NOS Nieuws - Algemeen

Een aangereden eend heeft op de bumper van een auto een kilometerslange rit overleefd. Het dier kon na zijn tocht gisteren door de dierenambulance worden gered.

De bergeend vloog gistermiddag waarschijnlijk bij het Amstelmeer in de kop van Noord-Holland tegen de auto. De chauffeur had niets door en reed nog een half uur door, met het dier vast in de grill. Daarbij haalde de auto snelheden tot 100 kilometer per uur.

Toen de vogel uiteindelijk werd ontdekt, konden medewerkers van de dierenambulance het dier levend bevrijden, schrijft de regionale omroep NH.

De eend hield aan het avontuur alleen een paar schrammetjes over. Hij is ondergebracht in opvang De Helderse Vallei en weer zal worden uitgezet als hij is aangesterkt. "Deze bergeend had duidelijk een beschermengeltje op zijn schouder", laat de dierenambulance via Facebook weten. "Rust maar lekker uit, eendje."

In de Pakistaanse stad Lahore zijn zeker veertien kinderen omgekomen toen het gebouw waar ze les kregen instortte. Acht andere kinderen raakten gewond.

De slachtoffers zijn tussen de 5 en 16 jaar oud. De meesten zouden jonger dan 9 zijn. Een 30-jarige juf kon onder het puin vandaan gehaald worden.

Het gaat om een locatie waar kinderen naschools bijles kregen. Daar was waarschijnlijk illegaal een tweede verdieping op gebouwd, waardoor het dak instortte. Het ging volgens getuigen om een vervallen gebouw.

De politie onderzoekt of de bouwregels zijn overtreden bij de bouw. Er zijn twee personen opgepakt, onder wie de eigenaar van het schooltje.

De Italiaanse staat heeft voor 15 miljoen euro fresco's aangeschaft van een Etruskisch graf, dat minstens 2300 jaar oud is. Het gaat om een van de best bewaard gebleven werken van de Etrusken, een zeer ontwikkeld volk dat vóór de Romeinen in Midden-Italië woonde.

De François-tombe, vernoemd naar archeoloog Alessandro François die het graf in 1857 opgroef, is een rijk versierd graf uit de stad Vulci. Dat was het machtscentrum van de Etruskische beschaving, ongeveer 100 kilometer ten noordwesten van Rome. De Etrusken waren een belangrijke handelspartner in het Middellandse Zeegebied en werden uiteindelijk geromaniseerd door de opkomende Romeinen.

Rivalen

De fresco's van de bovengrondse tombe zijn geschilderd tussen 340 en 320 voor Christus en combineren scènes uit de Griekse mythologie met gebeurtenissen uit de Etruskische geschiedenis. Tot de bekendste scènes behoren de opoffering van Trojaanse gevangenen door Achilles, en Mastarna die een Etruskische edelman bevrijdt. Mastarna was de Etruskische naam voor Servius Tullius, de zesde legendarische koning van Rome.

"Dit is het enige portret van een Romeinse koning dat we daadwerkelijk hebben", zei Luana Toniolo, hoofd van het National Etruscan Museum of Villa Giulia in Rome, waar de fresco's momenteel worden tentoongesteld.

Het graf biedt verder een zeldzaam inkijkje in de strijd tussen lokale rivalen; op een van de fresco's zijn Etruskische helden te zien die hun vijanden afslachten. Op basis van inscripties kunnen zij worden geïdentificeerd als mannen uit Rome en andere rivaliserende steden.

"Het graf is een van de grote schatten van de archeologie, en in het bijzonder van de Etruskische cultuur. Het vertelt het verhaal van families, helden, goden en krijgers uit de Etruskische tijd", aldus Toniolo. Volgens haar worden Griekse mythen zoals die van Homerus door een Etruskische bril bekeken.

Over de mysterieuze Etrusken is weinig bekend. Wel is duidelijk dat ze een van de oudste volken van Italië waren, die zich rond de 11de of 12de eeuw voor Christus in Italië vestigden. Ze domineerden grote delen van Midden-Italië, het toenmalige Etrurië, dat vandaag het huidige Toscane en delen van Umbrië en Latium beslaat.

Ze droegen bij aan de vormgeving van de vroege Romeinse religie, cultuur en het stedelijke leven. Ook is bekend dat Etruskische vrouwen voor die tijd opvallend geëmancipeerd waren, in vergelijking met de tijd van de Grieken en Romeinen. Ze namen deel aan openbare feesten en banketten en hadden toegang tot een opleiding. Het was ook gebruikelijk dat ze konden lezen en schrijven.

Het graf werd gevonden op grond die toebehoorde aan de adellijke familie Torlonia, de rijkste bankiersfamilie van Rome in de 19de eeuw. De fresco's bleven tot nu toe grotendeels aan het zicht onttrokken in hun privécollectie. "Dit is ons cultureel erfgoed. Dit is van groot belang voor onze wortels, voor ons land en het moet aan de staat toebehoren", aldus Toniolo.

Caravaggio

Op het land van de adellijke familie werden ook Griekse vazen, sieraden en Etruskische bronzen voorwerpen gevonden. Die werden destijds tegen betaling aan de archeologen gegeven. De inhoud van het graf werd daarna tentoongesteld op verschillende locaties, waaronder het Louvre in Parijs en het British Museum in Londen.

Nu, 160 jaar later, zijn de fresco's en voorwerpen uit het graf allemaal te zien in Villa Giulia. De Italiaanse regering probeerde het graf al sinds 1921 in bezit te krijgen, om zo dit publieke erfgoed terug te brengen naar Italië. Waarom de aankoop zo lang op zich heeft laten wachten, is onduidelijk.

Het graf is de derde kostbare culturele aanschaf door het Italiaanse ministerie van Cultuur dit jaar. Eerder kocht het ministerie Antonello da Messina's schilderij Ecce Homo voor ongeveer 14 miljoen euro. Ook betaalde het ministerie zo'n 30 miljoen euro voor een zeldzaam portret van Caravaggio waarop Maffeo Barberini, de latere paus Urbanus VIII, wordt afgebeeld.

Telers dicht bij basisscholen of Europese beschermde natuurgebieden houden zich niet altijd aan de wettelijke voorschriften voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Dat meldt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), die onderzoek deed naar percelen op dergelijke kwetsbare locaties.

In totaal onderzocht de NVWA 103 percelen, na toenemende meldingen van burgers die zich zorgen maken over het gebruik van bestrijdingsmiddelen in hun leefomgeving. Op 32 plekken werden één of meer overtredingen vastgesteld. Daar werden soms te hoge doseringen van bestrijdingsmiddelen gemeten. Ook trof de toezichthouder verboden stoffen aan.

Zo gebruikte een akkerbouwbedrijf in Bergentheim dat op 500 meter van een basisschool ligt niet de juiste bestrijdingsmiddelen bij de suikerbietenteelt. In Woudrichem ging een bedrijf bij de teelt van sjalotten en spinazie de fout in. Beide telers hebben een officiële waarschuwing gekregen.

Zorgvuldigheid

Volgens het instituut kwamen de overtredingen voor op locaties waarover mensen zich zorgen maakten, zoals dicht bij scholen. Ook worden middelen onjuist gebruikt op plekken waar de natuur kwetsbaar is. "Juist op die plekken verwachten burgers maximale zorgvuldigheid."

