NOS Nieuws - Algemeen

De Amerikaanse president Trump en de Israëlische premier Netanyahu zijn elkaar telefonisch in de haren gevlogen over Iran. Volgens Amerikaanse media wil Trump voorlopig de diplomatieke route volgen, terwijl Netanyahu de oorlog juist wil hervatten.

Bronnen zeggen tegen nieuwssite Axios en The Wall Street Journal dat het een gespannen telefoongesprek was afgelopen dinsdag. Aanleiding zou een nieuw "vredesmemo" zijn dat bemiddelaars Qatar en Pakistan hadden opgesteld.

De bedoeling is dat de VS en Iran een intentieverklaring ondertekenen om de oorlog te beëindigen. Daarna zou er een periode van dertig dagen in moeten gaan waarin onderhandeld wordt over onder meer het nucleaire programma van Iran en de opening van de Straat van Hormuz.

Vanwege dit voorstel zou Trump zijn aanvankelijke plan om dinsdag weer te beginnen met het bombarderen van Iran hebben opgeschort, schrijft CNN.

Sinds 8 april geldt er een staakt-het-vuren, al worden er nog steeds aanvallen over en weer gemeld.

Woest

Trump zou Netanyahu duidelijk hebben gemaakt dat hij de diplomatieke weg nog een kans wil geven. Een Amerikaanse bron die bij het gesprek betrokken was, zegt tegen Axios dat Netanyahu na dat gesprek woest was. Hij wil juist de aanvallen op Iran hervatten.

Volgens Netanyahu is Iran onbetrouwbaar. Hij verwacht dat het land zich niet aan een afspraak zal houden om het nucleaire programma te ontmantelen. Ook denkt hij dat Iran niet zal stoppen met het aanvallen van Israël en bondgenoten in de regio, schrijft The Wall Street Journal.

Israëlische bronnen melden aan CNN dat er in de "hogere regionen van de Israëlische regering" een sterk verlangen is naar hernieuwde militaire actie. De VS en Israël zouden al langer niet op een lijn liggen wat betreft de doelstellingen van de oorlog tegen Iran.

Trump reageerde tijdens een bezoek aan de kustwachtacademie op de vermeende onenigheid. "Netanyahu zal alles doen wat ik van hem vraag."

Vriendschap

Dat Trump en Netanyahu het niet met elkaar eens zijn is opvallend, omdat ze door de jaren heen juist een innige vriendschap onderhouden. Zo besloot Trump in zijn eerste termijn Jeruzalem te erkennen als hoofdstad van Israël en verhuisde hij de Amerikaanse ambassade naar de stad.

Vorig jaar kreeg Trump van Netanyahu nog de hoogste Israëlische onderscheiding, als eerste niet-Israëliër. Aanleiding was toen het akkoord tussen Hamas en Israël over een wapenstilstand in Gaza, waarbij Trump had bemiddeld.

Eind februari dit jaar besloten Trump en Netanyahu samen tot een grootschalige aanval op Iran.

Het aantal mantelzorgers in Nederland groeit. In 2014 was 33 procent van de mensen mantelzorger, in 2024 was dat toegenomen tot 39 procent. Dat blijkt uit een onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).

In 2024 waren er 5,5 miljoen mantelzorgers. Dit zijn vooral vrouwen, maar de groep mannen groeit. Van de vrouwen verleende ruim tien jaar geleden 37 procent mantelzorg, in 2024 was dat 41 procent. Bij mannen steeg het aandeel van 28 naar 37 procent.

Vooral onder 55-plussers zijn er mantelzorgers bij gekomen. Volgens het SCP zijn dit bijvoorbeeld mensen die hun ouders of schoonouders helpen.

Administratie of vervoer

Ruim driekwart van de mantelzorgers helpt familie, zoals ouders, schoonouders of een partner. Daarnaast ondersteunt 18 procent een vriend of buur.

Het soort hulp dat mantelzorgers geven verschilt. Familieleden helpen vaker bij administratie of persoonlijke verzorging dan niet-familieleden zoals buren of vrienden. Zij helpen bijvoorbeeld bij vervoer regelen, gezelschap houden, schoonmaken of meegaan naar een arts.

Kans op overbelasting

Steeds meer mantelzorgers voelen zich ernstig belast: in 2014 waren dat er 400.000 en tien jaar later 600.000. Dit komt volgens het SCP ook doordat het totale aantal mantelzorgers in die periode is gegroeid.

Vooral mantelzorgers van 18 tot 34 jaar vonden het verlenen van zorg zwaarder. Dit kan volgens het SCP samenhangen met de algemene trend dat jongeren meer druk ervaren. Deze jonge mantelzorgers lopen volgens het SCP daarom een verhoogd risico op overbelasting. Andere risicogroepen zijn ouders van kinderen met een beperking, oudere mantelzorgers en werkende mantelzorgers.

Zo geven ouders van kinderen met een beperking vaak gedurende lange tijd intensieve hulp. Ook 75-plussers bieden geregeld intensieve hulp: gemiddeld 15 uur per week. En dat terwijl een derde van deze groep zelf met gezondheidsproblemen kampt.

Regelingen nodig

Vanuit de overheid wordt sterk ingezet op mantelzorg om de zorg toekomstbestendig te houden. In het coalitieakkoord staat dat "een zorgzame samenleving niet kan zonder de onbetaalbare inzet van vrijwilligers en mantelzorgers".

Om te voorkomen dat mantelzorgers overbelast raken, zijn er meer regelingen nodig voor deze groep, concludeert het SCP. Ook de Sociaal-Economische Raad pleitte eerder dit jaar voor meer steun voor mantelzorgers. De raad wees erop dat de vraag naar mantelzorg door de vergrijzing de komende jaren waarschijnlijk toeneemt.

Een overweldigende meerderheid van de landen onderschrijft dat ze verplicht zijn om klimaatverandering tegen te gaan. Dat is de uitkomst van een stemming door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Met 141 stemmen voor, 8 stemmen tegen en 28 onthoudingen verklaren de meeste landen dat zij ook vinden dat landen hun klimaatverplichtingen moeten nakomen. Doen zij dat niet, kunnen ze bij de rechter ter verantwoording worden geroepen.

Ook Nederland steunde de resolutie, net als alle andere EU-landen, het Verenigd Koninkrijk en China. Onder de tegenstemmers waren de Verenigde Staten, Iran, Rusland, Saudi-Arabië en Israël. India, dat ook een van de grote uitstoters is van broeikasgassen, onthield zich.

"Dit is een belangrijke bevestiging van het internationaal recht, klimaatrechtvaardigheid, wetenschap en de verantwoordelijkheid van landen om mensen te beschermen tegen de escalerende klimaatcrisis", reageert VN-secretaris-generaal Guterres.

Belangrijke rechtszaak

De stemming in New York ging over het advies dat het Internationaal Gerechtshof (ICJ) vorig jaar gaf over klimaatverandering. Daarin stelde het hof dat landen de verplichting hebben om een schone, gezonde en duurzame leefomgeving te garanderen. Als ze dat niet doen, bijvoorbeeld door gebrekkig op te treden tegen de uitstoot van broeikasgassen, begaan ze mogelijk een onrechtmatige daad.

Het advies sloeg in als een bom. Dat zo'n belangrijk internationaal hof in zo'n grote zaak bepaalt dat landen juridisch gebonden zijn aan klimaatverplichtingen, zet de deur op een kier voor nieuwe klimaatzaken en mogelijk hoge claims, te betalen door landen die in gebreke blijven. Landen kunnen deze conclusies van het hof moeilijk volledig naast zich neerleggen, stelden voor- en tegenstanders vast.

Maar alleen een zwaarwegend advies van het ICJ verandert de wereld nog niet, vonden onder andere de kleine eilandstaten in de Stille Oceaan, die een belangrijke motor vormen voor de juridische strijd voor klimaatrechtvaardigheid. Onder leiding van eilandstaat Vanuatu werd daarom geprobeerd om bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een resolutie aan te nemen die het klimaatadvies van het ICJ onderschrijft.

Weerstand

In aanloop naar de stemming is er achter de schermen hard gelobbyd om steun te vergaren bij op zijn minst de 132 landen die het ICJ om dit advies hadden gevraagd. Bakzeil halen bij de Algemene Vergadering zou voor de voorstanders van het klimaatadvies een flinke tegenvaller zijn na de overwinning van vorig jaar. Het zou ze de wind behoorlijk uit de zeilen nemen.

Met name fossiele brandstoffen producerende landen zoals Saudi-Arabië voerden de druk op de resolutie de afgelopen maanden hoog op, vertelden betrokkenen en volgers van de gesprekken eerder al tegen de NOS. Ook de Verenigde Staten werden door hen gezien als belangrijke sta-in-de-weg. Hoewel landen zich officieel niet hebben uitgesproken over het optreden van de VS, waarschuwde men achter de schermen dat de regering-Trump voorstanders wellicht opnieuw economisch zou straffen voor hun steun aan de klimaatresolutie.

