NOS Nieuws - Algemeen

Vrachtwagenchauffeurs rijden langzaam op de Afsluitdijk en de A4 van Rotterdam naar Den Haag. Ze willen dat de politiek wat doet aan de hoge brandstofprijzen.

Zo'n vijftien chauffeurs verzamelden zich rond 06.00 aan de kop van de Afsluitdijk en rijden in een langzaam tempo over de A7, schrijft Omrop Fryslân. De truckers rijden van Friesland naar Noord-Holland en vervolgens terug.

"Dan kan er maar een mooie file achter ontstaan", zegt een van de deelnemers van de actie. "Al gaat het mij niet om file, maar om wat te bereiken. Want met de prijzen die er nu zijn, is het niet meer te doen."

"Je hoort het door het hele land, iedereen roept en schreeuwt, maar niemand doet iets", zegt Hans Visser, initiatiefnemer van de actie op de Afsluitdijk. "Ik denk: wij moeten iets doen." Visser roept andere truckers op om zich bij de groep aan te sluiten.

Afsluiting zeestraat

Volgens de ANWB staat in beide richtingen van de Afsluitdijk het verkeer stil. Op de A4 ontstond al snel zo'n 9 kilometer file. Daar rijden volgens Rijkswaterstaat een stuk of vier vrachtwagens langzaam op de snelweg. De politie verwacht dat de truckers richting het Malieveld zullen rijden, meldt Omroep West.

Door de oorlog in het Midden-Oosten en de afsluiting van de Straat van Hormuz schieten de brandstofprijzen omhoog. Dat raakt ook de transportsector hard.

Vluchtstrook open

De chauffeurs op de A7 laten de vluchtstrook nog wel open, maar het is niet de bedoeling dat mensen de vrachtwagens inhalen. De politie, handhaving en de gemeente Súdwest-Fryslân zijn aanwezig bij de actie en zien daar ook op toe.

"Wij faciliteren het, vanuit de gemeente is het toegestaan", zegt Henk Tromp van de politie. "Wij zorgen voor de veiligheid door begeleiding met motoren."

Dat er file ontstaat, ziet hij als een gegeven. "Dat is dan maar zo, daar hebben wij verder geen invloed op. Ik denk dat veel mensen het vanwege die hoge prijzen ook wel begrijpen."

Volgens organisator Visser heeft een automobilist een bon gekregen omdat die om de rijdende blokkade heen wilde rijden. Hij hoopt dat de actie navolging krijgt. "Er moet iets gebeuren met die brandstofprijzen. Dit kan zo niet meer."

Bijna een jaar na zijn verkiezing bereidt Leo de Veertiende zich voor op zijn eerste Pasen als paus. Vorig jaar nam hij nog deel aan de paasvieringen als belangrijke kardinaal in Rome. De in Chicago geboren Robert Francis Prevost was toen hoofd van de afdeling voor bisschopsbenoemingen.

Daarvoor had hij meer dan twintig jaar als missionaris en bisschop in Peru gewerkt. Daar nam hij naast de Amerikaanse ook de Peruaanse nationaliteit aan. Voordat paus Franciscus hem naar het Vaticaan haalde, had hij al in Rome gewerkt als hoofd van de Orde van de Augustijnen. Een kleine wereldwijde gemeenschap waar hij zich zeer mee verbonden voelt.

Na een moeizaam volbracht Urbi et Orbi-zegen op Paaszondag en een laatste rondrit over het plein stierf Franciscus op Tweede Paasdag. In een razendsnel verlopen conclaaf kozen 133 kardinalen in de Sixtijnse Kapel op 8 mei Prevost als nieuwe paus.

Terugkeer naar traditie

Elf maanden later valt op hoe weinig media-aandacht Leo krijgt, ook in Italië, waar de paus doorgaans bijna dagelijks in het nieuws is. Dat heeft veel te maken met de stijl waarmee hij zijn pausschap vervult en met zijn persoonlijkheid.

Zijn Argentijnse voorganger haalde regelmatig de krantenkoppen met onverwachte uitspraken of grootse gebaren. Om de in zijn ogen ingeslapen en in zichzelf gekeerde kerk in beweging te zetten, gooide Franciscus de ene steen na de andere in de vijver. Dat veroorzaakte vooral onder zeer conservatieve katholieken chaos en verwarring.

Leo is anders. Hij is vriendelijk en bedachtzaam en weegt zijn woorden. In tegenstelling tot Franciscus spreekt hij nauwelijks uit de losse pols, maar leest hij zijn toespraken van papier. Ook kiest hij voor een terugkeer naar de traditie, wat zich vertaalt in zijn kledingkeuze en in een grotere aandacht voor rituelen.

Franciscus ging op Witte Donderdag naar een penitentiaire inrichting om de voeten te wassen van gedetineerden, onder wie ook vrouwen en moslims. Leo kiest voor het oude gebruik om in de kathedraal van Rome als bisschop de voeten van priesters te wassen.

Kerk weer bijeenbrengen

Al is de vorm verschillend, inhoudelijk staat Leo dicht bij Franciscus. Het is duidelijk dat hij door een zeer ruime meerderheid van kardinalen is gekozen om de door de Argentijn ingezette kerkvernieuwing op een trefzekere maar vooral rustige wijze te implementeren en zo de kerk weer bijeen te brengen.

Wanneer Leo spreekt over sociaal onrecht en klimaatverandering, de opvang van migranten en de samenwerking met andere kerken en andere godsdiensten, is het alsof Franciscus aan het woord is. Overeenkomstig de leer van de kerk pleit hij voor de bescherming van het leven van de conceptie tot de natuurlijke dood en het belang van het traditionele huwelijk tussen man en vrouw.

Maar aan Franciscus' controversiële hervormingen, zoals het toestaan van een zegen voor homostellen, heeft Leo niets veranderd. Binnenkort is zijn eerste belangrijke document te verwachten: een encycliek over het ethisch gebruik van AI.

Werken aan vrede

Ondertussen is hij bezig om zijn eigen team van naaste medewerkers aan te stellen binnen de Curie, het bestuursapparaat van de kerk. Ook daarin gaat hij bedachtzaam te werk. Leo is immers nog maar 70 en weet dat hij vermoedelijk een lang pausschap voor zich heeft.

Op de dag van zijn verkiezing gaf Leo meteen aan wat zijn grootste prioriteit zou zijn: werken aan vrede. Een "ontwapende en een ontwapenende vrede," zoals hij die noemt. Samen met zijn diplomaten probeert hij oplossingen te vinden voor de vele oorlogen en conflicten.

De deportaties van illegalen in de VS en het optreden van immigratiedienst ICE zijn door de Amerikaanse bisschoppen, aangestuurd door Leo, krachtig veroordeeld. Leo's eigen uitspraken over de oorlog tussen de VS, Israël en Iran en de verwoestingen in Gaza en Libanon worden steeds feller. Op Palmpasen wees de paus de inzet van religie om oorlogen te rechtvaardigen resoluut af, waardoor de wrijving met president Trump en diens MAGA-achterban met de dag toeneemt.

