NOS Nieuws - Algemeen

Vanwege de aanhoudende droogte mogen schapen en koeien voorlopig niet meer grazen op enkele dijken langs de Waddenzee in Noord-Holland. Het zogenoemde beweidingsverbod gaat morgenavond in.

Het gras is op de dijken al flink beschadigd. Het waterschap neemt de maatregel om de dijken weer te laten herstellen voor het stormseizoen in oktober begint. De grasmat houdt klei en zand bij elkaar en alleen zo blijft de dijk stevig. "We willen niet meer dat schapen op de dijk grazen. Met het grazen trekken ze het gras eruit en ook de pootjes vertrappen het", zegt Remco Bosma, dijkgraaf van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier.

De maatregel is voor het laatst genomen in 2018. Volgens de regionale omroep NH worden zestien Noord-Hollandse en Texelse boeren erdoor geraakt. Zij zijn allemaal op de hoogte gebracht. "Ze voelden het wel aan. Die schapen staan op geel in plaats van groen gras", aldus Bosma.

Buikpijn

Ook op andere plekken in het land merken schapenhouders de gevolgen van langdurige warmte en droogte. De kudde van herder Francisca Schippers kan regelmatig niet de heide op in Ermelo. "Wij hebben de afgelopen dagen de schaapskudde noodgedwongen op stal gehouden", vertelt ze bij Omroep Gelderland.

Dat was deze zomer al meer dan twintig dagen het geval. De heide bij Ermelo heeft geen natuurlijke drinkplekken of schaduw, waardoor het voor de schapen te warm is. "Schapen lopen het risico op hittestress bij 24 graden of warmer", legt Schippers uit. "Ze gaan hijgen en ze kunnen ziek worden", vertelt haar collega Marion Derks.

Bovendien is de Ermelosche Heide te droog. "Je ziet de heide afsterven. Daar krijg je wel een beetje buikpijn van." De schapen moeten worden bijgevoerd als ze op stal blijven. "We hebben altijd kuilgras op voorraad voor de winter, daar moeten we nu al gebruik van maken", zegt Schippers.

Er is nog een nadeel aan weinig buiten grazen. "Bij weinig beweging worden ze kwetsbaarder voor ziektes. Ze zijn geboren om te bewegen en dat gebeurt nu niet."

Brandweeroefening met bluswater

In het hele land gelden al wekenlang verschillende maatregelen vanwege droogte, zoals onttrekkingsverboden en gesloten sluizen. Er komen nog steeds nieuwe maatregelen bij.

Dit beeld zie je voorlopig niet in Den Haag:

Zo maakte de brandweer in de regio Den Haag vandaag bekend dat er niet meer geoefend wordt met zoet water, ofwel bluswater uit sloten, plassen en kanalen en uit de brandkraan. Ook zullen ze voorlopig stoppen met demonstraties met water, zoals bij festiviteiten.

In Spanje en Algerije is een van de grootste Europese criminele netwerken opgerold bij een internationale politieactie, onder leiding van de Spaanse autoriteiten. Er zijn in totaal 78 personen aangehouden, onder wie vier kopstukken van de bende. Het netwerk hield zich in het Middellandse Zeegebied bezig met drugssmokkel, de smokkel van migranten en vluchtelingen, en wapenhandel.

Het netwerk wordt daarnaast gelinkt aan uiteenlopende criminele activiteiten als gewelddadige overvallen, uitbuiting, gijzelingen en witwassen. Ook was de bende een logistieke dienstverlener voor andere criminele groepen. Ze regelde onder meer opslag, transport, brandstofvoorziening, smokkel op zee, onderhoud van schepen en diensten voor het ontwijken van politietoezicht. Het gaat om een zeer gestructureerd netwerk met een stabiele hiërarchie wat ervoor zorgde dat het kon blijven functioneren als leden werden opgepakt, schrijft Europol.

Het netwerk maakte gebruik van extreem geweld, schrijft de Spaanse politie. Het gebruikte wapens, huurmoordenaars en bedreigingen om controle uit te oefenen op leden en migranten. Ook was het gewelddadig tegen de politie.

Invallen

Er zijn invallen gedaan op zeventien locaties in heel Spanje, waaronder in Alicante, Almería, Cartagena en Murcia. Er zijn onder meer achttien zogenoemde 'spook-speedboten' (ter waarde van vijf miljoen euro), (nep)wapens en munitie, 25.000 euro aan contant geld, witwasmateriaal, drugs, satelliettelefoons en gps-apparatuur in beslag genomen. Ook is beslag gelegd op woningen, bankrekeningen en voertuigen van enkele kopstukken.

Spook-speedboten hebben als doel om surveillance van autoriteiten te ontwijken en het risico op ontdekking te minimaliseren. De bende was onder meer actief vanuit Spanje, Frankrijk, België, Portugal, Italië en Polen. De leiding zat in Frankrijk en België.

Bekijk hier beelden van de politieactie:

Het netwerk gebruikte de spook-speedboten om op zee onder meer wapens, drugs en migranten te vervoeren. De criminelen vervoerden op routes van Spanje en Portugal naar Algerije drugs, vuurwapens en explosieven en op de terugweg naar Spanje migranten.

De reis was extreem gevaarlijk voor migranten. Ze werden vervoerd in overvolle boten, zonder licht en reddingsvesten en vaak in extreme weersomstandigheden op een ruwe zee. Onderzoekers vermoeden dat de verdachten de migranten seksueel en fysiek mishandelden en hen onderbrachten in onmenselijke leefomstandigheden.

Er werd ongeveer 12.000 euro per migrant in rekening gebracht en per overtocht konden zo'n vijftig migranten worden vervoerd. De winst die het netwerk binnenhaalde met de mensensmokkel wordt door Europol geschat op meer dan 24 miljoen euro. De bende zou 2000 migranten Spanje hebben binnengesmokkeld.

Criminele banden

De verdachten, voornamelijk van Algerijnse komaf, hadden banden met criminele groepen in verschillende Europese landen, aldus Europol. Ook hadden ze connecties met grote criminele organisaties in Europa, waaronder de zogenoemde Mocro-maffia, die ook actief is in Nederland, en het Marseille-milieu, de maffia-achtige onderwereld in de Franse havenstad.

De meeste arrestaties zijn verricht in Spanje, één verdachte is opgepakt in Algerije. De gearresteerden worden verdacht van misdrijven zoals lidmaatschap van een criminele organisatie, mensenhandel, drugshandel en andere illegale activiteiten.

De operatie is uitgevoerd door een nieuw taskforce van het Europees Centrum tegen Migrantensmokkel van Europol. De taskforce bestaat uit agenten van de Spaanse en Franse nationale politie en werd ondersteund door de Portugese politie en de Poolse grenswacht.

Bij Houthi-aanvallen op kampen van het leger van Jemen zijn sinds gisteren 58 militairen om het leven gekomen, meldt het Franse persbureau AFP op basis van een militaire bron. Andere media melden zeker dertig doden bij de aanvallen.

Het Jemenitische ministerie van Defensie bevestigt dat verschillende militaire kampen in Centraal-Jemen zijn getroffen door ballistische raketten en drones, maar een dodental wordt niet gegeven. De militaire kampen liggen in de provincies Marib en Hadramaut.

