geweld wordt bestreden". "Als Iran het oneens is met hoe de wapenstilstand wordt gehandhaafd, moeten ze telefonisch contact opnemen", schrijft hij op X. In een post op zijn socialemediakanaal Truth Social sprak Trump eerder van een "domme schending van de wapenstilstand".

Drie andere drones konden worden neergehaald, zegt Trump. De Amerikaanse president heeft in zijn socialemediapost niet gemeld wanneer de Iraanse aanval plaatsvond. De Britse maritieme organisatie UKMTO zei gisteren dat een schip voor de kust van Oman werd geraakt door een projectiel.

De Taiwanese rederij Evergreen Marine bevestigde dat een van zijn schepen voor de kust van Oman werd geraakt door een onbekend projectiel.

Waarschuwing

De Iraanse autoriteiten hebben na de aanval gewaarschuwd dat schepen die buiten de door Iran vastgestelde routes varen, geen garantie hebben op een veilige doorgang. Ook zegt Iran dat "de gevolgen van het varen via ongeautoriseerde routes de verantwoordelijkheid zijn van de eigenaar, de exploitant en de kapitein van het schip".

De Iraanse staatstelevisie berichtte dat drie tankers na een waarschuwing van de Revolutionaire Garde zijn omgekeerd, omdat ze hadden geprobeerd om op "ongeautoriseerde wijze" door de Straat van Hormuz te varen.

Evacuatieplan

De aanval op het schip komt op het moment dat de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) bezig was met een evacuatieplan om schepen via een alternatieve route voor de kust van Oman veilig uit de Perzische Golf te begeleiden. De evacuatie van schepen is na de aanval gestopt en wordt pas weer hervat als er garanties worden gegeven dat schepen niet opnieuw worden aangevallen, zegt IMO.

Volgens IMO hebben sinds de ondertekening van de intentieverklaring door de VS en Iran zo'n 115 schepen de Straat van Hormuz verlaten. Een dag voor de aanval passeerden 79 schepen de zeestraat, het hoogste aantal sinds het begin van de oorlog.

Ook enkele schepen die onder de Nederlandse vlag varen, konden voor het eerst in maanden door de Straat van Hormuz.

De vee- en landbouwsector is kritisch op de stikstofplannen van het kabinet. De gevolgen voor boeren zouden enorm zijn, zeggen ze. Milieuorganisaties zijn juist positief over het beleid, en denken dat het land weer van het slot gaat. Bij sommige groepen aan beide kanten van de discussie is ook ruimte voor nuance.

De belangenorganisaties reageren op de nieuwe stikstofplannen, die vanmiddag zijn gepresenteerd door het kabinet. Het pakket moet ervoor zorgen dat de stikstofuitstoot in 2035 drastisch lager is dan in 2019.

Landbouw en tuinbouw

Voor boeren en tuinders zijn de stikstofmaatregelen ingrijpend en pijnlijk, zegt voorzitter Ger Koopmans van land- en tuinbouworganisatie LTO Nederland. "Voor cruciale maatregelen geldt dat de keuze onbegrijpelijk en disproportioneel is."

Koopmans zegt te proberen de plannen voor de boeren nog te verzachten. Maar protesten met trekkers zijn nu niet aan de orde, wat hem betreft. "We hebben de trekkers meegemaakt, en daarna zijn de problemen niet opgelost", zegt hij in Nieuwsuur. "Mij gaat het om: geen dreigementen leveren, maar argumenten."

Volgens Koopmans wil de landbouw bijdragen aan een forse reductie van de stikstofuitstoot. "Boeren staan klaar om te investeren in emissiereducerende maatregelen, in bewezen innovaties, in stalaanpassingen en in managementmaatregelen. Maar zij kunnen niet verantwoordelijk worden gehouden voor 100 procent van de doelen als zij daarvoor maar 50 procent van de middelen tot hun beschikking hebben."

