NOS Nieuws - Algemeen

Bij een brand in een seniorencomplex in Den Haag is vannacht een man om het leven gekomen. Het is de bewoner van een van de woningen, meldt de veiligheidsregio.

Het vuur brak rond 01.30 uur uit in de galerijwoning op de derde verdieping. De politie doet onderzoek naar de oorzaak van de brand. Het betreffende appartement raakte zwaar beschadigd. De bewoner kon zijn huis niet op tijd verlaten.

Bewoners opgevangen

Veertig tot vijftig bewoners moesten het complex verlaten en zijn tijdelijk opgevangen in een hotel en een moskee in de buurt. Voor zover bekend raakte geen van hen gewond.

De bewoners zijn inmiddels weer thuis, meldt Omroep West.

Voor veel van de meest bewonderde gitaristen in de popmuziek is een bepaalde elektrische gitaar heilig: de Fender Stratocaster, een icoon in de wereld van rock, funk, blues en soul.

De Stratocaster is al dik zeventig jaar hét instrument van talrijke rockers van topniveau, zoals Jimi Hendrix en Eric Clapton. Mede daarom is de 'Strat' ook zeer in trek onder amateurgitaristen - en dat ook al decennialang.

Maar de geweldige reputatie van gitaarfabrikant Fender wordt de afgelopen dagen zwaar op de proef gesteld. Veel klanten dreigen zich voorgoed af te keren van het bedrijf. Dat komt doordat Fender concurrenten probeert te verbieden om het model na te maken.

Duitse rechter

Fender won in maart dit jaar een rechtszaak die nu pas veel aandacht krijgt. Het bedrijf uit Los Angeles sleepte een vrijwel onbekende Chinese fabrikant, die gitaren met de Stratocaster-vorm via online marktplaats AliExpress aanbiedt, voor de rechtbank van Düsseldorf.

Fender stelde dat de zeer herkenbare Stratocaster-body - het deel van de gitaar waar de snaren geplukt worden - onder het EU-auteursrecht als toegepaste kunst geldt en dus beschermd is. De Amerikaanse muziekinstrumentmaker kreeg van de rechter gelijk. Het besluit zou gelden in de hele Europese Unie en van toepassing zijn op alle fabrikanten van namaak-Strats, ongeacht waar ze zich bevinden.

Al worden al lang zeer veel kopieën van de strat-vorm wereldwijd verkocht, de originele Fender Strat was en is voor veel wereldberoemde gitaristen een must. Een paar voorbeelden:

De zaak in Düsseldorf blijkt nu onderdeel van een bredere juridische strategie. De afgelopen dagen kregen meerdere Europese gitaarfabrikanten en minstens één bedrijf in Californië een brief waarin Fender eist dat ze onmiddellijk stoppen met de verkoop van gitaren met een Stratocaster-body.

Fender zou de ontvangers van de brief hebben bevolen om alle verkochte Strat-typegitaren terug te roepen en samen met de nog niet verkochte exemplaren te vernietigen. Er zou gedreigd zijn met een boete van 250.000 euro per niet-vernietigde gitaar.

YouTube-community ontploft

Sinds de bekendmaking van de brief regent het kritiek, vooral van gitaarbouwers, aanbieders van online gitaarlessen en steeds meer influencer-gitaristen op platforms als YouTube en Instagram.

Velen beschuldigen Fender van intimidatie en zeggen dat ze klaar zijn met het Fender-merk, ondanks de diepe wortels en lange traditie van het bedrijf in de muziekwereld. Volgens studiogitarist Tim Pierce, die op platen speelt van onder anderen Joe Cocker, Phil Collins en Michael Jackson, helpt Fender zijn eigen merknaam om zeep.

In deze video geeft een Strat-verzamelaar - van zowel Fenders als namaakmodellen - zijn humoristische reactie:

Ook in Nederland zorgt het nieuws voor veel emotie.

"Ik ben verrast door de bruutheid waarmee Fender te werk gaat", zegt Paul van Bree, gitaarbouwer en mede-eigenaar van gitaarwinkel Kaufmann's in Alphen aan den Rijn. "Ook door het gebrek aan empathie voor wat de gewone gitarist hiervan vindt. De klant wil dat bedrijven als Fender hun geld steken in betere kwaliteit en niet in dure advocaten om kleine bedrijfjes het leven zuur te maken."

Mede-eigenaar Albert Deinum van Kauffmann's wil er ook iets over kwijt: "Dit is een schandalige actie van Fender want het is de grote jongen die de kleinere jongens aan het pesten is."

Kwaad daglicht

Deinum vindt het vooral tekenend dat Fender 72 jaar lang in de EU geen poging deed om auteursrecht te claimen op de Strat-body. Inmiddels hebben gitaarmakers wereldwijd hele fabrieken erop ingericht om modellen van het Stratocaster-type te maken en hebben veel medewerkers hun levensonderhoud eraan te danken. "Door dat te bedreigen, zet Fender zichzelf in een kwaad daglicht. Veel banen kunnen hierdoor verloren gaan", zegt Deinum.

De hele zaak geeft Van Bree een dubbel gevoel, zegt hij. "Ik vind Fender een geweldig merk. Maar zo'n brief? Dat bevreemdt me."

De advocatenfirma van Fender, Bird & Bird, zegt tegen de NOS geen commentaar te kunnen geven over de brieven die Fender heeft gestuurd, maar deelde wel de reactie via LinkedIn op de uitspraak van de Duitse rechter. Fender reageerde niet op het verzoek van de NOS om commentaar.

Kwetsbare ouderen, vaak met dementie, die hun heup breken hoeven in de toekomst wellicht niet meer naar het ziekenhuis.

Een kleine groep artsen gespecialiseerd op het gebied van pijnbehandeling (anesthesiologen) bespaart nu al patiënten in delen van het land een uiterst pijnlijke ambulancerit naar het ziekenhuis en behandelt ze in de eigen woonomgeving.

Dit jaar start het Amsterdam UMC een studie waarin wordt onderzocht hoe meer ziekenhuizen deze zorg in het hele land kunnen bieden.

Nienke Hendriks, specialist ouderengeneeskunde bij ZorgSpectrum, een zorgorganisatie in onder meer Nieuwegein, is enthousiast over de nieuwe benadering. Het risico dat haar patiënten bij een val hun heup breken is relatief groot. De intense pijn die daarop volgt is voor iedereen een aanslag, maar zeker voor mensen met dementie. De ambulancerit naar het ziekenhuis en het overgeheveld worden van brancard naar bed maken de breuk extra pijnlijk.

Sinds ruim een jaar komt voor de patiënten van Hendriks een anesthesioloog vanuit het nabijgelegen St. Antonius Ziekenhuis snel langs. Die kan de diagnose bevestigen en neemt dan de pijn grotendeels weg met een speciale, langdurige verdoving die maandenlang effectief is.

"Dus die uiterste pijnlijke rit in de ambulance naar het ziekenhuis is niet meer nodig en overhevelen van brancard naar bed blijft ze bespaard." zegt Hendriks.