Met de weerstand tegen de resolutie bevond de VS zich in een bont gezelschap van landen. Zo schreef Saudi-Arabië vorige week nog mede namens onder meer Iran, Venezuela en Rusland een brief waarin steun aan de resolutie werd ontraden. De waarschuwing daarbij was duidelijk: steun geven aan deze resolutie zou de integriteit van de jaarlijkse klimaattoppen en het Parijsakkoord ernstig ondermijnen. Kortom: wij zullen ons zeker niet welwillender opstellen in de klimaatonderhandelingen als deze resolutie wordt aangenomen.

Nederland

Ondanks alle weerstand van machtige landen als de VS is de resolutie nu dus aangenomen. Vanuit de klimaatbeweging wordt enthousiast gereageerd. "Dit is een mijlpaal waarin de internationale politiek andermaal bevestigt dat landen een verantwoordelijkheid hebben om gevaarlijke klimaatverandering te stoppen", reageert Milieudefensie. "Het net sluit zich daarmee ook om de tegenstribbelende grote vervuilende bedrijven, zoals Shell en ING, en het versterkt onze klimaatzaken."

Ook hulporganisatie Care Nederland spreekt van een belangrijk signaal. "Maar steun in New York moet nu worden omgezet in beleid in Den Haag. Nederland doet nog te weinig om de eigen uitstoot snel genoeg terug te dringen", aldus Care. "Nederland moet nu laten zien wat deze stem waard is, door de eigen klimaatplannen en internationale investeringen in lijn te brengen met de oproep van de VN."

De VN-resolutie leidt niet tot nieuwe juridische verplichtingen voor landen. Het ICJ heeft al vastgesteld dat landen die wettelijke verplichtingen aangaande het klimaat hebben. De landen onderschrijven nu die conclusie, wat in de politiek, diplomatie en rechtszaken veel gewicht kan krijgen.

De vermoedelijke vondst van botten van de beroemde Franse musketier d'Artagnan in Maastricht heeft een bizarre nasleep gekregen. De archeoloog die nauw betrokken was bij de opgraving is gearresteerd omdat hij weigert de botresten terug te geven aan de gemeente.

Het gaat om Wim Dijkman, die ruim veertig jaar stadsarcheoloog is geweest voor de gemeente Maastricht. Hij vindt dat de gemeente zich te veel met de vondst bemoeit en dat hij te weinig erkenning krijgt voor zijn inspanningen. Maastricht vindt echter dat de gemeente de regie heeft over het project.

Dijkmans familie zegt tegen De Limburger dat hij woensdagmiddag is meegenomen door agenten. Het Openbaar Ministerie heeft de arrestatie tegenover de NOS bevestigd.

Lintje gekregen

De vondst van een skelet in een kerk in Maastricht werd in maart wereldnieuws. Dijkman, die de botten had blootgelegd, kreeg een maand later zelfs een lintje als ontdekker van het mogelijke graf van d'Artagnan. Deze graaf is een nationale held in Frankrijk en daarbuiten vooral bekend als de 'vierde musketier'.

Bekijk hier beelden van de opgraving twee maanden geleden:

De gepensioneerde archeoloog had al jaren de theorie dat in deze kerk de overblijfselen van d'Artagnan zouden liggen, zo was te zien in een documentaire van de Frans-Duitse cultuurzender Arte. DNA-onderzoek moet uitwijzen of de theorie klopt.

Dat onderzoek werd onlangs uitgevoerd in Duitsland. Een contact van Dijkman had een bovenarmbot en twee tanden naar het Institut für Rechtsmedizin in München gebracht. Vervolgens zijn deze resten door de archeoloog opgehaald in Duitsland, meldt regionale omroep L1. Volgens de Erfgoedwet zijn bodemvondsten echter eigendom van de gemeente Maastricht.

De archeoloog stelt dat de gemeente had voorgesteld om de botten per post naar Nederland te sturen, maar dat vond hij te gevaarlijk. Het is onduidelijk of er afspraken waren gemaakt over het ophalen van de botresten. Dijkman vindt dat hij de reiskosten moet kunnen declareren.

Criminele organisatie

"De reis naar München en hotelovernachting hebben mij zeker 500 euro gekost", zei hij in een interview met lokale krant de Nieuwe Ster Maastricht. Hij beweerde in dit gesprek dat er sprake is van jaloezie onder zijn oud-collega's bij de gemeente. "Daarom sturen ze nu de erfgoedinspectie op me af. Alsof ik lid ben van een criminele organisatie."

Controleurs van de erfgoedinspectie klopten maandag bij Dijkman aan. Ze eisten dat hij het bovenarmbot en de twee tanden zou inleveren. Maar naar eigen zeggen had hij de botresten ondergebracht bij een vriend. "Zo moet ik het spel helaas spelen."

Principezaak

De gemeente beticht Dijkman ervan dat de opgravingen niet volgens de regels zijn verlopen. "De graafwerkzaamheden die voor 5 maart 2026 zijn uitgevoerd, zijn voor zover ons bekend niet volgens de in de beroepsgroep geldende norm uitgevoerd", verklaarde een woordvoerder tegenover L1.

De archeoloog houdt er rekening mee dat hij de wet heeft overtreden door de botresten te verduisteren, schrijft De Limburger. Toch vindt hij dat hij integer heeft gehandeld uit historisch besef. "Het is een principezaak geworden."

De gemeente Stadskanaal vangt vannacht vijftig tot tachtig asielzoekers op voor wie geen plek is in Ter Apel. "In Ter Apel dreigen mensen buiten te moeten slapen. Als buurgemeente kunnen we dan niet wegkijken", zegt burgemeester Sloots.

De asielzoekers worden volgens de gemeente opgevangen op een veilige locatie, "zonder direct omwonenden". Komende ochtend keren ze terug naar het aanmeldcentrum om hun asielprocedure te vervolgen.

Sloots zegt bij te springen nu het echt niet anders kan: "Dit doen we uit humaniteit en uit verantwoordelijkheid voor de openbare orde en veiligheid in onze regio."

Ter Apel vol

Het is bij de opvanglocatie in Ter Apel te druk. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) verleent daarom selectief toegang; kwetsbare asielzoekers krijgen voorrang.

Het is niet duidelijk of en hoeveel mensen vannacht buiten de poort van Ter Apel verblijven. Aan het eind van de middag stonden er dertig mensen buiten het aanmeldcentrum voor wie geen plek was, meldde het COA.

Burgemeester Sloots is teleurgesteld in de situatie: "Het is niet te bevatten dat we opnieuw op dit punt staan. We hebben dit eerder meegemaakt en toen al gezegd: dit mag geen terugkerend noodscenario worden. Toch gebeurt het weer."

Blussen van dezelfde brand

Stadskanaal bood al vaker hulp aan, bijvoorbeeld in 2023 en 2024. In dat laatste jaar stelde de gemeente een sporthal beschikbaar.

Sloots benadrukt dat dergelijke noodopvang geen structurele oplossing is en roept de overheid op om meer actie te ondernemen: "Spreid de verantwoordelijkheid eerlijk over het land."

Onderzoekers hebben 1121 nieuwe diersoorten ontdekt die in het water leven. De organismen zijn het afgelopen jaar tijdens meerdere expedities in afgelegen gebieden over de hele wereld ontdekt. Veel van de soorten zijn maar een paar centimeter groot.

De expedities zijn onderdeel van een project van de Nippon Foundation-Nekton Ocean Census, het grootste programma ter wereld dat het oceaanleven vastlegt. De organismen zijn op allerlei plekken gevonden. "Van de diepzee van Antarctica tot de vulkanische onderzeese bergen bij Japan, en de ondiepe wateren van de Comoren", vertelt onderzoeker van Ocean Census Michelle Taylor. "Het is echt wereldwijd."

Een van de ontdekkingen is de draakvis, ook wel de 'spookhaai' genoemd. Het dier is een verre verwant van haaien en roggen en zou zo'n 400 miljoen jaar geleden al ontstaan zijn - nog voor de dinosaurussen. Het dier werd ontdekt tijdens een expeditie voor de kust van Australië.

Een aantal van de ontdekte soorten:

Een andere opvallende ontdekking is de Dalhousiella yabukii. Deze worm is gevonden in de buurt van Japan en onderscheidt zich doordat hij leeft in een 'glazen kasteel'. Het omhulsel van het diertje is doorzichtig, waardoor de ingewanden zichtbaar zijn.

