NOS Nieuws - Algemeen

Een 20-jarige man uit Hilversum moet twintig jaar de cel in. Volgens de rechtbank staat vast dat hij in oktober 2024 een 21-jarige man heeft doodgeschoten op de parkeerplaats van Sportpark Crailoo in Hilversum. De rechtbank spreekt over "een doelbewuste en koelbloedige liquidatie", meldt NH Nieuws.

De schietpartij vond plaats op 14 oktober 2024 aan het eind van de middag. De Amsterdammer Ozan Alakus (21) zat toen samen met zijn vriendin te roken in een auto op de parkeerplaats. Plotseling verscheen een andere auto met de Hilversummer Thommy S..

S. stopte voor de auto van de Amsterdammer, stapte uit en begon direct te vuren. Uit het politieonderzoek bleek dat hij veertien keer schoot. De Amsterdammer raakte dodelijk gewond. Zijn vriendin, die achter het stuur zat, wist volgens de rechtbank "toevallig" te ontkomen en bleef ongedeerd.

Ripdeal voor 600 euro

Uit het onderzoek bleek dat aan het schietincident mogelijk een zogenoemde ripdeal vooraf is gegaan. Op 5 oktober 2024 was de Hilversummer voor een bedrag van 600 euro aan hasj of snus (nicotinezakjes) bestolen.

Het is niet komen vast te staan dat de Amsterdammer betrokken was bij die deal. Thommy S. weigerde verklaringen af te leggen. Zijn advocaat wees erop dat het latere slachtoffer niet alleen door S., maar ook door anderen was bedreigd na de ripdeal.

Schotresten

Toch stond voor de rechtbank vanmiddag vast dat de Hilversummer en niemand anders heeft geschoten. "Er kan geen andere conclusie worden getrokken dan dat de verdachte een vuurwapen vanuit zijn woning heeft meegenomen, zich in zijn grijze auto heeft verplaatst naar de locatie waar het slachtoffer en zijn vriendin zich bevonden en daar met dat vuurwapen heeft geschoten waarbij schotresten zijn achtergebleven op zijn jas en in zijn auto", aldus de uitspraak.

Vanwege de jonge leeftijd van S. pleitte zijn raadsman voor toepassing van het jeugdstrafrecht, maar de rechtbank ging daar niet in mee. De rechtbank zegt "nadrukkelijk" te hebben stilgestaan bij de leeftijd van de verdachte en "niet lichtvaardig" tot de beslissing te zijn gekomen hem een lange celstraf op te leggen.

Poging tot doodslag

De man werd uiteindelijk veroordeeld voor moord met voorbedachten rade op de Amsterdammer en poging tot doodslag op zijn vriendin.

S. is een gedragsbeïnvloedende maatregel opgelegd. Dat is geen tbs, maar betekent wel dat hij ook na zijn vrijlating nauwlettend in de gaten wordt gehouden door politie en justitie.

Het Hunebedcentrum in Borger is per toeval op een zeldzaam fossiel gestuit: de tandplaat van een uitgestorven, prehistorische adelaarsrog.

Het fossiel van de rog is ingebed in een stuk zandsteen dat zo'n 50 miljoen jaar geleden is gevormd, meldt RTV Drenthe. In die periode lag een groot deel van Nederland en Noord-Europa onder een warme, subtropische zee.

Het stuk zandsteen komt uit een groeve voor zandwinning in Sellingerbeetse, net iets ten noorden van Ter Apel. Het lag al jaren in de opslag bij het Hunebedcentrum in Borger. Archeologen gingen ervan uit dat het 'gewoon' een zwerfsteen was, mogelijk met het fossiel van een plant.

Uniek stukje rog

Pas nadat het fossiel met een grootte van 6 bij 7,5 centimeter werd vergeleken met ander materiaal, kwam conservator Harry Huisman tot de ontdekking dat het niet om een plant ging, maar om de tandplaat van een rog. Daarmee is de vondst uniek. Nooit eerder werd in Nederland een (stukje) prehistorische adelaarsrog gevonden.

De prehistorische adelaarsrog oftewel Myliobatis dixoni verschilde van de adelaarsroggen die vandaag de dag rondzwemmen. Zo hadden de roggen tand- of kauwplaten die ze gebruikten om grote en dikke schelpdieren en schaaldieren te kraken. Moderne roggen, zoals de gevlekte adelaarsrog Aetobatus narinari, hebben dunnere rijen losse tanden waarmee ze vooral pletbare weekdieren eten.

Volgens het Hunebedcentrum geeft de ontdekking van de tandplaat een zeldzaam kijkje in het prehistorische zeeleven in Noord-Europa.

Het is niet de eerste keer dat de groeve bij Sellingerbeetse een bijzondere vondst oplevert. Het Hunebedcentrum beheert al langer de pootafdrukjes van de Xenusion auerswaldae, een fluweelwormachtig dier van zo'n 600 miljoen jaar oud. Dat is het oudste fossiel dat ooit in Nederland is gevonden. Wereldwijd zijn er slechts vijf exemplaren van bekend.

Ook de pootafdrukjes van de oude worm in een zwerfsteen kwamen per toeval bij het Hunebedcentrum terecht. Het fossiel werd bijna dertig jaar geleden gevonden bij Sellingerbeetse door een Duitse archeoloog. Hij bewaarde het aanvankelijk in de kelder van zijn eigen huis. Totdat hij het fossiel in 2022 schonk aan het Hunebedcentrum omdat hij vond dat een groter publiek het moest kunnen zien.

Net als het fossiel van de worm wordt het fossiel van de adelaarsrog vanaf nu tentoongesteld in het Hunebedcentrum.

Op een groot stuk gras tussen een kerk en een Starbucks staan honderden kinderen in oranje shirtjes, compleet met het logo van een brullende leeuw. Een ongebruikelijk gezicht hier in de buitenwijken van Dallas, Texas.

Dit is niet het Oranjelegioen, maar de jeugdvoetbalclub Dutch FC, opgericht door Wilco Ravestijn uit Vlaardingen. Na 30 jaar in de Verenigde Staten heeft hij een sterk Amerikaans accent en voelt hij zich een echte Texaan. Maar op de Nederlandse manier voetballen is Ravestijn nooit verleerd.

Sterker nog, met Dutch FC probeert hij het Nederlandse voetbal naar de Verenigde Staten te brengen. Want de clubeigenaar kwam al snel achter de grote verschillen tussen voetbal en soccer.

Betaalde voetbalcoaches

Terwijl Ravestijn over het hobbelige, gortdroge voetbalveld zonder belijning loopt, maakt hij de verschillen duidelijk. "In Vlaardingen stapte ik op mijn fiets om naar mijn voetbalclub te gaan en kon ik kiezen uit zeven of acht verschillende clubs. Hier moeten ouders vaak rond een half uur autorijden voor de dichtstbijzijnde voetbalclub."

Dat maakt voetbal een stuk ontoegankelijker. Maar het probleem is groter dan de afstanden, ook het prijskaartje voor voetballen is in de VS hoger.

In 2025 was de gemiddelde jeugdvoetbalcontributie in Nederland 171 euro volgens het Mulier Instituut. Het Aspen Institute deed in 2024 onderzoek naar de totale uitgaven van Amerikaanse ouders. Het resultaat: gemiddeld 910 dollar (786 euro) per kind per jaar.

