NOS Nieuws - Algemeen

De wachttijd om een verzekeringsarts van het UWV te zien voor een WIA-uitkering is opgelopen tot zeker in jaar. In sommige regio's kan het zelfs oplopen tot 15 maanden voordat een eerste keuring plaatsvindt, blijkt uit een brief die het AD in handen heeft.

Mensen hebben recht op een WIA-uitkering wanneer zij meer dan 2 jaar nog maar deels of helemaal niet meer kunnen werken door ziekte. Voor deze uitkering moet een verzekeringsarts de aanvrager keuren.

Doordat er al jaren een groot tekort is aan verzekeringsartsen lopen de wachttijden op. Volgens onderzoek van EenVandaag en het AD is de wachttijd in Midden- en Oost-Brabant, Groningen en Leeuwarden inmiddels meer dan 15 maanden.

Artsen vertrokken

Volgens het UWV stijgt de wachttijd omdat meer mensen een WIA-uitkering aanvragen. Maar het aantal verzekeringsartsen nam de afgelopen tijd juist verder af omdat zzp-artsen moesten vertrekken vanwege strenger toezicht van de Belastingdienst op schijnzelfstandigheid.

Daarnaast moest het UWV ook tijdelijk stoppen met de maatregelen voor 60-plussers die een WIA-uitkering aanvragen. 60-plussers werden eenvoudiger beoordeeld en hoefden niet een uitgebreid medisch onderzoek te ondergaan. Nu moet dat weer wel. Het doel van deze regeling was juist dat het UWV de kans kreeg de grotere achterstanden te verminderen.

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima zijn aangekomen in de Amerikaanse staat Pennsylvania. Ze landden gistermiddag (lokale tijd) in Philadelphia, en beginnen vandaag aan een werkbezoek waarbij ze ook Washington en Miami aandoen.

Er staat het koningspaar een vol programma te wachten, vaak met een Nederlands tintje en raakvlakken met het Caribisch gebied. Behalve Haagse ministers sluiten ook enkele ministers uit de Caribische delen van het Koninkrijk aan.

In Philadelphia ligt de nadruk op het 250-jarig bestaan van de VS. Er staat een bezoek aan Independence Hall gepland, waar de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring werd ondertekend. Het koningspaar spreekt ook met vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven en bezoekt het stadion van de american footballclub Philadelphia Eagles. Minister Berendsen van Buitenlandse Zaken is er vandaag bij.

Zo kwamen koning Willem-Alexander en koningin Máxima aan in Philadelphia:

Vanavond reist het paar door naar Washington DC, voor een receptie en een diner. Premier Jetten sluit daar ook bij aan en de koning zal een toespraak houden. Dan volgt de veelbesproken overnachting in het Witte Huis.

Het komt zelden voor dat vorsten of regeringsleiders daar mogen logeren, maar het koningspaar werd door Trump persoonlijk uitgenodigd tijdens zijn bezoek aan de NAVO-top in Nederland afgelopen jaar. Hij verbleef toen in Paleis Huis ten Bosch. Gezien het gedrag van Trump en zijn handelen in onder meer Iran, gingen er stemmen op om het bezoek af te zeggen of op zijn minst een andere overnachtingsplek te zoeken.

Het kabinet gaf toe dat de timing "ongemakkelijk" is, maar vond de waarde van zo'n bezoek opwegen tegen de nadelen. Het doel is om de relatie en de intensieve samenwerking op tal van terreinen te onderstrepen en te versterken, laat het koninklijk huis weten. Ook veel politieke partijen stonden daarom toch achter het bezoek, en afzeggen was dan ook geen optie.

Florida

Dinsdag gaat de reis verder naar Florida, waar het paar wordt begeleid door minister Sjoerdsma van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Ook is minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat aanwezig.

Hier gaat het gezelschap langs bij een school en een museum. Daarna volgt een bezoek aan de universiteit van Miami, dat in het teken staat van watermanagement. Dag drie van het werkbezoek staat onder andere in het teken van innovatie, migratie en toerisme.

Een groot deel van het werkbezoek zal achter gesloten deuren plaatsvinden; er zijn wel enkele korte verklaringen tegenover de pers in het programma opgenomen. Vanmiddag komt er een eerste statement van koning Willem-Alexander.

Sportschoolketen Basic-Fit is getroffen door een hack. Daarbij zijn gegevens van zo'n 200.000 Nederlandse leden buitgemaakt. Zij zijn hierover geïnformeerd, meldt het bedrijf.

De gelekte data zijn lidmaatschapsinformatie, namen, adressen, e-mailadressen, telefoonnummers, geboortedata en bankgegevens. Bij lidmaatschapsinformatie gaat het om het abonneenummer, het type abonnement, of een lid helemaal betaald heeft en in welke sportscholen iemand afgelopen week is geweest, zegt een woordvoerder.

Basic-Fit beschikt niet over identiteitsdocumenten, dus die zijn niet naar buiten gekomen. Ook kregen de hackers volgens het bedrijf geen toegang tot wachtwoorden.

Risico op phishing

De hack werd binnen enkele minuten opgemerkt en gestopt. Toen waren er al wel gegevens gedownload. Er zijn op dit moment geen aanwijzingen dat de gelekte gegevens zijn misbruikt, schrijft Basic-Fit.

Hoe meer gegevens er zijn gelekt, hoe geloofwaardiger er misbruik van gemaakt kan worden. Als er bijvoorbeeld IBAN-nummers zijn buitgemaakt, kunnen criminelen in een phisingmail doen alsof een bedrag via een automatische incasso wordt afgeschreven.

Andere landen

Basic-Fit heeft meer dan 2150 sportscholen in Europa. Het bedrijf opereert in twaalf landen en heeft ruim 5,8 miljoen leden.

Ook in andere landen zijn gegevens van Basic-Fit-leden gestolen. Om hoeveel getroffen leden het in totaal gaat, meldt het bedrijf niet.

Bij een brand in een appartement in het Brabantse Heeze is vanochtend een dode gevonden. Dat meldt de veiligheidsregio.

De brand woedde in een appartementencomplex met in totaal drie woningen aan het Berkelmanspad. De overburen van de benedenwoning zagen iets voor 05.00 uur rook en belden 112. Er zou sprake zijn geweest van een korte maar felle brand.

Het lichaam van het slachtoffer werd in de woning gevonden. Wie het dodelijke slachtoffer is en of het gaat om de bewoner, is nog niet bekendgemaakt.

Hoe de brand kon ontstaan, wordt onderzocht. Een politiewoordvoerder zegt tegen Omroep Brabant dat er geen vermoeden is dat de brand met opzet is gesticht.

De Ierse premier Micheál Martin heeft aangekondigd dat zijn regering nieuwe belastingverlagingen op brandstof wil invoeren. Dit voornemen volgt op de grootschalige protesten tegen de brandstofprijzen in Ierland. Bij die protesten blokkeerden boeren en vrachtwagen-, bus- en taxichauffeurs en aannemers verschillende wegen in het land.

Martin uitte ook stevige kritiek op de blokkades, die onder meer de toegang versperden tot de enige olieraffinaderij van het land en meerdere depots.

Met het nieuwe steunpakket van 505 miljoen euro moeten de stijgende kosten van levensonderhoud worden verlicht. Het plan moet nog worden goedgekeurd door het parlement en komt boven op een eerdere belastingverlaging van 250 miljoen euro die drie weken geleden werd ingevoerd.

