NOS Nieuws - Algemeen

De waardering voor de manier waarop koning Willem-Alexander zijn koningschap invult neemt na de flinke dip in de coronaperiode geleidelijk weer toe. Wel vindt de helft van de Nederlanders het koningshuis te duur. Dat blijkt uit de NOS Koningsdag-enquête 2026, uitgevoerd door onderzoeksbureau Ipsos I&O.

Het voorzichtige herstel van het vertrouwen in koning Willem-Alexander, dat vorig jaar werd ingezet, zet zich dit jaar voort. Ruim de helft van de Nederlanders (54 procent) heeft vertrouwen in de koning. Met name bij jongeren tussen de 18 en 34 jaar is een stijging te zien. De tevredenheid over de manier waarop Willem-Alexander zijn koningschap invult is gestegen van 47 naar 53 procent.

Waardering is er vooral voor zijn menselijkheid en betrokkenheid en voor de manier waarop de koning een verbindende rol speelt in de samenleving. Een ruime meerderheid vindt ook dat Willem-Alexander een goede ambassadeur is voor Nederland.

Nederlanders geven de koning net als vorig jaar een 6,9 als rapportcijfer. Koningin Máxima en prinses Amalia scoren net als in 2025 iets hoger dan de koning.

Koninklijk Huis-verslaggever Simone Tukker: 

"We leven in een tijd vol spanning en conflict op het wereldtoneel. Veel mensen voelen zich machteloos en zoeken juist houvast in alle onzekerheid. Het imago van de koning gedijt daarbij, want hij staat symbool voor stabiliteit en eenheid. Velen zien hem als een verbinder in roerige tijden.

Ze moedigen het dan ook aan dat de koning zijn rol pakt als vertegenwoordiger van Nederland in het buitenland. In het oog springt de overnachting bij president Trump in het Witte Huis. Of dat nou zo'n goed idee was, daar zijn Nederlanders wel verdeeld over. Voorstanders noemen dat het belangrijk is om - ook op lange termijn - de Verenigde Staten te vriend te houden. Tegenstanders wijzen vooral op de uitstraling van zo'n bezoek. Zo lijkt het alsof ze staan achter alles wat Trump doet, zeggen ze."

Over de vraag of het gepast is of een lid van het Koninklijk Huis deze zomer naar het WK voetbal in de VS gaat, gezien de politieke situatie daar, zijn de meningen verdeeld. De grootste groep (41 procent) ziet dat niet als doorslaggevend bezwaar, 29 procent is er tegen.

Kritiek op kosten

De steun voor de monarchie blijft stabiel. Net als vorig jaar geven zes op de tien de voorkeur aan de monarchie boven een republiek met een gekozen president.

Kritiek is er op de kosten van de monarchie: de helft van de Nederlanders (49 procent) vindt die te hoog. Vooral jongeren zijn kritisch, bijna 60 procent vindt het koningshuis te duur.

Koninklijk Huis-verslaggever Simone Tukker: 

"Het leven is voor iedereen duurder geworden en veel mensen hebben moeite om rond te komen. Door de oorlog in Iran is het voor veel Nederlanders slikken aan de pomp. Tegelijkertijd zien vooral jongeren hun kansen op een woning somber in. Dat alles laat zich maar moeilijk rijmen met de begroting van de koning, waarop niet wordt ingeleverd. Integendeel: die stijgt dit jaar tot ruim boven de 60 miljoen euro.

Juist wanneer het koningshuis terughoudend is met de uitgaven levert dat waardering op. Dat zagen we toen prinses Amalia besloot om in eerste instantie af te zien van haar toelage.

Voor uitspattingen zoals een vakantie in coronatijd of een vakantievilla in Mozambique geldt het tegenovergestelde. Hoewel dit soort misstappen zich al een tijd niet meer hebben voorgedaan, blijven ze bij velen wel in het geheugen hangen."

De meerderheid van de Nederlanders heeft een positieve indruk van prinses Amalia, die wordt gezien als intelligente, serieuze en professionele troonopvolger. Een grotere groep dan vorig jaar is kritisch over het feit dat Amalia gebruikmaakt van het onkostendeel (1,6 miljoen euro) van haar jaarlijkse toelage. 26 procent vindt dat niet terecht, tegenover 21 procent vorig jaar. Vooral jongeren zijn hier kritisch over.

Dat koningin Máxima en prinses Amalia het afgelopen jaar actief zijn geworden bij defensie kan rekenen op de steun van bijna 60 procent. Koningin Máxima heeft zich aangemeld als reservist bij de landmacht en Amalia volgt een opleiding bij het Defensity-college.

Koninklijk Huis-verslaggever Simone Tukker:

"De persoonlijke inzet van de koningin en de kroonprinses voor defensie oogst lof. Het toont hun maatschappelijke betrokkenheid en het geeft een signaal af dat ze bereid zijn om in tijden van crisis hun steentje bij te dragen. Slechts een kleine groep ziet het vooral als een pr-stunt voor defensie. Hoe dan ook zullen ze er bij defensie niet minder blij om zijn. Daar wordt al gesproken van het 'Amalia-effect'. De interesse voor defensie onder jongeren is sinds haar aanmelding flink toegenomen."

Door het volle energienet wordt de roep om vooral minder stroom te gebruiken steeds luider. Het stroomnet uitbreiden duurt lang, langer dan het kost om ruimte te maken door energie te besparen.

Grootverbruiker NS probeert het stroomverbruik met de trein omlaag te brengen, door machinisten via kunstmatige intelligentie te adviseren over remmen of optrekken. Een besparing van 5 tot 6 procent zou een vermindering van de omvang van een stad als Leeuwarden kunnen opleveren, verwacht NS.

"Kijk", wijst machinist Martijn de Jong naar een scherm in de cabine van de intercity van Den Bosch naar Utrecht Centraal. "We rollen nu met 110 kilometer per uur door Houten heen, maar we gebruiken geen stroom meer."

Al een paar kilometer voor Houten, bij de brug bij Culemborg, is de trein gestopt met tractie. Oftewel: hij gebruikt geen stroom meer om Utrecht te bereiken. Juist daar is het stroomnet zo vol dat er geen nieuwe aansluitingen meer mogelijk zijn. "Alle stroom die wij niet hoeven te gebruiken kan mooi naar de huishoudens toe", glimlacht de machinist als hij is uitgestapt op perron 7B in de Domstad.

