NOS Nieuws - Algemeen

De Amerikaanse president Trump heeft Abelardo De La Espriella gefeliciteerd, de nationalistische advocaat die volgens een eerste snelle telling is gekozen tot president van Colombia. Ook uit andere landen, met vooral rechtse leiders, kreeg De La Espriella gelukwensen.

Het duurt waarschijnlijk nog een paar dagen voordat de officiële uitslag wordt vastgesteld, maar Trump heeft al gezegd dat hij ernaar uitkijkt om samen te werken aan het opbouwen van een sterke relatie tussen de VS en Colombia.

Tot voor kort kenden de Colombianen Abelardo de la Espriella (47) vooral als flamboyante miljonair en zakenman. En als een bekend strafrechtadvocaat met omstreden cliënten, zoals oud-president Alvaro Uribe die banden had met gewelddadige paramilitairen in de jaren 90.

Binnen korte tijd is 'El Tigre', de Tijger zoals hij zichzelf graag noemt, doorgedrongen tot het centrum van de politieke macht in Colombia. Dit weekend lukte het hem de meeste stemmen binnen te slepen bij de beslissende ronde van de presidentverkiezingen in Colombia.

Met een piepkleine marge van een procentpunt en zonder dat de uitslag officieel geldig is verklaard en bekrachtigd, vierde de ultrarechtse De la Espriella volop feest met zijn aanhangers.

Steeds meer geweld

De la Espriella profileert zich als een radicaal rechtse leider en als iemand die buiten de gevestigde politiek staat. Als een buitenstaander die met populistische en extreme ideeën tijdens zijn verkiezingscampagne beloofde om een rigoureuze oplossing te bieden voor de geweldsspiraal waar Colombia al zo lang in zit.

Na het vredesakkoord van 2016 tussen de guerrillabeweging FARC en de Colombiaanse regering kwam er na vijf decennia een einde aan de slepende en bloedige burgeroorlog in Colombia. Maar de afgelopen jaren bleek het geweld zich desondanks weer te verspreiden en ontstonden er allerlei nieuwe gewapende bewegingen van guerrillastrijders die bij het vredesakkoord hadden geweigerd hun wapens in te leveren.

Ook produceerde Colombia de afgelopen jaren een recordhoeveelheid aan cocaïne. De vraag naar cocaïne vanuit Europa en Amerika blijft stijgen en daarmee ook het drugsgeweld. Vorig jaar werden bijna 15.000 moorden geregistreerd in Colombia. De gewapende groepen in het land hebben meer dan 25.000 actieve leden.

Megagevangenissen

De belofte van de linkse president Gustavo Petro om met alle gewapende groepen een 'Totale Vrede' te sluiten, is mislukt; De la Espriella wil juist een keiharde aanpak.

Zo wil hij minstens tien megagevangenissen in de jungle bouwen om daar guerrillastrijders en drugscriminelen op te sluiten, naar het voorbeeld van zijn grote idool, president Nayib Bukele van El Salvador.

Ook wil hij hogere gevangenisstraffen opleggen en zogeheten 'narcokampen' ontmantelen door ze te bombarderen, zo beloofde hij in zijn campagne. Daarnaast wil hij net als zijn andere politieke voorbeeld, de ultrarechtse president Javier Milei van Argentinië, het omvangrijke overheidsapparaat van Colombia kortwieken en honderdduizenden ambtenaren ontslaan.

Kortom, hij staat voor beleid dat haaks staat op het sociale beleid dat de huidige president Petro de afgelopen vier jaar voerde.

Veel Trump-gezinden

De la Espriella zoekt ook de samenwerking met de Verenigde Staten. Hij wil op het gebied van de drugsbestrijding nauw samenwerken met Trump, zoals dat voor het vredesakkoord ook gebeurde.

De la Espriella steunt dan ook de acties van de VS om vermeende drugsboten in de Caribische zee aan te vallen. Voor Trump betekent de verkiezing van De la Espriella een grote steun extra in de regio. Nu er ook in Colombia waarschijnlijk een ultrarechtse president aan de macht komt, zijn er steeds meer rechtse en Trump-gezinde leiders in Latijns-Amerika.

Dat past precies in het plaatje van hoe Trump zijn invloed in Latijns-Amerika wil uitbreiden en de groeiende macht van China in de regio wil breken.

Later dit jaar zijn er verkiezingen in het grootste land van Latijns-Amerika, Brazilië. De linkse president Lula da Silva neemt het dan op tegen Flavio Bolsonaro, de zoon van de rechtse oud-president Jair Bolsonaro die een gevangenisstraf van ruim twintig jaar uitzit.

De kans is groot dat Trump zich ook dan, net zoals hij deed bij de verkiezingen in Colombia, Argentinië en Honduras, zal bemoeien met de verkiezingen en zijn favoriete kandidaat zal steunen.

In Colombia heeft de linkse kandidaat Iván Cepeda overigens aangekondigd de tellingen van tientallen stembureaus te willen aanvechten. De verwachting is dat nog deze week de officiële en bindende uitslag bekend wordt gemaakt. Op 7 augustus is de inauguratie van de nieuwe president.

Terwijl veel twintigers zich afvragen of ze vanavond naar de kroeg gaan, of misschien naar de sportschool, neemt de 20-jarige Tieme Heeringa vandaag plaats in het college van het Friese Dantumadiel. Hij is dan voor zover bekend de jongste wethouder ooit in Nederland.

"De mensen reageren verrast op deze nieuwe stap", vertelt Heeringa. Hij studeert rechten aan de Rijksuniversiteit Groningen en woont nog thuis. Hij krijgt onderwijs, cultuur en jongeren in zijn portefeuille.

Jonge wethouders zijn zeldzaam: van de bijna duizend wethouders van wie de leeftijd bekend is, is minder dan twee procent jonger dan 30 jaar. Bij de Wethoudersvereniging zijn ze blij met Heeringa. "Jonge bestuurders brengen een ander perspectief mee", zegt directeur Hatte van der Woude.

Petitie

Dat Heeringa op zijn twintigste wethouder wordt, had hij zelf een paar jaar geleden ook niet verwacht. Zijn politieke carrière begon in 2022, toen hij als vierdeklasser samen met een klasgenoot een petitie startte voor nieuwbouw van het Dockinga College in Dokkum.

Zo kwam hij in contact met de Fryske Nasjonale Partij. Hij werd lid omdat die partij zich inzet voor de Friese identiteit en lokale ondernemers. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 stond hij op plek 20 van de kandidatenlijst en voerde hij campagne door het hele land.

Voor de gemeenteraadsverkiezingen in Dantumadiel werd hij op zijn negentiende al lijsttrekker. Wethouder worden was toen nog niet aan de orde. "Dat we in de coalitie zouden komen, verraste ons."

Jong zijn als voordeel

Heeringa komt straks terecht in een college met bestuurders die tientallen jaren ouder zijn dan hijzelf. Spannend vindt hij dat niet. "Ik heb met ervaren wethouders heel veel contact. We vullen elkaar aan. Zo weet ik meer wat er onder jongeren speelt en op sociale media."

Volgens hem kan zijn leeftijd juist een voordeel zijn. Hij wil jongeren meer betrekken bij de lokale politiek en ervoor zorgen dat zij zich gehoord voelen. "Een wethouder beslist veel voor jongeren en zij moeten begrijpen wat dit inhoudt."

Van der Woude herkent dat. Doordat jonge bestuurders zelf de problemen van jongeren begrijpen, kunnen zij die groep volgens haar beter vertegenwoordigen.

Omgaan met kritiek

Tegelijkertijd wordt er veel gevraagd van wethouders, ongeacht hun leeftijd. "Ben je bereid om vijftig of zestig uur per week te werken? Je bent veel van huis en veel avonden weg. Je moet heel stevig in je schoenen staan en niet omvallen van kritiek."

Met kritiek denkt Heeringa wel te kunnen omgaan: "Toen ik op mijn negentiende lijsttrekker werd, vonden mensen daar ook wat van. Uiteindelijk heb ik het tegendeel bewezen en ben ik de eerste FNP-wethouder in meer dan tien jaar geworden. Mensen zeggen van alles op Facebook, maar daar kijk ik niet naar."

Volgens Van der Woude is begeleiding belangrijk, zeker voor beginnende wethouders. De Wethoudersvereniging biedt die ondersteuning, maar leeftijd is daarbij niet de belangrijkste factor. "Veel oudere mensen hebben, net als jonge mensen, geen bestuurlijke ervaring. Dat is niet leeftijdsgebonden." Dat beaamt Heeringa: "Er staat geen 20-jarige wethouder, er staat gewoon een wethouder."