De Drentse gemeente Westerveld wil na jarenlange discussie en zorgen geen lelieteelt meer binnen een straal van 50 meter rondom woonwijken, scholen en zorginstellingen:

De wettelijke normen die zijn vastgelegd voor het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de landbouw zijn gebaseerd op risico's voor mens, dier en milieu. Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) toetst stoffen op die risico's.

De NVWA zegt zich zorgen te maken om middelen die niet volgens de voorschriften worden gebruikt. Volgens het instituut kunnen dergelijke overtredingen nabij kwetsbare gebieden leiden tot extra zorgen bij omwonenden, en leiden die tot vragen over mogelijke effecten op natuur en biodiversiteit.

Naar aanleiding van de resultaten wil de NVWA in gesprek met sectorvertegenwoordigers, het Ctgb, het ministerie van Landbouw en andere betrokken organisaties om bindende afspraken te maken.

Soorten stoffen en risico's

Bij de inspecties werden veel verschillende soorten gewasbeschermingsmiddelen aangetroffen. Drie voorbeelden van stoffen die onjuist werden gebruikt zijn propamocarb, fluopicolide en amisulbrom.

Gewasbeschermingsmiddelen zijn bedoeld om schadelijke organismen op gewassen tegen te gaan. Maar de stoffen kunnen ook schadelijk zijn voor mensen, dieren en planten wanneer telers zich niet aan de wettelijke voorschriften houden.

Onjuist gebruik van de middelen kan leiden tot acute gezondheidsklachten en is in verband gebracht met chronische aandoeningen. Daarnaast kunnen de stoffen ecosystemen, het bodemleven en het oppervlaktewater ernstig verstoren.

Al op kilometers afstand zie je de hoge bergen met rode bauxietaarde over een uitgestrekte vlakte en achter die bergen roken dag en nacht de schoorstenen van Aughinish Alumina, een raffinaderij op een schiereiland aan de West-Ierse kust. Het bedrijf is de afgelopen maanden de speelbal geworden van een verhit diplomatiek gevecht.

De raffinaderij verwerkt bauxiet tot aluminiumoxide, een cruciale grondstof voor de productie van aluminium. Uit een onderzoek van het Organised Crime and Corruption Reporting Project (OCCRP), een internationaal collectief van onderzoeksjournalisten, blijkt dat een groot deel van de Ierse export in Rusland belandt.

De kwestie heeft Ierland in verlegenheid gebracht. "Ik wil benadrukken dat aluminiumoxide en aluminium niet vallen onder de Europese sanctiepakketten", stelt Niall Collins, het parlementslid dat deze regio in West-Ierland vertegenwoordigt.

Collins wijst op het belang van aluminium. "Het zit werkelijk overal in, camera's, auto's en telefoons. In bijna elk huishoudelijk apparaat."

Uit het onderzoek van het OCCRP blijkt dat het materiaal uit Ierland ook in minder onschuldige producten terechtkomt. Uitgelekte documenten tonen aan dat het Ierse aluminiumoxide belandt in de Russische wapenindustrie.

Nauwe banden met Poetin

De raffinaderij in het West-Ierse Limerick werd in de jaren 70 gebouwd en veranderde sindsdien meerdere malen van eigenaar. In 2007 nam de Russische grondstoffenproducent Rusal het bedrijf over, een van de grootste aluminiumproducenten ter wereld. Oprichter is de oligarch Oleg Deripaska, die nauwe banden onderhoudt met de Russische president Vladimir Poetin. Deripaska staat al sinds 2022 op een Europese sanctielijst.

Jarenlang exporteerde Aughinish Alumina vooral naar smeltovens in EU-landen, maar sinds de Russische invasie in Oekraïne in 2022 was er een scherpe toename van de export naar Rusland. Volgens het Ierse bureau voor de statistiek exporteerde Aughinish Alumina in de eerste drie maanden van 2026 83 procent van zijn aluminiumoxide naar Russische smeltovens.

Aughinish Alumina bestrijdt die cijfers. Volgens de onderneming ging in de eerste drie maanden van dit jaar 51 procent van de export naar Rusland. Hoe dan ook, de Russische industrie blijft de grootste afnemer van de cruciale grondstof.

Brief aan Europese Commissie

Dat moet zo snel mogelijk veranderen, vindt de Nederlandse Europarlementariër Bart Groothuis (VVD). Samen met 39 andere Europarlementariërs heeft hij een brief geschreven aan de Europese Commissie en de Ierse regering om de export naar Rusland onmiddellijk stop te zetten.

"Van dat aluminium in Rusland worden lange-afstandsraketten gemaakt, zowel kruisraketten als ballistische raketten. Die zien we dagelijks neerdalen op Kyiv en andere plekken in Oekraïne. Dat is onacceptabel."

EU-buitenlandchef Kaja Kallas bracht deze maand een bezoek aan Dublin en besprak de kwestie met de Ierse regering. Kallas lijkt open te staan voor het pleidooi van Groothuis. "Europa moet alle mazen in de wet dichten en de sancties verder aanscherpen. Geen enkel Europees product zou mogen belanden in drones en raketten die Oekraïense burgers doden."

Ierland staat op het punt het roulerende voorzitterschap van de Europese Unie over te nemen en zit duidelijk in de maag met deze kwestie. Hoewel de druk steeds groter wordt om actie te ondernemen, aarzelt Dublin.

"We begrijpen de zorgen", zegt Niall Collins, die niet alleen parlementslid is, maar ook minister in de Ierse regering. "Wij begrijpen allemaal waarom sancties tegen Rusland zijn ingesteld. Daarom hebben wij ook zelf een onderzoek ingesteld naar de raffinaderij."

Toch waarschuwt hij voor al te overhaaste beslissingen. "We moeten niet onszelf in de voet schieten met maatregelen waarmee we onze eigen economie en mensen gaan beschadigen."

Banen op het spel

Aughinish Alumina heeft op zijn beurt de Ieren onder druk gezet. In een brief aan de regering stelt het bedrijf dat het de raffinaderij moet opdoeken als het niet langer aluminiumoxide mag exporteren naar Rusland. Daarmee staan honderden banen op het spel in een regio waar de banen toch al niet voor het oprapen liggen. "De economische schade zou in de honderden miljoenen lopen", voorspelt Collins.

Groothuis heeft begrip voor de Ierse zorgen. "Daar werken aardig wat mensen in die fabriek. Ze komen op voor hun belangen en dat snap ik, maar er zijn meer belangen."

Volgens Groothuis kan de EU inspringen om de economische impact van een exportverbod te verzachten. "We moeten zorgen dat ze alternatieve klanten krijgen uit Europa. Daar moet ook een prijsgarantie voor komen. Dat kan de Europese Commissie doen. Zo kunnen we Ierland helpen, maar we moeten we zo snel mogelijk zorgen dat er geen aluminium meer gaat naar de Russische wapenindustrie."

De KNVB gaat melding doen bij Meld.Online Discriminatie nadat meerdere Oranje-internationals hatelijk en racistisch werden bejegend na hun gemiste penalty op het WK voetbal.

Nederlands elftal-spelers Justin Kluivert, Quinten Timber en Crysencio Summerville misten in de verloren wedstrijd tegen Marokko een penalty. Op hun Instagramaccounts plaatsten gebruikers racistische leuzen en afbeeldingen van apen.