Jonge boeren

Ook de jonge generatie boeren en tuinders is kritisch op de plannen, al ziet die ook positieve kant. "Het kabinet heeft op een aantal belangrijke punten onze inzet overgenomen", zegt voorzitter Gerben Boom van Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt.

"Dat is een belangrijke stap en laat zien dat onze inbreng ertoe doet. Tegelijkertijd leggen deze plannen zware opgaven bij jonge ondernemers. De verdere uitwerking moet nu bewijzen dat zij ook daadwerkelijk de ruimte krijgen om te blijven ondernemen, investeren en het bedrijf over te nemen."

De belangrijkste punten van het pakket Veesector

Vee&Logistiek Nederland spreekt van "een compleet sloopplan van de agrarische sector". "De plannen zijn desastreus en vernietigend voor alle hardwerkende boeren en hun gezinnen en moeten daarom van tafel", zegt voorzitter Helma Lodders.

"Bovendien focussen de maatregelen primair op de veehouderij zonder ook maar één oog te hebben voor ondernemers in andere schakels in de keten of over consequenties nagedacht te hebben."

Agractie

Ook boerenactiegroep Agractie noemt de aangekondigde plannen "desastreus" voor de Nederlandse veehouderij. "Het pakket bestaat uit een stapeling van maatregelen die leiden tot een forse krimp van de veestapel. Dat raakt niet alleen boeren, maar ook de toeleverende, verwerkende en dienstverlenende bedrijven die afhankelijk zijn van de sector."

Volgens de belangenorganisatie worden vooral boeren in de omgeving van Natura 2000-gebieden hard getroffen door de emissieregels. "Dat betekent feitelijk dat boeren voor de keuze staan om of te stoppen of ingrijpend te extensiveren."

Bouwsector

Bouwend Nederland heeft het over "een belangrijke stap vooruit". "Het kabinet haalt Nederland vandaag uit de stikstofimpasse en biedt perspectief", zegt voorzitter Arno Visser.

"We zijn al jaren niet zo dicht bij een oplossing. Het kabinet heeft een totaalaanpak die stikstofuitstoot doet verminderen en de vergunningverlening weer op gang zal brengen. Daar profiteren velen van: mensen die op een woning wachten, ondernemers die willen vergroenen en investeren, boeren die willen weten hoe hun toekomst eruitziet en de natuur die zich kan herstellen."

Werkgevers

VNO-NCW en MKB-Nederland spreken van "doelgerichte stappen naar een oplossing voor het stikstofprobleem". "Hiermee zet het kabinet de deur open naar het verbeteren van ons investeringsklimaat", zegt Coen van Oostrom, voorzitter VNO-NCW, in een gezamenlijk statement van de werkgeversorganisaties.

"Zo kunnen ondernemers weer aan de slag met onder meer het bouwen van nieuwe woningen en de energietransitie. Zaken die hard nodig zijn."

Lees hier meer over de nieuwe stikstofplannen van het kabinet:

Natuurmonumenten

"Dit kan het begin zijn van het einde van de natuur- en stikstofcrisis", zegt Jeroen de Koe, directeur van Natuurmonumenten. "Het is een omvangrijk pakket, waarbij zonering de ruggengraat is, omdat het meerdere problemen tegelijk aanpakt: stikstof, water en meer ruimte voor natuur."

De organisatie noemt het essentieel dat Nederland het pakket omarmt en in beweging komt om het uit te gaan voeren. "Uiteindelijk gaat het erom dat het totale pakket leidt tot een land in balans met natuur: in natuurgebieden, in de zones daaromheen en in het land als geheel."

Natuur en Milieu

Volgens Natuur & Milieu biedt het pakket perspectief voor het bouwen van woningen, krijgt de energietransitie weer de ruimte en hebben boeren duidelijkheid over wat nu wel kan.

Directeur Marjolein Demmers: "Eindelijk een doorbraak, na jarenlang ophef, uitstel en wegkijken. Nederland lijkt weer in staat om problemen te onderkennen en te doen wat nodig is om vooruit te komen."