Grote verstoringen

De protesten veroorzaakten zes dagen lang grote verstoringen. Blokkades bij de raffinaderij bij Whitegate in de county Cork, een belangrijke haven en meerdere brandstofdepots verhinderden dat tankwagens brandstof konden leveren. Veel tankstations kwamen daardoor zonder brandstof kwamen te zitten. Langzaam rijdende colonnes veroorzaakten bovendien files op snelwegen.

Volgens Martin stond Ierland op het punt dat olietankers zouden uitwijken naar andere landen en dat de raffinaderij stilgelegd zou worden. "Het sloeg nergens op wat er gebeurde," zei hij. "Als gevolg van de blokkades ontstond er juist meer schaarste en gingen de brandstofprijzen omhoog."

De politie begon zaterdag met het beëindigen van de protesten. Daarbij werd onder meer pepperspray gebruikt om demonstranten te verwijderen bij de raffinaderij bij Whitegate. Ook werden blokkades in Dublin en in andere delen van het land opgeheven.

Tien dagen

De protesten begonnen vorige week dinsdag en breidden zich snel uit via sociale media. Vrachtwagenchauffeurs, boeren en taxi- en buschauffeurs eisten onder meer prijsplafonds of belastingverlagingen om de stijgende brandstofkosten te drukken. Volgens de regering zijn de prijsstijgingen vooral het gevolg van internationale ontwikkelingen, met name de oorlog tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran die de olie-export beperkt.

Meer dan een derde van de tankstations zat afgelopen weekend zonder brandstof. Door het heropenen van de raffinaderij en het opheffen van blokkades wordt verwacht dat de situatie geleidelijk verbetert, al kan het volgens brancheorganisatie Fuels for Ireland tot tien dagen duren voordat de bevoorrading volledig is hersteld.

In Nederland staat de arbeidsproductiviteit al langere tijd stil. En dit kan gevolgen hebben voor de welvaart, bijvoorbeeld doordat er steeds minder werkenden zijn vanwege de vergrijzing. Meer geld voor innovatie kan helpen om de productiviteitsgroei te verhogen, zo blijkt uit nieuw onderzoek van RaboResearch, het economisch bureau van Rabobank.

Want mede door het gebrek aan investeringen is Nederland qua concurrentiekracht inmiddels voorbijgestreefd door Denemarken. En ook een land als België, een andere kleine en open economie, nadert Nederland hierin.

Uit het onderzoek blijkt dat Nederland vooral steeds moeilijker met andere landen kan concurreren omdat de productiviteitsontwikkeling hier al bijna 14 jaar stilstaat. Dat betekent dat de lonen stijgen zonder dat hier een stijging van de arbeidsproductiviteit tegenover staat. Terwijl dit laatste belangrijk is om de welvaart op een hoog niveau te houden, bijvoorbeeld voor de bekostiging van zorg, onderwijs of armoedebestrijding.

Concurrentiekracht

Een hogere arbeidsproductiviteit betekent overigens niet dat werknemers meer of harder moeten werken. "Het betekent vooral slimmer werken", benadrukt econoom Hugo Erken van Rabobank.

"Hoe realiseer je een hogere economische waarde met dezelfde inzet van arbeid en grondstoffen? Meer uren werken kan ook ten koste gaan van de productiviteit per uur, bijvoorbeeld door gezondheidseffecten. Een fietsenfabrikant verdient meer als die door te automatiseren tien fietsen per uur kan maken in plaats van vijf. Of een hogere prijs kan vragen door kwalitatief betere fietsen te maken."

Dat de lonen in Nederland flink zijn gestegen is vrij normaal, benadrukt Rabo-econoom Stefan Groot. "Dat zie je in alle landen. Maar in Nederland valt op dat in verschillende sectoren investeringen achterblijven. Dat kan verklaren waarom de groei van de productiviteit in die sectoren ook achterblijft."

"Als je de lonen verhoogt om de inflatie te compenseren zonder dat hier productiviteitsgroei tegenover staat, terwijl concurrenten hier wel in slagen, dan kan dat ten koste gaan van de eigen concurrentiekracht", voegt Erken toe. "Als er straks een nieuwe inflatieschok komt, door de oorlog rond de Perzische Golf, en je krijgt de productiviteitsgroei niet aan de praat - wat betekent dit dan voor de Nederlandse concurrentiekracht?"

Uit het onderzoek blijkt dat in Nederland sectoren als de machinebouw, farmacie, hightech en financiële dienstverlening relatief productief zijn vergeleken met concurrentie uit gelijksoortige economieën van België en Denemarken. Terwijl chemie, logistiek en de voedingsmiddelenindustrie hun voorsprong juist dreigen kwijt te raken of zelfs al kwijt zijn.

Goed voor iedereen

De economen van Rabobank kozen voor een vergelijking met België en Denemarken omdat die kleine landen met een open economie lijken op Nederland. Belangrijk onderdeel vormen bedrijven die ook buiten de landsgrenzen hun diensten en producten aanbieden.

Want: hoe beter deze bedrijven het doen, hoe meer andere sectoren hiervan profiteren en daarmee de welvaart. Erken: "Medewerkers van die bedrijven geven hun geld weer uit aan de kapper of uit eten. Hier is ook personeel voor nodig, waardoor de lonen daar stijgen."

Nederland kan volgens de Rabo-economen meer een voorbeeld nemen aan Denemarken dan België. In België zijn de regionale verschillen in welvaart namelijk erg groot, terwijl de Denen overal profiteren van de hoge lonen en arbeidsproductiviteit. De afgelopen tien jaar is in Denemarken veel meer geld geïnvesteerd in onderzoek en ontwikkeling dan in Nederland. België investeerde de afgelopen jaren veel. Erken vermoedt dat de Belgen hier de komende jaren mogelijk de economische vruchten van plukken.

Efficiënte overheid

Daarnaast valt in het onderzoek nog iets op, namelijk dat Denemarken hoog scoort in politieke stabiliteit, effectiviteit van de overheid, de kwaliteit van regels, de rechtsstaat en het tegengaan van corruptie. "Dat verklaart misschien een deel van de hogere productiviteitsgroei", zegt Rabobank-econoom Otto Raspe.

Daar komt volgens hem nog de werking van de arbeidsmarkt bij: "Als je in Denemarken je baan verliest krijg je een maximale uitkering, met hoge prikkels om snel ander werk te vinden. Het vangnet beschermt de werknemer en niet de baan. Dat kan een land ook helpen in de transitie naar veelbelovende nieuwe sectoren."

De nieuwe Hongaarse premier Magyar krijgt een warm welkom van Europese bondgenoten. Nog voordat hij zijn overwinningstoespraak had kunnen beginnen, was hij al gebeld door de Franse president Macron, de Duitse bondskanselier Merz, NAVO-chef Rutte en voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie.

Ook via sociale media stromen voor Magyar de officiële felicitaties binnen na zijn overwinning op premier Orbán, die gisteravond al snel zijn verlies erkende. Diens medestanders hebben nog niet gereageerd: Moskou en Washington gaven tot nu toe nog geen reactie op zijn vertrek.

Veel Europese regeringsleiders zeiden te hopen dat er onder Magyar weer meer zal worden samengewerkt. "Een constructieve aanpak is belangrijk", reageerde de Oekraïense president Zelensky, die een soort koude oorlog voerde met Orbán over steun aan zijn land. "Wij staan klaar om constructief te werken aan de belangen van beide landen op het gebied van vrede, veiligheid en stabiliteit in Europa."

