NOS Nieuws - Algemeen

Het Britse rechercheteam dat het vermeende wangedrag van Andrew Mountbatten-Windsor onderzoekt, roept getuigen op zich bij hen te melden. De politie zegt dat de deur openstaat voor iedereen die meer informatie heeft over mogelijk misbruik door de in ongenade gevallen voormalige prins.

De verdenking "wangedrag in een openbaar ambt" is een brede en ingewikkelde beschuldiging, zegt de politie, die verder gaat dan alleen de verdenking dat Andrew vertrouwelijke informatie zou hebben gedeeld met Jeffrey Epstein.

Plaatsvervangend hoofdcommissaris Oliver Wright is bang dat belangrijke getuigen zich nog niet hebben gemeld, omdat zij mogelijk denken dat het politieonderzoek zich alleen richt op de jarenlange vriendschap tussen Andrew en de Amerikaanse miljardair en veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein.

Rondleiding op Buckingham Palace

"Wangedrag in een openbaar ambt is een misdrijf dat verschillende vormen kan aannemen", benadrukt hij. Naast de Epstein-connectie onderzoekt de politie mogelijke gevallen van corruptie, seksueel misbruik en machtsmisbruik. Het onderzoek beperkt zich dus niet tot overtredingen waarvan alleen de Britse staat de dupe is. "We moedigen daarom iedereen met informatie aan om contact met ons op te nemen."

Er is al gesproken met diverse getuigen, zegt Wright. Dat heeft de politie een "aanzienlijke hoeveelheid informatie" opgeleverd.

Zo staat de politie in contact met de advocaat van een vrouw die in de Verenigde Staten woont. Die beweert dat de vrouw in 2010 door Epstein naar een residentie van Andrew is gestuurd om daar seks met hem te hebben. De volgende dag kreeg zij vervolgens een rondleiding op Buckingham Palace, schrijft de BBC. Zij zou toen in de twintig zijn geweest. De vrouw heeft nog geen aangifte gedaan.

Juist door de omvang en complexiteit van alle verdenkingen verwachten de autoriteiten dat het onderzoek nog veel tijd zal kosten. Britse media melden dat op zijn vroegst volgend jaar een beslissing zal worden genomen over het indienen van een aanklacht tegen de broer van koning Charles, die eind vorig jaar al zijn titels kwijtraakte en tegenwoordig door het leven gaat als Andrew Mountbatten-Windsor.

Enorme vergissing

Andrew is al lange tijd in opspraak: hij wordt ervan verdacht dat hij als speciaal handelsgezant vertrouwelijke informatie heeft doorgespeeld aan zijn vriend Epstein, die in 2019 in de cel een eind aan zijn leven maakte. De Amerikaanse Virginia Giuffre beschuldigde Andrew al eerder van seksueel misbruik, zij beëindigde haar leven vorig jaar.

Andrew ontkent alle beschuldigingen consequent. Zijn vriendschap met Epstein noemt hij "een enorme vergissing". Ook ontkent hij dat hij zichzelf heeft bevoordeeld in zijn lobbyfunctie als Brits handelsgezant in de jaren 2001 tot 2011.

Voorkeur voor ontwikkelde landen

Gisteren bracht de Britse regering documenten naar buiten waaruit blijkt dat wijlen koningin Elizabeth II zich in 2000 actief heeft bemoeid met de benoeming van haar zoon tot speciaal gezant voor het Verenigd Koninkrijk. Hoewel hij niet de kwalificaties had en op voorhand niet is gescreend, reisde hij jarenlang de wereld over om te lobbyen voor het Britse bedrijfsleven.

Hij gaf bij zijn aanstelling aan een voorkeur te hebben voor zakentripjes naar "vooral meer ontwikkelde landen". Door de vele vluchten die hij maakte, luidt een van zijn bijnamen Airmiles Andy.

De verdenking dat hij vertrouwelijke informatie heeft gelekt naar Epstein leidde in februari tot zijn geruchtmakende arrestatie. Hij zat uiteindelijk twaalf uur vast.

Het moet een groot feest van vrede worden: de Sudeten-Duitse Dag. Tijdens dit jaarlijkse evenement wordt de cultuur gevierd van de ruim drie miljoen Duitstaligen die tot 1945 in het huidige Tsjechië en Slowakije woonden en na de oorlog werden verdreven.

Dit weekend vindt het festival voor het eerst niet in Duitsland of Oostenrijk plaats, maar in de oude Heimat: in Tsjechië. Tot woede van de Tsjechische regering.

Premier Babis noemt het evenement een 'vergissing', minister van Buitenlandse Zaken Macinka waarschuwt dat hooggeplaatste Duitse gasten "geen fijne dag zullen hebben". Het Tsjechische parlement heeft een extreemrechtse motie tegen het evenement aangenomen, de oppositie boycotte de stemming.

Etnische zuivering

Het festival, dat vandaag begint en tot en met maandag duurt, staat daarom onder hoogspanning. Er worden protesten verwacht van extreemrechtse én communistische bewegingen. "Het feest is juist bedoeld als verzoening, als teken tegen nationalisme", vertelt Bernd Posselt, voorzitter van de Sudeten-Duitse Vereniging.

Onder de Duitse afgevaardigden zijn onder meer de Beierse premier Markus Söder (CSU) en minister Dobrindt van Binnenlandse Zaken (CSU). Zij zeggen juist een signaal te willen afgeven van "goed nabuurschap".

Voor de Tweede Wereldoorlog woonden zo'n drie miljoen Duitstalige mensen in het toenmalige Tsjechoslowakije. Na de annexatie door nazi-Duitsland in 1938 was deze groep relatief trouw aan de bezetter. Na de oorlog werden als wraak alle Duitstalige bewoners, ongeacht politieke kleur, verdreven op basis van de zogenoemde Beneš-decreten.

Deze etnische zuivering ging gepaard met lynchpartijen, verkrachtingen en uitputting door zogeheten dodenmarsen naar Duitsland en Oostenrijk. Tienduizenden kwamen om het leven, bezittingen werden geconfisqueerd.

De meeste Sudeten-Duitsers kwamen in Beieren terecht. Daar werd in 1950 de eerste Sudeten-Duitse Dag gehouden, met de leus "Geef ons ons vaderland terug". In daaropvolgende jaren trok het pinksterevenement naar eigen zeggen honderdduizenden bezoekers. "Wij waren vreemden in Duitsland", vertelt Posselt (69). "Onze cultuur is meer Tsjechisch dan Duits. Dat gingen we samen vieren."

De nadruk lag vooral op de cultuur, maar de organisatie is ook altijd politiek geweest. In de jaren van de Koude Oorlog bood de Sudeten-Duitse Vereniging ook actief hulp aan verzetsgroepen achter het IJzeren Gordijn.

