NOS Nieuws - Algemeen

Bij raketaanvallen op een Afghaanse universiteit en woningen zijn gisteren zeven mensen om het leven gekomen. Zeker 85 mensen raakten gewond. Dat melden Afghaanse autoriteiten, die Pakistan verantwoordelijk stellen. Dat land spreekt de beschuldigingen tegen.

De aanvallen waren gericht op een universiteit en huizen in de noordoostelijke provincie Kunar. Het zou de eerste grote geweldsuitbarsting tussen de twee landen zijn sinds maart. Toen kondigden beide partijen een staakt-het-vuren aan voor het islamitische feest Eid al-Fitr.

In een verklaring laat het Pakistaanse ministerie van Informatie weten: "De doelwitten van Pakistan zijn nauwkeurig en gebaseerd op inlichtingen. Er is geen aanval uitgevoerd op de universiteit. De beweringen zijn ongefundeerd en vals."

Aanval op ontwenningskliniek

Eind februari verklaarde Pakistan de oorlog aan Afghanistan. Islamabad beschuldigt de Afghaanse regering ervan de Pakistaanse Taliban (TTP) te steunen, onder meer door TTP-terroristen onderdak te bieden. De TTP pleegt regelmatig aanslagen op Pakistaanse burgers en voorzieningen.

Het staakt-het-vuren volgde nadat in een ontwenningskliniek in Kabul meer dan 400 burgers om het leven waren gekomen door een Pakistaanse luchtaanval, volgens Afghanistan. Pakistan weersprak dat het een burgerdoel had geraakt en zei dat het dodental niet klopte. Eerder deze maand meldde een VN-instantie in Afghanistan dat zeker 94.000 mensen op de vlucht zijn geslagen door het conflict.

Tientallen relschoppers hebben gisteravond vernielingen aangebracht aan het gemeentehuis in Loosdrecht, bij Hilversum. In het gebouw, dat deels leegstaat, worden binnenkort tijdelijk asielzoekers opgevangen.

De ruiten en toegangsdeuren zijn ingegooid met stoeptegels en betonblokken. Ook is er een verkeersbord door een ruit geworpen en zijn hekken omgetrapt.

De politie heeft een verdachte aangehouden en bestudeert de camerabeelden om te achterhalen wie er nog meer betrokken zijn. Het gaat volgens de woordvoerder om een groep van tientallen mensen.

Het is nog niet duidelijk of het gaat om mensen die doelbewust naar het gemeentehuis zijn gekomen om vernielingen te plegen of om een groep feestgangers voor wie Koningsdag uit de hand is gelopen.

In dat laatste geval zullen de daders vooral inwoners van Loosdrecht zijn, maar als het om een doelgerichte actie gaat zijn er mogelijk ook relschoppers van buitenaf betrokken, zegt de politie. Dat is vaker voorgekomen bij protesten tegen de komst van asielzoekers.

De woordvoerder zegt dat de aanhoudende demonstraties in Loosdrecht een aanzuigende werking hebben. Of de gemeente aangifte gaat doen van de vernielingen is nog niet bekend.

Feestweek

Vorige week waren er meerdere avonden achter elkaar protesten tegen de noodopvang van asielzoekers in Loosdrecht. Daarbij werd de politie bekogeld met zwaar vuurwerk en stenen.

In eerste instantie was het de bedoeling om 110 asielzoekers te huisvesten in een spoednoodopvang, maar vanwege de protesten is dat aantal teruggebracht naar 70. De asielzoekers hadden eigenlijk vorige week moeten arriveren, maar dat is uitgesteld naar 6 mei. In Loosdrecht is deze week een feestweek, waardoor de politie te weinig mensen beschikbaar heeft om de veiligheid te garanderen.

Bij een treinramp op het Indonesische eiland Java zijn 14 mensen omgekomen. Het ongeluk gebeurde op een station net buiten de hoofdstad Jakarta. Alle dodelijke slachtoffers zijn vrouwen. 84 passagiers raakten gewond en zijn naar het ziekenhuis gebracht.

Het ongeluk gebeurde gisteravond toen een rijdende trein tegen de achterste wagon van een stilstaande trein botste. Dat was een wagon speciaal voor vrouwen, bedoeld om intimidatie te voorkomen.

Op beelden is te zien hoe tientallen reddingswerkers bezig zijn op de plek van de ramp:

Hoe het ongeluk kon gebeuren wordt nog onderzocht, maar de directeur van de spoorwegen vermoedt dat het te maken heeft met een ander ongeluk. Iets eerder was vlak bij het station een andere trein op een taxi gebotst. De trein die geraakt zou worden mocht niet verder rijden en stond daardoor vermoedelijk op een ongewone plek.

Slecht onderhouden

De 240 passagiers van de rijdende trein zijn niet gewond geraakt. De reddingsdienst is uren bezig geweest met het zoeken naar slachtoffers en het bergen van de lichamen. Veel gewonden waren vast komen te zitten in het wrak en moesten worden bevrijd.

President Prabowo Subianto zei bij een bezoek aan de slachtoffers in het ziekenhuis dat grote delen van het spoorwegnet slecht onderhouden zijn. Ook gaf hij toestemming voor de aanleg van een viaduct bij het station om grote verkeersopstoppingen te voorkomen.

Een reiziger zei tegen persbureau Reuters dat ze ternauwernood aan de ramp ontsnapt is. Ze had eigenlijk in de wagon voor vrouwen willen stappen, maar koos toch voor een andere. Kort daarna botsten de treinen.

Correspondent Zuidoost-Azië Mustafa Marghadi:

"Treinreizen in en rond Jakarta zijn op zich vrij veilig. Het wil nog wel eens fout gaan op oudere regionale treinlijnen. Maar het is opvallend dat dit juist gebeurde op een modernere, druk bereden, stedelijke route. Er moet dus goed onderzocht worden waarom het hier toch fout is gegaan."

In Emmeloord zijn in de nacht van maandag op dinsdag drie winkelpanden volledig uitgebrand. Dat meldt de brandweer. De bewoners van zes naastgelegen woningen werden geëvacueerd.

De brand aan de Moerasandijviestraat brak rond 00.30 uur uit. Voorbijgangers zagen dat de brand in een snackbar ontstond. Niet veel later sloeg het vuur over naar de naastgelegen supermarkt en herenkapsalon.

De brandweer wist de naastgelegen woningen te redden. Bewoners zijn door familie en de gemeente opgevangen, schrijft Omroep Flevoland.

Oorzaak onbekend

Rond 06.30 uur was de brand onder controle. Om het vuur te bestrijden, kreeg de brandweer hulp van teams uit Overijssel.

Hoe de brand heeft kunnen ontstaan wordt nog onderzocht.