Bij een Houthi-aanval net over de grens, in de Saudische regio Najran, zouden vanochtend elf mensen gewond zijn geraakt. Volgens de autoriteiten in Saudi-Arabië gaat het om zeven Saudische burgers, onder wie een vrouw en een kind, een Jemeniet, twee Egyptenaren en een Pakistaan.

Houthi's aan de macht

De Houthi's claimen dat het Jemenitische staatsleger bezig is zich uit te breiden. Een woordvoerder las op tv een verklaring voor waarin hij het had over een "grote Saudische militaire opbouw in de laatste fase, die is gericht op het escaleren van de agressie tegen de bevrijde provincies en het Jemenitische volk".

Jemen heeft officieel een regering en een leger. Die worden gesteund door Saudi-Arabië. In de praktijk hebben de Houthi's met de steun van Iran in grote delen van Jemen de macht, vooral in het westen, inclusief de hoofdstad Sanaa en de Rode Zeekust.

Saudi-Arabië had al gewaarschuwd voor nieuwe aanvallen van de Houthi's. Een hooggeplaatste Saudische functionaris zei gisteren tegen persbureau Reuters dat uit inlichtingen bleek dat drones en raketten werden verplaatst en dat er aanvallen werden voorbereid. Dat zou gebeuren onder toezicht van de Iraanse Revolutionaire Garde.

Mogelijke doelwitten waren volgens de Saudische inlichtingen civiele en economische locaties, waaronder energie-infrastructuur, havens en luchthavens.

Groter Midden-Oostenconflict

De aanvallen vergroten de zorgen dat ook Jemen de oorlog tussen Iran en de VS wordt ingezogen. Buurland Saudi-Arabië is in het Midden-Oosten een belangrijke bondgenoot van de VS en de aartsvijand van Iran.

Omdat de Houthi's ook de kust beheersen, vormen ze een directe bedreiging voor de commerciële scheepvaart op de Rode Zee en de belangrijke zeestraat Bab-el-Mandeb. Vorige maand kondigden ze een maritieme blokkade af tegen Saudi-Arabië en bedreigden ze internationale olietankers, die vervolgens een andere route kozen.

Een wallaby die zes maanden geleden ontsnapte uit een Brabantse dierentuin, laat zich maar niet vangen. Inmiddels zijn er zo'n twintig pogingen gedaan. "De kangoeroe is snel en ons steeds te slim af", vertelt een medewerker van Zoo Veldhoven aan Omroep Brabant.

Wallaby's zijn snelle en schuwe dieren die nog moeilijker te vangen zijn als ze worden opgejaagd. "We wachten eigenlijk tot het dier een keer vast komt te zitten bij een hek of in iemands tuin. Dan kunnen we hem eenvoudig ophalen. Achter het dier aan gaan in het bos heeft weinig zin", zegt de medewerker.

Het dier werd vanochtend gespot op een landelijke weg. "Ik dacht: zie ik dit nu echt? Eerst zat het dier rustig wat gras te eten. Daarna kwam de kangoeroe in beweging en hupte-ie zo verder", zegt Ronny Balk tegen de omroep.

Redt zich prima

De medewerkers van de dierentuin maken zich weinig zorgen. "De kangoeroe redt zich prima. Het dier eet gras en ander groen en kan daar goed van leven."

Het is vrij uitzonderlijk dat een wallaby zo lang buiten rondloopt. Onlangs werd een weggelopen wallaby nog gevangen in Middenmeer in Noord-Holland, nadat het dier dezelfde dag was ontsnapt.

Een Belgische duiker heeft een fles bier uit 1864 opgedoken uit een scheepswrak voor de kust van Dover. Dat meldt de Gazet van Antwerpen.

De duiker, Stef Panis, vond het scheepswrak twaalf jaar geleden voor de Britse kust. Sindsdien dook hij meerdere keren naar het wrak. Bij een van die duiken ontdekte hij dat het ging om het houten zeilschip Mindoro. Die naam stond op de scheepsbel in het wrak. Het schip zonk na een aanvaring met een andere boot.

Veel interesse

Vorig jaar zag Panis bij een van die duiken flessen boven het zand uitsteken. Hij vergat de vondst in eerste instantie, tot zijn compagnon hem eraan herinnerde en aanbood uit te zoeken waar de flessen vandaan kwamen.

Het bleek bij de opgedoken fles om een 162 jaar oude fles Guinness te gaan. De drank was gebrouwen in Dublin en gebotteld in Londen.

Bierbrouwerij Guinness wil de fles graag onderzoeken, maar ook de universiteit in Leuven heeft interesse in de fles. Professor Verstrepen van de KU Leuven doet onderzoek naar allerlei soorten gisten en wil graag het DNA van de Guinness vastleggen. Hij kan het bier dan eventueel zelf opnieuw brouwen.

Lastige omstandigheden

Panis gaat proberen om nog een paar flessen op te duiken, zodat alle geïnteresseerden onderzoek kunnen doen. Dat is niet altijd even makkelijk, vertelt hij aan de Gazet van Antwerpen. "Vorige week heb ik gedoken, maar door de oostenwind zat het water vol krijt van de klippen van Dover."

Hij kon daardoor maar enkele centimeters ver zien onder water. "Onmogelijk om die flessen terug te vinden." Hij verwacht dat de omstandigheden later deze maand beter zijn, maar ook dan zijn er geen garanties dat hij de andere flessen kan vinden.

Ook de stroming vormt namelijk een uitdaging. Het zou kunnen dat de andere flessen inmiddels onder een dikke laag zand zijn verdwenen, zegt Panis.

De halve marathon van Amersfoort wordt voortaan gehouden in het vroege voorjaar. De komende editie is op 4 april, bijna twee maanden eerder dan de afgelopen jaren. Aanleiding zijn de steeds hogere temperaturen in mei en juni.

Bij de laatste editie van Marathon Amersfoort op 31 mei raakten meerdere lopers onwel door de hitte. Een loper werd gereanimeerd. Het was op de wedstrijddag zo'n 25 graden in Amersfoort. Ook bij andere hardloopevenementen waren de afgelopen tijd incidenten die samenhingen met hoge temperaturen.

De kans op warmte en hoge luchtvochtigheid leidt volgens de organisatie van Marathon Amersfoort tot onzekerheid bij deelnemers, leveranciers en de organisatie zelf. Die kans is begin april kleiner. "We zijn heel blij dat we de knoop doorgehakt hebben", schrijft voorzitter Jaco Uittenbogaard van de Stichting Marathon Amersfoort in een verklaring.

Aan Marathon Amersfoort doen zo'n 9000 mensen mee. Zij lopen afstanden van 5, 10 of 21 kilometer, een halve marathon dus. Een dag eerder is er een zogeheten trainingsmarathon, over de klassieke afstand van 42,195 kilometer. Die heeft geen winnaar en is bedoeld zodat lopers "op hun eigen tempo de marathonafstand af kunnen leggen".

'Blij dat we knoop hebben doorgehakt'

Marathon Amersfoort is voor zover bekend het eerste grote evenement dat vanwege de stijgende temperaturen wordt vervroegd. Andere organisaties overwegen dat ook, zoals de Marathon Groningen, maar niet iedereen ziet daartoe mogelijkheden en noodzaak.