Naar Brussel

Magyar zei in een eerste reactie op zijn overwinning dat Hongarije weer "een sterke bondgenoot zal zijn van de Europese Unie en de NAVO". Hij kondigde aan na een eerste reis naar Polen snel bezoeken aan Wenen en Brussel te brengen.

"Een land keert terug naar een Europees pad. De Unie wordt sterker", verwacht commissievoorzitter Von der Leyen. "Hongarije heeft voor Europa gekozen. Europa koos altijd al voor Hongarije."

Ook Macron zei dat de ruime overwinning van Magyar laat zien dat "het Hongaarse volk hecht aan de waarden van de Europese Unie en een rol voor Hongarije in Europa". De Britse premier Starmer sprak van een historisch moment, "niet alleen voor Hongarije, maar voor de Europese democratie".

EU-correspondent Kysia Hekster:

"Net als in Boedapest worden er zeker ook in Brussel, Parijs en Berlijn en andere hoofdsteden vreugdedansjes gedaan. Om meerdere redenen hebben mensen hier met spanning naar uitgekeken.

Orbán heeft de afgelopen tijd allerlei dingen geblokkeerd met zijn vetorecht. Zoals de grote lening die beloofd was aan Oekraïne, die daar hard nodig is. Daarnaast zullen ze heel blij zijn omdat Orbán altijd werd gezien als voorbeeld van radicaal-rechts, van partijen die niet zo veel zien in de Europese Unie.

En misschien wel de belangrijkste reden is dat ze Orbán niet meer konden vertrouwen. We hebben dat afgelopen weken gezien: die Russische minister van Buitenlandse Zaken die samenspande met die Hongaarse minister tijdens Europese toppen. Het was echt ongekend, en er werd gezegd: dit is heulen met de vijand."

Bondgenoten van Orbán waren minder happig om te reageren op de uitslag. Hoewel president Trump vooraf meermaals zijn steun uitsprak voor hem en vicepresident Vance zelfs langsging om campagne te voeren voor Orbán, werd er vanuit het Witte Huis niet direct gereageerd op diens verlies. Ook het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken publiceerde nog geen officiële felicitaties.

Het Kremlin hult zich vooralsnog ook in stilzwijgen. Orbán werd binnen Europa gezien als de grootste medestander van zowel Poetin als Trump en botste geregeld met andere EU-leden, bijvoorbeeld over steun aan Oekraïne.

Magyar kreeg vanmorgen wel de felicitaties van de Slowaakse premier Fico, binnen Europa nu de regeringsleider met de beste banden met Poetin. Fico zei met zijn buurland te willen blijven samenwerken aan de gezamenlijke energiebelangen. Fico had in Orbán een belangrijke medestander in het conflict met Zelensky over de Russische Droezjba-pijpleiding, die beide landen via Oekraïne van olie voorziet.

'Pijnlijk maar duidelijk'

In de toespraak waarin hij zijn verlies erkende zei scheidend premier Orbán oppositie te willen gaan voeren. "We zullen nooit opgeven. Nooit, nooit, nooit." Hij noemde de uitkomst van de verkiezingen "pijnlijk maar duidelijk".

Premier Jetten feliciteert Magyar met zijn "historische verkiezingsoverwinning". "Het Hongaarse volk heeft gesproken", schrijft Jetten op X. "Dit markeert een nieuwe stap voor Hongarije en de EU, met hoop op herstel van de democratie, rechtsstaat en Europese samenwerking."

Goedemorgen! Koning Willem-Alexander en koningin Máxima brengen een bezoek aan Trump in de Verenigde Staten, en vandaag is het pleidooi in de rechtszaak tegen oud-advocaat Inez Weski.

Het weer: vandaag veel bewolking. Vanochtend is het nog droog. Vanmiddag valt vooral in het oosten wat regen. Het wordt 12 tot 14 graden met niet al te veel wind uit het noordoosten.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

De Hongaarse oppositieleider Péter Magyar, die gisteren de verkiezingen won, heeft in zijn overwinningstoespraak gezegd dat zijn land weer "een sterke bondgenoot zal zijn van de Europese Unie en de NAVO." Voor een menigte van aanhangers zei hij gisteravond laat in Boedapest dat zijn eerste reis naar Warschau zal zijn. "Daarna ga ik door naar Wenen en Brussel, om te zorgen dat EU-fondsen weer vrijkomen."

Magyars partij Tisza won met ruime meerderheid de parlementsverkiezingen, waarmee 16 jaar aan heerschappij van premier Orbán ten einde kwam. Onder het bewind van Orbán werd Hongarije sterk gekort op bijdragen vanuit de EU.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Tv-presentator Sonja Barend, die gisteren op 86-jarige leeftijd overleed, was tientallen jaren lang onafgebroken op televisie. Ze was een wekelijkse verschijning in miljoenen Nederlandse huiskamers. Haar carrière in vogelvlucht:

Fijne dag!

De piloten van Lufthansa, de grootste vliegtuigmaatschappij van Duitsland, staken sinds middernacht voor twee dagen. Daardoor zullen op maandag en dinsdag naar schatting honderden vluchten moeten worden geannuleerd, zo zegt pilotenvakbond Vereinigung Cockpit (VC). Vooral grote luchthavens zoals München en Frankfurt zullen worden getroffen door annuleringen, verwacht de bond.

Het is al de vierde staking van dit jaar bij de maatschappij. Aan de staking doet ook personeel mee van dochterondernemingen zoals Lufthansa Cargo en Cityline. Afgelopen vrijdag staakte het cabinepersoneel al, met honderden annuleringen tot gevolg. Ditmaal zijn dus de piloten aan de beurt.

'Gespannen situatie'

De bond heeft besloten dat er niet gestaakt gaat worden op vluchten naar landen in het Midden-Oosten, vanwege de "gespannen situatie" door de oorlog tussen de VS en Iran.

De stakingen draaien om een conflict tussen personeel en management bij de dochteronderneming Cityline, die vooral vluchten binnen Europa uitvoert. Werknemers zijn ontevreden over de salariëring en pensioenen bij dat bedrijf.

In zijn overwinningstoespraak heeft de Hongaarse oppositieleider Péter Magyar gezegd dat zijn land weer "een sterke bondgenoot zal zijn van de Europese Unie en de NAVO." Voor een menigte aan aanhangers zei hij zondagavond laat in Boedapest dat "mijn eerste reis naar Warschau zal zijn. Daarna ga ik door naar Wenen en Brussel, om te zorgen dat EU-fondsen weer vrijkomen."

Bekijk hier enkele momenten uit de toespraak van Magyar:

Magyars partij Tisza won zondag met ruime meerderheid de parlementsverkiezingen, waarmee 16 jaar aan heerschappij van premier Orbán ten einde kwam.

Vanuit het publiek werd er geregeld "Europa, Europa" geroepen tijdens de speech, en "Russen ga naar huis!". Dat laatste kan gezien worden als een verwijzing naar de innige banden tussen Orbán en de regering van de Russische president Poetin.

Onder het bewind van Orbán werd Hongarije sterk gekort op bijdragen vanuit de EU voor de ontwikkeling van het land, als straf voor de afkalving van de rechtsstaat en onafhankelijke rechtspraak, en voor de corrruptie die onder Orbán sterk was toegenomen. Magyar zegt nu dat "de mensen die ons land hebben opgelicht verantwoordelijk zullen worden gehouden."

