NOS Nieuws - Algemeen

Op het militaire oefenterrein bij 't Harde op de Veluwe is het sein brand meester gegeven. Het vuur is uit, maar defensie is nog wel actief in het gebied om ervoor te zorgen dat het niet opnieuw oplaait.

De natuurbrand brak woensdag uit tijdens een militaire oefening met kanonnen en explosieven op het 500 hectare grote defensieterrein. Er ontstonden rookwolken die door de oostenwind tot in het Verenigd Koninkrijk werden meegevoerd.

Op verschillende plekken werd een NL-Alert afgegeven vanwege de rookontwikkeling en stankoverlast. Niemand hoefde zijn huis uit.

Meerdere brandhaarden

In de eerste nacht slaagde de brandweer er al in om te voorkomen dat het vuur op het Artillerie Schietkamp zich verder verspreidde. Toen de wind woensdag aantrok, werd er rekening mee gehouden dat het op verschillende plekken weer zou oplaaien, maar dat is niet gebeurd. Er zijn meerdere brandhaarden op het terrein.

Brandweerploegen uit het hele land en blushelikopters werden ingezet om het vuur in te dammen. Ook werden gepantserde blusvoertuigen van defensie gebruikt om het veld in te gaan. Deze voertuigen kunnen tegen een eventuele ontploffing van munitie die op het oefenterrein is achtergebleven.

Ook op andere plekken in het land waren natuurbranden, waaronder op meerdere militairen terreinen. De brandweer kreeg bij het blussen van de branden hulp van Duitse en Franse collega's.

Onderzoek naar oorzaak

Er is een onderzoek ingesteld naar de oorzaak van de brand. Die kan volgens de Koninklijke Marechaussee pas worden vastgesteld als de brandweer klaar is met blussen.

In het onderzoek worden getuigen gehoord, wordt gekeken welke eenheden er aan het oefenen waren en om wat voor oefening het precies ging. Ook wordt gecontroleerd of de oefening correct was aangemeld en of de veiligheidsprotocollen zijn nageleefd, zei een woordvoerder van de marechaussee tegen de NOS.

Terwijl de benzineprijs in Nederland recordhoogtes aantikt, is er voor benzinerijders aan de oostgrens beter nieuws: in Duitsland kun je weer een liter benzine tanken voor minder dan 2 euro.

Dat komt door de tijdelijke accijnsverlaging die de Duitse regering heeft ingevoerd. Daarmee wil de overheid de pijn van de gestegen brandstofprijzen vanwege de blokkade van de Straat van Hormuz verzachten. Het zou ondernemers en automobilisten een voordeel van in totaal 1,6 miljard euro moeten opleveren.

In de vroege ochtend van 1 mei ging de prijsverlaging in en zakten de prijzen met zo'n 10 cent. Het prijsverschil tussen een liter benzine in Duitsland en Nederland is daarmee opgelopen naar zo'n 30 cent, blijkt uit gegevens van Border Tanker, een site die de prijzen in Nederland, België en Duitsland in de gaten houdt. Op een volle tank kan tanken in Duitsland meer dan 10 euro schelen.

De accijnsverlaging duurt twee maanden, en zou op zo'n 17 cent verlaging per liter moeten uitkomen. ADAC, de Duitse tegenhanger van de ANWB, verwacht daarom dat de prijzen de komende dagen verder gaan dalen. Nu zit er voor een deel nog oude brandstof in de tanks van vulstations, en over die oude voorraden geldt nog het oude belastingtarief.

Overigens maakt het verschil op welk moment van de dag je in Duitsland tankt. Ondernemers mogen één keer per dag, rond 12.00 uur, hun prijzen verhogen. Vervolgens gaan in de uren daarna de prijzen weer wat omlaag, waardoor je doorgaans in de ochtend goedkoper uit bent.

"Het is natuurlijk beter dan hiervoor, maar goedkoop is het nog lang niet. Ik vind het nog steeds te duur", zegt een Duitse automobiliste tijdens het tanken. Er is enig wantrouwen bij automobilisten of de tankstations wel de gehele verlaging in hun prijzen zullen meenemen.

Duitse tankstations beloven dat wel te doen en zeggen dat het nog een zware logistieke operatie wordt om de tanks dit weekend gevuld te houden. Veel Duitsers zijn een lang weekend vrij vanwege 1 mei, Dag van de Arbeid, en pakken massaal de auto. Daar komt bij dat veel automobilisten bewust hebben gewacht met tanken totdat de prijsverlaging inging.

Correspondent Duitsland Charlotte Waaijers:

"De druk op de Duitse regering om iets tegen de stijgende pompprijzen te doen was groot, maar economen in Duitsland zijn niet erg enthousiast over de keuze voor een tankkorting. Die vermindert juist de noodzaak om energie te sparen, wat ook het klimaat niet helpt.

Daarnaast wijzen ze op ervaringen met een korting vier jaar geleden, toen de energieprijzen stegen door de Russische invasie van Oekraïne. Uiteindelijk bleek die maatregel relatief duur, en profiteerden mensen met een hoger inkomen er meer van omdat zij vaak meer energie verbruiken, terwijl ze het minder hard nodig hebben. In plaats daarvan pleiten de economen voor gerichte steun aan mensen met een lager inkomen, wat uiteindelijk ook goedkoper zou zijn."

Vanwege dat grotere verschil tussen Nederland en Duitsland gaan meer mensen die wat verder van de grens wonen in Duitsland tanken, verwacht Jeannine van Reeken-van Wee. Zij deed namens ABN Amro onderzoek naar tanktoerisme in België.

"Mensen zijn er gevoelig voor als prijsverschillen oplopen. Automobilisten maakten ook sneller een ritje naar België toen de verschillen groter werden." Uit haar berekeningen blijk dat ongeveer 15 procent van de benzine-consumptie in de zuidelijke grensregio naar België is verschoven.

Twee rustige maanden

De Nederlandse tankstationhouder Gerrit Heinen nabij de grens met Duitsland ziet nu al dat er minder mensen bij hem langskomen. "Ik verwacht twee wat rustigere maanden."

Afgelopen donderdag, een dag voordat de Duitse accijnsverlaging van mei en juni inging, was het ook minder druk, vertelt hij. Volgens hem omdat autorijders op de accijnsverlaging wachtten. "Het is wat het is. We hebben het al vaker mee gemaakt."

In Nederland heeft het kabinet ervoor gekozen om de brandstofaccijns niet te verlagen. Wel is er een pakket aangenomen met onder meer een hogere reiskostenvergoeding voor werknemers, goedkopere treintickets en is er steun voor de armste huishoudens om de energiekosten te kunnen opbrengen.

De politie heeft gisteravond vier mensen aangehouden op en rond de boulevard van Scheveningen. Dat gebeurde na verschillende incidenten in de omgeving. Jongeren hadden op sociale media opgeroepen om te gaan rellen.

Drie tienermeisjes werden aangehouden voor mishandeling, zegt een woordvoerder van de politie. Twee van hen zitten nog vast, de derde moet zich later melden voor een gesprek.

Een vierde persoon, een man, werd aangehouden voor belediging. Hij kwam er met een bekeuring vanaf.

Veel jeugd

"De oproep van gisteren om te rellen kwam ook bij ons terecht", zegt de politiewoordvoerder. Daarom kwamen veel agenten ter preventie naar de boulevard. Onder meer de mobiele eenheid, politie te paard en agenten met honden, zag Omroep West.

"Er was veel jeugd aanwezig", aldus de woordvoerder. De avond verliep zonder grote incidenten op "hier en daar een vechtpartij" na, zegt hij. Jongeren werden aangesproken om door te lopen op de boulevard en groepsvorming op het strand was verboden, schrijft de regionale omroep.

