NOS Nieuws - Algemeen

Huizenkopers moeten eerder duidelijkheid krijgen over de fundering van de woning die ze kopen, vindt Vereniging Eigen Huis (VEH). Vanaf deze maand bevat een taxatierapport ook informatie over mogelijke funderingsproblemen, zoals een zwakke ondergrond of het bouwmateriaal van de fundering, maar volgens de vereniging komt dat te laat voor de koper.

Nadat een koper het koopcontract heeft getekend krijgt die een taxatierapport. Sinds 1 april dit jaar staat er in dat rapport ook een funderingsscore. Die loopt van A tot en met E. Bij een lagere score, D of E, is er een hoger risico dat de fundering problemen heeft, of is er onderzoek nodig.

Maar doordat de koper die score pas kan inzien nadat het koopcontract getekend is, vergroot dat volgens de vereniging de kans op onvoorziene kosten.

"De issues komen dan op je af nadat je contract is getekend", zegt Nico Stolwijk van Vereniging Eigen Huis. Hij ziet dat de koper en de verkoper in de problemen komen doordat die informatie zo laat komt. "Het kan betekenen dat een huis tijdens de verkoop minder waard wordt, of de bank kan voor een koper niet alle extra funderingskosten financieren. De kans is dan groot dat de koop van de woning niet rondkomt."

Onwetendheid koper

Volgens Stolwijk is er bij verkopers en kopers veel onbekendheid als het gaat om de fundering van een huis. Wanneer kopers een bouwkundige keuring laten uitvoeren, komt informatie over fundering vaak niet aan bod.

Bovendien laten veel bewoners vaak al niet een voorbehoud van bouwkundige keuring opnemen in hun bod, bleek uit eerder onderzoek van Stichting Achmea Rechtsbijstand. Door een grote concurrentie op de woningmarkt nemen kopers vaak minder goed de tijd om te kijken of proberen ze beter uit de bus te komen door het voorbehoud te schrappen. Daardoor komen kopers vaker voor verrassingen en onvoorziene kosten te staan.

Daarom pleit de VEH naast het eerder aanbieden van funderingsinformatie ook voor het opnemen van een voorbehoud van fundering in het koopcontract. Zo kunnen potentiële kopers nog afzien van de koop als er problemen zijn.

Rol van makelaar en koper

Stolwijk wijst erop dat makelaars een belangrijke rol spelen om die informatie over de fundering van een huis eerder kenbaar te maken. Zij hebben namelijk wel toegang tot die informatie en kunnen eerder aan een verkoper en een koper aangeven wat er over de fundering bekend is.

Ook de koper kan bij de bezichtiging al signalen zien van een slechte fundering. "Je kunt letten op scheuren, ongelijke vloeren of zichtbare verzakkingen", zegt Stolwijk.

Daarnaast is het ministerie van Binnenlandse Zaken in gesprek met onder meer gemeenten en waterschappen over funderingsrisico's bij woningen. Afgelopen week presenteerde het ministerie de Nationale Aanpak Funderingen die eigenaren moet ondersteunen bij funderingsproblemen. Het kabinet maakt daar tot eind 2028 56 miljoen euro voor beschikbaar.

Sommige mensen met een visuele beperking kunnen geen geld meer overmaken via de Rabobank-app. Volgens de Oogvereniging, belangenbehartiger van mensen met een visuele beperking of aandoening, gaat het mis sinds een update een paar weken geleden van de Android-versie van de app. De bank erkent het probleem en zegt dat een oplossing nabij is.

Mensen kunnen de betaalknop niet meer indrukken bij zowel overschrijvingen als iDeal/Wero-betalingen. Normaal gesproken werkt het als volgt: de spraakfunctie van Android, Talkback, leest de tekst op het scherm voor, zo ook de tekst van de betaalknop. Vervolgens kunnen mensen dubbelklikken om die knop in te drukken. Maar nu wordt de tekst van de betaalknop niet meer voorgelezen en kunnen gebruikers betalingen daardoor ook niet meer bevestigen.

"Het volledige scherm wordt netjes voorgelezen, tot je bij die knop komt", zegt klant Ferry Molenaar, die blind is. "Zo'n foutje kan gebeuren, maar het is wel problematisch dat een oplossing zo lang op zich laat wachten." Hij diende 19 maart al een klacht in bij de Rabobank. Hij zegt dat hij gisteren te horen kreeg dat ze ermee bezig zijn, maar nog niet weten wanneer het is opgelost.

Hulp van wildvreemde

Molenaar schakelt nu maar de hulp in van anderen voor betalingen. "Het meest privacygevoelige was toen ik in een kledingwinkel stond en broeken wilde kopen. Daarvoor moest ik wat geld van mijn spaarrekening naar mijn betaalrekening overmaken. Ik heb toen maar de winkelier gevraagd om op die knop te drukken. Het lijkt me niet goed als je een wildvreemde moet vragen om te helpen met bankzaken."

"Iedereen moet zelfstandig betalingen kunnen doen", zegt Monique Verboeket van de Oogvereniging. "Ik heb bij de Rabobank aangegeven dat dit met spoed aandacht vereist. Ik snap dat het tijd kan kosten om dit op te lossen, maar het liefst gebeurt dat vandaag nog." Het is ook wettelijk verplicht dat online bankieren toegankelijk is voor mensen met een beperking.

Uiterlijk woensdag

De Rabobank zegt dat in een nieuwe versie van de app het probleem wordt opgelost. Die moet uiterlijk woensdag beschikbaar komen. "We betreuren het dat een aantal klanten na hun meldingen niet snel genoeg duidelijkheid heeft gekregen", zegt een woordvoerder. "Toegankelijkheid is immers een belangrijk uitgangspunt in onze dienstverlening."

De bank zegt dat blinde en slechtziende klanten tot de update via andere kanalen betalingen kunnen doen, zoals met internetbankieren via een computer of telefonisch.

Het Openbaar Ministerie gaat niemand vervolgen voor de brand in Roermond waarbij begin september vorig jaar twee mensen om het leven kwamen. De brand is aangestoken, maar er zijn "geen verdachten in beeld die nog in leven zijn".

Bij de brand kwamen een moeder (51) en haar oudste zoon (16) om het leven. De jongste zoon (14) wist zichzelf op tijd in veiligheid te brengen door vanaf de tweede verdieping uit het raam te springen.

Al snel bleek er sprake te zijn van brandstichting. In de tuin werden jerrycans gevonden en sporenonderzoek bevestigde dat de brand was aangestoken.

Bekend bij hulpinstanties

Uit nader onderzoek van de politie, waarbij ook de zoon is gehoord, blijkt dat er geen verdachten in beeld zijn die nog leven. Het OM ziet daarom geen aanleiding om over te gaan tot vervolging.

Of de moeder of zoon de brand mogelijk heeft aangestoken en waarom, wil het OM niets zeggen omdat het om overleden personen gaat. Eerder werd wel bekend dat het gezin bekend was bij hulpinstanties, meldt L1.

President-directeur van KLM Marjan Rintel heeft vorig jaar 30 procent meer verdiend dan in 2024. Dat blijkt uit het nieuwe jaarverslag van de Nederlandse luchtvaartmaatschappij.