Greenpeace

Greenpeace is opgelucht dat er na jaren van stilstand "eindelijk weer beweging komt in het stikstofdossier". "Maar het eerlijke verhaal is dat de uitwerking en het tempo duidelijk een politiek compromis zijn: het stikstofvonnis wordt 5 jaar naar achteren geschoven en de wettelijke stikstofdoelen worden geschrapt. Onze kwetsbare natuur krijgt hiervoor de rekening gepresenteerd. Voor boeren en andere sectoren wordt daardoor de onzekerheid niet weggenomen."

De milieuorganisatie vindt dat er de komende jaren meer nodig is om Nederland daadwerkelijk van het slot te halen, zoals een snelle aanpak van piekbelasters. Dat zijn bedrijven die veel stikstof uitstoten in de buurt van een kwetsbaar natuurgebied.

Nog geen duidelijkheid over steun oppositie

Het is op dit moment nog niet te zeggen of het stikstofpakket voldoende steun haalt in de Tweede Kamer. De grootste oppositiepartij Pro laat weten het rapport "rustig en goed" te gaan lezen en ook JA21-leider Eerdmans gaat het "goed bestuderen". Dit zijn de twee belangrijkste partijen die het kabinet kunnen helpen. De steun van Pro is cruciaal, omdat die ook voor steun in de Eerste Kamer kan zorgen. Van BBB is geen steun te verwachten, die partij is net als de PVV vernietigend en wijst de voorstellen hard af.

Woensdag debatteert de Tweede Kamer over de plannen, van 13.30 tot 23.00 uur.

Een 17-jarige jongen die vorige week in het Zuid-Franse Narbonne door meerdere leeftijdgenoten werd mishandeld, is aan zijn verwondingen overleden. Vijf jongeren zitten sinds dinsdag vast en zijn aangeklaagd voor poging tot moord.

In Frankrijk maakt de zaak rond slachtoffer Louis veel los. Het slachtoffer is een jongen die sinds mei op verzoek van zijn ouders in een jeugdzorginstelling verbleef.

De mishandeling werd gefilmd door de daders en zij deelden die beelden met vrienden. Op de beelden is te zien hoe meerdere jongens het slachtoffer slaan en schoppen. Een van de belagers zit op hem en raakt hem hard in zijn gezicht.

De beelden bereiken ook iemand die de politie belt. Het is dan vrijdagavond. De politie start daarop een grote zoektocht, maar ze kunnen Louis niet vinden omdat de verdachten geen locatie hebben gedeeld.

Zwaargewond

Pas zaterdagochtend treft een bouwvakker Louis aan op een bouwplaats achter het station. Het slachtoffer heeft zware verwondingen. Dinsdag overlijdt hij uiteindelijk aan zijn verwondingen, zo is vandaag bekendgemaakt.

De verdachten kunnen na analyse van de beelden en telefoongegevens worden aangehouden. De officier van justitie van Narbonne geeft donderdag aan dat drie van de verdachten bekend zijn bij de jeugdzorg, maar dat zij niet in dezelfde instelling als Louis verblijven.

"Dit is een geval van zeldzaam geweld dat de rechercheurs in het district diep heeft geraakt, vooral omdat het slachtoffer jong was", benadrukt de plaatsvervangend politiecommissaris van Narbonne tijdens een persconferentie.

Motief

Online gaan veel theorieën rond over de mishandeling. De officier van justitie zegt dat het motief voor het misdrijf nog niet bekend is. "Het is echter wel al mogelijk om te stellen dat er absoluut geen verband is met een racistisch motief", zegt hij.

De Franse krant Le Monde meldt op basis van bronnen binnen de politie dat Louis een conflict had met een van de verdachten. Die zou hem onder valse voorwendselen naar een afspraak hebben gelokt.

Onderzoek zal de precieze rol van de vijf verdachten moeten uitwijzen. Ze zitten in voorlopige hechtenis. De aanklacht tegen hen kan nog worden verzwaard nu het slachtoffer is overleden.