Machtswisseling

Het idee om het evenement eens in Tsjechië te organiseren, ontstond al in de jaren 90. "Ik heb altijd gezegd: goed idee, maar alleen op uitnodiging van de Tsjechen. Toen dat vorig jaar gebeurde, was dat een groots en emotioneel moment." De stad Brno, die voor de oorlog een grote Duitse gemeenschap kende, is gastheer van het evenement.

Kort na de uitnodiging vond de machtswisseling in Tsjechië plaats. De centrumrechtse, pro-Europese regering heeft plaatsgemaakt voor de populist Babis, die regeert met radicaal- en extreemrechts. Zij veroordelen de Sudetenbijeenkomst als "relativering van nazimisdaden" en een poging om gesprekken over eigendom en schadevergoedingen op de agenda te brengen.

De Sudeten-Duitse Vereniging keert zich niet meer tegen de Beneš-decreten. "Al decennia niet meer", zegt Posselt. Duitsland mag bovendien verdragsrechtelijk geen bezwaar maken tegen de naoorlogse onteigeningen en verdrijvingen.

In Duitsland wil vooral de rechts-radicale AfD dat de decreten worden ingetrokken. "Zij noemen mij daarom een verrader en een verkapte Tsjech. Tegelijk zeggen de Tsjechische rechts-radicalen dat ik een revanchist ben", vertelt Posselt. "Ze zeggen het tegengestelde, maar werken eigenlijk samen. Radicaal-rechts is tegen ons omdat we pro-Europees zijn."

Lichtpuntje

Premier Babis probeerde zich afzijdig te houden. Hij geldt als pragmaticus, die vooral de goede economische betrekkingen met Duitsland niet wil beschadigen. Bij een bezoek aan Beieren in februari zei hij nog dat zijn regering zich niet over het evenement uitlaat. Maar onder druk van zijn coalitiepartners keerde hij zich deze maand toch tegen de organisatie.

Tegelijkertijd spreekt de voltallige oppositie, president Pavel en een groep Tsjechische schrijvers hun steun uit voor het Sudeten-Duitse festival. Dat is het enige lichtpuntje aan de ophef, zegt Posselt. "Het zorgt voor aandacht voor onze zaak."

Voor hem mag de onrust de stemming niet drukken. Gisteravond was er een Holocaustherdenking, vanaf vandaag staat het weekend in het teken van muziek en dans, lezingen en toespraken. "Verzoening is niet alleen feest, maar ook noeste arbeid."

Zo'n 110 tot 120 asielzoekers die niet terechtkonden bij de overvolle opvanglocatie in Ter Apel, hebben de nacht doorgebracht in een sporthal in het Drentse Gieten. Burgemeester Hiemstra van Aa en Hunze, de gemeente waar Gieten onder valt, ziet dat het geen structurele oplossing is, maar schiet graag te hulp.

De asielzoekers zijn met een bus overgebracht:

Rond 23.30 uur kwamen de asielzoekers aan, vanmorgen zijn ze weer teruggekeerd naar het aanmeldcentrum in Ter Apel. "Ik kreeg om 20.30 uur het verzoek van de burgemeester van Westerwolde of wij die opvang konden regelen", vertelt Hiemstra. "Uiteindelijk zijn er vanaf 22.30 uur bedjes opgezet."

De groep verbleef vannacht in een sporthal, waar voorzieningen als douches en toiletten al aanwezig waren. Ook waren er stopcontacten om telefoons op te laden. Het Rode Kruis regelde andere basisbehoeften, zoals tandenborstels en kussens. Er was geen eten beschikbaar.

Geen menswaardige oplossing

"Het is geen ideale oplossing, maar mensen in het gras laten slapen vinden wij nog erger", vertelt Hiemstra. Aa en Hunze hielp buurgemeente Westerwolde een aantal jaar geleden ook al eens uit de brand. "Ook nu hebben we weer gezegd: als de noodzaak er is, dan kun je een beroep op ons doen." Toch was ook dit een oplossing voor een enkele nacht, evenals de overnachting in Stadskanaal afgelopen woensdag.

De gemeente bereidt zich al voor op een nieuw verzoek vanuit de buurgemeente. "We hebben al een schema gemaakt. Wanneer is de sporthal beschikbaar? Wanneer kan het echt niet?", aldus Hiemstra. "En als dat verzoek nogmaals komt, gaan we er gewoon opnieuw naar kijken. Als het voor ons mogelijk is, zullen we dat doen."

Hiemstra is het met het Rode Kruis eens dat het iedere nacht verschepen van mensen naar een andere slaapplek geen menswaardige en structurele oplossing is. Aa en Hunze vangt zelf dan ook al asielzoekers op in een opvang. "Bij ons gaat het gewoon goed. Dat moet ook op andere plekken in het land georganiseerd worden."

Bij twee afzonderlijke schietpartijen aan de noordkust van Honduras zijn gisteren zeker 25 mensen om het leven gekomen. Onder de doden zijn zes politieagenten, melden de autoriteiten.

De eerste schietpartij vond plaats op een plantage in de gemeente Trujillo, in het noorden van het land. Daar werden volgens het Openbaar Ministerie zeker negentien arbeiders doodgeschoten door gewapende aanvallers.

Bij een tweede dodelijke schietpartij, in de gemeente Omoa, vlak bij de grens met Guatemala, werden zes politieagenten doodgeschoten. Onder hen was een hoge politiefunctionaris. Volgens de politie hoorden de agenten bij een anti-bende-eenheid en werden zij aangevallen terwijl zij vanuit de hoofdstad Tegucigalpa onderweg waren naar Omoa.

Volgens een woordvoerder van de politie verloopt het vaststellen van het exacte aantal slachtoffers in Trujillo moeizaam, onder meer omdat familieleden lichamen van slachtoffers al hebben meegenomen.

Het ministerie van Veiligheid meldt dat politie en leger extra troepen sturen naar beide gebieden. Ook worden speciale onderzoeksteams samengesteld met forensische experts en aanklagers.

Het motief voor de aanvallen is nog onduidelijk, maar het noorden van Honduras is al jarenlang het toneel van aanhoudende conflicten over land. Mensenrechtenorganisaties slaan vaak alarm over het geweld tegen milieuactivisten en verdedigers van landrechten in het gebied.

Honduras kampt ook al jaren met zwaar geweld dat samenhangt met bendes en internationale drugshandel. Hoewel het moordcijfer de afgelopen jaren sterk is gedaald, behoort het land nog altijd tot de gevaarlijkste van Latijns-Amerika.

Noodtoestand

Internationale mensenrechtenorganisaties zoals de Verenigde Naties hebben kritiek op de harde aanpak van misdaad van de Hondurese overheid. Volgens hen heeft de militarisering van de misdaadbestrijding geleid tot mensenrechtenschendingen. Burgers worden gemarteld, verdwijnen of worden buitengerechtelijk geëxecuteerd.

Begin dit jaar liep een drie jaar durende noodtoestand af. Daarbij werden bepaalde grondrechten opgeschort en kregen veiligheidsdiensten extra bevoegdheden.