De Hongaars-Amerikaanse psycholoog Edith Eger is overleden op 98-jarige leeftijd. Ze werd wereldwijd bekend met haar boek De keuze.

Eger werd geboren in Kosice, destijds Hongarije, in een gezin met twee zussen. Zij en haar zussen overleefden de Holocaust, in tegenstelling tot hun ouders. Egers ervaringen tijdens de Tweede Wereldoorlog werden leidend in haar werk als psycholoog en schrijver.

In De keuze beschrijft Eger haar kampverleden - ze overleefde Auschwitz - en hoe ze daarna weer haar leven opbouwde. Andere bekende boeken van haar hand zijn Het geschenk en De ballerina van Auschwitz.

Oog in oog met Mengele

Eger was de jongste van drie zussen, na Magda en Carla. Als vierjarige ging ze op ballet, later zat ze in de Hongaarse turnselectie. Toen de Hongaarse regering in 1942 anti-Joodse wetten invoerde, werd ze uit het nationale turnteam gezet.

In het voorjaar van 1944 werd Hongarije bezet door Duitsland. Eger en haar familieleden werden toen gevangengezet in een oude steenfabriek. Later werden zij, haar ouders en oudste zus Magda gedeporteerd naar Auschwitz. Zus Carla dook onder: zij werd verborgen gehouden door haar muziekleraar.

In Auschwitz kwam Eger al snel oog in oog te staan met de beruchte kamparts Josef Mengele. Hij beval haar moeder linksaf te slaan, richting de gaskamer. Edith ging haar moeder achterna, maar moest van Mengele naar de andere rij. "Hij zei tegen mij: 'Je ziet je moeder zo direct terug. Ze gaat even douchen'", vertelde Eger in 2019 in gesprek met EenVandaag. Haar moeder werd direct vergast.

Dansen op Tsjaikovski

Mengele was een liefhebber van kunst en kwam niet veel later de barak van Eger binnen, op zoek naar een ballerina. Ze moest dansen voor Mengele. "Dat kreeg ik voor elkaar door mijn ogen dicht te doen", zei ze hierover. "Ik deed alsof ik danste op Tsjaikovski. Ik danste Romeo en Julia in het operahuis van Boedapest. Ik sloot me volledig af."

Zij en haar zus Magda overleefden de oorlog. Eger kampte met oorlogstrauma's. Ze ging in therapie en promoveerde later zelf in de klinische psychologie.

Kiezen voor vrijheid

In haar werk als psycholoog werkten haar eigen ervaringen door. Ze hielp anderen te kiezen voor vrijheid. Dit thema komt ook terug in De keuze, dat ze schrijft als ze 90 is.

Eger was ervan overtuigd dat alles in het leven een geschenk bevat. "Auschwitz heeft mij de kans gegeven om anderen de weg te wijzen", zei ze bij EenVandaag. "Ik kan hen helpen om zich te bevrijden uit de gevangenis van hun eigen geest. De sleutel heb je zelf in je zak."

Eger was in 2019 in Nederland omdat er een toneelstuk was gemaakt van De ballerina van Auschwitz. In De Dans Ontsprongen werd zij gespeeld door Igone de Jongh. Pierre Bokma vertolkte de rol van Josef Mengele.

De familie van Eger zegt in een verklaring dat ze "vredig is heengegaan, met dezelfde gratie waarmee ze leefde" en "als een engel die naar huis terugkeert". "We zijn diep geraakt door haar leven en zullen haar herinnering levend houden met onze daden."

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

Moet je zo snel mogelijk naar de huisarts met hoofdpijn of kun je het nog een paar dagen aanzien? De online tool moetiknaardedokter.nl (MINDD) beantwoordt jaarlijks miljoenen van dit soort vragen en adviseert patiënten zonder tussenkomst van een hulpverlener.

Uit onderzoek van de NOS blijkt dat het bedrijf zo'n vijf jaar lang niet de juiste papieren heeft gehad om advies te mogen geven. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), die MINDD onder toezicht had gesteld, bevestigt dat.

Bovendien is niet inzichtelijk op basis waarvan MINDD tot zijn adviezen komt. Instanties op basis waarvan MINDD zegt de tool te hebben gebouwd, weten van niets.

Europese regels omzeild

Drie jaar geleden stelde het ministerie van Volksgezondheid al vast dat de tool onbetrouwbaar was. Desondanks verwijzen zo'n 2000 huisartsenwebsites ernaar en kunnen patiënten er hun gegevens invullen.

MINDD beweert op de website in een categorie te vallen waarbij alleen informatie mag worden verstrekt, maar de tool geeft advies over het wel of geen contact opnemen met een huisarts. Bij alleen informatieverstrekking wordt minder streng gecontroleerd dan bij advies geven.

Daarmee omzeilt MINDD strengere Europese regelgeving. Gezondheidsjurist Corrette Ploem van Amsterdam UMC noemt dit zorgelijk. "Adviesverlening vereist strenge kwaliteits- en veiligheidscontroles, die hier ontbreken."

Heel verschillende adviezen

Een huisartsenpost in Apeldoorn bouwde de software in 2012, om de druk op de zorg te verminderen. Huisartsenpraktijken en spoedposten betalen voor de tool en per ingevulde vragenlijst. Zij krijgen op hun beurt weer geld van de zorgverzekeraars om de tool op hun site te zetten.

De vragenlijst kan na het invullen uiteenlopende adviezen geven: afwachten, paracetamol slikken, vandaag de huisarts bellen, direct contact opnemen of 112 bellen. Als de patiënt de tool verkeerd invult of een klacht bij zichzelf over het hoofd ziet, kan er verkeerd advies worden gegeven.

Zo wordt iemand die klachten heeft die kunnen wijzen op een hartaanval of longembolie en daarbij de leeftijd 40 invult, aangeraden om direct 112 te bellen. Vul je 39 in, dan krijg je extra vragen over zwangerschap en drugsgebruik en wordt geadviseerd "vandaag een keer contact op te nemen met de huisarts".

Geen toestemming

In 2023 kon het ministerie van Volksgezondheid de betrouwbaarheid van MINDD niet vaststellen, omdat onduidelijk is waarop de tool zijn adviezen baseert. Op de website van MINDD staat dat de informatie gebaseerd is op de Nederlandse Triage Standaard (NTS), de autoriteit die vragenlijsten opstelt voor zorgmedewerkers, en het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG).

De NTS is kritisch en weet niet waar de data van MINDD vandaan komen. Tot voor kort maakte de NTS alleen vragenlijsten voor hulpverleners, niet voor patiënten. Ook het Huisartsen Genootschap is kritisch: "Wij hebben geen toestemming gegeven om onze naam eraan te verbinden. Het is voor ons ook niet duidelijk waar hun tool op gebaseerd is."