Kluivert en Summerville zetten daarna de mogelijkheid om te reageren op hun berichten uit, waarmee de reacties niet langer zichtbaar waren. Daardoor is het voor de NOS lastig vast te stellen om hoeveel reacties het gaat. Op het Instagramaccount van Timber waren die reacties nog wel te zien. Daar ging het om minstens enkele tientallen racistische reacties.

"We vinden dit vreselijk", zegt een woordvoerder van de Nederlandse voetbalbond. "We zien online reacties waarin spelers racistisch en discriminerend worden bejegend na de uitschakeling. Daar trekken we een duidelijke grens. Racisme en discriminatie horen nergens thuis: niet in het voetbal, niet online en niet in onze samenleving."

Als de KNVB melding doet bij Meld.Online Discriminatie, bestudeert het meldpunt de reacties en beslissen juridisch medewerkers of een uiting strafbaar is en of er aangifte wordt gedaan.

Strafbaar

Meld.Online Discriminatie laat aan de NOS weten nog geen bericht van de KNVB te hebben ontvangen, maar dat het in de aanloop naar de wedstrijd al tientallen meldingen ontving over racistische online reacties onder berichten van voetballers. "Daar zaten dingen bij die strafbaar waren."

Tijdens het WK was op televisie een reclamespotje met oud-international Ruud Gullit te zien waarin werd gewaarschuwd voor online haat. Al langere tijd voert de KNVB campagne tegen racisme.

Racisme tegen Britse spelers

Ook zwarte Engelse internationals kregen te maken met racisme op sociale media na de verloren EK-finale tegen Italië in 2021. Spelers Marcus Rashford, Jadon Sancho en Bukayo Saka misten in de beslissende penaltyserie hun strafschop en werden vervolgens racistisch bejegend. De politie deed onderzoek naar meer dan 600 berichten en er werden elf mensen gearresteerd.

Als reactie op de haat staken veel voetbalfans de spelers een hart onder de riem. Toen Saka terugkwam van zijn vakantie, had zijn club Arsenal duizenden brieven, kaartjes en vlaggen uitgestald voor de Britse speler.

Een 51-jarige man uit Apeldoorn moet drie jaar de cel in voor de verkrachting van een vrouwelijke gedetineerde in 2010. De man was werkzaam als bewaarder in de vrouwengevangenis Nieuwersluis en verkrachtte de vrouw in haar cel. De man krijgt naast de gevangenisstraf ook een beroepsverbod van vijf jaar.

Volgens RTV Utrecht werkt de man momenteel nog als gevangenisbewaarder. Hij wilde twee weken geleden tijdens de zitting niet zeggen waar hij momenteel werkzaam is.

16 jaar later

Dat er pas 16 jaar na de verkrachting een vonnis ligt, komt doordat het Openbaar Ministerie de zaak eerst niet in behandeling wilde nemen. Het slachtoffer is vervolgens een artikel 12-procedure begonnen. Dat is een manier om via het gerechtshof alsnog vervolging af te dwingen. Het Openbaar Ministerie eiste uiteindelijk een gevangenisstraf van vier jaar.

Volgens de rechtbank is overtuigend en wettig bewezen dat de man tijdens zijn lunchpauze het slachtoffer opzocht in haar cel en haar daar misbruikte. Na de verkrachting zei hij dat ze haar mond moest houden omdat ze anders overgeplaatst zou kunnen worden.

Geen getuigen

Hoewel er geen getuigen waren, vindt de rechtbank de verklaringen van de vrouw betrouwbaar. Het slachtoffer vertelde een vriendin in de gevangenis kort na de verkrachting over de gebeurtenissen. Andere gedetineerden hadden het slachtoffer huilend naar deze vriendin toe zien rennen.

De rechtbank rekent het de man aan dat het slachtoffer aan zijn zorg en waakzaamheid was toevertrouwd. "Hij heeft deze afhankelijkheid op grove wijze misbruikt en met zijn handelen op onaanvaardbare wijze misbruik gemaakt van zijn functie."

Ook prijst de rechtbank het slachtoffer. "Ondanks haar angst om niet te worden geloofd of overgeplaatst te worden, heeft het slachtoffer toch aangifte gedaan. Het is aan haar te danken dat het handelen van de verdachte de buitenwereld heeft bereikt."

Het slachtoffer was in haar jeugd misbruikt en belandde in de gedwongen prostitutie. "Jij wist van mijn heftige verleden, wat ik heb meegemaakt. Toch koos je mij uit. De rest van mijn leven zal ik rondlopen met de vraag: waarom ik?", las de advocaat voor namens het slachtoffer.

In het ziekenhuis in Veldhoven is onlangs een eeneiige vierling geboren. Omdat de baby's al met ruim 29 weken ter wereld zijn gebracht, liggen ze nog altijd in het ziekenhuis, laat het Máxima Medisch Centrum weten.

Speciaal voor de geboorte van de vierling werd de operatiekamer omgebouwd. "Onze operatiekamer is normaal ingericht voor maximaal drie baby's", legt neonatoloog Koen Dijkman uit. "Bij de bevalling van een vierling moeten veel zorgverleners tegelijk goed samenwerken."

"Tijdens deze keizersnede stond een groot team klaar aan de operatietafel: gynaecologen, het anesthesieteam en de operatieassistenten", vertelt gynaecoloog Bloeme van der Knoop. "En voor elke baby een eigen team met arts en verpleegkundige."

Voor de geboorte van de vierling stond een groot medisch team klaar:

De ouders van de vierling komen uit Gambia en wonen sinds ruim een jaar in Nederland. Ze hadden al een dochter. Nu zijn daar de zoons Adam, Amir, Hassan en Hussein bij gekomen.

Het hoogtepunt voor vader Lamin F. Saidykhan was dat hij vier keer de navelstreng mocht doorknippen. "Onze dochter is in Italië geboren, waar wij hiervoor hebben gewoond. Daar knippen de artsen de navelstreng door, maar hier mocht ik het zelf doen. Dat had ik dus nog nooit meegemaakt. Het was heel speciaal."

De vier broertjes zijn op een natuurlijke manier verwekt. In de familie van de vader kwamen al vaker meerlingen voor: een van zijn zussen kreeg een tweeling en een andere zus kreeg twee tweelingen. Het is voor het eerst dat er een vierling in de familie is verwelkomd.

Zeldzaam

Vierlingen zijn sowieso een zeldzaamheid. De kans op een vierling is wereldwijd ongeveer 1 op 500.000. Een eeneiige vierling is nog zeldzamer: dat komt naar schatting ongeveer 1 op de 11 miljoen zwangerschappen voor. "Dit was de eerste vierling in mijn carrière en ik werk al bijna 18 jaar in MMC", zegt neonatoloog Koen Dijkman.

De vierling werd in mei geboren en verblijft nu op de Neonatale Intensive Care Unit. Het is niet duidelijk hoelang de broertjes daar nog moeten blijven, maar ze maken het goed. "Je ziet dat ze groeien en dat is positief", zegt vader Saidykhan.

Het aantal mensen dat is geholpen door het Centrum Seksueel Geweld (CSG) is opnieuw toegenomen. In 2025 klopten in totaal 4640 slachtoffers aan. Dat aantal ligt 21 procent hoger dan een jaar eerder, blijkt uit een jaarverslag van het centrum.

Sinds de oprichting van het centrum in 2012 komen er ieder jaar meer meldingen bij. Volgens Iva Bicanic, directeur kennisontwikkeling van het CSG, vormen die meldingen slechts het topje van de ijsberg. "De meeste mensen proberen hun ervaringen te vergeten of weg te stoppen, hoewel hulp vragen gelukkig steeds gewoner wordt."