Cuba is een 'nationaal veiligheidsrisico' voor de Verenigde Staten, zegt de Amerikaanse buitenlandminister Rubio, die de mogelijkheid van een militaire interventie openliet. Ook president Trump heeft opnieuw dreigende taal richting Havana gesproken.

De nieuwe dreiging komt nadat deze week de voormalige Cubaanse president Raúl Castro werd aangeklaagd in de VS, omdat hij opdracht zou hebben gegeven tot het neerhalen van twee burgervliegtuigen in 1996, waarbij vier Amerikaanse staatsburgers omkwamen.

Castro wordt beschuldigd van onder meer samenzwering om Amerikanen te doden en moord. De VS verwacht dat hij "uit eigen wil of op een andere manier" naar de Verenigde Staten komt. De huidige Cubaanse president Miguel Díaz-Canel veroordeelde de aanklacht als een politieke stunt om "de dwaasheid van een militaire agressie tegen Cuba te rechtvaardigen".

Trump zei in gesprek met verslaggevers op het Witte Huis dat Amerikaanse presidenten al decennialang hebben overwogen om "iets aan Cuba te doen". Hij sprak van een mislukt land. "Andere presidenten hebben er 50, 60 jaar naar gekeken om er iets aan te doen, maar het lijkt erop dat ik degene zal zijn die het doet."

Diplomatieke oplossing

Rubio, zelf zoon van Cubaanse migranten, zei dat Cuba al jaren een bedreiging vormt voor de nationale veiligheid van de VS. Volgens hem komt dat door de banden van het communistische regime met "vijanden van de VS" en geldt het land als "een van de belangrijkste sponsors van terrorisme in de regio".

Hij acht de kans op een vreedzame, diplomatieke overeenkomst met de Cubaanse regering "niet groot". Op de vraag of de VS overweegt om geweld te gebruiken om het politieke systeem in Cuba te veranderen, zei Rubio dat Trump "altijd de mogelijkheid heeft om alles te doen wat nodig is om het nationale belang te ondersteunen en te beschermen". Tegelijkertijd benadrukte hij dat diplomatie "de voorkeur blijft genieten".

De Cubaanse minister van Buitenlandse Zaken Rodríguez betichtte zijn Amerikaanse ambtgenoot van leugens en beschuldigde Amerika van een "meedogenloze en systematische aanval" op Cuba. Volgens hem heeft Cuba nooit een bedreiging gevormd voor de VS.

Brandstofcrisis en stroomuitval

Cuba kampt met grote tekorten aan voedsel, medicijnen en brandstof en de stroom valt regelmatig langdurig uit. De crisis is verergerd door een Amerikaanse olieblokkade, die brandstofleveringen aan het land vrijwel heeft stilgelegd. Trump dreigt al sinds de afzetting en ontvoering van de Venezolaanse president Maduro in januari met militaire actie in Cuba.

Sinds gisteren geldt een strenger Nederlands reisadvies voor Cuba. De kleurcode was geel en is nu oranje. Het advies is om alleen noodzakelijke reizen naar het land te maken, bijvoorbeeld voor een uitvaart of dringende werkgerelateerde zaken.

Er komt een niet-bindend referendum over onafhankelijkheid van de Canadese provincie Alberta. De volksstemming zal in oktober plaatsvinden.

Separatisten in de olierijke provincie haalden na een maandenlange campagne meer dan 300.000 handtekeningen op met een burgerinitiatief. Een petitie waarin staat dat Alberta bij Canada moet blijven, werd meer dan 400.000 keer ondertekend. Peilingen laten consequent zien dat ongeveer een derde van de inwoners van Alberta voorstander is van zelfstandigheid.

Niet-bindend

De vraag die de bevolking in oktober wordt voorgelegd is of Alberta bij Canada moet blijven of dat er op basis van de grondwet juridische stappen moeten worden gezet om een bindend referendum over een afsplitsing te houden.

De premier van de provincie Danielle Smith zegt dat het referendum niet gaat over afsplitsing van Canada, maar meer over de vraag of een bindend referendum daarover noodzakelijk is.

"Laat ik duidelijk zijn. Ik ben er voorstander van dat Alberta bij Canada blijft en zo zou ik stemmen over afscheiding in een referendum. Zo denkt mijn regering er ook over."

Mocht het tot een bindend referendum komen waarin de meerderheid voor afscheiding stemt, dan is Alberta nog niet meteen onafhankelijk. Daarover zou dan onderhandeld moeten worden met de federale regering. In 1998 oordeelde het Canadese Hooggerechtshof dat provincies niet eenzijdig de onafhankelijkheid mogen uitroepen.

Test voor eenheid

Het referendum is de eerste test voor de eenheid van het land in decennia. In 1995 stemde de Franstalige provincie Quebec op een haar na voor onafhankelijkheid. Na die stemming voerde de federale overheid wetgeving door die het parlement het laatste woord geeft over de formulering van een voorgesteld referendum. Ook werden er voorwaarden gesteld waaraan moet worden voldaan voordat gesprekken over onafhankelijkheid met de federale overheid kunnen starten.

Het zal de eerste keer zijn dat een andere provincie dan Quebec de vraag over onafhankelijkheid aan inwoners voorlegt. Alberta ligt in het westen van Canada en telt ongeveer 5 miljoen inwoners.

Het referendum komt op het moment dat premier Carney probeert een sterk front te vormen tegen de Amerikaanse importheffingen en er verder onderhandeld wordt over de handelsovereenkomst tussen de VS, Mexico en Canada.

De zoektocht naar de vermiste Nederlandse wandelaar op Saba is na acht dagen gestopt, meldt de gezaghebber van het eiland Jonathan Johnson.

De autoriteiten gaan ervan uit dat de man, die sinds vorige week vermist werd, overleden is. Daarmee is het formele onderzoek afgerond. "In overleg met het crisisteam is de moeilijke beslissing genomen om de zoektocht te beëindigen", zegt Johnson in een verklaring.

Volgens Johnson is er in de afgelopen week "onvermoeibaar" door verschillende teams gezocht naar de man. Hij spreekt van een moeilijke beslissing. "Dit is niet de uitkomst die we hadden gehoopt."

Ervaren wandelaar

De vermiste man, een vijftiger die Erik heet, was een ambulanceverpleegkundige die op Saba was om te werken voor Defensie. Hij werd op 13 mei aan het einde van de ochtend voor het laatst gezien in de omgeving van Wells Bay.

Hij is niet teruggekeerd naar zijn accommodatie. Erik gold als ervaren wandelaar. "Hoewel de zoektocht vandaag is afgesloten, hopen we dat er te zijner tijd een definitief einde komt aan deze tragedie", aldus Johnson.

Er is gezocht met helikopters, drones, duikers en speurhonden. Saba is een bijzondere gemeente van Nederland en vormt samen met Bonaire en Sint-Eustatius Caribisch Nederland.