Een ander studentenleven

Voor Heeringa zal het wethouderschap ook betekenen dat zijn leven anders wordt dan dat van leeftijdsgenoten. "Mijn vrienden van de universiteit feesten veel en hebben echt een studentenleven."

Dat zijn leven er anders uitziet dan dat van zijn leeftijdsgenoten is hij al langer gewend. ''Voorheen combineerde ik mijn studie met het lijsttrekkerschap en mijn werk als buschauffeur. Nu is mijn team zo leuk dat het vaak niet als werk voelt."

Juist omdat hij de problemen van zijn generatie begrijpt, denkt hij iets toe te kunnen voegen aan het lokale bestuur. Voor Heeringa is dat ook precies de reden dat hij wethouder wilde worden: "Ik wil dat mensen mij makkelijk kunnen bereiken en me kunnen bellen. Ik zal veel op pad zijn. Zoals op de fiets, zodat je mensen tegenkomt."

Goedemorgen! In de rechtbank van Den Haag komt het OM vandaag met de strafeis tegen Eugène N., die wordt verdacht van betrokkenheid bij de genocide van Rwanda in 1994. En in Washington gaan Israël en Libanon opnieuw met elkaar in gesprek.

Eerst het weer: Er zijn enkele wolkenvelden, maar al snel wordt het zonnig. Daarbij loopt het kwik snel op, vanmiddag wordt het maximaal 26 graden aan de noordkust tot 32 graden in het zuiden van het land. Er staat een zwakke tot matige noordoostenwind.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

In de Canadese stad Montreal zijn bij een schietpartij drie mensen om het leven gekomen. Het gaat om een politieagent, een burger en de verdachte. Een andere persoon liep lichte verwondingen op en een vrouwelijke politieagent raakte zwaargewond. Zij is in het ziekenhuis maar verkeert niet in levensgevaar, zegt een politiewoordvoerder.

De politie werd om 11.30 uur gebeld door een getuige die schoten hoorde en een wapen uit het raam zag steken in de wijk Côte-des-Neiges in het westen van de stad. De politie kwam vervolgens op deze melding af, waarop een vuurgevecht ontstond waarbij de verdachte werd doodgeschoten. Op beelden is te zien dat de verdachte in een militair uniform levenloos op straat ligt.

In de wijk Côte-des-Neiges zijn veel Joodse winkels en restaurants. Het is niet bekendgemaakt of het dodelijke slachtoffer Joods was.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Wie gaan er op het WK scoren voor Noorwegen, Frankrijk en Argentinië? Als antwoord op die vraag zullen vaak de namen Haaland, Mbappé en Messi worden genoemd. Gisteravond en afgelopen nacht bleek dat weer eens te kloppen.

Voor Messi betekenden zijn twee goals tegen Oostenrijk ook dat hij bovenaan de lijst van WK-topscorers aller tijden staat met 18 goals. Gevolgd door Mbappé met 16 doelpunten. En dan te bedenken dat de knock-outfase nog moet beginnen.

Fijne dag!

De financiële situatie van Nederlandse huishoudens gaat achteruit. 38 procent komt moeilijk rond. Binnen die groep zijn de problemen bij jongvolwassenen in de twintig het grootst, staat in het Nibud-rapport Geldzaken in de praktijk 2026.

Bij de vorige editie, twee jaar geleden, was het aandeel dat moeilijk kon rondkomen 32 procent. Ook toen waren er bepaalde groepen die kwetsbaar waren. "Door de jaren heen zien we dat een steeds grotere groep jongvolwassenen moeilijk kan rondkomen", zegt Nibud-directeur Mattias Gijsbertsen.

Bij jongvolwassenen (18 tot en met 30 jaar) groeide het aandeel van 40 procent naar 54 procent. Daarmee ziet het Nibud dat dit een van de groepen is waar de verslechtering het sterkst zichtbaar is.

"We zien ook grote verschillen tussen huurders en kopers en mensen met een vast en met een wisselend inkomen,' zegt Gijsbertsen. In het onderzoek naar financiële gezondheid van consultant Deloitte komen dezelfde kwetsbare groepen naar voren.

Waar mensen het vaakst tegen aanlopen zijn de kosten van kinderen, vervoer, inboedel en de boodschappen. Dat komt omdat deze uitgaven sterk kunnen wisselen en minder vastliggen dan bijvoorbeeld de huur en de hypotheek. Die uitgaven zijn voorspelbaar en worden vaak via vaste incasso's betaald.

"Mensen proberen altijd de vaste lasten te betalen en lopen dan tegen prijsstijgingen aan op andere vlakken", zegt Gijsbertsen. Door de geopolitieke spanningen stijgen de prijzen in de winkels en kosten voor energie.

Huishoudens die aangeven het moeilijk te hebben, komen aanzienlijk vaker geld tekort voor het betalen van uitgaven. Zo heeft 81 procent moeite met het betalen van boodschappen en 78 procent met vervoerskosten en inboedel. Ook de kosten voor zorg zijn een probleem: 77 procent van de huishoudens die moeilijk rondkomen zegt daar moeite meer te hebben.

Koopkracht en betalingsproblemen

Vorig jaar was er nog een lichte koopkrachtstijging te zien bij vrijwel alle huishoudens, toch heeft een groter deel moeite met de kosten van het dagelijks leven. Dat is deels te verklaren doordat koopkrachtcijfers iets zeggen over een gemiddeld huishouden, maar geen rekening houden met persoonlijke omstandigheden en veranderingen daarin. Begin dit jaar werd de verwachte koopkrachtstijging voor 2026 bijgesteld.

Ook meldde het Centraal Planbureau dit voorjaar dat de koopkracht zou dalen als gevolg van de stijgende energieprijzen. Dit kan meewerken in het gevoel van financiële onzekerheid. "Ook de onzekerheid of prijzen die verder stijgen door onzekerheid in het Midden-Oosten dragen hieraan bij", zegt Gijsbertsen.

Maar het blijft niet bij die zorgen, want uit het rapport blijkt dat mensen ook vaker betalingsproblemen hebben. 25 procent van de huishoudens geeft aan dat zij dit jaar rekeningen niet hebben kunnen betalen. Twee jaar geleden ging dat nog om 17 procent. Andere betalingsproblemen zoals rood staan en het treffen van een betalingsregeling komen relatief ook vaak voor.

Spaargeld

Huishoudens die wel uitkomen met hun geld, kunnen in tijden van krapte op hun spaargeld rekenen. Tegelijkertijd hebben veel huishoudens het gevoel dat ze niet genoeg geld hebben voor als er iets gebeurt. Denk daarbij aan ingrijpende gebeurtenissen zoals een scheiding, het verlies van werk en ziekte.

"Dat gevoel klopt wel, want bijna een derde van de huishoudens heeft 2500 euro of minder op de spaarrekening en bijna een kwart heeft zelfs minder dan 1000 euro" zegt Gijsbertsen. Volgens de directeur van het Nibud kan je daar niet veel klappen mee opvangen.

Volgens de Nibud-directeur zijn er veel uitdagingen die niet alleen gaan over inkomen maar ook over de uitgaven, zoals hoge vaste lasten en het gebrek aan betaalbare huisvesting voor jongvolwassenen. "De dringende vraag is met welke structurele oplossingen huishoudens hieruit kunnen gaan komen."

In een pand op een bedrijventerrein in het Zuid-Hollandse Den Hoorn heeft vannacht een zeer grote brand gewoed. Een groot deel van het bedrijfsgebouw is door het vuur verwoest, meldt de veiligheidsregio. "Het ziet ernaar uit dat het het pand niet meer te redden is", zegt een woordvoerder.

De brand is volgens de veiligheidscontrole inmiddels onder controle. Het pand wordt met een een sloopkraan opengemaakt om de laatste brandhaarden te blussen.

Van het gebouw waar de brand woedde is bijna niets meer over:

Het is nog niet duidelijk hoe de brand is ontstaan. De brandweer kreeg rond 02.00 uur melding over de brand in het gebouw van een bedrijf dat mechanische skibanen ontwikkelt. Daarop rukte de brandweer uit met onder meer zes bluswagens en twee hoogwerkers.

Brandweermensen vanuit de hele regio waren bezig de brand te blussen. Ze probeerden te voorkomen dat het vuur overslaat op andere panden op het bedrijventerrein, wat lijkt te zijn gelukt. Voor zover bekend was er niemand in het pand aanwezig toen de brand uitbrak.

De snelweg A4 was vanwege de rook die vrijkomt bij de brand in beide richtingen enige tijd afgesloten. Volgens een regionaal persbureau trokken zwarte rookwolken richting het Westland.