De logo's van de NTS en het NHG staan groot op de kwaliteitspagina van MINDD. Het NHG heeft MINDD meermaals verzocht om zijn logo van de site te verwijderen, maar dat is tot op heden niet gebeurd.

Ook zei MINDD dat de adviezen zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek van het Radboud Universitair Medisch Centrum, maar het ziekenhuis zegt dat er geen samenwerking meer is. Het heeft na vragen van de NOS MINDD verzocht de informatie van hun website te verwijderen. Dat is wel gebeurd.

Puntjes op de i

Volgens MINDD kan de regelgeving op meerdere manieren worden geïnterpreteerd. Het bedrijf zegt na de zomer waarschijnlijk de juiste papieren te hebben: "Wij zetten nu de puntjes op de i en willen de hele discussie in de kiem smoren door het gewoon te doen."

Ook al heeft de inspectie geconstateerd dat het bedrijf niet de juiste papieren heeft, toch komt er geen verder onderzoek. De IGJ neemt vooralsnog genoegen met de belofte van MINDD om de certificaten nu wel te gaan halen.

De Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) vindt dat huisartsen erop moeten kunnen vertrouwen dat leveranciers zich aan de regels houden. Daarom vindt de vereniging dat de procedures om de juiste papieren te krijgen, sneller moeten, ook omdat de ontwikkeling van nieuwe tools heel snel gaat.

Verantwoording

Van de 4900 huisartsenpraktijken in Nederland heeft de NOS 3962 huisartsenpraktijken geautomatiseerd onderzocht met Google Chrome. In de broncode werd gezocht naar verwijzingen naar 'moetiknaardedokter.nl'. Bij 1006 huisartsenwebsites verwijst de website met een linkje door naar de tool voordat er een afspraak bij de huisarts wordt gemaakt. 942 huisartsen hebben de tool zelf op hun website staan.

Goedemorgen! De Britse koning Charles is in de Verenigde Staten en spreekt het Congres, het Amerikaanse parlement toe. En in Parijs wordt de halve finale van de Champions League gespeeld.

Eerst het weer: In de loop van de ochtend klaart het geleidelijk steeds verder op. Vanmiddag is het overwegend zonnig en wordt het bij een stevige noordoostenwind 14 tot 20 graden. De komende dagen blijft het ronduit zonnig en wordt het steeds warmer met op vrijdag in het zuiden maxima rond 25 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

In Loosdrecht zijn meerdere ramen van het gemeentehuis vernield. Er zijn onder meer stoeptegels en betonblokken door de ruiten gegooid. Ook zijn hekken om het pand omver getrapt. Volgens persbureau ANP is er een verdachte opgepakt.

Bij het gemeentehuis waren vorige week rellen tijdens protesten tegen de geplande tijdelijke opvang van asielzoekers in het pand. Onder druk van de protesten besloot de gemeente het aantal opvangplekken te verlagen van 110 naar 70 en de opvang twee weken uit te stellen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog dit:

De koninklijke familie heeft gisteren 'Keningsdei' in Friesland gevierd met kaatsen, fierljeppen en andere typisch Friese gebruiken. Koning Willem-Alexander stond zelfs nog even op de schaats.

In het jaar dat de Verenigde Staten stilstaan bij 250 jaar onafhankelijkheid van de Britten zijn koning Charles en koningin Camilla begonnen aan een precair vierdaags staatsbezoek aan de VS. Dat bezoek is bedoeld om de banden tussen beide landen warm te houden en komt op een moment dat de relatie tussen president Trump en de Britse premier Starmer is bekoeld.

Het koningspaar bracht eerst een bezoek aan het Witte Huis, waar Trump en first lady Melania hen welkom heetten. Na een korte fotosessie vertrok het gezelschap naar de Green Room om een lichte maaltijd te gebruiken, waarbij de thee niet ontbrak. Het viertal zat bij een schilderij met daarop de plek in Philadelphia waar in 1776 de onafhankelijkheidsverklaring werd getekend.

Vervolgens verplaatsten de vier zich te voet naar de tuinen op het terrein, om daar een nieuwe aanwinst te bekijken: een bijenkorf in de vorm van het Witte Huis, afgelopen week gepresenteerd door Melania. Dat programmaonderdeel moet Charles, begaan met de natuur, hebben aangestaan. Bekend is dat hij zelf zeker drie bijenkasten houdt bij zijn privéwoning in Engeland.

Na de wandeling over de groene gronden rond het Witte Huis woonde het koninklijk paar een tuinfeest bij dat was georganiseerd door de Britse ambassade in Washington.

Speciale relatie

Het vierdaagse bezoek, dat zich veelal publiekelijk voltrekt, wordt internationaal met belangstelling gevolgd vanwege de opgelopen spanningen tussen de Amerikaanse en Britse regering. Trump en Starmer raakten in conflict toen die laatste aanvankelijk weigerde om Britse luchtmachtbases beschikbaar te stellen aan de VS in de oorlog die het voert tegen Iran.

Daarbij haalde Trump in allerlei felle bewoordingen uit naar de Britse premier, waarmee hij eerder nog op goede voet leek te staan. Zo noemde hij Starmer "niet Winston Churchill", de Britse premier die kort na de Tweede Wereldoorlog een term introduceerde voor de band tussen de VS en het VK: de special relationship. Een band die nu juist onder druk staat.

'Geweldige vent'

Maar volgens Trump heeft zijn vete met de Britse regering "helemaal niets te maken" met Charles, over wie hij zich in de voorbije weken lovend heeft uitgelaten. Hij omschreef de koning als een "vriend" en "geweldige vent". Hij begint ook graag over zijn "fantastische" tijd in het VK, afgelopen september, tijdens zijn met pracht en praal doorspekte tweede staatsbezoek daar.

In aanloop naar Charles' komst naar de VS zei Trump tegen de BBC dat het koninklijk bezoek "absoluut" zou kunnen bijdragen aan het herstel van de Brits-Amerikaanse banden. Daar zijn nu nog drie dagen voor. Charles en Camilla blijven twee dagen in Washington en reizen vervolgens naar New York, Virginia en Bermuda voordat ze terugkeren naar huis.

In Breda is gisteravond laat een auto rechtdoor gereden op een T-splitsing en tegen een woning geknald. In de geraakte muur is een groot gat ontstaan, waardoor vanaf de straat zo naar binnen kan worden gekeken. De politie heeft de bestuurder van de auto aangehouden en onderzoekt de toedracht.

Door de crash raakte een deel van de woning zwaar beschadigd. De brandweer heeft de woning gestut en het voertuig van de gevel losgetrokken, melden fotojournalisten ter plaatse. Vervolgens is de auto, wit van het stof en puin, weggesleept door een berger.