Mei 2025

Precies een jaar geleden ging eenzelfde oproep rond op sociale media. Honderden jongeren kwamen toen naar Scheveningen en keerden zich tegen de politie. Agenten werden bekogeld met stenen, fietsen en glaswerk, waarna de mobiele eenheid werd ingezet.

De bultrug die twee maanden geleden in Duitsland strandde, is vrijgelaten op de Noordzee. Rond 09.00 uur meldde het reddingsteam dat het dier was weggezwommen uit de duwbak waarin hij was vervoerd.

Het konvooi van de walvis voer gisteravond via het Kattegat de Noordzee op. De schepen hadden eerder die dag nog voor het noordelijkste puntje van Denemarken halt moeten houden vanwege hevige golfslag. De golven van 2 meter hoog hadden de walvis in de duwbak verder kunnen verwonden.

Bekijk hier beelden van bultrug Timmy in de Noordzee:

Er werd nog even overwogen om het dier dan maar vrij te laten in de zeestraat Skagerrak, de uitgang van de Oostzee, maar uiteindelijk is toch besloten door te varen. Wel werden er vast voorbereidingen getroffen om de bultrug vrij te laten. Zo werden een vangnet en luchtkussen verwijderd die de walvis in de bak hielden en is de duwbak waarin hij werd vervoerd lager in het water geplaatst.

Redding niet voltooid

"Als hij nu zijn vrijheid wil opzoeken, kan dat", zei deelstaatminister Backhaus van Milieu daarna. Zolang dat niet gebeurde, koerste het schip verder de Noordzee op, omdat elke kilometer volgens de reddingswerkers helpt het dier goed op weg te brengen. Hij werd nu vrijgelaten op zo'n 70 kilometer van de plaats Skagen.

Het team achter het transport beschouwt de redding nog niet als voltooid. Eerst zal moeten blijken dat walvis helemaal gezond is en zichzelf kan redden. Omdat hij zolang vastgezeten heeft, is het de vraag of hij nog goed kan zwemmen, duiken en zichzelf van voedsel voorzien. Er is een gps-zender aangebracht, maar het was in de eerste momenten na de vrijlating nog niet duidelijk of die goed werkt.

De bultrug van 12 meter lang strandde eind maart bij de badplaats Timmendorfer Strand. Vandaar dat het dier de naam Timmy kreeg. Zijn doodsstrijd werd breed uitgemeten in de Duitse pers en wereldwijd.

Het dier kwam in de afgelopen weken meerdere keren los, waarna het kort daarna weer vast kwam te zitten. De reddingsacties gingen door, hoewel sommige wetenschappers vonden dat Timmy met rust gelaten moest worden. Dat hij meerdere keren gestrand was, zou erop wijzen dat hij ziek is.

Toch gaf minister Backhaus toestemming voor een nieuwe reddingspoging door particulieren. Reddingswerkers kregen Timmy met touwen en een tuig in een stalen bak met water van zo'n 50 bij 13 meter. In die boot werd de bultrug vervolgens vervoerd naar de Noordzee.

Gezang

Halverwege de reis liet de organisatie weten dat het goed leek te gaan met het dier. Hij was "erg levendig" en zou veel voor zichzelf hebben gezongen.

Denemarken heeft al laten weten dat als Timmy na deze reddingspoging voor hun kust strandt, er geen nieuwe redding wordt ondernomen. De regering grijpt niet in bij strandingen en noemt dat "een natuurlijk voorkomend fenomeen".

Beelden van het moment dat Timmy dinsdag in het 'drijvend aquarium' zwemt:

Bij een dessert- en patisseriebedrijf in Ermelo is vannacht een grote brand uitgebroken. Het gebouw van het bedrijf is door het vuur verwoest. De brand is onder controle, maar de brandweer verwacht de komende uren nog bezig te zijn met nablussen en sloopwerkzaamheden.

Op het moment van de brand was niemand in het gebouw aanwezig. Er is dan ook niemand gewond geraakt.

Vanwege de grote hoeveelheid rook die bij de brand vrijkomt is een NL-Alert verstuurd door de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland. Mensen in Ermelo en nagenoeg heel Harderwijk krijgen het advies om ramen en deuren gesloten te houden.

Ook het verkeer op de A28 kan last hebben van de rook, waarschuwt de veiligheidsregio, maar vooralsnog is er geen reden om de snelweg af te sluiten.

Oververhittingsklachten

De brand begon vannacht rond 01.30 uur bij dessert- en patisseriebedrijf Edough op een bedrijventerrein in Ermelo. Bij aankomst van de brandweer kolkte de rook naar buiten. Niet lang daarna sloegen ook de vlammen uit het pand en werd opgeschaald naar een zeer grote brand.

In eerste instantie probeerde de brandweer het vuur in het gebouw van binnenuit te bestrijden, maar vanwege de grote hitte was dat al snel niet meer mogelijk. Twee brandweerlieden werden met oververhittingsklachten ter plaatse door een ambulance nagekeken.

"Hittestuwing is voor brandweerlieden geen onbekend fenomeen", zegt een woordvoerder. "Brandweerlieden worden erop getraind en daarom herkenden ze op tijd de symptomen en konden tijdig het pand verlaten. Buiten zijn ze afgekoeld en daarna konden ze weer aan de slag."

Daarna werd besloten om de brand verder van buitenaf te blussen. Meerdere brandweerkorpsen werken samen om het vuur te bestrijden. Er zijn volgens de Veiligheidsregio zo'n 60 tot 80 brandweerlieden met vijf blusvoertuigen en twee hoogwerkers aanwezig. Daarmee wordt niet alleen geblust, maar worden ook de omliggende gebouwen met een zogeheten waterscherm beschermd tegen het overslaan van het vuur.

Zonnepanelen

Omdat er zonnepanelen op het dak van het bedrijf lagen kunnen er ook zeer kleine glassplinters in de omgeving zijn verspreid. De hulpdiensten zijn bezig het gebied in beeld te krijgen waar de roet- en glasdeeltjes zijn neergekomen.

Op de websites van de gemeente Ermelo en Harderwijk kunnen omwonenden en bedrijven lezen hoe ze die het beste kunnen verwijderen uit bijvoorbeeld hun (moes)tuin. Ook wordt aangeraden kinderen niet buiten te laten spelen in de omgeving waar de deeltjes zijn neergekomen en om vee niet te laten grazen in weilanden waar glassplinters kunnen liggen.

AI-versies van acteurs of door de computer geschreven scripts komen niet meer in aanmerking voor een Oscar. Dat heeft de organisatie van de belangrijkste filmprijs ter wereld bepaald in een update van de regels.

Vanaf de 99ste editie volgend jaar maakt een acteur alleen nog kans als de rol "aantoonbaar uitgevoerd wordt door een mens, met diens toestemming".

Dat betekent bijvoorbeeld dat Val Kilmer niet in aanmerking komt voor de film As deep as the grave, die binnenkort uitkomt. De vorig jaar overleden acteur werd daarin met AI weer tot leven gewekt.

Rollen die met computeranimatie zijn gemaakt, zoals de Avatar-films of Gollum uit The Lord of the Rings, zullen van geval tot geval worden beoordeeld. De organisatoren houden zich het recht voor om extra informatie op te vragen bij de filmmakers om een afweging te kunnen maken.

Vorig jaar was er ook discussie over de nominatie van Adrien Brody voor The Brutalist, omdat hij een AI-filter gebruikte om een accent weg te werken in scènes waar hij Hongaars sprak. Dat soort hulpmiddelen wil de Academy of Motion Picture Arts and Sciences niet meteen in de ban doen

AMPAS benadrukt dat bij dit soort twijfelgevallen AI "helpt noch hindert" bij de beoordeling van een optreden. "We beoordelen bij elke prestatie hoeveel de mens de kern was van het creatieve proces." De computer wordt daarbij dan slechts gezien als een hulpmiddel bij het realiseren van een rol.