Nadat een nieuw organisme is ontdekt duurt het ruim dertien jaar totdat het is opgenomen in de wetenschappelijke literatuur. "Veel soorten lopen het risico om te verdwijnen voordat ze vastgelegd zijn", vertelt Taylor. "We voeren een strijd tegen de klok om het leven in de oceaan te begrijpen en beschermen."

Zo'n 90 procent van de organismen die leven in de oceaan is nog onbekend terrein voor wetenschappers. "Duizenden soorten hebben te lang in een wetenschappelijk niemandsland verkeerd, omdat het tempo van de ontdekkingen niet kon worden bijgebeend. Dat stellen we nu bij", aldus onderzoeker Taylor.

De onderzoekers maakten videobeelden tijdens de expedities:

Waar de spookhaai en de glazen worm zich in de diepste wateren van de oceaan bevinden, hebben de onderzoekers ook ontdekkingen gedaan in minder diep water. Zo werd in Oost-Timor een worm ontdekt waarvan de unieke gifstoffen worden onderzocht omdat ze misschien gebruikt kunnen worden bij de behandeling van alzheimer en schizofrenie, schrijft Ocean Census.

Ook in Europa zijn nieuwe soorten gevonden. In een zeegrot bij Marseille werd de kleurrijke mediterrane garnaal ontdekt, die op zo'n 15 tot 35 meter diepte leeft.

In Oostenrijk is een voormalig medewerker van de binnenlandse veiligheidsdienst veroordeeld tot ruim vier jaar cel voor spionage voor Rusland. De rechtbank acht bewezen dat hij informatie doorsluisde naar Moskou.

De 63-jarige Egisto Ott verzamelde onder meer informatie over Russen die hun thuisland waren ontvlucht en van wie de Russische veiligheidsdienst FSB de verblijfplaats wilde achterhalen.

Ott zou verder drie mobiele telefoons van hoge ambtenaren van het ministerie van Binnenlandse Zaken via via aan Moskou hebben gegeven. Die toestellen vielen tijdens een boottocht in Oostenrijk in het water en zouden op de een of andere manier bij de Russische inlichtingendienst FSB zijn beland.

De oud-medewerker van de inlichtingendienst is ook schuldig bevonden aan het overhandigen van een laptop met inlichtingen uit een EU-lidstaat aan de Russen. Daarvoor kreeg hij naar verluidt 20.000 euro.

Topman van Wirecard

De link met Moskou liep volgens de aanklagers via een spionagenetwerk waarin de Oostenrijker Jan Marsalek een belangrijke rol speelde. Hij is de voormalig topman van Wirecard, een Duits betalingsbedrijf dat in 2020 failliet ging als gevolg van miljardenfraude.

In de nasleep daarvan bleek dat Marsalek jarenlang had geopereerd als geheim agent voor de Russen. Hij wordt internationaal gezocht en er wordt aangenomen dat hij in Rusland resideert.

Volgens de aanklager liep de link tussen Ott en de Russen via een spionagenetwerk waar onder meer een aantal Bulgaren bij betrokken was. Zij werden vorig jaar in Londen veroordeeld voor spionage.

Chatberichten

Justitie voerde een grote hoeveelheid chatberichten aan als bewijs. Die gesprekken gingen tussen de Bulgaren en een account waarvan wordt vermoed dat het van Marsalek is. Ott werd niet bij naam genoemd, maar voor de aanklagers stond vast dat hij een aantal spionageacties heeft uitgevoerd die in de chats werden besproken.

De voormalig medewerker van de veiligheidsdienst ontkent dat hij voor Moskou heeft gewerkt. Zijn verweer was dat hij een zeer geheime operatie uitvoerde voor een westerse inlichtingendienst, maar daar ging de rechtbank niet in mee. Een andere verdachte in deze zaak, een politieagent, kreeg een voorwaardelijke celstraf van 15 maanden voor het helpen van Ott.

Bulgaren veroordeeld

Justitie heeft Ott sinds 2017 in het vizier. Hij werd in maart 2024 opgepakt en zat een aantal maanden in voorarrest. De lange duur van de zaak was voor de rechtbank reden voor een aantal maanden strafkorting.

De oud-inlichtingenofficier heeft al gezegd dat hij in hoger beroep gaat. Het Openbaar Ministerie gaat intussen door met het onderzoek naar hem, omdat wordt vermoed dat hij ook toegang had tot de persoonlijke gegevens van tienduizenden medewerkers van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Correspondent Charlotte Waaijers:

"Dit is in Oostenrijk te boek komen te staan als de grootste spionagezaak van de laatste decennia, met Ott als spin in het web voor Rusland. Hij heeft in meerdere grote spionagegevallen informatie doorgesluisd die de Russische veiligheidsdienst onder andere kon gebruiken om in het buitenland op tegenstanders van de Russische regering te jagen.

Daarmee is Ott uitgegroeid tot een gezicht van de vele misstanden bij de Oostenrijkse veiligheidsdienst de afgelopen jaren, die de reputatie behoorlijk beschadigd hebben. Andere landen hadden er zelfs zo weinig vertrouwen in dat gevoelige informatie in Oostenrijk veilig was, dat de internationale samenwerking met de dienst werd beperkt.

Om orde op zaken te stellen werd de dienst in 2021 zelfs volledig opgeheven, en werd er een nieuwe opgericht. Ook een veroordeling van Ott moet, na jaren van kritiek over een te slappe aanpak en politieke betrokkenheid bij spionage, een teken van verbetering zijn.

Tegelijk zijn er volgens Oostenrijkse media nog altijd mensen die met Ott hebben gewerkt, en van wie niet onomstotelijk vaststaat dat ze fout hebben gehandeld, aan het werk bij de inlichtingendienst. En de aanscherping van relatief soepele wetten tegen spionage is nog altijd gaande. Dus van een schone lei lijkt na deze veroordeling nog geen sprake."

Elk uur stopt een bus bij het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel. Per bus stappen enkele mensen uit. Het ene uur zes, dan eens drie, dan weer vijf en een keer eentje. Met grote koffers lopen ze hoopvol richting de poort van het aanmeldcentrum. Maar vandaag krijgen de meesten te horen: geen plek.

"Nieuw?", vraagt de beveiliger bij de poort. Geen reactie. "Asiel?" De zes mannen die tegen twee uur aankomen met de bus knikken. Ze wurmen zich een voor een met hun grote koffer door de draaipoort.

In het Engels legt de beveiliger uit dat ze mogen doorlopen en zich verderop bij het loket van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) mogen melden. Daar wordt een eerste schifting gemaakt: alleen voor kwetsbare personen is nog plek. In de praktijk komt dat neer op alleenstaande minderjarigen, mensen met medische indicaties en andere kwetsbare mensen als zwangeren, gezinnen, lhbti-personen en mensen die in gevaar kunnen komen door eerwraak.

Wachten voor het aanmeldcentrum:

En zo komen enkele uren later degenen die zich hoopvol hadden aangemeld gedesillusioneerd terug. Met een loopbrief, een soort bewijs dat ze zich hebben aangemeld met een nummer voor de volgorde. Een oranje polsbandje dat ze hebben gekregen maakt hun situatie nog iets duidelijker en herkenbaarder.

Een van hen is een jonge man met een rode rugzak. "Ze zeiden dat ik later maar eens moet terugkomen. Over een week ofzo", vertelt hij gelaten. Wat hij nu moet doen, weet hij eigenlijk niet. Hij reist eerst naar een grotere stad. "Zwolle bijvoorbeeld. Vandaaruit kijk ik wel weer verder."

Zelf een slaapplek zoeken

Ook een zojuist gearriveerde man uit Pakistan staat verdwaasd buiten met de loopbrief in zijn hand. Morgen mag hij het opnieuw proberen, in de hoop dat er dan wel plek is. "We hebben een probleem", vertelt hij in gebrekkig Engels, terwijl hij zijn documenten laat zien. Waar hij vanavond moet slapen? Hij heeft geen idee. "Maar morgen kom ik terug."

Om de gestrande nieuwkomers op te vangen is het Rode Kruis aanwezig bij het centrum. "Dit is wat wij verwachtten", zegt Bastiaan van Blokland van de hulporganisatie. "Dat er niet genoeg plek is en mensen hier buiten terechtkomen. Ze worden eigenlijk aan hun lot overgelaten."

Het Rode Kruis deelt water en eten uit. "De minimale benodigdheden om te overleven", aldus Van Blokland. Hoewel het Rode Kruis in no-time sporthallen kan inrichten met bedden, weigeren ze nu zelfstandig slaapplekken te regelen. "De overheid is verantwoordelijk voor de opvang. Wij staan klaar om te helpen, maar zij moeten de regie nemen."