In totaal kwamen er zo'n 23.000 meldingen binnen bij het centrum, van slachtoffers, naasten en hulpverleners. Daarbij zaten bijvoorbeeld ook personen bij die om advies vroegen hoe ze met de situatie moesten omgaan.

Steeds normaal

Het expertisecentrum denkt dat het in de samenleving steeds normaler wordt om hulp te vragen. "En het liefst zo snel mogelijk", zegt klinisch psycholoog Bicanic. "Mensen snappen de impact beter. Het onderwerp is bespreekbaarder." Mede daardoor herkennen steeds meer mensen zichzelf als slachtoffer, zegt ze.

Volgens Bicanic weten mensen ook steeds beter wat de lichamelijke, seksuele en mentale gevolgen kunnen zijn op korte en lange termijn, al geldt dat lang niet voor iedereen. "Het is belangrijk dat deze kennis wordt verspreid. Dat is waar het écht om gaat in herstelgerichte zorg na seksueel misbruik. Als klachten als deze in de doofpot blijven, is herstel lastig."

Aandacht en kennis

Bicanic denkt dat seksueel geweld bespreekbaarder is geworden doordat er meer aandacht is voor het onderwerp. "Er zijn steeds meer films over seksueel geweld, documentaires, theaterstukken. En er zijn veel berichten in het nieuws", somt ze op. "Mensen worden er dagelijks mee geconfronteerd."

Ook ziet Bicanic een verband met het werk dat haar centrum verricht. "We maken veel berichten over wat seksueel geweld met je doet: bijvoorbeeld psychisch, lichamelijk en seksueel. En over wat het doet voor relaties. Verder is hulp vragen via het centrum laagdrempelig."

De nieuwe zedenwet maakt dat ook meer mensen naar de politie gaan om om hulp te vragen, ziet het centrum. Sinds juli 2024 is het niet meer nodig om te bewijzen dat er sprake was van dwang bij verkrachting of aanranding. Het negeren van lichaamstaal, zoals wegdraaien of verstijven van een slachtoffer, is nu ook strafbaar.

Dood van Lisa

Het Centrum Seksueel Geweld ziet een toename in het aantal meldingen bij ingrijpende gebeurtenissen in de samenleving die verband houden met seksueel geweld. Zo werd er vaker naar het centrum gebeld na de dood van de 17-jarige Lisa uit Abcoude vorig jaar. Zo'n nieuwsgebeurtenis werkt door in de samenleving, zegt Bicanic.

Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft een streep gezet door een poging van president Trump om het recht op Amerikaans staatsburgerschap aan te passen. Trump wilde met een decreet voorkomen dat kinderen van illegale migranten bij hun geboorte automatisch Amerikaans staatsburger worden.

Daarvoor zou de grondwet moeten worden aangepast. Volgens de hoogste federale rechters van de VS is het niet aan de president om beperkingen op te leggen aan dat recht, dat voor iedereen geldt.

Ingrijpend decreet

Volgens het zogeheten birthright citizenship krijgen kinderen die in de VS worden geboren automatisch de Amerikaanse nationaliteit, ongeacht de afkomst of verblijfsstatus van hun ouders. Daarin wijkt de VS af van veel andere landen. Ook in Nederland krijgen kinderen niet automatisch de Nederlandse nationaliteit als ze hier geboren worden, dat hangt af van de nationaliteit van hun ouders.

Een lagere rechter zette begin vorig jaar al een streep door het plan van Trump om dit recht in te perken en de hoogste rechter houdt vast aan die beslissing. Het oordeel van het Hooggerechtshof was niet unaniem: van de negen rechters stemden er drie tegen. Dat waren alle drie conservatieve rechters.

Trump trad in januari 2025 aan als president en tekende direct enkele tientallen decreten, oftewel bindende aanwijzingen aan overheidsinstanties. Een ervan betrof het afschaffen van het geboorterecht. Het decreet maakte deel uit van ingrijpende maatregelen van de president om hard op te treden tegen immigratie.

Correspondent VS Ryan Hermelijn:

"De uitspraak van het Hooggerechtshof is een flinke tegenvaller voor president Trump, die met dit presidentiële decreet het burgerschap bij geboorte wilde inperken voor kinderen van ongedocumenteerde immigranten en personen die tijdelijk in het land verblijven. De rechters halen daar nu een streep door.

Ze bevestigen dat volgens het veertiende amendement van de grondwet vrijwel alle kinderen die op Amerikaans grondgebied zijn geboren, automatisch Amerikaans staatsburger zijn. En zo lichtte opperrechter Roberts toe: "Burgerschap, toen en nu, is het recht om rechten te hebben."

Het decreet had de kers op de taart moeten zijn voor Trump, die met zijn strengere immigratiebeleid zelf meer greep wil hebben op wie er allemaal de VS binnenkomt en mag blijven. Daar gebruikt hij ook andere maatregelen voor, zoals verscherpte grenscontroles, het makkelijker maken van deportaties van Haïtianen en Syriërs en door bijna alleen vluchtelingenstatus te verlenen aan witte Zuid-Afrikanen.

Trump is dus op de vingers getikt, maar toch zal hij door de bank genomen blij zijn met recente oordelen van het Hooggerechtshof, dat een conservatieve meerderheid kent. De trend dat dit hof steeds meer macht bij de president legt, is doorgezet.

Zo mag hij bijna elk hoofd van onafhankelijke overheidsdiensten ontslaan, behalve bestuurders van de centrale bank. Ook de versoepeling van campagnefinanciering en het afzwakken van de Voting Rights Act, die kiezers moet beschermen tegen discriminatie, worden gezien als successen voor de Republikeinen."

Tegenstanders van het decreet voerden aan dat het in strijd is met het veertiende amendement van de Amerikaanse grondwet. Daarin staat dat iedereen die in de Verenigde Staten is geboren of genaturaliseerd, Amerikaans staatsburger is en onder die rechtsmacht valt.

Het amendement werd aangenomen na de Amerikaanse Burgeroorlog van 1861 tot 1865. Volgens de Amerikaanse regering was dat specifiek bedoeld om te zorgen dat ook tot slaaf gemaakte mensen in aanmerking kwamen voor het burgerschap. Het Hooggerechtshof had het grondrecht in 1898 bekrachtigd.

Inheemse Amerikanen kregen pas in 1924 met de Indian Citizenship Act volledig staatsburgerschap, ook al waren ze op Amerikaanse bodem geboren. Dat was lange tijd een uitzondering op het veertiende amendement, omdat zij destijds niet vielen onder de rechtsmacht van de VS.

Kwart miljoen baby's per jaar

Trump kan de grondwet 128 jaar later niet zomaar veranderen, zo heeft het Hooggerechtshof bepaald. "Staatsburgerschap hield toen en nu het recht in om rechten te bezitten en deel te nemen aan onze politieke gemeenschap", zei opperrechter John Roberts namens het Hooggerechtshof. "Vandaag houden wij ons aan die belofte." Hij noemde de eigen interpretatie van de grondwet door de regering slecht onderbouwd.

President Trump betoogde dat de tekst van het amendement verkeerd wordt uitgelegd en niet zou betekenen dat iedereen die in de VS wordt geboren ook automatisch het staatsburgerschap moet krijgen.