Autosleutels in de zak

Het gebeurt geregeld dat een auto een woning ramt. Vorige maand nog was het raak in Hapert, in de omgeving van Eindhoven. De bestuurder van de auto reed over een lege parkeerplaats en voetpad voordat hij door de tuin het huis binnenreed. De bewoners keken op dat moment tv en hebben de inzittenden uit de auto gehaald.

De politie pakte een van die inzittenden, een 22-jarige man uit Hapert, op voor rijden onder invloed. Aanvankelijk was niet meteen duidelijk wie de bestuurder van de auto was; twee mannen wezen op straat naar elkaar. Maar na de vondst van de autosleutels in de broekzak van een van de twee, nam de politie diegene mee naar het bureau.

Wereldster Taylor Swift heeft twee geluidsfragmenten en een afbeelding van haarzelf aangedragen om zichzelf als merk geregistreerd te krijgen. Dat lijkt een poging om haar stem en uiterlijk te beschermen tegen AI-deepfakes en met behulp van kunstmatige intelligentie gemaakte muziek.

In de twee audiofragmenten die Swift afgelopen vrijdag aandroeg bij het U.S. Patent and Trademark Office is te horen hoe de popster sprekend reclame maakt voor haar laatst verschenen album. Als afbeelding is gekozen voor Swift op het podium tijdens haar Eras-wereldtour.

De beeltenis en het stemgeluid van de Amerikaanse zangeres zijn al talloze keren gebruikt in door AI gegenereerde nepvideo's, bijvoorbeeld in reclame-uitingen en politieke boodschappen.

Duidelijke grens

Met haar poging zichzelf als merk te registreren volgt ze het voorbeeld van de Amerikaanse acteur Matthew McConaughey. Hij was eerder dit jaar de eerste bekende persoon die zich als merk wist te registeren, in een poging zijn stem en uiterlijk te beschermen tegen AI-misbruik.

Door zichzelf als merk vast te leggen wil McConaughey, bekend van films als Interstellar en Dallas Buyers Club, "een duidelijke grens rond eigendom creëren", zei hij in januari tegen The Wall Street Journal, "waarbij toestemming en toeschrijving de norm zijn in een AI-wereld".

Extra beschermlaag

Merkrechtadvocaat Josh Gerben, die gisteren als eerste melding maakte van Swifts poging zich als merk te registreren, wijst op zijn blog op een maas in de huidige regelgeving. Het auteursrecht over opgenomen muziek, waar muzikanten vanouds op vertrouwden, is niet meer voldoende in tijden van AI.

"AI-technologieën maken het voor gebruikers nu mogelijk om volledig nieuwe inhoud te genereren die de stem van een artiest nabootst zonder een bestaande opname te kopiëren, waardoor een gat ontstaat dat merkregistraties mogelijk kunnen helpen opvullen", aldus Gerben. Hij noemt het "een extra beschermlaag".

Het registreren van de gesproken stem van een beroemdheid als merk is juridisch nog wel onontgonnen terrein, voegt Gerben eraan toe. De tijd moet leren of zo'n registratie standhoudt bij de rechter. De beoordeling van Swifts aanvraag kan nog even op zich laten wachten. Op de site van het U.S. Patent and Trademark Office staat dat wachttijden kunnen oplopen tot tien maanden.

Bij het gemeentehuis van Wijdemeren in Loosdrecht zijn gisteravond vernielingen aangebracht. Ruiten en toegangsdeuren zijn ingegooid met stoeptegels en betonblokken. Ook zijn hekken voor het pand omver getrapt en is een verkeersbord door een ruit gegaan.

De politie gaat ervan uit dat dit het werk is van een groep actievoerders. Volgens persbureau ANP is er een verdachte aangehouden, maar een woordvoerder van de politie kan dat nog niet bevestigen.

In Loosdrecht protesteerden vorige week meerdere avonden op rij honderden mensen tegen de tijdelijke vestiging van 110 asielzoekers in het deels leegstaande gemeentehuis. Daarbij werd de politie bekogeld met zwaar vuurwerk en stenen. De mobiele eenheid van de politie greep daarop meerdere keren in.

Aanvankelijk was het de bedoeling dat de eerste asielzoekers afgelopen week in Loosdrecht aan zouden komen, vijf dagen na het besluit van de gemeente. Daar had de rechter ook toestemming voor gegeven. Die besloot vorige week dat het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) 110 asielzoekers mocht opvangen voor maximaal een half jaar.

Uitstel en minder asielzoekers

Na dagen van protesten besloot de gemeente om die aanvangsdatum vooruit te schuiven naar op z'n vroegst 6 mei en het aantal op te vangen asielzoekers bij te stellen naar 70. Dat noemde het gemeentebestuur "beter passend bij de lokale situatie". "De maatschappelijke onrust is op dit moment groot."

Ook speelde volgens de gemeente mee dat de politie op Koningsdag en de daarop aansluitende feestweek in Loosdrecht onvoldoende menskracht zou hebben om de veiligheid te garanderen.

In het gemeentehuis, dat deels leegstaat vanwege de aanstaande fusie met de gemeente Hilversum, komen nu 70 opvangplekken voor alleenstaande mannelijke asielzoekers. De noodopvangplekken blijven maximaal zes maanden in gebruik, zo liet de gemeente vorige week opnieuw weten.

Bij een aanval van terreurgroep IS in de Nigeriaanse staat Adamawa, nabij de grens met Kameroen, zijn zeker 29 mensen om het leven gekomen. Dat meldt de gouverneur van de staat.

IS heeft via Telegram de aanval opgeëist. Gisterenavond werd de aanval uitgevoerd op de lokale gemeenschap, waarbij de terroristen urenlang om zich heen schoten. Ook werden eigendommen vernield, melden lokale vertegenwoordigers aan het Britse persbureau Reuters.

Tijdens een bezoek aan de lokale gemeenschap in de omgeving van Gombi noemde gouverneur Fintiri het incident "tragisch en onacceptabel".

"Deze laffe daad is een belediging van onze menselijkheid en zal niet ongestraft blijven", schreef Fintiri in een verklaring op social media. Hij voegde eraan toe dat de veiligheidsmaatregelen zijn opgeschroefd en beloofde wraak op de aanvallers.

Het is onduidelijk wat het motief van IS is. Het noordoosten van Nigeria heeft in de afgelopen jaren herhaaldelijk te maken gehad met aanvallen van jihadisten van Boko Haram. Ook voert een afsplitsing van Islamitische Staat, ISWAP, er steeds meer aanvallen uit.

Vorige week vielen ook al meer dan dertig doden in noord-Nigeria door aanvallen door jihadisten.