Dat gemiddelde geeft volgens onderzoeksdirecteur Jon Solomon de extreme kosten onvoldoende weer. "Ouders die tienduizenden dollars per jaar uitgeven, is op hoog niveau jeugdvoetbal heel normaal. Het systeem draait meer om geld dan om voetbal." Solomon legt uit dat het gros van die kosten zit in het reizen, maar ook coaches moeten bijvoorbeeld worden betaald.

Als gevolg van die prijzen ziet hij dat er door het systeem kinderen verloren gaan voor het voetbal. "Voor kinderen met ouders die niet genoeg geld of tijd hebben, is geen plek."

Op de Nederlandse manier

Ravestijn probeert daarom toegankelijk voetbal naar Dallas te brengen. Terwijl hij een aantal felgele palen in de grond steekt, vertelt hij dat het verbeteren van de betaalbaarheid en de toegankelijkheid slechts de eerste stappen zijn.

Er moet volgens hem een cultuurverandering plaatsvinden. In zijn ogen kloppen de Amerikaanse prioriteiten niet: mooie shirtjes en bidons zijn belangrijker dan meedoen en gelijke kansen. "Bij Amerikaanse ploegen gaat het alleen maar om winnen en perfectie. Hier hebben wij een andere volgorde: op één staat plezier, dan ontwikkelen en tot slot presteren."

Ravestijn geeft de teams namen van Nederlandse ploegen: Feyenoord, PSV, Sparta en Ajax. Folarin, die in het PSV-team voor jongens onder de 14 speelt, vertelt over de verschillen met zijn vorige club. "Daar werd er tegen me geschreeuwd als ik iets niet goed deed. Hier krijg ik veel meer kansen om te spelen en om fouten te maken."

Fun gap

Het zijn verhalen die ook onderzoeker Solomon herkent. Hij spreekt over een fun gap: jongeren spelen voetbal vooral om plezier te hebben met hun vrienden, terwijl het systeem alleen maar gericht is op winnen.

Dat beperkt het voetbal in de VS, vervolgt Solomon. "Als je kijkt naar de grote voetballanden in de wereld zoals Argentinië, Brazilië en Nederland, dan zie je dat kinderen veel meer de kans krijgen om hun eigen spel te bepalen. Door laagdrempelig met vrienden te spelen hebben ze niet alleen meer plezier, maar leren ze ook nog eens creatiever voetballen."

De oplossing is volgens Solomon dan ook simpel: "We moeten voetbal weer om plezier laten draaien."

Ravestijn trekt de felgele stokken weer uit de grond om het veld klaar te maken voor een partijtje. "Spelers in Amerika hebben net zoveel potentie als in Nederland, maar door het systeem missen we ze. Stel dat wij hier in groter Dallas, met ruim 8 miljoen inwoners, het verschil kunnen maken, dan kunnen we niet alleen meer talenten begeleiden, maar ook de eerste stappen zetten richting Amerika als echt voetballand."

Voormalig minister van Defensie Kajsa Ollongren is benoemd tot secretaris-generaal van de diplomatieke dienst van de Europese Unie. Dat meldt EU-buitenlandchef Kaja Kallas. De EEAS, de dienst voor extern optreden, onderhoudt banden met landen buiten de EU.

Belangrijke onderwerpen binnen de dienst zijn op dit moment het versterken van de Europese defensie in samenwerking met de NAVO en de steun aan Oekraïne. Een anonieme hoge ambtenaar in Brussel zegt tegen nieuwsmedium Politico dat Ollongren de juiste papieren heeft om die dossiers goed op te pakken.

Ollongren begint op 1 september. Ze komt direct onder Kallas te werken, die zegt uit te kijken naar de samenwerking. "Haar leiderschap zal een grote aanwinst zijn bij de uitdagingen die voor ons liggen", schrijft Kallas.

Tot in 2024 was Ollongren namens D66 minister van Defensie in kabinet-Rutte IV. Daarvoor was ze minister van Binnenlandse Zaken in het derde kabinet-Rutte. Op dit moment is ze nog speciaal EU-gezant voor de mensenrechten.

Veldkamp

In april werd bekend dat ook oud-minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp voor de Europese Unie aan de slag gaat. De NSC-politicus is benoemd tot EU-ambassadeur in China, waar hij met name de economische belangen van de EU moet behartigen. Hij begint deze zomer met zijn werk in Peking.

Om iets te doen aan de overvolle gevangenissen worden meer gedetineerden overdag vrijgelaten. Ze mogen dan, onder toezicht van bijvoorbeeld een enkelband, buiten de gevangenismuren werken. In de avond moeten ze dan weer terugkeren om in de cel te slapen. Dat wil staatssecretaris Van Bruggen van Justitie, melden bronnen aan de NOS.

De gevangenissen zitten al langer hartstikke vol en er is een tekort aan personeel. Daarom komt de D66-bewindsvrouw met een 'actieplan' voor het gevangeniswezen. Dat wordt naar verwachting vrijdag in de ministerraad besproken. Ze wil de criteria verruimen zodat meer gevangenen mee mogen doen aan bestaande programma's met buiten werken en binnen slapen.

Een ander belangrijk punt in het actieplan is dat kortgestraften minder begeleiding krijgen bij terugkeer in de samenleving. Dat scheelt personeel, is het idee. En bovendien zou bij deze gedetineerden, die hooguit twaalf weken in de cel zitten, de focus op re-integratie toch minder nodig zijn.

Nog eerder vrijlaten?

Als dit soort maatregelen toch onvoldoende werken om de enorme tekorten op te lossen, denkt het kabinet aan nog meer noodmaatregelen. Nu al worden gevangenen, onder voorwaarden, twee weken eerder vrijgelaten om zo plaats te maken in de cellen. Het kabinet denkt eraan om dat te verlengen en mensen 28 dagen eerder vrij laten. Maar dat is dus alleen een optie als het actieplan onvoldoende werkt.

Nu komen gedetineerden alleen in aanmerking voor eerdere vrijlating als ze een gevangenisstraf van korter dan een jaar hebben gekregen. Als er tekorten blijven bestaan, denkt het kabinet eraan om ook die termijn op te rekken. Gevangenen die een straf hebben tot twee jaar zouden dan eerder vrijgelaten mogen worden. Maar ook dat is alleen een optie voor als het andere niet werkt.

Meer geld

In de minderheidscoalitie is er veel discussie geweest over de maatregelen om 'code zwart' in de gevangenissen te bestrijden. De regeringspartijen zijn er bijvoorbeeld niet over uit hoeveel geld er nodig is om de problemen in het gevangeniswezen op te lossen.

Eerder zei de Dienst Justitiële Inrichtingen, die verantwoordelijk is voor de gevangenissen, dat er naast maatregelen ook honderden miljoenen euro's per jaar nodig zijn om ervoor te zorgen dat iedereen wél helemaal zijn of haar straf kan uitzitten.

Het kabinet heeft daarna wel extra geld uitgetrokken, maar niet meer dan 75 miljoen euro voor volgend jaar.

Israël zegt een nieuwe aanval te hebben uitgevoerd op Hezbollah in het zuiden van Libanon. Twee gewapende leden van de militante beweging waren doelwit, aldus het Israëlische leger. Dat stelt dat daarmee "een dreiging is afgewend". Volgens de Libanese autoriteiten zijn er twee mensen gedood bij een aanval op een auto.