Slimmer samenwerken om zorg overeind te houden

Het aantal ouderen dat zorg nodig heeft zal komende decennia alleen maar toenemen. Ondertussen groeit het personeelstekort in de zorg. Daarom werd in 2022 het Integraal Zorg Akkoord gesloten waarin is afgesproken dat zorgverleners vanuit alle disciplines bekijken hoe ze beter kunnen samenwerken om zo het schaarse zorgpersoneel gerichter in te zetten.

Dat ambulances en ziekenhuizen veel minder kwetsbare ouderen met een heupbreuk moeten opnemen, terwijl de zorg verbetert, is een gevolg van deze benadering.

Een heupoperatie, die voorheen als de beste behandeling tegen pijn werd gezien, wordt sinds enkele jaren na overleg tussen patiënt, familie en behandelaren niet altijd meer uitgevoerd. Bijvoorbeeld wanneer de operatie niet bijdraagt aan de kwaliteit van leven of die juist verslechtert. Dat is vaak het geval bij erg oude patiënten met vergevorderde dementie.

Uit onderzoek blijkt dat een aanzienlijk aantal van deze kwetsbare patiënten na de operatie complicaties ontwikkelt of zelfs relatief snel overlijdt. Tegelijkertijd is er ondanks de operatie nog veel pijn.

Zo'n pijnlijke laatste levensfase hoeft niet meer met de zogeheten PENG-behandeling, de eerder genoemde speciale verdoving die tot wel zes maanden effectief kan zijn. Hendriks: "Mensen leven na een heupbreuk vaak nog enkele weken tot maanden, maar ervaren een veel betere kwaliteit van leven omdat ze nauwelijks pijn hebben en helder zijn. Bijvoorbeeld omdat ze ook veel minder morfine nodig hebben. En dat voorkomt ook weer verwardheid bij deze mensen."

"Dit kun je dus echt gepaste zorg noemen", zegt Lennart Wasmoeth, de anesthesioloog van het St. Antonius Ziekenhuis die regelmatig met Hendriks samenwerkt. "Want het is niet alleen vele malen prettiger voor de patiënt, in het grotere plaatje wordt de zorg veel efficiënter."

Ambulances komen vrij voor andere patiënten die wél baat hebben bij een ziekenhuisbezoek. Daarnaast komen meer bedden in het ziekenhuis beschikbaar.

Landelijk onderzoek

Andere ziekenhuizen hebben daarom ook belangstelling voor dit concept. Maar er zitten wel personele en organisatorische haken en ogen aan. Tot nu toe bieden nog maar enkele ziekenhuizen deze optie als reguliere zorg, waaronder ook het Amsterdam UMC.

De anesthesioloog die in dit academisch ziekenhuis als pionier geldt, David Brinkman, coördineert een landelijk onderzoek over welke manieren mobiele pijnteams bijvoorbeeld ook in kleinere ziekenhuizen kunnen worden ingezet en voor andere medische problemen dan een gebroken heup.

"Grotere ziekenhuizen zoals een academisch ziekenhuis hebben het qua beschikbaar personeel vaak makkelijker om een anesthesioloog buiten het ziekenhuis in te zetten. Voor de kleinere streekziekenhuizen met een klein team anesthesiologen is dat lastiger", vertelt Brinkman. "Dat is één van de belangrijkere belemmeringen waar we een oplossing voor moeten vinden. Daarvoor moeten we ook met de zorgverzekeraars om tafel."

Van onze Correspondent is een serie van de makers van podcast De Dag. Iedere zondag maken we kennis met een van de correspondenten van de NOS, het land waar ze wonen, en de verhalen die wat hen betreft meer aandacht verdienen. Vandaag: Arjen van der Horst, correspondent Verenigd Koninkrijk & Ierland.

Arjen van der Horst is al tientallen jaren een gezicht voor de NOS over de grens. Hij zat in Londen, ten tijde van het Brexit-referendum. Verhuisde vervolgens naar Washington om de eerste termijn van Trump te verslaan en inmiddels woont Van der Horst in Ierland en verslaat hij opnieuw het nieuws bij de Britten.

Luister hier:

Deze aflevering kun je beluisteren via NPO Luister(opent in nieuw venster) en alle andere podcastkanalen(opent in nieuw venster). Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Reizen is waarvoor Arjen leeft, vertelt hij in de podcast. Z'n Ierse vrouw houdt ook van reizen. Samen wilden ze ooit naar China, maar er kwam een kind en het werd een post iets dichterbij huis: het Verenigd Koninkrijk. Van der Horst was blij er weer te vertrekken 12 jaar geleden, want in de jaren tussen de Britten ontwikkelde hij een haat-liefdeverhouding met ze.

Maar in Washington brak een hele drukke tijd aan. Er was een jaar waarop Arjen alle verjaardagen van zijn vier kinderen en vrouw miste. Hij zag z'n gezin heel weinig: "Dat is niet altijd leuk, het heeft veel frictie opgeleverd. Ik heb gelukkig een hele tolerante partner." Nu, wonend op ongeveer het eindpuntje van Europa op het Ierse platteland, is er meer tijd voor elkaar. En dan jeukt het ook weer bij Arjen: hij wil ooit nog een keer verkassen voor een andere post.

Volgende week: een gesprek met Meike Wijers, correspondent in Australië. Heb je een vraag aan haar, stuur die dan naar dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Lars Hulshof

Goedemorgen! Het is Eerste Pinksterdag. Ajax speelt tegen FC Utrecht in de finale van de play-offs om een ticket voor de voorronde van de Conference League. En de jaarlijkse pelgrimstocht naar Mekka begint vandaag.

Het weer: het is vandaag zonovergoten en droog. Bij een zwakke noordenwind wordt het maximaal 23 tot 27 graden van noord naar zuid. Ook de komende dagen schijnt de zon uitbundig en wordt het zomers warm.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

In de buurt van het Witte Huis in Washington heeft iemand bij een controlepost een wapen getrokken en op agenten geschoten. De schutter is neergeschoten en later in het ziekenhuis aan zijn verwondingen overleden. Tijdens de schotenwisseling werd ook een voorbijganger op straat geraakt.

Het Witte Huis ging direct in lockdown, niemand mocht het gebouw meer in of uit. Dat gebeurt altijd bij situaties zoals deze.

Na een klein uur werd de lockdown opgeheven.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Op verschillende plekken in Nederland werd gisteren Luilak gevierd. Jongeren staan dan heel vroeg op om lawaai te maken en de 'luilakken' wakker te maken. In Boskoop hadden ze een speciaal Luilak-voetbaltoernooi, dat al om 03.00 uur 's nachts begon.

Fijne Eerste Pinksterdag!

Rusland heeft vannacht de Oekraïense hoofdstad Kyiv aangevallen met drones en raketten. In de stad en de omliggende regio waren luide explosies te horen. Volgens de autoriteiten zijn vier mensen gedood en zijn er tientallen gewonden.

Op meerdere plekken zijn branden ontstaan en woongebouwen beschadigd. De Oekraïense president Zelensky zegt dat Rusland 600 drones en 90 raketten heeft ingezet waarvan 36 ballistische raketten.

"Helaas werden niet alle ballistische raketten onderschept", zegt Zelensky. "De meeste inslagen waren in Kyiv." De hoofdstad was volgens de Oekraïense president het primaire doelwit van deze Russische aanval.