Taboe voor scripts

Bij filmscripts is AI wel helemaal taboe: alleen door mensen geschreven werk mag hier meedingen. Strengere regels over het gebruik van AI bij scripts was een van de eisen van een grote Hollywoodstaking twee jaar geleden.

Volgens voorzitter Lynette Howell Taylor gaan de Oscars met deze regels mee met de tijd, maar wordt ook verduidelijkt wat wel en niet is toegestaan. "AI blijft zich ontwikkelen en dus doet onze discussie erover dat ook. Maar het menselijke auteurschap zal altijd centraal staan in ons nominatieproces."

Internationale film

Tegelijk met de nieuwe AI-regels werden er ook enkele andere nominatieregels aangepast. Zo komen in de categorie Beste Internationale Film niet alleen meer films in aanmerking die zijn voorgedragen door nationale selectiecommissies, maar maken ook winnaars van grote internationale filmfestivals nu kans.

Het gaat daarbij om de festivals van Cannes, Berlijn en Venetië in Europa, het Noord-Amerikaanse Toronto en Sundance en Busan in Zuid-Korea. Dat betekent dat het in Iran opgenomen It Was Just an Accident afgelopen jaar niet de Franse inzending van de Oscar had hoeven zijn, maar op eigen merites als Cannes-winnaar toegelaten had kunnen worden.

Ook mogen acteurs voortaan in dezelfde categorie twee keer genomineerd worden voor andere films uit hetzelfde jaar. Zo had Leonardo DiCaprio in 2007 Golden Globes-nominaties in dezelfde categorie voor The Departed en Blood Diamond, maar ging hij bij de Oscars alleen voor die laatste film (en verloor van Forest Whitaker in The Last King of Scotland).

In andere categorieën was het al toegestaan in hetzelfde jaar twee keer genomineerd te worden. Zo was regisseur Steven Soderbergh toen hij in 2001 won voor Traffic ook in de running voor Erin Brockovich.

De Oscars worden komend jaar uitgereikt op zondag 14 maart.

Goedemorgen! Vandaag gaat het naar verwachting na een week van droogte en natuurbranden weer regenen. En vanavond zendt AVROTROS de finale uit van het programma Wie is de Mol?

Eerst het weer: vanmorgen wisselen zon, wolken en een enkele bui elkaar af. Later in de middag en avond trekken enkele stevige regen- en onweersbuien noordwaarts over het land. Lokaal gaan de buien gepaard met hagel, windstoten en veel regen in korte tijd. Het wordt 14 graden aan zee tot 25 graden in het zuid(oost)en. De zuidwestenwind is zwak tot matig.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Verenigde Staten trekken 5000 Amerikaanse militairen terug uit Duitsland. Dat heeft het Pentagon bekendgemaakt. De Amerikaanse president Trump had al gedreigd het aantal Amerikaanse troepen in Duitsland te verminderen na steeds fellere kritiek van de Duitse bondskanselier Merz op de rol van de Amerikanen bij de oorlog in het Midden-Oosten.

Volgens een woordvoerder van het Pentagon zal de terugtrekking "naar verwachting in de komende zes tot twaalf maanden worden voltooid".

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Veel buitenzwembaden in Nederland gaan op 1 mei traditiegetrouw weer open en dat betekent dat de liefhebbers een frisse duik konden nemen. Zo ook in het Overijsselse Ootmarsum.

Fijne dag!

"Een tegenvaller. Maar nog niet heel erg pijnlijk." Bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen wat voorzichtig. In een week tijd zijn alle belangrijke aanwijzers van de economie omgeslagen. Maar is dat nu even tegenwind, of de opmaat voor een economische optater?

Het eerste sombere cijfer kwam vorige week, over het vertrouwen van consumenten in hun eigen financiële positie voor het komende jaar. Dat is nog niet zo laag als het dieptepunt bij het uitbreken van de covid 19-pandemie, al weer zes jaar geleden. Maar de daling naar het op één na laagste punt sinds april 1986 noemt het CBS "uitzonderlijk".

Donderdag kwamen daar nog twee tegenvallers bij. Eerst de prijsstijgingen. Waar begin dit jaar werd verwacht dat de lang aanhoudende inflatie dit jaar eindelijk op een normaal niveau van 2 procent uitkomt, koerste die in april weer richting de 3 procent van vorig jaar. Vorige maand werd het leven vergeleken met een jaar geleden 2,8 procent duurder.

Drie belangrijke economische indicatoren zijn negatief:

En hoe mooi de bollenvelden rond Den Haag van de week ook in de lentezon schitterden: "Zo mooi bloeit de economie niet", oordeelt Van Mulligen als hij ook de cijfers van de economische groei uit de eerste drie maanden van dit jaar in handen heeft. Die was nog maar minimaal: 0,1 procent. Een kwartaal eerder kwam die groei nog uit op bijna 0,5 procent.

Vier zware en milde recessies

Van Mulligen is al een kwart eeuw hoofdeconoom bij het CBS. In die tijd zag hij vier zware en milde recessies komen en gaan. Normaal vormen stijgende prijzen, een kelderend consumentenvertrouwen en een minimale groei de opmaat voor economische stilstand of krimp. Twee of meer kwartalen van krimp op rij betekent een recessie.

Toch is niet te zeggen of de eerste cijfers van dit jaar voorspellen dat we aan de vooravond van een recessie staan. Van Mulligen erkent dat het "zeker niet uit te sluiten is" dat het economische stoplicht straks van oranje op rood springt. Maar de minimale groei uit de eerste drie maanden wijst daar niet automatisch op, vervolgt hij: "De Nederlandse economie is nog steeds gegroeid. Een recessie is dit jaar niet uit te sluiten. Maar dit is er geen aanzet voor."

En dat komt doordat de economische cijfers momenteel bijna "scorebord-journalistiek" aan het worden zijn. De Amerikaanse president Trump is zó grillig met zijn wereldwijde handelsruzies, de oorlog tegen Iran en wel of geen steun aan de NAVO en Oekraïne, dat alles de volgende dag weer kan omslaan. "Wat dat betreft is het een beetje per dag blijven kijken waar het heen gaat", concludeert Van Mulligen.

Met een vredesakkoord in het Midden-Oosten zal het vertrouwen onder consumenten om weer flink geld uit te geven niet meteen terug zijn: "Maar goed, het zou weer kunnen meevallen als er ineens toch een redelijk snel herstel komt, besprekingen tussen Iran en de Verenigde Staten, en dat op termijn ook de productie van olie en gas vanuit de Perzische Golf weer op gang kan komen. Dan kan het meevallen."

Geen heel mooi cijfer

Zorgelijk is wel dat de financiële pijn van het 'olieconflict' in slechts één van de drie maanden uit het eerste kwartaal meetelt. "In januari en februari was er nog niks aan de hand", benadrukt Van Mulligen. Pas sinds maart betalen automobilisten de hoofdprijs aan de pomp door de blokkade van de Straat van Hormuz. Consumenten worden huiverig omdat zij vrezen dat die hoge prijzen straks ook in de supermarkt te zien zijn.

Sinds de uitbraak van de pandemie in 2020 blijven consumenten huiverig, valt Van Mulligen op: "Dat is niet omdat ze geen geld hebben, want met de inkomens gaat het juist heel goed. Maar het is vooral het sentiment dat heel erg slecht is. Ook dit is weer voor heel veel mensen een reden om toch de hand op de knip te houden. Ook al hebben ze dat geld, ze geven het liever even niet uit."

Ondertussen zit het nieuwe kwartaal al weer in maand twee, terwijl de Hormuz-blokkade voortduurt: "Het zou heel goed kunnen dat de effecten in dit kwartaal en later nog meer zichtbaar zijn. Wat dat gaat betekenen voor de groei, dat is op dit moment koffiedik kijken. Maar de meeste analisten zijn het er toch wel over eens dat dat geen heel mooi cijfer kan worden."