Hoewel Trump in zijn retoriek grotendeels zijn pijlen heeft gericht op illegale immigranten, zou het decreet ook voor veel andere mensen gevolgen hebben. Ook kinderen van mensen die legaal in de VS verblijven, zoals studenten en aanvragers van een green card of permanente verblijfsstatus, zouden hun automatische staatsburgerschap zijn kwijtgeraakt. Zijn decreet zou gevolgen hebben gehad voor zo'n kwart miljoen baby's per jaar die in de VS zijn geboren.

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft nieuwe huisartsentarieven vastgesteld nadat de zorgmarkttoezichthouder twee keer door de hoogste bestuursrechter op de vingers was getikt. De tarieven bleken sinds 2023 structureel te laag vastgesteld waardoor veel huisartsenpraktijken de gestegen bedrijfskosten steeds moeilijker kunnen dragen.

De NZa verhoogt nu weliswaar de vergoeding voor huisvestingskosten met gemiddeld 10.790 euro per huisartsenpraktijk, maar de waardering van de arbeidskosten voor praktijkhoudende huisartsen, die dus naast arts ook werkgever zijn, blijft nagenoeg ongewijzigd.

Dat de NZa op dit vlak voet bij stuk houdt is opmerkelijk omdat de bestuursrechter de laatste keer expliciet benoemde dat de zwaarte van de functie van huisarts financieel wordt ondergewaardeerd. Dat is problematisch omdat de tarieven op basis van deze waardering worden berekend. Huisartsen hoopten dat de NZa de tarieven met deze gerechtelijke terechtwijzing ruimhartiger zou gaan berekenen. Dat blijkt nu dus niet het geval.

Belangenorganisaties voor huisartsen, zoals de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en De Bevlogen Huisartsen, zeggen daarom opnieuw naar de bestuursrechter te stappen. "De rechter gaf de NZa een duidelijke opdracht. Wij hadden verwacht dat de NZa deze kans zou benutten om de tarieven eerlijker en toekomstbestendig te maken. We hebben er alles aan gedaan om ze daartoe te bewegen. Dat is een grote teleurstelling voor ons en voor alle huisartsen", reageert LHV-voorzitter Marjolein Tasche.

Poortwachtersfunctie

Christof Zwart, voorzitter van De Bevlogen Huisartsen, zegt het positief te vinden dat de NZa meer geld uittrekt voor degelijke huisvesting van huisartsenpraktijken maar zegt ook dat de NZa weinig heeft gedaan met suggesties van huisartsen zelf. Bijvoorbeeld om met regionale tarieven te werken "Nu komt er één landelijke tariefverhoging voor de huisvesting. Maar in veel regio's is dat onvoldoende. Er is nogal een verschil tussen de huisvestingskosten in de provincie Groningen en de kosten die je maakt in Amsterdam."

Maar de steen des aanstoots blijft voor de huisartsenorganisaties dat de NZa de in taken alsmaar groeiende rol van de huisarts niet op waarde zou schatten. Ze wijzen erop dat de huisarts ook een poortwachter is die moet oordelen of een patiënt specialistische zorg nodig heeft. Daarnaast nemen huisartsen zorg van ziekenhuizen en de GGZ over. Dit betekent dat huisartsenpraktijken niet alleen meer patiënten moeten helpen, maar ook meer personeel in dienst hebben. Tussen 2015 en 2022 is het aantal personeelsleden in huisartsenpraktijken gemiddeld met 46 procent toegenomen.

'Gratis werk'

In de tariefberekening gaat de NZa volgens de LHV voorbij aan alle veranderingen. Want de toezichthouder blijft uitgaan van een fulltime werkweek van 36 uur. Volgens kennisinstituut Nivel werken huisartsen vanwege hun omvangrijke takenpakket gemiddeld 48 uur per week. "Die 12 uur moeten we kennelijk gratis werken", zegt ook Zwart van De Bevlogen Huisartsen.

De NZa schrijft in een persbericht dat bij het vaststellen van de tarieven naast het kunnen dekken van kosten ook rekening moet worden gehouden met het beheersen van de zorgkosten. "Want alle inwoners van Nederland moeten een huisarts hebben en houden", aldus NZa-directeur Johan Rijneveld.

Overal in het land al patiëntenstops

"Er zijn al heel veel mensen die geen huisarts hebben", reageert Zwart. Hij verwijst naar een recent onderzoek van de Algemene Rekenkamer waaruit bleek dat 700.000 mensen op zoek zijn naar een huisarts. Er zijn genoeg huisartsen maar te weinig huisartsenpraktijken waardoor bij 60 procent van de praktijken een patiëntenstop geldt.

"En dat tekort aan huisartsenpraktijken is mede het gevolg van de te lage tarieven, want je kunt er nauwelijks een praktijk beginnen of mee overnemen."

De LHV noemt het daarom onbegrijpelijk dat de NZa na de laatste rechterlijke uitspraak blijft vasthouden aan standpunten. "Het gevolg is dat opnieuw kostbare tijd en energie moeten worden besteed aan juridische procedures, terwijl die juist nodig zijn om samen te werken aan een bekostigingssysteem dat de huisartsenzorg toekomstbestendig maakt."

Het treinverkeer tussen Rotterdam en het zuiden van het land is naar verwachting nog zeker tot zaterdagmiddag ontregeld. Aanvankelijk ging ProRail ervan uit dat de storing donderdagavond zou zijn verholpen.

"De herstelwerkzaamheden duren helaas een stuk langer dan voorzien", meldt de spoorwegbeheerder in een update. In de buurt van Rotterdam Stadion was gisteren schade ontstaan aan kabels na brand in een kabelgoot.

Ontroesten

Het inventariseren en herstellen van de ruim honderd kabels neemt meer tijd in beslag dan verwacht, aldus ProRail. Er zijn meerdere aannemers aan het werk.

Verder noemt de spoorwegbeheerder als complicerende factor dat de sporen moeten worden ontroest, omdat ze tijdelijk niet worden gebruikt. "De omvang van dat werk hangt weer af van de duur waarop de sporen buiten gebruik zijn."

Stopbussen

Tussen Rotterdam en Zwijndrecht is er geen treinverkeer mogelijk. Er rijden stopbussen tussen Rotterdam Centraal, Rotterdam Blaak, Rotterdam Zuid, Rotterdam Lombardijen, Barendrecht en Zwijndrecht.

De storing raakt ook de verbinding met steden als Breda en Vlissingen, en de dienstregeling van hogesnelheidstreinen. Via de reisplanner van NS kunnen reizigers zien wat de storing betekent voor hun reis.

Met de steun van Pro heeft het kabinet een meerderheid in de Tweede Kamer voor het pakket met stikstofmaatregelen. Pro (voorheen GroenLinks-PvdA) heeft laten weten de plannen te steunen, mits ze niet worden afgezwakt.

Met de 20 zetels van Pro en de 66 van de minderheidscoalitie van D66, VVD en CDA komt het aantal Tweede Kamerzetels dat de maatregelen zeker steunt op 86 van de 150.

In de Eerste Kamer komen de coalitiepartijen met Pro tot 36 van de benodigde 38 zetels. Steun van bijvoorbeeld SP, Volt of de Partij voor de Dieren zou dan genoeg zijn. Daarnaast zijn er nog andere opties voor meerderheden in de senaat.