De man die door de beveiliging probeerde te breken bij het Correspondents' Dinner wordt verdacht van poging tot moord op president Trump. Hij werd gisteren gearresteerd en is vandaag voorgeleid aan de rechter. Ook wordt hij beschuldigd van het overtreden van de wapenwet.

Het gaat volgens politiebronnen van persbureau AP om Cole Allen, een 31-jarige leraar en videogameontwikkelaar uit de stad Torrance in het zuiden van Californië. Volgens eerdere berichten zou hij worden aangeklaagd voor een aanslag op de regering-Trump, maar dat is dus veranderd naar een poging tot moord op de Amerikaanse president.

Allen heeft geen strafblad, zei een van de advocaten die hem verdedigt. Ook benadrukte hij dat de verdachte onschuldig is totdat zijn schuld is bewezen.

Meerdere wapens

Allen opende zaterdagavond het vuur in het hotel waar het diner plaatsvond. Dat gebeurde buiten de balzaal waar de Amerikaanse president en andere aanwezigen zaten te eten. Kort daarna werden Trump en vicepresident Vance door agenten van de Secret Service uit de zaal gehaald.

Andere aanwezigen, onder wie veel journalisten, doken onder de tafels of zochten elders in de zaal beschutting. Het diner werd afgeblazen en wordt ergens in de komende maand opnieuw georganiseerd.

Bij de beschieting raakte behalve een agent van de Secret Service niemand gewond. Later werd duidelijk dat de man meerdere wapens, waaronder een jachtgeweer, een pistool en messen bij zich droeg. Ook had hij een kogelwerend vest aan.

'Vriendelijke federale moordenaar'

Kort voordat hij door de schoten loste, had hij volgens Amerikaanse media berichten naar zijn familie gestuurd waarin hij zei "niet langer bereid te zijn om toe te laten dat een pedofiel, verkrachter en verrader mijn handen met zijn misdaden bezoedelt". Ook noemde hij zichzelf volgens bronnen van CNN "de vriendelijke federale moordenaar".

De Amerikaanse autoriteiten denken dat Allen vorige week naar Washington is gereisd per trein en vervolgens heeft ingecheckt als gast in het Hilton Hotel, waar het diner plaatsvond. Hij zou ook berichten hebben gestuurd aan zijn familieleden, waarin hij zijn verbazing uitsprak over de gebrekkige beveiliging. Die was niet gericht op personen die al ruim voor het diner in het hotel waren.

Het Hilton laat weten dat de beveiliging van het hotel door de Secret Service was georganiseerd. Volgens het hotel leidde deze veiligheidsdienst de beveiligingsoperatie en is die verantwoordelijk voor de veiligheid van de president. Het Witte Huis heeft gezegd dat het de "protocollen en praktijken" van de veiligheidsdienst gaat onderzoeken.

Harde retoriek

Woordvoerder van het Witte Huis Karoline Laevitt vindt dat "de harde politieke retoriek" heeft geleid tot de beschieting. Er is volgens haar "een klimaat gecreëerd waarin iemand de president zou willen aanvallen".

Eerder vandaag uitte zowel de Amerikaanse president als zijn vrouw Melania onvrede over talkshowpresentator Jimmy Kimmel. Hij maakte vorige week in zijn programma een grap waarin de talkshowhost deed alsof hij bij het Correspondents' Dinner aanwezig was.

In dit stukje cabaret sprak hij Melania toe en zei hij dat ze "straalde als iemand die verwacht snel weduwe te worden". Met deze grap heeft Kimmel volgens Trump opgeroepen tot geweld. Daarom moet hij ontslagen worden bij ABC en Disney, vindt de Amerikaanse president

In september werd het programma van de komiek een kleine week van de buis gehaald nadat hij op tv had gezegd dat Trump en zijn gelederen een slaatje probeerden te slaan uit de moord op Charlie Kirk.

De Duitse grenscontroles zijn een schending van het Schengenverdrag van de EU. Dat oordeelt een rechtbank in het Duitse Koblenz. Volgens de rechter beperken de controles het vrije verkeer van personen, en dat is in strijd met het verdrag.

De zaak werd aangespannen door een hoogleraar strafrecht die vorig jaar zelf werd gecontroleerd aan de grens toen hij vanuit Luxemburg Duitsland in wilde rijden. Saillant detail is dat hij op weg was naar huis nadat hij de viering van 40 jaar Schengenverdrag had bijgewoond.

Na deze controle stapte hij naar de rechter. Die oordeelde vandaag dat de controles in strijd met het Schengenverdrag zijn. Er zijn weliswaar uitzonderingen binnen het verdrag die het mogelijk maken toch grenscontroles te houden, zoals wanneer de openbare orde van een land of de binnenlandse veiligheid in het geding is.

Volgens de regering-Merz is dat nu zo. Die stelt dat er te veel migranten naar Duitsland komen, onder wie mensen die strafbare feiten hebben gepleegd. En die instroom kunnen de autoriteiten niet meer aan, zegt de regering.

Volgens de rechter is die onderbouwing te vaag. De regering kan bijvoorbeeld niet aantonen dat er onvoldoende opvangcapaciteit is of dat de autoriteiten de instroom niet meer aankunnen. En daarom is het volgens de rechter niet duidelijk waarom er voor Duitsland een uitzondering zou moeten worden gemaakt op het Schengenverdrag.

Controles blijven

De regering zegt dat de uitspraak alleen betrekking heeft op het specifieke geval van de controle die de hoogleraar zelf meemaakte, en niet over de grenscontroles an sich. Daarover moet een andere rechter oordelen. De regering gaat in hoger beroep en doet verder nu niets met de uitspraak van de rechter uit Koblenz.

Correspondent Duitsland Charlotte Waaijers:

"Zeker voor de partij van bondskanselier Merz zijn de grenscontroles belangrijk: het was zijn grote verkiezingsbelofte om de grenzen streng te bewaken en zelfs ook asielzoekers terug te sturen. De vorige regering voerde al controles aan alle grenzen in.

Die zijn ook bedoeld om de AfD de wind uit de zeilen te nemen, die migratie keer op keer een gevaar voor Duitsland noemt en succesvol campagne kon voeren tegen wat de partij ziet als het falen van de regering om het probleem aan te pakken.

Ook al is moeilijk te zeggen of de controles iets doen tegen de problemen die de AfD schetst, de regering ziet er voorlopig niets in om ze stop te zetten. Die benadrukt dat de uitspraak gaat over een specifiek geval, niet over de controles in het algemeen. Daar gaat een andere rechtbank over."

Sinds twee jaar zijn er controles aan alle Duitse grenzen en in Nederland groeit de kritiek vanwege de files en ongelukken die ze geregeld veroorzaken. Zo wil burgemeester Bruls van Nijmegen af van de grenscontroles aan de Duitse kant van de grens. Die leiden in de grensregio's regelmatig tot files en ongelukken, zoals de kettingbotsing met een dode van afgelopen weekend.