Eerder meldde Libanon dat Israëlische militairen twee burgervoertuigen hadden beschoten in de buurt van de stad Nabatija. Daarbij zou niemand gewond zijn geraakt. Onderzocht wordt nog of het om hetzelfde incident gaat.

Ook zijn er Israëlische drones gemeld boven de Libanese kustplaats Tyrus. Dat leidt bij de inwoners tot angst voor nieuwe aanvallen.

Training door VS

Ondertussen komen uit Washington, waar vertegenwoordigers van Israël en Libanon praten over een wapenstilstand, berichten dat Israël bereid zou zijn het leger terug te trekken uit een deel van Zuid-Libanon. Dat is nog niet officieel bevestigd, de gesprekken zijn nog bezig en gaan ook morgen door.

Uitgelekt is dat het Libanese leger Hezbollah uit die gebieden in Zuid-Libanon zou moeten weghouden. De militante beweging vormt een bedreiging voor het noorden van Israël. Het Libanese leger zou daarvoor worden getraind door de Verenigde Staten. Ook zouden de Amerikanen militairen gaan screenen op banden met Hezbollah.

Correspondent Israël en de Palestijnse gebieden Lennard Swolfs:

"Hezbollah eist dat het Israëlische leger zich volledig terugtrekt uit Libanon. Pas daarna zal de beweging meewerken met het Libanese leger. Dat laat Hezbollah-leider Naim Qassem vandaag weten. Maar Israël weigert tot nu toe om zich volledig terug te trekken.

Het is onder deze omstandigheden lastig in te schatten hoeveel invloed het Libanese leger kan uitoefenen op Hezbollah. De militante beweging lijkt meer op een goed getraind leger, met jarenlange steun uit Iran. Bovendien is het de vraag hoeveel druk Iran op Hezbollah zal uitoefenen om zijn militaire macht in te perken."

Israël is niet van plan zich helemaal terug te trekken uit Zuid-Libanon. Premier Netanyahu en minister Katz van Defensie roepen momenteel vrijwel dagelijks dat er troepen zullen blijven in het zuiden van Libanon en dat die daar vrij kunnen opereren. Bij de gesprekken in Washington zou het een harde eis van Israël zijn om er te kunnen blijven.

Israëlische militairen in Zuid-Libanon zeggen echter dat hun bewegingsvrijheid in de praktijk wel zeer wordt beperkt. Ze mogen alleen reageren op een rechtstreekse dreiging van Hezbollah en geen preventieve aanvallen meer uitvoeren op bijvoorbeeld raketlanceerinstallaties.

Nieuw staakt-het-vuren

Afgelopen week werden Israël en Hezbollah het eens over een nieuw staakt-het-vuren. Bij de vorige overeenkomst tussen Israël en Libanon, in april, was Hezbollah niet betrokken, waarna de aanvallen gewoon doorgingen.

Ondertussen onderhandelen ook de VS en Iran over het beëindigen van de oorlog in de regio.

Correspondent Israël en de Palestijnse gebieden Lennard Swolfs:

"Een harde eis van Iran is dat de gevechten in Libanon stoppen en dat het Israëlische leger zich uiteindelijk terugtrekt. Aanvallen van Israël in het zuiden van Libanon kunnen daarom een breekpunt zijn in de onderhandelingen tussen de VS en Iran.

Ondanks de Israëlische aanvallen van vandaag lijkt het rustiger in Libanon. We zien niet meer de grootschalige aanvallen van afgelopen weken. De Amerikaanse druk op Israël lijkt hierbij een grote rol te spelen. President Trump is gebrand op een deal met Teheran en zal niet toestaan dat Netanyahu op dezelfde voet doorvecht in Libanon."

Een hoge kabinetsdelegatie heeft vandaag een bezoek gebracht aan Syrië. Vicepremier Van den Brink (minister van Asiel en Migratie) en minister Berendsen (Buitenlandse Zaken) hebben in hoofdstad Damascus gesproken met onder anderen president Sharaa over de wederopbouw van het land na de val van het Assad-regime en het terugnemen van Syriërs die nu nog in Nederland zijn.

Nederland draagt al bij aan de wederopbouw van het land en wil die samenwerking nu verdiepen. Dat is ook in het belang van ons land, zegt het kabinet. Als Syrië weer stabiel wordt, is het ook makkelijker om Syriërs, die gevlucht voor het geweld naar Nederland zijn gekomen, te laten terugkeren.

De hoop is dat ze dat vrijwillig doen, maar Van den Brink en Berendsen hebben met de autoriteiten in Damascus ook gesproken over het mogelijk maken van gedwongen terugkeer. Dat moet dan gaan gelden voor Syriërs die aan het einde van hun asielprocedure te horen hebben gekregen dat ze niet mogen blijven. Het kabinet wil graag dat de Syrische regering die onderdanen terugneemt.

De NOS sprak de ministers na afloop. Van den Brink wijst erop dat er nog veel Syriërs in Nederland in procedure zitten. "Maar nu er een einde is gekomen aan de oorlog leiden die procedures vaak niet meer tot een verblijfsvergunning. Daarom zijn we op zoek naar nieuwe afspraken met Damascus."

'Hoopvolle verhalen'

Volgens de minister hebben de autoriteiten in Syrië er ook behoefte aan dat de mensen terugkeren. Ze kunnen een bijdrage leveren aan de wederopbouw. "Als je mensen spreekt dan hoor je ook hoopvolle verhalen, van mensen die de schouders eronder willen zetten en het land willen ontwikkelen."

De Syrische regering staat open voor gesprekken over het terugnemen van onderdanen die uitgeprocedeerd zijn, stelt Van den Brink. "Maar wel als onderdeel van een breder partnerschap dat ook over economische ontwikkeling en reconstructie van Syrië gaat." Damascus wil bijvoorbeeld graag profiteren van de Nederlandse kennis over landbouw.

Op dit moment verblijven er 150.000 Syriërs in ons land. Sinds de val van het regime van president Assad eind 2024 zijn er 1440 mensen vrijwillig teruggegaan naar hun thuisland. Om terugkeer te stimuleren krijgen volwassenen op dit moment een vergoeding van 3000 euro en kinderen 1800 euro.

Muhamad kreeg 2800 euro om terug te keren, en vertelde eind vorig jaar dat dat voor hem niet genoeg is:

Het gaat langzaam beter met Syrië, maar er moet nog veel gebeuren in het land, constateren de ministers. Ze hebben tijdens hun bezoek de afspraak gemaakt dat er een gezamenlijk comité komt om structureel te kunnen samenwerken op de onderwerpen wederopbouw, economische ontwikkeling en terugkeer. In dat comité komen ambtenaren van beide regeringen.

Minderheden

Minister Berendsen van Buitenlandse Zaken ziet het bezoek van vandaag als "een volgende stap om de diplomatieke banden tussen Syrië en Nederland aan te halen". De betrekkingen stonden lang op een laag pitje. Ook Berendsen ziet dat de overgangsregering van Sharaa voor grote uitdagingen staat. Hij benadrukt dat de rechten van alle minderheden moeten worden gerespecteerd.

Van den Brink en Berendsen hebben daarom vandaag ook gesproken met religieuze leiders uit de christelijke, Koerdische, druzische en alevitische gemeenschap in Syrië.

De Europese Commissie presenteert vandaag maatregelen om de belastingregels in de EU te versimpelen en administratieve lasten voor bedrijven te verlagen. Het zou bedrijven in de Europese Unie een besparing opleveren van ongeveer 8 miljard euro.