Goedemorgen! In de Zweedse stad Helsingborg is opnieuw een bijeenkomst van NAVO-ministers. En in Den Haag buigt de Hoge Raad zich over de rechtszaak tussen Shell en Milieudefensie.

Eerst het weer: vandaag schijnt de zon volop, alleen in het noorden ontstaan wat stapelwolken. De temperatuur loopt op veel plaatsen op naar een zomerse 25 tot 26 graden. Aan zee en rond het IJsselmeer is het iets koeler. De zuidoostenwind is zwak tot matig.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

In Turkije is de leider van de grootste oppositiepartij door een rechtbank uit zijn functie gezet. De rechter in Ankara oordeelde dat er onregelmatigheden hadden plaatsgevonden bij het partijcongres van de CHP in 2023, waar Özgür Özel werd verkozen tot leider. Het vonnis geldt als een grote klap voor de tegenstanders van president Erdogan.

Sinds 2024 zijn honderden leden en gekozen functionarissen van de seculiere centrumpartij CHP vastgezet op verdenking van corruptie, aantijgingen die de partij onwaar noemt. De arrestaties en aanklachten worden door critici gezien als een bewuste poging van de regering om de partij uit te schakelen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit

Koning Willem-Alexander, koningin Máxima en hun dochters Amalia, Alexia en Ariane hadden gisteren hun halfjaarlijkse fotosessie met persfotografen. Máxima kreeg de vraag hoe ze terugkijkt op de 25 jaar dat ze officieel Nederlander is en hoe Nederlands ze zich inmiddels voelt. Ze omschreef die kwart eeuw als een periode met "enorm veel vreugde", waarbij ze dankbaar is voor de "drie Nederlandse kinderen" die ze heeft gekregen. Ze erkende ook dat haar Spaans zelfs wat minder wordt.

Fijne dag!

De eerste maanden van dit jaar pakten iets minder mensen het vliegtuig dan het jaar ervoor, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Voor het eerst sinds de coronapandemie daalde het aantal passagiers dat in die maanden met het vliegtuig reisde.

In totaal reisden 16,2 miljoen passagiers van januari tot en met maart met het vliegtuig van en naar een van de Nederlandse luchthavens. Daaronder vallen de luchthavens van Rotterdam, Eindhoven, Maastricht, Groningen en Schiphol. In 2025 waren dat er 16,6 miljoen.

Nog steeds gaat het overgrote deel van het luchtvaartverkeer in Nederland via Schiphol. Daar is de afname van het aantal passagiers en vluchten dan ook het grootst. Het aantal passagiers daalde met zo'n 3 procent, het aantal vluchten meer dan 6 procent.

Winters weer en oorlog Midden-Oosten

De afname van het aantal vluchten en luchtvaartpassagiers komt in de eerste plaats door het winterse weer. Door de flinke sneeuwval in de eerste dagen van januari moesten er flink wat vluchten worden geschrapt. Zo werden er op woensdag 7 januari bijna 400 vluchten geschrapt.

Daarnaast waren de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten sterk zichtbaar in de luchtvaart. Na de bombardementen van de VS en Israël op Iran eind februari werd het luchtruim in die regio voor een groot deel gesloten.

Daardoor gingen niet alleen minder vluchten van en naar Israël, Jordanië, Qatar, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten, ook het aantal passagiers op de Nederlandse luchthavens nam daarmee af.

Nog altijd is het luchtruim in de regio beperkt open. KLM zegt bijvoorbeeld tot eind juni vluchten naar Dubai, Riyad en Dammam te annuleren.

Bankmedewerkers van ING die dit jaar gedwongen moeten vertrekken bij de bank lopen geld voor in hun pensioenpot mis. Het kan gaan om duizenden tot wel tienduizenden euro's. ING schrapt dit jaar 950 banen. Ontslagen medewerkers hebben geen recht op compensatie voor de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel, bevestigt een woordvoerder aan de NOS.

Bij vakbond De Unie komen veel vragen binnen van bezorgde werknemers. "Het leidt tot onrust en frustratie bij de medewerkers die onderdeel zijn van een reorganisatie."

ING wijst naar het sociaal plan, overeengekomen met de vakbonden, waar behoud van recht op compensatie niet bij hoort. Wel onderzoekt de bank nu wat er toch nog mogelijk is.

Banen weg

De afgelopen maanden kondigden onder meer ASML, ABN Amro, Tata, Achmea, Philips en Signify ontslagen aan. Ook ING schrapt banen. Voor sommige ING-medewerkers komt ontslag nu erg ongelukkig uit vanwege het nieuwe pensioenstelsel.

Ruim de helft van de werkenden in een pensioenfonds is al overgestapt naar het nieuwe pensioenstelsel. Bij die overgang hoort compensatie voor sommige leeftijdscategorieën.

Hoe werkt die compensatie?

In het oude systeem dragen jonge werknemers meer af om zo de oudere generatie de zekerheid te kunnen geven van een stabiel pensioen. Naarmate die jongere werknemers zelf ouder worden, zorgen de generaties onder hen weer voor hun pensioen door meer in te leggen.

Die systematiek verdwijnt en dat levert een nadeel op voor werkenden in het midden van hun loopbaan; veertigers en vijftigers. Zij hebben jarenlang extra geld ingelegd voor de generatie boven hen, maar kunnen niet meer rekenen op die hogere inleg van de generaties onder hen.

Daarvoor moeten zij worden gecompenseerd bij de overstap naar het nieuwe stelsel. Per pensioenfonds spreken werkgevers en werknemers met elkaar af hoe hoog die compensatie is. Het kan om duizenden tot tienduizenden euro's gaan.

Uiterlijk 1 januari 2028 moeten alle pensioenfondsen in het nieuwe stelsel zitten. Juist omdat nog niet iedereen 'over' is kunnen er financieel pijnlijke situaties ontstaan. Wie dit jaar ontslag neemt of ontslagen wordt loopt mogelijk compensatie mis.

De compensatie geldt namelijk alleen voor actieve deelnemers in het fonds op het moment van overstappen. Wie ontslagen wordt heeft nog wel pensioengeld in het pensioenfonds, maar bouwt daar niet meer op. Deze zogeheten 'slapers' komen niet in aanmerking voor compensatie.

Frustratie en onrust

Dat geldt ook voor de ontslagen medewerkers bij ING. De NOS sprak met een medewerkster, halverwege de veertig en meer dan tien jaar in dienst bij ING. Haar naam is bekend bij de redactie. Zij raakt haar baan kwijt per 1 juli 2027.

Met een ruim jaarsalaris loopt zij waarschijnlijk zo'n 27.000 euro mis in haar pensioenpot. Ook lager ingeschaalde medewerkers hebben al snel recht op zo'n 16.000 euro compensatie. Eenmaal met pensioen kan dat 70 tot 200 euro per maand schelen.