Ook zijn Doetinchemse collega Boumans sprak zich in maart al uit tegen de controles na een kettingbotsing.

Verdrag van Schengen

In 1985 werd het eerste Verdrag van Schengen getekend door Nederland, België, Luxemburg, Duitsland en Frankrijk. Dat gebeurde in het Luxemburgse dorp Schengen, bij het drielandenpunt met Duitsland en Frankrijk.

In het verdrag is afgesproken dat Europese landen geen personencontroles uitvoeren bij de grenzen. Daardoor kan iedereen binnen deze landen gaan en staan waar diegene wil. In 1993 de Europese Akte ingevoerd, waarmee binnen Europa vrij verkeer kwam van goederen, diensten en personen.

Het Schengengebied werd sindsdien verder uitgebreid tot het huidige aantal van 29 landen, waarvan 25 lidstaten van de Europese Unie en 4 andere landen binnen Europa.

Nederland heeft op een overwegend zonnige dag weer uitbundig Koningsdag gevierd. Op sommige plekken zoals Amsterdam en Utrecht werd het te druk, maar de sfeer bleef vooral gemoedelijk en feestelijk. Gisteravond ging het feesten op veel plekken nog door.

Koning Willem-Alexander vierde zijn verjaardag in het Friese Dokkum, waar zo'n 21.000 bezoekers op afkwamen. Ook op tal van andere plekken in Nederland werd massaal feestgevierd.

Zoals gebruikelijk trokken honderdduizenden naar Amsterdam, maar de drukte leek minder extreem dan vorig jaar. Dat kan samenhangen met de strenge maatregelen die de gemeente voor de viering van dit jaar nam om af te komen van het imago 'dat alles maar kan en mag' op Koningsdag.

Pas om 17.30 uur, later dan in voorgaande jaren, gaf de gemeente voor het eerst een waarschuwing af voor drukte, voor twee straten in de Jordaan in het centrum van de stad en het Bijlmerplein in Amsterdam-Zuidoost. Een bredere oproep om niet meer naar de stad te komen bleef uit.

De gemeente sprak eerder in het liveblog nog van een "gezellige drukte" in de binnenstad, maar verwijderde deze post in de loop van de middag toen het nog drukker werd.

De Amsterdamse politie zegt dat het lastig is om een beeld te schetsen, "omdat de situatie constant verandert". Rond 17.30 uur leek Koningsdag volgens een woordvoerder op een reguliere uitgaansavond, zonder "grote excessen". Eerder kwam de ME kort in actie nadat een pand aan de Prinsengracht werd gekraakt, meldt AT5.

Ook in Utrecht, Eindhoven en Breda werden mensen opgeroepen om niet meer naar delen van de binnenstad te komen vanwege de drukte. Daar liep het op sommige plekken zo vol dat straten tijdelijk werden afgesloten.

De NS reed een speciale oranjedienstregeling om feestvierders te vervoeren. Op drukke trajecten werden extra en langere treinen ingezet, onder meer richting Amsterdam. Volgens de vervoerder kwam de reizigersstroom rustig op gang en was het 's middags "druk, maar beheersbaar".

Vooral richting steden met grote feesten, zoals Eindhoven, Breda, Arnhem en Amsterdam, was het drukker dan gebruikelijk, zegt een woordvoerder. Rond het einde van de middag was het nog vooral druk rond de hoofdstad. De NS heeft voor Koningsdag ongeveer 100 extra schoonmakers ingezet om de treinen schoon te maken, maar meldt dat reizigers het overwegend netjes houden.

Creatieve kraampjes

Op tal van plekken in Nederland waren jong en oud al vroeg in de weer om een plekje te bemachtigen op een van de vele vrijmarkten. Tussen kleding, speelgoed en ander klein grut vielen vooral de creatieve kraampjes op.

Op sommige plekken werd de actualiteit op de hak genomen: zo konden bezoekers in Weesp 'mikken op vrede' en werd in het Nijmeegse Goffertpark zelfs bitcoin geaccepteerd als betaalmiddel.

Verder werd Koningsdag gevierd met lokale tradities en evenementen, zoals het ringsteken in het Zeeuwse Tholen. In Alblasserdam verliep de herrietocht Luilak, een optocht vol scheurende auto's "relatief rustig", schrijft RTV Rijnmond. Wel werd een aantal agenten onwel door de grote hoeveelheid rook en uitlaatgassen, aldus de omroep.

Al bijna twee maanden dobbert en ligt een bultrugwalvis voor de Duitse Oostzeekust. De een noemt hem Timmy, de ander Hope. Nu eens ligt hij op een zandbank, dan weer zwemt hij zich klaarblijkelijk vrij, om vervolgens toch weer te stranden.

De interesse is groot, getuige de talloze livestreams, liveblogs en thema-uitzendingen. Met morgenochtend het voorlopige hoogtepunt: de walvis wordt dan, als alles goed gaat, weggesleept.

De walviswaanzin is een mediahype waarin alles samenkomt: belangstelling voor een exotisch dier, emotionele betrokkenheid, wantrouwen tegen overheid en wetenschap en opmerkelijke politieke keuzes. Hoe rustig het dier erbij ligt, des te groter is de onrust over zijn lot.

Dagelijks pers

Eind maart was het nog een kort nieuwsbericht dat was besloten het zeezoogdier te laten sterven, omdat experts hulpacties zinloos noemden. De enige vraag die restte was of de walvis daarbij geholpen moest worden, bijvoorbeeld met explosieven.

Maar Timmy stierf niet. Bewegen deed hij evenmin. En dus lag hij wekenlang op dezelfde plek bij het eiland Poel, waar hij een toeristische trekpleister werd. Ook dagelijks van de partij: Till Backhaus (SPD), de deelstaatminister van Milieu die elke dag een persconferentie geeft.

De constante stroom aan aandacht ging gepaard met oproepen om de walvis te redden. Niet van biologen, maar van influencers, 'vrijdenkers' en complotaanhangers. Demonstranten probeerden bij het dier te komen en er werden Timmy-tattoos gezet. Online werden met behulp van AI-liedjes emotionele oproepen gedaan de walvis te 'bevrijden'.

Wereldwijd stranden voortdurend walvissen, maar in Duitsland is het uitzonderlijk. Duidelijke richtlijnen voor wat te doen ontbreken, de verantwoordelijkheid ligt bij lokale overheden.