Pro zegt dat ze de plannen "graag ambitieuzer" hadden gezien, maar noemt het ook een stap in de goede richting . "De steun komt met een duidelijke boodschap aan het kabinet: een verdere afzwakking is voor de partij niet acceptabel."

Aanscherpingen

"De plannen van het kabinet zijn het minimale dat nodig is om de stikstofcrisis aan te pakken", zegt partijleider Klaver. Overigens waarschuwt Pro dat aanscherpingen nodig kunnen zijn als uit doorrekeningen of juridische analyses blijkt dat de plannen niet voldoende zijn om ruimte te maken voor vergunningen.

Afgelopen vrijdag gaf de ministerraad groen licht voor het ingrijpende pakket plannen om de stikstofuitstoot te verminderen. Het kabinet wil Nederland hiermee van het 'stikstofslot' halen, zodat er weer vergunningen kunnen worden verleend voor onder meer de bouw van nieuwe woningen.

Dit staat in de stikstofplannen:

De belangrijkste punten

Morgen debatteert de Tweede Kamer over de stikstofmaatregelen. Een aantal oppositiepartijen heeft aangekondigd te willen proberen om maatregelen over de stikstofarme zones te versoepelen. "Dat kan op deze manier niet doorgaan", zei ChristenUnie-leider Bikker.

Ze heeft vooral problemen met de zone van 1 kilometer die volgens haar niet wetenschappelijk verantwoord is. Partijleider Stoffer van de SGP zei zich af te vragen of boeren wel "recht wordt gedaan" met deze maatregel. Ook JA21 heeft laten weten vragen te hebben bij de 'zonering'.

Een afzwakking op dit gebied zou dus het einde betekenen van de steun van Pro voor de plannen. Maar coalitiepartijen D66, VVD en CDA hebben vandaag gezegd het pakket dat voorligt te steunen.

Treinreizigers maken gretig gebruik van het goedkope treinabonnement voor deze zomer. In twee weken tijd is het dalurenabonnement door 175.000 mensen gekocht. Zij hebben in deze periode ruim 9 miljoen kilometer gereisd, laat NS weten. Dat betekent dat de gemiddelde reiziger tot nu toe iets meer dan 50 kilometer met het treinabonnement heeft afgelegd.

De site van NS raakte overbelast op de eerste dag dat het abonnement werd aangeboden. "Toen het inging was het zo druk dat de site het lastig aankon", zegt een woordvoerder. Het bedrijf heeft maatregelen genomen om dit probleem te voorkomen, want ook vandaag worden naar verwachting veel abonnementen afgesloten.

Twee volle maanden

Wie maximaal wil profiteren van het 'zomerkaartje' kan dat volgens NS namelijk het beste kopen vóór 1 juli. Op deze manier kan de reiziger twee volle maanden goedkoop reizen buiten de spits. Wie het abonnement van 1 tot en met 31 juli aanschaft kan er maximaal één maand gebruik van maken. NS heeft dat als voorwaarde gesteld voor deelname aan de actie.

Het zomerkaartje kost maandelijks 49 euro en geldt ook voor regionale treinvervoerders. De overheid betaalt eraan mee; normaal is het dalurenabonnement ongeveer 2,5 keer zo duur. Het kabinet hoopt burgers te stimuleren om vaker de trein te pakken in plaats van de auto.

Wat zijn daluren bij NS?

Daluren zijn de tijden buiten de ochtend- en middagspits, wanneer het over het algemeen rustiger is in de trein. Doordeweeks is dat voor 06.30 uur, tussen 09.00 en 16.00 uur en na 18.30 uur. Zaterdag en zondag vallen helemaal onder de daluren.

Gebruik geen illegaal gekochte afslankmiddelen en als je dat toch doet, wees dan eerlijk over het gebruik als het misgaat. Die oproep doen artsen van het Albert Schweitzer Ziekenhuis in Dordrecht en het Deventer Ziekenhuis.

Twee van hun patiënten overleefden daar in de winter ternauwernood de gevolgen van een injectie met een vervalste pen. Daarin bleek insuline te zitten, en niet de werkzame stof semaglutide uit afslankmedicatie als Ozempic.

De man van 55 en de vrouw van 47 kwamen zwaar onderkoeld en met extreem lage bloedsuikerwaarden terecht in de ziekenhuizen. De man had een lichaamstemperatuur van 32 graden, de vrouw van 34 graden. Ook hun suikerspiegel was zo laag dat er levensgevaar was. De man lag enkele uren in coma op de intensive care.

Uiteindelijk liep het met allebei goed af, niet in de laatste plaats doordat ze zelf vertelden dat ze illegaal gekochte afslankmiddelen hadden gebruikt. "Die eerlijkheid is heel belangrijk", zegt internist acute geneeskunde Suzanne Schol-Gelok, die in Dordrecht de vrouw van 47 behandelde.

Als artsen van het illegale middelengebruik weten, kunnen ze beter behandelen en alert zijn op eventuele nevenschade. Artsen uit beide ziekenhuizen hebben vandaag over de zaken gepubliceerd in een medisch vakblad.

Vorig jaar meer vergiftigingen

Het gebruik van afslankmiddelen is de afgelopen jaren snel toegenomen. Veel middelen zijn goedgekeurd en werken effectief, zoals Ozempic, en zijn verkrijgbaar op doktersrecept. Daarnaast proberen veel mensen online aan de middelen te komen.

Daar kleven dus grote risico's aan. Gisteren werd bekend dat het aantal meldingen van vergiftigingen door afslankmiddelen vorig jaar is verdubbeld. Zo'n 150 hulpverleners trokken erover aan de bel; in 40 procent van de gevallen ging het om patiënten die een niet-voorgeschreven middel hadden gebruikt.

Zowel de man als de vrouw was thuis toen het misging. Familieleden belden een ambulance. Met name de lage bloedsuikerspiegel had fataal kunnen zijn, zegt Schol-Gelok. "Je hersenen krijgen dan veel te weinig voedingsstoffen. Als deze mevrouw niet was gevonden, was zij komen te overlijden."

De vrouw was een maand voor het incident begonnen met afslankmedicatie. Via via was ze aan twee zogeheten pennen gekomen. In een daarvan zat dus insuline, in tegenstelling tot wat op het product stond.

Ook de man kocht vanwege de lagere kosten op eigen houtje middelen bij een online aanbieder. Hij kreeg die eerst op recept via een kliniek, maar was vanwege de lagere kosten overgestapt naar de handelaar die hem uiteindelijk de insulinepen opstuurde.

Op foto's die van de illegaal gekochte pennen van de vrouw zijn gedeeld, is te zien dat die een Duits en een Bulgaars opschrift hadden. In de Bulgaarse pen zat insuline; in de Duitse zat de werkzame stof die erop stond.

De avond voordat het misging gebruikte de vrouw voor het eerst de foute pen, met alle gevolgen van dien. Ambulancepersoneel heeft haar suiker toegediend. Nadat ze in het ziekenhuis bij kennis kwam, vertelde ze over het middelengebruik. Daarop besloten artsen in het Albert Schweitzer om verder onderzoek te doen en alarm te slaan bij de inspectie.

De vrouw heeft uiteindelijk drie dagen in het ziekenhuis gelegen. Maanden na het incident heeft ze nog last van concentratieproblemen. Volgens Schol-Gelok is ze enorm geschrokken van haar eigen handelen. De vrouw wil zelf niet met media praten.