Met het voorstel wil de Europese Commissie grensoverschrijdend beleggen binnen de Europese Unie stimuleren en daarmee de concurrentiekracht van de hele EU vergroten. De hoop is dat de bedrijven met het geld dat ze overhouden nieuwe investeringen doen.

"Als er een ding glashelder is, dan is het dat we ons ondernemersklimaat moeten bevorderen", zegt Eurocommissaris voor belastingen Wopke Hoekstra bij de presentatie van het plan.

Nu zijn er allerlei belemmeringen waardoor er volgens de Europese Commissie te weinig EU-breed wordt belegd, mede door de kosten die bedrijven maken. De nieuwe regels zouden vanaf 2029 moeten gaan gelden.

Een opvallend onderdeel van het plan is om bedrijven bij beleggingen in andere EU-landen vrij te stellen van dividendbelasting. Dat is de belasting die ze betalen wanneer ze als aandeelhouder van een ander bedrijf een winstuitkering krijgen.

Zorgen over Nederlandse begroting

Fiscaal experts waarschuwden eerder in De Telegraaf dat het plan grote gevolgen kan hebben voor de Nederlandse begroting. Het zou beleggers namelijk stimuleren om hun aandelen belastingtechnisch te verplaatsen, waardoor ze minder belasting hoeven te betalen.

Dat kunnen ze doen door hun aandelen onder te brengen in een bv, zodat ze in belastingbox 2 vallen. Naast het dividend-voordeel hoef je in box 2 namelijk ook minder belasting te betalen over je beleggingswinst, 31 procent tegenover 36 procent. Als meer beleggingen in box 2 vallen, betekent dat minder inkomsten voor de schatkist.

Volgens Hoekstra is die zorg onterecht. Hij verwacht dat kleine beleggers niet massaal bv's zullen oprichten voor een gunstiger belastingtarief. "Als je een bv wil oprichten kost dat je tussen 500 en 1500 euro aan notariskosten. Daarnaast heb je elk jaar een accountantsverklaring nodig. Dus voor relatief kleine beleggingen vraag ik me af of dat werkelijk aantrekkelijk zou zijn." Bovendien kan Nederland zelf het belastingstelsel aanpassen, zegt Hoekstra.

Steun van alle EU-landen nodig

Of het EU-belastingplan doorgaat moet de komende maanden blijken. Er is steun voor nodig van alle 27 EU-landen. Toch denkt Hoekstra dat het plan kan slagen. "We hebben van vrijwel alle lidstaten te horen gekregen dat we het leven voor bedrijven moeten versimpelen, dat we meer moeten investeren in innovatie en onderzoek en ontwikkeling (R&D)." Volgens Hoekstra voldoet het voorstel aan al die eisen. "Ik zou de lidstaten daarom willen vragen: kijk er met openheid naar."

Europarlementariër Lara Wolters (Pro) is kritisch op het voorstel. "Deze versoepeling van de belastingregels zijn een cadeau voor de allergrootste beleggers." Volgens Wolters wordt met de voorstellen passief vermogen beloond. "Wij vinden dat werken moet lonen."

Dirk Gotink (NSC) is blij met de plannen van de Commissie. Hij vindt dat het makkelijker en goedkoper moet worden te investeren in bedrijven binnen de EU. "Zo houden we onze start-ups in Europa en financieren we broodnodige innovatie."

Een man die ruim dertig jaar geleden een 26-jarige man in Amersfoort doodschoot, is in hoger beroep veroordeeld tot 15,5 jaar celstraf.

De nu 56-jarige verdachte dwong zijn slachtoffer te knielen en schoot hem daarna meermalen door het hoofd. "Een koelbloedige executie van een jonge man die nog een heel leven voor zich had", aldus het hof.

De zaak draaide om Mike Duif (26), die op 23 februari 1996 in zijn woning in Amersfoort werd doodgeschoten, meldt RTV Utrecht. Wie verantwoordelijk was voor de dood van Duif bleef lang onduidelijk, tot in 2020 een anonieme getuige zich meldde bij het coldcaseteam van de politie. Die tip leidde naar Dave L., van wie al in 1996 duidelijk was dat hij een motief had.

L. werd aangehouden in april 2022, meldde onder andere het tv-programma Opsporing Verzocht.

Meer bewijs

In het onderzoek dat volgde werd meer bewijs gevonden, omdat L. aan twee undercoveragenten opbiechtte dat hij Duif had doodgeschoten. Daarbij gaf hij ook informatie over het misdrijf die alleen de dader kon weten.

Al in 1996 werd duidelijk dat de verdachte een motief had om Mike Duif dood te schieten, stelt het gerechtshof vandaag. Er zijn meerdere getuigen die zeggen dat de twee voorafgaand aan het schietincident ruzie hadden. Uit het onderzoek bleek dat het slachtoffer en de verdachte geld verdienden met de handel in gestolen computeronderdelen. Vlak voor zijn dood had Duif daarmee een grote som geld verdiend.

Deurwaarder

De verdachte vond dat hij recht had op een deel van dat geld. Ook had hij geld nodig om een deurwaarder te betalen. Nadat Duif dood werd gevonden, miste er 13.000 gulden.

Hoewel het hof spreekt over een 'executie', kon het niet bepalen of de verdachte echt van plan was om Duif te doden. Daarom is er geen sprake van moord, aldus het gerechtshof. L. is nu veroordeeld voor gekwalificeerde doodslag, het opzettelijk doden van iemand om een ander strafbaar feit (diefstal van het geld) mogelijk te maken.

De celstraf van 15,5 jaar in hoger beroep is iets lager dan de 16 jaar die de rechtbank eerder oplegde. Dat heeft te maken met de duur van de gerechtelijke procedure, stelt het hof.

Naast de celstraf moet L. de moeder en zus van Duif een schadevergoeding betalen. Zij hebben zijn lichaam na zijn dood van dichtbij gezien en moesten het huis schoonmaken waar hij om het leven werd gebracht. De moeder en zus hebben daar lang last van gehad, stelt het hof.

Verspreid over heel Frankrijk zijn de afgelopen dagen 33 mannen opgepakt tussen de 37 en 79 jaar. Ze worden verdacht van het downloaden van een kinderpornografisch bestand op het internet, dat is gemaakt door de beruchte Australische pedoseksueel Peter Scully.

Op de gedownloade bestanden zijn beelden te zien van de marteling en verkrachting van drie kinderen. Het gaat om twee meisjes van destijds 11 en 12 jaar en een kind van 18 maanden. De beelden werden in 2012 door Scully gemaakt op de Filipijnen. Het materiaal circuleert al 14 jaar rond op het dark web.

De 62-jarige Scully staat bekend als een van de ergste kindermisbruikers van deze tijd. Hij werd in 2015 op de Filipijnen gearresteerd. Hij zit daar een levenslange gevangenisstraf uit voor mensenhandel en de verkrachting van minderjarigen. Daar kwam in 2022 nog 129 jaar gevangenisstraf bovenop. Ook zijn Filipijnse vriendin en twee compagnons werden schuldig bevonden aan kindermisbruik, mensenhandel en verkrachting.

Opsporingsoftware

De downloads in Frankrijk werden gedetecteerd met behulp van Amerikaanse opsporingssoftware, het zogenaamde Child Protection System. De arrestaties vonden plaats in de departementen Rhône, Bouches-du-Rhône, Seine-Maritime, Mayenne, Essonne, Val-d'Oise en rondom Parijs.