Advies per rit

Met 4,6 miljoen gigajoule per jaar heeft NS een aandeel van 1 procent in het totale stroomverbruik in Nederland (voor zijn totale energieverbruik rekent het vervoersbedrijf het stroomverbruik om van MWh naar gigajoule). Dat is net zo veel als de stad Amsterdam. Door slimmer op te trekken en vooral slimmer te remmen gebruiken de NS-treinen al bijna een kwart minder elektriciteit dan zo'n tien jaar terug.

Maar door de hoge energiekosten en de druk op het stroomnet wil het ov-bedrijf nog iets minder verbruiken. "Als we nog een paar procent minder stroom gebruiken, dan is dat net zoveel als de stad Leeuwarden in een jaar verbruikt", legt De Jong uit.

Daarom verzamelt NS nu zo veel mogelijk gegevens over hoe treinen optrekken en remmen. Daar moet uiteindelijk eind dit jaar via kunstmatige intelligentie een model uit komen, dat per rit advies kan geven hoe de machinist nog slimmer kan remmen.

Dat komt doordat er in het model ook actuele informatie wordt toegevoegd: "We hebben het gewicht van de trein, ook via het aantal passagiers dat mee is. Want meer gewicht duwt de trein door. Dat combineren we met informatie over het spoor, of je omhoog of omlaag gaat, welke bochten er zijn. Alles wat wrijving veroorzaakt."

Eerder uitrollen

Bij die informatie worden bijvoorbeeld ook nog andere invloeden toegevoegd, zoals het weer. Daarmee wordt het per rit maatwerk, vertelt De Jong: "Geen enkele rit is namelijk hetzelfde. Of je met wind mee of tegen rijdt. In de zomer is de lucht iets dunner dan in de winter, dus heb je minder weerstand. Dat merk je ook. De machinist kan met al die informatie dan iets eerder of juist wat later gaan uitrollen. Zo zouden wij nog meer stroom kunnen besparen."

Tijdens de rit van Den Bosch naar Utrecht heeft De Jong een tablet mee in de cockpit. Die laat de machinist al zien hoe veel stroom er wordt gebruikt. Een soort navigatiesysteem voor efficiënt rijden. "Wij noemen de tablet gekscherend de TimTim", grinnikt De Jong.

Uiteindelijk moet de informatie op de tablet worden uitgebreid met een advies op basis van alle informatie tijdens de rit. "Hopelijk in het laatste kwartaal van dit jaar. We gaan de machinist natuurlijk niet belasten met allemaal informatie over het weer. De strategie is om bij vertrek zo snel mogelijk op te trekken, om dan zo lang mogelijk op een zo hoog mogelijke snelheid te blijven rijden. Zo kun je aan het eind van de rit eerder uitrollen met de trein. En zo min mogelijk energie gebruiken."

Goedemorgen. Het is Koningsdag. De koning wordt 59 en viert zijn verjaardag met zijn familie in Dokkum. In het hele land wordt Koningsdag gevierd met vrijmarkten en feesten.

Het weer: de dag start zonnig, later is er wat meer bewolking, maar het blijft wel droog. Het wordt 13 tot 19 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Iran heeft de VS een nieuw vredesvoorstel gedaan, meldt de Amerikaanse nieuwssite Axios. Teheran zou daarin voorstellen dat beide landen hun blokkade van de Straat van Hormuz opheffen en stoppen met vechten. In een later stadium zou Iran dan ook bereid zijn om te onderhandelen over hun kernprogramma.

De nieuwe leiders van Iran zouden het daar intern nog niet over eens zijn, daarom kan er volgens een bron niet direct over worden gesproken. De VS heeft nog niet op het voorstel van Iran gereageerd.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog dit:

In de Utrechtse binnenstad begon de vrijmarkt traditioneel op de avond voor Koningsdag. Op de kindervrijmarkt was het gistermiddag al gezellig druk. Kinderen verkochten spullen of verdienden op een creatieve manier een zakcentje.

Fijne dag!

Noord-Korea heeft een gedenkplek geopend voor de militairen uit het land die sneuvelden in de strijd tegen Oekraïne. Pyongyang stuurde vanaf november 2024 naar schatting duizenden militairen naar Rusland om een Oekraïense aanval af te slaan.

De gedenkplek werd geopend door Kim Jong-un op de dag dat er vorig jaar een einde kwam aan de Noord-Koreaanse inzet, toen de Russische regio Koersk weer was heroverd op Oekraïne. Er was ook een hoge delegatie uit Moskou bij aanwezig, met onder anderen de minister van Defensie en de voorzitter van het Russische parlement.

Kim gebruikte de ceremonie om de goede banden met Moskou te onderstrepen. Hij noemde de gedenkplek "een blijvend symbool van vriendschap en solidariteit" tussen de twee landen. In een gesprek met defensieminister Belooesov zei hij de Russische veiligheidsbelangen volledig te steunen.

De beide landen maakten tijdens het bezoek plannen voor een voortdurende militaire samenwerking de komende vijf jaar. In ruil voor de inzet van troepen leverde Rusland eerder militaire technologie, financiële steun, voedsel en energie aan het land.

Propagandamuseum

Het is niet bekend hoeveel militairen Noord-Korea precies naar Rusland heeft gestuurd. Zuid-Korea houdt het op ongeveer 15.000. Enkele duizenden daarvan zouden zijn gesneuveld, omdat de Koreanen niet bekend waren met het terrein of moderne gevechtstechnieken en in de frontlinie moesten dienen. Dat leverde het land echter ook veel strijdervaring op.

Bij het nieuwe gedenkteken is ook een propagandamuseum gevestigd over de strijd in Rusland. Ook liggen er de resten begraven van enkele gesneuvelde militairen. Kim gooide persoonlijk wat aarde op een net gedolven graf en legde bloemen bij twee eerder begraven oorlogsslachtoffers.

Het regime in Noord-Korea gebruikt gesneuvelde militairen als voorbeeld van trouw aan het vaderland. Met ceremonies en gebouwen als deze wordt hun inzet in de strijd verheerlijkt. Zo was er bij de opening ook een concert onder het motto "Sterren van het moederland".