In de Verenigde Staten wordt het voor vrouwen voorlopig een stuk moeilijker om aan de veelgebruikte abortuspil mifepriston te komen. Een federaal hof van beroep heeft de optie opgeschort voor zorgverleners om de abortuspil via de post op te mogen sturen. Daardoor moet de pil weer persoonlijk worden opgehaald door vrouwen bij een arts of kliniek.

Na bijna vijftig jaar werd in 2022 in de Verenigde Staten het landelijke recht op abortus geschrapt. Sindsdien gaan staten zelf over de abortuswetgeving en is abortus in dertien van de vijftig staten volledig verboden. In vier staten geldt een verbod vanaf het moment dat de hartslag van de foetus kan worden gemeten, als vrouwen vaak nog niet weten dat ze zwanger zijn.

Via de post

De Amerikaanse medicijnwaakhond FDA schrapte in 2023 onder de regering-Biden de regel dat de abortuspil persoonlijk aan patiënten moet worden verstrekt. Sindsdien mag de abortuspil na een teleconsult via de post opgestuurd worden, bijvoorbeeld ook naar vrouwen in staten waar een verbod op abortus geldt.

Abortuspil mifepriston werd in 2000 goedgekeurd en wordt ongeveer bij twee derde van de abortussen in de Verenigde Staten gebruikt. Het medicijn wordt in de meeste gevallen in combinatie met misoprostol gebruikt.

'Talloze illegale abortussen'

Vorig jaar klaagde de Amerikaanse staat Louisiana waar abortus verboden is, medicijnwaakhond FDA aan. Volgens de staat heeft de regelgeving onder meer geleid tot talloze illegale abortussen in Louisiana.

De drie conservatieve rechters van het federale hof van beroep in New Orleans kunnen zich daarin vinden. "De regelgeving biedt een effectieve manier voor een voorschrijver van buiten de staat om het medicijn in handen van inwoners van Louisiana te geven, in strijd met de wetgeving van Louisiana", schrijven de drie conservatieve rechters.

Twee van de drie rechters zijn door Trump aangesteld. De derde rechter is door de Republikeinse oud-president George W. Bush benoemd. "Elke abortus die mogelijk wordt gemaakt door de actie van de FDA heft het verbod van Louisiana op medische abortussen op", schrijft rechter Kyle Duncan.

Abortuswet VS

De Amerikaanse abortuswet was tot 2022 gebaseerd op een uitspraak van het Hooggerechtshof in 1973, bekend als Roe v. Wade. Daarin was vastgelegd dat vrouwen het recht hebben te beslissen over hun eigen lichaam. Staten mochten abortus niet verbieden als die wordt uitgevoerd voordat het ongeboren kind levensvatbaar is.

De Roe v. Wade-uitspraak vormde de basis voor abortuswetgeving in het hele land en werd bevestigd met een uitspraak uit 1992, bekend als Planned Parenthood v. Casey. Het Hooggerechtshof heeft deze beide uitspraken uit 1973 en 1992 in 2022 verworpen. Hierdoor gaan staten nu zelf over hun abortuswetgeving.

Bij een busongeluk in Mexico zijn zeker elf mensen om het leven gekomen. Ook zijn er meerdere gewonden. De bus raakte in de staat Nayarit van de snelweg en kantelde in de buurt van Amatlán de Canas, ten westen van miljoenenstad Guadalajara.

De Mexicaanse autoriteiten melden dat de bus onderweg was naar een spa met waterval toen het misging. De Mexicaanse krant La Jornada meldt dat zes slachtoffers ter plekke overleden en vijf mensen in het ziekenhuis. De cijfers over het aantal gewonden lopen uiteen. Persbureau Reuters meldt dat er 31 gewonden zijn terwijl La Jornada het heeft over zeker 45 gewonden.

Busongelukken

Dodelijke busongelukken komen geregeld voor in Mexico. Vorig jaar september kwamen zeker tien mensen om het leven toen een goederentrein en een dubbeldekker met elkaar in botsing kwamen. In februari 2025 vielen 41 doden toen een bus die onderweg was van de toeristische badplaats Cancún naar de staat Tabasco tegen een vrachtwagen botste en in brand vloog.

De Verenigde Staten trekken 5000 Amerikaanse militairen terug uit Duitsland. Dat heeft het Pentagon bekendgemaakt. De Amerikaanse president Trump had al gedreigd het aantal Amerikaanse troepen in Duitsland te verminderen na steeds fellere kritiek van de Duitse bondskanselier Merz op de rol van de Amerikanen bij de oorlog in het Midden-Oosten.

"De Verenigde Staten bestuderen en evalueren een mogelijke vermindering van troepen in Duitsland. Binnenkort wordt daarover een besluit genomen", schreef Trump eerder deze week op zijn sociale mediaplatform Truth Social.

Volgens een woordvoerder van het Pentagon zal de terugtrekking "naar verwachting in de komende zes tot twaalf maanden worden voltooid". De Verenigde Staten hebben vele tienduizenden militairen gestationeerd in Europa. Duitsland telt meerdere grote militaire bases waar circa 35.000 militairen zijn gestationeerd, zoals op de luchtbasis Ramstein. In geen ander Europees land zijn zo veel Amerikaanse troepen.

Merz

Het besluit van de Verenigde Staten komt na een publieke woordenwisseling tussen Merz en Trump over de oorlog in het Midden-Oosten. "De Amerikanen hebben duidelijk geen strategie. Daar wordt een hele natie vernederd door de Iraanse leiding", zei Merz begin deze week in gesprek met honderden scholieren op een middelbare school in Marsberg.

Trump viel Merz daarop aan op Truth Social en schreef dat de bondskanselier geen idee heeft waar hij het over heeft. Ook noemde hij het geen verrassing dat Duitsland het economisch en "op andere vlakken" zo slecht doet. Ondanks de kritiek over en weer zei Merz woensdag dat zijn relatie met Trump "nog steeds goed" is.

'Duitsland op goede weg'

In een reactie op het nieuws van de terugtrekking zegt hij de Duitse minister van Defensie Pistorius dat te verwachten was dat de VS troepen uit Europa zou terugtrekken. Hij zegt dat Europa daarom meer verantwoordelijkheid moet nemen voor de eigen veiligheid.

Volgens hem is Duitsland daarbij al "op de goede weg". Pistorius verwijst hiermee onder meer naar de uitbreiding van de Duitse krijgsmacht en de aanschaf van meer materieel door het Duitse leger.

Een NAVO-woordvoerder zegt dat door het besluit van de Amerikanen de noodzaak voor Europa blijft om zelf te investeren in de eigen defensie. De alliantie heeft nog altijd vertrouwen in het afschrikkende effect vanuit Europa en zal met de VS en Duitsland spreken over de terugtrekking van de militairen.

Correspondent Duitsland Charlotte Waaijers:

"In Duitsland hielden ze er al langer rekening mee dat de VS de focus naar andere regio's wil verleggen en een deel van de soldaten weghaalt, alleen is dat de afgelopen jaren telkens niet gebeurd. Nu dan toch, en wel kort na flinke kritiek van Merz op het optreden van Trumps regering in Iran, die daarop op felle persoonlijke aanvallen van Trump kon rekenen. Dat zien ze hier in eerste instantie als een signaal.

De Amerikaanse aanwezigheid is onder meer belangrijk voor de Europese weerbaarheid tegen Russische dreiging, en er is Duitsland veel aan gelegen dat die niet afneemt. Praktisch zouden de gevolgen kunnen meevallen, de minister van Buitenlandse Zaken zei eerder deze week al dat hij er niet van uitgaat dat er Amerikaanse bases of hoofdkwartieren moeten sluiten. Die zijn ook voor de VS te belangrijk.