Toch vertrekt niet iedereen met lege handen. Een man die zich gisteravond nog aanmeldde heeft geluk. Hij kreeg een ov-dagkaart en een doorverwijsplek naar het Brabantse Budel. Het COA probeert de druk te verlichten door mensen snel door te plaatsen. "Het is hier te druk, het kamp is vol. Maar ze hebben me snel geholpen."

De middag is voorbij, de avond begint te vallen, en de onzekerheid onder de asielzoekers buiten de poort neemt toe. Niemand lijkt te merken dat de regen is vertrokken en de zon is gaan schijnen.

'Solidariteit nodig'

Van Bloklands frustratie is voelbaar: "Er is nu maatschappelijke solidariteit nodig. We hebben een gemeente nodig die zegt: 'Wij openen onze deuren, wij openen die sporthal.' Je kunt deze mensen nu geen zekerheid bieden, behalve dat we er voor ze zijn en dat er naar hen wordt omgekeken. Maar er moet écht meer gebeuren."

Aan de rand van het grasveld worden toiletten neergezet. Van Blokland loopt verder om de vijfentwintig tot dertig mensen die maar zijn gaan zitten water aan te bieden. "Meer kun je nu niet doen."

Een lange, koude en dure winter, dat staat Europa te wachten als het de strenge milieuregels voor fabrikanten van fossiele brandstoffen niet snel versoepelt. Daarvoor waarschuwt Andrew Puzder in het FD.

Hij is ambassadeur van de Verenigde Staten bij de Europese Unie en volgens hem zijn de klimaatregels 'onuitvoerbaar'. De regels zijn twee jaar geleden door de EU vastgelegd in de methaanwet, die volgend jaar moet ingaan.

Het doel daarvan is om de uitstoot van methaan die vrijkomt bij olie- en gaswinning te verminderen. Energieleveranciers zijn daarmee verplicht om te melden hoe hoog de uitstoot van het broeikasgas is en moeten maatregelen nemen om die ook terug te dringen. Als zij dat niet doen volgen er boetes.

Erg afhankelijk

Maar volgens de Amerikaanse ambassadeur is dat niet te doen en dreigt hij dus dat de olie- en gaslevering aan Europa per 1 januari stopt als er niets verandert. Volgens de VS kunnen ze hun olie en gas ook naar Azië sturen in plaats van naar Europa.

"Dat is bijzonder ongemakkelijk voor de Europese Unie", zegt energiedeskundige Lucia van Geuns van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS). "Wij zijn erg afhankelijk van import van zowel ruwe olie als vloeibaar aardgas, met name uit de Verenigde Staten."

Schaliegas, schalieolie en aardgas en -olie worden grootschalig gewonnen in de VS, legt Van Geuns uit. Daarbij is vaak sprake van methaanuitstoot bij de productie, "maar die administratie is niet altijd op orde".

"Het brengt veel papierwerk met zich mee, maar uiteindelijk is dat nodig om importeurs inzicht te geven in hoeveelheid methaan die zij indirect invoeren via de import van ruwe olie en aardgas."

Tempo te hoog

De nieuwe regels zijn door de EU bedacht in een tijd dat er nog geen sprake was van een oorlog in het Midden-Oosten en de afsluiting van de Straat van Hormuz. De manier waarop Europa het wil uitvoeren is een probleem, vindt directeur Jan-Willem van den Beukel van de belangenorganisatie van energiebedrijven, Vemobin.

"We steunen het doel van de methaanregels en het terugdringen van methaanemissies, maar de wereldwijde oliemarkt staat er al slecht voor", zegt Van den Beukel. Er is niet voldoende 'gecertificeerde' olie beschikbaar, zegt hij. Als de EU het plan doorzet, verwacht hij dat bedrijven geen interesse meer hebben om te exporteren naar Europa.

"Toen de regels werden opgesteld was dat voor binnen Europa", zegt Van den Beukel. Nu gelden ze ook voor de rest van de wereld, maar volgens Van den Beukel is het tempo van de EU te hoog. Als ze daar rekening mee houden zou een groter deel van de beschikbare olie aan de eisen kunnen voldoen.

Gebeurt dat niet, dan kan dat leiden tot meer import van eindproducten zoals benzine en diesel, denkt Van den Beukel. En dat kan weer leiden tot hogere prijzen. Ook energiedeskundige Van Geuns vraagt zich af of Europa de VS en andere landen kan vragen om aan de nieuwe regels te voldoen.

"Met een crisis in het Midden-Oosten waarin wij wel degelijk ook de gevolgen zien en voelen met betrekking tot de betaalbaarheid van gas, maar ook de betaalbaarheid van bijvoorbeeld olieproducten zoals kerosine en diesel, zijn we eigenlijk nu niet in een positie om dat te eisen."

Van tafel

In Brussel wordt erover gesproken om de regels misschien wat te versoepelen. Als het aan Europarlementariër Auke Zijlstra (PVV) ligt gaat de wet van tafel. Volgens hem zijn de bezwaren van de Amerikanen terecht en moet Europa kiezen: "Gas kopen in de VS, of we zitten vanaf januari met een gat van 25 procent in onze gasvoorziening."

Europarlementariër Mohammed Chahim (GroenLinks-PvdA) heeft juist geen begrip voor de Amerikanen en zegt dat Europa de rug recht moet houden. "We zijn een ontzettend belangrijke markt, ook voor de Amerikaanse olie- en gasindustrie, vooral gas", zegt Chahim. Hij kan zich niet voorstellen dat de VS zomaar een andere partij vindt waaraan ze miljarden verdienen en "daarmee ons aan de kant zetten."

Klimaatminister Stientje van Veldhoven zegt dat het belangrijk is om schone olie en gas te winnen, maar dat moet ook gebeuren op een manier die uitvoerbaar is. De Europese Commissie voert daar nog gesprekken over. "Ik weet zeker dat ze met een oplossing zullen komen", besluit de minister.

De 'aardseplanetenjager' wordt hij genoemd. De nieuwe Europese ruimtetelescoop Plato wordt begin volgend jaar gelanceerd en vandaag was hij nog een laatste keer voor de pers te zien, in Noordwijk. Binnenkort vertrekt de complexe ruimtekijker naar de lanceerbasis in Frans-Guyana.

"We hebben elf van de camera's van de Plato-telescoop getest bij onderzoeksinstituut SRON in Groningen", vertelt planeetonderzoeker Michiel Min in de stofvrije ruimte waar de telescoop staat voor de laatste tests. "Die lenzen zijn best fors, maar als je zo die hele telescoop ziet, zo groot als een klein vliegtuig, denk je wel even: 'wow'."

Dat wow-gevoel wordt nog groter als je weet dat Plato straks op 1,5 miljoen kilometer van de aarde twee jaar lang hetzelfde stuk van de sterrenhemel zal vastleggen. Om op zoek te gaan naar de heilige graal: een tweelingzusje van de aarde.

Planeten bij andere sterren zijn een geliefd thema in films (en boeken) als Project Hail Mary. Maar wat weten we inmiddels echt van die zogeheten exoplaneten? Van enkele tientallen is bekend dat ze zo'n beetje hetzelfde formaat hebben als de aarde.

De laatste jaren kunnen astronomen steeds meer details 'zien', bijvoorbeeld waar zo'n planeet uit bestaat, en of er water en een atmosfeer te vinden zijn. Toch blijft het onderzoek een krachttoer, want zelfs de dichtstbijzijnde exoplaneten draaien zo onvoorstelbaar ver weg om hun sterren dat ernaartoe vliegen met een raket duizenden jaren zou duren.

Totaalplaatje

"We hebben ruim 7000 exoplaneten ontdekt, en ze waren allemaal verrassend", vertelt onderzoeker Heike Rauer. "Maar is er een zoals de aarde bij? We willen weten of ze rotsachtig of gasvormig zijn, of ze een kern hebben, een atmosfeer. Plato is daar ideaal voor."

Plato heeft een arsenaal aan instrumenten om naar aardse planeten te zoeken, onder meer door sterren heel lang te observeren en heel nauwkeurig te meten hoe het licht verandert als een planeet er voorlangs gaat. Ook de ster zelf wordt bestudeerd, en zo ontstaat een totaalplaatje.

Andere telescopen konden dat ook al, zoals de James Webb-telescoop, maar Plato gaat nog verder. De camera's filmen met twee miljard pixels om zo nauwkeurig mogelijk minuscule variaties in het sterrenlicht te kunnen zien.

Zoeken bij 200.000 sterren

De telescoop in de clean room heeft wel iets weg van een raketlanceerinstallatie, maar in plaats van raketten is Plato gewapend met 26 camera's. "Daardoor heeft de telescoop een groter gezichtsveld", legt Michiel Min uit. "Hij zal bij 200.000 sterren naar exoplaneten gaan zoeken en is speciaal gericht op exoplaneten die dezelfde eigenschappen als de aarde hebben. En hij volgt ze zo lang dat we heel nauwkeurige gegevens krijgen."