Vakbond De Unie krijgt veel vragen hierover van ING-medewerkers: "Deze medewerkers zitten al in een stresssituatie omdat zij hun baan dreigen te verliezen", zegt onderhandelaar Inge de Vries van vakbond De Unie.

"Als belediging daarbovenop horen deze medewerkers dat ze mogelijk ontslagen worden voor de transitiedatum van het fonds waardoor ze de compensatie mislopen." De Vries vindt dat extra pijnlijk vanwege de miljardenwinsten van ING de afgelopen jaren.

Vrijwillig premie inleggen

ING zegt dat er inderdaad niets is afgesproken over pensioencompensatie in het sociale plan dat met de vakbonden is overeengekomen. Volgens de bank is dat sociale plan ruimhartig, maar ING vraagt nu aan het pensioenfonds of er toch nog iets geregeld kan worden. Of zo'n regeling nog geldt voor mensen die al of bijna ontslagen zijn, is onduidelijk. Bij ING zijn eind 2025 en begin mei 2026 de eerste mensen weggestuurd. Per juli 2026 vetrekken er nog meer.

Bij andere grote bedrijven met ontslagrondes zijn wel regelingen getroffen. Bij ABN Amro, waar ruim 5200 mensen weg moeten, is afgesproken dat ontslagen bankmedewerkers zelf nog pensioenpremie kunnen inleggen zolang het bedrijfspensioenfonds nog niet is overgestapt. Zo blijft een deelnemer actief en behoudt diegene dus recht op compensatie.

Ook bij bedrijven als Tata Steel, Philips en Signify zijn afspraken gemaakt over het vrijwillig voortzetten van pensioenopbouw. Met ASML, waar honderden mensen hun baan verliezen, wordt waarschijnlijk afgesproken dat de ontslagen pas vallen nadat het pensioenfonds is overgestapt naar het nieuwe stelsel.

Twee van de drie wethouders in Scherpenzeel zijn vertrokken nadat ze onder vuur waren komen te liggen. Gerard van Deelen van de SGP stapte zelf op, Evert van de Glind van Gemeentebelangen Scherpenzeel werd ontslagen na een stemming in de gemeenteraad.

De zaak draait om een vertrouwelijk rapport dat is opgesteld over het functioneren van de wethouders. In een verklaring van de gemeente die Omroep Gelderland heeft ingezien, staat dat de twee zich schuldig hebben gemaakt aan vrouwonvriendelijk en intimiderend gedrag en dat ze onbetrouwbaar zijn.

Ook zou de samenwerking tussen de wethouders en de ambtelijke organisatie ernstig zijn verstoord. Zij herkennen zich volgens de gemeente niet in de kritiek.

Motie van wantrouwen

In de raadsvergadering van gisteravond werd een motie van wantrouwen ingediend door Pro Scherpenzeel, de ChristenUnie en het CDA. Van Deelen wachtte de stemming niet af en stapte zelf per direct op. Van de Glind deed dat niet, waarna het rapport werd besproken in de vergadering.

Volgens Omroep Gelderland was dat "enigszins clownesk", omdat de raadsleden lang debatteerden over een onderzoek waar het vanwege de vertrouwelijkheid eigenlijk niet over mocht gaan. Uiteindelijk werd de motie van wantrouwen aangenomen.

Van de Glind liep na de vergadering zichtbaar geëmotioneerd de zaal uit toen hij van de griffie een ontslagbrief kreeg. Die ondertekende hij niet, waarna de gemeenteraad stemde voor het ontslag van de wethouder.

Zijn partij, Gemeentebelangen, was de enige die niet voor de motie stemde. De partij spreekt van karaktermoord en noemt het proces onzorgvuldig. "Er is geen waarheidsvinding gedaan, er zijn alleen signalen."

Het aantal besmettingen met seksueel overdraagbare aandoeningen zoals gonorroe en syfilis is in Europa in tien jaar tijd fors toegenomen. De cijfers over het meest recente jaar, 2024, zijn geïnventariseerd door het Europese RIVM, het ECDC. Cijfers over 2025 en 2026 zijn nog niet beschikbaar.

In 2024 waren er 106.331 gevallen van gonorroe, drie keer zo veel als in 2015. Het aantal gevallen van syfilis verdubbelde in die periode tot 45.557.

De toename van geslachtsziektes heeft volgens het ECDC verschillende oorzaken. Zo wachten mensen tegenwoordig vaak langer voordat ze een test laten doen. Ook kan het beleid dat gericht is op preventie in veel landen beter. Het centrum roept op tot dringende maatregelen, omdat de genoemde soa's verre van onschuldig zijn.

Chronische pijn en complicaties voor baby's

"Deze infecties kunnen ernstige complicaties veroorzaken, zoals chronische pijn en onvruchtbaarheid en, in het geval van syfilis, problemen met het hart of het zenuwstelsel", zegt Bruno Ciancio van het ECDC. Ook kan de zogenoemde congenitale syfilis worden overgedragen op pasgeborenen, met mogelijk levenslange complicaties.

In Nederland steeg het aantal gevallen sinds 2020 fors, blijkt uit de cijfers van het ECDC. Het aantal gevallen van syfilis ging van 1526 naar 2173 in 2024. Het aantal gevallen van gonorroe ging in die periode van 6826 naar 13.952.

Spanje had in 2024 het hoogste aantal bevestigde gevallen van gonorroe en syfilis van de deelnemende Europese landen, met respectievelijk 37.169 en 11.556 gevallen.

Het ECDC vindt dat landen de toegang tot soatests en preventiediensten moeten verbeteren. En er klinkt ook een oproep aan burgers: "Gebruik condooms bij nieuwe of meerdere partners en laat u testen als u symptomen heeft, zoals pijn, afscheiding of een zweer."

In Turkije is de leider van de grootste oppositiepartij door een rechtbank uit zijn ambt gezet. De rechter in Ankara oordeelde dat er onregelmatigheden hadden plaatsgevonden bij het partijcongres van de CHP in 2023, waar Özgür Özel werd verkozen tot leider. Zo zou Özel mensen banen en andere voordeeltjes hebben toegezegd in ruil voor zijn verkiezing. Het vonnis geldt als een grote klap voor de tegenstanders van president Erdogan.

Volgens de rechter moet Kemal Kilicdaroglu nu het stokje overnemen van Özel. Kilicdaroglu was de vorige partijleider en verloor in 2023 nog de presidentsverkiezingen van Erdogan, waarna hij grotendeels van het politieke toneel verdween. Hij roept nu op tot kalmte en gezond verstand.

De CHP heeft uitgehaald naar de rechtbank en noemt het vonnis een "poging tot staatsgreep". Özel spreekt van een "zwarte dag" voor de Turkse democratie. Hij gaat in hoger beroep tegen de uitspraak en zegt te verwachten dat de beroepsrechter "Turkije zal redden van een ramp".