In de Canadese stad Montreal zijn bij een schietpartij drie mensen om het leven gekomen. Het gaat om een politieagent, een burger en de verdachte. Een andere persoon liep lichte verwondingen op en een vrouwelijke politieagent raakte zwaargewond. Zij is in het ziekenhuis maar verkeert niet in levensgevaar, zegt een politiewoordvoerder.

De politie werd om 11.30 uur gebeld door een getuige die schoten hoorde en een wapen uit het raam zag steken in de wijk Côte-des-Neiges in het westen van de stad. De politie kwam vervolgens op deze melding af, waarop een vuurgevecht ontstond waarbij de verdachte werd doodgeschoten. Op beelden is te zien dat de verdachte in een militair uniform levenloos op straat ligt.

In de wijk Côte-des-Neiges zijn veel Joodse winkels en restaurants. Het is niet bekendgemaakt of het dodelijke slachtoffer Joods was.

Tragedie

Online gaan meerdere video's van het incident rond. Daarop is te zien dat er meerdere schoten klinken, waarna een van de agenten op de grond ligt. Degene die dat filmde roept vervolgens "Hij is geraakt, hij is geraakt", schrijft nieuwzender CBC.

Volgens politiechef Fady Dagher is het voor het eerst sinds 24 jaar dat een politieagent in Montreal bij het werk is omgekomen. Hij noemt de beschieting "een tragedie, een nachtmerrie".

Op een van deze video's zou te zien zijn dat een agent richting een burger schiet. De politiechef wil niet speculeren over wat daar gebeurd is zolang het onderzoek loopt.

Incel-beweging

Hij zegt dat de verdachte in zijn eentje opereerde. Over een motief is niets bekendgemaakt, maar Canadese media melden dat de verdachte mogelijk uit de incel-beweging kwam. Dat zijn zogenoemde involuntary celibates, personen die geen seks hebben maar dat wel willen. De incel-beweging is een uit het internet ontsproten subcultuur die zich kenmerkt door vrouwenhaat en gewelddadige fantasieën, zoals over verkrachtingen.

De verdachte zou een tekst hebben verspreid waarin hij uitingen van vrouwenhaat doet en oproept tot geweld tegen de politie. Radio-Canada zegt de tekst bewust niet te delen.

Het is niet voor het eerst dat een gewelddadige aanslag in Canada wordt gelinkt aan de incel-beweging. In 2018 kwamen tien mensen om het leven toen een busje inreed op voetgangers in de stad Toronto. De aanslagpleger bleek zichzelf incel te noemen en had vlak voor de aanslag op sociale media geschreven dat "de incel rebellion was begonnen".

'Diep geschokt'

De Canadese premier Carney is diep geschokt door de schietpartij, zegt hij op X. "Mijn gedachten zijn bij de slachtoffers, hun dierbaren, de hulpverleners en de hele gemeenschap van Côte-des-Neiges." In de stad Montreál en de provincie Quebec, waar de stad onder valt, wordt de vlag halfstok gehangen.

Vanwege de politieoperatie werd tijdelijk een noodwaarschuwing gegeven. Een deel van de stad was afgesloten en het openbaar vervoer werd deels stilgelegd. Ook moesten mensen binnenblijven. Rond 15.00 uur werd de waarschuwing weer ingetrokken.

De Amerikaanse muziekproducent Clive Davis is op 94-jarige leeftijd overleden in zijn woonplaats New York. Dat heeft zijn familie bekendgemaakt. Davis stond bekend als "de man met het gouden oor" omdat hij een groot aantal wereldberoemde artiesten heeft ontdekt en gecontracteerd.

Zo bracht hij muziek uit van artiesten zoals Bruce Springsteen, Aretha Franklin, Santana, Earth Wind & Fire, Alicia Keys en Whitney Houston. Ook stond hij bekend als iemand die in het slop geraakte carrières van artiesten nieuw leven wist in te blazen.

Artiesten die met hem hebben gewerkt reageren met verdriet op zijn overlijden. "Clive was een visionair die dromen heeft veranderd in realiteit", zegt zangeres Alicia Keys. Bruce Springsteen stelt dat Davis "zijn leven heeft veranderd" toen hij de artiest op 22-jarige leeftijd een contract gaf

Platenlabels

Davis werd geboren in Brooklyn in New York en studeerde rechten aan de Harvard Universiteit. Na zijn studie werkte hij als advocaat bij een klein kantoor, waarna hij van baan veranderde en ging werken voor platenmaatschappij CBS records. Vanaf 1967 gaf hij leiding aan dat bedrijf, waar hij onder anderen Janis Joplin en Bruce Springsteen, Santana en Billy Joel contracteerde.

In 1973 werd hij bij Columbia ontslagen, omdat hij geld van het bedrijf zou hebben gebruikt voor de aankoop van drugs. Ook zou hij de bar mitswa-viering van zijn zoon en de renovatie van zijn appartement hebben bekostigd met geld van het platenlabel.

Een jaar daarna richtte hij zijn eigen platenmaatschappij op, waar hij onder anderen Patti Smith, Aretha Franklin, Milli Vanilli en Alicia Keys onderbracht. Later in zijn carrière begon hij samen met Sean "Puffy" Combs het label Bad Boy Records, waar onder anderen rappers Notorious B.I.G. en Graig Mack zich bij aansloten.

In 2000 begon hij nogmaals een platenlabel genaamd J Records, dat werd overgenomen door RCA Music Group, waar Davis CEO werd. In 2008 werd hij creatief directeur bij Sony Music, waar hij tot zijn dood aanbleef.

Whitney Houston

Davis stond ook bekend als de ontdekker van verschillende artiesten, zoals Alicia Keys en Whitney Houston. Laatstgenoemde had hij ontdekt in een nachtclub in New York, waarop hij haar een contract aanbood. Daarop groeide ze uit tot een van de bestverkopende artiesten ooit. Hij was ook producent van de film Whitney Houston: I Wanna Dance With Somebody. In deze biografische film werd Davis gespeeld door acteur Stanley Tucci.

Als producer won Davis in 2000, 2006 en 2009 met verschillende artiesten Grammy Awards, een prestigieuze muziekprijs. Hij is ook opgenomen in de Rock and Roll Hall of Fame in de categorie niet-uitvoerende artiesten.

In 2021 werd bij hem de ziekte van Bell vastgesteld, een aandoening waarbij de aangezichtsspieren plotseling verlammen. Enkele weken geleden lag de 94-jarige nog in het ziekenhuis met luchtwegproblemen. Het is onduidelijk of de gevolgen van deze problemen de oorzaak zijn van Davis' overlijden.

Het Myanmarese leger heeft in zes maanden tijd meer dan 700 burgerdoden veroorzaakt. Dat melden de Verenigde Naties in een nieuw rapport. Daarnaast is het leed van miljoenen Myanmarezen verergerd door de verminderde humanitaire hulp in het land, onder meer door militaire blokkades en internationale bezuinigingen.

De meeste burgerdoden, zeker 476, vielen door luchtaanvallen concluderen de onderzoekers. Zo viel het leger in oktober vorig jaar een boeddhistisch festival aan, waarbij tientallen doden vielen.

In december werd een theehuis gebombardeerd. Mensen waren daar samengekomen om naar een voetbalwedstrijd te kijken. Zeker negentien mensen werden gedood en twintig anderen raakten gewond.

Verkiezingen

De VN heeft voor dit rapport naar de periode tussen augustus jongsleden en januari dit jaar gekeken. In die periode werden er verkiezingen aangekondigd en gehouden door het leger.

De stembusgang bij die verkiezingen was allesbehalve eerlijk of vrij, want veel mensen konden door de jarenlange burgeroorlog niet eens hun stem uitbrengen. Belangrijke oppositiepartijen werden uitgesloten van de verkiezingen. De USDP, een partij die wordt gesteund door het leger, kwam als winnaar uit de bus.

In april dit jaar werd de voormalige junta-leider Min Aung Hlaing door het parlement benoemd als nieuwe president.

Myanmar in de vergetelheid

De afname van de internationale hulp aan de Myanmarese bevolking verergert de moeilijke situatie van de miljoenen mensen alleen maar, waarschuwt het rapport. Zo is er gekort op hulp aan ontheemden, onderwijsinitiatieven en psychosociale hulp. In sommige gevallen is dit zelfs volledig stopgezet.

"Alsof de bevolking van Myanmar nog niet genoeg heeft geleden onder het militaire regime, lijkt het er nu op dat ze door de buitenwereld in de vergetelheid is geraakt", zegt Volker Türk, de VN-commissaris voor de mensenrechten.

"De internationale gemeenschap moet zichzelf eens goed in de spiegel bekijken en zich afvragen: gaan we, na een decennium van verschrikkelijk lijden, de bevolking van Myanmar opnieuw in de steek laten? Het antwoord moet 'nee' zijn", aldus Türk.