Tijdens de Kruisweg bij het Colosseum op Goede Vrijdag draagt paus Leo zelf van begin tot eind het kruis. Bij zijn paasboodschap op zondag zal hij opnieuw krachtig oproepen tot een einde aan oorlogen en onrecht. In de hoop dat zijn kalme maar trefzekere woorden een tegenwicht kunnen vormen tegen al het lawaai en geweld waardoor de wereld wordt overheerst.

Op het schoolplein van OBS Uilenspiegel in Boekel staat sinds kort een buddybankje. Het bankje moet ervoor zorgen dat kinderen snel een speelmaatje kunnen vinden.

"De bedoeling is dat als je niemand hebt om mee te spelen, dat je dan hierop gaat zitten", zegt Pip (9), een van de kinderen op de school bij Omroep Brabant. "En dat kinderen dan helpen om je weer te laten spelen. Dan voel je jezelf minder eenzaam en verdrietig."

Het idee voor het buddybankje komt van een van de ouders. "Ze dacht dat het heel goed bij ons op school zou passen en dat beaamde ik meteen", zegt leerkracht Sjaak van Moorsel.

Het geld voor het bankje werd door de kinderen zelf ingezameld tijdens een kerstmarkt. "We hebben allemaal dingen gemaakt van klei. Andere kinderen hadden weer chocomel en koekjes en een andere groep had kerststukjes", zegt de 9-jarige Jelle.

Fijn samenspelen

Inmiddels staat het buddybankje op het schoolplein. "Ik vind het heel fijn dat hij er is", zegt Lot (10). Jip: "Het is fijn als kinderen samen kunnen spelen."

Niet alleen in Boekel, ook op tientallen andere plekken in Nederland staan inmiddels 'vriendenbankjes'. Op schoolpleinen, maar ook in speeltuinen. Patricia Bolwerk van Stichting Stop Pesten Nu reageert genuanceerd op de ontwikkeling. Volgens haar kan een buddybankje helpen om bewustwording over eenzame kinderen te creëren. Maar daarmee zijn nog niet alle problemen op het schoolplein opgelost.

"Integendeel, zonder goede begeleiding kan het effect beperkt blijven of zelfs averechts werken", zegt Bolwerk. "Als een leerling op het bankje gaat zitten en andere leerlingen reageren niet of lachen erom, kan dat de positie van dat kind juist verzwakken in plaats van versterken."

Waarde en functie

"Pesten? Ik hoop van niet", reageert leerkracht Van Moorsel in Boekel. "Mocht het toch een keer gebeuren, dan is het aan ons als leerkrachten om dat te doen kantelen, zodat iedereen beseft wat de waarde en functie van het bankje is."

Voor hem staat vast dat het bankje een verbindende rol kan hebben. Dat bleek al op de eerste dag. "Ik had pleinwacht en liep over het schoolplein. Een jongen uit de kleuterklas zat op het bankje. Hij gaf aan dat hij geen maatje had om te spelen."

Iets verderop zag hij een ander kind alleen. Hij stimuleerde hem om naar de jongen op de bank te gaan. "5 minuten daarna zag ik ze samen in het zand spelen. Zo simpel kan het zijn. Ik word daar een gelukkig mens van", zegt Van Moorsel. "Het is gewoon fijn om te zien dat iedereen het goed heeft op de speelplaats. Als dat bankje daaraan kan bijdragen, dan is het een heel goede actie."

Vandaag een jaar geleden kondigde president Trump hoge importheffingen aan. 'Liberation Day', noemde hij het: bevrijdingsdag. De heffingen moesten de Amerikaanse economie helpen. Een importheffing is een belasting op een product uit het buitenland. Die moet betaald worden door het bedrijf dat het product importeert.

Er volgde een jaar vol dreigementen, onderhandelingen, uitstel, verdere verhogingen, verlagingen, rechtszaken en gerechtelijke uitspraken. Het resultaat is dat er fors hogere importheffingen in de VS betaald worden dan voor Trumps aantreden. Vier vragen over één jaar handelsoorlog.

Wat is de situatie nu?

Bij Trumps aantreden in januari 2025 was de gemiddelde Amerikaanse importheffing minder dan 3 procent. In de eerste maanden liep die al op, voor bijvoorbeeld staal kondigde hij in maart al verhogingen aan. Daarna kwamen de massale verhogingen in april.

Afgelopen februari verbood het hooggerechtshof de 'Liberation Day'-heffingen. Trump gebruikte een wet die voor noodsituaties geldt en daarvan was volgens de rechters geen sprake.

Daarop voerde Trump meteen opnieuw minimumheffingen in van 10 procent wereldwijd, op basis van een andere wet. Die heffingen zijn tijdelijk, na 150 dagen moet het Congres stemmen over verlenging.

Wie betaalt?

Vooral Amerikaanse consumenten en bedrijven zijn duurder uit, blijkt uit berekeningen van de Amerikaanse centrale bank. Eind 2025 werd slechts 14 procent van de heffingen 'betaald' door buitenlandse bedrijven die exporteren naar de VS. Ze verlagen dan prijzen om concurrerend te blijven en maken daardoor minder winst.

Het overgrote deel, 86 procent, wordt betaald door consumenten en bedrijven in de VS. Buitenlandse bedrijven berekenen de heffingen dus door.

Volgens een Amerikaanse denktank zijn nu vooral consumenten de dupe. In het begin draaiden met name importerende Amerikaanse bedrijven op voor de heffingen. Ze konden hogere prijzen niet meteen doorberekenen, maar dat lukt ze steeds beter. Sinds eind 2025 zijn het vooral Amerikaanse consumenten die meer betalen.

Hoeveel last hebben Nederlandse bedrijven ervan?

Volgens de Nederlandse brancheorganisatie van exporterende bedrijven verschillen de gevolgen per bedrijf. "Sommige hebben zich helemaal moeten terugtrekken uit de Amerikaanse markt", zegt Elmar Otten van Evofenedex. "Andere konden juist kansen pakken doordat een concurrent uit een ander land nog slechter af was met een nog hoger importtarief."

Van Nederlandse bedrijven die naar de VS exporteren, zag 23 procent de export vorig jaar dalen, zo onderzocht Evofenedex. Maar bij een groter deel, 46 procent, steeg in dit eerste jaar van hogere heffingen de exportomzet.

"Ik hoor van bedrijven wel dat ze hun verwachtingen voor de VS voor de langere termijn hebben verlaagd", zegt Otten. "Een volgende Amerikaanse regering zal het heffingsinstrument mogelijk ook gebruiken. Dus even de Trump-regering uitzitten, zit er denk ik niet in. Het is daarom fijn dat de EU vaart zet achter handelsakkoorden met andere landen en regio's. Onlangs waren er deals met India, Australië en Zuid-Amerikaanse landen, dat is enorm belangrijk."

Meer Amerikaanse fabrieksbanen?