Bij de aanval werden volgens Zelensky meerdere raketten afgevuurd op een waterleidingsbedrijf, raakten tientallen woongebouwen beschadigd en werd een markt "platgebrand". Ook scholen raakten beschadigd.

Oresjnik

Bij de aanval van vannacht heeft Rusland volgens Zelensky de stad Bila Tserkva, ten zuidwesten van Kyiv, aangevallen met de hypersonische raket Oresjnik. Rusland heeft sinds het begin van de oorlog tegen Oekraïne deze middellangeafstandsraket twee keer eerder ingezet.

Het Russische ministerie van Defensie heeft de inzet van deze raket via staatspersbureau Interfax bevestigd. Het ministerie zegt dat de Oresjnik- raket een reactie was op de "Oekraïense terroristische aanvallen".

Correspondent Midden- en Oost-Europa Christiaan Paauwe:

"Oekraïners zijn na vier jaar aanhoudende luchtaanvallen wel wat gewend, maar dit was weer een uitzonderlijk zware nacht voor de hoofdstad. Opvallend is niet alleen het aantal raketten - waaronder volgens Oekraïne een Oresjnik nabij Kyiv - maar ook de doelen die zijn geraakt. Naast woonflats werd bijvoorbeeld ook een metrostation en museum getroffen en waren er inslagen vlak bij overheidsgebouwen. Volgens Zelensky viel Rusland bovendien de watervoorziening aan.

Het Kremlin wil laten zien dat ze nog verder kunnen escaleren. Moskou spreekt van een 'vergelding' vanwege een Oekraïense drone-aanval op door Rusland bezet gebied vrijdag waarbij enkele tientallen burgers zouden zijn omgekomen. Kyiv houdt vol dat het een aanval was op een militair doelwit.

Feit is dat dit soort grote Russische luchtaanvallen op Oekraïne sinds het begin van de invasie plaatsvindt. Bovendien is voor dergelijk grote acties voorbereidingstijd nodig. In Kyiv zijn ze er dan ook van overtuigd dat Moskou de drone-aanval als excuus gebruikt om nog meer terreur te zaaien."

Zelensky waarschuwde gisteren op Telegram dat uit inlichtingen zou blijken dat Rusland een aanval met de hypersonische raket aan het voorbereiden was. Oekraïne en de Amerikaanse ambassade hadden gewaarschuwd voor een grote Russische aanval op Kyiv.

"Het is belangrijk dat dit niet zonder gevolgen blijft voor Rusland", schrijft Zelensky op Telegram over de inzet van de Oresjnik-raket. De Russische president Poetin heeft gezegd dat de raket in staat is ondergrondse bunkers van drie, vier of meer verdiepingen diep te vernietigen.

De burgemeester van Kyiv, Vitali Klitsjko, spreekt op Telegram van een "vreselijke nacht" voor de Oekraïense hoofdstad. Hij zegt dat reddingswerkers branden blussen en puinruimen. In de hoofdstad kwamen volgens Klitsjko twee mensen om het leven en raakten 56 mensen gewond. De andere twee doden vielen in de omliggende regio.

Veel inwoners van Kyiv zochten vannacht hun toevlucht in metrostations. "Het was angstaanjagend", zegt een 62-jarige vrouw tegen persbureau Reuters die zich naar een metrostation haastte toen de explosies begonnen. "We zitten hier al ruim drie uur en horen de explosies."

Beelden van de zware aanval:

De koning van Marokko heeft gratie verleend aan 18 voetbalsupporters uit Senegal die zich hebben misdragen tijdens de Afrika Cup. Het toernooi werd in december en januari in Marokko gehouden en er zaten nog fans uit Senegal vast in het land.

In een schriftelijke verklaring staat dat koning Mohammed VI van Marokko tot zijn besluit is gekomen vanwege het naderende Offerfeest en de "eeuwenoude broederlijke banden" tussen beide islamitische landen.

Tumultueuze finale

Senegal won in januari de Afrika Cup na een tumultueuze finale tegen Marokko, maar raakte die titel in maart kwijt. Senegal werd door de Afrikaanse voetbalbond CAF bestraft voor het verlaten van het veld tijdens de wedstrijd. De zege (1-0) voor Senegal werd omgezet in een 3-0 nederlaag en Marokko werd daardoor alsnog tot kampioen uitgeroepen.

Fans van de Senegalese ploeg sprongen tijdens de finale van de tribunes het veld op en kregen het aan de stok met beveiligers. Achttien supporters werden opgepakt en veroordeeld tot celstraffen tot een jaar.

Er werd in Senegal verschillende keren gedemonstreerd voor hun vrijlating.

In de buurt van het Witte Huis in Washington heeft iemand bij een controlepost een wapen getrokken en op agenten geschoten. De schutter is neergeschoten en later in het ziekenhuis aan zijn verwondingen overleden.

Tijdens de schotenwisseling werd ook een voorbijganger op straat geraakt. Hoe die eraan toe is en wie het schot afvuurde is niet bekendgemaakt.

Het Witte Huis ging direct in lockdown, niemand mocht het gebouw meer in of uit. Dat gebeurt altijd bij situaties zoals deze.

Journalisten schrokken op toen ze schoten hoorden terwijl ze live op tv waren:

President Trump was in de residentie van het Witte Huis tijdens de schietpartij buiten, die plaatsvond bij een kruising van Pennsylvania Avenue en 17th Street in de Amerikaanse hoofdstad.

'Zoek dekking!'

Journalisten op het terrein werden halsoverkop naar de perskamer van het Witte Huis gebracht. Daar kregen verslaggevers te horen dat ze dekking moesten zoeken, terwijl agenten van de Secret Service riepen: "Ga liggen!" en waarschuwden voor schoten, meldt CNN.

Na een klein uur werd de lockdown opgeheven. De gedode schutter zou volgens sommige Amerikaanse media een man van 21 zijn met psychische problemen. In juli vorig jaar werd hij opgepakt toen hij illegaal het terrein van het Witte Huis was op gelopen; dat zou niet voor het eerst zijn geweest.

De film Fjord heeft op het Cannes filmfestival de Gouden Palm gewonnen. De prestigieuze prijs werd in ontvangst genomen door de Roemeense regisseur Cristian Mungiu.

Het is de tweede Gouden Palm voor Mungiu. In 2007 won hij de prijs al met 4 Months, 3 Weeks and 2 Days. Hij is de tiende filmmaker die tweemaal een Gouden Palm weet te winnen.

Fjord gaat over een conservatief Roemeens gezin in Noorwegen. De film heeft de Roemeens-Amerikaanse acteur Sebastian Stan (Avengers, Captain America en The Apprentice) en de Noorse actrice Renate Reinsve in de hoofdrollen. Reinsve had ook hoofdrollen in de Joachim Trier-films The Worst Person in the World en Sentimental Value die dit jaar een Oscar in de wacht sleepte.

Stan en Reinsve spelen in de film van Mungiu Roemeense evangelisten die naar het Scandinavische land verhuizen. Kort daarna worden hun kinderen door de kinderbescherming bij hen weggehaald vanwege huiselijk geweld.