'Enorm gevaarlijk'

Voor artsen in het Albert Schweitzer Ziekenhuis was de zaak een wake-upcall. "We moeten kenbaar maken aan andere medisch specialisten, en het liefst aan heel Nederland, dat dit enorm gevaarlijk is", zegt Schol-Gelok erover. Ze benadrukt dat afslankmedicatie alleen onder begeleiding van een arts en op recept van een apotheek moet worden gebruikt.

Symptomen die horen bij een lage bloedsuiker zijn trillen, zweten en misselijkheid. "Je kunt er ook verward door raken en uiteindelijk het bewustzijn verliezen", zegt Schol-Gelok. "Als je voelt dat het misgaat, is het belangrijk om zo snel mogelijk hulp te roepen."

Het allerbeste is volgens de internist om weg te blijven bij online-verkooppunten of via-via-handeltje. "Doe het niet. Maar als je het toch doet en je krijgt klachten, zeg het dan tegen je arts. Wij oordelen niet. Wij willen graag een goede behandeling geven."

Keeper Bart Verbruggen die de bal met pech via zijn hak over de lijn werkt en Quinten Timber die zijn strafschop ver naast schiet. Na de teleurstellende penaltyreeks van het Nederlands elftal op het WK tegen Marokko kan een nieuw hoofdstuk worden toegevoegd aan ons 'nationale penaltytrauma'.

Het is de zevende keer dat Oranje via een strafschoppenserie wordt uitgeschakeld op een EK (1992, 1996 en 2000) of WK (1998, 2014, 2022 en nu dus 2026). In totaal wist Nederland in de geschiedenis maar twee van de tien penaltyreeksen op een eindtoernooi te winnen. Ter vergelijking: Duitsland won er zes van de acht.

Sleutelwedstrijd

Hoe zijn we aan dat penaltytrauma gekomen en belangrijker, hoe komen we er weer vanaf? Volgens sporthistoricus Jurryt van der Vooren kun je met terugwerkende kracht vaststellen dat het trauma in 1992 is begonnen. "Marco van Basten miste op dat EK de beslissende strafschop in de halve finale."

Ook op de daaropvolgende Europese eindtoernooien ging het mis vanaf 11 meter. Op het EK van 1996 miste Clarence Seedorf een beslissende penalty tegen Frankrijk; op het EK van 2000 ging het in eigen land tegen Italië helemaal mis.

"Toen miste Oranje in de reguliere speeltijd al twee penalty's", zegt Van der Vooren. "Nederland was echt veel beter, maar uiteindelijk bleek dit de sleutelwedstrijd in ons penaltytrauma. We vlogen er in de strafschoppenserie uit."

Gemiste penalty's van Oranje door de jaren heen:

Toch zijn er ook lichtpuntjes, zegt Van der Vooren. "Neem het WK van 2014. In de kwartfinale wonnen we door een legendarische keeperswissel met strafschoppen van Costa Rica."

"Vlak voor het einde van de verlenging verving bondscoach Louis van Gaal keeper Jasper Cillessen door Tim Krul, puur met het oog op de aankomende strafschoppenserie. Met succes. Alleen ging het in de halve finale via zo'n zelfde strafschoppenserie tegen Argentinië alsnog mis.

Lees hier een recente terugblik op de historische keeperswissel:

Bondscoach Ronald Koeman ging na de verloren wedstrijd tegen Marokko vanmorgen in op de gemiste penalty's. "We weten hoe moeilijk penalty's zijn op dit soort momenten", zei hij. "We hebben er drie van de vijf gemist en dat is te veel. Dit blijft een zwarte bladzijde."

Huppelen

Specialist Paul Vrenken hielp onder meer FC Den Bosch bij het verbeteren van de penalty's. Volgens hem wordt er niet genoeg structureel getraind op het nemen van strafschoppen.

"Normaal komen die maar een paar keer per jaar voor", zegt Vrenken. "Maar bij grote toernooien is dat veel vaker. En dan zie je dat het voor spelers niet zo geautomatiseerd is dat ze het goed kunnen."

Hij zag veel verschillen tussen hoe de spelers de strafschop namen. "Kijk naar Wout Weghorst. Die legt de bal neer, neemt een paar stappen achteruit en rost hem er werkelijk in", zegt de trainer.

"Maar er zitten ook spelers tussen die van de zenuwen iets nieuws doen zoals even inhouden, huppelen of opeens recht achter de bal gaan staan. Dat werkt gewoon niet."

Mislukkingen meedragen

Ook het mentale aspect valt te trainen, zegt hoogleraar sportpsychologie Nico van Yperen van de Rijksuniversiteit Groningen. "De druk die je voelt op een WK is natuurlijk uniek, maar toch kan je dat wel nabootsen", zegt hij. Als voorbeeld van een techniek noemt hij visualiseren, waarbij je zo'n penaltyreeks in je hoofd al helemaal doorloopt.

"Bij mentale training is het belangrijk dat de focus niet ligt op het onderdrukken van ongewenste gevoelens, maar juist op het leren om er op een goede manier mee om te gaan", zegt de hoogleraar.

Volgens sporthistoricus Van der Vooren wordt het voor Oranje steeds lastiger, omdat ze "alle mislukte series ook nog met zich meedragen".

Hij bedoelt daarmee dat de spelers van Oranje niet alleen die ene strafschoppenserie moet zien te winnen, maar Nederland ook moeten verlossen van het trauma waar iedereen het over heeft. "Dan moet je goede mentale training hebben gehad om daaraan te ontsnappen."

Tussen de oren

Dat erkent ook sportpsycholoog Van Yperen. "Natuurlijk denken spelers aan al die voorgaande keren dat het is misgegaan", zegt hij. "Net zoals wij als kijkers daaraan denken zodra zo'n strafschoppenserie gaat beginnen."

Volgens hem is mentale training de oplossing voor falen onder druk. "Wat niet wil zeggen dat je niet zal falen. Maar je verkleint wel echt de kans dat het gebeurt."

Door overstromingen en aardverschuivingen zijn de afgelopen dag ten minste 24 mensen omgekomen in Ghana en Ivoorkust, melden hulpdiensten in die landen. Sinds zaterdag regent het hard in de West-Afrikaanse landen.

De helft van de doden viel in de Ghanese hoofdstad Accra en het nabijgelegen Tema, waar verschillende wegen en woonwijken nu onder water staan. Grote delen van die steden zijn nu onbereikbaar, aldus hulpdiensten. De doden in Ghana zijn acht mannen, drie vrouwen en een kind dat door het kolkende water werd meegesleept.

Honderden mensen moesten worden gered in Accra:

Bijna 500 mensen zijn vanuit hun huizen gered door hulpdiensten, en die hulpacties zijn nog steeds bezig. Op videobeelden uit de stad is te zien dat inwoners door de straten zwemmen en anderen uit hun huizen helpen te komen.

Nog veel meer regen

Ook in de Ivoriaanse stad Abidjan kwamen minstens twaalf mensen om het leven, van wie de meeste slachtoffers werden bedolven door puin als gevolg van het snel stromende water. Meteorologische instituten in beide landen waarschuwen dat er deze week nog veel meer regen zal gaan vallen.

Beide landen kampen in de regentijd vaker met overstromingen, waarbij de gevolgen verergerd worden door ontoereikende riolering, illegale bebouwing en stadsplanning die geen rekening houdt met veel water.