Door al die data van verschillende exoplaneten met elkaar te vergelijken, zowel bij oudere als nieuwere sterren, moeten astronomen ook meer inzicht krijgen in de evolutie van andere zonnestelsels en hun planeten.

"Zodat je niet een ster miljarden jaren hoeft te volgen. Je kunt het vergelijken met het onderzoek naar hoe een mens zich ontwikkelt. Je kunt kinderen en ouderen met elkaar vergelijken, en dan hoef je geen 90 jaar te wachten tot iemand die hele ontwikkeling heeft doorlopen."

De afgelopen maanden is Plato meedogenloos blootgesteld aan het vacuüm, de extreme temperaturen en het ongefilterde zonlicht dat de ruimtetelescoop in de ruimte krijgt te verduren. Alleen al de vibraties van de lancering zouden de instrumenten uit balans kunnen brengen, dus ook dat is getest.

Min testte bij SRON in Groningen hoe de lenzen van Plato het houden bij 90 graden onder nul. "De focus moet heel exact zijn. Hoe nauwkeuriger je kunt focussen, hoe makkelijker het is de helderheid van sterren te meten." Hoe nauwkeurig? "Het is alsof je een laser op een knikker een kilometer ver weg richt, en dat maandenlang."

Na de lancering, mogelijk al in januari volgend jaar, duurt het een maand voordat de telescoop zijn definitieve baan heeft bereikt. "Dat zal een spannend moment zijn. Maar dan begint het pas", zegt projectwetenschapper Ana Heras Pastor. "Dan moeten we nog twee jaar wachten. Totdat Plato genoeg data heeft verzameld om nieuwe ontdekkingen te doen."

De missie van Plato gaat in totaal vier jaar duren, en kan daarna nog verlengd worden.

GroenLinks-PvdA Europarlementariër Bas Eickhout stopt. Eickhout verlaat het parlement mede omdat hij relaties heeft gehad die niet passen bij zijn rol, zo schrijft hij in een verklaring.

"Ik heb in het verleden niet altijd het juiste gedaan", aldus Eickhout. "Dat had ik niet mogen doen en daar neem ik mijn verantwoordelijkheid voor." Hij maakt in zijn verklaring niet duidelijk om wat voor relaties het gaat.

Verder noemt hij een gebrek aan energie als reden om te stoppen. "Met de oprichting van Pro in het vooruitzicht breekt een nieuw tijdperk aan. Die partij verdient volksvertegenwoordigers die daar met volle energie voor gaan."

Onlangs maakte Eickhout (49) bekend dat hij een relatie heeft met zijn 25-jarige Oostenrijkse fractiegenoot bij de Groenen Lena Schilling. Aan de NOS laat hij weten dat zijn vertrek niets te maken heeft met die relatie.

Vragen over waarom andere relaties niet passend waren bij zijn rol wil hij niet beantwoorden.

Invloedrijk

De fractie van GroenLinks en PvdA in het Europees Parlement laat in een statement weten dat Eickhout zijn besluit mede heeft genomen "omdat hij vroegere relaties op de werkvloer niet heeft gemeld". "Een professionele, open werksfeer is voor iedereen van essentieel belang en de kern van onze gedragscode. Daarom is zijn besluit juist."

Eickhout is de langstzittende Nederlandse Europarlementariër. Hij heeft sinds 2009 onafgebroken in het Europees Parlement gezeten. Vooral op het gebied van klimaat gold hij als invloedrijk. Sinds 2024 was hij co-voorzitter van de fractie van de Europese Groenen, waar GroenLinks als partij bij is aangesloten.

Juist besluit

GroenLinks-PvdA partijleider Klaver vindt dat Eickhout een "juist besluit" heeft genomen. "Ik wil Bas bedanken voor zijn inzet en alles wat hij heeft betekend voor het klimaat en de natuur", schrijft hij op BlueSky.

Een aantal concerten van de Franse zanger Patrick Bruel in Canada is afgelast na aantijgingen van seksueel wangedrag. De 67-jarige artiest en acteur wordt door tientallen vrouwen in Frankrijk en België beschuldigd van aanranding en verkrachting.

Patrick Bruel, geboren als Patrick Benguigui, is al tientallen jaren een beroemdheid in Frankrijk. HIj verkocht miljoenen albums en speelde in zo'n veertig films. Momenteel speelt hij in een toneelstuk in Parijs, maar halverwege volgende maand begint hij aan een nieuwe reeks concerten in Frankrijk, Zwitserland, België en Canada.

De concerten in Canada die zijn afgelast stonden gepland in Quebec in december, maar de organisator voorziet "gezien de huidige omstandigheden" problemen bij het promoten daarvan. De drie concerten in Montreal gaan vooralsnog wel door.

De afgelopen maanden hebben zo'n dertig vrouwen de zanger beschuldigd van seksueel wangedrag. Dat begon in maart met een publicatie van Médiapart, een Franse platform voor onderzoeksjournalistiek.

De Franse justitie onderzoekt nu een tiental gevallen en kijkt daarbij ook naar een zaak die in 2020 werd geseponeerd bij gebrek aan bewijs. Ook justitie in België doet onderzoek naar een aanranding.

Gedrogeerd

Een van de vrouwen die naar buiten zijn getreden is de bekende presentator Flavie Flament, die zegt dat de zanger haar in 1991 in zijn huis in Parijs heeft gedrogeerd en verkracht, toen zij 16 was en hij 32 jaar.

Na het drinken van thee zou ze buiten bewustzijn zijn geraakt. Toen ze weer wakker werd, zag ze naar eigen zeggen hoe ze met Bruel op bed lag en hij haar broek aandeed.

Bruel erkent dat hij een relatie met Flament heeft gehad, maar stelt die maar kort duurde en met wederzijdse instemming was. Zijn advocaat zei gisteren dat Flament het verhaal heeft verzonnen.

In een bericht op Instagram beweert de zanger dat hij zich nooit heeft opgedrongen aan een vrouw en ook dat hij nooit iemand heeft gedrogeerd, gemanipuleerd of zijn roem heeft gebruikt om iemand te misbruiken. Over het leeftijdsverschil met Flavent schrijft Bruel dat hij begrijpt dat het "wenkbrauwen kan doen fronsen".

Petitie

Naar aanleiding van de beschuldigingen gaat er een petitie rond waarin wordt opgeroepen om alle ruim vijftig concerten van Bruels tournee te schrappen. De oproep krijgt steun van een aantal feministische organisaties en is sinds half april 26.000 keer ondertekend.

De verwachting is volgens Franse media dat de komende tijd nog meer vrouwen zich zullen melden met beschuldigingen richting Bruel. Een woordvoerder van de Franse regering heeft vrouwen in een interview opgeroepen om naar buiten te treden met hun ervaringen van seksueel geweld, "ook al is het tientallen jaren geleden".

Bijna anderhalve maand na het ingaan van het staakt-het-vuren tussen de Verenigde Staten en Iran is er weinig veranderd aan de situatie in de Golfregio. De Straat van Hormuz is nog altijd geblokkeerd met grote gevolgen voor de wereldeconomie en de onderhandelingen tussen de twee landen zijn niet of nauwelijks opgeschoten. Zo staat het conflict er nu voor.

Sporadische aanvallen

Ondanks het staakt-het-vuren dat op 8 april inging, worden er met enige regelmaat aanvallen gemeld. Zo werden er de afgelopen dagen meerdere drones afgevuurd op de Verenigde Arabische Emiraten. Een daarvan veroorzaakte dit weekend brand bij Barakah, het enige nucleaire complex van de Emiraten. De drones kwamen volgens het ministerie van Defensie uit Irak, wat er zeer waarschijnlijk op wijst dat aan Iran gelieerde milities erachter zitten.

Op zee gebeurt ook het een en ander. De onrustigste periode deze maand was een week of twee geleden. De VS zei toen dat Iran drie Amerikaanse torpedobootjagers had beschoten, waarop Iran stelde dat Amerika zelf eerst twee Iraanse schepen had aangevallen.

Enkele dagen later werd voor de kust van Qatar een bulkschip getroffen door een drone of projectiel. Vorige week werd een Chinees schip dat voor anker lag voor de kust van de VAE gekaapt en naar Iraanse wateren gebracht. Geen van deze gebeurtenissen heeft tot een nieuwe militaire escalatie geleid.

Eigendom van China

Door de oorlog tussen de VS en Iran is de Straat van Hormuz grotendeels afgesloten. Via de belangrijke zeestraat wordt normaal gesproken een kwart van de wereldwijde olievraag en een vijfde van het vloeibare gas vervoerd. Die handel ligt vrijwel stil, wat over de hele wereld heeft geleid tot veel hogere energieprijzen. Door de blokkade liggen er al wekenlang honderden olietankers vast in de Perzische Golf.