Oppositie platgelegd

Sinds 2024 zijn honderden leden en gekozen functionarissen van de seculiere centrumpartij CHP vastgezet op verdenking van corruptie, aantijgingen die de partij onwaar noemt. De arrestaties en aanklachten worden door critici gezien als een bewuste poging van de regering om de grootste oppositiepartij uit te schakelen.

De meest in het oog springende arrestant is Ekrem Imamoglu, de afgezette burgemeester van Istanbul. Hij zit al meer dan een jaar vast. Imamoglu wordt gezien als de grootste rivaal van Erdogan en is namens de CHP de presidentskandidaat voor de volgende verkiezingen.

De bekendmaking van het nieuws leidde tot klappen op de beurs in Istanbul, die met 6 procent daalde. Na de arrestatie van Imamoglu vorig jaar ontstond er grote onrust op de beurs, die leidde tot hogere inflatie en de zwakke Turkse munt verder onder druk zette.

Correspondent Turkije Gülsah Ercetin:

"Sinds de arrestatie van Imamoglu was Özgür Özel de centrale figuur binnen de CHP. Niet alleen in de media, maar ook tijdens de wekelijkse solidariteitsbijeenkomsten. En velen vonden ook dat hij dat best goed deed.

Nu Özel uit zijn functie wordt gezet komt mogelijk zijn voorganger Kilicdaroglu terug. Maar dat is volgens velen juist de man die schittert in het verliezen van president Erdogan. Kilicdaroglu verloor de afgelopen jaren meer dan tien keer verkiezingen van Erdogan en zijn AK-partij.

De oppositie en de mensen die achter Özel staan, zien dit vonnis als een poging van de regering om de grootste oppositiepartij van het land de mond te snoeren. Maar mensen die gelieerd zijn aan de AK-partij zeggen dat er niet gekeken wordt naar de daadwerkelijke problemen binnen de CHP, namelijk corruptie en onderlinge onrust. Justitie kwam pas in actie na beschuldigingen vanuit de partij zelf, klinkt het.

Critici zeggen dat deze interne strijd de regering goed uitkomt en dat die ook wordt uitvergroot in de hoop dat de partij uit elkaar valt. Daardoor zouden de stemmen ook verdeeld worden bij de volgende verkiezingen, waardoor de oppositie geen vuist zou kunnen maken tegen de regerende AK-partij."

Asielzoekers die vannacht niet terechtkunnen in het aanmeldcentrum in Ter Apel worden overgebracht naar een sporthal in het Drentse dorp Gieten. Dat heeft een woordvoerder van het Rode Kruis laten weten.

Tientallen mensen verbleven rond 22.00 uur nog op het grasveld naast de ingang van het aanmeldcentrum. Het Rode Kruis houdt rekening met honderd mensen die elders moeten slapen en zet bedden voor hen neer in de sporthal.

"De mensen worden in bussen naar Gieten gebracht", zegt de Rode Kruis-woordvoerder. "Het gaat heel gemoedelijk, mensen zijn gelaten en wachten af wat er gaat gebeuren."

Dinsdag werden 51 mensen die niet terechtkonden in het aanmeldcentrum naar een opvangplek in Stadskanaal gebracht. Gisterochtend werden die weer teruggebracht naar Ter Apel.

De noodopvang in Gieten is net als die in Stadskanaal voor één nacht. Vanochtend gaan de asielzoekers terug naar het aanmeldcentrum. "Geen menswaardige oplossing", vindt de woordvoerder van het Rode Kruis. "Dit is niet hoe het moet zijn. Dit is weer een oplossing voor één nacht."

Extra opvang in Amsterdam

Gisteren maakte de gemeente Amsterdam bekend de komende zes maanden 230 extra asielzoekers te kunnen opvangen. Er is voor hen plek gevonden in bestaande opvanglocaties. Zeker een aantal mensen is gisteren vanuit Ter Apel naar opvangplekken in de hoofdstad vertrokken. De extra plekken komen boven op de 4781 opvangplekken die er al waren in Amsterdam.

Het COA meldde gisteren dat de opvanglocatie bij het aanmeldcentrum in Ter Apel nog steeds "te vol" is. Het centrum kan daarom alleen kwetsbare mensen een plek bieden. Volgens de organisatie zijn er op andere locaties te weinig opvangplekken om bewoners uit Ter Apel onder te brengen.

Op dit moment verblijven 2240 mensen in het aanmeldcentrum, terwijl er eigenlijk maar plek is voor 2000. Buiten het COA-terrein zijn medewerkers van het Rode Kruis en VluchtelingenWerk aanwezig om asielzoekers te helpen.

President Trump zegt dat er 5000 Amerikaanse militairen extra worden gestationeerd in Polen. De directe aanleiding voor dit besluit is onduidelijk.

Trump maakte het nieuws bekend op zijn socialemediaplatform. In zijn bericht koppelt hij zijn besluit onder meer aan de "succesvolle verkiezing" van de Poolse president Karol Nawrocki. De conservatieve nationalist, een medestander van Trump, heeft echter een jaar geleden de Poolse presidentsverkiezingen gewonnen en is allang beëdigd.

De Amerikaanse president benadrukt dat hij Nawrocki had gesteund bij de verkiezingscampagne in Polen. Hij zegt de duizenden militairen ook te sturen vanwege de goede relatie die hij heeft met de Poolse leider.

Vorige week ontstond er verwarring nadat Amerikaanse media hadden gemeld dat de uitzending van 4000 Amerikaanse militairen naar Polen was afgeblazen. Dat leidde in Polen tot bezorgde reacties. Het Pentagon zei daarop dat de uitzending enkel vertraagd was en niet afgeblazen.

5000 weg uit Duitsland

De VS heeft al decennia vele tienduizenden militairen gestationeerd in Europese landen. Eerder deze maand maakte het Pentagon bekend dat er 5000 Amerikaanse militairen worden weggehaald uit Duitsland.

De uitvoering hiervan is nog niet voltooid. Het weghalen van de troepen uit Duitsland volgde op kritiek die bondskanselier Merz had geuit over Trump. Het is onduidelijk of die troepen uit Duitsland nu worden verplaatst naar Polen.

Gespannen verhoudingen

De verhoudingen tussen de VS en de Europese NAVO-lidstaten is zeer gespannen. Trump heeft twijfel gezaaid over de Amerikaanse bereidheid om Europese bondgenoten te hulp te schieten als ze worden aangevallen.

Hij heeft ook meermaals gedreigd om uit het bondgenootschap te stappen. Europese landen proberen zich zo snel mogelijk militair onafhankelijker te maken van Washington.

NAVO-ministers, inclusief de Amerikaanse minister Rubio, komen morgen bijeen in de Zweedse stad Helsingborg voor overleg.

Een moeder uit Roosendaal eist in een kort geding dat haar 14-jarige dochter zo snel mogelijk weer wordt toegelaten tot haar school. "Door het handelen van deze school zit mijn dochter thuis", zei de moeder in de rechtbank, meldt Omroep Brabant. De scholengemeenschap zelf heeft een andere lezing over de gebeurtenissen.