Bij elkaar verdiende Rintel vorig jaar bijna 1,6 miljoen euro. Haar basissalaris van 600.000 euro veranderde weliswaar niet, maar de directie kan daarnaast nog variabele beloning ontvangen. En die was voor Rintel vorig jaar hoger. Op papier boekte KLM eindelijk weer een goede omzet en winst, na enkele slechte jaren door de gevolgen van de coronacrisis.

Wel was er in de praktijk veel onrust bij het dochterbedrijf van Air France-KLM. Zo stonden KLM en de vakbonden meerdere malen voor de rechter vanwege aangekondigde stakingen van het grondpersoneel.

Pas na bemiddeling van oud-minister Aart Jan de Geus kwam er een nieuwe cao. Hierin krijgt het grondpersoneel er in twee jaar tijd in totaal 3,25 procent meer loon bij, samen met een eenmalige bonus en meer kans op een vast contract.

Doelen gehaald

Dat de hoogste baas van KLM er vorig jaar 30 procent bij kreeg heeft verschillende oorzaken, benadrukt een woordvoerder. Het variabele deel van het salaris van onder meer de directie hangt af van het wel of niet behalen van vooraf afgesproken doelen.

Een deel van deze doelen voor Rintel gaan over KLM, een ander deel over moederbedrijf Air France-KLM. "Vooral Air France-KLM kende vorig jaar een heel goed jaar", aldus de woordvoerder. Daardoor kreeg Rintel er naast haar vaste salaris van 600.000 euro nog eens 399.360 euro aan variabele beloning bij.

Ook doelen niet gehaald

In een intern bericht schrijft KLM dat de directieleden vorig jaar "door tegenvallers" niet al hun doelen hebben behaald: "De totale beloning ligt dan ook onder hoeveel het was geweest als dat wel zo was geweest."

Dat het totaal op 1,59 miljoen euro uitkomt, heeft te maken met een beloning in aandelen van moederbedrijf Air France-KLM, waar de koers vorig jaar steeg door betere resultaten.

KLM benadrukt dat de directie de beloning in aandelen pas over enkele jaren ontvangt. Dit om te voorkomen dat er op winst op de korte termijn wordt gehandeld.

Ook is er een mogelijkheid om die aandelen later terug te vorderen als er na enkele jaren bijvoorbeeld slecht bestuur blijkt te hebben plaatsgevonden. Dat gebeurde eerder bij directieleden van ING bij het witwasschandaal bij de bank.

Afspraak

In het interne bericht erkent KLM dat de financiële situatie van het bedrijf nog altijd niet goed is. Ook vanwege de crisis in het Midden-Oosten, waardoor onder meer de prijs van kerosine stijgt, wordt er "scherp gelet op de kosten". "Maar we komen de afspraken met al onze collega's na: een vaste extra dertiende maand voor het grootste deel van de collega's en voor een kleinere groep een variabele beloning."

Het Nederlandse baggerschip Parana werkt mee aan een Marokkaans prestigeproject in de Westelijke Sahara. Dat gebied is al sinds de jaren 70 bezet door Marokko. Dat maakt werken in het gebied omstreden en mogelijk zelfs verboden voor Nederlandse bedrijven, zeggen experts.

Baggerbedrijf De Boer reageerde de afgelopen dagen niet op vragen van de NOS over het werk van de Parana.

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) meldt dat er economische activiteiten mogen plaatsvinden in het gebied, dat wordt bestuurd onder toezicht van de Verenigde Naties. Voorwaarde is wel "dat de opbrengsten van de activiteiten ten goede komen aan de oorspronkelijke Sahrawi-bevolking", staat op een site over zakendoen in het gebied.

Geopolitiek mijnenveld

De Parana van het baggerbedrijf De Boer begeeft zich met zijn werk in politiek onstuimig vaarwater. De Westelijke Sahara is een groot woestijngebied ten zuiden van Marokko. Tot 1975 was het een kolonie van Spanje. Toen de Spanjaarden vertrokken werd het een geopolitiek mijnenveld.

Marokko eiste de zuidelijke buur op. De Sahara-bewoners riepen een eigen staat uit. Wat volgde was een oorlog tussen de Saharaanse nationalisten van Polisario en het Marokkaanse leger. Dat conflict sleept nog altijd. Marokko bezet inmiddels zo'n twee derde van het gebied, inclusief de hele kust.

Nieuwe haven

Aan die kust bouwt Marokko nu een grote nieuwe haven: de Dakhla Atlantic Port. Deze zeehaven moet onder meer de toekomstige export van groene waterstof, landbouwproducten als tomaten en fosfaat makkelijker maken. Afgelopen weken was de Parana voor de monding van die haven aan het baggeren.

Via scheepvaartdata van Marine Traffic is te zien hoe de Parana bezig was de afgelopen dagen:

De vraag is: mag dat? Voor universitair docent Andrea Maria Pelliconi van de Universiteit van Southampton is het een duidelijke nee. "De Westelijke Sahara is onwettig bezet door Marokko. Internationaal recht schrijft voor dat andere landen zo'n onwettige situatie niet mogen ondersteunen. Die verplichting geldt ook voor bedrijven uit een ander land. Nederland heeft de verantwoordelijkheid om zijn bedrijven te reguleren."

De Groningse hoogleraar Marcel Brus beaamt dat. "Het is nog steeds bezet gebied." Hij wijst echter op de nuance die ook de RVO aanbrengt. "De bezetter mag economische activiteiten uitvoeren, maar alleen als dat ten goede komt aan de bevolking."

"Grondstoffen toe-eigenen mag bijvoorbeeld zeker niet. Dus niet vissen, geen mijnbouw", zegt Brus. "Een haven bouwen is ingewikkelder. Aan wie komt dat in de toekomst ten goede?" Het bedrijf neemt volgens Brus een juridisch risico met deze klus. "Bovendien werk je wel mee met een bezetter, dat zou je niet moeten willen."

Verdragen ongeldig verklaard

Ook de Amsterdamse hoogleraar Liesbeth Zegveld spreekt van een "aanzienlijke kans op schending van het internationaal recht en de rechten van de Sahrawi's bij deelname aan projecten van de Marokkaanse overheid in de Westelijke Sahara". Zij wijst ook op twee ongeldig verklaarde handelsverdragen tussen Marokko en de EU over het gebied. Die verdragen zijn door het Europese Hof van tafel geveegd omdat er geen toestemming van bewoners van de Westelijke Sahara was.

De NOS probeert al een week in contact te komen met baggerbedrijf De Boer. Via de receptie van het bedrijf kreeg de NOS meerdere e-mailadressen. Op geen van de mails die de NOS stuurde kwam een reactie.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken laat weten dat het alleen toetst of een bedrijf zich aan de voorwaarden houdt als het bedrijf zelf vraagt om steun van het ministerie of bijvoorbeeld een exportkredietverzekering aanvraagt. Het is niet duidelijk of De Boer dat gedaan heeft. Het ministerie zegt geen uitspraken te doen over individuele bedrijven.

Steun aan het schuiven

Marokko stuurt er tegenwoordig op aan dat de Westelijke Sahara een autonoom deel van het Marokkaanse koninkrijk wordt. De Saharanen zouden dan hun land deels zelf mogen besturen. Marokko krijgt wel zeggenschap over defensie, buitenlandbeleid en religieuze zaken.