Toch lukt het af en toe om schepen door de zeestraat te sturen. Vorige week vonden 54 schepen doorgang, ruim twee keer zo veel als de 25 die er een week eerder doorheen voeren. Dat valt op te maken uit gegevens van de maritieme data-analist Lloyd's List. Het is nog altijd een stuk minder dan de ruim 130 schepen die voor de oorlog dagelijks hun weg wisten te vinden door de zeestraat.

Een deel van de schepen die vorige week door de zeestraat voeren, is eigendom van China. Dat is de enige grote overgebleven afnemer van de zwaar gesanctioneerde Iraanse olie. Vorige week liet Iran weten de regels voor China te versoepelen. Schepen die banden hebben met de VS en Israël kunnen sowieso niet op doorgang rekenen.

Om de situatie in de zeestraat op te lossen, zullen de VS en Iran tot een akkoord moeten komen. De afgelopen weken zijn er meerdere voorstellen heen en weer gestuurd, met behulp van bemiddelaar Pakistan, maar beide kampen willen hun standpunten vooralsnog niet loslaten.

Belangrijkste twistpunt

Eergisteren stuurde Iran zijn jongste voorstel, aldus een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Volgens hem eist Iran het opheffen van de sancties, net als compensatie voor de schade die is geleden in de oorlog.

Ook wil Iran de controle over de Straat van Hormuz behouden, het opheffen van de Amerikaanse blokkade van Iraanse havens en een einde aan de oorlog op alle fronten, dus ook die in Libanon. Ondanks een verlengd bestand voert Israël daar zeer regelmatig bombardementen uit.

Voor zover bekend zegt Iran niets over het beperken van zijn nucleaire programma, en dat is juist het belangrijkste twistpunt tussen de twee partijen. De VS eist dat Iran stopt met het verrijken van uranium of dat dat op zijn minst voor een langere periode sterk wordt beperkt. Het doel is om te voorkomen dat Iran een kernwapen kan maken. Ook moet de zeestraat weer open van de Amerikanen.

Dreigementen

De berichten over de onderhandelingen gaan hand in hand met dreigende taal over en weer. De Amerikaanse president Trump geeft al wekenlang wisselende signalen. Het ene moment spreekt hij van progressie in de gesprekken, om even later weer te dreigen met nieuwe aanvallen.

Dat gebeurde deze week ook: maandag zei Trump nog vertrouwen te hebben in een goede afloop van de onderhandelingen. Later op de dag zei hij dat hij "een zeer grote aanval" op Iran had goedgekeurd, maar dat hij dat een uur voor aanvang weer had afgeblazen na verzoeken van de leiders van Qatar, Saudi-Arabië en de Emiraten. Die wilden meer tijd om tot een diplomatieke oplossing te komen, bevestigde een woordvoerder van het Qatarese ministerie van Buitenlandse Zaken gisteren.

Iran dreigt met verdere escalatie als de VS opnieuw aanvalt. Teheran heeft de afgelopen weken vaker gezegd te zullen terugslaan door Amerikaanse militaire bases in de Golfregio aan te vallen, zoals het voor het staakt-het-vuren al deed. Maar de Revolutionaire Garde, die in Iran veel macht heeft, doet daar nog een schepje bovenop: "Als de agressie tegen Iran wordt herhaald, zal de oorlog verder reiken dan enkel de regio."

Voor het eerst in acht jaar staan vandaag weer Noord- en Zuid-Koreaanse sportteams tegenover elkaar. De Zuid-Koreaanse vrouwen van voetbalclub Suwon nemen het op tegen het Noord-Koreaanse Naegohyang voor een plek in de finale van de Aziatische Champions League.

De laatste keer dat sporters uit beide landen elkaar troffen was een diplomatiek hoopvol moment, waar jaren later weinig van over is. Toch is het niet verrassend dat Noord-Korea een team stuurt. Er is vrijwel geen teamsport waarin het land internationaal succesvoller is dan in het vrouwenvoetbal, en dat laat Pyongyang graag aan de wereld zien.

Neogohyang speelt in het wit, Suwon in het rood-wit:

De laatste grote inter-Koreaanse sportontmoeting vond plaats op de Olympische Winterspelen van 2018 in Pyeongchang. Dat moment gold als een diplomatiek hoogtepunt in de moderne geschiedenis van de twee Korea's.

Symbool van toenadering

Bijzonder was vooral de aanwezigheid van Kim Yo-jong, de zus van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un. Het was de eerste keer sinds de Koreaanse Oorlog dat een lid van de Kim-dynastie Zuid-Korea bezocht. Tijdens de openingsceremonie schudde zij de hand van de toenmalige Zuid-Koreaanse president. Dat beeld ging de wereld over als symbool van toenadering tussen Noord- en Zuid-Korea.

Maar van die toenadering is weinig meer over. Sinds 2023 heeft Noord-Korea officieel afstand genomen van het idee van vreedzame hereniging. Ook inter-Koreaanse betrekkingen hebben wat Pyongyang betreft geen prioriteit meer.

De Zuid-Koreaanse regering probeert ondertussen de spanningen niet verder te laten escaleren. Voorstanders van dialoog spreken daarbij van een beleid van "strategisch uithoudingsvermogen": afwachten, beperkte contacten openhouden en hopen op betere tijden.

Volgens Koreadeskundige Christopher Green, verbonden aan de Universiteit Leiden, is die terughoudendheid ook zichtbaar rond deze wedstrijd. Zo zal de Zuid-Koreaanse minister van Eenwording waarschijnlijk niet aanwezig zijn, omdat dat de wedstrijd een te officieel karakter zou geven, legt Green uit. Wel is er volgens hem geld vrijgemaakt om een gastvrije sfeer rond het duel te creëren, "maar zonder daar te veel nadruk op te leggen".

Toch werden de Noord-Koreaanse speelsters afgelopen weekend enthousiast onthaald. Activisten stonden zondag op de luchthaven in Zuid-Korea klaar met spandoeken om het team welkom te heten. Ook Zuid-Koreaanse voetballiefhebbers lopen massaal uit: de wedstrijd was binnen een dag uitverkocht.

Omdat het om clubteams gaat en niet om nationale elftallen, zullen er volgens de regels van de Aziatische voetbalbond geen volksliederen of politieke symbolen worden gebruikt. Daaronder valt ook de Koreaanse herenigingsvlag.

Stimuleren van patriottisme

In de beginjaren van de Noord-Koreaanse staat werd sport vooral gezien als iets functioneels. Mensen moesten sporten omdat dat goed was voor hun gezondheid, en gezonde burgers betekenden betere arbeiders en soldaten. Internationale wedstrijden vonden destijds vooral plaats tegen andere socialistische landen en werden gebruikt om de banden binnen het communistische blok te versterken.

Dat veranderde onder Kim Jong-il, de vader van de huidige leider. Hij was een groot sportliefhebber en zag sportief succes ook als middel tot staatsvorming: het stimuleren van patriottisme en loyaliteit aan de partij. Daarom investeerde Noord-Korea gericht in sporten waarin het land internationaal kon uitblinken.

Noord-Korea's voetbalsucces

Onder Kim Jong-un begon Noord-Korea grootschaliger en systematischer te investeren in voetbal. Er kwam meer aandacht voor jeugdopleidingen, infrastructuur en buitenlandse trainers. Dat leverde vooral bij het vrouwenvoetbal resultaat op.

Het nationale vrouwenteam won meerdere gouden medailles op de Aziatische Spelen en Noord-Korea is regerend wereldkampioen onder 17 en onder 20 bij de vrouwen. Bovendien heeft het Noord-Koreaanse vrouwenteam zich twee keer zo vaak geplaatst voor een WK als het mannenteam.

Waar de populariteit van voetbal vandaan komt, is moeilijk vast te stellen. Mogelijk speelt het wereldkampioenschap van 1966 een rol, toen Noord-Korea verrassend goed presteerde. Ook kan de persoonlijke interesse van Kim Jong-un in voetbal meespelen. Volgens Noord-Koreaanse sportkenners bezoekt hij vaker voetbalwedstrijden dan andere sportevenementen.

Hoe dan ook, het internationale prestige van het Noord-Koreaanse vrouwenvoetbal is voor Pyongyang reden genoeg om het team naar Zuid-Korea te laten reizen. Op grote diplomatieke impact hoeven we niet te rekenen, "maar als de wedstrijd vreedzaam verloopt, kan dat later misschien toch een klein positief effect hebben", aldus Green.