Een belangrijk doel van Trump was het stimuleren van de Amerikaanse industrie. Door spullen uit het buitenland duurder te maken, zou er meer in Amerika zelf geproduceerd worden, was het idee. Maar vooralsnog komen er geen banen bij in de industrie. Tussen april 2025 en februari 2026 is het aantal banen in de maakindustrie juist licht gedaald, met zo'n 89.000.

Volgens de Trump-regering zal de industrie op de langere termijn wel groeien. "Het kost tijd om nieuwe fabrieken draaiende te krijgen. Daarom zal het nog enige tijd duren tot we de voordelen zullen zien van de maatregelen van de president", zegt het Witte Huis.

Onderzoek naar eerdere heffingen van Trump laat zien dat er niet geheid banen bijkomen. In zijn eerste ambtstermijn in 2021 verhoogde Trump ook sommige heffingen, met name op staal en aluminium. Buitenlands staal werd duurder, waardoor binnenlands staal aantrekkelijker werd. Het effect was toen dat er bij Amerikaanse staalproducenten banen bij kwamen.

Maar bij bedrijven die moesten overschakelen van relatief goedkoop buitenlands naar relatief duur Amerikaans staal verdwenen banen. Want hun productiekosten stegen door dat duurdere staal. Alles bij elkaar daalde het aantal banen in de industrie daardoor juist.

Voor het eerst sinds jaren is er nog volop plek in Zeeuwse vakantiehuisjes met Pasen. "Het zijn vooral de Duitsers die het laten afweten," zegt Arjen Brinkman bij Omroep Zeeland. Brinkman is eigenaar van vakantiepark De Paardekreek in Kortgene en de Zeeuwse voorzitter van Hiswa-Recron, de belangenbehartiger voor de recreatiesector.

Brinkman voert verschillende redenen aan voor de tanende belangstelling. Vooropstaat voor hem de btw-verhoging. Sinds 1 januari is de btw op overnachtingen verhoogd van 9 naar 21 procent. Daardoor zijn bungalows en vakantiehuisjes een stuk duurder geworden.

Volgens Brinkman is de btw-verhoging veel in het nieuws geweest in de Duitse media. De Duitse krant Merkur sprak zelfs van een "heftige prijsexplosie in het buurland voor Duitse vakantiegangers" en rekende voor dat een vakantiehuis dat in 2025 nog 1090 euro kostte, nu wordt verhuurd voor 1210 euro.

"Ze vonden Zeeland al duur", zegt Brinkman. "Uit eten, parkeertarieven en nu komt daar ook nog de btw bij. Je kan een mooi product aanbieden, maar hier zijn we niet tegen opgewassen."

Laat boeken

Anders is dat op campings. Die staan op veel plekken wel vol, zegt Lennard Wisse van de Vereniging Kampeerboeren (VeKaBo). "Het is topdrukte", stelt hij. Campings vallen als vanouds onder het lage btw-tarief. Maar Wisse denkt ook dat de drukte daar te maken heeft met de hoge brandstofprijzen. Nu diesel meer dan 2,50 euro per liter kost, kiezen veel camperbezitters voor een bestemming dichtbij.

Wat zowel Wisse als Brinkman ook opvalt, is dat mensen pas laat boeken. Vroeger gebeurde dat al maanden van tevoren, zowel voor Pasen als voor de zomervakantie. Nu niet. Vaak wordt tot het allerlaatste moment gewacht.

"Normaal zitten we al een heel eind vol, maar mensen wachten", aldus Brinkman. Hij vermoedt dat de onzekere situatie als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten een rol speelt. Toeristen wachten af wat een veilige vakantiebestemming wordt voor deze zomer.

Goedemorgen! Vandaag start de inhoudelijke behandeling van de rechtszaak tegen advocaat Inez Weski en de originele K3 treedt voor het eerst weer samen op in Nederland, in Rotterdam Ahoy.

Eerst het weer: de dag verloopt overwegend bewolkt en vooral in de ochtend zijn er perioden met regen. In de middag wordt het vanuit het westen droger. Bij een matige tot vrij krachtige noordwestenwind wordt het 8 tot 10 graden. Tijdens het paasweekend loopt de temperatuur op en zijn er geregeld droge perioden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

De raket van de Artemis II-maanmissie is gelanceerd. Dat gebeurde om 00.35 uur Nederlandse tijd vanaf het Kennedy Space Center in Florida. Het is de eerste bemande maanmissie sinds 1972.

Aan boord zijn vier astronauten, die in de voetsporen treden van de Apollo-astronauten. De Amerikanen Reid Wiseman (50), Victor Glover (49) en Christina Koch (47) en de Canadees Jeremy Hansen (50) maken een ronde om de maan, om volgens planning tien dagen later terug te keren op aarde. Ze zullen dus niet op de maan landen; deze missie is wel bedoeld als opstap naar een dergelijke missie.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

In de raadszaal van Amsterdam was 25 jaar geleden deze huwelijksvoltrekking een wereldwijde primeur. Voor het eerst konden mensen van hetzelfde geslacht trouwen. Heléne Faasen en Anne-Marie Thus waren een van de vier stellen en blikken nu terug.

Fijne dag!

De cao-lonen stegen in het eerste kwartaal van dit jaar, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Bij bedrijven gingen de lonen meer omhoog dan bij de overheid.

Vergeleken met het eerste kwartaal van 2025 gingen de cao-lonen in de eerste drie maanden van dit jaar met 4,5 procent omhoog. Als je in de berekeningen de inflatie verwerkt, blijft er een stijging van 2 procent over.

Uitschieters

Bij bedrijven gingen de cao-lonen met 4,9 procent omhoog, bij de overheid een stuk minder: 3,4 procent. Uitschieters zijn de cao's voor medewerkers van wooncorporaties (+8,1 procent) en de bouw (+7,2 procent).

De cijfers van één kwartaal vormen een momentopname die niet zo veel zegt over de ontwikkeling op langere termijn. Een flinke stijging van het cao-loon in een sector is vaak een inhaalslag om een eerdere achterstand goed te maken en niet achter te blijven bij andere sectoren.

Als je wat verder kijkt dan de eerste drie maanden van dit jaar, valt op dat de sterke stijging van de lonen van de afgelopen jaren doorzet, zegt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen. "Voor de ene bedrijfstak wat meer, voor de andere wat minder. De overheid blijft een beetje achter. Maar over de hele linie hebben werknemers niet zo veel te klagen."

Inflatie

Grote vraag is of de cao-lonen de komende kwartalen blijven stijgen. Prijzen gaan omhoog, vooral als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten. Vakbonden zullen die stijgingen geheel of gedeeltelijk willen goedmaken in de cao's.

Aan de andere kant wordt het voor veel bedrijven moeilijker om geld te verdienen door de hoge energieprijzen. En het kabinet-Jetten wil de ambtenarensalarissen voor ten minste een jaar bevriezen. "Ik ben heel benieuwd wat er de komende tijd gaat gebeuren", zegt Van Mulligen.

Van bumperkleven en toeteren tot gevaarlijk inhalen en afsnijden. Rij-instructeurs zien steeds vaker agressie van andere weggebruikers tijdens rijlessen. Dat blijkt uit een rondgang van NOS Stories onder rijscholen.