De afgelopen jaren nam de steun voor Marokko's claim toe. De VS ging overstag in de eerste termijn van president Trump, in 2020. Landen als Frankrijk en Spanje volgden. En eind vorig jaar nam de Verenigde Naties een resolutie aan waarin ze Marokko en de Saharanen oproepen om te beginnen met onderhandelen op basis van het Marokkaanse plan.

Nederland stelt zich neutraal op in het conflict, aldus het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het erkent zowel de claim van Marokko als die van onafhankelijkheidsbeweging Polisario niet.

De Keukenhof in Lisse, de Designer Outlet in Roermond en winkelcentrum Mall of the Netherlands in Leidschendam bereiden zich voor op topdrukte tijdens het paasweekend.

Vooral op de weg van en naar de Keukenhof neemt de gemeente maatregelen. Zo zijn er afspraken met Google om de navigatie te beïnvloeden als er te veel mensen tegelijk naar de bloemententoonstelling willen rijden.

Vorig jaar kwamen er 1,4 miljoen bezoekers uit honderd verschillende landen naar de Keukenhof in Lisse. Gemiddeld rijden er dagelijks tussen de 1200 en 8000 bussen en auto's van de snelweg A4 via Lisserbroek naar de tentoonstelling, schat de gemeente. Op piekmomenten, zoals met Pasen, zijn het er nog meer.

Eerder leidde dat vooral in Lisserbroek, met ruim 3000 inwoners, tot grote problemen. "Inwoners konden met hun auto's geen kant meer op", aldus de gemeente. "De Keukenhof moest mensen oproepen om niet meer die kant op te komen."

Schrikhekken

Nu grijpt de gemeente in. Om te zorgen dat inwoners van Lisserbroek gewoon hun wijken in en uit kunnen, worden 'schrikhekken' geplaatst. Dit zijn de rood-witte hekken die aangeven dat Lisserbroek alleen bereikbaar is voor bestemmingsverkeer. De navigatie wordt beïnvloed en de gemeente zet wagens met routeinformatie in. Ook de afstelling van verkeerslichten wordt aangepast.

"We doen er alles aan om de boel zo goed mogelijk te laten doorstromen", aldus wethouder Marja Ruigrok (VVD). "Door nog meer maatregelen te nemen hopen we de overlast voor onze inwoners tot een minimum te beperken."

Binnenstad

De Designer Outlet in Roermond is een andere hotspot tijdens Pasen. Met ruim acht miljoen bezoekers per jaar - onder wie veel Duitsers - is het vaak filerijden vanaf de Duitse grens. Dat is vervelend voor met name de inwoners van de wijk Leeuwen en leidt ook tot een slechte bereikbaarheid van de oude binnenstad.

Naast het inzetten van verkeersregelaars in en bij Roermond neemt de gemeente nu een aantal extra maatregelen, meldt L1 Nieuws. Zo kan het verkeer via een belangrijke toegangsweg vanuit Duitsland niet meer rechtstreeks naar de outlet rijden. In plaats daarvan moeten auto's verplicht een stuk omrijden waardoor naar verwachting de files slinken. De maatregel is zo genomen dat navigatiesystemen alleen de omleidingsroute aangeven.

Vijftien miljoen

Bij winkelcentrum Mall of the Netherlands in Leidschendam is het vaak nog drukker. De 'Mall' trekt vijftien miljoen bezoekers per jaar, tot groot verdriet van de omwonenden. Zij klagen over hoge parkeerdruk, wildparkeerders en eindeloze opstoppingen. Vorig jaar december vroegen ze de gemeente om zo snel mogelijk een parkeervergunningsysteem voor bewoners in te voeren in de wijken rond het centrum.

Dat systeem komt er, maar niet eerder dan september volgend jaar. Wel komen er dit paasweekend een aantal tijdelijke maatregelen, meldt Omroep West. Zo zet de gemeente samen met de eigenaar van de Mall verkeersregelaars in bij de parkeerterreinen. Ook staan er verkeersregelaars een stuk verderop, in het 'oude' centrum van Leidschendam. Zij moeten sluipverkeer tegengaan.

Mocht het echt te druk worden, dan laat de gemeente op de matrixborden boven de snelweg aangeven dat de parkeerterreinen vol zijn.

"De dood van onze vader was niet het lot, maar de keuze van een persoon." Dat zei de dochter van de 63-jarige man die op 21 december 2024 in Rotterdam werd doodgeschoten door Sendric S. vanochtend.

Haar vader was een van de drie mensen die tussen 21 december 2024 en 2 januari 2025 werden doodgeschoten in de wijk IJsselmonde. Tegen de verdachte eiste het OM vanochtend 20 jaar cel en tbs.

Ze was vandaag met haar broers bij de rechtszaak tegen S. In de slachtofferverklaring lichtte ze toe hoeveel verdriet haar familie heeft sinds de dood van haar vader. "Alles voelt leeg. Alsof de wereld kouder en stiller is geworden."

Groot verdriet

Haar moeder en vader zijn samen vanuit Afghanistan gevlucht naar Nederland, vertelde ze. "Mijn ouders gingen naar een veilig land, en juist hier is mijn vader vermoord door Sendric S."

De dood van haar vader valt de kinderen zwaar en ook haar moeder "is er kapot van", zei ze. "Die krijgt sindsdien die bij de kleinste voorvallen angst- en paniekaanvallen" en wordt constant herinnerd aan de avond waarop ze hoorde dat haar man was neergeschoten.

Fataal verwond

Ook de oudste zoon van het 63-jarige slachtoffer sprak op de zitting. Hij vertelde over de bewuste avond, waarop hun vader zoals gebruikelijk rond 21.00 uur de deur was uitgegaan.

Twee uur later werd er "heel luid" op de deur geklopt door een onderzoeksteam van de politie en werden de kinderen uit huis gehaald. "Ik dacht nog: onze vader kan ieder moment komen aanwandelen."

Daarna werd hij samen met zijn broer en zus naar het Erasmus MC gebracht, nota bene het ziekenhuis waar hij op dat moment stage liep. Daar werd al snel duidelijk dat hun vader de beschieting niet zou overleven.

De dochter richtte ook het woord tot de verdachte. Ze hoopt dat Sendric S. "elke dag nadenkt" over wat hij heeft aangericht. "Je hebt drie families kapotgemaakt, omdat je besloot naar stemmen te luisteren."

Voor de nabestaanden van de 63-jarige is duidelijk dat hun vader "koelbloedig is vermoord door een seriemoordenaar". Ze hopen dat hij beseft wat hij hen en andere families heeft aangedaan en vinden dat hij verantwoordelijkheid moet nemen voor zijn daden. "Voor ons is duidelijk dat S. wist dat hij mensenlevens ontnam."

S. zelf werd door de rechter gevraagd op deze verklaring te reageren. "Mijn excuses voor mijn daden. Het spijt me heel erg", zei hij.

De stichting Namens de Familie sprak een verklaring uit voor de familie van het 58-jarige slachtoffer dat op 28 december werd doodgeschoten. "Onze zoon en broer is op vreselijke wijze van ons afgenomen. We zullen hem nooit meer zien, nooit meer samen praten, lachen of huilen."

Voor de dood van de 58-jarige sprak de familie vaak met elkaar over hoe snel de tijd gaat. "Nu is de tijd voorgoed voorbij", aldus de familie. "Waarom moest zijn leven op deze afschuwelijke manier worden beëindigd?" De nabestaanden noemen het een "laffe daad" van S., die hen heeft getekend voor het leven.