Vijf jaar na staatsgreep

In 2021 pleegde het leger in Myanmar een staatsgreep en pakte de toenmalige leider Aung San Suu Kyi op. Haar partij werd opgeheven en zijzelf kreeg meerdere celstraffen opgelegd. Inmiddels is zij onder huisarrest geplaatst.

Sindsdien woedt er een burgeroorlog in het land. De junta treedt hard op tegen het verzet. Door het bombarderen van burgerdoelen wil het leger de bevolking afschrikken en voorkomen dat zij samenwerken met de verzetsgroepen.

Zeeuws FVD-Statenlid Martin Bos gebruikte twee jaar lang geld uit een onkostenregeling voor in totaal 117 etentjes. Hij deed dit uit naam van de fractie van Forum voor Democratie. Etentjes zijn volgens de politicus geschikt om "met elkaar van gedachten te wisselen". Omroep Zeeland onderzocht zijn declaratiegedrag.

Via Woo-verzoeken (Wet Openbare Overheid) heeft de omroep de gedeclareerde bonnetjes opgevraagd. Hieruit bleek dat de eenmansfractie FVD in 2023 en 2024 opvallend veel geld uitgaf aan vergaderkosten in vergelijking met andere fracties.

Zo gaf Martin Bos in 2023 in zijn eentje ruim 1500 euro uit aan vergaderkosten, terwijl de BBB met negen Statenleden ongeveer 500 euro declareerde.

In 2024 liepen de bedragen nog meer uiteen. Bos declareerde toen 10.000 euro voor vergaderkosten. Een andere eenmansfractie, JA21 met Gert Heijkoop, besteedde in dat jaar slechts 100 euro in die categorie. Geen enkele partij tikte de 10.000 euro van Bos aan, BBB kwam er met 4400 euro het dichtst bij in de buurt.

Over de schreef

"Als je dit opmaakt aan uit eten gaan, dan heb je echt niet begrepen waarvoor dat geld bedoeld is", reageerde commissaris van de Koning Hugo de Jonge toen Omroep Zeeland hem met het declaratiegedrag van Bos confronteerde. "Dit gaat echt over de schreef."

De bedoeling is dat fracties onkosten declareren die gemaakt zijn voor bijvoorbeeld het voorbereiden van debatten, de website, een cursus politiek bedrijven of een vergaderruimte huren.

Hiervoor kregen de fracties in provincie Zeeland in 2023 een vast bedrag van ongeveer 10.000 euro. In 2024 is dat bedrag verhoogd naar ruim 24.000 euro. Daarbij komt per Statenlid ook nog een bedrag van 5000 euro. Over de uitgaven moeten ze verantwoording afleggen.

Evaluatie Holocaustherdenking bij de Griek

Uit de gedeclareerde bonnetjes van Bos blijkt dat hij 88,5 procent van die vergaderkosten heeft opgemaakt aan etentjes. Thuisbezorgd, McDonald's of op het terras: Bos nuttigde allerlei lekkers van verschillende cateraars en restaurants. Hij genoot van kikkerbillen, kaviaar en bier.

Bij de bonnetjes gaf Bos ook aan wat 'ter tafel' was gekomen. De verantwoordingen die bovenaan staan, zijn soms ironisch te noemen: 'bespreking stikstofproblematiek', staat op de bon waaruit blijkt dat de politicus onder meer een Wagyu burger, biefstukpuntjes en rib fingers heeft besteld.

Een etentje in het Griekse restaurant Onassis in Middelburg verantwoorde Bos met 'evaluatie Holocaustherdenking'. Opvallend is dat die herdenking pas twee dagen later plaatsvond.

Aangescherpte regels

Strenge regels voor declaratiegedrag waren er in 2023 en 2024 nog niet. Pas in juni 2025 werden die aangescherpt, omdat de fracties fors meer geld zouden krijgen voor hun fractieondersteuning: in 2026 60.000 euro.

Strikt genomen heeft Bos niets strafbaars gedaan. Maar volgens De Jonge betekent dat niet dat Bos niets verkeerd heeft gedaan. "Ook al is iets niet onrechtmatig, onverantwoord is het natuurlijk wel", zegt hij. "Iedereen snapt dat dit niet hoort. Je moet zo niet met belastinggeld omgaan."

Sociaal smeermiddel

Bos benadrukt in een reactie dat de kosten niet alleen door hem zijn gemaakt, maar door meerdere mensen. De etentjes omschrijft hij als 'sociaal smeermiddel': "Tijdens het eten is een fijn moment om met elkaar van gedachten te wisselen, met een goede sfeer", zegt de politicus.

Wanneer Bos die gedachten tot uiting brengt is onduidelijk. Tussen maart 2023 en juni 2024 was hij bij geen enkele provinciale commissievergadering aanwezig.

Ook zegt Bos dat hij de belastingbetaler een dienst heeft bewezen door geen fractiemedewerker in te huren. Andere fracties doen dat wel en dat is veruit de grootste kostenpost. Op de vraag of hij het moreel verantwoord vindt om 117 keer uit eten te gaan, zegt hij: "Moreel gezien was het een beetje dom dat we zo weinig geld hebben uitgegeven."

Het Statenlid benadrukt herhaaldelijk dat FVD zich aan de regels heeft gehouden. Overigens is er onenigheid over zijn positie en is er verwarring of hij formeel nog de fractievoorzitter van Forum is.

Milieudeskundigen verwachten dat dit het smerigste WK in de geschiedenis wordt. Het toernooi wordt gehouden in drie gastlanden en zestien speelsteden, waardoor spelers en fans continu het continent doorkruisen. Die vliegbewegingen zijn het overgrote deel van de naar schatting 9 miljoen ton extra CO2-uitstoot die het WK veroorzaakt.

"FIFA praat veel over groen, maar doet weinig", zegt de Amerikaanse oud-profvoetballer Jules Boykoff, die het boek Rode Kaart schreef over dit WK. Volgens hem "dreigt er een koolstofdioxidebom af te gaan boven Noord-Amerika".

En dat terwijl er in de VS niet eens nieuwe stadions gebouwd hoefden te worden. Bij het vorige WK, in het kleine Qatar, was nieuwbouw juist de grootste vervuilingsbron.

Groene corridor

Voetbalbond FIFA en lokale organisaties proberen het WK nog een groen randje te geven. In Houston bijvoorbeeld, waar Oranje afgelopen zaterdag speelde tegen Zweden. Een stad waar de auto koning is, voetpaden schaars en het openbaar vervoer matig. Het paradepaardje is de 'groene corridor'.

Via die ruim 22 kilometer lange route kunnen supporters te voet, per fiets en met de tram van de fanzone naar het stadion komen. Er staan meer dan duizend nieuwe bomen en planten, die verkoeling moeten bieden in de bloedhete stad.

De corridor is volgehangen met technische snufjes: lantaarns op zonne-energie, planten die zichzelf bewateren en een schaduwplek gebouwd uit gerecyclede wieken van windturbines. Mooi op papier, alleen werkt één van de nieuwe oplaadpunten voor telefoons niet, en aan een ander hangt een slot. De rekening voor deze upgrade wordt betaald door bedrijven als Airbnb en door de gemeente. FIFA zelf legt geen cent bij.

Wel deelt de voetbalbond certificaten uit aan restaurants die duurzaam koken. Visrestaurant Navy Blue kreeg de hoogste score: drie sterren. Ze composteren etensresten, recyclen bakvet tot biodiesel en gooien oesterschelpen terug in zee om nieuw rif te kweken. "Dit deden we al vóór het WK, en we blijven het doen", zegt chef-kok Aaron Bludorn droogjes.

Opvallend detail: de FIFA-consultant die zijn restaurant beoordeelde, werd speciaal ingevlogen vanuit Phoenix, een afstand van 1600 kilometer. Want als het op duurzaamheid aankomt, is FIFA zelf een stuk minder consequent dan de partijen die het beoordeelt.

Gras van 1700 km ver

Neem het gras waarop gespeeld wordt. Dat kwam in zo'n 25 gekoelde vrachtwagens helemaal uit Denver: een rit van 1700 kilometer. De reden: dat gras kan beter tegen de airconditioning in het overdekte stadion. Ook het eveneens Texaanse Dallas en het nog verder gelegen Atlanta kregen dit speciale gras. Tijdens het toernooi houden ingevlogen Nederlandse groeilampen het gewas in leven.

Boykoff heeft er een hard hoofd in dat de FIFA's groene maatregelen echt iets bijdragen aan FIFA's vervuiling. Hij denkt dat de voetbalorganisatie vooral pronkt met andermans inspanningen. "Daar bestaat nu een woord voor: greenwashing."