Fraude

Hij kondigde aan dat Hongarije gaat deelnemen aan het European Public Prosecutor's Office, het EU-orgaan waarin de Openbaar Ministeries van lidstaten samenwerken om fraude tegen te gaan. Tot nu toe was Hongarije een van de weinige EU-landen die hier niet aan meededen. "Onze onafhankelijke instituties zijn de afgelopen 16 jaar in gijzeling genomen. Wij gaan het systeem herstellen van democratische controle in de overheid."

Om zijn werk te kunnen doen, zei Magyar, moet president Sulyok hem "een mandaat geven om zo snel mogelijk een regering te vormen en dan aftreden. Dat geldt ook voor de topmensen van gerechtelijke instituties, de media-autoriteit en de mededingingsorganisatie." Zij worden gezien als vazallen van Orbán.

Magyar zal op maandagmiddag een persconferentie geven voor onder meer buitenlandse media.

Bij een luchtaanval van het Nigeriaanse leger, gericht op jihadistische rebellen van Boko Haram in het noordoosten van Nigeria, zijn meer dan 100 burgers om het leven gekomen. Dat melden lokale media en mensenrechtenorganisatie Amnesty International Nigeria.

Nigeriaanse ambtenaren hebben bevestigd dat er een mislukte aanval op een markt was, zonder verdere details te geven.

Tijdens de aanval was het volgens lokale media zeer druk op een markt in de deelstaat Yobe, vlakbij Borno. In die staten wordt al jaren hevig gevochten tussen het Nigeriaanse leger en gewapende groeperingen.

Amnesty veroordeelt aanval

Mensenrechtenorganisatie Amnesty veroordeelt de aanval "ten zeerste" en meldt op basis van getuigen dat drie straaljagers het vuur openden op de markt. "Dergelijk roekeloos gebruik van dodelijk geweld is onwettig, schandalig en legt de schokkende minachting van het Nigeriaanse leger voor de levens bloot van degenen die het zogenaamd moet beschermen", aldus Amnesty in een verklaring op sociale media.

De directeur van Amnesty Nigeria, Sanusi, zegt tegen persbureau AP foto's te hebben gezien waarop gedode kinderen staan. Ook zegt hij te hebben gesproken met het ziekenhuis en met mensen die bij de aanval aanwezig waren. Er zouden ook minstens 35 mensen zwaargewond zijn geraakt.

De markt in het getroffen gebied staat erom bekend dat strijders van Boko Haram er regelmatig voedsel inslaan, schrijft AP. Volgens een lid van een lokale civiele veiligheidsgroep waren er voorafgaand aan de aanval inlichtingen dat jihadisten zich nabij de markt verzamelden om aanvallen voor te bereiden. Daarop zou de luchtmacht hebben gehandeld.

De autoriteiten in de staat Yobe bevestigen dat de aanval gericht was op een bolwerk van Boko Haram en zeggen daarbij dat "sommige burgers" zijn getroffen.

Het Nigeriaanse leger spreekt zelf van een succesvolle aanval op een "terroristenenclave en logistiek knooppunt" en meldt dat tientallen jihadisten zijn gedood, zonder in te gaan op mogelijke burgerslachtoffers. De Nigeriaanse luchtmacht onthoudt zich van commentaar.

Mislukte aanvallen

Het Nigeriaanse leger voert geregeld luchtaanvallen uit om gewapende groeperingen te bestrijden, die zich verschansen in bebost gebied. Volgens een telling van AP zijn sinds 2017 zeker 500 burgers omgekomen bij dergelijke aanvallen. Dat komt onder meer door niet-functionerende inlichtingsdiensten en onvoldoende coördinatie tussen grondgroepen, luchtmacht en belanghebbenden.

De voormalig vicepresident van Nigeria en presidentskandidaat in 2023, Atiku Abubakar, veroordeelt de aanval op X. Hij schrijft onder meer dat de daders ter verantwoording moeten worden geroepen en "doortastende maatregelen" genomen moeten worden om herhaling te voorkomen.

De Hongaarse parlementsverkiezingen zijn gewonnen door oppositieleider Magyar. Premier Orbán heeft zijn nederlaag erkend en Magyar gefeliciteerd. In een toespraak zegt hij Hongarije te willen dienen in de oppositie: "we zullen niet opgeven".

Magyar stevent af op een ruime meerderheid in het parlement. Volgens een doorrekening die is gemaakt nadat bijna 85 procent van de stemmen is geteld, komt hij uit op 138 van de 199 zetels.

Daarmee komt een eind aan het Orbán-tijdperk in Hongarije, waar Orbáns Fidesz-partij al 16 jaar de macht heeft.

De overwinning van Magyar is een historisch keerpunt. Orbán koos voor een eurosceptische koers en zocht toenadering tot de Russische president Poetin.

Magyar wil de relatie met Brussel herstellen en belooft de corruptie aan te pakken die tijdens het autocratische bewind van Orbán het land steeds meer in de greep kreeg.

Bekijk hieronder de eerste reacties van Orbán en Magyar:

De Hongaarse kiezers gingen vandaag in recordaantallen naar de stembus. 78 procent bracht zijn stem uit, 12 procentpunt meer dan in 2022.

In de peilingen stond de conservatieve centrumrechtse Tisza-partij van Magyar al lange tijd op een stevige meerderheid. Ook in het laatste onderzoek, uitgevoerd door het onafhankelijke opiniebureau Median in de laatste vijf dagen voor de verkiezingen, haalde zijn partij een ruime meerderheid.

Het lijkt er nu op dat Magyar met zijn Tisza-partij een tweederdemeerderheid in het parlement krijgt, waarmee hij de grondwet kan veranderen. Daarvoor zijn 133 van de 199 zetels nodig.

Correspondent Christiaan Paauwe vanuit Boedapest:

"Het vertrouwen bij de Tisza-partij en de achterban van Magyar was de afgelopen dagen al heel groot, vanwege de grote opkomst bij zijn campagnespeeches en vanwege de peilingen die erop wezen dat hij zou gaan winnen.

Maar nu zie je hier tegenover het parlement een gigantische ontlading bij vooral veel jonge Hongaarse kiezers die nu een einde van het Orbán-tijdperk zien. Zeker omdat Magyar, zoals het er nu uitziet, een tweederde meerderheid gaat krijgen in het parlement.

Met die grote meerderheid kan hij zijn beloofde hervormingen doorvoeren en afrekenen met de corruptie die jarenlang onder Orbán het hoogtij vierde in Hongarije.

Ook verwachten ze dat hij van Hongarije weer een betrouwbare partner zal maken in de EU, en dat hij afscheid zal nemen van de vergaande invloed die Rusland de afgelopen jaren had met Orbán aan de macht."

Premier Jetten feliciteert Magyar met zijn "historische verkiezingsoverwinning". "Het Hongaarse volk heeft gesproken", schrijft Jetten op X. "Dit markeert een nieuwe stap voor Hongarije en de EU, met hoop op herstel van de democratie, rechtsstaat en Europese samenwerking."

De Europese Commissievoorzitter Von der Leyen schrijft op X dat "Hongarije voor Europa heeft gekozen" en dat "Europa altijd voor Hongarije koos". Ook zegt Von der Leyen dat "het Europese hart in Hongarije sterker klopt vanavond".