De leegstaande gevangenis Almere Buiten wordt mogelijk heropend. Dat staat in een voorstel van staatssecretaris van Justitie en Veiligheid Van Bruggen dat vandaag werd gepubliceerd. Het plan is bedoeld om het cellentekort aan te pakken.

De gevangenis is sinds eind 2018 niet meer in gebruik. Het complex was destijds een van de 26 gevangenissen die werden gesloten vanwege leegstand en bezuinigingen. Met de heropening wil het kabinet op termijn 320 extra cellen realiseren. Volgens Omroep Flevoland zou de gevangenis in 2033 weer open kunnen.

Eerder was er al een plan om de locatie te heropenen. Dat werd in april vorig jaar van tafel geschoven vanwege geldgebrek.

Meer detentieplaatsen

De heropening van de gevangenis, in de volksmond ook wel Almere Binnen genoemd, is onderdeel van een pakket aan maatregelen dat de staatssecretaris wil nemen om de problemen in het Nederlandse gevangeniswezen het hoofd te bieden. De gevangenissen zitten overvol en er is een tekort aan personeel.

Om meer detentieplaatsen te creëren staan renovaties op de planning, wordt de capaciteit op verschillende plaatsen uitgebreid en wordt ook de justitiële jeugdinrichting Harreveld heropend.

Enkelband en minder begeleiding

Woensdag maakte de NOS al een deel van de plannen van de D66-bewindsvrouw bekend. Zo wil zij gedetineerden overdag onder toezicht van bijvoorbeeld een enkelband vrijlaten. Zij kunnen dan al werken aan hun terugkeer in de samenleving en zaken regelen voor huisvesting, werk, of het oplossen van schulden.

Een ander belangrijk punt in het plan van Van Bruggen is dat kortgestraften minder begeleiding krijgen bij terugkeer in de samenleving.

Sobere regimes

De staatssecretaris wil het personeelstekort terugdringen door nieuw gevangenispersoneel aan te nemen en door maatregelen te treffen waardoor er minder medewerkers nodig zijn. In haar plan doelt Van Bruggen op onder meer een lagere administratieve druk en de invoering van "nieuwe detentieconcepten, zoals sobere regimes". In praktijk zal dat betekenen dat gevangenen een korter dagprogramma krijgen en langer in hun cel zitten.

De gemeente Almere kent de plannen van de heropening van de gevangenis nog niet en heeft daarom nog niet inhoudelijk gereageerd.

"Het was een kinderfeestje", zegt een jonge reddingswerker. Hij barst in tranen uit. "We haalden lichamen van een kinderfeestje uit het puin. Je kan het je niet voorstellen", zegt hij. "Maar we moeten nu sterk zijn."

Met een motorhelm op en dunne handschoenen aan zegt hij dat er mensen nodig zijn, vrijwilligers. "Wie dan ook, met wat dan ook. We hebben alles nodig", deelt hij op zijn Instagram-account.

Duizenden mensen worden nog gezocht onder het puin. Tienduizenden families hebben geliefden, bijna twee dagen na de vernietigende aardbevingen in Venezuela, nog steeds niet kunnen bereiken.

Op sociale media gaan beelden rond van tientallen reddingen. Een baby met alleen een luier om die levend uit het puin wordt gehaald. Een oudere dame, een meisje, nog een jongetje, een man wordt aan zijn schouders omhoog getild. Luid applaus van de reddingswerkers volgt. Maar de tijd blijft tikken en aan alles is nog tekort.

Scheuren worden zichtbaar

De lijken liggen op straat. Inmiddels zijn er 920 doden, ondertussen wordt gevreesd voor meer. Woontorens zijn als kaartenhuizen in elkaar gezakt. Wie wél gered kan worden, wacht een harde realiteit in een land waar de scheuren van jarenlange verwaarlozing zichtbaar worden.