Hij ziet betere oplossingen: stop met het eindeloos uitbreiden van het aantal landen en wedstrijden, verkoop minder kaarten aan fans die ver moeten reizen, of stel eisen aan hoe mensen naar het stadion komen.

Volgend WK zelfs op drie continenten

Maar van die ambities is weinig te merken. Het volgende WK wordt zelfs nog grootschaliger: gespeeld op drie continenten, in zes landen. De openingswedstrijden, ter ere van het eeuwfeest van het toernooi, vinden plaats in Uruguay, Argentinië en Paraguay. De rest van het toernooi verhuist naar Spanje, Portugal en Marokko.

Ook de hoofdsponsor van FIFA ligt onder vuur bij klimaatactivisten. Dat is het Saudische staatsoliebedrijf Aramco, dat naar schatting zo'n 400 miljoen dollar in de wereldvoetbalbond pompt.

Op het voetbalveld van de fanzone in Houston pronkt de naam op alle borden langs het veld, hoewel het bedrijf niets direct verkoopt aan de kijkers van het WK. Afgelopen zondag voerden milieuactivisten actie in meerdere speelsteden tegelijk tegen de oliegigant.

Pas na het toernooi wordt duidelijk of Houstons groene initiatieven opwegen tegen de uitstoot van alle aankomende en vertrekkende vluchten, zegt Elizabeth Carlson van de lokale organisatie. "Het belangrijkste is transparantie."

Chef-kok Bludorn houdt zich niet bezig met de vraag of zijn duurzame keuken veel gewicht in de schaal legt: "Wij doen wat binnen onze macht ligt."

"De overheid had wat meevoelender mogen zijn", zei de zichtbaar geëmotioneerde ex-kinderarts Károly Illy vandaag tegen de coronacommissie. Tijdens de pandemie werd hij als OMT-lid bedreigd en de arts ervoer te weinig steun van de overheid. "Ik heb me best eenzaam gevoeld."

Illy vertelde over de impact van de bedreigingen op hem en zijn gezin, en zijn slechte ervaring bij het doen van aangifte.

Zijn verhaal maakte indruk op andere leden van het Outbreak Management Team. Een aantal van hen heeft juist wel veel hulp van instanties ervaren in de coronaperiode, waarin ze volop te maken kregen met bedreigingen. Daarmee lijkt het erop dat niet elk OMT-lid dezelfde ondersteuning heeft gehad.

'Omgekeerde wereld'

Viroloog Marion Koopmans, die via sociale media werd bedolven onder beledigingen en bedreigingen, herkent in het verhaal van Illy hoe lastig het is om iemand hiervoor te laten vervolgen. "Het feit dat je bedreigd bent volstaat niet, je moet er echt serieuze impact van ervaren", zegt ze tegen de NOS. "Daarnaast krijg je al snel het idee dat je er niet veel mee opschiet om aangifte te doen."

Volgens haar is sprake van een "omgekeerde wereld", waarin de bedreigde beveiligd wordt en de schuldige vaak vrijuit gaat.

Kinderarts Illy probeerde in 2022 aangifte te doen. "Na de zoveelste doodsbedreiging had ik besloten: nu is het genoeg." De kinderarts zei vandaag dat de politie de aangifte aanvankelijk niet had geaccepteerd. "De politie zei: 'tegen de muur met die man', dat kan van alles betekenen."

Bekijk hier het emotionele pleidooi van Illy:

Uiteindelijk lukte het volgens Illy toch om aangifte te doen met dank van OMT-voorzitter Jaap van Dissel en een strafrechtadvocaat. "De politie was schoorvoetend bereid om mijn aangifte te accepteren", zei Illy tegen de coronacommissie. "Dat zou niet zo moeten zijn. De overheid zou voor de OMT-leden gewoon een nummer moeten hebben dat altijd te bellen is."

'Ik voelde me ongelofelijk veilig'

IC-arts en OMT-lid Diederik Gommers heeft dit heel anders beleefd. Hij zegt aan de telefoon dat politie en justitie bij hem juist heel proactief te werk gingen. Gommers, die uitgroeide tot mediapersoonlijkheid tijdens de coronacrisis, had naar eigen zeggen een kort lijntje met de autoriteiten.

"Op het moment dat de bedreigingen toenamen, namen ze contact met me op. Ik heb zelfs een noodknopje gehad en een app op mijn telefoon voor als ik werd lastiggevallen. Dus ik heb me ongelofelijk veilig gevoeld."

Gommers schat dat hij tussen de vijf en tien keer aangifte heeft gedaan van bedreiging. Dat heeft in ieder geval tot een taakstraf geleid voor een 50-jarige man uit Aalsmeer.

'Goed geregeld'

Microbioloog Jan Kluytmans zegt dat hij onder de indruk is van het verhaal van Illy, maar het geschetste beeld zelf niet herkent. "Mijn ervaring is gelukkig anders maar dat zegt niets over zijn situatie", aldus Kluytmans. Hij heeft in tegenstelling tot Illy juist een positieve ervaring. "Van nationale instanties tot lokale politie, er werd naar me geluisterd en er werd, zover ik daar zicht op had, ook echt iets met mijn meldingen gedaan".

Waar Illy zei geen aanspreekpunt te hebben gehad over de bedreigingen, benoemt Kluytmans dat hij dat wel had. "Er waren speciale mensen die ik kon contacteren en ik voelde me nooit alleen". Ook hij heeft in de coronaperiode aangifte gedaan naar aanleiding van een bedreiging aan zijn adres.

Ook hoogleraar infectiepreventie Andreas Voss en arts-microbioloog Marc Bonten hebben het anders ervaren dan Illy. "Bij bedreigingen konden wij het RIVM contacteren en daar stonden mensen klaar om ons te helpen", zegt Bonten. Ook Voss is zeer positief over de begeleiding die hij vanuit de overheid kreeg tijdens zijn werk voor het OMT. "Alles was goed geregeld."

Beperkt ervaringen uitgewisseld

Illy zegt in reactie tegen de NOS dat de OMT-leden hier slechts beperkt ervaringen over hebben uitgewisseld. Hij geeft aan dat hij daardoor ook niet weet hoe het kan dat anderen zich niet in zijn verhaal herkennen. Illy benadrukt dat hij het tegenover de coronacommissie heeft gezegd zoals het voor hem was.

Het Openbaar Ministerie laat in een reactie weten dat het niet in een middag kan achterhalen of er een aangifte van Illy bij het OM is binnengekomen en wat daarmee is gebeurd. Het ministerie van Justitie is om een reactie gevraagd.

Presentatoren Jan-Willem Roodbeen en Jeroen Kijk in de Vegte stappen over van NPO Radio 2 naar Radio 10. Ze worden er de opvolgers van Gordon en Froukje de Both.

BNNVARA bevestigt het vertrek aan de NOS, na berichtgeving van het AD. Roodbeen en Kijk in de Vegte maakten acht jaar lang het ochtendprogramma Jan-Willem Start Op! bij NPO Radio 2. Ze wonnen in 2020 en in 2025 de Gouden RadioRing met het programma.

Het duo heeft op 24 juli hun laatste uitzending op NPO Radio 2, vanaf de Nijmeegse Vierdaagse.

'Ontzettend dankbaar'

Suzanne Kunzeler, directeur content bij BNNVARA, schrijft in een reactie: "Met ruim 2000 afleveringen van Jan-Willem Start Op! en hun betrokkenheid bij talloze bijzondere acties en evenementen hebben Jan-Willem en Jeroen laten zien hoe radio mensen kan verbinden, inspireren en raken."

"We zijn hen ontzettend dankbaar voor hun creativiteit, energie, vakmanschap en de warmte die zij iedere ochtend opnieuw de ether in brachten. Tegelijkertijd gunnen we hen van harte alle mooie avonturen, kansen en successen die nog op hun pad zullen komen."

Gordon

Met Roodbeen en Kijk in de Vegte komt er een nieuw presentatieduo voor de ochtend op Radio 10. Gordon en Froukje de Both zaten daar sinds september achter de microfoon, maar de luistercijfers bleven achter bij de verwachtingen. Afgelopen vrijdag liet Gordon in een radiointerview weten dat hij veel moeite heeft met het vroege opstaan.

Met hun transfer stappen Roodbeen en Kijk in de Vegte over van een publieke zender naar de commerciële omroep die in handen is van Talpa Network. De ochtendshow Radio 10 Staat Op! is vanaf 1 september iedere werkdag te horen op Radio 10.