Uiteindelijk bezweek Backhaus, die al 28 jaar milieuminister is maar zelden zo'n lastig dossier zegt te hebben gehad, voor de druk om toch iets voor het dier te doen. Hij stond een private hulpactie toe, opgezet door de oprichter van Mediamarkt en een paardensportmiljonair. Kennis van walvissen hebben ze niet, geld wél. Ze laten onder meer een dierenarts uit Hawaï overkomen.

Al snel ontstaan er conflicten binnen het divers samengestelde reddingsteam. Influencer 'Danny Firstclass', die beweert te praten met het dier, zou de operatie in gevaar brengen door al vloggend te dicht bij het dier te komen. De Hawaïaanse dierenarts vertrekt. Een andere dierenarts valt vanwege gezondheidsproblemen uit.

Nieuw plan

De reddingsoperatie gaat echter door. Het oorspronkelijke plan om Timmy met luchtkussens op te tillen en met twee pontons weg te trekken, wordt losgelaten. Het idee is nu de walvis in een bak van een duwboot te laten zwemmen. Vervolgens zou hij naar de Noordzee worden gevaren.

Kritiek is er volop. De operatie zou tot stress en verwondingen kunnen leiden. Bovendien betwijfelen mariene biologen sterk of Timmy, eenmaal terug op zee, zal overleven.

Ook het optreden van Backhaus roept kritiek op. Door bedenkingen van deskundigen opzij te schuiven, zou hij bijdragen aan afnemend vertrouwen in de wetenschap. Backhaus zou zichtbaarheid in dit heldenverhaal gebruiken met het oog op de deelstaatverkiezingen in september. Erst Walkampf, dann Wahlkampf kopte de krant FAZ: eerst de strijd om een walvis, dan om de kiezer.

En natuurlijk is er de vraag waarom het leed van dit ene dier de aandacht van een minister en het halve land krijgt, maar ander, vaak veel grootschaliger dierenleed onopgemerkt blijft.

De walvis is het perfecte 'mediadier', zo legden psychologen en media-onderzoekers uit in Duitse media. Het is groots, indrukwekkend en relatief slim. Het is een dankbaar dier in boeken, sprookjes en films en daarmee een 'emotioneel nabij dier' geworden.

Aan de Münchner Merkur vertelde onderzoeker van complottheorieën Sebastian Bartoschek dat die menselijke projectie ertoe leidt dat het dier zich leent voor complottheorieën. De wetenschap en de staat zouden het dier doelbewust aan zijn lot willen overlaten. Zijn lot is voor complotdenkers een vrijheidsstrijd.

Symbool

Bioloog en natuurfilmmaker Ina Knobloch hoopt dat Timmy een ander symbool wordt. In een interview met de FAZ noemt ze walvissen 'tuinmannen van de oceaan', omdat zij veel CO2 opnemen, hun uitwerpselen plankton voeden en hun karkassen voeding vormen voor andere dieren. Een gezonde oceaan zorgt voor gezonde walvissen en vice versa.

Het 'Timmy-drama' zou de aandacht hierop kunnen richten, hoopt Knobloch. "Hij laat zien wat we de oceanen aandoen. We moeten meer doen om die te beschermen."

In Litouwen zijn dertien mensen aangeklaagd voor het beramen van twee moorden. Volgens de politie werkten de verdachten in opdracht van de Russische geheime inlichtingendienst GROe. In een persbericht schrijft de politie de moorden te hebben verijdeld.

De slachtoffers waarop de verdachten het hadden gemunt zijn een Rus en een persoon uit Litouwen. De politie zegt dat zij doelwit waren vanwege hun politieke overtuigingen.

Terreuraanslagen

De verdachten beraamden niet alleen twee moorden, maar waren volgens de politie ook bezig met het plannen van terroristische aanslagen. Zo hebben ze mogelijk gegevens over de militaire infrastructuur in Litouwen verzameld en waren ze volgens de politie bezig met het voorbereiden van brandstichting van militaire goederen die bestemd zijn voor Oekraïne.

Deze voorbereidingen zijn volgens de politie "gepland en gecoördineerd als onderdeel van bredere terroristische activiteiten".

Door volgapparaat ontdekt

Op 12 maart werden de eerste verdachten gearresteerd. In de periode die daarop volgde, werden nog meer verdachten opgepakt. In totaal heeft de politie negen mensen aangehouden, naar vier anderen wordt nog gezocht. Tegen hen is een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd.

De zaak kwam aan het rollen toen de Rus zich meldde bij de politie. Hij had in zijn auto een volgapparaat gevonden, dat hij daar niet zelf had neergelegd. Uit het onderzoek dat de politie daarop instelde bleek dat er plannen bestonden om hem te vermoorden.

Na verder onderzoek wist de politie de mogelijke daders en andere verdachten te identificeren. Ook ontdekte de politie dat zij bezig waren met het plannen van de moord op een ander slachtoffer, de persoon uit Litouwen. De verdachten zouden sinds 2024 bezig zijn geweest met het verzamelen van informatie over hun doelwitten.

Internationaal netwerk

De verdachten komen uit Rusland, Belarus, Oekraïne, Georgië, Letland, Moldavië en Griekenland. Sommigen van hen wonen in Litouwen, anderen zouden naar dat land zijn gekomen om de geplande moorden uit te voeren. Een aantal van hen had volgens de politie contact met lokale criminele organisaties over het plannen van de moorden.

Om de verdachten te arresteren heeft de Litouwse politie samengewerkt met politiediensten uit andere landen. Zo werden naast in Litouwen ook huiszoekingen in Polen, Oekraïne en Griekenland gedaan. Drie verdachten die in het buitenland verblijven, worden uitgeleverd aan Litouwen en er wordt nog onderzocht of twee anderen ook overgedragen kunnen worden.

De Poolse influencer Piotr Garkowski heeft het wereldrecord geld inzamelen
via een livestream verbroken. Negen dagen lang streamde Garkowski op YouTube vanuit een klein appartement, waarbij hij continu een rapnummer over kanker afspeelde. Hij haalde zo bijna 60 miljoen euro op voor kinderen met kanker.

Het nummer, I'm still here, werd geschreven door de Poolse rapper Bedoes 2115 en Maja Mecan, een 11-jarig meisje dat voor de derde keer leukemie heeft. Het nummer is een disstrack tegen kanker.

Beluister het nummer via YouTube:

Garkowski, die het pseudoniem Łatwogang gebruikt, wilde 500.000 zloty (zo'n 118.000 euro) ophalen. Maar nadat verschillende beroemdheden en bedrijven zich bij de actie hadden aangesloten, verbrak hij het Guinness World Record van 16,7 miljoen euro. Dat record werd behaald door twee Franse streamers in 2025.

Garkowski had tegen zijn miljoenen volgers op sociale media gezegd dat hij geld zou inzamelen via een livestream, maar liet de duur afhangen van het aantal likes dat een van zijn TikTok-posts zou krijgen. Zijn post, waarbij één like stond voor één seconde streamen, verzamelde uiteindelijk genoeg likes om negen dagen lang onafgebroken te streamen.