Lijsten met medische benodigdheden gaan rond op sociale media. Dat is geen nieuw fenomeen in Venezuela, de afgelopen decennia legden crisis na crisis de staat van het ingestorte zorgsysteem bloot.

Vrijwel alle openbare ziekenhuizen in het land opereren nog maar op een fractie van hun capaciteit, volgens de Venezolaanse Medische Federatie. Jaar na jaar sloeg de organisatie alarm over tekorten in de zorg. Ziekenhuizen kampen met watertekorten, stroomuitval en een massale uittocht van zorgpersoneel. Zeker 42.000 artsen en zorgmedewerkers zijn het land ontvlucht, schat de organisatie.

Wie terecht kan in een ziekenhuis, mag zelf op zoek naar medische benodigdheden. Infuuszakken, zuurstoftanks, pleisters, wegwerphandschoenen voor de verpleegkundige, medicijnen. Patiënten of hun familie moeten zelf alles vinden en aanschaffen, vaak voor de hoogste prijs. Dat terwijl meer dan de helft van de bevolking in extreme armoede leeft, schrijft de Europese Commissie. Zeker 70 procent van de bevolking heeft geen toegang tot de gezondheidszorg.

In online groepen worden ook berichten gedeeld van inzamelingsacties. Niet alleen voor noodhulp, maar ook voor levensreddende operaties zoals amputaties van verbrijzelde lichaamsdelen of voor begrafenissen.

Terwijl de ziekenhuizen en veldhospitalen de slachtoffers proberen op te vangen, stromen de wegen vol met motoren. Beladen met hulpgoederen, rijden tientallen burgers zelf van rampplek naar rampplek. Pakken vol met waterflesjes worden achterop gebonden.

Op meerdere plekken in het land zijn donatiepunten opgezet waar burgers spullen naartoe kunnen brengen. Babyvoeding, toiletpapier, pijnstillers, helmen voor reddingswerkers, zaklampen, het is maar een greep uit wat er nodig is.

De punten, vaak simpele tenten met wat tafeltjes, zijn onder meer opgezet door de landelijke beweging achter oppositieleider en Nobelprijswinnaar María Corina Machado. Ook daar is de aanhoudende politieke repressie zichtbaar. Op sociale media worden meldingen gedaan van opgebroken donatiepunten, autoriteiten zouden alleen donaties toelaten in burgemeesterskantoren en partijkantoren van het regime.

Weinig Venezolanen hebben daar vertrouwen in. Het land gaat gebukt onder diepgewortelde corruptie en bij vorige noodsituaties kwam hulp vaak ook niet bij de bevolking terecht. Voedsel en hulpgoederen werden stelselmatig in beslag genomen door het leger, zo bleek uit onderzoek van Human Rights Watch.

Burgerinitiatieven

Het is dan ook geen verrassing dat veel Venezolanen besluiten om zelf het heft in handen te nemen. Al snel was dat op meerdere manieren te zien, ook in een van de burgerinitiatieven zoals de onofficiële website waar mensen vermiste familieleden en vrienden kunnen opgeven.

Wel verrassend is dat het regime heeft gezegd buitenlandse hulp aan te nemen, ook van ideologische tegenstanders. Toen het land in 2019 in een humanitaire crisis verkeerde, wees oud-leider Maduro aan de lopende band hulp af. Vrachtwagens vol noodhulp werden tegengehouden aan de grens, een vrachtschip met voedsel en medicijnen lag voor anker aan de kust. Uiteindelijk accepteerde het regime later dat jaar hulp van een neutrale organisatie, het Rode Kruis.

Dat de hulp dit keer wordt aangenomen kan vele levens schelen. Hoe de hulp gestructureerd wordt en of die hulp overal op tijd terechtkomt, is alleen de vraag. Het land is allesbehalve voorbereid en hoewel Venezolanen inmiddels wel wat gewend zijn, lijkt de schaal van de ramp de ontwrichte staat van het land pijnlijk bloot te leggen.