De Franse president Macron heeft Magyar gefeliciteerd met zijn overwinning. "Laten we samen bouwen aan een meer soeverein Europa", schrijft hij op X. "Voor de veiligheid van ons continent, voor ons concurrentievermogen en onze democratie."

Ook de Duitse bondskanselier Merz heeft zijn felicitaties geuit. Hij zegt ernaar uit te kijken om met Magyar samen te werken.

Hoe kijkt Brussel naar de uitslag? EU-correspondent Kysia Hekster:

"Net als in Boedapest worden er zeker ook in Brussel, Parijs en Berlijn en andere hoofdsteden vreugdedansjes gedaan. Om meerdere redenen hebben mensen hier met spanning naar uitgekeken.

Orbán heeft de afgelopen tijd allerlei dingen geblokkeerd, met zijn vetorecht. Zoals de grote lening die beloofd was aan Oekraïne, die daar hard nodig is. Daarvan had Orbán eerst gezegd die niet tegen te houden, maar daar kwam hij van terug. Daar werd heel hard op gereageerd in Brussel. Hij werd een verrader genoemd.

Daarnaast zullen ze heel blij zijn omdat Orbán altijd werd gezien als voorbeeld van radicaal-rechts, van partijen die niet zo veel zien in de Europese Unie.

En misschien wel de belangrijkste reden is dat ze Orbán niet meer konden vertrouwen. We hebben dat afgelopen weken gezien: die Russische minister van Buitenlandse Zaken die samenspande met die Hongaarse minister tijdens Europese toppen. Het was echt ongekend, en er werd gezegd: dit is heulen met de vijand."

Op meerdere plekken in het land kwamen aanhangers van zowel de Fidesz-partij als de Tisza-partij samen in afwachting van de uitkomst. Op onderstaande foto's zijn Tisza-aanhangers te zien bij het Hongaarse parlementsgebouw in Boedapest.

Ook in Nederland brachten Hongaren hun stem uit. In Den Haag stonden mensen al vroeg in de rij bij een hotel, waar de ambassade een stembureau had ingericht.

De NOS sprak met enkele van hen:

In Hongarije zijn de stembureaus gesloten. De opkomst vandaag was de hoogste sinds er in 1989 een einde kwam aan het communisme in Hongarije.

Een half uur voor het sluiten van de stembureaus was de opkomst 78 procent, meldt de landelijke kiescommissie. Dat is 16 procentpunt hoger dan de totale opkomst bij de verkiezingen in 2022.

Europa wacht nu met spanning de uitslag af. Er is geen exitpoll, naar verwachting komen na 20.00 uur de eerste uitslagen binnen. Als daar al een fors verschil te zien is, kan snel duidelijk worden wie de verkiezingen gewonnen heeft. Als de verschillen te klein zijn, kan dat nog wel tot zaterdag duren, als ook alle stemmen uit het buitenland zijn geteld.

De verkiezingsstrijd gaat tussen premier Viktor Orbán en de pro-Europese Péter Magyar. In de peilingen ging uitdager Magyar met zijn conservatieve centrumrechtse Tisza-partij al weken aan kop. Een grote overwinning voor hem, zou betekenen dat er na zestien jaar een einde komt aan het Orbán-tijdperk.

Correspondent Christiaan Paauwe vanuit Boedapest:

"De recordopkomst laat zien dat het voor Hongaren voelt als de belangrijkste verkiezingen ooit. Aanhangers van Orbán zien de premier als de stabiele, veilige keuze is in een onrustige wereld vol oorlog.

De achterban van Péter Magyar ziet het moment als een laatste kans om af te rekenen met het corrupte systeem van de premier. Zij hopen dat Hongarije weer een betrouwbare partner wordt van de Europese Unie en dat er afscheid wordt genomen van de invloed van Moskou."

De stembureaus waren sinds 06.00 uur vanochtend open. Kiezers konden tot 19.00 uur hun stem uit brengen. Vanmiddag brachten zittend premier Orbán en oppositiekandidaat Magyar hun stem uit in de hoofdstad Boedapest. Daar zei de 44-jarige Magyar dat hij ervan overtuigd is dat hij aan het langste eind trekt.

Ook premier Orbán was duidelijk: "ik kom hier voor de winst", zei hij. Met zijn nationaal-populistische Fidesz partij is hij al sinds 2010 aan de macht, langer dan enige andere regeringsleider in de EU.

"Ik heb op de huidige regering gestemd", zegt een vrouw bij een stembureau tegen de NOS. "Veiligheid en het doorzetten van hun programma is voor mij het belangrijkst, net als het beschermen van mijn kinderen."

Een andere jonge kiezer hoopt juist op een andere koers in het land. "Ik hoop op verandering in het land zodat de levensstandaard beter wordt, zodat dit land ook leefbaar wordt voor jonge mensen." Bij de vraag wat er zou gebeuren als Orbán opnieuw wint, zegt de man: "Dan ga ik nadenken over werken in het buitenland, om dat maar een kans te geven."

Ook in Nederland brachten Hongaren hun stem uit. In Den Haag stonden mensen al vroeg in de rij. De NOS sprak met enkele van hen:

Tv-presentator Sonja Barend, die gisteren op 86-jarige leeftijd overleed, was tientallen jaren lang onafgebroken op televisie. Ze was een wekelijkse verschijning in miljoenen Nederlandse huiskamers.

Met name de praatprogramma's die ze sinds de jaren 70 presenteerde leverden haar grote bekendheid op. En ze dankte er de bijnaam 'koningin van de talkshow' aan, die haar in 1999 werd toebedeeld door Adriaan van Dis toen ze zelf te gast was in het programma Zomergasten.

Verder gold Sonja Barend als boegbeeld van de VARA, waarmee ze ook een van de gezichten van 'links Nederland' was.

In haar spraakmakende talkshows Sonja's Goed Nieuws Show en Sonja op..., maakte Barend samen met haar vaste eindredacteur Ellen Blazer vele taboes bespreekbaar en had ze talloze prominente gasten aan tafel. Ook liet ze veel niet-bekende mensen aan het woord, niet zelden uit gemarginaliseerde groepen, zoals criminelen, sekswerkers, pedoseksuelen, aids-patiënten en trans vrouwen.

In 2006 nam ze afscheid van de televisie. Bij haar afscheid kreeg ze een koninklijke onderscheiding en een jaar later ontving ze de Ere-Zilveren Nipkowschijf. In 2009 werd de prijs voor het beste tv-interview naar haar vernoemd.

Een deel van de carrière van Barend in vogelvlucht:

Na het afronden van de mulo wilde Sonja Barend naar de hbs, maar haar stiefvader had daar bezwaar tegen. Omdat ze een meisje was, vond hij het niet nodig dat ze "verder leerde".

Haar biologische vader, David Barend, heeft ze nooit gekend: die was in de Tweede Wereldoorlog vermoord in Auschwitz. De relatie met haar stiefvader was zo slecht dat ze op haar zestiende van huis wegliep.

Ze volgde de avond-hbs en werkte overdag bij een beroepskeuze-adviesbureau. Doordat dat bureau ook zaken deed met de omroep kwam ze in contact met de televisiewereld. Barend maakte de overstap naar de televisie en begon als omroepster bij de NTS, de voorloper van de NOS.

Stanley Hillis

Na een stage bij de VARA werd ze aangenomen om jongerenprogramma's te presenteren, die werden gemaakt door de toenmalige jonge talenten Kees van Kooten, Wim de Bie en Ralph Inbar. Met Inbar, die later bekend zou worden met zijn candid camera-programma Bananasplit, trouwde ze in 1968.