Finaleplaats voor Naegohyang

De wedstrijd is inmiddels gespeeld en geëindigd in een 1-2 overwinning voor de uitspelende ploeg, het Noord-Koraanse Naegohyang. Door de zege staat het elftal in de finale, waar het Tokyo Verdy Beleza uit Japan treft.

De Duitse politie heeft een echtpaar uit München gearresteerd omdat de twee mogelijk voor China hebben gespioneerd. Het koppel zou zich onder meer hebben voorgedaan als tolk om wetenschappers van Duitse universiteiten naar China te lokken. De politie onderzocht de woningen en werkplekken van de verdachten in München.

De twee, geïdentificeerd door het Duitse Openbaar Ministerie als Xuejun C. en Hua S., zijn beiden Duitse staatsburgers.

Volgens het OM zocht het koppel contact met wetenschappers van meerdere Duitse universiteiten en onderzoeksinstituten die zich bezighouden met onderwerpen als lucht- en ruimtevaarttechniek, informatica en AI.

"De verdachten deden zich soms voor als tolken of werknemers van een autofabrikant", zegt het Duitse OM. Het echtpaar zou ook wetenschappers naar China gelokt hebben om betaalde lezingen te geven aan inwoners van China. "In werkelijkheid werden deze lezingen echter gegeven aan werknemers van staatsbedrijven in de wapenindustrie."

Op meerdere plekken in Duitsland worden personen die als potentiële getuigen kunnen dienen ondervraagd. De verdachten verschijnen vandaag voor de onderzoeksrechter, die onder meer de lengte van het voorarrest bepaalt.

De voormalige Cubaanse president Raúl Castro is aangeklaagd in de Verenigde Staten. Dat blijkt uit rechtbankstukken die openbaar zijn gemaakt. Hij wordt beschuldigd van onder meer samenzwering en moord. De VS verwacht dat hij "uit eigen wil of op een andere manier" naar de Verenigde Staten komt, aldus waarnemend hoofdaanklager Todd Blanche.

Amerikaanse media schrijven dat er zo'n dertig jaar aan de aanklacht is gewerkt, die door de Amerikaanse regering is ingediend. Castro wordt beschuldigd van drie feiten: samenzwering om Amerikaanse staatsburgers te vermoorden, de moord op vier burgers en de vernietiging van twee vliegtuigen. Naast Castro worden ook anderen in dezelfde zaak beschuldigd.

De beschuldigingen hebben te maken met een incident uit 1996, waarbij Cubaanse straaljagers twee vliegtuigen neerhaalden. De vliegtuigen werden bestuurd door Cubaanse ballingenpiloten uit Miami. Alle vier de inzittenden kwamen om het leven. Castro was destijds minister van Defensie.

Cubaanse luchtruim

De 94-jarige Raúl Castro was president van 2008 tot 2018. Hij is de jongere broer van Fidel Castro, die in 2016 overleed en het land tientallen jaren regeerde, van 1959 tot 2008.

Het Cubaanse regime betoogde destijds dat de aanval in 1996 een legitieme reactie was op de vliegtuigen die het Cubaanse luchtruim binnendrongen. Fidel Castro zei dat het leger had gehandeld op basis van "standaardbevelen"; het neerhalen van vliegtuigen die het Cubaanse luchtruim schonden. Hij zei dat Raúl Castro geen specifiek bevel had gegeven om de vliegtuigen neer te schieten.

'Politieke manoeuvre'

De VS veroordeelde destijds de aanval en legde sancties op, maar de broers Castro werden niet vervolgd. De huidige president van Cuba, Miguel Díaz-Canel, bestempelt de aanklachten van de VS tot een leugen. Volgens hem verdraaien de Amerikanen de gebeurtenissen uit 1996. Hij noemt de beschuldigingen een "politieke manoeuvre, zonder juridische grondslag".

De afgelopen tijd voerde de Amerikaanse regering de druk op Cuba op. President Trump hintte op een machtswisseling in het land, waar de communisten sinds de revolutie van 1959 de macht hebben.

"Amerika zal geen schurkenstaat tolereren die vijandige buitenlandse militaire, inlichtingen- en terreuroperaties huisvest op slechts 145 kilometer van het Amerikaanse vasteland", zei Trump vandaag in een verklaring.

Brandstoftekorten

Hij vindt de communistische regering van Cuba corrupt en dreigde in maart dat Cuba "de volgende" is na het Amerikaanse ingrijpen in Venezuela. Begin januari werd daar dictator Maduro gevangengenomen door Amerikaanse commando's. Hij moet terechtstaan in New York en zit daar nu in de cel.

Trump zei in maart ook dat hij het "een eer" zou vinden om Cuba in te nemen. Hij zegt dat hij met het eiland kan doen wat hij wil. De VS blokkeert sinds januari olieleveringen aan Cuba, dat door brandstoftekorten grote problemen heeft.

De man die vorig jaar juni in Pakistan de bekende influencer Sana Yousaf (17) doodschoot in haar ouderlijk huis is veroordeeld tot de doodstraf. De rechtbank in Islamabad kwam gisteren tot deze uitspraak.

De moord leidde tot veel opschudding. De vader van het slachtoffer noemt de veroordeling "een les voor alle criminelen in de samenleving." "Als criminelen zo'n daad begaan, kunnen ze deze straf verwachten", zei hij. Yousaf was in Pakistan een beroemdheid vanwege haar foto's en video's op sociale media.

De nu 23-jarige Umar Hayat was enkele dagen voor de moord naar Islamabad gereisd omdat hij Yousaf wilde feliciteren met haar 17e verjaardag. Ze had op haar socialemediakanalen veel aandacht besteed aan haar geboortedag: op 29 mei zagen op TikTok meer dan een miljoen mensen hoe zij onder een boog van ballonnen haar roze verjaardagstaart aansneed. Op Instagram vierde zij haar verjaardag lachend met honderdduizenden volgers.

Pistool mee

Al Jazeera schrijft dat Hayat heeft verklaard dat hij en Yousaf in de dagen voor haar verjaardag met elkaar contact hadden en afspraken elkaar te ontmoeten. Dat ging volgens Hayat om onduidelijke redenen niet door. Hij nam haar dat kwalijk: Yousaf ontweek hem doelbewust, geloofde hij.

Toen zij op 2 juni opnieuw weigerde om met hem af te spreken, nam hij een pistool mee naar haar ouderlijk huis. Nadat zij niet naar buiten wilde komen, brak hij in. Eenmaal binnen schoot hij haar na een woordenwisseling dood. De moeder en tante van Yousaf waren getuige van de moord.

Hierna ontstond grote ophef in Pakistan: volgens mensenrechtenorganisaties past de moord in breder patroon van geweld tegen vrouwen. De politie opende een klopjacht op de dader. Nog geen 20 uur na de moord werd hij opgepakt in Faisalabad, een stad op ongeveer 320 km ten zuiden van Islamabad.

Tegenover de politie verklaarde Hayat dat hij een obsessie voor Yousaf had ontwikkeld. De rechtbank heeft hem ook bevolen om zo'n 7750 euro schadevergoeding aan de familie van influencer te betalen.

Duizenden in dodencel

Volgens een rapport van de in Pakistan gevestigde ngo Justice Project Pakistan (JPP) zaten er in 2024 in het land ruim 6000 gevangenen in een dodencel. De doodstraf is echter sinds 2019 niet meer uitgevoerd.

Correspondent Zuid-Azië Devi Boerema:

"Deze uitspraak moet een duidelijke boodschap afgeven dat geweld tegen vrouwen in Pakistan niet getolereerd wordt. Mensenrechtenorganisaties schatten dat in het land jaarlijks zo'n duizend vrouwen vermoord worden omdat ze vrouw zijn, en die aantallen nemen toe. Steeds vaker spelen sociale media daar een rol in.

Op platformen zoals Instagram en TikTok hebben vrouwen een plek om hun eigen geluid te laten horen. Dat is vooral voor degenen die binnen hun eigen familie tegen conservatieve normen en waarden aanlopen een uitlaatklep. Maar het botst soms ook als de vrouwen veel volgers krijgen en een groter publiek bereiken.

Mannen hebben ook veel vaker toegang tot internet via een mobiele telefoon dan vrouwen. Pakistan is een van de landen waar het verschil tussen mannen en vrouwen die een eigen telefoon bezitten het grootst is. Veel Pakistaanse vrouwen die actief zijn op de online platformen zeggen dat ze vaak haatreacties krijgen van mannen."

Minister Boekholt-O'Sullivan van Wonen wil voorkomen dat de renovatie van het Binnenhof nog duurder wordt en nog langer gaat duren. Maar zekerheid kan ze niet geven, zo bleek in een debat over de renovatie van het historische complex in de binnenstad van Den Haag. "Ik ga mijn uiterste best doen", zei ze.