"We zijn hier om te laten zien wat onze zoon en broer voor ons betekende." De familie zegt dat ze door daden van S. "levenslang" hebben, en dat de verdachte "minimaal" dezelfde straf verdient. Ze vragen de rechter om de maximale straf aan hem op te leggen "die recht aan zijn daden doet".

Ook op deze verklaring mocht S. reageren. "Sorry voor wat ik heb gedaan. Het spijt me alsnog", zei hij.

De weduwe van het derde slachtoffer in de zaak, een 81-jarige man, kwam woensdag al aan het woord.

Turbulente jeugd

De levensloop van de verdachte "leest als een tragedie", zei de verdediging van de verdachte. Zo had S. een zware jeugd, met veel verhuizingen, ruzie en verwaarlozing. Ook begon S. toen stemmen te horen, die in zijn latere leven heviger werden.

Zijn advocaat verzocht de rechtbank daarmee rekening te houden. Volgens zijn advocaat is S. volledig ontoerekeningsvatbaar en daarom vroeg hij de rechter om alleen tbs op te leggen.

De rechter vroeg S. ook wat hij van het pleidooi van zijn advocaat vond. "Het was wel oké wat hij over me zei", besloot de weinig spraakzame verdachte. De rechter doet op 17 april uitspraak in de zaak.

Een van de ontvoerders van het meisje Insiya is vorige week in Letland opgepakt op verzoek van de Nederlandse autoriteiten. Erik S. is inmiddels uitgeleverd aan Nederland, bevestigt het Openbaar Ministerie na berichtgeving van De Telegraaf. Hij zit momenteel vast.

De oud-politieman werd in november vorig jaar door het gerechtshof veroordeeld tot vier jaar cel voor zijn aandeel in de ontvoering van de toen 2-jarige Insiya. Zij werd op 29 september 2016 op klaarlichte dag met veel geweld door vier mannen uit het huis van haar oma in Amsterdam-Oost meegenomen. Het wordt bewezen geacht dat Erik S. een coördinerende rol speelde in de kidnapping. Hij had een tussenrol tussen de ontvoerders en de vader van het meisje.

Waarom S. in Letland was, is onduidelijk. Ook is niet duidelijk hoelang de man zich al in de hoofdstad Riga ophield. De Telegraaf meldt dat het een anonieme tip heeft gekregen dat hij daar zat om zijn straf te ontlopen. Zijn advocaat Nancy Dekens ontkent dat.

Insiya bij vader in India

Het meisje Insiya woont inmiddels al bijna tien jaar bij haar vader in India. Deze Shehzad Hemani wordt gezien als het brein achter de ontvoering en is in Nederland in mei 2024 in hoger beroep bij verstek veroordeeld tot 8,5 jaar cel. India weigert de man uit te leveren.

De moeder van het meisje, Nadia Rashid, heeft sinds de ontvoering haar dochter niet meer gezien. De vader maakt iedere vorm van contact onmogelijk. Insiya is inmiddels twaalf jaar oud.

Erik S. heeft altijd verklaard dat hij dacht dat de vader van het meisje in zijn recht stond om het ouderlijk gezag over Insiya te eisen.

Afgelopen november oordeelde de Hoge Raad dat de veroordeling tegen de vijf verdachten, onder wie de vader, in stand blijft. De advocaten van de verdachten hadden de Hoge Raad gevraagd eerdere uitspraken van het gerechtshof te vernietigen, maar de hoogste rechter ging daar niet in mee.

Er zijn bodycambeelden vrijgegeven van de arrestatie van Tiger Woods na een auto-ongeluk in Florida. Daaruit blijkt hoe de golflegende een alcoholtest niet doorstaat. Ook zegt Woods voor zijn arrestatie met "de president" te hebben gebeld, zonder een naam te noemen.

Vlak na het ongeluk, waarbij de auto van Woods vorige week over de kop sloeg, loopt Woods over de weg en beëindigt hij een telefoongesprek. Dat blijkt uit beelden van de lokale politie. Hij zegt dat hij "even met de president" aan het bellen was.

Woods en de huidige Amerikaanse president Trump onderhouden warme banden. Trump reikte in 2019 tijdens zijn eerste termijn de Medal of Freedom, de hoogste eremedaille voor een burger, uit aan Woods. Woods heeft momenteel een relatie met Vanessa Trump, de ex-vrouw van Donald Trump Jr.

Trump reageerde vorige week op het ongeluk van Woods. "Hij heeft het moeilijk. Er is een ongeluk gebeurd. Dat is alles wat ik weet. Hij is een goede vriend van me."

Zwetende en hikkende Woods

De 50-jarige topgolfer zei op de bodycambeelden dat hij op de ochtend van het ongeluk medicijnen had gebruikt. Op de opnames is onder meer te zien hoe Woods wankelt, hevig zweet en de hik heeft.

Hij blijkt moeite te hebben met het opvolgen van instructies, maar blijft kalm en vriendelijk. Hij doorstaat de alcoholtest niet en wordt vervolgens gearresteerd en afgevoerd.

Witte pillen

"Ik ben ervan overtuigd dat uw normale vermogens zijn aangetast en dat u onder invloed bent van een onbekende substantie", zei een agent tegen Woods kort voordat hij in de boeien werd geslagen. In zijn zakken werden twee witte pillen aangetroffen.

"Dat is een Norco", zei Woods, doelend op een sterke pijnstiller die de opioïde hydrocodon bevat. De autoriteiten bevestigden dit later.

In de gevangenis bleek uit blaastesten dat Woods geen alcohol in zijn bloed had. Wel weigerde hij urinetesten die worden gebruikt om drugs of medicijnen op te sporen. Tegenover de rechtbank verklaarde hij eerder deze week niet onder invloed te zijn geweest.

Woods liet na het ongeluk via een verklaring op social media al van zich horen. Daarin zei hij dat hij zich voorlopig terugtrekt uit de golfsport en zich gaat richten op zijn gezondheid.

Bekijk hieronder een compilatie van de vrijgegeven beelden:

Woods crashte vorige week ten noorden van Miami met zijn zwarte SUV. Dat gebeurde nadat hij met zijn rechtervoorbumper de achterkant van een aanhanger had geraakt. Zijn auto sloeg vervolgens over de kop. Niemand raakte gewond.

De golfer was eerder betrokken bij auto-ongelukken in 2021 en 2009. Eind 2017 werd hij aangehouden nadat hij wezenloos achter het stuur zat in een beschadigde auto. Toen zei de golfer ook dat dat door medicatie kwam.

Bij het ongeluk in 2021 liep Woods meerdere breuken op. Sindsdien speelde hij minder. Pas vorige week maakte Woods zijn rentree na een jaar afwezigheid, nadat hij op de weg terug was van een rugoperatie, de zevende in zijn carrière.

De Amerikaan wordt gezien als een van de beste golfers aller tijden. Hij is recordhouder met 82 titels en vijftien daarvan behaalde hij op majortoernooien.

Een Haagse politiemedewerker wordt verdacht van ambtelijke omkoping en het verduisteren van politiekleding. Ook zou hij ongeoorloofd politiesystemen hebben geraadpleegd en politie-informatie hebben gedeeld met derden.