Een vragenlijst over agressie in het verkeer werd door 600 rijopleiders ingevuld. Meer dan 500 zeggen dat ze wekelijks of zelfs dagelijks agressie ervaren tijdens de rijles.

Ruim twee derde van de instructeurs heeft het gevoel dat de agressie tegen lesauto's de laatste jaren is toegenomen.

"Vroeger leken mensen er rekening mee te houden als je een L op het dak had", stelt een van de instructeurs. "Tegenwoordig is het een reden om er snel voorbij te gaan en nog even af te snijden."

En dat niet alleen: jongeren die leren autorijden krijgen te maken met onnodig toeteren, bumperkleven, agressieve handgebaren, scheldpartijen en in het uiterste geval zelfs geweld.

"Bumperkleven gebeurt vaak, en toeteren", vertelt de 18-jarige Sara. Ze volgt nu twee maanden rijles en gaat over een maand op voor haar praktijkexamen. "Je gaat toch altijd wel een beetje twijfelen aan jezelf of je iets verkeerd doet."

Ze snapt wel dat mensen met haast liever niet achter een lesauto rijden. "Maar het is toch altijd een beetje vervelend. Ze halen de lesauto in op momenten dat het eigenlijk niet kan, of gooien hun auto er snel voor terwijl ik op een voorrangsweg rij."

Door dit soort acties voelt Sara zich opgejaagd. "En daardoor ga ik het juist verkeerd doen."

'Geef mensen de kans om te leren'

"Je weet dat niemand graag achter een leswagen zit", schrijft een rijleraar. "Maar mensen hebben geen geduld meer. De gevaren van hun eigen capriolen zien ze niet in. Bij bumperkleven is de kans groot dat een leerling uit angst remt. En daar kan ik als instructeur op dat moment niets tegen doen."

Veilig Verkeer Nederland (VVN) vindt de ervaringen van de instructeurs zorgelijk. "Het begrip voor andere weggebruikers is aan het wegvallen", zegt de organisatie die zich inzet voor verkeersveiligheid. "We zijn op de weg nog vooral met onszelf bezig."

VVN vindt dat mensen de kans moeten krijgen om het rijden in de praktijk te leren. "Respecteer dat, heb daar geduld mee. Je kan niet verwachten dat mensen meteen wegscheuren. Het is niet voor niets dat ze herkenbaar rondrijden als lesauto."

Verkeerspsycholoog Dirkje van der Ven denkt dat agressief rijgedrag meerdere oorzaken heeft. "Het wordt steeds drukker op de weg, dus mensen moeten hun eigen rijgedrag vaker op elkaar aanpassen. Daarnaast gaan mensen steeds vaker gehaast op pad en hebben ze steeds minder geduld op de weg."

Een simpele oplossing is er volgens de verkeerspsycholoog en VVN niet. De organisatie zelf pleit voor een combinatie van meer en betere voorlichting, strengere handhaving en slimmere inrichting van de weg. "Zo worden agressieve weggebruikers op meerdere manieren aangepakt", stelt VNN. "Het begint echt bij het verbeteren van menselijk gedrag. Iedereen wil veilig thuiskomen en daar moeten we samen voor zorgen."

President Trump heeft opnieuw gezegd dat de oorlog tegen Iran bijna voorbij is. "We zijn dicht bij het klaren van de klus", zei hij in een toespraak vanuit het Witte Huis.

Een duidelijke einddatum voor de oorlog gaf hij niet. Wel zei hij dat de VS de komende twee tot drie weken de bombardementen op Iran zal opvoeren. "We sturen ze terug naar het stenen tijdperk."

De VS heeft volgens Trump vrijwel al zijn doelen al bereikt. Hij claimde dat de Iraanse marine en luchtmacht zijn vernietigd en dat de Islamitische Revolutionaire Garde flink verzwakt is. Ook stelde hij dat Irans capaciteit om raketten en drones te lanceren een grote slag is toegebracht, evenals het nucleaire programma van Iran.

Trump ging voorbij aan het feit dat Iran nog dagelijks aanvallen uitvoert, met raketten en drones.

Bekijk hier fragmenten uit de speech van Trump:

Eerder op de dag had Trump gezegd dat hij zich geen zorgen maakt over het verrijkte uranium van Iran, omdat dat diep onder het puin zou liggen. In zijn toespraak zegt de president dat het Iran maanden zou kosten om er überhaupt bij te komen.

Volgens Trump was regime change nooit zijn doel, maar is daarvan wel sprake. Hij benadrukte dat meerdere leiders zijn geliquideerd. De nieuwe leiders zouden "minder radicaal, meer rationeel" zijn. Waar hij dat op baseert, en op wie hij specifiek doelt, bleef onduidelijk.

Mojtaba Khamenei, de zoon van gedode leider Ali Khamenei, wordt gezien als hardliner en volgens Iran-kenners is de Islamitische Revolutionaire Garde alleen maar dominanter geworden. Daarbij heeft Trump wel degelijk gesuggereerd dat Iraniërs de macht voor het grijpen hebben als het regime door de aanvallen is verzwakt. Op andere momenten heeft Trump erkend dat protesteren in Iran nog altijd levensgevaarlijk is. In zijn toespraak zei Trump dat er bij de massale protesten in Iran in januari 45.000 betogers zijn gedood; eind februari noemde hij een aantal van 32.000.

Over de stijgende prijzen van brandstof zei hij dat die snel omlaag gaan zodra de oorlog voorbij is. Ook de beurzen zullen dan weer opveren, aldus Trump. De Straat van Hormuz, die vrijwel volledig door Iran wordt gecontroleerd, zal "vanzelf weer opengaan" als de oorlog voorbij is, meende Trump.

VS-correspondent Rudy Bouma:

"Velen keken er met spanning naar uit, maar Trumps speech bevatte nauwelijks iets wat hij niet al eerder had gezegd. Hij herhaalde dat landen die de Straat van Hormuz gebruiken de strategische waterweg zelf moeten heroveren. Opvallender is wat hij juist niet zei: over de verwijdering van verrijkt uranium repte hij met geen woord, over 'boots on the ground' evenmin, en zijn dreigement om uit de NAVO te stappen liet hij onvermeld.

Verder probeerde Trump de oorlog in perspectief te plaatsen door het te vergelijken met de Eerste en Tweede Wereldoorlog en de Amerikaanse conflicten in Korea, Vietnam en Irak: allemaal oorlogen die vele malen langer duurden. Dat moet kiezers geruststellen die zich zorgen maken over de hoge benzineprijzen en andere nadelige gevolgen van het conflict, want door Trumps omstreden beleid dreigt de Republikeinse Partij af te stevenen op verliezen bij de Congresverkiezingen eind dit jaar."

Trump bedankt een reeks landen in het Midden-Oosten. Hij noemde ze nadrukkelijk Amerika's bondgenoten. Over Europa zei hij niets en ook sprak hij niet over zijn dreigement om uit de NAVO te stappen. Enkele uren voor de speech van Trump werd bekend dat NAVO-chef Rutte volgende week een bezoek brengt aan Trump in Washington.