Het meisje werd eind vorig jaar van school gestuurd door het Norbertus, een scholengemeenschap in Roosendaal. Niet omdat zij zich misdroeg, zo benadrukte de school tijdens het kort geding; het meisje werd juist omschreven als een "prettige en goede leerling". Toch werd ze verwijderd vanwege een "onherstelbare vertrouwensbreuk" van de school met haar moeder.

Volgens de moeder begonnen de problemen met een discussie over cijfers en de inzage in toetsen. Vooral bij het vak aardrijkskunde ging het volgens haar mis: de cijfers zouden niet kloppen met het ingeleverde werk van haar dochter. De leerlinge wilde volgens haar moeder naar 3 vwo, maar de school besloot dat ze naar 3 havo moest. "Ze hoort in 3 vwo thuis", aldus de moeder.

'Docenten voelen zich onveilig'

Maar volgens de advocaat van scholenkoepel Ons Middelbaar Onderwijs (OMO), waar het Norbertus onder valt, kwam de leerlinge niet in aanmerking voor 3 vwo. Ze had onder meer een 4 voor aardrijkskunde en een 6 voor Nederlands. "Ze kon simpelweg niet naar 3 vwo", aldus de advocaat.

Het conflict escaleerde volgens de school omdat de moeder veel e-mails stuurde waarin ze externe instanties benaderde en docenten openlijk in twijfel trok. Ook zou ze gesprekken met docenten heimelijk hebben opgenomen en gedeeld via een (afgeschermd) YouTubekanaal.

"Docenten en medewerkers voelen zich onveilig door het gedrag van de moeder", zei de advocaat van het Norbertus.

Niet langer tolereren

Volgens de school is er veel geprobeerd om de relatie te herstellen, maar zonder resultaat. "Het gedrag van moeder is zo verstorend", stelde de advocaat. "OMO kan dit gedrag niet langer tolereren."

Terugkeer van het meisje naar het Norbertus is volgens de school geen optie meer. "Het is gewoon klaar. Er is te veel gebeurd."

De moeder bestreed dat haar gedrag de grens overschreed. "Ik heb alleen inzage gevraagd in haar toetsen", zei ze. Volgens haar is haar dochter ziek geworden van het gevoel van onrecht. "Waarom moet een kind tegen een heel systeem vechten? Wat kan een kind van 14 jaar doen tegen een heel systeem van volwassenen?"

Het meisje was zelf niet bij de rechtszaak aanwezig.

Bemiddeling

De rechter probeerde tijdens de zitting aan te voelen of bemiddeling nog mogelijk was. Na overleg zei de moeder bereid te zijn daaraan mee te werken, maar alleen als haar dochter terug mag naar het Norbertus. De school zag dat niet zitten en vindt dat de leerlinge het beste "een frisse start" kan maken op een andere school.

De rechter sprak de moeder tijdens de zitting ook rechtstreeks aan. Hij zei dat een ouder moet weten "waar je strijd moet eindigen". Volgens hem is het in het belang van een kind soms goed om je bij beslissingen neer te leggen. "Je kan niet blijven hangen op één toets van aardrijkskunde."

De rechter doet over twee weken uitspraak.

Schrijver Michael Berg heeft voor zijn boek Vergelding de Gouden Strop gewonnen, de prijs voor de beste oorspronkelijk Nederlandstalige thriller. Hij kreeg de prijs uitgereikt tijdens de Avond van het Spannende Boek in Utrecht. Aan de prijs is een bedrag verbonden van 10.000 euro.

De jury prijst de psychologische diepgang en de zorgvuldig geconstrueerde opbouw van het boek, waarin verschillende verhaallijnen langzaam en onvermijdelijk naar elkaar toe bewegen en dat lang blijft nazinderen.

Vergelding is het tweede deel van de serie De Mergellandmoorden, over een politieman die vanuit Amsterdam terugkeert naar zijn geboortegrond in Zuid-Limburg om daar cold cases te onderzoeken. Voor het eerste deel Terugkeer won Berg vorige week de Hebban Thrillerprijs. Voor die prijs sturen lezers hun favoriete boek in, waarna een vakjury de winnaar kiest.

Indrukwekkend debuut

De Schaduwprijs voor het beste thrillerdebuut gaat naar Bobby Lamers voor Kogelbrief. De jury, dit jaar onder voorzitterschap van Astrid Holleeder, noemt het een opvallend sterk en indrukwekkend debuut. De roman oogt aanvankelijk als een klassieke militaire thriller, maar blijkt veel gelaagder en menselijker dan verwacht, staat in het juryrapport.

Voor de Gouden Strop waren dit jaar 64 boeken ingezonden. Volgens de jury bevestigt dat opnieuw hoe sterk en veelzijdig het Nederlandse thrillergenre zich ontwikkelt.

Een meisje van 2 jaar oud is in het noordwesten van Spanje overleden door de hitte nadat ze per ongeluk was achtergelaten in haar vaders auto. Het was vandaag zo'n 26 graden in Galicië, maar plaatselijk liep de temperatuur hoger op.

Het meisje zat urenlang in de hete auto die was geparkeerd in het stadje Bríon, in Galicië. Haar vader was vergeten haar naar de kinderopvang te brengen. Volgens plaatselijke media had de vader eerst een ouder kind naar school gebracht. Daarna wilde hij het meisje naar de opvang brengen, maar werd hij afgeleid door een telefoongesprek. In plaats van naar de crèche reed hij naar zijn werk en liet hij het kind achter in de auto.

De moeder sloeg alarm toen ze het meisje 's middags wilde oppikken bij de opvang en te horen kreeg dat het kind daar 's ochtends niet was gebracht. De hulpdiensten werden ingeschakeld. Het meisje, bezweken door de hitte, werd naar een ziekenhuis gebracht. Artsen probeerden haar nog 20 minuten lang te reanimeren, waarna ze officieel dood werd verklaard. Als doodsoorzaken werden ernstige uitdroging en een hitteberoerte genoemd.

De politie heeft een onderzoek ingesteld en de familie van het meisje krijgt psychologische ondersteuning. Het stadje Bríon heeft twee dagen van rouw afgekondigd en vraagt de bewoners vrijdag een minuut stilte te houden.

Sneller oververhit

In warm weer kan de temperatuur in een auto snel oplopen. Vooral voor kinderen is dat gevaarlijk: een kind kan drie tot vijf keer sneller oververhit raken dan een volwassene. In de VS overlijden volgens organisatie Kids and Car Safety zo'n veertig kinderen per jaar in hete voertuigen, ongeveer een elke negen dagen. 86 procent van de overleden kinderen is drie jaar of jonger.