Het gaat om een 35-jarige man uit de gemeente Zuidplas. Hij is maandag aangehouden na onderzoek van de Rijksrecherche. Dat onderzoek was gestart nadat agenten politie-informatie op zijn telefoon hadden gevonden. In hetzelfde onderzoek werd ook een vrouw van 45 aangehouden.

Beide verdachten zijn inmiddels op vrije voeten en mogen het onderzoek in vrijheid afwachten. Over de relatie tussen de twee verdachten wil het OM geen uitspraken doen, schrijft Omroep West.

De politie doet onderzoek naar vijf autobranden in Heesch in Noord-Brabant. De branden waren afgelopen nacht rond 02.30 uur in twee verschillende straten. Al snel werd duidelijk dat de branden vermoedelijk zijn aangestoken, meldt de politie. Er zijn camerabeelden bekeken en sporen veiliggesteld.

Vannacht vond rond 02.15 uur ook een eenzijdig ongeval plaats op de A59. De bestuurder verliet de plaats van het ongeluk, maar werd later in Heesch aangetroffen. Het gaat om een 33-jarige man uit Uden. Hij is aangehouden, zit vast en wordt verhoord.

De branden vonden plaats in de Meerweg en Vinkelsestraat in Heesch:

De politie onderzoekt of er een verband is tussen het ongeluk en de autobranden in de Meerweg en de Vinkelsestraat kort daarna. Getuigen worden opgeroepen zich te melden. Ook mensen die camerabeelden hebben wordt gevraagd contact op te nemen met de politie.

Dit weekend trapt in Schijndel het popfestival Paaspop af en in Amsterdam het elektronische muziekfestival DGTL. Daarmee is het festivalseizoen officieel begonnen.

Waar voorheen veel festivalgangers achter het net visten, zijn er dit seizoen nog volop kaarten beschikbaar. Denk aan Lowlands, Down the Rabbit Hole, Best Kept Secret of Wildeburg. Ook Paaspop was steevast maanden van tevoren uitverkocht, maar nu zijn er nog kaarten.

Drie tientjes

Alles wordt duurder en ook liefhebbers van festivals merken dat in hun portemonnee. Zo gaat Appelpop, het laatste grote gratis festival van Nederland, na meer dan dertig jaar voor het eerst een bijdrage vragen aan bezoekers: drie tientjes voor het hele weekend.

Die stap is niet uit de lucht komen vallen, zegt Appelpop-programmeur Martijn van Kuilenburg. "Het speelt al een paar jaar. Zeker met de stijgende kosten is de marge op inkomsten en uitgaven zo klein geworden." Als gratis festival ben je bovendien afhankelijk van het weer. "En we hebben drie keer op rij slecht weer gehad. Dat zie je direct terug in hoeveel mensen er komen en op het festivalterrein uitgeven."

Op sociale media reageren bezoekers die niet begrijpen dat ze moeten betalen voor Appelpop. "Dat sentiment begrijp ik", zegt Van Kuilenburg daarover. "Mensen hebben hun psychologische grens bereikt. Je kunt je geld maar één keer uitgeven."

Het festival in Tiel trok afgelopen jaren per dag 100.000 bezoekers. Dit jaar gaat Van Kuilenburg uit van 30.000 tot 40.000.

Nederlandse festivallandschap

Ondanks de stijgende kosten bleef de festivalmarkt vorig jaar stabiel. In 2025 waren er 1228 grote festivals, drie meer dan in 2024. Voor 2026 staan er momenteel 1215 festivals op de planning. Het gaat dan alleen om festivals met 3000 bezoekers of meer.

Vooral bij gratis festivals zit de klad erin. Dit jaar keren IBB Fest in Utrecht, Kleverparkfestival in Haarlem en Haringrock in Katwijk niet terug.

Volgens Berend Schans, directeur van de Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals (VNPF), is het festivallandschap altijd veranderlijk geweest. "De kosten zijn de afgelopen twee jaar sterk gestegen over de volle breedte, waardoor zowel grote als kleine festivals het zwaar hebben. Maar grote organisaties kunnen hun risico's beter spreiden en zijn daardoor minder afhankelijk van bijvoorbeeld één titel, waardoor ze iets meer veerkracht hebben."

Wilde Weide, een festival met zo'n 6000 bezoekers in Kraggenburg (Flevoland), deed dit jaar een opvallende oproep: koop vóór eind februari een kaartje om het festival (begin juli) te laten doorgaan. Bezoekers konden er ook voor kiezen om de helft van de ticketprijs aan te betalen en de rest eind mei te betalen. Opvallend is dat de ticketprijs iets lager ligt dan vorig jaar.

"We merkten binnen vriendengroepen dat mensen wel wilden gaan, maar nog niet het gevoel van urgentie hadden om een ticket te kopen", zegt Maurice van de Berkt, woordvoerder van Kultlab, de organisatie achter Wilde Weide.

Voor het festival is het noodzakelijk voldoende tickets te verkopen om quitte te draaien. De afgelopen twee edities sloot het festival met verlies af. "Hoewel we een zeer trouwe achterban hebben, duurt de opbouw naar een gezond festival tegenwoordig langer."

Waarom festivalbezoekers hun aankoop uitstellen, kan te maken hebben met een trend die al langer speelt: ze hopen last minute een goedkoper ticket te bemachtigen. Maar dit kan negatief uitpakken voor onafhankelijke festivals zoals Wilde Weide, zonder een grote organisatie achter zich.

"Hoe vroeger mensen een ticket kopen, hoe vetter we het evenement kunnen maken", zegt Van de Berkt. "Als onafhankelijk festival kun je je eigen keuzes maken, maar moet je zelf ook alle investeringen doen."

Grens van 200 euro losgelaten

Het meerdaagse festival Into The Great Wide Open op Vlieland, met ruim 6000 bezoekers, verkoopt al jaren wel binnen een paar uur uit. Dat is vooral vanwege de unieke locatie, zegt directeur Douwe Luijnenburg. "We zijn dit niet gaan doen om geld te verdienen, maar omdat we zelf iets wilden neerzetten wat we leuk vonden. En dat heeft goed gewerkt", zegt Luijnenburg.

Het festival is een stichting zonder winstoogmerk en draait tijdens het lange weekend op de inzet van 800 vrijwilligers. Op het programma staan artiesten die niet tot de allergrootste namen behoren, maar wel vooruitstrevend zijn.

Jarenlang hield Into The Great Wide Open vast aan de grens van 200 euro voor een weekendticket, maar na corona werd dat losgelaten. Inmiddels kost een ticket 285 euro. "Het blijft veel geld", zegt Luijnenburg. "Maar we hebben dat wel moeten doen om het festival te laten doorgaan."

Een 20-jarige man is gisteravond aangehouden in een Duitse hogesnelheidstrein. Hij had een granaat laten exploderen in een coupé van de ICE-trein van Aken naar Frankfurt. Medereizigers wisten de man te overmeesteren en op te sluiten in een wc.

Maar met de granaat die hij tot ontploffing bracht, bleek iets vreemds aan de hand. Het was waarschijnlijk een airsoft-granaat. Bij airsoft spelen mensen gewapende gevechten na met wapens die echt lijken waar kleine balletjes uit schieten. Als je wordt geraakt doet dat pijn, maar echt gevaarlijk is het niet.