Noord-Korea publiceerde veel propagandafoto's van de opening:

De wereldwijd defensie-uitgaven zijn het afgelopen jaar opnieuw gestegen, ten opzichte van 2024 met 2,9 procent naar bijna 2500 miljard euro. Met het wegvallen van de Amerikaanse militaire steun aan Oekraïne was het voornamelijk de Europese herbewapening die zorgde voor de groei, schrijft de Zweedse onderzoeksinstelling SIPRI in zijn jaarlijkse rapport.

Drie landen waren zoals gebruikelijk goed voor het leeuwendeel van de wereldwijde wapenhandel: de VS, China en Rusland zijn samen goed voor 51 procent van het totaal. De VS gaf met ruim 800 miljard dollar wel 7,5 procent minder uit dan in 2024. President Trump kondigde al voor zijn aantreden aan de militaire steun aan Oekraïne te willen schrappen.

Europa gaf echter 14 procent meer uit aan defensie het afgelopen jaar. De 29 Europese NAVO-landen gaven samen bijna 500 miljard uit, met Duitsland als grootste goed voor bijna een vijfde daarvan. Volgens SIPRI was de stijging sinds 1953 niet zo groot. In Duitsland ging het om een bijna een kwart meer geld ten opzichte van een jaar eerder.

Weer stijging verwacht

"Ook dit jaar stegen de militaire uitgaven weer, doordat staten met wapenaankopen reageren op oorlogen, onzekerheid en wereldwijde onrust", redeneert het SIPRI. Het was het elfde jaar op rij dat de internationale wapenhandel een recordomzet draaide.

De stijging was echter niet zo scherp als vorig jaar, toen er bijna 10 procent meer werd uitgegeven. Onderzoekers verwachten dat ook dit jaar de uitgaven weer flink zullen stijgen, al was het maar omdat Trump een biljoenenbudget voor het Pentagon heeft ingediend bij het Congres.

China en Rusland

De uitgaven van Rusland stegen afgelopen jaar met bijna 6 procent, Oekraïne gaf zelfs 20 procent meer uit. Beide landen geven respectievelijk 7,5 en 40 procent van het bruto nationaal product uit aan wapens.

China liet in het kader van militaire moderniseringen voor het 31ste jaar op rij het defensiebudget groeien, met ruim 7 procent dit keer. In Taiwan leidde de Chinese dreiging tot grootste toename sinds 1988: het land gaf 14 procent meer uit, in totaal 15 miljard dollar.

In het Midden-Oosten bleven de defensie-uitgaven opvallend genoeg bijna gelijk. Dat kwam vooral doordat Israël 4,9 procent minder uitgaf, nu de oorlog in Gaza is geluwd. Wel zijn de uitgaven van Israël nog altijd het dubbele van 2022.

In Rio de Janeiro is een arbeider omgekomen bij de bouw van een podium voor popster Shakira. De 28-jarige man raakte bekneld tijdens de werkzaamheden.

Volgens lokale media kwam hij met beide benen vast te zitten in een hijsinstallatie. Hij kon nog worden bevrijd om naar het ziekenhuis te worden gebracht, maar is daar overleden.

De 49-jarige Colombiaanse wereldster treedt aanstaande zaterdag op op de beroemde Copacabana. Het gaat om een gratis concert, zoals eerder Madonna en Lady Gaga al op dezelfde plek gaven. Er worden honderdduizenden toeschouwers verwacht.

Reddingswerkers willen toch nog een poging doen om bultrug Timmy te redden, die al weken vastzit voor de Duitse Oostzeekust. Er is een schip onderweg naar de wateren bij het eiland Poel, dat moet daar dinsdag aankomen.

De bultrug wordt voor het vervoer gehesen in een stalen bak met water van zo'n 50 bij 13 meter groot. Dat drijvende aquarium wordt dan door een sleepboot naar de Noordzee gebracht, meer dan 400 kilometer verderop.

Timmy strandde sinds begin maart vijf keer voor de Noord-Duitse kust. De plaatselijke overheid concludeerde uiteindelijk dat verdere reddingspogingen meer kwaad dan goed zouden doen en wilden het 12 meter lange dier laten sterven. Een groep dierenliefhebbers ondernam daarna toch eigen pogingen om de walvis los te krijgen.

Weer vast

Een week geleden leek er goede hoop toen Timmy bij de reddingspoging ineens zelf wegzwom. Hij ging echter de verkeerde kant op en liep al snel weer aan de grond.

De hulpverleners hebben de afgelopen week Timmy nat gehouden zodat zijn huid niet uitdroogt in het warme zonnetje. Ook is men van plan bloed af te nemen om zijn gezondheid te controleren. Hij zou voedingsstoffen en vitaminen kunnen krijgen als dat nodig blijkt.

De Malinese staatstelevisie heeft bevestigd dat defensieminister Sadio Camara is omgekomen bij een aanval van tegenstanders van de junta die het land bestuurt. Jihadisten en Toeareg-separatisten openden dit weekend gezamenlijk de aanval op het regime dat al vijf jaar de macht heeft in het land.

Camara kwam om bij een aanval op zijn ambtswoning met een bomauto. De grote explosie verwoestte het gebouw en een naastgelegen moskee. Daarbij zouden ook gelovigen zijn gedood.

De minister zou volgens de officiële lezing nog zelf het vuur hebben geopend op de daders om de aanval af te slaan, maar bezweek uiteindelijk aan zijn verwondingen in het ziekenhuis. Ook enkele familieleden kwamen om bij de aanslag.

Mali zag het afgelopen weekend veel geweld door de ongebruikelijke coalitie tussen de islamitische strijders en Toeareg-rebellen die vechten voor een onafhankelijke staat in het noorden van het land. Het is voor het eerst dat de jihadistische JNIM (een tak van Al-Qaida) op zo'n grote schaal meevecht met de rebellen van het FLA.

Naast de aanslag op Camara voerden de twee strijdgroepen ook aanvallen uit op verschillende steden in het land. Vooral in de plaats Kidal, die lang een bolwerk was van de FLA, wisten ze ver op te rukken. Russische huurlingen daar, die door de junta zijn ingehuurd, mochten zich na onderhandelingen terugtrekken uit de stad. Volgens Russische media zijn enkelen van hen gewond geraakt.