'Versplinterde maatschappij'

"De maatschappij is vandaag de dag verdeeld, versplinterd en geradicaliseerd", zei de 58-jarige Mungiu in zijn dankwoord. "Deze film is een pleidooi tegen elke vorm van fundamentalisme. Het is een pleidooi voor zaken die we vaak aanhalen, zoals trauma, inclusie en empathie. Het zijn mooie woorden en wij zijn in Europa aan mooie woorden gewend, maar we moeten ze vaker in praktijk brengen."

De film verschijnt later dit jaar in Nederland.

De Grand Prix, voor de op een na beste film, ging naar Minotaur van de Rus Andrej Zvjagintsev. Hij leeft in ballingschap. Hij deelt zijn verhaal tegen de achtergrond van de Russische invasie in Oekraïne en de mobilisatie van Russische burgers in het leger.

De film gaat over een Russische zakenman die zijn vrouw wantrouwt vanwege haar ontrouw. Tegelijk krijgt hij de opdracht om 150 van zijn werknemers te rekruteren voor de oorlog in Oekraïne.

Fatherland van de Poolse filmmaker Pawel Pawlikowski en La Bola Negra van het Spaanse duo Xavier Calvo en Xavier Ambrossi werden bekroond met de prijs voor beste regie.

In Frankrijk is een man veroordeeld tot 25 jaar cel voor het verkrachten, martelen en uitbuiten van zijn echtgenote. Ook werd zij onder druk gezet om seks te hebben met honderden andere mannen.

Jarenlang kreeg het slachtoffer Laetitia R. te maken met ernstig seksueel geweld, verklaarde de rechtbank van het departement Alpes-de-Haute-Provence.

'Sadomasochistische relatie'

Tijdens een week van openbare hoorzittingen bekende haar 51-jarige ex-partner Guillaume B. de meeste misdrijven. Het gaat om mishandeling, het toebrengen van brandwonden, verwurging, een vernederende tatoeage, seks met dieren en seks met uitwerpselen. Ondertussen hield hij vol dat het ging om een sadomasochistische relatie waarmee de vrouw had ingestemd.

"Hij moet ophouden zich te verschuilen achter sadomasochisme," verklaarde het 42-jarige slachtoffer in de rechtbank. Ze benadrukte dat het ging om "puur en simpel geweld". Ook zei ze dat ze in constante angst leefde voor zichzelf en haar vier kinderen. Ze was bang voor vergelding als ze hem zou verlaten.

Zeker 487 mannen

Ze werd door Guillaume B. onder druk gezet om seks te hebben met honderden anderen. "Ik stopte met tellen bij 487 mannen, van wie ik sommigen tot wel tien keer had gezien", getuigde de vrouw tijdens het proces.

Ze moest daar een lijst van bijhouden. Ook verklaarde ze hoe ze van haar partner naar een tankstation moest gaan om zich "aan te bieden aan vreemden". B. luisterde ondertussen telefonisch mee.

Het slachtoffer zei dat haar ex-partner "psychologische controle" over haar uitoefende. "Ik had het gevoel dat ik vanbinnen doodging." De twee hadden zeven jaar een relatie. De man, een voormalig bankmedewerker, verklaarde dat hij niet dacht dat hij haar pijn deed.

De zaak kwam aan het licht toen de vrouw voor het eerst over haar situatie vertelde aan een vriendin, die vervolgens de politie waarschuwde. Guillaume B. werd in juni 2022 gearresteerd.

Het slachtoffer hield er blijvend letsel aan over, schrijft de Franse krant Le Monde. "Het is onmogelijk voor haar om een normaal dagelijks leven te leiden", werd gesteld in de rechtbank.

De hele week waren er mensen buiten het gerechtsgebouw aanwezig om Laetitia te steunen. De aanklager benadrukte de maatschappelijke impact van het proces.

"Uw beslissing zal bepalen wat de maatschappij accepteert wat de ene persoon de ander morgen kan aandoen," zei de aanklaagster tegen de jury.

Zij had een levenslange gevangenisstraf geëist tegen de man, om herhaling bij andere vrouwen te voorkomen. Waarom de straf lager uitviel, is niet nadrukkelijk bekendgemaakt.

Geïnspireerd door Pelicot

Volgens de advocaat van Laetitia is Gisèle Pelicot een inspiratiebron geweest om de zaak publiekelijk te laten behandelen. Pelicot wordt binnen en buiten Frankrijk gezien als een icoon in de strijd tegen seksueel geweld.

Bijna tien jaar lang werd zij misbruikt door haar echtgenoot, die haar drogeerde en in hun eigen huis liet misbruiken door tientallen mannen.

Pelicot gaf haar recht op anonimiteit op om aandacht te vragen voor seksueel misbruik. Haar man werd veroordeeld tot twintig jaar cel, andere mannen kregen ook celstraffen.

Frankrijk versoepelt tijdelijk de procedures aan de grens in het Engelse Dover. Vandaag moesten duizenden mensen daar urenlang in de auto wachten, op de warmste dag van het jaar tot nu toe. Het was extra druk met vakantiegangers vanwege bank holiday.

Zo'n achtduizend auto's zouden vandaag per veerboot de overtocht maken naar Frankrijk. Al snel ontstonden er lange files. Bij aankomst bij de haven moesten veel automobilisten al twee uur wachten, waarna de afhandeling in de terminal ook nog twee en een half uur in beslag nam.

En dat terwijl het, net als in Nederland, ook in Engeland erg warm is, met temperaturen rond de dertig graden.

Frankrijk besloot daarom de grenscontroles voorlopig te versoepelen. Sinds kort wordt gebruikgemaakt van een nieuw toegangs- en uitreissysteem van de Europese Unie voor reizigers van buiten de EU. In plaats van een stempel in het paspoort worden biometrische controles uitgevoerd, zoals scans van vingerafdrukken en het gezicht. Dat systeem wordt tijdelijk uitgezet.

Bank holiday

Veel Engelsen trekken er dit weekend op uit. Het is bank holiday: een nationale vrije dag in Engeland. De term werd in 1871 bedacht door een bankier. Hij bedacht vier vrije dagen waarop de banken dicht zijn. Er zijn tegenwoordig ongeveer twintig van dat soort bank holidays, al gelden lang niet alle dagen voor het hele land.

In mei zijn er wel twee van die nationale vrije dagen, op de eerste en de laatste maandag van de maand. Veel Engelsen grijpen het lange weekend aan om op vakantie te gaan. Bovendien is het schoolvakantie in Engeland en Wales.

De patiënt die in het ziekenhuis Radboudumc in Nijmegen werd opgenomen vanwege een mogelijke ebola-infectie, is negatief getest. Het ziekenhuis meldt dat uit bloedonderzoek blijkt dat de patiënt de ziekte niet heeft.

Eergisteren werd de patiënt opgenomen. De kans werd al als klein beoordeeld dat de patiënt het zeer besmettelijke virus had, maar het kon niet worden uitgesloten. Daarom werd het zekere voor het onzekere genomen.

"De patiënt krijgt de nodige zorg op een normale zorgafdeling", schrijft het ziekenhuis.

Ebola-uitbraak

De patiënt was onlangs in het gebied waar een grote ebola-uitbraak gaande is. Het virus verspreidt zich momenteel in de Democratische Republiek Congo. Ook in Uganda zijn enkele besmettingen vastgesteld. De persoon was in het gebied naar een gezondheidszorginstelling geweest.