Stichting Marathon Amersfoort heeft voor het besluit contact gehad met sponsoren en met de gemeente, omdat de nieuwe datum ook iets betekent voor de inzet van bijvoorbeeld hulpdiensten en verzekeraars. Alle betrokkenen steunen de verplaatsing, zegt wedstrijdleider Mik Borsten tegen de NOS.

Volgens Borsten speelt ook de publieke opinie mee bij het besluit. "Als het misgaat krijg je sneller de vraag: hoe stom kun je zijn?"

Een aap die twee weken onrust zaaide in een stad op het Indonesische eiland Sumatra is gevangen door de autoriteiten. De volwassen langstaartmakaak wordt verantwoordelijk gehouden voor een reeks aanvallen waarbij achttien inwoners gewond raakten.

Door de aanvallen, die plaatsvonden in de stad Tembilahan in het oosten van Sumatra, bleven scholen dicht en kregen honderden leerlingen online les. De scholen gaan naar verwachting maandag weer open.

De aap beet en krabde zijn slachtoffers. De meesten werden aangevallen toen ze alleen waren. Sommigen raakten dusdanig gewond dat ze meer dan twaalf hechtingen nodig hadden. De slachtoffers zijn ingeënt tegen hondsdolheid.

Negentien aanvallen

De aap werd gisteravond gevangen in een door de autoriteiten geplaatste val. Op beelden die de plaatselijke reddingsdienst deelde, is het dier levend maar zichtbaar gestrest in een kooi te zien. De aap blaast herhaaldelijk en laat zijn tanden zien.

Volgens het hoofd van de brandweer en reddingsdienst van Tembilahan zijn er negentien aanvallen bekend van de aap, met achttien slachtoffers. "Eén slachtoffer werd twee keer aangevallen", zegt hij tegen persbureau AFP.

Hoewel het dier gevangen is, roepen de autoriteiten inwoners op voorzichtig te blijven. Mogelijk zijn meer apen betrokken bij de aanvallen.

De lokale overheid omschreef het gevangen dier op Instagram dan ook als "een van de vermoedelijke wilde apen die inwoners hebben aangevallen". Mensen die een wilde aap zien, worden opgeroepen die niet te benaderen of te voeren, maar vooral contact op te nemen met de autoriteiten.

De gevangen aap is overgebracht naar Pekanbaru, de provinciale hoofdstad. Daar doet de Indonesische natuurbeschermingsdienst bloedonderzoek en wordt het gedrag van het dier geobserveerd. "We willen vaststellen of de aap ziektes bij zich draagt", zegt een medewerker van de dienst.

Ontbossing

Conflicten tussen mensen en wilde dieren komen vaker voor in Indonesië. Door ontbossing neemt het leefgebied van dieren als apen, olifanten en tijgers af.

Volgens biologiedocent Puji Rianti van de Indonesische IPB University kunnen apen mensen met voedsel associëren. Ook zou het voor apen in de buurt van mensen soms makkelijker zijn om aan eten te komen dan in het bos. De bioloog sluit daarnaast niet uit dat de gevangen langstaartmakaak ooit als huisdier werd gehouden.

ASN Bank heeft zijn eerste half jaar als zelfstandig merk erop zitten. Met hypotheekverstrekker BLG Wonen is ook het laatste losse merk van de voormalige Volksbank verdwenen. Eerder werden al de namen SNS en Regiobank geschrapt.

Het opruimen van de wirwar aan namen en merken moet ertoe leiden dat ASN Bank, de voormalige bankentak van het in 2013 genationaliseerde SNS Reaal, financieel gezond wordt. Ook moet beter worden voldoen aan eisen van klanten én toezichthouders. Zo kreeg ASN de afgelopen jaren meerdere tikken op de vingers vanwege gebrekkige witwas- en klantencontroles.

De versimpeling kan bijdragen aan verbetering, schrijft ASN Bank in de publicatie van de cijfers over de eerste zes maanden van dit jaar. Vooral omdat bij klanten van de vierde bank van Nederland de overgang naar ASN goed lijkt te vallen.

"Klanten reageren buitengewoon positief", zegt topman Roland Boekhout in gesprek met de NOS. "De hele overgang naar één merk is goed verlopen. Onze reputatiescore is echt hoog. Ik denk dat dat op dit moment een van de belangrijkste oorzaken is van de groei van onze hypotheken."

Dienstverlening

Bij ASN kwam de nettowinst over de eerste zes maanden van dit jaar uit op 163 miljoen euro. Dat is 9 procent meer dan in dezelfde periode een jaar geleden. Net als ING en Rabobank profiteerde ook ASN van de grote vraag naar hypotheken.

Boekhout spreekt tegen dat klanten weinig op hadden met merken als SNS en Regiobank. "Alle merken van De Volksbank hadden verschillende speerpunten: duurzaamheid, financieel welzijn en toegankelijkheid van financiële dienstverlening. Dat is nu samengebracht in één merk, waarbij mensen naast de dienstverlening ook een beetje kijken naar wat erachter zit."

In het verleden positioneerde de bank zich als prijsvechter, met bijvoorbeeld rente op de betaalrekening en goedkopere rentes op leningen. "Daar moeten we het zeker niet meer van hebben", reageert Boekhout. "We kunnen ons dat zelfs niet meer permitteren. Natuurlijk moeten we qua prijs scherp aan de wind blijven zeilen om te kunnen groeien. Maar als je het alleen op prijs gaat doen, dan redden we het niet. Dus we moeten ons ook op goede dienstverlening richten."

Doodmoe

Hoewel de verbouwing van de staatsbank aan de gevel klaar is, lopen de werkzaamheden in de bank nog door. Zo moeten volgend jaar 1600 fulltime banen geschrapt zijn bij ASN, een kwart van het personeelsbestand. Met 60 procent is de bank nu op de helft van deze grote reorganisatie, de zoveelste sinds de nationalisatie in 2013.

Als de ontslagronde er eind dit jaar op zit, hoopt ASN de blik volledig op de toekomst te kunnen richten. "Dat moet ook gewoon omdat mensen doodmoe worden van zulke fundamentele veranderingen in de organisatie", erkent Boekhout. "Er is niemand die niet geconfronteerd wordt met de ombouw. Dus dat heeft echt een grote impact."

Wie volgende week woensdag 's avonds met een speciale bril naar de zon kijkt, ziet die voor 90 procent verdwijnen achter de maan. In weinig Europese landen is een totale zonsverduistering te zien. In IJsland Spanje en het uiterste noordoosten van Portugal verdwijnt de zon in zijn geheel, een gebeurtenis die in Europa voor het eerst plaatsvindt sinds 1999.

In Nederland begint de zonsverduistering rond 19.15 uur. Om 20.11 uur wordt boven Utrecht de zon maximaal bedekt. De verduistering is klaar als de zon ondergaat. Zonsverduisteringen komen vaker voor, maar het gebeurt niet vaak dat de eclips over Europa trekt.

Live bij de NOS

De zonsverduistering is aanstaande woensdag 12 augustus live te zien bij de NOS. Kijk vanaf 19.30 uur mee met presentator Albert Bos en weerman Peter Kuipers Munneke, die je bijpraten over deze bijzondere gebeurtenis. We schakelen ook live met Spanje, waar correspondent Miral de Bruijne verslag doet.