Het regime in Bamako houdt vol dat een aanslag op de garnizoensplaats Kati bij de hoofdstad is afgeslagen, alhoewel daar ook de afgelopen dag nog geweerschoten werden gehoord. In het nabijgelegen Bamako is een avondklok afgekondigd voor drie dagen.

Hoeveel slachtoffers er gevallen zijn bij de aanvallen is niet duidelijk. Een regeringswoordvoerder houdt het op zestien gewonden, zowel militairen als burgers. Ook zou een onbekend aantal terroristen zijn gedood.

Het is al jaren onrustig in Mali. Toen het leger onder leiding van generaal Goïta in 2020 en 2021 de macht greep, hoopten veel Malinezen dat hij een eind kon maken aan het geweld van de Toearegs en jihadisten. Hij koos daarvoor de banden aan te halen met Rusland en juist oud-kolonisator Frankrijk de deur te wijzen.

Een FLA-woordvoerder zegt tegen de BBC dat het offensief maanden werd voorbereid door de rebellengroepen. Hoofddoel van de actie nu is de stad Gao, waarna ze ook hopen Timboektoe in handen te krijgen.

Twee voormalige Israëlische premiers, Naftali Bennett en Yair Lapid, hebben aangekondigd met een gezamenlijke lijst de parlementsverkiezingen dit najaar in te gaan. Ze doen dat onder de naam 'Samen'. De partij zal geleid worden door Bennett. Formeel fuseren de partijen van de twee leiders overigens niet.

De partijen willen hiermee de oppositie verenigen en een einde maken aan de coalitie van Netanyahu. Bennett noemde hun stap tijdens hun gezamenlijke persconferentie "de meest zionistische en patriottische daad die we ooit hebben gedaan, voor het belang van het land", schrijft The Times of Israël.

Ook andere oppositiepolitici zijn welkom om aan te haken, zei Bennett. Hij nodigde Gadi Eisenkot, de leider van een andere oppositiepartij, daarbij nadrukkelijk uit. Die zei vooraf op de hoogte te zijn geweest van de aankondiging en feliciteerde de politici. Ook andere oppositiepolitici hebben zich positief uitgelaten over de samenwerking.

Niet iedereen heeft zo positief gereageerd op de aankondiging. Likud, de partij van zittend premier Netanyahu, plaatste een AI-gegenereerd plaatje op X waarbij de twee politici als kinderen op de achterbank van een auto zitten. Achter het stuur zit de conservatief-islamitische politicus Mansour Abbas, met wie de twee eerder samenwerkten. Likud bestempelt de partij in het bericht als "supporter van terreur".

Eerdere samenwerking

Het is niet voor het eerst dat de twee politici samenwerken. In 2021 regeerden de twee ook al samen. Bennett werd toen eerst premier, een jaar later nam Lapid het over. Met hun regering kwam er een einde aan Netanyahu's 12-jarige regeerperiode. Eind 2022 kwam Netanyahu weer aan de macht. Bennetts partij loopt op dit moment voor op Netanyahu's partij Likud in de peilingen.

Ondanks hun eerder samenwerking hebben de twee wel grote ideologische verschillen. Zo is Bennett een orthodoxe jood die hard wil optreden tegen de Palestijnen. Lapid is een seculiere politicus en wordt gezien als gematigder dan de rechtse Bennett.

Bennett zei tijdens de persconferentie vandaag onder meer dat hij een limiet van acht jaar wil instellen voor premiers. Ook willen de twee dat er een onderzoekscommissie komt naar de aanval van Hamas, inmiddels 2,5 jaar geleden.

Met het uitdelen van oranje bandjes is vandaag op de Coolsingel in Rotterdam aandacht gevraagd voor een 25 jaar oude coldcasezaak. In de nacht van 28 op 29 april 2001 werd de 35-jarige Mariska Klompenhouwer om het leven gebracht na een avond uit in Rotterdam. De politie, gemeente en haar dochter Veruschka, nu 36, hopen dat nieuwe aandacht voor de zaak leidt tot een doorbraak. Voor de tip die leidt tot het antwoord looft het Openbaar Ministerie 25.000 euro uit.

Klompenhouwer werd 25 jaar geleden dood gevonden op de parkeerplaats van Ahoy, nadat ze op een karaokeavond in Café Bellevue in Rotterdam-Zuid was geweest. Ze was vermoedelijk ingestapt in een onbekende auto of taxi. Ze was seksueel misbruikt en overreden door een auto. Al die tijd is er niemand aangehouden in de zaak.

Veel aanknopingspunten heeft politie in de afgelopen 25 jaar niet gehad. Wel zou ze kort met twee mannen hebben gesproken voor ze vertrok. Volgens getuigen vertrokken de mannen vlak na haar uit de horecazaak waar de karaokeavond werd gehouden. Eenmaal buiten probeerde ze een taxi te vinden. Toen dat niet lukte, vertrok ze te voet naar huis. Daar kwam ze nooit aan.

Camerabeelden opgekrikt

"Ze was hier nog nooit geweest, het was de eerste keer", zegt de eigenares van Café Bellevue. "Ze is lopend weggegaan, en ja, dan ga je ook niet meer kijken. Toen had je niet zoveel camera's als nu en beveiliging. Het is heel triest." Het onderzoek werd vrij snel gesloten. Een beslissing die niet iedereen begreep, omdat het erop leek dat de politie nog aanknopingspunten had.

Nu wordt er toch opnieuw naar de zaak gekeken. Camerabeelden van het parkeerterrein waar Klompenhouwer in de auto is gestapt, zijn met nieuwe technieken opgekrikt tot een betere kwaliteit. De beelden zijn morgen te zien in het televisieprogramma Opsporing Verzocht. In combinatie met de actie op de Coolsingel, schermen langs snelwegen en advertenties op sociale media hoopt de politie tot een doorbraak in het onderzoek te komen.

"Laat vrouwen veilig thuiskomen", staat er op de oranje bandjes die agenten, medewerkers van de gemeente en dochter Veruschka vandaag uitdeelden in Rotterdam. Op de bandjes staat ook een link naar de website van de politie waar meer informatie over de dood van Klompenhouwer te vinden is. Zo hopen ze meer bewustzijn te creëren rond de veiligheid van vrouwen in het nachtleven en de coldcasezaak nieuw leven in te blazen.