Een speciale afdeling van de politie is volgens Franse media weken met de operatie bezig geweest. De verdachten worden vervolgd voor bezit en verspreiding van kindermisbruikmateriaal. Er hangt hen vijf jaar gevangenisstraf en een boete van 75.000 euro boven het hoofd.

"Vrijdag wordt het zo warm, daarover heb ik met mijn baas overlegd dat we helemaal niet werken. Dat is niet haalbaar, het is echt te warm", zegt een hovenier in de brandende zon terwijl hij een nieuw plein bij een basisschool aanlegt. Een deel van werkend Nederland zucht onder de hitte vandaag. Dat geldt vooral mensen die buiten werken, maar ook in de kantoortuin met airco is het oppassen.

Werknemers op bouwplaatsen, in de groenvoorziening en in de bezorging ontkomen niet aan de hitte. Hovenier Van Der Heijden is in Bleiswijk bezig met het aanleggen van het schoolplein. Zij nemen veel voorzorgsmaatregelen, waaronder grote flessen water en meer dan genoeg pauzes.

"Je moet goed voor jezelf zorgen", zegt een werknemer op de graafmachine. Zijn collega vult aan: "Het hoort bij het vak. Soms is het doorbuffelen, tanden op elkaar en doorgaan."

Ook op de bouwplaats van een nieuw gebouw van waterbedrijf Vitens in Driel wordt er rekening gehouden met de hoge temperatuur. Waar het gebouw moet komen is nu nog een open veld, er is geen schaduw. De werkdag is op de brandende hitte aangepast, zegt Gerard Roseboom, hoofd uitvoering van Dura Vermeer.

Vanaf 25 graden zijn er voor de werknemers sowieso extra drinkpauzes, in de keet staat een airco om af te koelen en boven de 30 graden worden de werktijden aangepast. Iets vroeger beginnen en stoppen uiterlijk om één uur in de middag, is de komende dagen hun ritme. Roseboom: "Daarna wordt de temperatuur in de bouwput zodanig warm dat het niet verantwoord is om fatsoenlijk te kunnen werken."

Een bouwer staat bovenaan de werkput. "Hier staat nog een beetje een briesje, maar beneden is het andere kost. Daar is het warm ja." Hij kan nog goed tegen de hitte, maar ziet dat collega's het zwaar hebben.

Geen haast

Als er speciale weersomstandigheden zijn kunnen werkgevers bij uitkeringsinstantie UWV een loonvergoeding aanvragen. Dat is een regeling rond 'onwerkbaar weer' en werd aan het begin van dit jaar door veel werkgevers aangevraagd. Toen waren de kou en sneeuwval oorzaak.

Afgelopen week klopten vooral bedrijven in de bouw aan bij het UWV. Sinds 18 juni heeft de instantie van 59 werkgevers verzoeken ontvangen voor 784 werknemers. Het grootste deel daarvan is toegezegd.

Ook bij Picnic worden maatregelen genomen om bezorgers te beschermen in de hitte. Dan gaat het onder andere om extra pauzes, extra tijd voor een bezorging. Bezorgers krijgen een pet, bidon en zonnebrandcrème mee op hun routes. Ook zijn er minder bezorgingen op het heetste moment van de dag.

Een bezorger van Picnic in Gouda ziet vandaag niet op tegen z'n routes. "Je hoeft je niet te haasten, het kan rustig."

Per cao verschilt het waar werkgevers rekening mee moeten houden in de hitte. Zo zijn dakdekkers verplicht hun werknemers UV-werende kleding te geven, zegt Redmer van Wijngaarden, bedrijfsarts en directeur medische zaken bij ArboNed.

De hitte heeft niet alleen op mensen die buiten werken effect, ook als je in een kantoor werkt kan je het warm hebben. Daar is het vaak beter qua temperatuur, maar pas wel op voor uitdroging. "De airco onttrekt vocht en daardoor wordt de lucht droger. Zorg dat je genoeg drinkt en luchtige kleding draagt."

De koelte van kantoor

Bij deelkantoor Mindspace in Utrecht zoekt een thuiswerker de koelte op. "De woonkamer is heel warm vandaag, hier is het lekker fris." Volgens vakbond De Unie, die onder andere personeel van banken en ASML vertegenwoordigt, is het klimaat bij kantoren over het algemeen goed geregeld. Zij krijgen geen klachten binnen van leden die in een te warm kantoor werken.

De hitte kan ervoor zorgen dat mensen tijdens het werk minder scherp zijn, zegt bedrijfsarts Van Wijngaarden: "Doe het rustig aan, neem iets meer tijd en gun jezelf wat ruimte."

De rechter vindt dat er genoeg onderzoek is gedaan naar de 1678 politiemensen die na de moord op de 17-jarige Lisa uit Abcoude het dossier raadpleegden. Het moet nu weer over de zaak zélf gaan. Dat bepaalde de rechter vandaag tijdens de vierde pro- formazitting tegen de 23-jarige verdachte.

Net als bij de vorige pro-formazitting ging het ook vandaag weer lange tijd over al die politieagenten die in de interne systemen hadden gekeken, meldt stadszender AT5.

Die langdurige discussie is "tergend" en "onnodig belastend" voor de familie van Lisa, betoogde advocaat Wendy van Egmond bij de rechtbank. "Mijn cliënten lijden hieronder, er wordt een onmenselijke situatie gecreëerd", zei ze.

Snel verdachten opsporen

Begin maart liet de politie weten dat bijna 1700 politiemedewerkers informatie hadden opgezocht in de politiesystemen over de dood van Lisa "terwijl daar waarschijnlijk geen noodzaak toe was". Ze kregen een brief om opheldering te geven.

Al snel bleek dat veel genuanceerder te liggen. De korpsleiding van de politie en toenmalig justitieminister David van Weel boden hun excuses aan en de brief werd ingetrokken.

Privacy verdachte

Maar bij de vorige pro-formazitting eind april vroegen de advocaten van de 23-jarige verdachte toch om nader onderzoek. Zij zeiden te vrezen dat de privacy van de verdachte in gevaar is gebracht.

Twee officieren van justitie deden dat onderzoek en meldden vandaag dat er niets onoorbaars is gebeurd. Dat agenten het interne systeem raadplegen, is heel gebruikelijk, zelfs nodig, betoogden zij. Vooral als een verdachte nog voortvluchtig is, zoals na de moord op Lisa.

App op de telefoon

Alle agenten hebben daarvoor een app op de telefoon en zo'n 1400 agenten logden daar na de moord op 20 augustus vorig jaar op in. Twee dagen na de moord op Lisa was de informatie alleen nog voor betrokkenen bij het rechercheonderzoek te bekijken.

Er zit een verschil tussen de 1400 agenten die de twee officieren nu noemen en het aantal van 1678 die de politie eerder zelf noemde. De twee officieren van justitie stelden dat daar wellicht meer onderzoek naar zou moeten komen.

Maar de rechter had genoeg gehoord. Nader onderzoek hoeft nu niet plaats te vinden.

Half september is er een nieuwe pro-formazitting in de zaak. De afgelopen periode is de verdachte psychologisch onderzocht in het Pieter Baan Centrum. De resultaten van dat onderzoek worden op die volgende zitting besproken. Inhoudelijk wordt de zaak vanaf 22 januari volgend jaar behandeld.