Dankzij nieuwe DNA-technieken hebben politieonderzoekers in de VS een tot nu toe onopgeloste moord kunnen toeschrijven aan seriemoordenaar Ted Bundy. Het gaat om de zaak van Laura Ann Aime, een meisje van 17 dat na een Halloween-feestje in 1974 vermist raakte. Een maand later werd haar lichaam gevonden langs een snelweg in Utah.

Het vermoeden was er al langer dat Bundy achter de moord zat. Hij had volgens de politie voor zijn executie in 1989 toegegeven dat hij haar had vermoord, maar de zaak bleef openstaan in afwachting van definitief bewijs.

Dat kwam er dankzij DNA-technieken die in 2023 beschikbaar kwamen voor het lab in Utah. Daarmee was het mogelijk om ook met heel weinig materiaal DNA te verkrijgen, ook als het door de tijd al goeddeels was vergaan. Uiteindelijk bleek er een match te zijn met het DNA van Bundy.

Fascinatie

Laura Ann Aime had destijds het Halloweenfeestje verlaten om wat te gaan halen in een supermarkt. Nadat haar naakte lichaam weken later was gevonden door wandelaars bleek dat ze vastgebonden was geweest en mishandeld. Volgens onderzoekers heeft ze na haar ontvoering nog dagen geleefd.

Ted Bundy pleegde in de jaren 70 zeker dertig moorden op vrouwen en meisjes in de VS. Veel van zijn slachtoffers waren studenten. Na zijn arrestatie in 1975 was er afschuw maar ook een morbide fascinatie. Velen beschouwden hem als knap en charmant. In The New York Times werd hij omschreven als "een geweldig uitziende man" die in de rechtszaal ontspannen overkwam.

De zus van Laura Ann Aime hield woensdag een persconferentie. "Het is ongelooflijk dat mensen nog geïnteresseerd zijn in Laura's zaak." Ze bedankte namens haar familie de autoriteiten en de media "die gaven om de zaak".

De raket van de Artemis II-maanmissie is gelanceerd. Dat gebeurde om 00.35 uur Nederlandse tijd vanaf het Kennedy Space Center in Florida. Het is de eerste bemande maanmissie sinds 1972.

Aan boord zijn vier astronauten, drie Amerikanen en een Canadees, die in de voetsporen treden van de Apollo-astronauten.

De Amerikanen Reid Wiseman (50), Victor Glover (49) en Christina Koch (47) en de Canadees Jeremy Hansen (50) maken een ronde om de maan, om volgens planning tien dagen later terug te keren op aarde. Ze zullen dus niet op de maan landen; deze missie is wel bedoeld als opstap naar een dergelijke missie.

Bekijk hier het moment van de lancering:

De lancering werd in de afgelopen maanden meerdere keren uitgesteld, onder meer vanwege lekkende leidingen en haperende communicatiesystemen.

Artemis II is onder meer bedoeld om de bestuurbaarheid van de Orion-capsule te testen, waarin de vier hun reis maken. Ze zullen als alles volgens planning verloopt als mensen verder van de aarde komen dan ooit tevoren.

Hoe gaat de vlucht verlopen? NOS op 3 maakte daar deze video over;

Ruimtevaartorganisatie NASA wil over enkele jaren weer daadwerkelijk voet op de maan zetten. Het idee is dat dat nog voor het einde van Trumps ambtstermijn plaatsvindt.

Panelen uit Leiden

De missie heeft ook een Nederlands tintje. Zo'n 20 minuten na de lancering vouwden de vier grote zonnepanelen van de Europese servicemodule open. Die module voorziet de Orion-capsule van stroom, warmte, zuurstof en aandrijving. De zonnepanelen zijn gefabriceerd in Nederland, bij Airbus Defence & Space in Leiden.

De Verenigde Staten hebben de sancties tegen de Venezolaanse interim-president Delcy Rodriguez geschrapt. Die waren van kracht sinds 2018, nadat ze vicepresident was geworden onder president Nicolás Maduro.

Het opheffen van de sancties tegen Rodriguez bevestigt dat de Amerikanen haar als legitieme nieuwe leider van het Zuid-Amerikaanse land zien. Maduro werd begin januari met een militaire bliksemactie van Amerikaanse commando's gevangengenomen en naar de VS gebracht. Daar zit hij, samen met zijn vrouw, vast in afwachting van een proces. De Maduro's worden aangeklaagd voor hun rol bij de smokkel van drugs.

Rodriguez hamerde er aanvankelijk op dat Venezuela's soevereiniteit gerespecteerd moest worden en benadrukte dat Maduro president blijft, maar ze heeft zich sindsdien welwillend opgesteld om samen te werken met de VS. Ze maakte onder meer afspraken waardoor (Amerikaanse) bedrijven toegang krijgen tot Venezolaanse olie.

Nog wel op EU-lijst

Rodriguez sprak na de bekendmaking dat de sancties tegen haar vervallen haar waardering uit voor Trump. Ze noemde het een belangrijke stap richting "het normaliseren en versterken van de betrekkingen tussen onze landen". Rodriguez sprak verder de hoop uit dat sancties die nog van kracht zijn ook snel worden geschrapt.

De Venezolaanse interim-president staat nog wel op de Europese sanctielijst. EU-buitenlandchef Kallas zei in februari dat ze met een voorstel komt op haar daarvan af te halen. Dat was nadat een aantal politieke gevangenen in het land waren vrijgelaten.

Onder Maduro was de repressie in Venezuela groot. De oppositie werd onderdrukt en duizenden mensen belandden om politieke redenen in de gevangenis. Afgelopen tijd is er voorzichtig iets meer ruimte gekomen voor tegengeluiden, waarbij protesten zijn toegenomen en meer worden gedoogd.

In hoeverre Venezolanen daadwerkelijk meer democratische vrijheden kunnen verwachten, is nog de vraag. Venezolanen die onlangs met de NOS spraken, verklaarden dat er nog altijd veel angst en spanning heerst. Ook is de economische situatie nog altijd erbarmelijk.

Door een onbekend probleem zijn gisteren in de Chinese stad Wuhan zelfrijdende taxi's plots tot stilstand gekomen. Volgens de BBC hielden zeker honderd auto's er tijdens het rijden mee op.

De politie van Wuhan spreekt van "een storing" waardoor taxi's van het bedrijf Baidu stil kwamen te staan.

De politie kreeg meerdere meldingen van auto's die midden op de weg tot stilstand waren gekomen. Op sociale media zijn foto's en video's te zien van auto's die op drukke autowegen stilstaan.

'Geen gewonden'

De politie zegt dat er geen gewonden zijn gevallen en dat passagiers veilig uit de voertuigen konden komen. Op sociale media circuleren wel beelden van voertuigen die tegen de stilstaande taxi's oprijden.

De zelfrijdende Apollo Go-taxi's van Baidu worden in meer steden in China gebruikt.