Barend en Inbar woonden een paar jaar in Israël, waar Inbar betrokken was bij de oprichting van de publieke omroep IBA. Barend presenteerde er programma's - in het Hebreeuws.

Het huwelijk hield geen stand en na drie jaar keerde Barend terug naar Nederland. Eerst kwam ze terecht bij de AVRO, maar al snel keerde ze terug naar de VARA. Voor die omroep presenteerde ze vanaf 1975 de talkshow Het programma van Sonja en... waarin steeds één belangrijke gast centraal stond.

In 1977 begon ze met de spraakmakende talkshow Sonja's goed nieuws show. Die sloeg bij de kijkers vrijwel meteen aan: op sommige avonden keken er meer dan 5 miljoen mensen naar het programma. Ook voor het internetloze tijdperk, waarin er maar twee tv-netten waren, was dat een enorm bereik.

Er was ook kritiek op haar manier van interviewen, waarin haar eigen mening meestal duidelijk doorklonk. In rechtse kring werd haar opstelling niet gewaardeerd. Voorafgaand aan de verkiezingen van 1977 kreeg toenmalig premier Den Uyl een hele uitzending de vloer om de kiezers te bewegen op zijn PvdA te stemmen.

Ook de keuze van haar gasten leidde tot discussie. Zo sprak ze in 1985 tot afgrijzen van het Openbaar Ministerie met de later vermoorde crimineel Stanley Hillis, wat woordvoerder van de Amsterdamse politie Klaas Wilting "intriest" noemde.

Dicht op de actualiteit

Tussen 1981 en 1996 was ze wekelijks op de televisie met Sonja op... (maandag, dinsdag, zaterdag etc). Door het jaarlijkse wijzigen van het uitzendschema van de omroepen kreeg haar show steeds een andere naam. Het programma zat dicht op de actualiteit en geen onderwerp werd geschuwd. Vrijwel alles wat Nederland in die tijd bezighield kwam voorbij: van supportersrellen tot 'bom-moeders' (bewust ongehuwde moeders) en van racisme tot homoseksualiteit.

De gesprekken die ze met haar gasten voerde, maakten vaak veel los. Donorvaders, prostituees, aidspatiënten, incestslachtoffers, Bhagwan-aanhangers: allemaal zaten ze bij Sonja aan tafel.

Een uitzending waarover lang werd nagepraat, is die waarin de tv-persoonlijkheden Boudewijn Büch en Adelheid Roosen ruzie met elkaar kregen:

"Ik had een grote bek, vond men", zei ze in 2018 in NRC. "Ik wekte de indruk dat ik nergens bang voor was. Dat zijn mensen niet gewend. Als Jeroen Pauw of Matthijs van Nieuwkerk een grote bek heeft, noemen ze dat 'een kritisch gesprek'." Overigens erkenden Barend en eindredacteur Ellen Blazer wel dat ze ook echt uit waren op reuring, omdat ze een groot publiek wilden.

Haar vaste afsluiting van het programma "Voor straks, lekker slapen en morgen gezond weer op" werd een begrip.

Ze maakte haar programma's vanaf 1977 altijd samen met Blazer, met wie ze naar eigen zeggen "kon lezen en schrijven". Toen haar eindredacteur midden jaren 90 haar pensioen aankondigde besloot Barend te stoppen met de populaire talkshows, die ze niet wilde voortzetten zonder Blazer.

"Ellen en ik waren V&D, wij waren C&A. We hadden bijna aan een half woord genoeg, in werk en vriendschap", zei ze in 2000 tegen weekblad Vrij Nederland.

Vanaf 1997 maakte ze met Paul Witteman nog zo'n tien jaar lang de succesvolle doordeweekse talkshow Barend en Witteman, waarin met verschillende gasten het gesprek van de dag werd gevoerd. Enkele bekende gasten die in dat programma hun opwachting maakten waren politicus Pim Fortuyn, schrijver Marten Toonder en Rolling Stones-voorman Mick Jagger.

Sonja Barend in gesprek met Mick Jagger:

Sonja Barend sloot haar televisiecarrière af met een serie programma's over 50 jaar televisie. In de laatste aflevering, eind 2006, kreeg ze uit handen van burgemeester Cohen van Amsterdam een onderscheiding: ze werd officier in de Orde van Oranje-Nassau. En in 2007 kreeg ze de Ere-Zilveren Nipkowschijf voor haar hele oeuvre.

In 2009 werd een jaarlijkse prijs naar haar vernoemd voor het beste tv-interview, de Sonja Barend Award. Die reikte ze tot vorig jaar elk jaar zelf uit in programma's van BNNVARA, zoals De Wereld Draait Door, Khalid en Sophie en Pauw en De Wit. Onder de winnaars zijn Matthijs van Nieuwkerk, Clairy Polak, Mariëlle Tweebeke (twee keer) en Coen Verbraak (drie keer).

Na haar afscheid kwam Sonja Barend nog één keer terug als televisiepresentator. Op 8 oktober 2011 presenteerde ze, ter gelegenheid van zestig jaar Nederlandse televisie, een aflevering van Sonja op zaterdag waarin de Sonja Barend Award werd uitgereikt aan presentator Twan Huys.

In 2017 bracht ze haar memoires uit. In Je ziet mij nooit meer terug vertelde ze openhartig over haar Joodse vader die ze nooit gekend heeft: hij werd in 1942 door twee Nederlanders uit huis opgehaald en naar Auschwitz gestuurd. "Je ziet mij nooit meer terug", zei hij tegen Barends moeder, vlak voor hij werd weggevoerd.

Haar moeder hertrouwde niet lang daarna en pas toen ze tien jaar oud was kreeg ze te horen dat de man die ze haar vader noemde, haar stiefvader was.

Haar moeder heeft haar nooit iets willen of kunnen vertellen over haar vader. Ook vertelt Sonja Barend in het boek over haar gevecht tegen kanker, de ziekte die bij haar een aantal keer terugkwam.

Extra uitzendingen

Vanavond om 21.00 uur is op NPO 1 en NPO Start een extra uitzending te zien van Pauw & De Wit, die volledig in het teken staat van Sonja Barend. Daarna, om 23.30 uur, wordt op NPO 2 de documentaire Sonja Barend - Vragen zonder antwoord van Coen Verbraak uit 2012 uitgezonden.

President Trump wil de Straat van Hormuz blokkeren, om de controle over de zeestraat over te nemen. Dat schrijft hij in twee uitgebreide berichten op zijn eigen socialmediaplatform Truth Social.

Trump begint met de mededeling dat hij de zeestraat "met onmiddellijke ingang" laat blokkeren. Verderop in zijn bericht schrijft hij dat de blokkade "zeer binnenkort" zal beginnen. "De Amerikaanse marine zal alle schepen barricaderen die naar binnen willen, of willen vertrekken uit de Straat van Hormuz".

De Amerikaanse president wil de blokkade gebruiken om mijnen in de Straat van Hormuz op te ruimen, zodat er op termijn een vrije doorgang mogelijk is. Trump schrijft: "Op een gegeven moment bereiken we een situatie waarin IEDEREEN ERIN EN IEDEREEN ERUIT MAG".

Liveblog

Volg de laatste ontwikkelingen over het Midden-Oosten in ons liveblog.