"Ik hoop dat er iemand thuis zit en denkt: ik weet toch wat", zegt Veruschka. "Of vrouwen die misschien in de aanloop of daarna een verdacht iemand hebben gezien die hen heeft aangesproken en toch naar voren komen met informatie."

Beloning voor gouden tip

De politie zegt uit ervaring te weten dat daders van een dergelijk misdrijf bijna altijd wel met iemand praten over wat ze hebben gedaan. "En misschien dat iemand die informatie heeft daar destijds niet over wilde spreken, maar het kan zijn dat verhoudingen nu veranderd zijn of de dader misschien wel overleden is. Het kan zijn dat iemand gewetenswroeging heeft gekregen en nu toch naar voren wil komen met dat belangrijke stuk informatie dat wij nodig hebben."

De man die ervan wordt verdacht een aanslag te hebben willen plegen op de Amerikaanse president Trump is een 31-jarige leraar en videogameontwikkelaar. Zijn naam is niet openbaar gemaakt, maar anonieme politiebronnen hebben hem tegenover persbureau AP geïdentificeerd als Cole Tomas Allen uit de stad Torrance in het zuiden van Californië.

Minuten voordat hij probeerde door de beveiliging te breken bij het jaarlijkse Correspondents' Dinner in Washington verstuurde hij berichten naar familieleden waarin hij zichzelf omschreef als "de vriendelijke federale moordenaar", melden Amerikaanse media op basis van bronnen. In de teksten trekt hij fel van leer tegen het beleid van de regering-Trump. Hij zou erin duidelijk maken dat hij het had voorzien op functionarissen van de regering, en nadrukkelijk niet op politieagenten.

'Medeplichtig aan misdaden van onderdrukker'

"Ik ben niet langer bereid om toe te laten dat een pedofiel, verkrachter en verrader mijn handen met zijn misdaden bezoedelt", schreef Allen volgens The New York Post. Ook schreef hij over het christelijke principe van je niet verzetten, maar "de ander de wang toekeren". "De andere wang toekeren wanneer iemand anders wordt onderdrukt is geen christelijk gedrag; het is medeplichtigheid aan de misdaden van de onderdrukker."

De Amerikaanse autoriteiten vermoeden dat Allen per trein vanuit Californië naar Chicago is gereisd en daarna is doorgegaan naar Washington, een reis van ruim 4000 kilometer. Daar checkte hij deze week in als gast in het Hilton waar zaterdagavond het jaarlijkse Correspondents' Dinner was, een galadiner met de politieke pers in de Amerikaanse hoofdstad. Dit jaar koos Trump ervoor, in tegenstelling tot afgelopen jaren, om daar wel bij te zijn.

Volgens The New York Post schreef Allen, die een agent beschoot en daarna werd afgevoerd, ook over het gebrek aan beveiliging in het gebouw. De beveiliging zou zich vooral op de demonstranten en arriverende mensen hebben gericht. "Blijkbaar heeft niemand eraan gedacht wat er gebeurt als iemand de dag ervoor al incheckt." Hij schreef te hopen dat dit verbeterd is als er "competent leiderschap" is.

Allen zou een jachtgeweer, een pistool en meerdere messen bij zich hebben gehad. Ook droeg hij een kogelwerend vest. Hij zou alleen hebben gehandeld en de twee vuurwapens de afgelopen twee jaar hebben aangeschaft. Hij werd niet veel later opgepakt, buiten de balzaal waar het evenement plaatsvond. Daarbij zou hij niet gewond zijn geraakt.

Leraar en gameontwikkelaar

Direct na de aanslag is zijn huis in Torrance door FBI-agenten doorzocht. Volgens de Los Angeles Times zou hij daar met zijn gezin hebben gewoond. Een buurman zei tegen de krant dat de huidige bewoners van het huis er zes maanden geleden waren ingetrokken. Een andere buurman die aan de overkant van de straat woont, omschreef de familie als vriendelijk.

Op LinkedIn staat bij zijn werkervaring dat Allen de afgelopen jaren werkzaam was als parttime leraar bij C2 Education en als zelfstandig gameontwikkelaar. In december 2024 werd hij door het bedrijf uitgeroepen tot docent van de maand. CNN vroeg het bedrijf om een reactie, maar zonder succes.

Als gameontwikkelaar bracht hij een spel uit onder de naam Bohrdom op het gameplatform Steam. Het wordt omschreven als een game die losjes is gebaseerd op een scheikundemodel. Op LinkedIn schreef Allen dat hij momenteel werkt aan een tweede spel onder de werknaam First Law.

BBC Verify heeft foto's van Allen op Facebook geverifieerd. Daarop is hij te zien op familiefoto's tijdens de kerst en bij afstudeerevenementen. Meer details over Allen zijn niet gedeeld, behalve dat hij in oktober 2024 25 dollar doneerde aan ActBlue, een organisatie die toen geld inzamelde voor de campagne van de Democratische presidentskandidaat Kamala Harris.

Morgen aangeklaagd

Op een door Trump gedeelde video op Truth Social was te zien hoe de verdachte tijdens het Correspondents' Dinner langs veiligheidsbarricades rende terwijl agenten van de Secret Service op hem afrenden. Eén van de agenten werd geraakt op zijn kogelwerende vest en werd voor behandeling kort overgebracht naar het ziekenhuis.

De autoriteiten gaan ervan uit dat de verdachte het schot heeft afgevuurd waardoor de agent gewond raakte. Volgens justitieminister Blanche zal de agent naar verwachting volledig herstellen.

De schutter zal naar verwachting morgen formeel worden aangeklaagd door een federale rechtbank. De aanklachten zullen onder meer bestaan uit mishandeling van een federale ambtenaar, onrechtmatig gebruik van een vuurwapen en een poging om een federale officier te doden. Het verdere motief van Allen wordt nog onderzocht.

Een ambulance en een auto met aanhanger zijn op elkaar gebotst op de autoweg N50 tussen Kampen en Emmeloord. De ambulance vervoerde op het moment van de botsing een patiënt en was op weg naar het ziekenhuis. De politie heeft niet bekendgemaakt of er gewonden zijn gevallen.