90 minuten

Tegen nieuwssite Wired vertelt een student die anoniem wil blijven dat ze ongeveer 90 minuten in een zelfrijdende taxi vastzat. Volgens haar hield de auto er "vier á vijf keer" mee op voordat die stil bleef staan voor een kruispunt.

Een scherm in de auto vroeg de passagiers te blijven zitten en te wachten op een medewerker van het bedrijf die er snel aan zou komen. Omdat die niet kwam en telefonisch contact ook niets opleverde, besloten de student en de andere passagiers uit te stappen.

Stroomstoring

Het is niet de eerste keer dat een taxidienst met zelfrijdende auto's met problemen kampt. Zo kwamen taxi's van het bedrijf Waymo in december vorig jaar tot stilstand in San Francisco. Dat gebeurde na een stroomstoring in de stad na een brand. Door de stroomstoring werkten de verkeerslichten niet meer.

De zelfrijdende auto's zijn geprogrammeerd om dan een signaal te sturen naar menselijke medewerkers op kantoor om te beoordelen of het veilig is om verder te rijden. Maar omdat bijna 1600 auto's tegelijk zo'n signaal stuurden, kon het systeem dat niet aan en bleven de auto's in sommige gevallen meer dan vijftien minuten op straat stilstaan.

De hasj die werd gesmokkeld door een geheime tunnel tussen Marokko en de Spaanse exclave Ceuta, die zaterdag werd ontdekt, was vooral bedoeld voor Nederland. De Spaanse krant El País schrijft dat.

De drugs gingen volgens de krant naar meerdere Europese landen, maar hoofdzakelijk naar Nederland. De hoofdverdachte in de zaak zou familiebanden hebben met drugscriminelen hier.

De smokkeltunnel verbond Marokko met Ceuta. Dat hoort bij Spanje, maar ligt aan de Noord-Afrikaanse kust, tegenover het Spaanse vasteland. Bovengronds is de grens tussen Marokko en de Spaanse exclave zeer zwaar bewaakt. De gesmokkelde hasj werd vanuit Ceuta met bootjes naar het Europese vasteland gebracht.

Het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken heeft beelden gedeeld van de tunnel en het tunnelcomplex dat eromheen was gebouwd. De ingang van de tunnel was verstopt achter een koelkast in een fabriekshal in Ceuta, dicht bij de grens. Vorig jaar februari werd op hetzelfde industrieterrein al een andere smokkeltunnel ontdekt.

Het labyrint had meerdere niveaus. De diepste tunnel lag zo'n 19 meter onder de grond. De tunnelgang waardoor drugs over de grens werden gesmokkeld was 80 centimeter breed en 1,20 meter hoog. Op de grond lagen rails. Daarover konden de pallets met hasj gemakkelijk worden verplaatst. Ook waren in het ondergrondse complex kleine hijskranen en katrollen geplaatst. Per week kon twee ton aan hasj worden gesmokkeld.

De Spaanse autoriteiten waren de drugssmokkelaars al een jaar op het spoor. De tunnel zou langere tijd niet zijn gebruikt, mogelijk omdat de criminelen argwaan hadden gekregen.

Volgens het ministerie hadden de criminelen aan bijna alles gedacht. Zo draaiden er continu pompen om de tunnel droog te houden. Het hele complex was geïsoleerd, zodat buiten niemand iets kon horen. Ook het railsysteem was geavanceerd. Het ministerie spreekt in een persbericht van een minutieus ontworpen technische constructie.

Het brein achter de smokkelbende werd op 26 maart in Marokko aangehouden. Een ander kopstuk werd opgepakt in Ceuta. Hij sloot naar verluidt deals en regelde het transport naar het Europese vasteland.

Dankzij invallen en arrestaties kregen de Spaanse autoriteiten de afgelopen maanden steeds meer zicht op het drugsnetwerk. In totaal zijn 27 mensen opgepakt en is ruim 17 ton drugs in beslag genomen. Ook luxe auto's en bijna anderhalf miljoen euro aan contanten zijn geconfisqueerd.

Het Vondelpark wordt het eerste drukke gebied in Amsterdam waar niet meer op een fatbike mag worden gereden. Het verbod gaat op 11 mei in. In de eerste weken krijgen fatbikebestuurders een waarschuwing, daarna riskeren ze een boete van 115 euro.

Het verbod wordt gehandhaafd door boa's en geldt voor alle fatbikes met trapondersteuning en banden dikker dan 7 centimeter, schrijft de stadszender AT5.

Bij de ingangen van het park komen verbodsborden. Ook worden alternatieve routes aangegeven. Bestuurders kunnen om het park heen fietsen of afstappen en met hun fatbike aan de hand het park door.

In februari stemde een meerderheid in de gemeenteraad voor het invoeren van een fatbikeverbod op drukke plekken in de stad.

Eerste locatie in stad

Het Vondelpark wordt de eerste locatie, omdat het er druk is en er veel meldingen zijn gedaan bij gemeente en politie van overlast door fatbikes. Ook zijn er ongelukken gebeurd met de zware elektrische fietsen.

"Het Vondelpark is een van de drukste parken in de stad. Er zijn spelende kinderen, wandelaars, hardlopers, mensen die sporten of picknicken of hun hond uitlaten", zegt verkeerswethouder Melanie van der Horst. "Daar is geen plek voor snelle, zware fatbikes. Veel Amsterdammers vragen al jaren om maatregelen tegen de overlast van fatbikes."

Het fatbikeverbod komt er dankzij een aanpassing van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Volgens diezelfde regeling is sinds 2017 de bierfiets verboden in de stad.

De komende maanden onderzoekt de gemeente Amsterdam het effect van het fatbikeverbod. Daarna wordt besloten of het verbod ook op andere plekken in de stad kan worden ingevoerd.

Enschede als voorbeeld

In Enschede geldt sinds vorige maand een verbod op fatbikes in de binnenstad. De stad is de eerste in Nederland met een dergelijk verbod, bedoeld om de overlast te beperken.

Volgens de binnenstadmanager van Enschede is het effect van het verbod al zichtbaar. "Er staan nu echt veel minder fatbikes", zei hij tegen RTV Oost.

Milieuactivisten hebben bij Antarctica met opzet een Noors vissersschip geschampt. De groep rond de bekende activist Paul Watson had het gemunt op twee schepen van een Noors bedrijf dat krill vangt. Met één schip was er een aanvaring, bij het andere is geprobeerd de sleepnetten te beschadigen.

Krill is een belangrijke voedingsbron voor walvissen en andere zeedieren. Er wordt ook op steeds grotere schaal op gevist. Krill wordt onder meer gebruikt in voedingssupplementen en als visvoer.

De garnaalachtige diertjes komen vooral voor in de wateren rond Antarctica.

Beelden

Het Noorse krilvangstbedrijf Aker Qrill heeft beelden gedeeld van het incident. Daarop is te zien hoe het schip van de activisten van achteren de Antarctic Sea van Aker Qrill nadert en aan de zijkant aantikt.