De uitzending is te volgen via de NOS-app, NOS.nl en de NOS Live-app.

De eclips begint boven Siberië en doet in de avond Spanje aan. Om 20.27 uur is het hoogtepunt, wanneer de maan volledig voor de zon staat. Dat duurt minder dan 2 minuten.

Op onderstaande afbeelding zie je hoe de zonsverduistering beweegt boven Europa. Binnen de strook die onder meer over het noorden van Spanje loopt, kun je de volledige verduistering zien.

Hoewel het dus zo voorbij is, spelen Spaanse accommodaties gretig in op het natuurfenomeen. De Spaanse krant El País analyseerde de prijzen van hotelovernachtingen van 5574 verblijven in de 201 grootste Spaanse gemeenten, en zag dat op de dag van de verduistering de prijzen soms wel 800 procent hoger liggen dan een week eerder.

In meer dan de helft van de gemeenten was er een prijsstijging. In Zaragoza, de vijfde stad van Spanje, steeg de gemiddelde overnachtingsprijs het meest, met 807 procent.

In Soria, León en Burgos, steden binnen de stook van de totale verduistering, stegen de prijzen ook aanzienlijk. Respectievelijk met 658, 654 en 512 procent.

70 procent van alle accommodaties binnen het pad van de totale verduistering verhoogde de prijzen. Buiten de strook van totale verduistering bleven de prijzen nagenoeg hetzelfde.

Spaanse winkels bereiden zich voor op de verkoop van speciale eclipsbrilletjes:

Hoe eerder je de overnachting boekte, hoe minder groot het prijsverschil. Boekte je eind april een kamer voor 12 augustus, dan was je gemiddeld 55 procent extra kwijt vergeleken met een week eerder. Ging je pas eind juli op zoek naar een plek, dan betaalde je gemiddeld 120 procent meer op 12 augustus vergeleken met de week daarvoor.

Volgende zonsverduistering?

Op 2 augustus 2027 is de volgende volledige zonsverduistering te zien in Europa. Spanje heeft dan opnieuw geluk, al moet je voor een totale eclips dan in het uiterste zuiden van het land zijn. In Noord-Afrika is de zonsverduistering het best te zien.

In Nederland is een (bijna gehele) zonsverduistering pas weer in 2081 te zien.

Speciale bril

Wie de zonsverduistering wil bekijken, wordt geadviseerd dat te doen met een speciale eclipsbril. Rechtstreeks in de zon kijken kan blijvende netvliesschade veroorzaken. Een zonne- of geïmproviseerde bril biedt niet voldoende bescherming.

Zo'n eclipsbrilletje bevat filtermateriaal waarmee je veilig naar de zon kunt kijken. Moderne eclipsbrillen voldoen aan een specifiek ISO-keurmerk waarmee je zelfs langere tijd kan blijven kijken.

In België slinkt de voorraad van zulke brillen snel, schrijft de VRT. "We zijn een beetje geschrokken van de populariteit. Enkele jaren geleden was er ook een zonsverduistering. Toen was er niet zo'n stormloop", zei een opticien tegen de omroep.

Op het Groningse Schildmeer is gistermiddag een windsurfer om het leven gekomen bij een ongeluk. De man van 58 uit Delfzijl werd aangevaren door een bootje. De man werd ernstig gewond uit het water gehaald en overleed kort daarna.

De bestuurder van het bootje dat betrokken was bij de aanvaring is een man van 19 uit de regio. Hij wordt gezien als verdachte en is verhoord, maar zit niet meer vast. Een speciaal politieteam doet onderzoek naar de toedracht van het ongeluk.

Het Schildmeer ligt tussen Groningen en Delfzijl. Het meer wordt veel gebruikt voor recreatie. Er liggen onder meer een strand, een surfstrand en horecagelegenheden aan het water.

President Trump doet een nieuwe poging om het geboorterecht op Amerikaans staatsburgerschap in te perken. Hij heeft twee presidentiële decreten ondertekend die het recht op staatsburgerschap beperken en zogenoemd geboortetoerisme moeten tegengaan.

Nu krijgt vrijwel iedereen die in de VS wordt geboren het Amerikaanse staatsburgerschap, ongeacht nationaliteit of verblijfsstatus van de ouders. Met zijn nieuwe voorstellen probeert Trump een uitspraak van het Hooggerechtshof van eind juni te omzeilen. De hoogste Amerikaanse rechters zetten toen een streep door een decreet waarmee hij het automatische staatsburgerschap wilde afschaffen voor kinderen van onder meer ongedocumenteerde migranten.

Trumps nieuwe voorstel gaat minder ver dan het vorige. Hij wil nu dat kinderen van bepaalde mensen die voor buitenlandse overheden in de VS werken niet automatisch staatsburger worden. Ook kinderen van ouders die fraude hebben gepleegd om het Amerikaanse staatsburgerschap te verkrijgen, moeten volgens het decreet worden uitgesloten.

Verder worden uitzonderingen gemaakt voor kinderen van mensen die door de Amerikaanse overheid worden beschouwd als "vijandelijke vreemdelingen".

Geboortetoerisme

Het tweede decreet gaat dus over 'geboortetoerisme', iets wat volgens de regering-Trump een wijdverspreid probleem is. Ook in zijn eerste termijn (2017-2021) probeerde Trump het af te schaffen. Daarbij reizen zwangere vrouwen naar de Verenigde Staten met als doel daar te bevallen, zodat hun kind automatisch de Amerikaanse nationaliteit krijgt. De regering wil het makkelijker maken om visa te weigeren als het vermoeden bestaat dat iemand om die reden naar de VS reist.

Volgens de hoogste schatting vallen jaarlijks maximaal 26.000 van de ruim 3,5 miljoen geboortes in de VS onder geboortetoerisme, zegt de onafhankelijke denktank Migration Policy Institute. Dat is maximaal 0,74 procent van alle geboortes. Volgens Trump gaat het om "honderdduizenden".

Het is de vraag of de nieuwe maatregelen juridisch zullen standhouden. Trump zegt dat ze niet in strijd zijn met de grondwet. "Ik dacht dat we bij het Hooggerechtshof zouden winnen", zei hij over de eerdere zaak. "Helaas kregen we een slechte, zeer onrechtvaardige uitspraak. Ons land lijdt eronder en we maken er op een andere manier een einde aan."

Teruggefloten

Het Hooggerechtshof floot Trump eind juni terug, toen werd bepaald dat zijn decreet niet mocht worden uitgevoerd. Hij wilde dat kinderen van illegale migranten na hun geboorte niet automatisch Amerikaans staatsburger werden.

Een meerderheid van de rechters oordeelde dat het zogeheten birthright citizenship wordt beschermd door het veertiende amendement van de Amerikaanse grondwet. Lagere rechtbanken hadden het voorstel ook al geblokkeerd.

Dat amendement werd na de Amerikaanse Burgeroorlog van 1861 tot 1865 aangenomen en bepaalt dat vrijwel iedereen die in de VS wordt geboren automatisch Amerikaans staatsburger is. Om dat te veranderen zou de grondwet moeten worden aangepast.