Het is het zoveelste debat over de uit de hand gelopen renovatie van het politieke centrum van Nederland. Vijf van de acht aanwezige politieke partijen vroegen de minister om "meer grip" op de opknapbeurt.

"De grip is volledig kwijt", constateert PVV-Kamerlid Mooiman. VVD'er Nobel benadrukte dat het om een "terugkerend onderwerp" gaat. Het CDA vroeg om een "actieve kostenbeheersing" en BBB wilde een toezegging dat "er geen enkele wijziging" meer komt.

Nauwelijks verbazing of woede

De aanleiding voor het debat is de 15de voortgangsrapportage uit april, waarin staat dat de kostenteller inmiddels op 2,79 miljard euro staat en dat de gebruikers in de zomer van 2031 weer terug moeten kunnen. Verbazing of woede over die gestegen kosten en de vertraging is er eigenlijk nauwelijks. De vraag is wat er verder gebeurt. "Is het maximum nu bereikt?", vroeg SGP-Kamerlid Flach zich af.

In 2015 besloot de politiek om het historische complex te renoveren volgens de goedkoopste en snelste variant: alle Binnenhofgebruikers moesten voor 5,5 jaar naar tijdelijke huisvesting elders in de stad. Het idee was om rond 2026 terug te zijn, en dat het kon voor 475 miljoen euro. Maar 2026 werd 2028, dat werd "later" en nu staat dus het voorjaar van 2031 in de boeken.

De renovatie is veel duurder geworden om allerlei redenen. Het complex bestaat uit veel verschillende bouwstijlen vanaf de zestiende eeuw en achter de façade bleken asbest, houtrot, schimmel, vervuilde grond, lekkages en nog meer ellende te schuilen. Boekholt-O'Sullivan zegt dat de omvang van het project eigenlijk pas duidelijk werd nadat alle gebruikers vertrokken waren. "Op het moment dat we het opentrokken, zagen we pas hoe groot de opgave was."

Gespecialiseerde bouwvakkers bleken duurder en de Tweede Kamer stelde nog allerlei aanvullende duurzaamheidseisen. Ook waren extra veiligheidseisen aanvankelijk over het hoofd gezien, waardoor de aanleg van ICT-opslag buiten het beveiligde Binnenhof een slecht idee bleek. Die opslag komt nu voor de Ridderzaal in een extra betonnen bak.

Uitstellen van onderhoud

De toon van de negen bij het debat aanwezige partijen was mild. "We moeten ook zelf in de spiegel kijken, we hebben te weinig gedaan aan onderhoud", verwoordde Kamerlid Clemminck van JA21 de medeverantwoordelijkheid van de Kamer voor het uit de hand gelopen renovatieproject. "Het is nogal een prijzige opgave", constateerde D66-Kamerlid Van Asten. "Maar we zijn in Nederland heel goed in het uitstellen van onderhoud: kijk naar onze wegen, dijken en bruggen."

Veel Kamerleden hebben ook een rondleiding gehad van het Rijksvastgoedbedrijf en zijn overtuigd geraakt van de noodzaak van het dure werk, zoals de restauratie van allerlei historische plafondschilderingen. "Acht eeuwen historie wordt klaargemaakt voor acht eeuwen toekomst", aldus CDA-Kamerlid Steen.

Ongelofelijk veel geld

Minister Boekholt-O'Sullivan is het vooral eens met de zorgen en opmerkingen uit de Kamer. Ook zij vindt het bedrag van bijna 2,7 miljard euro "ongelofelijk veel geld". Ze belooft de kosten en vertraging in de hand te houden door bijvoorbeeld meer realistische prijsafspraken te maken en geen aanvullende eisen meer te stellen. "Extra aanpassingen kunnen alleen maar als het niet anders kan", en die discipline vraagt ze ook van Kamerleden.

Verder beloofde de minister die over het Rijksvastgoed gaat Kamerleden om over nieuwe tegenslagen een aparte brief te sturen en die niet pas in een voortgangsrapportage te melden. "U wordt dan niet meer onaangenaam verrast."

De rechtbank in Rotterdam heeft de vader van de voortvluchtige drugscrimineel Jos Leijdekkers woensdag vrijgesproken van het witwassen van twee horloges. Het Openbaar Ministerie had twee weken terug zeven maanden cel geëist tegen hem.

De horloges werden gevonden bij een doorzoeking van zijn huis in Rotterdam in januari 2023. Ook werd toen contant geld aangetroffen. Het betrof luxe horloges van de merken Audemars Piguet en Patek Philippe. Voor het witwassen van het eerste horloge had de officier van justitie vrijspraak gevraagd wegens gebrek aan bewijs.

Het in beslag genomen Patek Phillipe-horloge heeft volgens een taxateur een waarde van 110.000 euro. Het horloge zou een met drugsgeld gekocht cadeau zijn van de voortvluchtige Jos aan zijn vader. Daarom klaagde het OM de vader aan voor witwassen, schrijft Omroep Brabant.

De politie en het OM vonden chatberichten die erop wezen dat Leijdekkers het horloge als kerstcadeau aan zijn vader gaf. Hij zou de horloges hebben gekocht bij een diamantair uit Antwerpen.

Twijfel over bewijs

De vader (71) heeft verklaard dat de Audemars Piguet van zijn vrouw is. Hij zou het horloge hebben geruild tegen twee Rolexen bij een handelaar in Dubai. Daar zou hij ook de Patek Philippe hebben geruild tegen een Rolex en twee diamanten.

Volgens de rechtbank is de herkomst van de horloges niet vast komen te staan. "En bij twijfel volgt nu eenmaal vrijspraak", zei de voorzitter. De vader krijgt het horloge terug.

De moeder en zus van Leijdekkers staan later terecht voor witwassen. De aanklacht tegen hen is veel omvangrijker en gaat over een duur appartement in Dubai, prijzige juwelen, tassen en luxe auto's. De behandeling van hun zaak werd twee weken geleden uitgesteld omdat de moeder van Leijdekkers geen advocaat had. Haar advocaat wilde niet met haar verder.

Broer aangehouden

Jos Leijdekkers (34), ook bekend als Bolle Jos, staat sinds mei 2022 op de Nationale Opsporingslijst. Hij is in Nederland veroordeeld tot 24 jaar cel voor drugstransporten en een moordopdracht. Ook in België is hij veroordeeld tot tientallen jaren gevangenisstraf in drugszaken. Gisteren kwam daar nog eens acht jaar cel bij.

Voor de gouden tip die leidt tot zijn aanhouding is door het OM een beloning van 200.000 euro uitgeloofd. Volgens verschillende bronnen verblijft Leijdekkers nog altijd in Sierra Leone. Vorig jaar doken er een video op die erop lijkt te wijzen dat hij zich beweegt in de entourage van de president van het West-Afrikaanse land.

Zondag werd bekend dat zijn oudere broer opnieuw in Turkije is aangehouden. Die wordt in Nederland verdacht van het witwassen van crimineel geld. Er is gevraagd om zijn uitlevering, maar het is niet bekend of en wanneer die zal plaatsvinden.

In Hengelo zijn gisternacht en afgelopen nacht stations vernield, meldt spoorbeheerder ProRail. Er is veel glasschade. Ook zijn onder meer informatieborden beschoten.

De eerste vernielingen vonden plaats in de nacht van 18 op 19 mei, op twee stations: Hengelo Gezondheidspark en Hengelo-Oost. Daar werden glazen wanden van wachtruimtes ingeslagen. Op foto's is te zien dat de schade groot is.

Op station Hengelo-Oost vonden gisterenavond opnieuw vernielingen plaats. ProRail meldt dat een kaartautomaat van Arriva, een informatiebord en een incheckpaaltje zijn beschoten. Het is niet duidelijk met wat voor soort wapen is geschoten.

Volgens ProRail loopt de schade in de tienduizenden euro's. "Dit is wel even wat anders dan een kwajongensactie", zegt Nathalie Richters, directeur stations van ProRail. "Dit grootschalige geweld tegen onze spullen en dat van de vervoerders heeft een gigantische impact."

Getuigen

Richters zegt dat de vernielingen niet onbestraft mogen blijven. ProRail zegt in contact te staan met de politie en hoopt dat eventuele getuigen zich melden bij de politie. De politie heeft nog geen verdachten op het oog.

"Onze stations horen een plek te zijn waar iedereen zich welkom en veilig voelt", zegt Richters. "Bovendien komen de herstelkosten voor rekening van ons allemaal, als samenleving. Daarom roep ik iedereen op om niet weg te kijken en melding te maken als u iets verdachts ziet. Dit helpt om de daders op te sporen."

Delfzijl

Eerder dit jaar werden vernielingen aangericht op station Delfzijl-West. ProRail meldt dat de schade van die vernielingen wordt geschat op honderdduizend euro.