Niemand raakte gewond. Ook de schade valt mee, maar dat is volgens het bedrijf meer geluk dan wijsheid. Het had niet veel gescheeld of er was een dieseltank geraakt, met alle gevolgen van dien, zegt de topman van het bedrijf.

Kort voor het incident probeerden activisten de sleepnetten van een ander krillvangst-schip van Aker te raken met ankers die ze overboord gooiden. Daarvan heeft de groep zelf foto's gedeeld.

'Agressief geweldloos'

De Noorse omroep NRK heeft contact gehad met Paul Watson. Hij was er niet bij, maar bevestigt dat hij achter de actie zit. Die is volgens hem nodig om de voedselvoorziening voor walvissen, robben en pinguïns te redden. Hij verwijt Noorwegen de visquota alleen maar te willen opdrijven.

Watson zegt tegen de NRK dat hij geen levens in gevaar heeft gebracht en dat hij voor zijn acties strikte, zelfgemaakte regels volgt. Zijn stichting noemt de eigen handelwijze 'agressief geweldloos'.

De 75-jarige Canadees-Amerikaanse Watson heeft een lange geschiedenis in de milieubeweging. Hij is oprichter van Sea Shepherd en mede-oprichter van Greenpeace. Bij beide organisaties is hij al lang vertrokken, maar met een nieuwe stichting is hij nog altijd actief en spraakmakend.

Twee jaar geleden zat Watson nog enige tijd vast omdat Japan hem wilde berechten. Dat land verdenkt hem van het gewelddadig belagen van een walvisvaarder.

Het incident bij Antarctica gaat waarschijnlijk een juridisch staartje krijgen. Aker Qrill heeft een gang naar de rechter aangekondigd. Het bedrijf heeft ook assistentie gevraagd aan de kustwacht van Chili, het land dat het dichtst bij ligt.

De omroepen KRO-NCRV, Omroep Max en WNL willen samen een omroephuis vormen, melden ze in een gezamenlijke verklaring.

Ze hebben een reeks gesprekken gevoerd, "die voldoende vertrouwen hebben gegeven om de beoogde samenwerking de komende maanden verder vorm te geven", schrijven de mediabedrijven. De drie omroepnamen zullen blijven bestaan.

De omroepen zeggen ook dat er nog een aantal voorwaarden zijn, waaraan de samenwerking moet voldoen. "Die voorwaarden zullen in de komende periode worden uitgewerkt."

Ze hebben de ambitie om "doelmatig samen te werken en elkaar te versterken waar mogelijk". Het moet een omroephuis worden waarin "verschillen niet vervagen, maar elkaar juist versterken".

Nieuw omroepbestel

Het College van Omroepen meldt dat met deze fusie een "belangrijke stap" wordt gezet in de hervorming van het omroepbestel. Dat moet gaan bestaan uit vier omroephuizen en één taakorganisatie.

Wat is er ook al weer aan de hand?

Minister Bruins van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in het vorige kabinet maakte bekend dat de bestuurlijke laag binnen de publieke omroep kleiner moet worden. Per 2029 moeten de nu nog 11 publieke omroepen opgaan in 4 of 5 omroephuizen, naast de NOS.

In plaats van één bestuur per publieke omroep, wordt dat er straks een per omroephuis. De afzonderlijke omroepen mogen wel blijven bestaan als naam en ledenverenigingen.

"Minder omroepen betekent minder versnippering van kennis en geld. En minder bestuurders", aldus het wetsvoorstel.

Ook de nieuwe coalitie wil dat de omroepen in vier omroephuizen opgaan. De coalitie heeft in de Tweede Kamer een minderheid, maar ook GroenLinks-PvdA is voor. De coalitiepartijen willen ook dat de NOS en de NTR samengaan in een taakomroep.

BNNVARA en Omroep Zwart hebben in februari ook de intentie uitgesproken om een omroephuis te vormen, mocht Omroep Zwart toegang krijgen tot het bestel.

Eerder maakten de EO, VPRO en Human bekend samen te willen gaan, net als AVROTROS en PowNed. De NOS en NTR willen samengaan in één taakorganisatie.

Ongehoord Nederland

Het is nog niet duidelijk wat gaat gebeuren met Ongehoord Nederland. Het College van Omroepen zegt in een persbericht dat de tien omroepen, los van Ongehoord Nederland, tot de conclusie zijn gekomen dat aansluiting van Ongehoord Nederland bij een van de vier omroephuizen "zowel inhoudelijk als op het gebied van governance niet passend is".

Peter Vlemmix, algemeen directeur van Ongehoord Nederland, vindt dat zijn omroep wordt buitengesloten. Hij noemt dat schandalig. "Het is een klap in het gezicht van onze groeiende achterban", zegt hij tegen het AD. "Ze zijn allemaal voorstander van een pluriform bestel en ons geluid is er al, maar het mag blijkbaar niet door iedereen worden gehoord."

Volgens Vlemmix heeft Ongehoord Nederland zich constructief opgesteld in de onderhandelingen, maar wil "de rest" niet met de omroep in zee.

Rudolf Ungváry was student toen zeventig jaar geleden de Hongaarse opstand uitbrak. Een paar korte dagen van bevrijding, zo herinnert de schrijver zich deze.

Wat in 1956 begon als een vreedzaam protest van enkele duizenden studenten tegen de stalinistische onderdrukking, groeide uit tot een grootschalige revolte die hardhandig werd neergeslagen door Moskou. Duizenden Hongaren kwamen om het leven.

De bevrijding bleek een "ijdele droom", zegt de 89-jarige Ungváry in zijn met boekenkasten gevulde woonkamer in Boedapest. De opstand werd een bepalend hoofdstuk in de Hongaarse strijd voor onafhankelijkheid. Maar de huidige regering "schendt de nagedachtenis van de slachtoffers", stelt Ungváry.

"De revolutie is dood. Ze heeft geen betekenis meer." Want waar Hongarije toen in opstand kwam tegen Moskou, kiest de regering van Orbán nu juist de kant van Rusland.

Dat werd in deze verkiezingscampagne pijnlijk duidelijk door onthullingen van onderzoeksjournalisten over de Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken, Peter Szijjártó. Uit gelekte gesprekken tussen hem en zijn Russische ambtsgenoot Lavrov blijkt dat hij voor Moskou lobbyde om Russen en Russische bedrijven van de sanctielijst te krijgen.

Ook hield Szijjártó Moskou jarenlang op de hoogte van strategisch belangrijke informatie van de EU. De Hongaar belde zelfs tijdens pauzes van vergaderingen met Europese collega's Lavrov op voor de laatste stand van zaken.

Szijjártó ontkent niet dat hij nauw contact onderhield met Lavrov, maar doet de onthullingen af als een poging van buitenlandse inlichtingendiensten om de Hongaarse verkiezingen van 12 april te beïnvloeden.