Op het hoogtepunt keken er volgens Poolse media ongeveer 1,5 miljoen mensen naar de stream. Verschillende Poolse beroemdheden en bedrijven sloten zich aan bij de actie. Ook de zanger van de band Coldplay, Chris Martin, verscheen kort op de livestream met een video waarop hij een geïmproviseerd nummer speelde.

'Kleine strijders'

Het geld gaat naar de Cancer Fight Foundation, een organisatie die zich inzet voor kinderen met kanker. De organisatie schrijft op X dat bij het enorme bedrag een enorme verantwoordelijkheid komt kijken. Daarom wil de stichting een speciale website lanceren waar wordt gedeeld hoe de fondsen van de campagne worden gebruikt.

In een interview met de Poolse radio noemde Garkowski de inzamelingsactie een "wonder". Hij prees de donateurs en noemde de kinderen met kanker "kleine strijders".

Op het eerste oog is er niets bijzonders aan het Nederlandse vrachtschip de Amadeus Saffier. Het levert goederen af in havens in en rond Europa. Rollen staal naar Turkije, en onlangs zakken cement naar Ibiza. Diesel stuwt het schip voort, zoals bij de meeste vrachtschepen. Tot de juiste wind opsteekt, dan gebeurt er iets opmerkelijks.

De Amadeus Saffier is een van inmiddels bijna honderd grote vrachtschepen die gebruik maken van speciale windaandrijving. Het schip kan twee grote masten opklappen die als een soort verticale vliegtuigvleugels de windenergie omzetten in stuwkracht, waardoor het schip vooruitgaat. Het resultaat: minder brandstofgebruik, meer snelheid.

Steeds meer reders maken de rekensom. Twee jaar geleden was de technologie nog een nieuwigheid. Afgelopen december voeren er 85 grote tankers en bulkschepen rond met deze masten. Op dit moment zijn dat er 96, blijkt uit cijfers die NOS opvroeg bij de International Windship Association.

De snelle toename zet voorlopig door. "We verwachten dat het aantal schepen over een jaar is verdubbeld", zegt Gavin Allwright, secretaris-generaal van de internationale vereniging voor windschepen. "Op dit moment zijn ruim 120 nieuwe bestellingen bij werven die windschepen maken."

Veel interesse

Het is druk in de loods in Zeewolde. Uit de cijfers van de vereniging blijkt dat een kwart van de installaties op vrachtschepen hiervandaan komt. Het Nederlandse bedrijf Econowind is wereldwijd marktleider op het gebied van windaandrijving, die ze VentoFoils noemen.

"Zeker met de huidige olieprijzen zie je dat er heel veel interesse is", zegt Chiel de Leeuw, commercieel directeur van Econowind. "De investeringsbereidheid is nu net wat minder omdat reders even afwachten wat er gebeurt. Maar ze zijn zich aan het voorbereiden op de toekomst. Als er wellicht een hogere olieprijs blijft wordt de businesscase voor ons beter."

Ook de eigenaar van de Amadeus Saffier ziet de voordelen in deze tijd van hoge dieselprijzen. "Brandstofbesparing is op dit moment natuurlijk enorm actueel, gezien de situatie in de Golfregio", zegt Cynthia Everduin, operationeel directeur van De Bock Maritiem. "We zijn blij dat we een paar jaar geleden deze weg al zijn ingeslagen."

Emissie verlagen

Gemiddeld verbruikt de Amadeus Saffier 10 procent minder brandstof. Dat komt niet alleen door de windaandrijving. Everduin: "Ook de rompvorm is geoptimaliseerd."

De Bock liet het schip nieuw bouwen in 2024. In hetzelfde jaar liet de Rotterdamse reder Anthony Veder masten op een bestaand schip zetten. "De besparing bij ons is nu zo'n 2 tot 4 procent", zegt Nynke de Bakker, woordvoerder van de rederij. "Maar onze masten zijn dan ook lager dan bij nieuwbouw."

In de toekomst zou Anthony Veder de windaandrijving liever toepassen op nieuwbouwschepen. Toch is ook deze rederij blij met de stap die ze namen. "Je zoekt naar manieren om de emissie te verlagen", zegt De Bakker. "Andere brandstoffen zijn moeilijk in de scheepvaart, zeker bij een bestaand schip."

Vliegers op schepen

Lagere emissies waren ook een belangrijke reden voor Johan Boomsma, vanwege de brandstofbesparing, maar ook vanwege de toenemende regels rond verduurzaming. "Ik heb altijd geloofd in wind", zegt de eigenaar van Boomsma Shipping. "Wij begonnen al een jaar of zes geleden met deze technologie. Het stond toen echt nog in de kinderschoenen. We zaten bij de eerste tien wereldwijd."

De wind heeft Boomsma zeker besparing gebracht. "Maar niet zoveel als aanvankelijk gedacht", zegt hij. "We waren er ook vroeg bij. Nu is de technologie verder. Ons schip heeft twee units van 10 meter hoog, we gaan er in de toekomst eentje van 25 meter doen."

Hij ziet allerlei vormen van windaandrijving langskomen. "Je hebt zelfs grote vliegers op schepen, maar dat is nog wel een droomwereld", zegt de windveteraan. "Het meest mainstream zijn nu de foils en de rotors, dat zijn stalen masten die ronddraaien."

De Amadeus Saffier heeft Ibiza inmiddels achter zich gelaten. Het vaart in noordelijke richting, ten noorden van het eiland Mallorca. Met hulp van de wind.

Een 18-jarige Fransman is in Singapore aangeklaagd omdat hij aan een rietje uit een drankautomaat likte en het vervolgens teruglegde, schrijven Singaporese media.

De tiener filmde de daad vorige maand en plaatste de video op zijn sociale media. De beelden gingen viraal in Singapore, schrijven media.

Volgens rechtbankdocumenten moest het bedrijf van de drankautomaat alle 500 rietjes in het bakje vervangen. Het bedrijf, dat sinaasappelsap verkoopt, heeft aangifte gedaan. De man is aangeklaagd voor vandalisme en het verstoren van de openbare orde.

Als hij schuldig wordt bevonden aan vandalisme riskeert hij een gevangenisstraf van twee jaar en een boete. Hij kan drie maanden celstraf en een boete krijgen als hij wordt veroordeeld voor het verstoren van de openbare orde.

Singapore staat bekend om zijn strenge straffen voor vandalisme en vernieling. Zo staat er een hoge boete van duizenden euro's op het weggooien van afval op straat. Ook heeft het land een kauwgomverbod en is het uitspugen van kauwgom op straat verboden.