Eergisteravond werd de patiënt eerst naar het Isala-ziekenhuis in Zwolle gebracht met een speciale ambulance. Daarna werd besloten om door te rijden naar het Radboudumc.

Vier vragen over ebola

Wat is ebola? Wat zijn de symptomen en waarom verspreidt de Bundibugyo-variant zich snel? Lees hier meer over de ebola-uitbraak.

Het lijkt erop dat de Verenigde Staten en Iran snel een nieuwe poging zullen ondernemen tot het beëindigen van de oorlog. Persbureau Reuters schrijft op basis van anonieme functionarissen dat "de puntjes op de i" worden gezet van een intentieverklaring tussen beide landen, die moet gaan gelden als "raamwerk" voor een langdurige deal.

Met de verklaring zou worden afgesproken dat er de komende 30 tot 60 dagen intensief gaat worden onderhandeld.

Trump heeft in een bericht op Truth Social gereageerd op de aankomende intentieverklaring. "Als aanvulling op vele andere aspecten van de deal, zal de Straat van Hormuz worden heropend", schrijft hij onder meer. Het is niet duidelijk wat dit betekent. Zo zegt Trump niet of beide partijen hieraan mee zullen werken en wanneer de Straat zou opengaan.

Reactie Iran

Iraanse media spreken tegen dat de Straat van Hormuz volledig wordt heropend. Het Iraanse staatspersbureau Fars noemt die bewering van president Donald Trump "ver van de realiteit".

Volgens Fars blijkt uit de tekst dat Iran de zeestraat ook na een akkoord blijft beheren. Teheran zou ermee hebben ingestemd dat het aantal passerende schepen terugkeert naar het niveau van voor de oorlog, maar volgens Fars betekent dat niet dat er weer vrije doorvaart is.

Pakistan

Zaterdagochtend voerde de Pakistaanse legerchef gesprekken met diplomaten in de Iraanse hoofdstad. Iran meldde daarop dat de verschillen in de onderhandelingen met de VS "kleiner worden". Ook de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio was voorzichtig positief. Hij meldde journalisten tijdens zijn bezoek aan India dat er "enige vooruitgang is geboekt".

De anonieme functionarissen hopen dat er binnen 48 uur een definitief besluit wordt genomen over het door Pakistan opgestelde ontwerp. Zowel de VS als Iran bestudeert het. Er werden al vaker pogingen gedaan tot nieuwe onderhandelingen, tot nu toe zijn die steeds vastgelopen.

Telefoongesprek

Eerder zaterdag zei president Trump tegen nieuwssite Axios dat hij vandaag in gesprek zal gaan over het meest recente aanbod van Iran. Hij zei dat hij met zijn gezanten Witkoff en Kushner zal overleggen.

Trump heeft ook gebeld met leiders van landen in de Golfregio, bevestigt hij. Leiders van Saudi-Arabië, Qatar, de Verenigde Arabische Emiraten, Egypte, Turkije en Pakistan zouden deelnemen aan een overleg met Trump, zeggen Arabische functionarissen aan persbureau Reuters.

Tegen Axios zei Trump dat hij "wellicht op zondag" beslist over het voortzetten van de oorlog. Ook sprak hij opnieuw dreigementen uit. Trump zei dat de kans "fifty fifty" is dat er een "goede" deal wordt gesloten of dat hij Iran "volledig zal vernietigen".

Sleutelrol

Reuters schrijft dat Qatar een sleutelrol heeft gespeeld door een hoge functionaris naar Teheran te sturen, ter ondersteuning van de gesprekken met Pakistan. Vicepresident Vance en de gezanten Witkoff en Kushner zouden ook een belangrijke rol hebben gespeeld bij het verkleinen van de kloof tussen de VS en Iran.

Trump zei eerder dat hij alleen akkoord zou gaan met een deal wanneer Iran zijn kernprogramma opgeeft. Ook Rubio herhaalde dat standpunt, evenals dat de Straat van Hormuz open moet blijven. Het is onwaarschijnlijk dat deze kwesties al in de intentieverklaring waar nu over wordt gesproken, worden genoemd.

Het Iraanse staatspersbureau IRNA citeerde een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Hij zegt dat het de bedoeling is dat de details worden besproken in een nieuwe periode van onderhandelingen. "Onze focus ligt in dit stadium op het beëindigen van de oorlog op alle fronten, inclusief Libanon", citeerde IRNA de woordvoerder.

In Servië is opnieuw massaal gedemonstreerd tegen het bewind van president Aleksandar Vucic. Vele tienduizenden Serviërs demonstreerden op een centraal plein in de hoofdstad Belgrado om zijn aftreden te eisen, daartoe opgeroepen door studenten. Volgens een onafhankelijk organisatie waren er meer dan 100.000 betogers bijeen.

De demonstratie verliep aanvankelijk vreedzaam, maar later op de avond raakten groepen jonge demonstranten slaags met de oproerpolitie. De demonstranten gooiden fakkels, stenen en flessen naar de politie, die reageerde met traangas en de demonstranten uiteendreef.

Ook de regering verwachtte kennelijk grote interesse voor de demonstratie. Even na 04.00 uur vannacht legden de staatsspoorwegen alle treinverkeer in Servië tot nader order stil, zonder opgaaf van reden. Vanmiddag verklaarden de spoorwegen dat er vannacht diverse bommeldingen zijn gedaan.

Ook vlak voor eerdere grote demonstraties was dat de reden om de treinen stil te laten staan. Een smoes om mensen van buiten Belgrado te verhinderen naar de hoofdstad af te reizen om mee te demonstreren, zeggen tegenstanders van de regering.

Nieuwe verkiezingen

Onder het motto "Studenten overwinnen" proberen de studenten verkiezingen af te dwingen. President Vucic heeft al toegezegd dat die er komen, maar noemt geen datum. Afgelopen week zei hij dat ze tussen eind september en half november zullen plaatsvinden.

Het is alweer maanden geleden dat de studenten opriepen tot een massademonstratie. De eerste keer was anderhalf jaar terug, nadat een deel van het dak van het net gerenoveerde treinstation van Novi Sad instortte. Zestien mensen kwamen daarbij om het leven.

Het gevolg van slecht uitgevoerde werkzaamheden door bedrijven die via corruptie aan hun opdrachten waren gekomen, oordeelden tegenstanders. Het was het startschot van grootschalige demonstraties en de bezetting van universiteiten.

Wurggreep

Gaandeweg verschoof de eis van een onderzoek naar de toedracht van het ongeluk naar het uitschrijven van verkiezingen. De studenten en sympathiserende burgers snakken ernaar verlost te worden uit de wurggreep waarin Vucic Servië houdt.

Kritische maatschappelijke organisaties krijgen steeds vaker te maken met onaangekondigde controles van hun administratie, nieuwe wetten moeten de rechterlijke macht inperken en op de internationale ranglijst van persvrijheid kelderde Servië vorige maand naar de laagste plek van alle Balkanlanden.