De patiënt is met een tweede ambulance verder vervoerd naar het ziekenhuis. Op foto's is te zien hoe de andere ambulance een deur mist en de zijkant flink is beschadigd.

De weg was een tijd lang in beide richtingen afgesloten. Inmiddels is de weg weer vrijgegeven.

In het Belgische dorp Heule is een door brand verwoeste kapel na vijf jaar weer opengegaan. Daarin is door de Zusters van Liefde ruimte gemaakt voor een bijzonder werk.

In de nieuwe bezinningsruimte in de gemeente Kortrijk hangt sinds kort een tweeluik in 3D. Afhankelijk van de hoek van waaruit je het werk bekijkt, krijg je steeds een andere Adam en Eva te zien. "Een homokoppel, een lesbisch koppel, een jonger en ouder koppel en een koppel met een andere huidskleur", vertelt zuster Bernadette aan VRT NWS.

Het werk is bedoeld als "de transitie van het oorspronkelijke verhaal rond Adam & Eva", legt ze uit. "Eeuwen aan een stuk ging dat verhaal over een blank koppel." Dat vonden de rooms-katholieke zusters niet meer van deze tijd. "Onze maatschappij evolueert en is zeer divers. Wij gaan daar met onze congregatie graag in mee."

Binnentuin

In april 2021 ontstond brand in de kapel door kortsluiting. Het vuur legde bijna de hele kapel in de as, alleen de voorgevel stond nog overeind. De zusters zaten in zak en as, maar begonnen al snel na te denken over hoe de kapel weer kon worden opgebouwd.

De kapel werd niet alleen gebruikt door de zusters, maar ook door de leerlingen van een naastgelegen school. "Mede daarom hebben we goed nagedacht over de renovatie en de toekomst van de kapel", zeggen de zusters.

Zo werd de kapel deels vervangen door een binnentuin omdat er niet meer zoveel binnenruimte nodig was sinds er geen eucharistievieringen meer worden gehouden. De veertien Zusters van Liefde die er nog wonen, houden die vieringen tegenwoordig in een kleine huiskapel.

Symbool van hoop en herrijzenis

In die nieuwe tuin is ook de koperen haan ondergebracht die meer dan 100 jaar lang op de toren van de kapel prijkte.

"Het is een symbool van hoop en herrijzenis, in de letterlijke betekenis van het woord", zegt zuster Riet tegen de Vlaamse omroep. "Want die haan heeft niet alleen een blikseminslag overleefd, maar ook enkele kogelinslagen tijdens de wereldoorlog en vijf jaar geleden dus die zware, uitslaande brand."

Op het Indonesische eiland Sumatra is voor het eerst een orang-oetan een speciaal voor hen aangelegde touwbrug overgestoken. De brug werd twee jaar geleden gemaakt omdat een weg het leefgebied van de apen doorkruist. Groepen orang-oetans waren geïsoleerd geraakt, waardoor ze zouden kunnen uitsterven.

Voor de lokale bevolking is de weg belangrijk om scholen en voorzieningen te bereiken. Oorspronkelijk konden orang-oetans via de boomtoppen oversteken, maar na verbeteringen aan de weg in 2023 kon dat niet meer. Daarmee werd een groep van zo'n 350 orang-oetans in tweeën gesplitst.

In kleinere groepen komt inteelt voor en dat is niet goed voor de soort. Natuurbeschermers waren bang dat de dieren zouden uitsterven, en legden de touwbrug aan zodat de dieren elkaar konden bereiken.

Wereldprimeur

Na twee jaar was een jong mannetje de eerste die de oversteek waagde, afgezien van wat eekhoorns en kleinere apen. Met een wildcamera is de overtocht vastgelegd. De Sumatran Orangutan Society (SOS), de organisatie die de brug had gerealiseerd, is er dolblij mee en spreekt van een wereldprimeur.

"We hebben tergend lang moeten wachten, maar toen het eindelijk gebeurde waren we dolgelukkig", zegt directeur Helen Buckland tegen de BBC. Ze vertelt dat orang-oetans extra gevoelig zijn voor dit soort 'genetische flessenhalzen'. Hoe meer een leefgebied gefragmenteerd raakt, hoe meer hun voortbestaan in gevaar komt.

Dat de brug nu is gebruikt, noemt Buckland fantastisch nieuws voor de Sumatraanse orang-oetans, waarvan er in totaal nog maar 14.000 zijn. SOS zou graag zien dat er meer van dit soort bruggen komen op plekken waar het leefgebied van apen wordt doorsneden door wegen. "Dit kan mens en dier helpen om in harmonie naast elkaar te leven."

Dolle Mina's hebben vanochtend in Apeldoorn spandoeken opgehangen bij een geplande vluchtelingenopvang. Daarop stonden teksten als "Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen" en "Dolle Mina zegt welkom".

De gemeente is van plan is om vanaf half mei in een leegstaand schoolgebouw in de wijk De Maten tijdelijk zo'n 240 vluchtelingen op te vangen. Dat leidt tot onrust en verdeeldheid in de buurt.

De Dolle Mina's willen duidelijk maken dat er niet alleen tegenstanders van de opvang zijn en een positief tegengeluid laten horen. Dolle Mina ontstond eind jaren 60 als feministische beweging en streed voor de gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Nu zetten ze zich daarnaast ook in voor de gelijke behandeling van andere groepen in de samenleving.

Op sociale media zijn vooral afkeurende reacties op de opvang te vinden, schrijft de regionale krant De Stentor. Die lopen uiteen van kritiek op de communicatie van de gemeente of de geschiktheid van de plek tot ronduit racistische uitlatingen.

Ander geluid

Volgens Dolle Mina krijgen vooral tegenstanders veel aandacht. Er is al een aantal keren gedemonstreerd, terwijl veel mensen genuanceerder kijken naar de opvang of er positief tegenover staan. De leden hopen met hun actie te bereiken dat deze mensen zich ook uitspreken en denken "dat vind ik ook", zeggen ze tegen Omroep Gelderland.

Dolle Mina's voerden eerder vergelijkbare acties in Brummen en Epe. Ze hopen daarmee voor- en tegenstanders van asielopvang met elkaar in verbinding te brengen zonder met hun vinger te wijzen.