Bij de verkiezingen in Peru lijkt de rechtse presidentskandidaat Fujimori voldoende voorsprong te hebben behaald op haar tegenstander Roberto Sánchez. Daarmee lijkt ze zeker te zijn van een overwinning.

Het is de vierde keer dat Fujimori meedoet aan de presidentsverkiezingen. Volgens Peruaanse media zijn na de stembusgang van ruim twee weken geleden meer dan 99 procent van alle stemmen geteld, en is het verschil in de tweede ronde zo'n 43.300 stemmen tussen beide kandidaten.

Er moeten nog ongeveer 40.000 stemmen worden geteld. Daarmee kan Sánchez zijn tegenstander niet meer inhalen. Fujimori staat op 50,1 procent, Sánchez op 49,9 procent.

De Peruaanse kiescommissie roept pas halverwege juli de winnaar uit.

Nek-aan-nekrace

De presidentsverkiezingen waren al op 7 juni maar het duurde lang voordat de honderdduizenden stemmen uit het buitenland binnen waren en geteld. De afgelopen weken liep de strijd uit op een nek-aan-nekrace.

De linkse Sánchez heeft aangegeven de regering van de conservatieve Fujimori niet te zullen erkennen en beschuldigt de Peruaanse autoriteiten van fraude bij het tellen van de stemmen uit het buitenland. Hij wil dat de stemmen ongeldig worden verklaard, maar de kiescommissie weigert dat en ontkent dat er fraude is gepleegd. Sánchez heeft zijn aanhangers opgeroepen om komend weekend de straat op te gaan.

Ruk naar rechts

Fujimori is de dochter van de overleden oud-president Alberto Fujimori, die van 1990 tot 2000 Peru regeerde. Haar vader zat een celstraf uit van 25 jaar voor zijn betrokkenheid bij de moord op 25 Peruanen in de jaren 90. In 2023 kwam hij vervroegd vrij wegens gezondheidsklachten.

Met de overwinning van Fujimori schuift Latijns-Amerika verder op naar rechts. De recente presidentsverkiezingen in Colombia lijken ook gewonnen te zijn door een rechtse kandidaat. De ultrarechtse Abelardo de la Espriella haalde in de beslissende ronde met een kleine voorsprong meer stemmen dan zijn linkse tegenkandidaat.

De 47-jarige De la Espriella wordt gesteund door de Amerikaanse president Trump. Vorig jaar december won in Chili de conservatieve José Antonio Kast de presidentsverkiezingen. Ook Argentinië (Milei) en El Salvador (Bukele) hebben rechtse en Trump-gezinde leiders.

Nederland gaat gebukt onder hitte. Het KNMI heeft code oranje afgegeven en op veel plekken loopt de temperatuur op tot ver boven de 30 graden. Maar wanneer zijn hete dagen eigenlijk een hittegolf? En wat gebeurt er dan met ons land?

In deze podcast vertelt NOS-weerman en klimaatwetenschapper doctor Peter Kuipers Munneke hoe hij een hittegolf ziet aankomen in de weermodellen. Wanneer stelt hij de diagnose hittegolf? En dat het gevaar van de hittegolf niet alleen overdag als de zon schijnt op de loer ligt, maar juist de warme nachten heel belastend zijn voor de maatschappij. "Het betekent dat een arbeidsongeluk sneller op de loer ligt. Dat zijn goed gedocumenteerde gevolgen van langdurige hitte en slechte slaap. Zaak is om rustig aan te doen", aldus Kuipers Munneke.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Volgens doctor Peter Kuipers Munneke is er geen medicijn voor de hittegolf, maar moeten we het vooral gaan zien als een chronische ziekte. "We moeten alles op alles zetten om het niet structureel erger te maken".

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Bart Tuinman
Redactie: Lisa Konings
Eindredactie: Rosanne Sies

Een man van 39 uit Leiden is veroordeeld voor het wurgen van zijn 30-jarige ex-partner met een metalen ketting. Hij kreeg een celstraf opgelegd van 21 jaar. De twee waren na veertien jaar uit elkaar gegaan en hadden twee kinderen.

Ze woonden nog in het ouderlijk huis van de man, waar hij haar op 29 januari 2024 om het leven bracht. Volgens de man ging het om zelfdoding, maar de rechtbank kwam tot de conclusie dat hij een vooropgezet plan had om de moord op zelfdoding te laten lijken.

Leven stond stil

Het slachtoffer maakte in 2023 een einde aan de relatie, na jaren van incidenten. Bij het afhandelen van de scheiding ontstonden veel conflicten. Zo appte de man de vrouw tot wel 600 keer per dag als ze op haar werk was. Ook was hij jaloers en hij was afhankelijk van haar als er dingen geregeld moesten worden.

De man had volgens de rechtbank duidelijk moeite met de breuk en het idee dat hij alleen verder moest. Hij zei tegen haar dat hij zich dood voelde vanbinnen en dat zijn leven stilstond. Hij stond op het punt in een huurwoning te trekken. Hij vond het onverteerbaar dat zijn gezin uit elkaar viel en dat hij weg moest uit zijn ouderlijk huis.

Ketting en hondenriem

Op de dag van de moord belde hij de hulpdiensten en zei dat zijn partner een zelfmoordpoging had gedaan. Agenten vonden haar met een ketting om haar nek waaraan een stuk van een hondenriem zat. Een ander stuk zat om een hoge verwarmingsbuis geknoopt. De vrouw werd naar het ziekenhuis gebracht, waar ze de volgende dag overleed.

Onderzoek leidde tot de conclusie dat zelfdoding onwaarschijnlijk was. De man had op zijn telefoon gezocht naar het knopen van een strop en naar rechterlijke uitspraken over zelfdoding. Ook schafte hij via een webwinkel een hondenriem aan.

Leed voor kinderen

Het Openbaar Ministerie kwam tot het oordeel dat sprake was van doodslag, maar de rechter acht moord bewezen, mede omdat de voorbereidingen over een langere tijd plaatsvonden en de man goed had kunnen nadenken over zijn daad en de gevolgen ervan. Daarnaast heeft hij de kinderen onherstelbaar leed aangedaan door een einde te maken aan het leven van hun moeder.

Volgens de rechtbank zijn uitlatingen die de man in de zaak over zijn ex-partner heeft gedaan bewezen onjuist en beschadigend voor de kinderen en familie van de vrouw. De rechtbank wijst ook op de maatschappelijke aandacht voor femicide.

De komende jaren gaat er meer overheidsgeld naar defensie. Bijna de helft van de Nederlanders heeft er geen vertrouwen in dat de overheid dat geld goed zal besteden. Dat blijkt uit een representatief onderzoek van Instituut Clingendael, dat zich onder andere bezighoudt met internationale betrekkingen en defensie.

"Voor hogere uitgaven aan defensie is veel draagvlak, mensen zien echt de noodzaak", zegt hoofdonderzoeker Bart van den Berg. "Maar mensen vragen zich wel af of het Defensie lukt dat goed uit te geven." Volgens Van den Berg zijn twijfels over of het geld doelmatig wordt besteed legitiem. "Er gaat gewoon heel veel geld heen, dan is het dus een gezonde en reële vraag."

Dit onderzoek is nieuw, maar volgens de onderzoeker komen de resultaten niet helemaal uit de lucht vallen. "Ik vind dat percentage best logisch, het past bijvoorbeeld ook bij wat de Rekenkamer hier recent over schreef."