Maar Vucic zit nog steeds in het zadel en heeft politie, overheidsdiensten, gemeenten en de meeste media in zijn zak. De massaliteit van de protesten is afgenomen, maar via kleinere acties houden studenten druk op de ketel. Vanavond hopen ze te laten zien dat ze nog steeds de steun hebben van een groot deel van de bevolking.

Premier

Dat Vucic de parlementsverkiezingen nog niet heeft uitgeschreven, duidt erop dat hij er niet zeker van is dat hij ze wint. Vermoedelijk wil hij premier worden omdat zijn maximale termijn als president er over een jaar op zit. Maar mogelijk krijgt hij een politieke tegenstander als opvolger, want een aansprekende kandidaat uit eigen gelederen om hem op te volgen is er vooralsnog niet.

Voor Vucic is te hopen dat ambtenaren loyaal aan hem blijven. Een groot deel van hen en hun familie stemt op hem, deels noodgedwongen, omdat ze anders hun baan dreigen te verliezen. Ook hoopt hij de Serviërs tevreden te houden die stabiliteit, verbetering van infrastructuur een lichte economische groei belangrijker vinden dan democratische vrijheden. Die zijn vooral te vinden buiten de grote steden.

Zij zien via de regeringsgezinde media vooral de successen van Vucic, en ook hoe hij de studenten neerzet als door het buitenland betaalde raddraaiers die Servië een kopje kleiner willen maken. Het is niet voor niets dat critici vermoeden dat Vucic de laatst overgebleven grote kritische mediagroep, met onder meer tv-zenders N1 en Nova, ook probeert in te palmen.

Kosovo

Onduidelijk is hoe de studenten, die nog steeds opereren zonder leider, verkiezingen ingaan. Samenwerken met de traditionele oppositie weigeren ze tot nu toe. Vermoedelijk komen ze met een eigen lijst, waarop ze niet zelf staan, maar vooral sympathisanten. Vladan Djokic, rector magnificus van de universiteit van Belgrado, wordt genoemd als mogelijke lijsttrekker.

Een opmerkelijke verklaring gaven de studenten afgelopen week af over de status van Kosovo. Die provincie verklaarde zich in 2008 onafhankelijk van Servië, maar de studenten zeggen nu dat Kosovo een onlosmakelijk onderdeel is van Servië en een bepalend onderdeel van de Servische nationale identiteit.

Het is taalgebruik dat je vooral hoort in nationalistische kringen. Over hoe om te gaan met de meer dan 90 procent inwoners van Kosovo die niet bij Servië willen horen, reppen de studenten met geen woord. Dat levert forse kritiek op, ook van sympathisanten. Het is aannemelijk dat de liberale studenten ook nationalistische Serviërs proberen aan te spreken, om zo samen sterker te staan tegen Vucic.

Op de Westelijke Jordaanoever zijn ook christelijke Palestijnen inmiddels niet meer veilig voor terreur van Israëlische kolonisten. Israël probeerde Amerikaanse christenen te vriend te houden door Palestijnse christenen marginaal te ontzien. Maar in Gaza werd de kerk ook gewoon gebombardeerd, en ook rond Bethlehem verschijnen steeds meer nederzettingen en wordt historisch erfgoed geconfisqueerd door het tot Israëlisch nationaal park te bestempelen.

Tijdens de viering in Israël van de hereniging van Oost- en West-Jeruzalem werden in de oude stad christelijke winkels net zo hard belaagd als islamitische. Een non werd bespuugd.

Oranje hek en wachtpost

Een van de plekken waar men steeds meer last krijgt van de kolonisten is Taybeh, het enige 100 procent christelijke dorp op de bezette westelijke Jordaanoever. Op een rotonde in het oosten van de Westbank kan men links naar Taybeh afslaan. Het bord is er in drie talen. Het Arabisch is, zoals op zoveel plaatsen, doorgekrast.

Op de weg naar het dorp staat een groot, zwaar oranje hek met een wachtpost. Op de andere wegen van de rotonde staat dat er niet. Op de rotonde zelf zijn een militaire post, een kudde kamelen en een bushokje waar vier kolonisten staan. Een van hen heeft een automatisch geweer. Op één rotonde zijn alle factoren aanwezig die het leven in Taybeh, even verderop, onmogelijk maken.

Alleen al dit jaar zijn vijftien gezinnen uit pure ellende vertrokken naar het buitenland, vertelt Bashar Fawadleh, de priester van de katholieke kerk in Taybeh. "De kolonisten kwamen eerst alleen uit het oosten, maar nu voeren ze ook vanuit het westen aanvallen uit. Ze steken auto's in brand, bekladden huizen en stelen ons vee en het land waarvan we afhankelijk zijn".

'Vliegend checkpoint'

Na de dienst heeft iedereen verhalen over land waar ze niet meer bij kunnen, werk in Jeruzalem waar ze niet meer naartoe mogen of de lange wachttijden voor het checkpoint bij de rotonde aan het begin van het dorp. Dat hokje dat daar staat noemen ze een 'vliegend checkpoint'.

Vaak is het onbemand, maar ineens kan daar een Israëlische soldaat staan die alle auto's controleert. Dan kan je onverwacht uren langer onderweg zijn. En dat oranje hek is ook nieuw, vertellen mensen. Op veel andere plaatsen op de Westbank gaan dat soort hekken na verloop van tijd dicht en is alle verkeer over die weg geblokkeerd.

Problemen met export

Dat is de grote angst van Nadim Khouri. Dat hij niet meer in staat zal zijn om het bier dat zijn familie in Taybeh brouwt het dorp uit te krijgen. Nu al worden zendingen voor de christelijke gemeenschappen in Israël vaak tegengehouden in de haven in Israël.

"Er staat nu een zending voor Zwitserland. Ze zeggen dat er een stempel ontbreekt en dat ik de lading terug moet halen en weer opnieuw moet beginnen. De checkpoints voor goederen zijn in handen van de radicaalste Israëlische ministers. Het wordt erger en erger", zegt Khouri. "Kolonisten zijn ook al in de vallei onder de brouwerij geweest. En het buitenland blijft Israël steunen terwijl zij hier voor de problemen zorgen".

Ook vader Bashar Fawadleh voelt zich in de steek gelaten door de internationale gemeenschap. "Ik hoop dat de christenen in Nederland voor ons bidden en van de politiek vragen meer oog voor ons te hebben".

Land onbereikbaar

Of ik de kamelen gezien heb bij de rotonde, vraagt Fawadleh. Ook die staan er net volgens hem. "Wij mogen niet meer bij dat land komen vanwege de militaire post daar. Nu hebben kolonisten daar een kudde kamelen neergezet en claimen ze dat land. Als daar ook nog huizen voor kolonisten komen te staan of het een militaire zone wordt, is ook dat stuk van ons land voor ons onbereikbaar".

Het is een van de vele manieren waarop over de hele bezette Westelijke Jordaanoever steeds meer land de facto, sluipenderwijs maar steeds openlijker, geannexeerd wordt.

In Madrid zijn vele tienduizenden mensen de straat op gegaan om te demonstreren tegen premier Sánchez en zijn regering. De regering ligt onder vuur vanwege corruptieverdenkingen tegen een vertrouweling van Sánchez.