Bij Russische aanvallen in Oekraïne zijn zeker tien mensen gedood en 48 anderen gewond geraakt. Dat melden regionale autoriteiten in het land.

In de regio Soemy werd een 13-jarige jongen gedood, net als zijn vader en zijn oma, melden de autoriteiten. Bij diezelfde aanval raakte ook een 10-jarige jongen, zijn 13-jarige zus en hun moeder gewond.

"Poetin minacht het menselijk leven", zei de Oekraïense president Zelensky in een reactie op de aanvallen. Hij benadrukte dat het ging om een gewoon huis, geen militair doel. Zelensky verwees in zijn reactie naar Operatie Barbarossa.

Die aanval van nazi-Duitsland op de Sovjet-Unie in 1941 wordt jaarlijks in Rusland herdacht op 22 juni. "Vandaag begon Rusland deze dag echter niet met het eren van de nagedachtenis van hen die in de Tweede Wereldoorlog zijn gesneuveld", zei Zelensky. Rusland begon de dag volgens hem met "nieuwe volstrekt ongerechtvaardigde moorden".

"Poetin wordt door precies hetzelfde gedreven als de agressors voor hem", zei Zelensky. "Hij hecht net zo weinig waarde aan het leven als zij deden."

In zeven verschillende regio's vielen vandaag dodelijke slachtoffers in Oekraïne:

Vorige maand maakte de VN-mensenrechtenmissie in Oekraïne bekend dat er in mei zeker 274 burgers waren gedood en 1763 burgers gewond raakten. Dat was het hoogste aantal burgerslachtoffers sinds april 2022, volgens de VN-missie.

Aanval op raketfabriek

Oekraïne heeft vandaag ook meerdere aanvallen uitgevoerd op Russisch grondgebied. Een van die aanvallen richtte zich op een fabriek in Voronezj, waar volgens de Oekraïense strijdkrachten elektronica voor raketten worden gemaakt. Daardoor zou het vermogen van Rusland om nieuwe raketten te maken aanzienlijk zijn afgenomen, aldus het leger.

Volgens de gouverneur van de regio Voronezj zijn er vijf mensen gedood bij de aanval daar. Ook zouden er tientallen mensen lichtgewond zijn geraakt. De meesten mochten na een korte behandeling weer naar huis.

De gouverneur bevestigde niet dat het om een fabriek ging waar raketonderdelen werden gemaakt. Wel zei hij dat het vallende puin de gevels en ramen van meerdere appartementencomplexen beschadigden.

Situatie op de Krim

Oekraïne heeft de afgelopen maanden de aanvallen op de militaire Russische infrastructuur opgevoerd. Door alle verbindingen met het Russische vasteland aan te vallen wil Oekraïne de door Rusland bezette Krim isoleren.

Vandaag maakten de door Rusland aangestelde autoriteiten in de regio bekend dat tot en met 1 september geen excursies met kinderen naar de Krim zijn toegestaan. De zomerkampen en andere toeristische activiteiten zijn opgeschort. Volgens de gouverneur komt dit door de brandstofcrisis.

Sinds afgelopen weekend mogen alleen overheidsinstanties nog benzine kopen bij tankstations.

Als een vader met ouderschapsverlof gaat, verdient de moeder later meer geld dan in gezinnen waar de vader geen ouderschapsverlof opneemt. Dat blijkt uit het eerste grootschalige onderzoek naar het betaalde ouderschapsverlof in Nederland.

Tegelijkertijd gaan de meeste vaders überhaupt niet met vaderschapsverlof: slechts 53 procent van de vaders die er recht op hebben, tegen om 71 procent van de moeders. Geld speelt een belangrijke rol in die beslissing.

Betaald ouderschapsverlof werd ingevoerd in 2022. Het gaat om negen weken verlof voor ouders in loondienst. Zij krijgen 70 procent van hun salaris doorbetaald, met een maximum op zo'n 4600 euro bruto per maand.

Hoogte uitkering maakt uit

In opdracht van de regering heeft onderzoeksinstituut SEO Economisch Onderzoek grondig in kaart gebracht hoe geslaagd de regeling is. Daarvoor is registerdata van bijvoorbeeld het UWV gecombineerd met interviews met ouders en werkgevers.

"Je merkt dat vooral mannen gevoelig zijn voor de hoogte van de uitkering", zegt Justus van Kesteren, een van de onderzoekers. "We zien dat vaders vaker verlof opnemen als hun werkgever de uitkering aanvult."

Vooral vaders met lagere lonen kiezen ervoor te blijven doorwerken. "Mannen nemen minder verlof op als ze tijdens die periode relatief veel inkomen inleveren. Bij moeders speelt de hoogte van de uitkering veel minder mee in de beslissing om verlof op te nemen."

Gelijkere verdeling thuis

Een andere conclusie van het onderzoek is dat moeders van wie de partner met verlof is geweest meer verdienen dan andere moeders. Dat komt doordat mannen die met ouderschapsverlof gaan, vaker deeltijd gaan werken dan andere vaders. En dat maakt het mogelijk voor de partner (veelal vrouwen) om meer uren te draaien.

Daarmee pakt het beleid grotendeels uit als bedoeld: in gezinnen waarin de man met verlof gaat, wordt de takenverdeling thuis gelijkwaardiger tussen de twee ouders. Dat effect blijft ook op de lange termijn. Dit ontlast moeders die nog steeds het leeuwendeel van de onbetaalde zorgtaken thuis doen.

Het is al langer een probleem dat veel vrouwen onder de 40 arbeidsongeschikt raken door overbelasting. De vraag is of verlof voor vaders dat kan veranderen.

"Dat is een interessante gedachte, maar daar hebben we in dit onderzoek niet specifiek naar gekeken", zegt Van Kesteren. "Wat we wel zien, is dat moeders aangeven dat het verlof bijdraagt aan een betere balans tussen werk en privé. Dat zou stress kunnen verminderen."

Wordt El Obeid straks even berucht in Sudan als Al-Fasher? Die vrees is groot bij experts. De VN waarschuwt voor een offensief op de Sudanese stad, die al ruim anderhalf jaar belegerd wordt door de paramilitaire Rapid Support Forces (RSF).

El Obeid is door de RSF aan de noord-, west- en zuidkant afgesloten, waardoor er nauwelijks voedsel en water binnenkomt. Ook is de elektriciteit afgelopen weekend uitgevallen en krijgen de half miljoen inwoners daardoor geen medische zorg.

De situatie doet denken aan Al-Fasher, waar na een langdurige belegering ernstige gruwelijkheden plaatsvonden.

El Obeid is de hoofdstad van de provincie Noord-Kordofan en ligt op een doorvoerroute tussen de hoofdstad Khartoem en de regio Darfur. "Daardoor is het een strategisch knooppunt in de regio", zegt Anette Hoffmann, Sudan-expert bij Instituut Clingendael.

Er wordt al lange tijd gevochten in de belegerde stad en inwoners hebben veel geweld meegemaakt, zegt ze. Begin vorig jaar doorbrak het Sudanese leger de belegering van de RSF. Die doet er sindsdien alles aan om de strategische stad weer in te nemen.

Voor het regeringsleger is de stad van groot belang, omdat het er een luchtmachtbasis en een infanteriedivisie huisvest. Het is dan ook vanuit deze stad dat het leger probeerde de belegering van Al-Fasher te doorbreken, zonder succes. Wat volgde waren hevige gevechten met de paramilitaire RSF en moordpartijen.

Drone-oorlog

El Obeid ligt op de scheidslijn tussen de twee fronten. De paramilitaire RSF heeft vooral grote delen van het westen van Sudan in handen, zoals Darfur. Het regeringsleger controleert het oosten en noorden, waaronder Khartoem.

Alleen vanuit Khartoem komen nog spullen El Obeid binnen, omdat het Sudanese leger die route nog in handen heeft. Door een handelsembargo tussen de twee partijen is het moeilijker om in basisvoorzieningen te voorzien. Ze wisselen geen goederen of voedsel met elkaar uit. Hoffmann: "Dit zorgt voor extra schaarste".

Daarnaast is de oorlog in Sudan steeds meer een drone-oorlog geworden: inwoners van de stad worden bijna dagelijks beschoten. Volgens de VN zijn in de eerste vijf maanden van 2026 duizenden Sudanezen omgekomen door drone-aanvallen. "Het is een hele donkere situatie."

Toevluchtsoord

Hoewel de inname van Al-Fasher een stuk gecoördineerder was (de RSF legde er een complete aarden wal omheen) zijn er volgens Hoffmann wel parallellen te trekken met El Obeid. "Er gingen zeer hevige gevechten aan vooraf, infrastructuur wordt vernietigd en humanitaire hulp wordt afgesloten, zodat bewoners worden afgeknepen."