Op dit moment bouwen de Amerikanen bijvoorbeeld in Duitsland voor ruim 1,5 miljard euro aan het grootste militaire ziekenhuis buiten de VS, die twee oudere klinieken moet vervangen. En de basis in Ramstein is nog steeds een belangrijke draaischijf voor het aansturen van drones en de aanvoer van troepen en materieel naar verre conflictgebieden, ook Iran. Wel kan een vermindering van Amerikaanse militairen in Duitsland de lokale economie raken, want al die militairen geven er geld uit en zorgen ook voor Duitse werkgelegenheid."

In totaal zijn er bijna 70.000 Amerikaanse militairen permanent gestationeerd in Europa, op 31 legerbases. Ook zitten er Amerikaanse militairen op 19 andere militaire locaties.

De meeste militairen zijn gestationeerd Duitsland, Italië en Groot-Brittannië. De grootste Amerikaanse basis is de luchtmachtbases in de buurt van de Duitse stad Ramstein. Daar zitten zo'n 36.000 militairen. In Nederland is geen Amerikaanse legerbasis. Wel maken ze gebruik van meerdere militaire locaties in ons land.

In Europa voeren de Amerikaanse militairen operaties uit samen met Europese bondgenoten. Ook wordt er samengewerkt in NAVO-verband,

De gemeente Moerdijk wil in gesprek met het Rijk over een notitie waarin duidelijk wordt dat het Rijk vorig jaar maart al vond dat het dorp Moerdijk moest verdwijnen om ruimte te maken voor industrie. Inwoners noemen de gang van zaken respectloos en ook de gemeente is niet blij. "De genoemde notitie is voor ons nieuw."

Vorig jaar november maakte de gemeente Moerdijk bekend dat het dorp moet verdwijnen om plaats te maken voor uitbreiding van het naastgelegen industrieterrein. Dit uitbreidingsplan is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van het Rijk, de provincie en de gemeente.

'Slopen bestie optie'

Hoewel de betrokken overheden op 1 december van dat jaar pas een definitief besluit zouden nemen, blijkt uit documenten die Omroep Brabant met een beroep op de Wet open overheid (Woo) heeft opgevraagd dat betrokken ministeries maanden eerder al hadden geconcludeerd dat het opheffen van het dorp de beste optie is voor alle partijen.

"Op termijn lijkt slopen niet alleen de beste optie voor het Rijk, maar ook voor de regionale leefbaarheid", zo staat te lezen in een beslisnota van het Rijk van 27 maart 2025.

De notitie is volgens Omroep Brabant bijzonder omdat de ministeries al een voorkeur voor het laten verdwijnen van het dorp uitspreken, terwijl het inspraaktraject met inwoners pas zes maanden later zou beginnen.

Verontwaardiging

In deze gesprekken werd onder meer gekeken naar twee locaties voor de uitbreidingsplannen: bouwen ten oosten van het huidige industrieterrein, daar waar nu het dorp ligt, of ten zuidoosten van het industrieterrein, waardoor het dorp waarschijnlijk zou kunnen blijven. Vorig jaar november maakte het gemeentebestuur bekend geen andere optie te zien dan het dorp op te heffen.

Het nieuws over de notitie heeft geleid tot verontwaardiging in het dorp. Door het document lijkt het erop dat de inwoners eigenlijk geen echte inspraak hebben gehad. "Als het Rijk in maart deze conclusie al trok, hebben we nooit een eerlijke kans gehad op een alternatief", reageren inwoners.

In gesprek

De gemeente liet eerder aan Omroep Brabant weten dat het inspraaktraject niet over het kiezen van een locatie ging. "Met inwoners is gesproken over welke gevolgen de twee zoekrichtingen hebben voor hen, het ging over het formuleren van randvoorwaarden", aldus een woordvoerder.

Later op de dag heeft het gemeentebestuur in een verklaring laten weten in gesprek te willen over de notitie. "De genoemde notitie uit maart 2025 is voor ons nieuw. De gemeente Moerdijk beraadt zich op deze nieuwe informatie. Volgende week gaan wij hierover in gesprek met het Rijk en de provincie", zo staat er.

Na bijna vijf weken van droogte wordt het weer eens tijd voor regen. De natuur, je tuin en ook de brandweer die de afgelopen tijd druk was met natuurbranden zullen de regen die eraan komt zeker verwelkomen. Toch regent het dit weekend zeker niet onafgebroken.

Vandaag was de eerste lokale zomerse dag van het jaar. 's Middags werd in het Limburgse Ell 25,1 graden gemeten. Veel mensen in het hele land genoten dan ook van het warme weer.

1 mei is de dag dat traditiegetrouw veel buitenzwembaden weer open gaan, zoals hier in Ootmarsum:

Morgen wordt een dag met twee verschillende gezichten: warm en plaatselijk flink nat. Aan de ene kant wordt het bijna overal nog behoorlijk zonnig met 20 tot 25 graden. Sterker nog, het zal een stuk warmer aanvoelen doordat de luchtvochtigheid vannacht sterk toeneemt. Dat maakt de lucht drukkend, zeker als je buiten gaat sporten. En aan de andere kant trekken er op verschillende momenten van de dag buien over.

's Ochtends zijn er heel plaatselijk wat buien, en ook 's middags kunnen er een paar losse buien overtrekken. Maar vooral morgenavond is er kans op stevige buien op grotere schaal, vooral in het zuiden en midden van het land. Daarbij moet je denken aan veel regen in korte tijd, hagel, en mogelijk ook flinke windstoten. De verschillen kunnen van plaats tot plaats wel heel groot zijn: op de ene plaats misschien wateroverlast, terwijl het een stukje verderop droog blijft.

Bewolking en buien

Zondag is een bewolkte dag, en wordt de warme lucht verdreven door wat minder zachte lucht. Er valt ook regen, op sommige plaatsen mogelijk 10 millimeter. Zoals het er nu naar uitziet blijft het in het oosten en zuidoosten grotendeels droog, maar dat is nog niet zeker. De temperatuur ligt in het noorden dan op een graad of 15, in het zuiden kan het nog 21 graden worden.

Vanaf maandag hebben we af en toe wat buien, tussendoor ook regelmatig wat zon, en de wind is dan weer naar het noorden gedraaid. Dat zorgt voor wat lagere temperaturen: vanaf dinsdag wordt het een paar dagen tussen de 11 en 16 graden, dat is minder warm dan je begin mei mag verwachten. Ook op Bevrijdingsdag dus, dan is het relatief fris, met af en toe zon. Een bui is ook dan niet helemaal uitgesloten.

Nog even nagenieten van het warme weer van vandaag:

In Istanbul zijn bij een 1 mei-protest zeker vijfhonderd mensen gearresteerd omdat ze naar het Taksimplein wilden optrekken. Dat is door de autoriteiten als verboden terrein bestempeld. De demonstranten probeerden meermaals door de politieblokkade te breken en werden toen aangehouden door agenten die daar stonden met waterkanonnen en pepperspray.

Volgens de burgemeester van de Turkse stad waren de demonstranten vooraf gewaarschuwd om niet naar het plein te gaan. De autoriteiten willen dit niet hebben omdat hier in het verleden vaak ongeregeldheden zijn geweest op 1 mei.

Bekijk de beelden van de rellen in Istanbul, Parijs en Zürich:

Jaarlijks gaan mensen in Turkije op 1 mei, de Dag van de Arbeid, de straat op. In Istanbul is het Taksimplein dan het doel, een symbolische plek voor vakbonden en arbeidersverenigingen. Op 1 mei 1977 kwamen op dit plein tientallen mensen om het leven nadat er paniek was ontstaan toen er schoten klonken.

Het komt sindsdien op 1 mei geregeld tot schermutselingen tussen de politie en de demonstranten. In 2016 werden groepen demonstranten uiteengedreven met traangas en waterkanonnen. Daarbij viel ook een dode.

Ook in 2024 werden demonstranten opgepakt. Gisteren bepaalde de rechter dat drie arrestanten die bijna twee maanden hebben vastgezeten, ten onrechte zijn opgepakt. Volgens het hof hadden deze demonstranten het recht om vreedzaam te protesteren.