De demonstraten riepen leuzen als "ontbind de socialistische maffia" en "Sánchez hoerenzoon". Oppositiepartijen hadden het protest georganiseerd en kopstukken van de conservatieve Partido Popular (PP) en het radicaal-rechtse Vox liepen mee. De demonstratie richtte zich ook tegen immigratie.

Volgens de organisatie deden er 80.000 mensen mee aan het protest; de Spaanse autoriteiten spreken van 40.000 mensen.

Volgens de Spaanse krant El País verliep het grotendeels vreedzaam, maar waren er een aantal "spannende momenten". Zo dreigde een deel van de demonstranten via de snelweg het Moncloa-paleis te bereiken, waar de regering zetelt.

De politie wist dat te voorkomen. Drie mensen werden opgepakt en zeven agenten raakten daarbij gewond. Hoe ernstig die verwondingen zijn, is niet bekend.

Oud-premier corruptieverdachte

De linkse regering-Sánchez is extra onder vuur komen te liggen van de rechtse oppositie vanwege corruptieverdenkingen tegen oud-premier José Luis Zapatero. Hij werd deze week aangeklaagd voor corruptie, witwassen, deelname aan een criminele organisatie en valsheid in geschrifte.

Zapatero is net als Sánchez lid van de PSOE, en is een vertrouweling van Sánchez. Hij speelde een belangrijke rol bij verkiezingscampagnes van de PSOE.

Vox-leider Santiago Abascal zei vandaag in Madrid dat hij wil dat Zapatero in voorlopige hechtenis wordt genomen, en dat Sánchez wordt gehoord in de corruptiezaak. De premier betuigde eerder deze week nog zijn steun aan Zapatero.

De PP is overigens ook niet vrij van corruptieverdenkingen. Zo loopt er een onderzoek naar de regering van de Madrileense regiopresident Ayuso. De partij zou mogelijk onterecht schulden hebben kwijtgescholden van ziekenhuizen. Dat zou om een bedrag van 70 miljoen euro gaan. De zaak ligt nu bij de Spaanse Rekenkamer.

Gevoelig verlies Sánchez

Vorige week leed de partij van Sánchez een gevoelige nederlaag bij regionale verkiezingen in Andalusië. De PSOE kreeg 28 zetels, het slechtste resultaat ooit in die regio. De Partido Popular was de winnaar met 53 zetels, maar verloor de absolute meerderheid, waardoor ze met Vox een coalitie zal moeten sluiten.

Vox en PP grijpen het momentum om het protest tegen de linkse regering-Sánchez aan te wakkeren. De verkiezing wordt gezien als graadmeter voor de landelijke parlementsverkiezingen die volgend jaar zijn.

In Duitsland is op 91-jarige leeftijd Hasso Herschel overleden. Hij zat in de Koude Oorlog letterlijk bij het ondergrondse verzet tegen de DDR: hij hielp via een tunnel mensen vluchten naar West-Berlijn.

"Het is het beste dat ik ooit in mijn leven heb gedaan, omdat we er 100 procent zeker van waren dat we het juiste deden", keek hij ooit zelf terug op het gewaagde project.

Herschel raakte snel na de bouw van de Muur betrokken bij een plan om geliefden naar het westen te smokkelen. De DDR had met de zegen van de Sovjet-Unie in 1961 de grens tussen Oost-Berlijn en West-Berlijn hermetisch afgesloten, om een leegloop te voorkomen.

In de jaren daarvoor waren honderdduizenden DDR-burgers via de open grens in Berlijn naar de Bondsrepubliek vertrokken. Plotsklaps werden gezinnen van elkaar gescheiden door prikkeldraad, grenswachten en al snel beton.

Pact

Herschel zelf wist nog met een geleend Zwitserse paspoort illegaal de grens over komen. Hij was met geliefden een pact aangegaan dat degene die de vrijheid zou weten te bereiken, zich zou inspannen de anderen te bevrijden. Herschel wilde vooral zijn zus laten overkomen: hij besloot zich niet meer te scheren tot dat gelukt was.

Enkele maanden na het begin van de bouw van de Berlijnse Muur deed zich al een eerste kans voor. Herschel werd gevraagd mee te helpen bij de aanleg van een tunnel. Vanuit een fabriekje in West-Berlijn aan de Bernauer Straße zou die onder niemandsland door naar een kelder in Oost-Berlijn lopen, 135 meter verderop.

Samen met zijn team stal hij kruiwagens, scheppen en hamers van een begraafplaats om aan het werk te kunnen. Later vonden ze een bron van inkomsten: tegen betaling lieten ze de Amerikaanse zender NBC opnames maken van de werkzaamheden.

Terwijl boven hen een Todesstreifen werd aangelegd, een gebied waar DDR-wachten zonder pardon vluchtende landgenoten doodschoten, werkte het team week na week acht uur per dag aan de verborgen vluchtroute. Ze bedachten een systeem om snel aarde te kunnen afvoeren, legden verlichting aan en zorgden voor luchtverversing.

Toen een keer een waterleiding werd geraakt, werd het West-Duitse waterbedrijf in vertrouwen genomen om het lek te repareren. Dat lukte in het geheim, maar het was te nat om te werken in de tunnel. Herschel en zijn medestanders sloten zich daarom aan bij een ander tunnelproject.

Verraad

Het liep uit op een deceptie: door verraad stonden Stasi-agenten de tunnelaars op te wachten toen ze bovengronds kwamen. Alleen omdat die agenten door een misverstand dachten dat het team zwaarbewapend was konden Herschel en zijn maten wegkomen. De mensen die ze hadden willen laten vluchten, werden wel gearresteerd.

Herschel richtte zich daarna weer op de oorspronkelijke tunnel, die inmiddels wat was opgedroogd. Op 14 en 15 september 1962 kon de reddingsoperatie plaatsvinden. "Ik verzekerde me ervan dat niemand ons stond op te wachten. Na 10 minuten kwamen de eerste vluchtelingen en 10 minuten later nog een groep, onder wie mijn zus."

Tijd was er niet om uitgebreid bij te kletsen na ruim een jaar gescheiden te zijn geweest. "Het was een korte omhelzing en een kus en hup de tunnel in." De naam die later aan het project werd gegeven, verwees naar het aantal mensen dat zo de DDR ontsnapte: Tunnel 29.

Pasgeboren baby

De 29 mensen hadden elk zo'n 12 minuten nodig om de 135 meter lange tunnel door te komen. Onder hen waren naast Herschels zus Anita ook enkele kinderen, zoals de pasgeboren zoon van een van de gravers.

Uiteindelijk werd de tunnel door grondwater weer onbegaanbaar en liep de reddingsactie ten einde. In totaal werd tijdens de Koude Oorlog zo'n zeventig keer geprobeerd ondergronds mensen weg te smokkelen, slechts negentien keer slaagde men daar daadwerkelijk in.

Herschel richtte zich na dit succes op andere projecten om mensen uit de DDR te krijgen. Zo financierde hij het ombouwen van auto's om verborgen schuilplekken te maken. In totaal zou hij zo tot in de jaren 70 circa duizend mensen hebben gered. De route van Tunnel 29 is tegenwoordig bovengronds deels uitgestippeld in een herdenkingspark.