De paniek was er niet minder om. De man had voor de explosie geroepen een aanslag te willen plegen. Hoewel de explosie niet zo verwoestend was als die van een echte handgranaat, raakten volgens de politie zeker twaalf mensen lichtgewond. Onduidelijk is wat ze mankeren.

Treinverkeer gestremd

De trein stopte bij een station in Siegburg, dat zo'n 30 kilometer ten oosten van Keulen ligt. Zwaarbewapende agenten gingen daar rond 20.30 uur de trein in, terwijl de passagiers in veiligheid werden gebracht.

Aan boord waren ongeveer 180 mensen. In de wc vonden ze de aanslagpleger. Hij had een masker bij zich, twee messen en twee rookbommen.

Het treinstel werd in de uren die volgden minutieus doorzocht. Tot diep in de nacht reden er geen ICE-treinen meer op het traject.

Motief verdachte niet bekend

Het incident komt op een moment dat Duitsland op scherp staat. Veiligheidsdiensten denken dat de kans op een aanslag is toegenomen door de oorlog tussen Iran en Israël en de VS.

Het is de vraag wat het motief is van de aangehouden man en of hij zelf wist dat de handgranaat die hij gebruikte niet echt was. Bij airsoft lijken de 'wapens' vaak precies op echte en dat geldt ook voor de granaten.

De verdachte heeft de Duitse nationaliteit en komt uit Aken. Het is nog niet duidelijk of hij wordt vervolgd.

De politie heeft vier verdachten aangehouden voor openlijke geweldpleging na afloop van de wedstrijd NAC Breda - Feyenoord van zondag 8 maart. Verdere aanhoudingen worden niet uitgesloten, meldt de politie.

Na afloop van de wedstrijd, die in 3-3 eindigde, werd iemand in het stadion van NAC door een groep mishandeld. Door onder meer camerabeelden te analyseren, kon de politie vier verdachten identificeren en aanhouden. Het gaat om een 25-jarige man uit Prinsenbeek en drie inwoners van Breda: een minderjarige jongen, een man van 21 en een 46-jarige man.

De verdachten zijn meegenomen naar het politiebureau en worden verhoord. Het onderzoek loopt nog door. De politie roept andere betrokkenen van het incident op zich vrijwillig te melden.

Oplichters hebben gisteren per ongeluk gebeld met de presentator van het opsporingsprogramma Plaats Delict van RTV Oost en Omroep Gelderland. Ze stelden zich voor als fraudemedewerkers van een bank en vroegen de presentator om software te installeren waarmee ze zijn computer op afstand konden overnemen.

Uiteindelijk hingen de oplichters na ruim een halfuur op. Dat deden ze toen presentator Jasper Lindner de vraag stelde: "Kent u het programma Plaats Delict?" Het was twee seconden stil en vervolgens werd de verbinding verbroken, zegt Lindner onder meer bij Omroep Gelderland.

Fraudemedewerker

Zijn programma besteedde gisteren aandacht aan een nieuwe, regionale politiecampagne om mensen te waarschuwen tegen nepagenten en andere fraudeurs die zich bedienen van babbeltrucs om geld afhandig te maken.

Kort na de opnames gaat de telefoon van de regisseur. Hij ziet een onbekend 06-nummer, neemt op, en krijgt van een zogenaamde fraudemedewerker van de Rabobank te horen dat er een frauduleuze transactie plaatsvindt op zijn bankrekening.

Als hij vervolgens door de oplichter in de wacht wordt gezet, neemt presentator Lindner het gesprek over. Hij neemt het telefoongesprek op.

Gekloond IP-adres

"We moesten op '1' klikken, waarna we werden doorverbonden met een callcenter", vertelt Lindner. "Nadat we een minuut hadden geluisterd naar een wachtmuziekje, kregen we iemand van "het blokkadeteam van de afdeling fraude en detectie" aan de lijn. Hij ging me doorverbinden met de allerhoogste fraudeafdeling van de bank."

Vervolgens krijgt Lindner "Levi van de fraude- en detectieafdeling" aan de telefoon. Die man begint een hoogdravend maar volgens de presentator onzinnig verhaal over IP-adressen en een wifi-modem, waarop criminelen ingelogd zouden zijn. Vervolgens stelt 'Levi' dat er een 'sub-refresh' moet plaatsvinden, "zodat het IP-adres niet meer gekloond kan worden".

Daarna wil de oplichter dat hij de computerprogramma's Ultraviewer, Teamviewer of Anydesk downloadt op zijn laptop. Dat is software waarmee je computers op afstand kunt overnemen.

Elke minuut telde

"Ik probeerde me voor te doen als iemand die het allemaal niet goed begreep, en vroeg of ik mijn broer even om hulp mocht vragen", aldus Lindner. "Maar dat was volgens de oplichter geen goed idee. Alles moest namelijk snel gebeuren; elke minuut telde."

Op dat moment vraagt Lindner of Levi het programma Plaats Delict kent en verbreekt de oplichter de verbinding.

Lindner belt het 06-nummer van de oplichter terug. Hij krijgt geen man, maar een vrouw aan de lijn. Zij zegt "hallo", weigert haar naam te geven maar zegt wel: "Ik heb het al opgelost, dus het is niet meer nodig. Waar bent u van?" Daarna wordt de verbinding opnieuw verbroken.

Het Openbaar Ministerie eist twintig jaar celstraf tegen Sendric S., de man die eind 2024 en begin 2025 drie mensen doodschoot in de Rotterdamse wijk IJsselmonde. Daarnaast wil het OM dat de man tbs met dwangverpleging krijgt.

De 25-jarige S. is volgens het OM schuldig aan moord op de drie slachtoffers. Hij handelde planmatig en had nagedacht over wanneer hij een slachtoffer zou doodschieten, zei de officier van justitie. Zo had hij al voor de eerste beschieting een wapen aangeschaft, met het doel om mensen dood te schieten.

Ook is op beelden te zien dat er geen confrontaties waren met zijn slachtoffers. S. schoot ze dus niet in een opwelling dood, stelde het OM. "Uit niets blijkt dat hij niet met voorbedachten rade handelde", aldus de officier van justitie.

Wel zegt het OM tot de conclusie te zijn gekomen dat de daden verminderd aan de verdachte toe te schrijven zijn. Onderzoekers hebben een scheefgroei in zijn persoonlijkheid vastgesteld. Daardoor is niet helemaal duidelijk geworden of hij zich bewust was van zijn daden.

Bekentenis

"De pijn die de verdachte heeft veroorzaakt, is zeer, zeer groot. Daar hebben we nabestaanden vandaag over horen vertellen", zei de officier van justitie.

S. heeft bekend dat hij de slachtoffers heeft doodgeschoten. Naar eigen zeggen hoort S. al sinds zijn jeugd stemmen in zijn hoofd. Die zouden hem opdracht hebben gegeven om mensen dood te schieten.

In een verhoor heeft hij verklaard dat hij bewust geen vrouwen neerschoot. Die zijn volgens hem "heilig", onder meer omdat zij kinderen opvoeden. Het OM stelt mede daardoor dat de slachtoffers niet willekeurig zijn gekozen.

Motief onduidelijk

Ook heeft de verdachte gezegd dat hij de locaties van de moorden bewust koos, omdat hij wist dat de slachtoffers daar snel gevonden zouden worden.