De onthullingen laten zien dat de banden tussen Boedapest en Moskou veel verder gaan dan gedacht. Volgens Orbán is Rusland een belangrijke partner, onder meer voor goedkope olie. Dat Oekraïne tegen Moskou vecht voor de eigen onafhankelijkheid, wuift de regering weg. Een vertegenwoordiger suggereerde zelfs dat het zinloos is om weerstand te bieden, gezien wat Hongarije in '56 heeft meegemaakt.

Bijna de hele wereld kijkt naar de verkiezingsstrijd in een land met amper tien miljoen inwoners. Waarom proberen twee grootmachten de Hongaarse premier Orbán in het zadel te houden?

'Deals sluiten'

Waar Orbán eerder zijn pijlen vooral richtte op migranten en Brussel, is Kyiv deze campagne de belangrijkste zondebok. President Zelensky werkt volgens de premier samen met oppositieleider Peter Magyar om Hongarije de oorlog in te trekken. Daar is geen bewijs voor.

In Györ, een studentenstad in het westen van Hongarije, wacht Dora met haar man tussen andere medestanders van Orbán op de premier, die komt speechen. "Hij balanceert tussen de VS en Rusland", zegt de 25-jarige. "Dat vind ik echt goed aan de premier, en ook aan Szijjártó."

Alle aanhangers die je hier spreekt, vinden het logisch dat de premier bevriend wil blijven met Moskou. "Orbán kan met iedereen deals sluiten", zegt een gepensioneerde vrouw. Een oudere man zegt dat hij blij is dat de Russen zijn vertrokken uit Hongarije, maar het belangrijkst voor hem blijft dat er geen cent gaat naar Oekraïne "want dat zijn verrotte schurken".

Kijken naar de toekomst

Ingenieur Daniel (47) zegt: "Het loont de moeite om op goede voet te staan met grootmachten. En ja, een goede relatie met Rusland zorgt voor goedkope olie voor Hongaarse gezinnen."

Maar wat betekent dat voor de herinnering aan '56? "Nou dan kunnen we het ook over de Duitsers, de Oostenrijkers of de Fransen hebben", riposteert Daniel. "De geschiedenis kun je niet veranderen. We moeten naar de toekomst kijken."

De Hongaarse opstand leeft wel onder de anti-Orbán-demonstranten die ook naar de campagnespeech van Orbán zijn gekomen. Tussen het scanderen van 'Fidesz is vies' door, klinkt een leus uit 1956: 'Ruszkik Haza!', Russen naar huis.

Hun gefluit is zo luid, dat Orbán zijn toespraak moet onderbreken. "Jullie willen een pro-Oekraïense regering die geld van Hongaren naar Oekraïne zal brengen", reageert de premier bozig.

Dat 'Russen naar huis' weer te horen is op straat, geeft schrijver Ungváry hoop. Dezelfde woorden scandeerde hij destijds met zijn medestudenten. "Met deze leus keert de revolutie van '56 terug in ons bewustzijn."

Ungváry haalt een boek uit de kast dat hij geschreven heeft over de opstand op zijn universiteit in het noorden van Hongarije. Voor hem bepalen deze verkiezingen of Hongarije weer een gezonde democratie wordt "Als de oppositie wint, dan heeft in zekere zin de revolutie van 1956 symbolisch gewonnen."

Oekraïne is sinds vanochtend voortdurend bestookt met massale droneaanvallen, veel meer dan gebruikelijk is overdag. De aanvallen zijn het Russische antwoord op het Oekraïense voorstel voor een wapenstilstand, zegt de Oekraïense president Zelensky in een bericht op Telegram.

Eerder deze week liet hij weten dat hij via de Verenigde Staten had gevraagd om een staakt-het-vuren tijdens orthodox Pasen. Dat valt dit jaar op 12 april.

Volgens de Oekraïense luchtmacht zijn vandaag zeker 360 drones afgevuurd door Rusland. De aanvallen waren vooral gericht op het westen en midden van het land.

Doden door ontplofte drone

Bij de droneaanvallen zijn zeker vier mensen gedood in de regio Tsjerkasy, melden de Oekraïense autoriteiten. Ze zouden uit nieuwsgierigheid naar een neergekomen drone zijn gelopen die vervolgens ontplofte.

Bijna alle drones zijn neergehaald door het Oekraïense leger. "Het percentage neergehaalde drones is vandaag vrij hoog, ongeveer 90 procent", schrijft Zelensky. "Maar dat zou natuurlijk hoger moeten zijn."

Er vielen negen gewonden. Zo raakten drie buspassagiers gewond toen hun bus werd geraakt door brokstukken van een drone. Op een andere plek raakten drie volwassenen en een kind gewond toen een drone neerkwam op een privéterrein.

'Voorstel is PR-stunt'

Het Kremlin liet vandaag weten het voorstel van Zelensky voor een wapenstilstand tijdens Pasen niet serieus te nemen. Volgens woordvoerder Zacharova van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken is het een PR-stunt van Oekraïne.

Volgens Zacharova wil Zelensky een wapenstilstand "om de verliezen aan te vullen en de Oekraïense strijdkrachten te hergroeperen en voor te bereiden op verdere gevechten".

Zelensky zei dat hij met de Britse premier Starmer en de Verenigde Staten gesproken heeft over een wapenstilstand. "Er zijn andere signalen nodig, en de stilte op Pasen zou precies het signaal kunnen zijn dat iedereen duidelijk maakt dat diplomatie succesvol kan zijn."

De bultrug die opnieuw is gestrand voor de Duitse Oostzeekust, is niet meer te redden. Pogingen daartoe worden stopgezet. Deskundigen gaan ervan uit dat de bultrug doodgaat op de plek waar hij nu ligt. Hij is te ziek en te zwak om op eigen kracht weg te zwemmen, is hun inschatting.

Een deelstaatminister sprak op een persconferentie van een emotionele dag. "We hebben alles geprobeerd om hem een kans te geven. Het is een unieke tragedie", zei de minister. Het beste is volgens hem om de bultrug met rust te laten.

In het water voor het eilandje Poel is een veiligheidszone ingericht. Niemand mag in de buurt van de bultrug komen. De politie houdt dag en nacht toezicht. Ook dronevluchten, bijvoorbeeld om opnames van de bultrug te maken, zijn verboden.

Bultrug houdt gemoederen bezig

Het besluit om het dier met rust te laten komt aan het einde van een week tussen hoop en vrees. Veel Duitsers zijn begaan met het lot van Timmy, zoals de bultrug wordt genoemd.

Het zeedier strandde op 23 maart voor het eerst bij de badplaats Timmendorfer Strand. Rond Timmy werd toen een geul gegraven.

Na drie dagen lukte het de bultrug om los te komen en weg te zwemmen, maar in het weekend ging het voor de kust van Wismar opnieuw mis. De bultrug is sindsdien meerdere keren losgekomen en weer gestrand. Sinds gisteren ligt hij op de plek waar hij waarschijnlijk zal doodgaan.

Er is al een planning voor als de bultrug dood is. Het kadaver gaat naar het Meeresmuseum in Stralsund, zo'n 130 kilometer naar het oosten. Specialisten willen daar onderzoeken wat de bultrug mankeerde.