Hoffmann hoort van haar contacten in El Obeid dat er bussen rijden voor mensen die de stad willen verlaten, maar vanwege de hoge ticketprijzen is het voor velen onmogelijk om te vluchten. Ook zijn er veel Sudanezen op leeftijd die niet willen vertrekken, omdat de situatie zo hopeloos is of omdat ze verzwakt zijn.

"De stad is een toevluchtsoord voor Sudanezen die zijn gevlucht uit andere dorpen", zegt Hoffmann. Veel van hen hebben elk hun eigen horrorverhaal, bijvoorbeeld over seksueel geweld. "Dat is een verschrikkelijk oorlogsinstrument dat de RSF systematisch inzet tegen veelal vrouwen, maar waaraan ook het Sudanese leger zich schuldig maakt. Als gevolg daarvan maken sommige slachtoffers een einde aan hun leven."

Bekijk deze NOS-special over de moordpartijen gepleegd in de stad Al-Fasher:

VN-mensenrechtenchef Türk waarschuwde vrijdag voor grootschalige wreedheden in El Obeid. "We hebben dit draaiboek al eerder gezien. We weten waar het toen toe heeft geleid, en we mogen nu niet toestaan dat de vermijdbare gruweldaden die we vorig jaar in Al-Fasher en het vluchtelingenkamp Zamzam hebben gedocumenteerd, zich herhalen."

Ook een groep van 29 landen, waaronder Nederland, Frankrijk en Duitsland, zegt zich ernstige zorgen te maken over de dreigende escalatie. Zij roepen de RSF op om de aanvallen op El Obeid te stoppen.

De Tweede Kamer nam deze maand een D66-motie aan over de situatie in Sudan. De Kamer vraagt het kabinet om zich binnen de EU actiever in te zetten: er wordt gepleit voor sancties en maatregelen tegen personen en partijen die betrokken zijn bij oorlogsmisdaden.

Puzzelstukje

"De druk op de Nederlandse regering is toegenomen," concludeert Hoffmann. "Het is een belangrijk puzzelstukje in de lange weg die nog te gaan is."

Volgens haar is het probleem breder dan de gevechtshandelingen aan het front. De EU drijft nog voor miljarden handel met de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), die de RSF financiert en bewapent." Dat vindt ze tegenstrijdig.

"De VAE moet daarop worden aangesproken. En de boodschap in Europa moet duidelijk: wie zaken doet met Dubai, financiert in zekere zin het genocidale geweld dat plaatsvindt in Sudan."

Voor het eerst heeft een arts in Nederland het leven beëindigd van een ernstig ziek kind. Minister Hermans van Volksgezondheid schrijft aan de Tweede Kamer dat de melding daarover eind vorig jaar is binnengekomen bij de speciale commissie die is ingesteld om deze vorm van euthanasie te beoordelen.

Sinds 2024 bestaat de mogelijkheid om in overleg met de ouders actief het leven te beëindigen van kinderen tussen de 1 en 12 jaar die ondragelijk en uitzichtloos lijden. Tot die tijd kon dat alleen bij pasgeborenen en kinderen boven de 12.

De beoordelingscommissie heeft naar de zaak gekeken en de betrokken arts gesproken, schrijft Hermans. Het oordeel van de commissie is doorgestuurd naar het Openbaar Ministerie (OM). Dat moet uiteindelijk beoordelen of de arts volgens de wet heeft gehandeld. Het zwaarwegende advies van de beoordelingscommissie wordt binnenkort openbaar gemaakt.

In haar brief vermeldt Hermans geen verdere details over de zaak, zoals de leeftijd van het kind of het ziektebeeld.

Lijden verzachten niet mogelijk

Toen de wet twee jaar geleden in werking trad, was de verwachting dat het om niet meer dan vijf gevallen per jaar zou gaan. De regeling is bedoeld voor kinderen van wie de verwachting is dat ze binnen afzienbare tijd zullen overlijden en bij wie het niet goed mogelijk is om hun lijden te verzachten.

Ze hebben vaak aangeboren afwijkingen aan hersenen, longen of het hart, of stofwisselingsziekten. In het verleden kon er alleen palliatieve sedatie worden gegeven of kon besloten worden de kinderen geen eten en drinken meer toe te dienen en ze zo te laten 'versterven'. Dat proces kan soms weken duren.

De regeling lag politiek gevoelig, omdat het gaat om wilsonbekwame kinderen. Maar ook sommige deskundigen uitten hun twijfels. Artsen zouden bang kunnen zijn voor vervolging, omdat het OM en niet de beoordelingscommissie het finale oordeel velt over hun handelen.

België heeft vandaag visa afgegeven voor het bezoek van vijf leden van de Taliban aan Brussel. Dat meldt het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken.

De Taliban-delegatie komt naar Brussel op uitnodiging van de Europese Commissie om te spreken over de terugkeer van uitgeprocedeerde Afghaanse asielzoekers. De verwachting is dat zij zich deze week al in de Belgische hoofdstad melden. Mogelijk morgen al. Vanaf dat moment is hun visum één dag geldig.

De uitnodiging aan de Taliban-delegatie ligt buitengewoon gevoelig vanwege de grootschalige mensenrechtenschendingen onder het Talibanregime, waar met name vrouwen en meisjes onder lijden.

Legitimering regime

Op dit moment zijn er geen afspraken met Afghanistan over het terugsturen van uitgeprocedeerde asielzoekers. Daardoor blijven afgewezen Afghanen in de EU.

Op verzoek van een grote groep EU-landen, waaronder Nederland, heeft de Commissie contact gezocht met de Taliban, omdat zij nu de feitelijke machthebbers zijn in Afghanistan.

In januari reisde al een delegatie Belgische ambtenaren en ambtenaren van de Europese Commissie naar de Afghaanse hoofdstad Kabul voor gesprekken met de Taliban. Critici vinden dat de Commissie de Taliban erkent als de formele machthebbers door officiële gesprekken met ze te voeren.

De Nederlandse Raquel Garcia Hermida-van der Walle is de voorzitter van een groep Europarlementariërs die zich speciaal bezighoudt met Afghanistan. Volgens de D66-politica legitimeert de Europese Commissie het Talibanregime door in gesprek te gaan. "Dat begrijpt niemand. Je gaat niet in Brussel zitten voor een theekransje met de Taliban die hun vrouwen, hun meisjes, hun bevolking op zo'n verschrikkelijke manier onderdrukken."

'Technische gesprekken'

De Europese Commissie ontkent dat de gesprekken een legitimering van de Taliban zouden inhouden. Een woordvoerder wilde vandaag nog niet vertellen waar en wanneer precies de gesprekken met de vijf afgevaardigden van de Taliban gaan plaatsvinden.

Volgens de woordvoerder van de Commissie gaat het om technische gesprekken in Brussel, die een vervolg zijn op eerdere gesprekken die al hebben plaatsgevonden in Kabul. Volgens de Commissie is het aan de lidstaten van de EU om te beslissen wie zij uitzetten. Het zou vooral gaan om criminele afgewezen asielzoekers die een serieuze bedreiging vormen.

Een woordvoerder van de Belgische minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot laat weten dat de afgegeven visa alleen op Belgisch grondgebied gelden.

"Uit de veiligheidsanalyse van de Staatsveiligheid en onze militaire inlichtingendienst was gebleken dat er geen informatie was op basis waarvan kon worden geconcludeerd dat de betrokken personen een bedreiging vormen op Belgisch grondgebied."

Kunstmatige intelligentie (AI) vindt steeds meer zijn weg naar de werkvloer. Kansen op een baan in bepaalde beroepen nemen daarom af, liet uitkeringsinstantie UWV vanochtend weten.

Volgens de uitkeringsorganisatie heeft AI vooral impact op beroepen die veel met talen bezig zijn. "De AI-tools vliegen je inmiddels om de oren. Tekstschrijvers en dat soort creatieve beroepen merken dat meteen", zegt Stef Molleman van het UWV.

Het UWV zag de afgelopen jaren een afname van het aantal vacatures in creatieve beroepen zoals vertalers, grafisch vormgevers en accountmanagers in de reclamewereld. Daarbovenop steeg het aantal aanvragen voor uitkeringen bij deze beroepen.

'Het roer om'

Online drukkerij HelloPrint merkte deze verschuiving al. De Rotterdamse vestiging van het bedrijf, dat promotiemateriaal maakt als folders en stickers, besloot kort geleden het roer om te gooien. Bijna iedere afdeling werkt nu met kunstmatige intelligentie.