Burgerrechtenorganisatie ACLU, die opkomt voor immigrantenrechten, verwacht dat ook Trumps nieuwe poging wordt afgewezen, omdat het Hooggerechtshof zich al over de zaak heeft gebogen. Volgens de organisatie kan een nieuw presidentieel decreet "de betekenis van de grondwet niet veranderen".

De rechtbank in Nice heeft twee mannen veroordeeld voor zware mishandeling en aanzetten tot haat in verband met onderzoek naar de dood van de Franse livestreamer Jean Pormanove. Hij werd in augustus vorig jaar in een twaalf dagen durende livestream op streamingsplatform Kick gemarteld, waarna hij overleed. Na zijn dood ging het scherm op zwart.

Jean Pormanove was het online pseudoniem van Raphaël Graven (46). Hij had ruim een miljoen volgers op verschillende platforms en maakte samen met anderen gewelddadige martelvideo's.

Een van de twee mannen werd veroordeeld tot twee jaar voorwaardelijke gevangenisstraf en een boete van 15.000 euro. De ander kreeg een voorwaardelijke gevangenisstraf van achttien maanden en een boete van 5000 euro. De straffen vallen lager uit dan de aanklagers hadden geëist.

Geen doodslag

De twee mannen werden vrijgesproken van doodslag. Het Openbaar Ministerie had verklaard dat de waarschijnlijke doodsoorzaak van Graven te maken had met zijn slechte gezondheid en zwakke hart, schrijft de Franse krant Le Monde. Op het moment dat Graven overleed, waren de twee aan het slapen.

De mannen werden ook vrijgesproken van het misbruiken van Gravens psychische kwetsbaarheid. Volgens een van de advocaten van de veroordeelden had Graven voor zijn dood tegen de politie gezegd dat de martelingsstunts met zijn toestemming plaatsvonden.

Het OM in Nice deed al sinds begin vorig jaar onderzoek naar het fenomeen trash streaming, waarbij schokkende video's online worden uitgezonden.

Twijfels over toestemming

Over in hoeverre Graven de martelingen vrijwillig onderging, bestaan wel twijfels. Zo was in een oudere video te zien dat er al gesproken werd over de mogelijke dood van de livestreamer. De twee mannen spoorden hem aan om voor de camera te zeggen dat dit aan zijn slechte gezondheid te wijten was en niet aan hun martelingen.

In eerste instantie weigerde Graven dit, maar uiteindelijk zei hij: "Als me live iets overkomt, is dat mijn eigen verantwoordelijkheid."

Eerdere verklaringen van Graven zouden er wel op wijzen dat hij zichzelf niet als misbruikslachtoffer beschouwde, blijkt uit het onderzoek. De mannen ontvingen alle drie ongeveer 6000 euro per maand.

'Walging'

Een van de verdachten herhaalde meerdere keren tijdens de rechtszitting dat het allemaal slechts "grappen" waren, met een groot publiek. "We zagen er geen kwaad in." De ander betuigde wel spijt en zei dat hij "walgde" als hij terugkeek op de gefilmde beelden.

De veroordeelden mogen zes maanden lang niets plaatsen op het streamingsplatform Kick. Er loopt nog een onderzoek naar hun financiën, omdat zij hun inkomsten nooit hebben opgegeven bij de belastingdienst.

De bevlogen acteur Peter Faber, die op 82-jarige leeftijd is overleden, had een missie. Hij wilde dat jongeren die net als hij op straat waren opgegroeid, een eerlijke kans krijgen in het leven. Daar zette hij zich tientallen jaren voor in en dat vond hij zeker zo belangrijk als zijn acteerwerk.

Faber vervulde in het theater alle denkbare functies, van decorbouwer tot producent en van kostuumontwerper tot hoofdrolspeler. Hij speelde in talloze films, series en voorstellingen, was presentator, docent en kunstenaar.

Hij brak door in de jaren 70 met rollen in de films Keetje Tippel, Max Havelaar en Soldaat van Oranje en speelde in A Bridge Too Far van Richard Attenborough, met sterren als Sean Connery en Anthony Hopkins.

Collega's omschrijven hem als warm, nieuwsgierig en compromisloos als het om acteren ging. Ook als persoon stond hij bekend als eigenzinnig en uitgesproken.

Kijk hier naar een paar fragmenten uit een aantal films van Faber:

Faber werd op 9 oktober 1943 geboren in Schwarzenbach an der Saale in Zuid-Duitsland. Zijn Nederlandse vader en Duitse moeder leerden elkaar in de oorlog kennen, als onderduikers in een schuilkelder in Hamburg. Ze vluchtten voor geallieerde bombardementen naar het zuiden en daarna naar Amsterdam.

Hij groeide op in Amsterdam-Noord. Zijn levenslessen leerde hij al jong. Op zijn 11e kreeg hij tbc, waardoor hij maandenlang in bed moest blijven. Zijn ouders toonden weinig liefde voor hem en voor elkaar en hij werd thuis geslagen, eerst door zijn moeder, later ook door zijn vader. Hij was meestal buiten, op straat voelde hij zich veilig.

Rond zijn 16e hoorde hij op de rooms-katholieke school waar hij zat de naar eigen zeggen historische woorden uit de mond van een broeder van liefde: "Faber, jij komt uit Amsterdam-Noord, jij bent niks, jij kan niks en jij wordt niks." Hij had moeite om bij de les te blijven. "Ik had veel energie, kon niet stilzitten, had weinig concentratie. Ik zal lastig geweest zijn, maar ik vond het zo wreed, ik zag de gemeenheid in zijn ogen."

Zijn ouders gingen uit elkaar en hij liep weg van huis en van school. Hij zwierf een paar jaar door de stad en had allerlei baantjes om te kunnen overleven.

Toen hij een rol kreeg in het openluchttheater van Tuindorp-Oostzaan, ging er een wereld voor hem open. Daarna volgde hij een mime-opleiding en leerde jongleren, dansen en regisseren. Dat deed hij om werk te kunnen krijgen als hij niet zou slagen als acteur. Bij Theatergroep Carrousel bracht hij zijn eerste eigen producties op de planken.

Faber was in 1970 medeoprichter van Het Werkteater, dat het toneel wilde vernieuwen met voorstellingen die over echte mensen gingen, met herkenbare emoties. Het vormde met zijn op improvisatie gebaseerde voorstellingen een afspiegeling van de maatschappij van de jaren 70 en 80. Hij speelde er met onder anderen Shireen Strooker, die zijn tweede vrouw werd.

Vijf huwelijken, vijf scheidingen

In totaal zou hij vijf keer trouwen - en even zo vaak scheiden - en vijf kinderen krijgen uit vier huwelijken. Later zei hij dat Strooker zijn grootste liefde was. Lange tijd kon hij niet verklaren waarom zijn huwelijken geen stand hielden. Maar op latere leeftijd realiseerde hij zich dat het te maken had met zijn jeugd, waarin hij zich afsloot voor zijn ouders.