Ook in 2013 was het plein het toneel van protesten. Demonstranten bezetten de plek ruim een week als protest tegen de regering-Erdogan.

Vuurwerk

In bijna alle Europese landen is de Dag van de Arbeid een vrije dag. In veel landen werd dan ook gedemonstreerd door vakbonden en andere belangenorganisaties. Zo waren in Parijs naar schatting 100.000 mensen op de been. In Frankrijk zijn vijftien mensen gearresteerd, van wie zeven in de hoofdstad.

In buurland Spanje was ook een betoging. In Málaga gingen 20.000 mensen de straat op voor "fatsoenlijke en betaalbare huisvesting, loonsverhoging, de democratie en de openbare dienstverlening", meldt de publieke omroep RTVE. Vakbondsleiders spraken zich tijdens de demonstratie ook uit tegen de oorlogen in Gaza, Libanon, Iran en Oekraïne.

In de Zwitserse stad Zürich waren er zo'n 15.000 aanwezigen bij een 1 mei-manifestatie. Bij een onofficiële demonstatie in diezelfde stad waren opstootjes, waarbij demonstranten vuurwerk gooiden naar de politie.

Vreedzame sfeer

In Duitsland bleef het rustig. Daar was sprake van "een vreedzame sfeer" en zijn geen ongeregeldheden gemeld, schrijven Duitse media.

In Italië wordt in Rome een concert gehouden onder het motto "Fatsoenlijk werk", meldt de krant Corriere della Sera. Er treden zo'n vijftig artiesten op.

Iran en de VS zijn verwikkeld in wat experts omschrijven als een game of chicken. Wie is de angsthaas en geeft het spel als eerste op? Vandaag stuurde Teheran weer een voorstel voor een akkoord, maar ook dat zal Washington waarschijnlijk niet zomaar accepteren.

Beide landen staan onder druk, maar tot nu toe was niemand bereid tot grote concessies. De details van het nieuwe Iraanse tegenvoorstel voor een einde aan de oorlog zijn nog onbekend. Maar het is al ruim drie weken een patroon dat de twee vijanden blijven botsen over met name afspraken over het Iraanse atoomprogramma.

Daar komt sinds kort bij dat Iran eist dat de VS eerst zijn zeeblokkade opheft voordat over de nucleaire kwestie kan worden overlegd. De Amerikaanse president Trump wil daar echter niets van weten. De woensdag tot recordhoogte gestegen olieprijs is een blijk dat de onderhandelingen lijken vastgelopen.

Trump legt de verantwoordelijkheid daarvoor bij Teheran. "We hebben net met Iran gesproken. We moeten zien wat er gebeurt, maar ik ben niet blij. Hun leiderschap is totaal verdeeld, ze maken aldoor ruzie met elkaar. De een zegt dit, de ander zegt dat. Ze zijn het spoor bijster", zei de president voordat hij vrijdagmiddag naar zijn buitenverblijf in Florida vertrok.

Impopulaire oorlog

Kenners onderschrijven dat er sprake is van een impasse. "Beide partijen lijden pijn", zegt Irankenner Peyman Jafari, verbonden aan het Amerikaanse Princeton University. Iraniërs kampen met gierende inflatie: een euro is inmiddels ruim anderhalf miljoen rial waard. De uitvoer van olie ligt stil door de Amerikaanse blokkade en de schade door bombardementen is groot.

Aan de andere kant is Trump volgens Peyman "naarstig op zoek naar een uitweg". De oorlog is impopulair onder Amerikanen, onder meer vanwege de fors gestegen benzineprijzen. Ruim zes op de tien burgers vindt het een fout besluit dat Iran is aangevallen, zo blijkt uit een peiling van The Washington Post en ABC News.

"Er komen verkiezingen in november en Republikeinen worden nerveus", legt Jafari uit. Hij verwacht dat er halverwege mei internationaal een kantelpunt komt. Europese landen hebben nu nog kunnen putten uit reserves, maar krijgen later deze maand volgens Jafari te maken met grote tekorten. "Zoals we nu al zien met kerosine."

Langste adem

Trump beweerde onlangs dat de blokkade van de Straat van Hormuz zo effectief is, dat de Iraanse economie deze situatie niet lang vol kan houden. Volgens Ali Vaez, Iranexpert bij denktank International Crisis Group, is dat zwaar overdreven.

Hij legt uit dat Iran vrij gemakkelijk de oliekraan iets kan sluiten zonder de productiecapaciteit te beschadigen. "Verreweg de meeste olie is ook niet voor export, maar voor binnenlands gebruik. En het regime deinst er niet voor terug om economische pijn af te wenden op de bevolking."

Beide kenners denken dat het Iraanse regime in huidige situatie de langste adem zal hebben. Mede omdat de machthebbers weinig motivatie hebben om mee te buigen met de Amerikaanse eisen. "Er is nauwelijks nog ruimte voor gematigde opvattingen in een land dat twee keer is aangevallen door de VS terwijl het aan het onderhandelen was met de VS. Er zijn geen gematigde leiders meer over."

Afgelopen nacht verliep de deadline dat de regering-Trump het Congres toestemming moest vragen voor de oorlog tegen Iran, die zestig dagen geleden begon. Die goedkeuring is echter niet nodig, zo redeneerde defensieminster Hegseth, omdat er een wapenstilstand geldt.

Maar er zijn signalen dat Iran mogelijk binnenkort weer wordt gebombardeerd door de VS. Anonieme bronnen zeggen tegen Amerikaanse media dat Trump is bijgepraat door generaals over nieuwe aanvalsplannen. Een nieuwe "korte en krachtige" aanvalsgolf kan hopelijk de impasse aan de onderhandelingstafel doorbreken, zo is de gedachte.

'Compromis nodig'

Ook het Israëlische leger zou zich voorbereiden op nieuwe militaire actie tegen Iran. Anonieme Israëlische functionarissen stellen dat de gesprekken tussen de VS en Iran mogelijk volgende week al volledig zullen imploderen.

Vaez: "Israël wil een wisseling van het regime in Iran en zal zo hard mogelijk druk uitoefenen op Trump om geen akkoord te sluiten. Het is zeker mogelijk dat de beide landen nog een keer een grote aanval zullen uitvoeren."

Maar het is de vraag hoe effectief dat zal zijn. Het geestelijke regime is hard getroffen in de oorlog, evenals het Iraanse raket- en atoomprogramma. Desondanks zitten de machthebbers nog ferm in het zadel, is de Straat van Hormuz een troef gebleken en is het hoogverrijkte uranium van Iran nog niet terecht.

Maximalistische eisen

"Ik denk dat de Iraniërs uiteindelijk wel bereid zijn tot een compromis", aldus Vaez. Daarvoor moeten volgens hem wel eerst de juiste omstandigheden ontstaan. "Trump moet zijn maximalistische eisen opzij zetten en de Iraniërs met wat respect behandelen." Als grootste obstakel ziet hij dat Trump "Iran wil vernederen en overwinnen".

Bemiddelaars Pakistan, Egypte, Saudi-Arabië en Turkije proberen achter de schermen een oplossing te vinden. "Maar uiteindelijk kan niemand van hen de fundamentele obstakels uit de weg halen", sluit Vaez af.

Rijkswaterstaat is vanavond weer begonnen met werkzaamheden aan de A2. De weg is opnieuw een weekend lang afgesloten. Tegelijkertijd gaat ook de A12 richting Den Haag tot en met maandag dicht voor onderhoud. Verkeer moet rekening houden met extra reistijd die kan oplopen tot een uur.

De wegbeheerder is sinds begin april elk weekend bezig met werkzaamheden op de A2 tussen de knooppunten Everdingen en Oudenrijn. Daar wordt 11 kilometer asfalt vervangen. De weg vanuit het zuiden richting Utrecht is daardoor in totaal zes weekenden dicht.