In mei publiceerde de Rekenkamer een rapport waaruit onder meer bleek dat Defensie de aanbestedingsregels niet altijd goed volgt, het gaat dan om grote bedragen.

Uitdaging

Volgens Van den Berg is het belangrijk dat de politiek met een goed antwoord komt op de vragen over de besteding. "Het is een gesprek over schaarste, het geld moet namelijk ergens anders vandaan komen. Ik denk dat duidelijk communiceren over de uitgaven de grote uitdaging gaat zijn, wil je draagvlak houden. Hier zit een duidelijk signaal in." Hij heeft wel de indruk dat Defensie dat serieus neemt.

Dat de defensie-uitgaven de komende jaren verder zullen stijgen, heeft onder andere te maken met de bestedingsnorm die NAVO-landen vorig jaar met elkaar afspraken tijdens de NAVO-top in Den Haag.

Daar werd besloten dat landen 3,5 procent van het bruto binnenlands product (bbp) moeten besteden aan defensie. Daar komt nog eens 1,5 procent bij voor andere uitgaven waar defensie van profiteert, zoals cyberveiligheid en de verbetering van wegen en bruggen. Samen komt dat dus uit op 5 procent van het bbp.

'Precies goed'

"Mensen vragen zich daarbij af waarom dat percentage niet hoger of lager is", zegt Van den Berg. Uit zijn onderzoek blijkt dat bijna een derde van de Nederlanders de 5 procent te hoog vindt. "Dat is een significante minderheid, vooral aan de flanken van het politieke spectrum. Ook met die mensen moet je in verbinding blijven", zegt hij. "Dat is niet hetzelfde als er naar handelen."

Een klein deel van de Nederlanders vindt de 5 procent juist te laag. "Dat is een redelijk uitzonderlijke positie, het is al erg veel geld." Ruim 40 procent van de Nederlanders vindt de NAVO-bestedingsnorm 'precies goed'.

Gevechtsbereidheid

Volgens de onderzoeker zorgen de investeringen ook niet direct voor een efficiëntere krijgsmacht. "Defensie is een stoomschip, geen sportwagen. Het kost tijd om die industrie nu weer op te bouwen. Hoe harder je gaat opbouwen, hoe meer inefficiëntie je gaat tegenkomen." Toch ziet hij in het totaalbeeld dus duidelijk wel meer draagvlak voor de verhoogde investeringen.

En niet alleen investeringen kunnen op draagvlak rekenen. Een deel van de Nederlanders is bereid zelf te vechten voor de verdediging van ons land. Onder 35- tot 64-jarigen gaat het om de helft. En onder jongeren, van 18 tot 35 jaar, is dat 48 procent. "Het idee dat Nederlanders niet staan voor hun belangen is dus niet waar", zegt Van den Berg. "Hoe dichter het bij huis komt, hoe meer mensen dat gaan voelen."

Toch zijn de Nederlandse percentages nog niet zo hoog als in bijvoorbeeld Finland, waar meer dan 70 procent van de 18- tot 25-jarigen bereid is voor het eigen land te vechten.

Een groeiend aantal Nederlanders wil dat muziek gegenereerd met behulp van kunstmatige intelligentie (AI) op streamingplatforms een label krijgt. Waar twee jaar geleden nog 59 procent verlangde naar een AI-label, wil tegenwoordig ruim driekwart van de Nederlanders dat.

Dat blijkt uit de Muziekmonitor van NVPI, de brancheorganisatie van de film- en muziekindustrie die jaarlijks onderzoek doet naar het muziekgebruik van Nederlanders.

De 2000 respondenten die meededen aan het representatieve onderzoek, vinden het ook steeds belangrijker dat muziek door een echt persoon wordt gemaakt. Dat percentage steeg in twee jaar van 68 naar 78 procent.

Hoe het komt dat men dat belangrijk vindt, is niet onderzocht. Maar op basis van andere onderzoeksresultaten blijkt de behoefte aan authenticiteit sterk aanwezig, zegt Eva de Vroome, woordvoerder van NVPI. "En dat heeft mogelijk weer te maken met de stortvloed van AI-nummers op streamingplatforms."

Recht op eerlijke informatie

Het aantal AI-nummers op muziekstreamingdiensten groeit ieder jaar. Volgens Deezer worden er dagelijks ongeveer 75.000 volledig door AI gegenereerde nummers geüpload naar het Franse streamingplatform. Dat is bijna de helft van alle dagelijkse uploads.

Van Spotify is niet bekend welk percentage van de bibliotheek uit AI-nummers bestaat. Wel heeft de streamingdienst recent een groen vinkje geïntroduceerd om geverifieerde menselijke artiesten beter te onderscheiden van AI-artiesten.

Michiel Laan is commercieel directeur van BumaStemra, de organisatie die de auteursrechten van componisten, tekstschrijvers en muziekuitgevers beheert. Laan noemt de behoefte aan het labelen van AI-muziek een goede ontwikkeling. "Transparantie is belangrijk. Mensen moeten weten waar ze naar luisteren en hebben recht op eerlijke informatie."

Hoe werkt AI?

Met kunstmatige intelligentie (vaak afgekort tot AI van artificial intelligence) 'leert' een computerprogramma om iets te doen of te maken aan de hand van voorbeelden. AI-bedrijven geven het programma voorbeelden, zodat het die kan herkennen. Dit heet het 'trainen' van kunstmatige intelligentie. Zodra dat is gelukt, kan je het AI-programma de opdracht geven om iets te maken dat lijkt op die voorbeelden. In de muziekwereld wordt de AI-app Suno veel gebruikt.

BumaStemra heeft contracten met streamingplatforms die elke twee jaar worden vernieuwd, zodat nieuwe ontwikkelingen worden meegenomen in de afspraken. "Kunstmatige intelligentie is daarin momenteel het belangrijkste thema. Ook in die gesprekken brengen we nadrukkelijk de wens naar voren dat AI-muziek gelabeld moet worden."

Sommige platforms zijn bereid hierin mee te bewegen, terwijl andere terughoudender zijn. Er zijn ook platforms zoals Deezer die AI-muziek al labelen en dit als een belangrijk speerpunt zien. Volgens Laan zou wetgeving kunnen helpen om de positie van echte muziekmakers te verbeteren.

"Europese wetgeving moet zorgen voor transparantie richting consumenten, maar ook richting ons", zegt hij. Volgens hem zouden streamingdiensten en AI-bedrijven verplicht moeten worden om aan te geven waarop hun modellen zijn getraind, zodat er een eerlijk speelveld ontstaat. "Daar bestaat nu nog veel onduidelijkheid over."

Wel ziet Laan ook vooruitgang, vooral Frankrijk loopt binnen Europa voorop als het gaat om maatregelen. Zo werkt BumaStemra samen met het Franse Deezer, waarbij muziekaanmeldingen worden onderzocht om te kijken of er volledig door AI gegenereerde muziek tussen zit. "Wat we terugkrijgen is dat een nummer bijvoorbeeld is gemaakt door Suno, waarna we gesprekken aangaan met degene die het heeft aangemeld."

Verschillen in genres

In de Muziekmonitor van NVPI valt verder op dat er in alle leeftijdsgroepen weerstand bestaat tegen AI-muziek. "Onder jongeren van 13 tot 17 jaar is die weerstand iets minder groot, maar vanaf 18 jaar zijn de verschillen tussen leeftijdsgroepen vrijwel verdwenen", zegt De Vroome van brancheorganisatie NVPI. In alle groepen blijft een meerderheid de voorkeur geven aan menselijke makers.