Trump vindt dat schepen die "illegaal tol" hebben betaald aan Iran om door de zeestraat te varen, geen veilige doorvaart mogen hebben door internationale wateren. Hij zegt dat de Amerikaanse marine opdracht heeft gekregen om deze schepen op te sporen en aan te houden. Volgens Trump mag Iran niet profiteren van "illegale afpersingspraktijken".

"Zoals ze beloofd hebben, kunnen ze maar beter snel beginnen met het openstellen van de internationale waterweg!", schrijft Trump.

'Meerdere landen betrokken'

Het is de eerste keer sinds de mislukte vredesonderhandelingen in Pakistan dat de Amerikaanse president over Iran een bericht post. Volgens Trump zijn er meerdere landen betrokken bij de operatie. Welke landen dit zijn, wordt niet duidelijk uit zijn bericht.

Ook ging Trump in op de onderhandelingen die de Amerikaanse delegatie met Iran in Pakistan voerde. Volgens hem verliepen die gesprekken goed. Over de meeste heikele punten werd volgens hem een akkoord bereikt, behalve over Irans nucleaire activiteiten. De VS wil pas een akkoord sluiten met Iran, wanneer het land stopt met zijn nucleaire praktijken.

"Alle punten doen er niet toe vergeleken met het feit dat kernenergie in handen zou vallen van zulke onvoorspelbare en lastige mensen", schrijft Trump.

Trump eindigt zijn bericht met opnieuw een dreigement aan Iran: "Op het juiste moment zijn wij volledig 'klaar voor actie' en zal ons leger de laatste restjes van Iran vernietigen".

Straat van Hormuz

Door de Straat van Hormuz voeren voor de oorlog in Iran gemiddeld zo'n 120 schepen per dag. Momenteel worden alle schepen geblokkeerd door Iran, enkele schepen uit bevriende landen hebben tol betaald om door te mogen varen.

De scherpe terugval van de vaart door de Straat van Hormuz heeft samen met de Iran-oorlog geleid tot de grootste verstoring van de wereldwijde energiemarkt in decennia, aangezien normaal gesproken zeker een vijfde van alle vloeibare aardgas en olie via deze zeestraat wordt verscheept.

Verslaggever Marieke de Vries vanuit Washington:

"Amerika is van oudsher juist groot voorstander van vrijheid van navigatie. Dat uitgerekend de VS nu overgaat tot een blokkade van een belangrijke vaarroute, wordt door een voormalige commandant van de Amerikaanse marine dan ook bestempeld als een oorlogsdaad: een act of war.

Hij noemt het een gok waar veel materieel voor nodig is. Zo zouden minstens twee vliegdekschepen en meer dan tien torpedojagers en andere oorlogsschepen moeten worden ingezet. Een hele armada dus.

Andere analisten wijzen op de landen die hier last van kunnen krijgen, zoals China. Dat land had samen met Pakistan aangedrongen op de wapenstilstand en de onderhandelingen in Islamabad, om weer vrije doorgang door de Straat van Hormuz te krijgen. Nu kunnen Chinese olietankers en Amerikaanse oorlogsschepen tegenover elkaar komen liggen, wat dit conflict opeens vergroot naar een potentieel wereldwijd spannende situatie."

Vanuit Den Helder is Zr.Ms. De Ruyter vertrokken. Het fregat, met tweehonderd man personeel aan boord, heeft als einddoel een internationale marine-oefening in Zuidoost-Azië. Maar onderweg doet het ook de Golfregio aan.

De route naar Zuidoost-Azië loopt via de Rode Zee. Daar zal de De Ruyter een bijdrage leveren aan de EU-operatie Aspides, voor een veilige scheepvaart in de regio. Defensie zegt de veiligheidssituatie in de Golf nauwlettend in de gaten te houden. Als het conflict tussen Iran en de VS en Israël daartoe aanleiding geeft, kan het fregat langer in die regio blijven.

Minister Yesilgöz van Defensie zwaaide het marineschip vanmiddag uit. Vrijdag zei ze na de ministerraad dat het kabinet plannen maakt voor een missie in de Straat van Hormuz. Als de situatie daar weer rustiger is, zou ons land willen bijdragen aan het beveiligen van de scheepvaart. "Maar het kan ook dat we uiteindelijk niemand sturen", zei de vicepremier erbij.

NH-90 helikopter

Zr.Ms. De Ruyter is een luchtverdedigings- en commandofregat, dat onder meer is uitgerust met een NH90-helikopter. Dat is een maritieme gevechtshelikopter, die ook gebruikt kan worden voor verkenningen en troepentransport.

Volgens Defensie is het schip volledig uitgerust voor zijn taak, al werkt het boordkanon niet. Dat verouderde kanon staat op de nominatie om vervangen te worden door een nieuwer model. Er zijn echter voldoende alternatieve middelen ter zelfverdediging, verzekert het ministerie.

Na de tussenstop in de Rode Zee zal Zr.Ms. De Ruyter samen met bondgenoten een vijf maanden durende oefening houden in Zuidoost-Azië. Het fregat zal dan ook een bijdrage leveren aan het handhaven van de VN-sancties tegen Noord-Korea. Via Hawaï en het Caribisch gebied komt het schip daarna weer naar huis.

Een piloot van de IJslandse luchtvaartmaatschappij Icelandair heeft paniek veroorzaakt door tijdens zijn afscheidsvlucht laag over bewoond gebied te vliegen, waar hij vandaan komt. De piloot nam gisteren tijdens zijn laatste vlucht voor zijn pensioen onaangekondigd een omweg om over de Westmaneilanden te vliegen voor de kust van IJsland.

Hij vloog daarbij met veel lawaai op slechts zo'n 100 meter hoogte over de daken van huizen. Normaal gesproken vliegen toestellen om de eilandengroep heen. Bewoners zeggen dat hun huis trilde en dat ze zich rot zijn geschrokken. Het vliegveld kreeg meerdere meldingen erover binnen.

Op video's is te zien dat het vliegtuig laag over de bebouwing vliegt. Vermoed wordt dat de piloot over de huizen wilde vliegen als eerbetoon.

De luchtvaartmaatschappij reageert geschokt en zegt niet van tevoren op de hoogte te zijn gesteld van de actie. Het incident is gemeld bij de politie en Icelandair is een onderzoek gestart. Over mogelijke gevolgen voor de piloot is nog niets bekend.

Televisiepresentator Sonja Barend is op 86-jarige leeftijd overleden. Ze overleed gisteren thuis in het bijzijn van haar familie.

Sinds 1966 was ze tientallen jaren wekelijks bij de VARA op televisie te zien, waarmee ze een van de bekendste verschijningen in de Nederlandse huiskamers werd.

Na haar carrière werd de Sonja Barend Award naar haar vernoemd, een prijs die jaarlijks toegekend wordt voor het beste tv-interview van Nederland.

Met name de praatprogramma's die ze sinds de jaren 70 presenteerde leverden haar grote bekendheid op. Ze werden soms wel door 5 miljoen mensen bekeken.

Ze kreeg de bijnaam 'koningin van de talkshow' en gold als boegbeeld van de VARA, waarmee ze ook een van de gezichten van 'links Nederland' was.

Een gedeelte van de carrière van Barend in vogelvlucht:

In haar spraakmakende talkshows Sonja's Goed Nieuws Show en Sonja op... maakte Barend vele taboes bespreekbaar en had ze talloze prominente gasten aan tafel, maar ook niet-bekende mensen.