Tijdens zijn opname in het Pieter Baan Centrum heeft hij ook uitspraken gedaan over zijn daden. Die strookten niet altijd met zijn eerdere verklaringen, legde de officier van justitie uit. Een motief blijft mede daardoor onduidelijk.

'En nu de volgende'

Het eerste slachtoffer was een 63-jarige man, die op 21 december rond 21.30 uur werd aangetroffen met een schotwond in het hoofd. Hij overleed twee dagen later aan zijn verwondingen. Volgens S. zei een stem in zijn hoofd na zijn daad: "Goed zo, het is gelukt. En nu de volgende."

Een week daarna, op 28 december, schoot hij een 58-jarige man in de rug en het hoofd. Ook dit slachtoffer overleed later aan zijn verwondingen. Twee dagen later hield de politie in Assen een 20-jarige man aan op verdenking van betrokkenheid bij de twee schietpartijen.

Hij bleek niet de schutter te zijn, maar degene die het moordwapen had geleverde aan S. Die had het wapen voor 1250 euro gekocht, een dag voor de eerste beschieting.

Op 2 januari in de ochtend schoot S. het derde slachtoffer dood, een 81-jarige man die net naar de apotheek was geweest. Hij werd op straat gevonden door omstanders.

Klopjacht

De politie stelde na deze moord er "ernstig rekening" mee te houden dat de moorden gepleegd waren door één dader. Bewoners van de omgeving van IJsselmonde en Beverwaard werd opgeroepen om niet alleen naar buiten te gaan. "IJsselmonde hield zijn adem in", zo zei de officier van justitie vandaag.

Ook loofde het OM 30.000 euro uit voor de gouden tip en verspreidde het een foto van de verdachte. Diezelfde avond werd S. na een tip aangehouden.

Ook is S. wat het OM betreft schuldig aan verboden wapenbezit en poging tot doodslag. Dat laatste gaat over een steekpartij die een half jaar voor de schietpartijen plaatsvond. S. zou daarbij iemand hebben neergestoken in het centrum van Rotterdam.

De Stemming is deze week al op donderdag opgenomen vanwege Pasen. Een feest dat Joost en Marleen altijd nog doet terugdenken aan die Stille Zaterdag in 2021, waarop Gert-Jan Segers liet weten niet verder te willen formeren met Mark Rutte.

De formatiefase van minderheidskabinet Jetten is inmiddels voorbij, maar hoe zo'n minderheidsconstructie kan uitpakken, werd deze week duidelijk rondom een besluit van minister Sjoerdsma (D66) van Ontwikkelingssamenwerking. Voor zijn begroting zocht hij eerst een meerderheid over rechts, en toen die eenmaal was toegezegd, handelde hij toch naar de voorkeur van links. Wat doet dat met het vertrouwen in de Kamer?

Vertrouwen was ook onderwerp van gesprek bij de BBB deze week. Nadat Mona Keijzer vorige week definitief met de partij brak, zegde senator Robert van Gasteren zijn lidmaatschap op. Dat werd niet gewaardeerd door fractievoorzitter Ilona Lagas, die hem uit de partij zette. Wat blijft er nog over van de BBB in de Eerste Kamer?

Voorjaarsnota

Verder analyseren Marleen en Joost de discussie over kolen die opnieuw is opgerakeld door de energieproblemen die ons staan te wachten. En ze kijken ze naar de voorjaarsnota, die door de internationale situatie waarschijnlijk nog minder rooskleurig gaat zijn dan minister Heinen (VVD) van Financiën al had gedacht.

Dat en meer in podcast De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren bij NPO Luister.

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl

Voormalig junta-leider Min Aung Hlaing is door het parlement benoemd tot nieuwe president van Myanmar. Daarmee is zijn ijzeren machtsgreep na vijf jaar nu ook formeel bekrachtigd.

Eerder deze week legde de 69-jarige Min Aung Hlaing zijn rol als opperbevelhebber van het leger neer om president te kunnen worden. Hij wees zijn trouwe bondgenoot en voormalig spionagechef Ye Win Oo aan als zijn opvolger.

Min Aung Hlaing haalde vandaag bij een parlementaire stemming 429 van de 584 stemmen, ruimschoots genoeg om de nieuwe president van Myanmar te worden. De twee daaropvolgende kandidaten worden vicepresident.

Het parlement zit vol met loyalisten van Min Aung Hlaing. De partij USDP, gesteund door het leger, heeft er een meerderheid. Die partij won in december en januari georkestreerde verkiezingen met een overweldigende meerderheid.

Deze schijnverkiezingen werden door de Verenigde Naties omschreven als een "absurdistisch theater". Zo werd een kwart van de zetels bij voorbaat aan het leger toegewezen, zoals in de wet staat die de junta zelf heeft opgesteld en werden grote oppositiepartijen zoals Aung San Suu Kyi's NLD uitgesloten van deelname.

Andere partijen weigerden mee te doen omdat ze de voorwaarden als oneerlijk beschouwden. Critici zagen deze verkiezingen al als een poging van de junta om zijn macht te legitimeren.

Machtsgreep

Vijf jaar geleden bracht legerleider Min Aung Hlaing de democratisch gekozen regering van Aung San Suu Kyi ten val en liet hij haar arresteren.

Hij beloofde destijds binnen een jaar nieuwe verkiezingen te houden en terug te keren naar een burgerregering, maar kwam die belofte nooit na. Volgens persbureau Reuters, dat met zes bronnen rondom Min Aung Hlaing sprak, is de nieuwe president een "starre militaire leider", maar is hij ook politiek geslepen. Hij wordt omschreven als iemand die weet hoe hij moet omgaan met de verschillende hooggeplaatste functionarissen in het leger.

Suu Kyi, de Nobelprijswinnaar voor de Vrede van 1991, werd na haar arrestatie veroordeeld wegens onder meer verkiezingsfraude en corruptie. Er was sprake van een politiek proces. Zij zit een gevangenisstraf van 27 jaar uit en spreekt de beschuldigingen tegen. Het is onduidelijk hoe het met haar gaat.

Tienduizenden doden, miljoenen ontheemden

Op Suu Kyi's arrestatie volgden wijdverspreide burgerprotesten door de Myanmarese bevolking, die keihard werden neergeslagen door het leger. Volgens het Acled (Armed Conflict Location & Event Data Project), een samenwerkingsverband van internationale onafhankelijke onderzoekers, zijn sindsdien bijna 93.000 mensen omgekomen.

Ook zijn miljoenen mensen ontheemd geraakt en zijn het internet en de media grotendeels aan banden gelegd. De VN zegt dat dit jaar 16 miljoen mensen in Myanmar, onder wie 5 miljoen kinderen, humanitaire hulp en bescherming nodig hebben. De VN-coördinator in het Aziatische land zei eerder dat de omvang, ernst en complexiteit van de humanitaire crisis "zeer, zeer groot" is.

Door de aanhoudende internetblokkade hebben tientallen miljoenen Iraniërs beperkt zicht op wat de oorlog in hun eigen land aanricht. Bijna vijf weken geleden sloot het regime het internet af. Dat gebeurde een paar uur nadat de eerste Amerikaanse en Israëlische raketten Iran hadden geraakt, blijkt uit data van internetwaakhond NetBlocks.