De werkzaamheden aan de A2 leidden tijdens eerdere afsluitingen tot heel veel verkeershinder, onder meer in de gemeente Vijfheerenlanden. Het verkeer liep in Vianen en omliggende plaatsen volledig vast door sluipverkeer.

Ook de A12 dicht

Verder is ook de A12 richting Den Haag twee weekenden lang dicht voor groot onderhoud. De weg wordt vanaf knooppunt Oudenrijn bij Utrecht tot de aansluiting met de N11 bij Bodegraven afgesloten. Tot aan Woerden is er wel een rijstrook beschikbaar, alleen voor bestemmingsverkeer, meldt RTV Utrecht.

Beide wegen gaan vanavond vanaf 22.00 uur tot en met maandag 05.00 uur dicht. Weggebruikers moeten rekening houden met omleidingen en extra reistijd.

Volgend weekend is het laatste weekend dat er aan deze delen van de wegen gewerkt wordt. Wel wordt begin juli de verbindingsweg van de A12 vanuit Den Haag naar de A2 richting Den Bosch nog twee weekenden lang afgesloten.

Opstoppingen in woonwijken

Rijkswaterstaat roept weggebruikers op de officiële omleidingsroutes te volgen, ook als bijvoorbeeld Google Maps aangeeft dat een andere route sneller is.

"Die route is niet sneller en leidt juist vaak tot opstoppingen in woonwijken en dorpen", waarschuwt de wegbeheerder. "Waardoor deze niet bereikbaar zijn voor inwoners en nood- en hulpdiensten." Dat gebeurde bij eerdere werkzaamheden aan de A2 in Vijfheerenlanden. De omleidingen lopen via andere snelwegen.

In de regio Utrecht wordt tot en met oktober op veel plekken aan de weg gewerkt. Volgens Rijkswaterstaat is dit het "asfaltseizoen". De buitentemperatuur is dan hoog genoeg om het asfalt goed te verwerken. Als het kouder is, koelt het asfalt te snel af en wordt het niet hard genoeg. "Dit gaat ten koste van de kwaliteit", waarschuwt de wegbeheerder.

Het Nederlandse marineschip Zr. Ms. Evertsen keert begin deze maand terug naar Nederland. De inzet wordt niet verlengd, schrijven defensieminister Yesilgöz en buitenlandminister Berendsen in een brief aan de Tweede Kamer.

Het schip ging in maart naar het oosten van de Middellandse Zee om landen in die regio te beschermen tegen Iraanse aanvallen. Frankrijk had daarbij om hulp gevraagd.

Vorige maand werd de missie van het fregat verlengd tot begin mei. Nu is in overleg met Frankrijk besloten om niet nog langer in het gebied te blijven. Waarom de missie niet is verlengd, staat niet in de Kamerbrief.

Mogelijke inzet Straat van Hormuz

De Evertsen kan met behulp van speciale apparatuur dreigingen vanuit de lucht detecteren, zoals raketten en drones. Ook is het schip in staat om zelf drones uit de lucht schieten.

De verlenging vorige maand kostte 5 miljoen euro. Daarmee komt het totale bedrag van de inzet op 7,5 miljoen euro. Voor de missie had het kabinet formeel geen toestemming nodig van de Tweede Kamer, maar er werd toch over gestemd op 11 maart. Er was toen ruime steun voor.

Ondertussen onderzoekt het kabinet of Nederland gaat bijdragen aan de beveiliging van de scheepvaart in de Straat van Hormuz, schrijven de ministers. Bij deze plannen zijn meer dan veertig landen betrokken.

Daarnaast hebben de Verenigde Staten aan bondgenoten gevraagd om bij te dragen aan een politieke en militaire actie bij de Straat van Hormuz. Yezilgöz en Berendsen kijken naar dat verzoek, laten ze aan de Kamer weten.

Een Europa dat militair en economisch meer op eigen benen moet staan, onafhankelijker van de Verenigde Staten, daar gaat het de laatste tijd veel over. Daarom kan het onlangs afgesloten vrijhandelsakkoord tussen de Europese Unie en de Mercosur-landen nieuwe perspectieven bieden. In Latijns-Amerika gaat het om Brazilië, Argentinië, Uruguay, Paraguay en Bolivia.

Het akkoord omvat een markt van meer dan zevenhonderd miljoen consumenten, waar ruim 25 jaar over is onderhandeld en waarbij de landen in de twee regio's nu handel kunnen drijven zonder dat er heffingen opgelegd worden. Alle Mercosur-landen hebben het verdrag al geratificeerd (deze week tekende Paraguay als laatste), maar in Europa is er vertraging opgetreden. Het Europees Parlement wil de stemming eerst voorleggen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie.

Toch wordt het akkoord van kracht, zo heeft voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie bepaald, want een definitieve toetsing kan nog wel twee jaar duren. In Brazilië, het grootste land binnen de Mercosur, heerst enthousiasme onder bijvoorbeeld producenten van rundvlees en kip: die zien grote kansen.

Groeien

In de heuvels van São José do Vale do Rio Preto waar een grote pluimveeproductie is, bereiden kippenboeren zich al voor op het akkoord. Otavio Piccoli produceert er 60.000 kippen voor de slacht. Zijn afnemers zijn nationale opkopers, vooral in Rio de Janeiro, dat zo'n twee uren rijden hiervandaan ligt.

Maar meer export betekent ook groei voor hem. "Als het akkoord echt van start gaat zal de druk op de binnenlandse markt ook enorm toenemen, want er is meer kip nodig voor de export naar Europa. Mijn bedrijf zal hoe dan ook groeien, en dus zal ik gaan uitbreiden'', zegt hij.

Ook voor het Braziliaanse rundvlees zal er een grotere markt komen in Europa en juist daar zijn de Europese boeren, ook in Nederland, bang voor.

Meer ontbossing

Er bestaan grote zorgen in Europa over oneerlijke concurrentie met Zuid-Amerikaanse boeren die op grotere schaal en goedkoper vlees en kip kunnen produceren. In Brazilië is veel meer ruimte, de lonen zijn lager en regels zijn soepeler dan binnen de EU.

Daarover zijn ook zorgen bij milieuorganisaties. Die vrezen dat er door het vrijhandelsakkoord meer ontbossing komt in Zuid-Amerika, en de regels uit het akkoord niet worden nageleefd.

Boer Otavio Picolli begrijpt de zorgen van de Europese boeren, maar die hebben weer andere voordelen, denkt hij. "Zij maken veel minder transportkosten voor de export naar de eigen Europese markt, en hebben daardoor ook weer lagere kosten", zegt hij.

Wijn steeds populairder

Er zijn bovendien ook nogal wat voordelen straks voor Europa, want de export naar Zuid-Amerika van bijvoorbeeld auto's, auto-onderdelen, landbouwmachines, farmaceutische producten, maar ook van de betere wijnen en kazen wordt een stuk goedkoper. Nu nog zitten daar nog hoge accijnzen op en is wijn uit Europa echt een luxeartikel in Brazilië.

In wat beter gesorteerde wijnzaken kost een fles Rioja omgerekend al gauw zo'n dertig euro. Wijnhandelaar Carlos Henrique is blij met het vrijhandelsakkoord, want hij ziet dat wijn steeds populairder wordt in Brazilië.

"Vooral onder jonge Brazilianen is wijn steeds populairder geworden. Er komen ook steeds meer Braziliaanse wijnen op de markt, en we hebben natuurlijk goede wijnen in Chili en Argentinië. Maar Europese wijnen zijn nu nog heel duur, dus als ze straks goedkoper worden door dit akkoord worden ze ook toegankelijker voor een groter publiek en dat is goed."