Twee van de asielmaatregelen die onlangs in de Eerste Kamer werden weggestemd zijn door de Tweede Kamer snel terug op de agenda gezet: het sneller terugsturen van criminele asielzoekers en het afschaffen van dwangsommen voor de IND bij te lange asielaanvraagprocedures.

Bij een debat over wetgeving over het opsluiten van asielzoekers die overlast geven werden ze toegevoegd als amendementen bij de wet.

De maatregelen waren onderdeel van eerdere wetten, maar een paar weken geleden werd één van de twee strenge asielwetten van voormalig asielminister Faber (PVV) weggestemd in de Eerste Kamer.

Daarop zei het kabinet al snel met nieuwe voorstellen te komen. Minister Van den Brink kwam daarna met een voorstel om vreemdelingen sneller ongewenst te verklaren. Vandaag voegt de Tweede Kamer daar voorstellen aan toen om overlastgevende asielzoekers sneller op te sluiten en de dwangsommen voor de IND af te schaffen.

Dwangsommen IND weg

SGP, JA21, VVD en de ChristenUnie hebben daartoe een kleine wetswijziging voorgesteld die regelt dat geen dwangsommen meer worden opgelegd als een asielprocedure te lang duurt.

GroenLinks-PvdA is tegen het verdwijnen van de dwangsommen. Kamerlid Westerveld vindt dat er op die manier geen stok achter de deur meer is om mensen te beschermen tegen een "machtige overheid".

Het strafbaar stellen van het in Nederland blijven zonder geldige papieren of van het "helpen onderduiken" van deze mensen wordt niet in de nieuwe wetten opgenomen.

De Tweede en Eerste Kamer stemden eerder wel in met het tweestatusstelsel, dat een onderscheid maakt tussen mensen die gevaar lopen vanwege hun etniciteit, geaardheid of religie, en mensen die vluchten voor oorlog en (natuur)geweld.

Binnenkort gaat ook het Europese migratiepact in werking, waarin onder meer staat dat migranten sneller naar hun land van herkomst of een ander veilig land moeten als ze geen recht hebben op verblijf in de EU.

Debat asielonrust verschoven

De Kamer zou ook debatteren over de onrust in gemeenten bij de komst van azc's. De afgelopen weken vonden er op meerdere plekken rellen en ongeregeldheden plaats tijdens demonstraties tegen de opvang van asielzoekers. De VNG sprak van "vormen van terreur en intimidatie". Burgemeesters riepen de landelijke politiek op achter hen te staan en geen tegenstrijdige signalen over de spreidingswet te geven, die de verdeling van opvang over het land moet regelen.

Dit debat is door de Kamer naar dinsdag verplaatst omdat de vergaderagenda vandaag vol was en het heel laat dreigde te worden.

Na drie mislukte pogingen zijn de Deense autoriteiten vandaag gestopt met de berging van de dode bultrug Timmy. In de maag en darmen van de walvis hopen zich rottingsgassen op die elk moment tot ontploffing kunnen komen.

De mislukte bergingspogingen zijn het nieuwste hoofdstuk in het verhaal rond de enorme walvis, die vorige maand strandde voor de kust bij Wismar in het noorden van Duitsland.

Dierenliefhebbers vreesden dat de walvis, die normaal in de veel diepere Atlantische Oceaan rondzwemt, ten dode was opgeschreven. Greenpeace riep meermaals op om Timmy met rust te laten. Andere dierenliefhebbers vonden dat zielig. Zij zamelden geld in voor een soort drijvend aquarium waarmee de bultrug op 2 mei iets ten noorden van Denemarken werd uitgezet. De hoop was dat hij daarvandaan zou terugzwemmen naar de Atlantische Oceaan.

Die reddingspoging bleek afgelopen zaterdag tevergeefs. Een DNA-test wees uit dat een dode walvis die was aangespoeld op het Deense eiland Anholt Timmy was.

Aan een touw vastleggen

Sindsdien proberen de Denen het dier te bergen. Het plan was om het kadaver aan een touw vast te leggen en het dan met een schip naar de havenstad Grenaa te slepen. Daar kan het dier dan onderzocht worden op ziektes, maaginhoud en, voor veel dierenliefhebbers heel belangrijk: doodsoorzaak. Wetenschappers en dierenartsen kunnen daar ook vergelijkingen maken met eerdere strandingen van walvissen.

Zandbank

Vanochtend vroeg werd het kadaver van het strand van Anholt de volle zee in gesleept. Het kwam op een zandbank terecht.

Daar ligt het nu nog, met om zich heen tal van meeuwen die proberen het vlees te bemachtigen. De bergers zijn bang dat het dier ontploft als ze het touw bevestigen. Het risico op een explosie stijgt zelfs iedere minuut, zegt een deskundige in de Duitse krant Bild. De opgehoopte rottingsgassen in de ingewanden van een walvis kunnen nergens heen door de dikke spekhuid.

Ook de waterstand speelt een rol bij de mislukte berging van vandaag, laten de Denen weten. Het is onbekend wanneer ze een nieuwe poging wagen.

Tracker

Intussen blijft Timmy de Duitsers bezighouden. Het ministerie van milieu van de noordelijke deelstaat waar de walvis als eerste strandde heeft vandaag een tracker opgeëist. De tracker was aan Timmy meegegeven toen hij naar Denemarken werd gebracht en moet het antwoord geven op de vraag hoelang de walvis nog heeft geleefd.

Gisteren bleek overigens dat Timmy helemaal geen mannetje was. Doordat het dier op z'n rug ligt, zijn twee zogenoemde melkklierspleten te zien waarin tepels zitten.

Dode dieren met een verhaal

Alle ontwikkelingen met Timmy (v) betekenen dat het Natuurhistorisch Museum in Rotterdam nog even moet wachten. Het museum maakte vandaag bekend dat het dier prima in de collectie zou passen.

Het museum heeft sinds een aantal jaren de vaste expositie Dode dieren met een verhaal. Daarin is bijvoorbeeld de dominomus te zien, de mus die werd doodgeschoten omdat zij 23.000 dominostenen omgooide. Later, tijdens de coronapandemie, werd een mondkapmeeuw toegevoegd. Dat was een zilvermeeuw die met haar poot verstrikt raakte in het elastiekje van een achteloos weggegooid mondkapje.

Probleemwolf

Onlangs liet het Natuurhistorisch Museum weten ook de doodgeschoten probleemwolf Bram te willen toevoegen aan de vaste expositie. En nu willen de Rotterdammers Timmy hebben. Of in ieder geval voor een deel want voor de hele dode walvis zou een nieuwe vleugel gebouwd moeten worden.

De Denen en Duitsers hebben waarschijnlijk andere zorgen aan hun hoofd, maar Marijn Roosen van het museum blijft hopen. "We wachten eigenlijk af of er iets wordt aangeboden", zegt hij bij omroep Rijnmond. "Dat heeft te maken met de enorme afstand, maar ook met bepaalde wetgeving die bij dit soort diersoorten komt kijken."