De afgelopen 24 uur zijn opnieuw grootschalige aanvallen over en weer gemeld tussen Rusland en Oekraïne. Daarbij zijn ook doden gevallen. De Oekraïense nationale energiemaatschappij Naftogaz meldt dat ook de olie-industrie van het land wordt bestookt.

"Er is ernstige schade aan de apparatuur en er woeden grote branden", schrijft het energiebedrijf op Telegram. Het personeel van de olie- en gasinstallaties is geëvacueerd. "Het is momenteel onmogelijk om de gevolgen van de aanvallen in te schatten vanwege het risico op herhaalde aanvallen."

Oekraïense media melden dat Russische aanvallen gisteren en de afgelopen nacht op doelen in Oekraïne zeker vijf levens hebben geëist. Ook zijn minstens 62 mensen gewond geraakt. Kyiv Independent schrijft dat vooral in de regio Cherson zware aanvallen worden gemeld.

Het Oekraïense leger meldde vanochtend dat er de afgelopen nacht 124 Russische drones zijn afgevuurd. Naar eigen zeggen heeft het leger er 102 neergehaald.

Oekraïense aanval

Afgelopen nacht heeft Oekraïne ook Russische doelen bestookt. Russische autoriteiten meldden een drone-aanval op olie-installaties in een regio bij de Zwarte Zee vannacht. Projectielen zouden een brand hebben veroorzaakt waarbij twee mensen gewond zouden zijn geraakt.

Oekraïne meldt ook zelf dat het vannacht een Russisch oliecomplex bij de Zwarte Zee heeft aangevallen, evenals een olietanker in diezelfde zee.

Oekraïne intensiveert de afgelopen maanden zijn aanvallen op de Russische olie- en gasindustrie. Rusland gebruikt de inkomsten uit die industrie om de oorlog te financieren. Een hoge Oekraïense drone-commandant, Robert Brovdi, zegt dat Oekraïne deze maand tot nu toe dertien grote Russische oliecomplexen heeft bestookt met drones.

Aanval op studentencomplex

In de nacht van woensdag op donderdag heeft een inslag plaatsgevonden in een studentencomplex in de door Rusland bezette regio Loehansk, waarbij doden en gewonden zijn gevallen. Rusland beschuldigde Oekraïne van een drone-aanval. Oekraïne ontkende noch bevestigde iets te maken te hebben met de inslag.

Russische autoriteiten stellen dat daarbij 18 mensen zijn omgekomen. Drie mensen zouden nog worden vermist.

Rusland sprak van een "terroristische" aanval op een burgerdoel. Oekraïne noemde de Russische beschuldigingen "manipulatie", en zei dat het "alleen militaire infrastructuur en faciliteiten aanvalt die voor militaire doeleinden worden gebruikt".

VN-vergadering

Op verzoek van Rusland hielden de Verenigde Naties gisteren een spoedvergadering, naar aanleiding van de inslag op het studentencomplex. De VN zei dat ze geen details kon bevestigen omdat ze geen toegang heeft tot het gebied. Wel waarschuwde Vanessa Frazier, de speciale vertegenwoordiger voor kinderen en gewapende conflicten, dat de gemelde inslag deel uitmaakt van een breder patroon van aanvallen op onderwijsinstellingen in conflictgebieden.

Russische beweringen kunnen veelal niet onafhankelijk worden geverifieerd. In Rusland en in door Rusland bezette gebieden zoals Loehansk zijn nauwelijks onafhankelijke (internationale) journalisten.

Na een anonieme melding heeft de politie gisteren veertig dode dieren aangetroffen in een schuur in Winschoten, waaronder schapen, lammeren en een kalf. Er is een 21-jarige verdachte opgepakt.

Naast de dode dieren bevonden zich in dezelfde stal ook nog ongeveer 160 levende dieren. Die werden onder zeer slechte omstandigheden gehouden. "Ze beschikten niet over voldoende eten en drinken, kregen nauwelijks daglicht en liepen tussen de kadavers van overleden dieren", aldus de politie op Instagram.

De politie kwam samen met de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) in actie na een tip over de schuur op Meld Misdaad Anoniem. Het is niet bekendgemaakt of de schuur behoort bij een boerenbedrijf en wat de rol van de verdachte is.

De levende dieren zijn onderzocht door een dierenarts en opgevangen op een plek waar ze kunnen aansterken, meldt RTV Noord.

De extreemrechtse Israëlische minister van Veiligheid Itamar Ben-Gvir is niet meer welkom op Frans grondgebied. Dat schrijft de Franse minister van Europa en Buitenlandse Zaken Jean-Noël Barrot op X.

Het besluit volgt op Ben-Gvirs "onacceptabele acties naar Franse en Europese burgers aan boord van de Global Sumud Flotilla", schrijft Barrot. "We kunnen niet tolereren dat Franse staatsburgers op deze manier worden bedreigd, geïntimideerd of mishandeld, zeker niet door een overheidsfunctionaris."

De Israëlische minister plaatste deze week een video op X van zijn bezoek aan de activisten die door Israël van hun boten waren gehaald. Daarbij schreef hij: "Zo verwelkomen we aanhangers van terrorisme. Welkom in Israël".

Op de beelden is te zien hoe een vrouw met haar handen vastgebonden achter haar rug hardhandig naar de grond wordt gewerkt, nadat ze "Free free Palestine" had geroepen. Daarna komt Ben-Gvir lachend in beeld. Ook is te zien hoe tientallen activisten knielend zitten met hun gezicht tegen de grond en vastgebonden handen achter de rug.

'Mensonterend'

De videobeelden leiden tot geschrokken reacties van Europese leiders: onder meer Portugal, Spanje en Ierland veroordelen Israëls optreden. Premier Jetten noemde het op sociale media "mensonterend". Het kabinet riep de Israëlische ambassadeur op het matje.

De Italiaanse premier Meloni wil excuses voor de slechte behandeling van de opvarenden. "Het is ontoelaatbaar dat deze activisten, onder wie veel Italiaanse burgers, worden onderworpen aan deze schending van de menselijke waardigheid", schreef Meloni op sociale media.

Zowel Meloni als Barrot heeft de EU gevraagd om sancties op te leggen aan Ben-Gvir. De Israëlische premier Netanyahu zegt in een verklaring dat de handelingen van zijn minister "niet stroken met de normen en waarden van Israël".

Geen jurisdictie

De vloot van de Global Sumud Flotilla was met hulpgoederen onderweg naar Gaza met als doel de Israëlische zeeblokkade te doorbreken. De boten werden in internationale wateren tegengehouden en door het Israëlische leger geënterd. Volgens het zeerecht hebben staten op internationale wateren geen jurisdictie en mogen ze dus geen schepen betreden.

Drie Nederlandse opvarenden die deel uitmaakten van de vloot kwamen gisteravond aan op Schiphol. Een van de teruggekeerde opvarenden, Cerisa van Kesteren, zei dat ze op een gegeven moment geen eten en drinken meer kreeg.

Ook zeiden ze dat opvarenden zijn mishandeld door het Israëlische leger. "Er zijn mensen met gebroken ribben en er is iemand van wie twee tanden uit de mond zijn geslagen", zei Jesse van Schaik (21) gisteren tegen de NOS.