Hij voelde zich gezien als iemand hem aandacht gaf. "Als iemand met mij wou zoenen, ging ik voor de bijl en dan gaf ik alles." Dat overkwam hem ook tijdens zijn huwelijken. "Als je je niet hecht, ga je zonder het te weten weer saboteren", zei hij in een radio-interview in 2025. "Komt er weer een kus, daar vecht je dan tegen, maar er was geen weg terug." En trouwen was voor hem een bevestiging.

Overal te zien

Vanaf de jaren 80 speelde Faber filmrollen in onder meer Schatjes!, Ciske de Rat en Oeroeg. Hij speelde in musicals (De Jantjes, Peter Pan) en tv-series, waaronder de komedies Prettig geregeld en In voor- en tegenspoed. Ook gaf hij les op de theaterschool, waar hij zijn liefde voor het vak overbracht, en schreef columns.

Peter Faber speelde in Schatjes! de rol van de gefrustreerde vader John Gisberts:

De film Sweet Dreams uit 2023 was de laatste film waarin Faber acteerde. Daarin speelt ook zijn zoon Jesse mee. De film, die zich afspeelt op een plantage in Nederlands-Indië, won zes Gouden Kalveren.

Daarnaast stond Faber al die tijd in het theater met soloprogramma's en voorstellingen als Ja, ja de liefde en Dagboek van een gek. Voor zijn 75ste verjaardag in 2018 maakte hij de voorstelling 75 Hoera! waarin hij terugblikte op zijn leven. Een overzicht van zijn theaterrollen bevat bijna negentig stukken.

'Ik kan het, ik wil het, ik doe het'

Met zijn eigen jeugd in gedachten richtte Faber in 2008 de Peter Faber Stichting op. Die geeft jongeren kansen en zelfvertrouwen en leert ze dat je ondanks een slechte jeugd iets van je leven kunt maken. Zijn motto daarbij was: "Ik kan het, ik wil het, ik doe het nu."

"De energie die je nodig hebt om je omgeving kapot te maken, diezelfde energie heb je nodig om jezelf en je omgeving heel te maken", zei Faber. Hij had het niet over hangjongeren, maar over "jongeren die wachten op actie".

Hij maakte films en voorstellingen met hen en op verzoek van de Amsterdamse burgemeester Van der Laan ging hij dat ook doen met jongeren in de gevangenis. Een aantal van hen ging daarna voorlichting geven aan nog jongere criminelen, van soms pas 12 jaar oud. Ze leerden de jongeren om "van je puinhoop een schatkamer te maken".

Ook trainde hij politiemensen in de omgang met deze jongeren.

In een interview in zijn atelier in 2022 beschrijft Peter Faber de missie waaraan hij een groot deel van zijn tijd besteedde.

In 2018 onderging hij een hartoperatie. Vanaf die tijd leefde hij wat bewuster. Minder drinken en roken, meer bewegen. Zomer en winter liep hij elke dag anderhalf uur buiten. "Ik heb een speciaal vispak, dat kan een temperatuur van 20 graden onder nul aan. Mensen denken soms dat ik een dakloze ben", zei hij daarover in een interview.

Op 5 juli werd Faber opnieuw opgenomen in het ziekenhuis omdat hij het benauwd had. Een vernauwde kransslagader, zei hij op Facebook en hij sprak van achterstallig onderhoud. "De artsen zijn positief en daar houd ik me graag aan vast."

"Ik ben niet bang voor de dood, maar laten we daar nog maar even mee wachten."

Acteur Peter Faber is op 82-jarige leeftijd overleden. Dat meldt zijn familie. Hij was begin juli opgenomen in het ziekenhuis omdat hij benauwd was. Het bleek te gaan om hartproblemen die niet meer verholpen konden worden.

Faber was bekend van vele rollen, zowel op het toneel als in films en op tv. Hij brak door in de jaren 70 met rollen in de films Keetje Tippel, Max Havelaar en Soldaat van Oranje en speelde in A Bridge Too Far van Richard Attenborough, met sterren als Sean Connery en Anthony Hopkins.

Daarna volgden films als Ciske de Rat en Schatjes! Ook was Faber te zien in tv-series als Prettig Geregeld en Duel in de diepte. Hij won twee keer een Louis D'Or, de belangrijkste Nederlandse theaterprijs voor mannen, in 1975 voor Avondrood van Het Werkteater en in 1991 voor Het Koekoeksnest.

Kijk hier naar een paar fragmenten uit films van Peter Faber:

Begin jaren 70 was Faber medeoprichter van het theatercollectief Het Werkteater. Dat wilde het toneel vernieuwen met voorstellingen die over echte mensen gingen, met herkenbare emoties.

Bij Het Werkteater ontmoette hij zijn tweede vrouw, actrice en regisseuse Shireen Strooker. Met haar kreeg hij twee van zijn vijf kinderen. In totaal trouwde Faber vijf keer.

Faber wordt herinnerd als warm en eigenzinnig mens. "Hij was altijd vriendelijk en heel veelzijdig", zegt Haig Balian, producent van Schatjes! en het vervolg Mama is boos! uit de jaren 80. "Hij kwam van het toneel; hij was toneelacteur én filmacteur, dat is wel bijzonder. Het is een heel andere manier van werken, maar Peter kon dat allemaal. Hij ging van het een naar het ander en later ook naar televisie."

"Hij was een waaier van een mens, hij had zo veel verschillende kanten en was zo goed en bekend. Maar hij bleef gewoon menselijk, herkende je altijd en maakte een praatje. Dat is bijzonder in de vaak vluchtige wereld van de film", vertelt Balian.

Kansen voor jongeren

Peter Faber was tot op hoge leeftijd actief als acteur. Zijn laatste filmrol speelde hij in 2023, toen hij samen met zijn zoon Jesse te zien was in Sweet Dreams, de Nederlandse Oscarinzending in 2024. Vorig jaar was Faber nog te zien in een aflevering van Medisch Centrum West.

Enkele jaren eerder deed hij samen met Gerard Cox, Barrie Stevens en Willibrord Frequin twee seizoenen mee aan het toenmalige RTL-programma Beter Laat Dan Nooit, waarin ze een maand op reis gingen met reisleiders Olcay Gulsen en Katja Schuurman.

Faber zette zich ook lange tijd in voor jongeren. Hij had zelf een onveilige jeugd en zwierf in zijn tienerjaren op straat in Amsterdam. In 2008 richtte hij de Peter Faber Stichting op om jongeren kansen en zelfvertrouwen te geven. Zijn motto was: "Ik kan het, ik wil het, ik doe het nu."

Laatste groet

Maandag 17 augustus is er in Het Zonnehuis in Amsterdam-Noord een openbaar afscheid voor Faber. Mensen kunnen hem tussen 10.00 en 12.00 uur een laatste groet brengen.

Op een school in Thailand heeft een jongen van 14 zeker vijf mensen en zichzelf doodgeschoten. Alle slachtoffers zijn docenten, zeggen de Thaise autoriteiten. Eerder werd ook melding gemaakt van gedode leerlingen, maar dat blijkt niet het geval. Meer dan twintig mensen zijn gewond geraakt.

De schutter was een leerling van de school. Voordat hij daarnaartoe ging, schoot hij zijn opa en oma in hun huis dood. Hun lichamen werden gevonden toen de politie onderzoek ging doen naar de schoolschutter.