Barend maakte haar programma's samen met tv-producent Ellen Blazer, met wie ze naar eigen zeggen "kon lezen en schrijven". Toen Blazer midden jaren 90 haar pensioen aankondigde, besloot ook Barend te stoppen met de populaire talkshows.

Samen met Paul Witteman presenteerde ze daarna bij toerbeurt nog zo'n tien jaar lang de doordeweekse talkshow Barend en Witteman.

BNNVARA, waarin de VARA is opgegaan, spreekt van "een van de grootste televisiepersoonlijkheden die het land heeft gekend". In een verklaring zegt de omroep "een icoon dat het gezicht en het geweten van de omroep mede heeft gevormd" te hebben verloren.

"Voor BNNVARA is haar betekenis nauwelijks te overschatten. Zij zette een standaard in interviewen die generaties na haar heeft beïnvloed en nog altijd richting geeft; in haar vermogen om echt contact te maken, te luisteren en tot de kern te komen."

Ook premier Jetten noemt Barend een icoon van de Nederlandse televisie. "Generaties groeiden op met haar scherpe vragen en warme gesprekken. Ze gaf mensen een stem en bracht Nederland samen rond de keukentafel", schrijft hij op berichtenplatform X.

Vanavond om 21.00 uur is op NPO 1 en NPO Start een extra uitzending te zien van Pauw & De Wit, die volledig in het teken staat van Sonja Barend. Daarna, om 23.30 uur, wordt op NPO 2 de documentaire Sonja Barend - Vragen zonder antwoord van Coen Verbraak uit 2012 uitgezonden.

In Vught is een monument onthuld voor de Molukse vrijheidsstrijder Chris Soumokil. Hij was van 1950 tot 1966 president van de onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken (RMS) en verzette zich tegen de integratie van die deelstaat in de Republiek Indonesië. Vandaag is het zestig jaar geleden dat hij werd geëxecuteerd op bevel van Soekarno, president van Indonesië.

Het monument werd gisteren onthuld in de Vughtse wijk Woonoord Lunetten, de plek waar vanaf 1951 zo'n 3000 Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen werden gehuisvest. Tot 1962 was het het grootste Molukse woonoord van Nederland.

Het gedenkteken bevat verschillende Molukse symbolen, zoals een traditioneel schild. Op de achterkant staan de laatste woorden van Soumokil: "Dat mijn dood een zegen mag zijn voor mijn volk". Het werd ontworpen door kunstenaar Bart Belonje.

Graf onbekend

Soumokil werd in 1964 ter dood veroordeeld. Twee jaar later, op 12 april 1966, werd hij geëxecuteerd op Pulau Ubi Besar, een eiland voor de kust van Jakarta. De Indonesische regering heeft nooit bekendgemaakt waar hij is begraven.

Bij de onthulling van het gedenkteken was de weduwe van Chris Soumokil, Josina Soumokil-Taniwel (92), aanwezig. Sinds de dood van haar man is ze niet terug geweest in Indonesië. Ze woont in Assen. "Ik verlang ernaar te weten waar het graf is, voordat ik voor altijd mijn ogen sluit", zei ze eerder tegen RTV Drenthe.

Leiden

Chris Soumokil werd in 1905 geboren op Java als kind van een Molukse vader en Indo-Europese moeder. Toen zijn vader naar Nederland moest verhuizen voor werk, belandde het gezin in Leiden. Soumokil studeerde daar rechten aan de universiteit en promoveerde in 1934.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd hij gevangengenomen door de Japanners. Na de oorlog werd hij procureur-generaal en later minister van justitie van de deelstaat Oost-Indonesië. Toen in 1950 de onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken (RMS) werd uitgeroepen, werd hij president. Hij voerde dertien jaar lang oorlog met Indonesië, die de RMS als illegale afscheiding zag. Soumokil was tot zijn gevangenschap in 1963 continu op de vlucht. Daarna liep de oorlog snel ten einde.

75 jaar

Het is dit jaar 75 jaar geleden dat Molukkers naar Nederland kwamen. Met de onafhankelijkheidsverklaring van de Republiek Indonesië, maakte Indonesië zich los van Nederland. Molukkers werden gezien als landverraders: KNIL-militairen hadden aan de Nederlandse zijde gevochten.

Nederland besloot in 1951 duizenden gezinnen (onvrijwillig) naar hier te brengen. Ze woonden bijvoorbeeld in barakken van het voormalige kamp Vught: woonoord Lunetten, waar nu het monument is onthuld.

Het verblijf zou tijdelijk zijn - een paar maanden tot hooguit een jaar. Daarna zouden de Molukkers terugkeren naar hun geboorteland, als alles weer rustig was. Van integreren was geen sprake - contact met Nederlanders werd zelfs afgeraden.

In deze video zie je meer over de geschiedenis van Molukkers in Nederland:

Ze werd ook wel de "nachtegaal van Azië" genoemd en gold als een van de meest opgenomen artiesten ter wereld. De Indiase zangeres Asha Bhosle is op 92-jarige leeftijd overleden aan een hartaanval.

Haar carrière besloeg ruim zeventig jaar, waarin ze naar schatting zo'n 11.000 liedjes opnam. Met haar iconische hoge stem zong ze talloze nummers voor honderden Bollywoodfilms. Actrices in die films playbackten haar zang en bewogen hun lippen synchroon met haar stem.

Haar stijl werd omschreven als aanstekelijk en vrolijk, maar ze beschikte ook over een breed repertoire waarmee ze wereldwijd fans had. Ze werkte veel samen met componist R.D. Burman, met wie ze later trouwde.

Asha Bhosle werd in 1933 geboren en begon haar carrière al op tienjarige leeftijd, toen ze haar eerste lied zong voor de film Majha Bal. In de jaren 50 en 60 brak ze definitief door en nam ze duetten op met grote Indiase artiesten als Mohammed Rafi.

Rivaliteit met beroemde zus

Haar zus, Lata Mangeshkar, was eveneens een van de grootste zangeressen van India. Zij overleed in 2022, ook op 92-jarige leeftijd. De zussen werden constant met elkaar vergeleken. Ze werden zelfs allebei de "nachtegaal van Azië" genoemd. Die vergelijkingen leidden tot rivaliteit tussen de twee en er waren zelfs geruchten dat Mangeshkar Bhosle's carrière heeft gedwarsboomd.

Bhosle zei in een interview erover: "Ze had me kunnen helpen, maar dat deed ze niet. Waarschijnlijk had ik met haar hulp eerder succes kunnen boeken."

In 2011 erkende Guinness World Records Asha Bhosle als de artiest met de meeste opnames in de muziekgeschiedenis. Ze ontving tal van nationale en internationale prijzen. Bhosle trad in 2019 voor het laatst op in Nederland tijdens een concert in het Concertgebouw in Amsterdam.

Brimful of Asha

De zangeres zong met grote buitenlandse artiesten als Boy George. Ook werd haar muziek gesampled door artiesten als The Black Eyed Peas, Nelly Furtado en producer Timbaland. Asha Bhosle was ook de inspiratie voor het nummer Brimful of Asha waarmee de Britse band Cornershop een ode aan de zangeres bracht.

Bhosle werd gisteren in het ziekenhuis opgenomen met hart- en ademhalingsproblemen. Ze overleed vanochtend aan orgaanfalen. Volgens Indiase media wordt ze morgen gecremeerd en krijgt ze een staatsuitvaart. Tienduizenden fans worden verwacht om haar de laatste eer te bewijzen.