De spandoeken in Apeldoorn hebben er overigens niet lang gehangen. Na enkele uren waren ze losgesneden en lagen ze op de grond. Dolle Mina zegt te betreuren dat mensen hun boosheid laten overheersen en niet openstaan voor een ander geluid.

Op sommige dagen is het weer net wat belangrijker dan op andere en Koningsdag is daar één van. Dat begint al in de nacht. Die verloopt droog, met opklaringen, maar het is wel fris. Zeker in het noordoosten van het land, waar het kwik aan het eind van de nacht maar net boven nul ligt. In het zuidwesten is het minder fris.

Koningsdag levert verder nogal wat verschillen op. Eerst is er best veel zon, met sluierwolken waar de zon wel doorheen schijnt. Maar soms is de sluierbewolking ook wat dikker en gaat de zon wel even schuil. Dit gebeurt vaker in de middag in het westen van het land.

In de avond is de bewolking in het noordwesten misschien net dik genoeg om een licht buitje los te laten. Maar de kans dat het gewoon overal droog blijft, is groter. De wind waait uit het noordoosten en is meest matig.

Wolken en wind hebben ook invloed op de temperaturen. Op de Waddeneilanden komt het kwik uit op 10 of 11 graden en dat is wat mager. In het noorden van het land is het al snel 13 of 14 graden, het midden zit al boven de 15 graden en in het zuiden kan het 18 of lokaal 19 graden worden.

Zonnig weer houdt aan

Veel mensen hebben de rest van de week vakantie en het weer pakt die dagen perfect uit. Het blijft droog en waar er dinsdag misschien nog wat wolken zijn, is het de dagen daarna ronduit zonnig.

De wind waait wel flink door uit het oosten. Verder wordt het geleidelijk nog wat warmer, met vanaf donderdag op veel plaatsen in ons land maxima boven de 20 graden.

De verplichte bijmenging van groen gas vanaf 2027 zal niet tot een veel hogere gasrekening leiden, denkt minister Van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei. Energiebedrijven waarschuwen juist dat de gasrekening zal stijgen als ze duurder groen gas moeten toevoegen aan aardgas. Groen gas wordt in speciale installaties gemaakt van restafval, zoals mest of granen.

Energiebedrijf Essent voorspelt dat de komende vijf jaar de rekening met zo'n 200 euro per jaar zal stijgen. "Dat is gigantisch op de rekening van kwetsbare huishoudens en diegenen die niet van het gas af kunnen", zegt commercieel directeur Boudewijn den Herder.

De minister van Klimaat en Groene Groei deelt die vrees niet. Ze benadrukt dat zo'n hoge stijging alleen zou plaatsvinden als er meteen heel veel moet worden bijgemengd. "Maar we gaan met heel kleine beetjes opschalen", zegt ze over de verplichting, die vanaf 1 januari 2027 moet ingaan.

CO2-uitstoot omlaag

Op korte termijn stuurt Van Veldhoven een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer om het bijmengen van groen gas verplicht te maken. De komende vijf jaar moet er steeds meer groen gas worden toegevoegd aan aardgas, zodat de productie van groen gas in Nederland in die tijd meer dan verdubbelt, van zo'n 340 naar 800 miljoen kuub gas. De uitstoot van CO2 zou daarmee met bijna 3 megaton dalen en dat is goed voor het klimaat.

Van Veldhoven benadrukt ook dat groen gas Nederland veel minder afhankelijk maakt van gas uit het buitenland en van fossiele brandstoffen. "De energievoorziening van eigen bodem heeft zijn prijs", aldus de minister. "Maar we houden de kostenstijging beperkt."

Het is nog niet bekend wanneer de Tweede Kamer over het wetsvoorstel van de verplichte bijmenging zal debatteren en of een meerderheid van de Tweede Kamer het optimisme van de klimaatminister deelt.

Bij een politiebureau in Belfast in Noord-Ierland is een autobom ontploft. Dat gebeurde nadat de auto van een bezorger was gekaapt, zo heeft de Noord-Ierse politie bekendgemaakt op een persconferentie. Er is niemand gewond geraakt. De aanslag wordt beschouwd als poging tot moord.

De auto werd gisteravond tegengehouden in een buitenwijk in het westen van de stad, rond 23.00 uur plaatselijke tijd. Er werd een gasfles in de kofferbak gelegd en de bestuurder werd gedwongen naar het politiebureau van Dunmurry te rijden, in het zuiden van Belfast, en de auto daar voor de deur achter te laten.

Toen de politie de verlaten auto opmerkte, werd het alarm in werking gesteld en werden naastgelegen woningen ontruimd. "Een aantal bewoners, onder wie twee baby's, werden net in veiligheid gebracht door politiemensen toen de bom afging, de auto in brand vloog en brokstukken in het rond vlogen", zei de politiecommissaris op de persconferentie.

Traumatische gebeurtenis

Het is een wonder dat er geen gewonden zijn gevallen, zei de commissaris, die de aanslag beschreef als "zinloos en roekeloos". Hij zei ook dat het voor de bezorger een zeer traumatische gebeurtenis was en dat het ook op omwonenden en agenten een grote impact heeft. Het onderzoek is nog bezig en nog niet alle bewoners kunnen terug naar huis.

De terreureenheid van de politie heeft een onderzoek ingesteld naar poging tot moord. De politie vermoedt dat de New IRA erachter zit, een beweging van dissidente republikeinen die een paar weken geleden probeerde een bomaanslag te plegen op het politiebureau van Lurgan.

Een vredesakkoord tussen de strijdende partijen in Noord-Ierland maakte in 1998 een einde aan dertig jaar van geweld. Toch zijn politiemensen nog af en toe doelwit van aanslagen, meestal door radicale splintergroeperingen van vooral nationalistische militanten die tegen de Britse overheersing zijn.

In Mali zijn vandaag opnieuw gevechten gemeld, een dag na gecoördineerde aanvallen in het land. Een separatistische beweging zegt steun te krijgen van jihadisten in de strijd tegen het Malinese regeringsleger.

In Kati, net boven hoofdstad Bamako, worden zware gevechten gemeld. De stad huisvest een grote militaire basis van het Malinese regeringsleger, dat wordt gesteund door Russische huurlingen.