De getroffen school ligt in Nonthaburi, ten noorden van de hoofdstad Bangkok. Het is een school met ruim 3000 leerlingen en bijna 150 leerkrachten.

Eenmaal binnen vuurde de jonge schutter zeker 26 kogels af. Gealarmeerde agenten hebben de omgeving afgezet en de schoolgebouwen doorzocht. Een Thaise krant schrijft dat toen nog schoten te horen waren. De schutter werd later dood aangetroffen in een lokaal.

Omstanders reageren geschokt op de schietpartij:

Hulpdiensten zijn massaal uitgerukt naar de school om gewonden te verzorgen en leerlingen en personeel te evacueren. Op foto's is te zien hoe mensen geëmotioneerd buiten staan en troost zoeken bij elkaar.

Tegen Thaise media vertellen leerlingen hoe ze doodsangsten uitstonden. Zo verklaren scholieren dat ze hun klaslokaal barricadeerden met tafels en stoelen, in de hoop dat de schutter zo niet kon binnenkomen. Ze deden het licht uit en hebben zo'n half uur gewacht tot de politie het gebouw veilig verklaarde.

Miljoenen vuurwapens

Thailand heeft geregeld te maken met grote incidenten door vuurwapengeweld. In het land zijn naar schatting meer dan tien miljoen vuurwapens in omloop. Zo'n vier miljoen daarvan zouden niet geregistreerd zijn. Thailand heeft ruim 70 miljoen inwoners.

In februari waren er in de zuidelijke stad Hat Yai nog een schietpartij en een gijzeling op een school. De schooldirecteur kwam toen om het leven, meerdere leerlingen raakten gewond.

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Stel je voor: een vriend(in) of familielid dreigt te verdrinken in zee of in een rivier. Wat doe je? Direct erachteraan, zegt je gevoel waarschijnlijk. Maar volgens hulpverleners en reddingszwemmers is dit gevaarlijk en zou het de allerlaatste optie moeten zijn.

"Ik snap het heel goed", zegt Ernst Brokmeier van de Reddingsbrigade Nederland. "Als iemand die je kent in het water in de problemen raakt kun je wel zeggen: doe het niet. Maar dan ga je er gewoon achteraan. Helaas hebben we de afgelopen tijd een paar keer gezien dat het misging."

Incidenten in Griekenland, Nederland en Italië

Gisteren verdronk een 42-jarige Nederlandse vrouw op Kreta die een vriendin probeerde te redden. Dinsdag verdronken een Britse (39) en een Nederlandse vrouw (26) die een kind in veiligheid poogden te brengen voor de kust bij Callantsoog.

En bijna twee weken geleden kwam een 45-jarige Nederlandse man om leven in het Comomeer in Italië. De vader had geprobeerd zijn oudste zoon uit het water te redden. En eind juni verdronk een 42-jarige vrouw die kinderen in veiligheid had gebracht in de Waal bij Ochten.

In al deze gevallen hebben de personen die als eerste in de problemen waren gekomen, het overleefd.

Wat kun je het beste doen voor een drenkeling?

Bel gelijk 112, adviseert het Rode Kruis. Hoe eerder reddingswerkers en hulpverleners worden ingeschakeld, hoe groter de kans op overleving. Probeer contact te leggen met het slachtoffer. "Zeg dat hulp onderweg is en dat ze rustig moeten blijven", zegt Brokmeier. Het slachtoffer is echter vaak in paniek.

Probeer een reddingsboei, touw of desnoods een strandbal te gooien. Alles wat de drenkeling helpt om te drijven, of waarmee de persoon aan land of aan boord kan worden getrokken, heeft de voorkeur boven zelf het water in gaan.

Als er voldoende mensen op het strand zijn kan een soort menselijke ketting worden gevormd, legt Brokmeier uit. Elkaar vasthoudend aan de polsen kan de drenkeling eruit worden gehaald, terwijl de achterste groep op het strand blijft staan.

"Er is een grote kans dat je zelf in de problemen komt als je iemand probeert te redden zonder ervaring", aldus de strandwachter. Dat betekent natuurlijk niet dat het altijd fout gaat. "Het is nu een paar keer misgegaan, maar daar staat tegenover dat het vele keren wel goed gaat."

Brokmeier noemt de recente verdrinkingen verschrikkelijk. Hij kan niet ingaan op deze incidenten, maar kan wel in het algemeen vertellen waardoor mensen tijdens reddingspogingen in de knel raken.

Paniek is meestal een cruciale factor, legt hij uit. Iemand die verdrinkt kan uit angst de controle verliezen over zijn lichaam. "Diegene in paniek denkt maar één ding: daar is iemand aan wie ik me kan vasthouden. Jezelf en een drenkeling boven water houden, is zelfs voor een getrainde lifeguard lastig, laat staan als je niet zo goed kan zwemmen."

Kramp, uitputting, onwel worden, sterke stroming, golven of een plotse overgang naar koud water: ook die factoren spelen een rol bij verdrinking. Volgens Brokmeier, die strandwachter is op het strand van Zandvoort, blijft geregeld onduidelijk wat er nou precies is gebeurd.

Om toekomstige verdrinkingen te voorkomen worden overlevenden opgeroepen de website verdrinkingen.nl te bezoeken. Daar kunnen mensen hun ervaring met de levensbedreigende situatie in het water delen voor wetenschappelijk onderzoek.

Honderd verdrinkingen in een jaar

Volgens het CBS zijn vorig jaar honderd mensen in Nederland overleden door verdrinking. Dat aantal is jaren tamelijk stabiel. De meeste slachtoffers zijn verdronken in een sloot, rivier, kanaal of gracht. Een op de zes was een ongeluk in huis of de tuin. Zo'n 4 procent van de drenkelingen kwam om in de zee.

Deze cijfers gaan alleen over zogenoemde 'accidentele verdrinking'. In 2025 overleden nog eens honderd mensen door verdrinking bij zelfdoding en 42 door verdrinking bij een verkeersongeluk.

We moeten volgens Brokmeier vooral ook blijven genieten en niet bang worden van water. Maar recreëren in, bij en op natuurwater brengt risico's met zich mee. Daarom is het volgens hem belangrijk om niet alleen te gaan. Het liefst houdt iemand de boel in de gaten.

"Kijk bijvoorbeeld ook of er een waarschuwingsbord staat. Neem een minuut om de vraag te beantwoorden: wat kan ik doen of waar kan ik heen als er wel iets gebeurt." En mocht je op het water in de problemen raken dan kan je het beste jezelf laten drijven aan het oppervlakte "als een zeester".

Dat leren kinderen tegenwoordig op zwemles. Met name in zout water blijf je zonder al te veel moeite drijven, behalve als je in paniek raakt.

Tabaksfabrikant Philip Morris is door de Reclame Code Commissie (RCC) op de vingers getikt vanwege een omstreden campagne met behulp van kunstmatige intelligentie (AI). Volgens de reclamewaakhond heeft Philip Morris daarmee gehandeld in strijd met het reclameverbod op tabak.

Een groep artsen alarmeerde de RCC vanwege de campagne die Philip Morris is gestart om nieuwe strengere tabakswetten te beïnvloeden. Volgens de artsen beïnvloedde Philip Morris met AI-gegenereerde teksten actief de standpunten van burgers over de nieuwe regels.