Maar Braziliaanse wijnboeren maken zich juist weer zorgen over de concurrentie met hun Europese tegenhangers. Door de vraag naar wijn is de familie Tassinari een paar jaar geleden begonnen met de productie van wijn in de heuvels rondom Rio. Er wordt nog niet op grote schaal geproduceerd, daar is meer tijd en geld voor nodig.

Manager Jorge Tassinari is bang dat ze straks worden weggeconcurreerd als de Europese wijnen in de Braziliaanse supermarkt voor lagere prijzen te koop zijn. "De kwaliteit van de wijnen uit Europa is heel goed. Alleen wij zullen het niet overleven. Onze productie staat nog in de kinderschoenen en we maken hoge kosten. Pas over een jaar of tien zijn we in staat concurrentie met de Europese wijnen aan te gaan."

Ondanks de kritiek en zorgen die in Europa tijdens de vele protesten van boeren zichtbaar werden, is het vrijhandelsakkoord in januari officieel getekend door Europa en de Zuid-Amerikaanse landen. Hoewel het juridisch dus nog moet worden voorgelegd aan het Europese Hof kan er binnenkort wel al handel gedreven worden zonder heffingen.

Pluimveehouder Otavio Piccoli is optimistisch. "We hebben het over een van de grootste vrijhandelszones ter wereld. Er is genoeg voor iedereen, voor ons en voor de Europese boeren, we hoeven elkaar niet in de weg te zitten."

Vakbond FNV dreigt half juni te gaan staken in het openbaar vervoer. Wanneer die staking precies is en hoelang die zou duren is nog onduidelijk.

De grootste vakbond van Nederland is ontevreden over de kabinetsplannen rond sociale zekerheid en voert in de discussie daarover nu de druk op. "Het kabinet is van plan mensen langer te laten doorwerken en breekt afspraken over de AOW", zegt vakbondbestuurder Henri Janssen. "Op deze manier verdwijnen alle sociale vangnetten."

Volgens hem gaan de plannen om te staken alleen van tafel als het kabinet alle bezuinigingsplannen rondom sociale zekerheid schrapt. "Als dat niet gebeurt gaan wij in juni staken en vallen zowel landelijk als regionaal de treinen, bussen, trams en metro stil."

Spel tussen bonden en kabinet

De vakbond bereidt ook stakingen in andere sectoren voor. Zo kondigde de havensector eerder al aan na mei te gaan staken. "De actiebereidheid is zowel bij de havens als het ov groot", zegt Janssen, niet toevallig op de internationale Dag van de Arbeid.

"De plannen van het kabinet raken alle werkenden, niet alleen de mensen die in het ov of bij de havens werken", zegt Janssen. "Door te staken hopen we de sociale zekerheid voor al die mensen te behouden."

De aankondiging van een mogelijke ov-staking is onderdeel van het spel tussen bonden en kabinet. De vakbond is al langer kritisch op de kabinetsplannen om te besparen op de sociale zekerheid.

Vooral het voornemen van het kabinet om de AOW-leeftijd te verhogen en de WW te verkorten is slecht gevallen bij de vakbonden.

Op zoek naar alternatieven

Een deel van die plannen is inmiddels teruggedraaid. Vorige week trok het kabinet een bezuiniging op hulp bij de bijstandsuitkering in. In plaats daarvan stelde minister Aartsen (Werk en Participatie) voor om het kindgebonden budget vanaf volgend jaar voor meer gezinnen te versoberen.

Ook de verhoging van de AOW-leeftijd is nog niet definitief. Eind februari besloot het kabinet om die voorgenomen verhoging nog niet vast te leggen in de wet en eerst in overleg met onder meer de vakbonden op zoek te gaan naar alternatieven.

Maar het is nog maar de vraag of en wanneer dat overleg er komt. In maart liepen de vakbonden FNV, CNV en VCP weg uit het kennismakingsgesprek met het kabinet-Jetten. Toen klonk het al dat de bonden het "hele land platleggen" als het kabinet de bezuinigingsplannen doorzet. Het dreigement van vandaag past dus in dat patroon.

De brand die woensdag ontstond op het militaire oefenterrein 't Harde is nog altijd niet onder controle. De brandweer was vanmiddag nog volop bezig met controleren en nablussen en is daar voorlopig nog mee bezig. Op meerdere plekken op het terrein waren nieuwe brandhaarden ontstaan.

Eerder was er nog sprake van dat vorige nacht gemeld kon worden dat de brand onder controle was, maar vanwege de grootte van de brand kon het sein 'brand meester' niet worden gegeven.

Omwonenden van het oefenterrein zitten al dagen in spanning:

De veiligheidsregio Noord-en Oost-Gelderland meldt dat vier brandweerwagens en twee bluswagens van de militaire brandweer in het gebied actief zijn. Ook het grootwatertransport is aanwezig om te ondersteunen bij het blussen.

De brandweer zelf heeft tussen de 100 en 150 mensen ingezet, van wie 100 mensen vannacht doorgaan met bluswerkzaamheden. Defensie heeft zestig medewerkers ingezet om de brandweer bij te staan. Zij blijven tot in ieder geval middernacht, zegt de veiligheidsregio.

De ingezette helikopters, die onder meer water uit plassen halen en boven het vuur laten vallen, waren tot 18.00 uur actief. Deze chinooks moeten voor zonsondergang terug op de kazerne zijn.

Oefeningen Defensie

Ook op andere militaire terreinen in het land waren deze week branden. Zo was op een terrein van Defensie tussen Weert en Budel een brand ontstaan tijdens een militaire oefening. Die brand heeft zo'n 70 hectare in de as gelegd voordat gisteren het sein 'brand meester' werd gegeven.

Wat de oorzaken van de branden op de verschillende militaire oefenterreinen waren, is nog niet bekend. Eerder deze week zei de marechaussee dat het ook zou kunnen dat de branden zijn ontstaan door een stuk glas of een sigarettenpeuk. Daar wordt onderzoek naar gedaan.

Wel is bekend dat Defensie deze week trainingen deed met onder meer explosieven en munitie. Commandant der Strijdkrachten Onno Eichelsheim zei gisteren dat hij het niet nodig achtte om te stoppen met deze oefeningen, "mits er goede maatregelen aan vooraf gaan".

Zo mochten er volgens hem geen pyrotechnische middelen worden gebruikt. Ook was er een aanscherping gedaan zodat er geen hitte kon ontstaan, om zo de veiligheid van de oefeningen te garanderen.

Wel wilde hij kijken of de protocollen in geval van droogte moeten worden aangepast. Eichelsheim wees erop dat de natuur door klimaatverandering anders is dan toen die protocollen werden opgesteld. Hij wilde niet stellen dat militairen schuld hebben aan de branden. Dat moet het onderzoek van de marechaussee uitwijzen, vindt hij.

Reactie staatssecretaris Boswijk

Staatssecretaris van Defensie Derk Boswijk zei vanmiddag dat er tussen nu en de uitslag van dat onderzoek geen oefeningen worden gedaan waarbij open vuur komt kijken. "Zodat wij niet nog meer branden veroorzaken", zei hij vandaag tegen de NOS. Direct daarna zei hij dat hij "niet wil vooruitlopen of de branden voorkomen hadden kunnen worden". Ook Boswijk zegt dat het onderzoek moet uitwijzen wat de oorzaak was.

Daarnaast waren op andere plekken in het land zoals Oirschot, Noordwijk, Overloon, Harderwijk en Kootwijk ook branden de afgelopen dagen. De brandweer heeft gisteren Europese hulp gevraagd voor het bestrijden van de natuurbranden. Dat is ook gebeurd omdat veel brandweermensen de afgelopen tijd lange dagen hebben gemaakt.

Omdat het deze week droog en zonnig was, en er bovendien een oostenwind met droge lucht was waarschuwden het KNMI en het Nederlands Instituut voor Publieke Veiligheid voor het risico op branden. Gras en andere vegetatie zijn nog droog en daardoor ontvlambaar.