Op plastic zuivel- en sapflessen tot drie liter moet verplicht statiegeld komen. Dat schrijft minister van Klimaat en Groene Groei Van Veldhoven-Van der Meer in een brief aan de Tweede Kamer. Dat zou betekenen dat ook op onder meer plastic melkflessen statiegeld komt.

Op dit moment geldt een statiegeldverplichting voor plastic flessen en blikjes met water en frisdrank en niet voor de overige plastic flessen, waarvan volgens de minister het grootste deel sap- en zuivelflessen zijn.

Ook wil Van Veldhoven onder meer een verbod op de verkoop van plastic flessen en blikjes zonder statiegeld en kijkt ze naar een innameplicht voor winkels.

Deze maatregelen moeten ervoor zorgen dat het wettelijke inzameldoel van 90 procent eindelijk gehaald wordt. Dat is de drankenproducenten en -importeurs, die hier wettelijk verantwoordelijk voor zijn, de afgelopen vier jaar niet gelukt. Producenten hebben eerder gemeld dat ze het dit jaar wel voor elkaar gaan krijgen.

Europees ingrijpen

Volgens Van Veldhoven, die eerder verantwoordelijk was voor de invoering van statiegeld op kleine flesjes en blikjes, moet Nederland snel maatregelen nemen om Europees ingrijpen te voorkomen.

Nieuwe Europese verpakkingsregels schrijven voor dat landen vóór 2029 de inzameldoelstelling van 90 procent moeten halen. Als ze dat niet redden, komt er een innameplicht voor alle verkooppunten inclusief de kleine ondernemers, wat de minister wil voorkomen. Ook zouden buitenlandse statiegeldverpakkingen dan in Nederland moeten worden ingenomen.

Dat de minister nu ook statiegeld op plastic zuivelflessen wil, is de opmerkelijkste maatregel. Zuivel is tot nu toe steeds uitgezonderd omdat die verpakkingen volgens de producenten lastig schoon te maken zijn. Maar zonder statiegeld op plastic flessen zuivel is het onmogelijk om het wettelijke doel van 90 procent te halen, omdat die goed zijn voor 12 procent van alle plastic flessen.

Daarom stelt Van Veldhoven voor om de statiegeldplicht ook naar die flessen uit te breiden. Wel moet Verpact, de organisatie van drankenproducenten die verantwoordelijk is voor het statiegeldsysteem, eerst maatregelen bedenken om "hygiëneproblemen" te voorkomen.

Dat het "heel makkelijk" is om zuivelflessen toe te voegen, meldde Verpact eind 2023 al aan de NOS. De woordvoerder liet toen zelfs weten dat het statiegeldsysteem "al open was gesteld voor sap en zuivel".

Transparantie

Van Veldhoven wil verder meer transparantie over wat de producenten doen met het niet-geïnde statiegeld. Jaarlijks blijft er zo'n 130 miljoen euro in kas bij Verpact doordat niet alle plastic flessen en blikjes worden ingeleverd.

De minister gaat "graag het gesprek aan met de Kamer" over haar voorstellen om de inzameldoelstelling versneld te halen. Verpact heeft aangegeven haar voorstellen te steunen, maar "graag in contact te blijven over het plan van aanpak voor de inzameling van zuivelflessen".

Van Veldhoven roept de producenten op om ervoor te zorgen dat er op een deel van de zuivelflessen zo snel mogelijk statiegeld komt, nog voordat er een verplichting is.

Het was een spannende dag voor het kabinet en dan met name voor minister Van Essen van Landbouw want vanmiddag is officieel het stikstofpakket gepresenteerd. Wat staat daar precies in en zal de regering voldoende steun krijgen vanuit de Tweede Kamer? En wat vinden de boerenorganisaties van de plannen?

Verder probeert minister Karremans te voorkomen dat de bruggen instorten en wat deden minister Berendsen van Buitenlandse Zaken en minister Van den Brink van Asiel in Syrië?

De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren bij NPO Luister

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.