Philip Morris ging als volgt te werk: in tabakszaken hingen gele affiches met een QR-code erop, onder de noemer 'your voice your choice'. Wie de code scant, wordt doorgestuurd naar een tool waarin je multiplechoicevragen krijgt over tabaksproducten en rookbeleid.

Op basis van de antwoorden schrijft de AI-tekstgenerator vervolgens een tekst in de ik-vorm, met argumenten waarom je tegen strengere wetten bent. Die tekst kan daarna naar een website van de Europese Unie worden gestuurd.

Commercieel karakter

De tekstgenerator is betaald en in handen van Philip Morris. Dat is een van de dingen die niet pluis is, zo oordeelt de Reclame Code Commissie.

De tabaksgigant zelf zegt in het verweer juist dat het mensen hiermee wil oproepen en helpen mee te doen aan het publieke debat. Daar gaat de waakhond niet in mee. "Dat de uitingen zijn vormgegeven als een oproep tot een publieke consultatie doet niet af aan dit commerciële karakter."

Daarnaast plaatsen de uitingen alternatieve tabaksproducten, zoals vapes of verhitte tabak, in een gunstig daglicht, zo oordeelt de Code Commissie. Daarmee is er wel degelijk sprake van reclame, en dat is verboden.

Advocaat Laura van Gijn, die de artsen bijstond, benadrukt dat het overtreden van het tabaksreclameverbod een strafbaar feit is. "Deze beslissing is een duidelijk signaal aan de tabaksindustrie dat digitale beïnvloedingscampagnes niet buiten het bereik van het reclameverbod vallen, ook niet wanneer ze worden verpakt als burgerparticipatie. Dit precedent is relevant voor vergelijkbare campagnes elders in Europa."

Driekwart AI

De Europese wetsvoorstellen zijn nu in publieksconsultatie en bijna driekwart van de Nederlandse reacties erop is volledig door AI geschreven. Met de tekstgenerator van Philip Morris, bleek uit eerder onderzoek van de NOS en Pointer.

Op dit moment worden twee Europese tabakswetten voorbereid in Brussel. Het gaat om de grootste aanscherpingen in vijftien jaar. De wetsherzieningen gaan vooral over alternatieven voor sigaretten, zoals vapes, e-sigaretten, verhitte tabak en nicotinezakjes (snus). Inmiddels bestaat 40 procent van de omzet van Philip Morris uit deze producten.

Goedemorgen! De vrouwen in de Tour de France Femmes staat een loeizware bergrit naar de Mont Ventoux te wachten. De rechtbank in Den Haag doet uitspraak in de zaak tegen een 26-jarige man die vorig jaar augustus zijn broer (29) in de ouderlijke woning in Gouda zou hebben doodgestoken.

Eerst het weer: in het zuiden geregeld zon, elders ook hardnekkige wolkenvelden. In het noorden valt lokaal nog een bui. Maxima tussen 21 en 24 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Meta, het bedrijf achter Instagram en Facebook, moet 567 miljoen dollar (ongeveer 492 miljoen euro) betalen en zijn platforms veiliger maken voor jonge gebruikers. Een rechtbank in de Amerikaanse staat New Mexico heeft geoordeeld dat Meta verantwoordelijk is voor schade aan de mentale gezondheid van kinderen.

Het grootste deel van het bedrag, 420 miljoen dollar, gaat naar diensten die jongeren met mentale problemen behandelen, besloot de rechter. De rest van het geld is bestemd voor onder andere voorlichting en preventie.

Meta kan zich niet vinden in de uitspraak en gaat in hoger beroep. Het bedrijf zegt er alles aan te doen om de platforms veilig te houden.

Ander nieuws uit de nacht En dan nog even dit:

Dierenambulances hebben het extreem druk, zelfs voor de tijd van het jaar. Dat heeft onder andere te maken met de hitte. De vogelopvang probeert alle dieren zo goed mogelijk op te vangen.

Fijne dag!

De Dikke van Dale gaat het woord vulvalippen toevoegen aan het woordenboek, heeft de uitgeverij bekendgemaakt. Dat gebeurt na jarenlange campagne van actiegroepen Dolle Mina's en Schaamteloos.

Zij pleiten al langer voor een "anatomisch correcte benaming" naast het bestaande woord schaamlippen, dat volgens de actiegroepen stigmatiserend is. Het woord schaam zou volgens hen een negatieve lading geven aan een lichaamsdeel waar niets mis mee is.

Taal verandert

Met de opname van het woord krijgt de term een officiële status in de Nederlandse taal. Ook de in 2022 overleden hoogleraar seksuologie en voorvechter van emancipatie Ellen Laan pleitte hier al voor.

Schaamlippen blijft ook in de Dikke Van Dale staan. Dat woord stamt af van het Latijnse pudenda, wat 'delen waarvoor je je moet schamen' betekent. De campagne Schaamteloos is opgezet vanuit meerdere organisaties die naar meer emancipatie in taal streven.

Voor de organisaties is de toevoeging in het woordenboek meer dan een taalkundige aanpassing. "Het is het bewijs dat taal kan veranderen zodra genoeg mensen dat samen willen."

'Een soort herkenning'

Ook vrouwenbeweging Dolle Mina was betrokken bij de campagne. Net als in de jaren 70 vragen de Mina's van nu met ludieke acties aandacht voor de positie van de vrouw. Esther van der Valk is een Dolle Mina en pleit er met haar kunst al langer voor om het stigma rond schaamlippen te doorbreken.

"Vulvalippen is nog niet ingebed in de taal van de gewone Nederlander. Enkele gynaecologen en huisartsen gebruiken het al", zegt ze. Volgens haar is het beter om een schaamvrij woord te gebruiken.

Normaliseren van seksualiteit

Wanneer men zich schaamt om het woord schaamlip uit te spreken, werkt dat het normaliseren van seksualiteit juist tegen, zegt ze daarnaast. "We moeten in onze opvoeding met kinderen en jongeren deze onderdelen gewoon noemen. Mensen weten nu dat dit een normaal woord is, daarmee kunnen we het taboe doorbreken."

Wel ziet ze een stijgende trend in hoe vaak vulvalippen wordt gebruikt in de media. Volgens haar is het opnemen van het woord in de Dikke Van Dale een erkenning.

Volgens Ton den Boon, hoofdredacteur van de Dikke Van Dale, wordt het woord vulvalippen toegevoegd zodra de online versie wordt geüpdatet. "Dat is waarschijnlijk ergens in de herfst van 2026."

Op de Filipijnen heeft een aardbeving plaatsgevonden met een kracht van 5,8. De beving was voelbaar in de hoofdstad Manilla.

De aardbeving vond plaats om 04.38 uur Nederlandse tijd op zo'n 21 kilometer ten zuidwesten van de stad Mamburao, op een diepte van 10 kilometer. Het Filipijnse aardbevingsinstituut verwacht geen schade door de aardbeving. Wel zijn er naschokken mogelijk.

Getuigen zeggen tegen persbureau Reuters dat de beving werd gevoeld in een kantoorgebouw in de hoofdstad. Medewerkers in een overheidsgebouw moesten het pand te verlaten, als een voorzorgsmaatregel.