Inwoners kunnen al die tijd al moeilijk gesprekken voeren met familie en vrienden in Iran en het buitenland. Telefoonlijnen zijn wel beschikbaar, maar veel Iraniërs vrezen dat ze worden afgeluisterd en vertellen liever niet hoe ze over de situatie denken. Sommige mensen weten wel verbinding te leggen via Starlink of een VPN.

"We leven nu al weken onder bombardementen en constante angst en intimidatie", vertelt een 42-jarige muziekdocent uit Teheran aan de NOS. "Doordat het internet eruit ligt, is communiceren heel lastig en zitten we nog meer in onzekerheid", zegt ze. "Mijn VPN kost nu bijna tien keer zo veel als normaal." Een verbinding is vaak alleen weggelegd voor Iraniërs met een goed inkomen.

Gearresteerd op straat

Via Telegram-kanalen delen inwoners die wel internet hebben met elkaar waar explosies te horen zijn, waar de elektriciteit is uitgevallen en hoe groot de schade is. "Die informatie deel ik weer via sms met anderen", vertelt een 47-jarige notarieel medewerker uit Teheran. Zo hoopt hij dat zijn vrienden en familie veilig blijven. Door de Amerikaans-Israëlische aanvallen zijn zeker 1598 burgers gedood.

Beelden en informatie delen is niet zonder gevaar. Leden van de Revolutionaire Garde controleren op straat geregeld telefoons van voorbijgangers. Sinds het begin van de oorlog zijn zeker duizend mensen gearresteerd op verdenking van online activiteiten. Ze zouden gefilmd hebben op verboden locaties, zich online kritisch hebben uitgelaten of hebben "samengewerkt met de vijand".

Vertegenwoordigers van het regime daarentegen hebben wel volledige toegang. President Pezeshkian plaatst geregeld berichten op X en buitenlandminister Araghchi is al wekenlang te zien in interviews met internationale media. Een journalist van CBS vroeg de minister naar de blokkade, waarop Araghchi via Zoom zei dat hij "de stem van de Iraniërs" vertegenwoordigt.

Leugens in staatsmedia

Veel Iraniërs hebben op hun telefoon nu alleen toegang tot het nationale intranet, waar ze berichtenapps kunnen gebruiken en nieuws van de staatsmedia kunnen volgen. Daar klinkt net als op de staatstelevisie optimistisch dat de Revolutionaire Garde grote successen boekt met hun aanvallen op Israël en Amerikaanse doelen in de regio.

Volgens de staatsmedia ligt Tel Aviv inmiddels in de as en zijn honderden Amerikanen gedood door Iraanse raketten op hun militaire bases en ambassades. Soms zenden de journaals AI-gegenereerd beeld uit van aanvallen en schade om hun boodschap kracht bij te zetten. Nieuws dat belangrijke leiders zijn gedood wordt pas uren of dagen later uitgezonden.

Een geëmotioneerde presentator meldde het nieuws dat ayatollah Ali Khamenei was gedood:

Maar weinig Iraniërs nemen de propaganda van de staatstelevisie serieus. Naast sociale media, waar de meeste Iraniërs hun nieuws vandaan halen, heeft een groot deel van de bevolking een illegale satellietontvanger thuis. Daardoor kunnen ze uitzendingen van buitenlandse zenders zien, zoals BBC Persian en Iran International vanuit Londen. Die satellietontvangers worden vaak verstoord.

Intussen richt de blokkade ook economische schade aan. Veel mensen zijn afhankelijk van internet voor hun werk en dus voor hun inkomen. "De blokkade ontregelt het dagelijkse leven", zegt de muziekdocent. Voor zover het lukt, blijft ze haar studenten, die deels ook in het buitenland wonen, online lesgeven. Maar nu gebeurt dat met het geluid van bombardementen op de achtergrond.

Demonstraties voorkomen

Door de blokkade is het land grotendeels in een isolement geraakt. "Zo probeert het regime een monopolie te houden op de informatie die naar buiten komt", stelt Babak Rezaeedaryakenari, politicoloog en Iran-kenner aan de Universiteit Leiden. Hij doet onderzoek naar het gebruik van internet in autoritaire landen. "En het geeft aan de eigen bevolking de boodschap: wij hebben als staat de controle."

Door het internet af te sluiten kan het regime voorkomen dat mensen zich online organiseren en opnieuw gaan demonstreren. Die wil om opnieuw de straat op te gaan in de hoop dat het politieke verandering brengt, is er nog steeds. "Ze zijn bang voor de eenheid die we als bevolking voelen", zegt de muziekdocent uit Teheran. "Op deze manier repressie uitoefenen is hun handelsmerk."

In een nestkast vlak bij Nijmegen is een koolmeesei gevonden dat dateert van 21 maart. Het is daarmee het vroegste koolmeesei ooit in Nederland, stelt het Nederlands Instituut voor Ecologie NIOO-KNAW.

"Dit maakt heel duidelijk zichtbaar hoe de lente door klimaatverandering gemiddeld steeds vroeger start, en hoe de mezen zich proberen aan te passen", aldus het instituut.

Onderzoekers van het NIOO houden al sinds 1955 bij hoe het gaat met de koolmees in Nederland. Ze hebben daarvoor zo'n 2000 nestkastjes in het hele land geplaatst.

Nieuw record

In nestkastje 138, in het Oosterhoutse Bos bij Nijmegen, trof onderzoeksassistent Maartje van Deventer vorige week vijf eieren aan. "Omdat een koolmeesvrouwtje maar één ei per dag legt, kun je terugrekenen naar de eerste legdatum. En dat levert dit nieuwe record op", zegt ze.

Ook elders is de koolmees er vroeg bij dit jaar. In het Liesbos bij Breda trof het NIOO een ei aan dat op 23 maart is gelegd. En uit het buitenland komen soortgelijke meldingen, zegt Marcel Visser van het NIOO bij Omroep Gelderland. Hij spreekt van een langdurige trend. "Precies 70 jaar geleden in 1956, was het eerste koolmeesei pas op 20 april bijvoorbeeld. In 1957 was dat op 9 april, wat voor die tijd echt heel vroeg was."

Pauzeknop

Hoe vroeg de eieren ook worden gelegd dit jaar, de vogels maken geen haast met het uitbroeden ervan. "De koolmezen lijken de pauzeknop te hebben ingeduwd, waarschijnlijk door het koudere weer", vertelt onderzoeksassistent Van Deventer.

"Koolmezen die nog niet aan het leggen waren, wachten af", zegt ze. De vrouwtjes die al bezig waren leggen wel door, maar niet allemaal elke dag een ei. "En we vonden de eieren koud en afgedekt onder een laag nestmateriaal. De koolmezen zijn dus nog niet aan het broeden."

Rupsen

De verwachting is dat ze volgende week als het warmer wordt, wel gaan broeden. Maar daarmee doet zich een nieuw probleem voor, want op het moment dat de eerste jongen van dit seizoen uit hun ei kruipen is hun belangrijkste voedsel - rupsen - waarschijnlijk niet meer voor handen. Immers, ook rupsen komen door klimaatverandering steeds vroeger uit hun ei. Juist nu zijn er heel veel.

Het gaat er dus om spannen", voorspelt Visser. " Met de hogere temperaturen die er volgende week aankomen is het vroegste ei misschien toch nog te laat."