De problemen nemen toe door klimaatverandering, zeggen deskundigen; extreem weer zoals regenval of droogte wordt steeds heftiger. De afgelopen dag viel er bijvoorbeeld 140 millimeter regen in Accra, aldus president Mahama. Dat is bijna drie keer zo veel als de grootste hoeveelheid op één dag in het vorige jaar.

Afrika draagt nauwelijks bij aan de uitstoot van broeikasgassen die leiden tot klimaatverandering, zo stelt de Wereld Meteorologische Organisatie, het weersinstituut van de Verenigde Naties. Maar veel delen van het continent zijn wel zeer kwetsbaar voor rampen als gevolg van extreem weer.

Een ex-politiemedewerker en een andere man zijn vrijgesproken van verkrachting van een meisje (17) in Nieuwegein. De rechtbank gaat ervan uit dat er seksuele handelingen hebben plaatsgevonden maar verkrachting is niet bewezen, schrijft RTV Utrecht.

Het meisje ontmoette de twee mannen (48 en 45) vorig jaar oktober in een café in IJsselstein. Ze boden aan haar thuis te brengen. Onderweg wilden ze nog een stop maken bij een fastfoodrestaurant. Op de parkeerplaats vonden seksuele handelingen plaats. Toen het meisje aangaf dat ze naar huis wilde, stopten de mannen, concludeert de rechtbank. De voormalig agent besloot daarna lopend naar huis te gaan. De andere man bracht haar thuis.

4 jaar geëist

Het meisje heeft verklaard dat ze alcohol had gedronken en zich machteloos en angstig voelde. Ze zegt dat ze zich niet heeft verzet en niet duidelijk heeft uitgesproken dat ze geen seksuele handelingen wilde. Het Openbaar Ministerie zei twee weken geleden dat de mannen misbruik hebben gemaakt van haar kwetsbare positie en eiste gevangenisstraffen van vier jaar.

Seks tussen een volwassene en iemand van 16 of 17 jaar is in Nederland niet automatisch strafbaar. Daarvoor moet duidelijk vaststaan dat er geen instemming was. Volgens de rechtbank is niet vast te stellen dat het meisje in een toestand van lichamelijke of geestelijke onmacht verkeerde.

De rechtbank benadrukt dat de situatie vragen oproept en dat er twijfel kan bestaan over de onderlinge verhoudingen en de wensen van het meisje. Toch is die twijfel volgens de rechtbank niet voldoende voor een veroordeling.

Het Openbaar Ministerie besluit later of het in hoger beroep wil.

Geen agent meer

Een van de twee mannen was op het moment van de seksuele handelingen met de tiener geen agent meer, maar had een burgerfunctie. Hij was nog wel in dienst bij de politie. Na de aangifte volgde een intern onderzoek en is de man ontslagen.

Bij een installatiebedrijf in Genemuiden is vanmorgen een schadelijke stof gelekt uit de accu van een heftruck. Dertien medewerkers van het bedrijf en een brandweerman zijn met gezondheidsklachten ter controle naar het ziekenhuis gebracht.

De nog onbekende stof kwam vrij nadat de accu was 'drooggekookt', wat betekent dat een batterij oververhit raakt en in brand vliegt. De brandweer heeft na metingen niet kunnen vaststellen welke stof er precies is vrijgekomen.

De heftruck is uit het bedrijf gehaald en de brandweer heeft vervolgens het terrein vrijgegeven. In de buitenlucht zijn er geen gevaarlijke stoffen gemeten.

De medewerkers zijn inmiddels ontslagen uit het ziekenhuis, meldt het installatiebedrijf. Ook de getroffen brandweerman is inmiddels weer thuis. Hoe de brandweerman gewond raakte, wordt nog onderzocht.

De Nederlandse transgenderzorg voor minderjarigen is in Nederland zorgvuldig georganiseerd. Hormoonbehandelingen om de puberteit te remmen of om daarna het geslacht te veranderen worden pas na jaren aan onderzoeken en gesprekken met ouders en deskundigen ingezet. Tot die conclusie komt de Gezondheidsraad.

De Nederlandse methode, die internationaal lang gold als het grote voorbeeld ten aanzien van transgenderzorg, kwam de afgelopen jaren onder het vergrootglas te liggen. De hormoonbehandelingen zijn bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk inmiddels verboden in de reguliere zorg. De Britse kinderarts Hilary Cass concludeerde na onderzoek dat in het VK tieners met "te weinig medisch bewijs" waren behandeld met de ingrijpende hormoonbehandelingen.

De 'Dutch Approach" kwam in een negatief daglicht te staan en politieke partijen als de SGP en NSC dienden moties in met daarin de vragen om te onderzoeken wat de mentale en fysieke effecten van de hormoonbehandelingen zijn.

De Gezondheidsraad stelt nu dat de hormoonbehandelingen kinderen met genderdysforie psychisch juist goed doen en dat het algemene welzijn toeneemt omdat ze letterlijk beter in hun vel zitten. Wel kunnen er bijwerkingen zijn voor de botgezondheid en het functioneren van het cognitieve vermogen.

Er zijn nog weinig gegevens beschikbaar over wat de langetermijneffecten zijn. Maar niets doen is volgens de Gezondheidsraad geen optie omdat mensen met genderdysforie zonder behandeling een groot risico lopen op ernstige psychische problemen.

'Britse en Nederlandse praktijk verschillen enorm'

Daarnaast wil de Gezondheidsraad een misverstand uit de wereld helpen. In het Verenigd Koninkrijk werd de 'echte' Nederlandse methode nooit toegepast. Waar Britse kinderen met twijfels over hun genderidentiteit na enkele consults al puberteitsremmers konden krijgen, gaan daar in Nederland jaren overheen.

In Nederland worden vele gesprekken met kinderartsen, psychologen en psychiaters vooraf gevoerd om zeker te weten dat een kind daadwerkelijk lijdt aan het zogeheten genderdysforie en niet aan een andere psychische aandoening.

Bij genderdysforie voelen kinderen zich niet goed bij het geslacht waarmee ze zijn geboren. Het kan voorkomen dat men onpasselijk wordt als ze zichzelf in de spiegel zien. Dat kan alleen maar erger worden als de puberteit begint en het groeien van een baard of borsten begint en het geslacht nog meer wordt geaccentueerd. Het gevolg kan zijn dat deze kinderen in psychische nood komen. Puberteitsremmers kunnen dit proces pauzeren.

Maar in Nederland krijg je die dus niet zomaar voorgeschreven. De genderdysforie moet echt over een langere periode worden ervaren. Dat was dus anders in het VK.

Belangrijke rol voor maatschappij

Reden om de praktijk van de transgenderzorg in Nederland aan te passen ziet de Gezondheidsraad dus niet. Wel bestaan er lange wachttijden in Nederland voor de vier gespecialiseerde centra, waardoor kinderen alsnog in nood komen omdat ze niet op tijd worden geholpen.

De Gezondheidsraad adviseert om huisartsen en de GGZ een actievere rol te geven in de eerste gesprekken van een behandeltraject, zodat mensen met genderdysforie zich beter gehoord voelen. Dat zou al enigszins kunnen helpen.

Daarnaast wijst de raad ook op de rol van de maatschappij. Trans personen worden vaak gediscrimineerd, bespot en uitgesloten. De mate waarin de samenleving genderdiversiteit accepteert heeft effect op de psychische nood van mensen die twijfelen aan hun genderidentiteit, aldus de Gezondheidsraad.