Een verslaggever van het Britse persbureau Reuters hoort aanhoudend geweervuur in de stad. Dat wijst erop dat de gevechten, ondanks eerdere claims van de regering dat de situatie onder controle was, nog niet voorbij zijn.

'Defensieminister gedood'

"De gevechten zijn vanochtend hervat", citeert persbureau AFP een woordvoerder van het Azawad Bevrijdingsfront (ALF), een afscheidingsbeweging die al decennia aanspraak maakt op grondgebied in het noorden van Mali. "We willen de laatste Russische strijders die hun toevlucht hebben gezocht in een kamp verdrijven."

De woordvoerder zegt op Facebook dat de separatistische groep de controle heeft over de noordelijke stad Kidal en andere gebieden rond de stad Gao. Het is onduidelijk of daarbij doden of gewonden zijn gevallen.

Bij de aanvallen op Kati is de de Malinese minister Camara van Defensie omgekomen, melden de Franse radiozender RFI en de Franse krant Le Figaro op basis van bronnen. Hij zou zijn gedood bij een aanval die wordt toegeschreven aan JNIM, een jihadistische groepering.

Het is de eerste keer dat de aan al-Qaida gelieerde militante groepering JNIM samenwerkt met separatistische groep ALF in de strijd tegen het Malinese regeringsleger. JNIM heeft de verantwoordelijkheid opgeëist voor de aanvallen van zaterdag op de internationale luchthaven van Bamako en vier andere steden in Mali.

Grote bedreiging

JNIM, ontstaan in 2017, is actief in verschillende West-Afrikaanse landen, zoals Mali en de buurlanden Ivoorkust, Niger en Burkina Faso, maar ook in Ghana en Benin. Het wordt door de Verenigde Naties gezien als een van de grootste bedreigingen in de Sahel.

VN-chef Guterres liet via een woordvoerder weten "zeer bezorgd" te zijn over het geweld en riep op tot internationale actie.

Rood reisadvies

Mali, een van de armste landen ter wereld, kampt al jaren met geweld van jihadistische groeperingen en separatistische bewegingen die proberen de macht te grijpen.

Sinds de militaire staatsgrepen in 2020 en 2021 heeft de juntaregering de samenwerking met westerse landen, zoals voormalig kolonisator Frankrijk, afgebouwd en juist de banden met Rusland aangehaald. Er zijn naar schattingen Russische duizenden huurlingen actief in het Malinese leger.

Volgens persbureau ANP heeft het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken nog geen hulpvragen gehad van Nederlanders vanuit Mali. Het reisadvies voor het land in West-Afrika is al langer rood: alle reizen naar Mali worden afgeraden.

In Oekraïne en op andere plekken wordt stilgestaan bij de grootste kernramp uit de geschiedenis, vandaag 40 jaar geleden. Na een grote brand in de kerncentrale van Tsjernobyl trok in 1986 een radioactieve wolk over Belarus, Oekraïne en Rusland. Zo'n 8,4 miljoen mensen werden blootgesteld aan straling.

Iedereen die in de buurt van de kerncentrale woonde, moest onmiddellijk de stad uit. Veel mensen raakten besmet en werden ziek. Tientallen mensen kwamen om door directe straling. De Wereldgezondheidsorganisatie schat in dat in de jaren daarna zeker 5000 mensen zijn overleden aan de gevolgen van kanker en andere aandoeningen.

Zwijgen

Tijdens de kernramp op 26 april 1986 ontplofte tijdens een test reactor 4 van de centrale in de voormalige Sovjet-Unie, in wat nu Oekraïne is. Op X heeft de Oekraïense president Zelensky stilgestaan bij de slachtoffers van de kernramp. "Honderdduizenden mensen kregen jarenlang met de gevolgen van deze tragedie te maken", schrijft hij.

De Sovjet-Unie zweeg de eerste dagen na de ramp. Pas twee dagen erna werd een gebied zo groot als de provincie Drenthe tot verboden gebied verklaard.

Bekijk de beelden van destijds:

In de Oekraïense stad Slavoetytsj, een stad op zo'n 15 kilometer van de verboden zone rondom kerncentrale Tsjernobyl, kwamen inwoners samen op het centrale plein. Ze plaatsten kaarsen rond een groot stralingssymbool op de grond. "De jaren gaan voorbij, maar de pijn van Tsjernobyl blijft", zei een spreker.

De 71-jarige inwoner Ljoedmyla Ljoebyva zei tegen persbureau AP dat het belangrijk was om degenen te eren die hun leven hebben opgeofferd in de nasleep van de ramp. Volgens haar heeft de Russische oorlog in Oekraïne de vrees doen herleven dat het gevaar nooit volledig weg is.

Na de kernramp in 1986 werd een betonnen overdekking gebouwd om de omgeving van de kerncentrale te beschermen tegen radioactieve straling. Maar daar kwamen scheuren in, waardoor er in 2019 een nieuwe beschermlaag moet worden gebouwd. Dat kostte zo'n anderhalf miljard euro. Meer dan veertig landen droegen financieel bij aan de constructie.

De beschermhuls raakte in februari vorig jaar beschadigd door een drone-aanval. Die is volgens Oekraïne uitgevoerd door Rusland, wat het Kremlin destijds ontkende. De beschermende koepel functioneert sindsdien niet meer volledig, meldde het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) eind vorig jaar.

'Nucleair terrorisme'

Volgens Zelensky brengt Rusland de wereld opnieuw in gevaar door zulke aanvallen uit te voeren. Inmiddels zijn er wel reparaties uitgevoerd aan de koepel, maar is die nog niet volledig gerestaureerd. "Het onderhoud en de bescherming ervan zijn in ieders belang", aldus Zelensky.

De Oekraïense president stelt dat de internationale gemeenschap dit "nucleaire terrorisme" moet stoppen en Rusland moet dwingen te stoppen met aanvallen.

Ook in Nederland wordt de ramp op verschillende plekken herdacht, waaronder in Almelo en in Borssele. Fietsers begonnen afgelopen zondag in Eemshaven en legden een tocht af tot aan Borssele in Zeeland. Ook is daar een protest tegen de komst van nieuwe kerncentrales.