Er zijn wel verschillen tussen genres. Bij hiphop, R&B, dance en elektronische muziek is het gebruik van computers in de (post)productie het meest gangbaar, waardoor luisteraars er iets minder problemen mee hebben. De grootste weerstand tegen AI ziet NVPI bij luisteraars van jazz en klassieke muziek.

'Iets echt ervaren'

Ook de populariteit van vinyl is opnieuw zichtbaar in de Muziekmonitor. Mensen kopen vooral muziek die ze al kennen, in plaats van recent uitgebrachte muziek, om die opnieuw te beleven. Ongeveer 25 procent van de vinylverkoop verloopt online, maar het grootste deel wordt nog altijd in fysieke winkels gekocht.

Volgens De Vroome wijst deze ontwikkeling opnieuw op de waardering voor echtheid en authenticiteit. Mensen willen zelf kiezen waar ze naar luisteren, in plaats van dat streamingdiensten dit voor hen bepalen, blijkt uit het onderzoek.

"Hoe meer we online leven en AI opkomt, hoe meer we iets echts willen ervaren. Dat is ook positief nieuws voor artiesten. Hoe meer fans ze hebben, hoe meer ze verdienen, in plaats van dat 'nepartiesten' die inkomsten overnemen."

De aap die ontsnapte uit zijn verblijf in Safaripark Beekse Bergen kan goed tegen de hoge buitentemperaturen, maar toch zal het dier buiten het park niet lang overleven, vreest Stijn Berger, bioloog bij het park. "We maken ons wel zorgen."

Het is voor het eerst dat een van de kuifmangabeys is ontsnapt, zegt de bioloog tegen Omroep Brabant. "De aapjes zitten daar samen met gorilla's. Ze zitten er al jaren en dat ging altijd goed. Maar als ze echt een keer springen en ze zwemmen de gracht over, dan zijn ze los. Ze zwemmen niet graag, maar dat betekent natuurlijk niet dat ze het niet kunnen."

De aap is inmiddels gezien in Esbeek, een paar kilometer van het dierenpark:

Waarom de aap ervandoor ging, is niet te achterhalen. "Zo'n aapje kan ergens van schrikken, of er kan onrust zijn in de groep, of hij denkt gewoon: ik ga ervoor. Dat kunnen we niet weten."

De kuifmangabeys zitten in een verblijf met een gracht eromheen. "Zonder gracht wordt het al snel een soort kooi. Deze dieren wil je niet in kleine hokjes opsluiten. Dan liever zo", zegt Berger.

De aapjes zijn ongevaarlijk. Bij een ontsnapt dier zoals een hyena had het safaripark heel anders gehandeld, zegt de bioloog van het park. "Dan had het nooit zo lang geduurd natuurlijk. Dit is een aap die niks of niemand kwaad doet."

De aap zat eerst dagenlang in hoge bomen in het park. Het was daardoor moeilijk om het dier te verdoven met een verdovingspistool, zegt de bioloog. Afgelopen weekend besloot de mannelijke kuifmangabey zich buiten het park te wagen.

Voorkomen

"Natuurlijk wil je dat voorkomen, maar ze zijn zo snel en handig. Als zo'n aap via de bomen gaat, is hij makkelijker het park uit dan wij." Het park is sindsdien op zoek naar het dier, maar zonder succes.

De kans dat de aap zelf weer terugkeert naar het park, is klein. "Dat zou wel toevallig zijn. Hij houdt van blaadjes in bomen, dus wat dat betreft heeft dit aapje ons niet nodig nu. Het is ook wel lekker weer voor hem. Hij komt immers uit tropisch Afrika."

Toch kan hij in de gewone bewoonde wereld niet overleven en niet genoeg voedingsstoffen vinden. "Dat gaat dit dier op de lange termijn niet volhouden, dus we maken ons wel zorgen."

Op Schiphol zijn vandaag 42 Palestijnen uit Gaza aangekomen. Zij hadden al maanden geleden een werk- of studievisum voor Nederland gekregen, maar kregen lange tijd geen hulp van de Nederlandse overheid om de reis uit Gaza mogelijk te maken.

Het gaat om drie mensen met een werkvisum, 21 studenten en 18 meereizende gezinsleden. NOS-verslaggever Sander van Hoorn zag dat sommige Palestijnen op Schiphol werden opgewacht door familieleden die eerder uit Gaza waren vertrokken. Hij spreekt van een "emotioneel weerzien", maar velen vonden het ook moeilijk om hun familieleden in Gaza achter te laten.

Begin deze maand werd bekend dat Nederland de groep actief zou helpen bij het verlaten van Gaza. Voor het organiseren en coördineren van de reis naar Jordanië, waar de reizigers hun papieren persoonlijk moesten ophalen, voelde Nederland zich aanvankelijk niet verantwoordelijk. Het kabinet stelde dat het niet verder hoefde te gaan dan het aanvragen van toestemming bij de Israëlische autoriteiten.

Koerswijziging

De koerswijziging volgde na weken van discussie. Onder meer universiteiten die de studenten zouden ontvangen, drongen aan op hulp. Ook liepen er juridische procedures over de vraag welke verantwoordelijkheid de Nederlandse overheid heeft bij het vertrek van de Palestijnen uit Gaza.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken concludeerde dat het niet ging om een volledige evacuatie, maar om diplomatieke ondersteuning die nodig was om de reis uit Gaza mogelijk te maken. Daarbij is samengewerkt met onder meer andere landen en hulporganisaties.

De reis verliep via Israël en Jordanië. Vanuit Gaza werden de Palestijnen eerst naar de grens met Israël gebracht. Vervolgens reisden zij via Jordanië naar Nederland.

De Belgische presentator Ben Crabbé (63) begint in augustus aan zijn laatste seizoen van het bekende Vlaamse televisieprogramma Blokken, heeft omroep VRT bekendgemaakt. Crabbé presenteert Blokken sinds 1994 en zal na meer dan 7000 afleveringen in juni 2027 stoppen bij het dagelijkse quizprogramma.

"We zijn ontzettend dankbaar dat Ben zich al die jaren zo ingezet heeft voor de VRT", vertelt Olivier Goris, hoofd video bij de VRT. "Blokken is uitgegroeid tot een iconisch televisieprogramma dat elke avond een trouw publiek aan zich weet te binden."

Blokken is met 32 jaar het langstlopende dagelijkse quizprogramma op de Belgische televisie. Het spelprogramma wordt elke werkdag uitgezonden in de periode van september tot en met juni.

In het programma spelen twee kandidaten tegen elkaar. Ze beantwoorden vragen en vullen een blokkenbord in, dat is gebaseerd op het computerspel Tetris, om zoveel mogelijk punten te verzamelen.

240.000 quizvragen

In september 1994 opende Crabbé de eerste aflevering met: "Een goeienavond en welkom in een gloednieuw spelprogramma". Inmiddels heeft de presentator al 6840 afleveringen gepresenteerd, 8900 kandidaten ontvangen en 240.000 quizvragen gesteld.

Blokken blijft gewoon bestaan. Crabbé wordt opgevolgd door de 46-jarige Sven de Leijer. Crabbé heeft nog niet gedeeld wat hij na het programma gaat doen.