Het persoonsbestand slonk hierdoor van zestig naar dertig werknemers. "We kunnen nu met minder mensen hetzelfde werk verzetten", zegt directeur Hans Scheffer. Volgens hem is bij alle rollen achter de schermen de impact van AI groot. "We werken in kleinere teams, intensiever met elkaar samen."

Er is met name gekort op software ontwikkelaars, administratieve functies en tekstschrijvers. "We zijn actief in dertien landen in Europa. Voorheen had ieder land een eigen copywriter die de website onderhield. Maar op dit moment wordt dat door slechts twee mensen gedaan die AI-agents aansturen."

Volgens Scheffer zijn de competenties veranderd om succesvol te zijn op je werk: "Voorheen stuurde je mensen aan en nu techniek".

Ook bij marketingadviesbureau Artefact worden werkprocessen naar eigen zeggen productiever. Het Utrechtse bedrijf bouwt AI-oplossingen voor klanten.

"Ons personeelsbestand is de afgelopen jaren steeds technischer geworden. Het creatieve en procesmatige deel wordt door AI uit handen genomen", zegt directeur AI Dirk Melief.

Zo hielp het bureau een klant bij het herschrijven van 33.000 webpagina's. Deze moesten worden voorzien van een nieuwe stijl die de herpositionering van het merk moesten passen. "Zonder AI-toepassingen zou zo'n traject al snel een jaar duren, maar nu kun je met een goede copywriter en vijf AI-ontwikkelaars in twee maanden klaar zijn."

Ook Cynthia Kromhout merkt veel van de invloed van kunstmatige intelligentie. Zij vertaalt naast haar baan al ruim 10 jaar juridische teksten vanuit het Engels. Ze besloot in 2021 om volledig als freelance vertaler aan de slag te gaan.

Door de opkomst van automatische vertaalprogramma's ziet ze opdrachten steeds meer opdrogen. "Eerst kon je niet op die programma's vertrouwen, maar inmiddels zijn ze zo ver gevorderd dat de teksten bijna foutloos zijn."

Hoewel het Kromhout in het verleden juist veel voordeel bracht dat juridische vertalingen heel nauw luisteren, overweegt ze toch een carrièreswitch naar het onderwijs. "Het tekort aan leerkrachten blijft groot. Aangezien ik toch een opleiding heb in taal is het misschien beter."

Rechercheurs van het coldcaseteam van de politie Zeeland-West-Brabant hebben een 38-jarige verdachte aangehouden op verdenking van een strafbaar feit dat hij twintig jaar geleden zou hebben gepleegd. Zij kwamen de man uit Halsteren op het spoor door een DNA-match, schrijft Omroep Brabant.

De man werd begin juni opgepakt en wordt verdacht van een verkrachting en poging tot moord of doodslag in Bergen op Zoom in de nacht van 6 juni 2006. Hij is de afgelopen week voor de raadkamer van de rechtbank verschenen. Die heeft bepaald dat het voorarrest met negentig dagen wordt verlengd.

'Maakt niet uit hoe oud een zaak is'

Hoewel de zaak al twintig jaar oud is, zijn de rechercheurs van het coldcaseteam de zaak niet uit het oog verloren. Zij vonden de verdachte door een match van aangetroffen DNA-sporen in deze zaak en DNA in de databank voor strafzaken.

Voor de politie maakt het niet uit hoe oud een zaak is, schrijft de politie in een bericht: "Waar mogelijkheden zijn, blijven rechercheurs van het coldcaseteam kijken naar nieuwe aanknopingspunten. Ook na vele jaren kunnen nieuwe technieken, informatie of ontwikkelingen leiden tot een doorbraak."

De invloedrijke econoom Alan Greenspan is vandaag op 100-jarige leeftijd overleden. Dat bevestigt zijn vrouw Andrea Mitchell aan NBC News, de Amerikaanse nieuwszender waar zij zelf voor werkt.

Greenspan was van 1987 tot 2006 voorzitter van de Federal Reserve (Fed), de Amerikaanse centrale bank. Met zijn heilig geloof in de vrijemarkteconomie hielp Greenspan de Amerikaanse economie verschillende zware crises door.

Maar de grootste crisis, die uit 2008, zag hij niet aankomen. Zijn beleid met als uitgangspunt dat de markt zichzelf met hulp van lage rentes kon corrigeren, was juist een grote mede-veroorzaker van de kredietcrisis.

De Fed lette lange tijd niet op hoe Amerikaanse banken bijna hypotheken uitdeelden aan mensen met een veel te kleine portemonnee. Ook greep de Fed niet in toen banken vervolgens talloze hypotheken van wanbetalers verpakten als pakketten goede leningen, om die door te verkopen aan andere banken, verzekeraars en pensioenfondsen.

Nadat de zeepbel uiteen was gespat, kwam een ontnuchterde Greenspan terug van zijn ideologie van een vrije markt die zichzelf kon reguleren. Er was toch strenger toezicht nodig.

Hoofdrekenende saxofonist

De carrière van Greenspan begon ver weg van de financiële wereld. Als tiener schreef hij zich in 1943 in bij het Juilliard-conservatorium in New York. Na een jaar ging hij klarinet en saxofoon spelen in de band van jazztrompetist Henry Jerome.

Greenspan verruilde in 1948 zijn muziekcarrière voor een studie economie aan de universiteit van New York, waar hij summa cum laude afstudeerde. "Het beste economische besluit dat ik ooit heb genomen", zei hij daar later over.

Vers uit de studiebanken begon hij in 1953 in New York het financieel-economisch adviesbureau Townsend-Greenspan. In 1967 klopte Nixon bij hem aan voor economisch advies bij zijn verkiezingscampagne. Toen de Republikein in 1969 president werd, sloeg Greenspan het aanbod af om toe te treden tot zijn regering.

Wel bleef hij Nixon op persoonlijke titel van economisch advies voorzien. Pas nadat de president in 1974 het veld had moeten ruimen door het Watergate-schandaal, werd Greenspan officieel adviseur van Nixons opvolger Gerald Ford. Greenspan vreesde op dat moment dat de VS stuurloos zou raken.

Boeken van Ayn Rand

Greenspan hielp Ford met maatregelen om de hoge inflatie van 11 procent in drie jaar te halveren. De remedie: bezuinigen en de rente verlagen. Hiervoor liet Greenspan zich inspireren door de ideeën van de in Rusland geboren Amerikaanse schrijfster Ayn Rand.

In Rands boeken vecht het eenzame individu heldhaftig tegen de volgzame massa en een controlerende overheid. "Haar filosofie heeft me geleerd dat het kapitalisme niet alleen praktisch en efficiënt is, maar ook moreel verdedigbaar", zei Greenspan daar later over.

Greenspan ging vervolgens doceren aan de universiteit van New York. In 1987 zag president Ronald Reagan in hem de juiste persoon om Paul Volcker op te volgen als voorzitter van de Fed. Greenspan had Reagan eerder al geadviseerd over het hervormen van de sociale zekerheid.

"Kleurloos en degelijk", zo omschreef NRC de buiten de VS nog onbekende Greenspan. Hoewel hij op economisch gebied veel gemeen heeft met Volcker, kwam hij een stuk saaier over dan zijn sigaarrokende voorganger.

Toch bleek Greenspan uitstekend te passen in het Reaganisme van de jaren tachtig, met minder overheid en meer vrije markt.

Zwarte maandag

Maar de nieuwe Fed-baas zat er nog maar net of de beurzen stortten op Zwarte Maandag in. De economie bleef overeind doordat Greenspan zorgde dat banken via de Fed met lage rentes aan geld konden blijven komen en uitlenen. Daarmee bleef ook de dollar overeind.

Met diezelfde instelling leidde Greenspan de Amerikaanse economie ook door de financiële crisis die in 1997 Azië trof en na de terreuraanslagen op 11 september 2001 de VS.

Al in 1996 merkte Greenspan op dat de aandelenkoersen harder stegen dan de werkelijke waarde van met name technologiebedrijven. Hij sprak van "irrationele euforie" onder beleggers en voorspelde daarmee het knappen van de dot-com bubble (de internetzeepbel) in 2000.

Fout gemaakt

Maar waar Greenspan die crisis allang zag aankomen, miste hij de totale ontsporing van het wereldwijde financiële systeem in 2008. Mede door het soepele toezicht van de Fed waren banken too big to fail geworden: zij waren zó groot dat zij bij een faillissement de hele economie mee onderuit zouden trekken.

Greenspan was de eerste die zelf toegaf dat de vrije markt niet grenzeloos kan zijn: "Ik heb een fout gemaakt door aan te nemen dat het eigenbelang van bedrijven, met name banken, zo groot was dat zij het beste zelf in staat waren hun eigen aandeelhouders te beschermen", zei hij naderhand in het Amerikaanse Congres.