NOS Nieuws - Algemeen

Het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië en Portugal hebben in de aanloop naar de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, die morgen begint in New York, de Palestijnse staat erkend. Frankrijk zal dat vanavond doen op een bijeenkomst bij de VN over de tweestatenoplossing. Dat land had in juli al aangekondigd dat het op de Algemene Vergadering de Palestijnse staat zou erkennen.

Daarmee willen deze landen Israël verder onder druk zetten om de oorlog in Gaza te beëindigen. Critici zeggen dat er binnen de VN meer gedaan moet worden tegen de oorlog, zoals militair ingrijpen. Maar dat gaat niet snel gebeuren, denken experts.

"Men verwacht dat de VN militaire actie onderneemt of blauwhelmen stuurt om Israël te dwingen om te stoppen", zegt Tom Buitelaar, docent War, Peace and Justice aan de Universiteit Leiden. "Als de VN dat middel wil inzetten, kan dat praktisch alleen via Veiligheidsraad, waar de Verenigde Staten als permanent lid het vetorecht hebben." Volgens hem valt te verwachten dat de VS, de belangrijkste bondgenoot van Israël, zo'n voorstel met een veto zal blokkeren.

Hij benadrukt dat de VN niet moet worden gezien als een politieagent die bepaalt waar wel of geen interventie komt, maar als een middel voor de lidstaten om samen te werken.

Vredesmissie onhaalbaar

"Er wordt ook opgeroepen om een oude resolutie in te zetten om een vredesmacht naar Gaza te sturen", vertelt hoofddocent internationaal recht aan de Rijksuniversiteit Groningen André De Hoogh. Hij doelt op resolutie 377, ook wel de Uniting for Peace Resolution genoemd.

Daarmee kan een zaak bij onenigheid in de Veiligheidsraad over vrede en veiligheid naar de Algemene Vergadering worden verplaatst. De resolutie kan volgens De Hoogh de basis zijn voor een vredesmissie, maar hij verwacht niet dat lidstaten dat zullen voorstellen.

Tijdens de oorlog een vredesmissie naar Gaza sturen lijkt hem dan ook onhaalbaar. "Een vredesmacht stuur je na een wapenstilstand om de vrede te bewaren." Anders kan zo'n stap worden gezien als inmenging in het conflict.

Wespennest

Hij vraagt zich ook af welke lidstaten aan zo'n vredesmissie zouden bijdragen. "Westerse landen zullen het niet doen." En lidstaten uit continenten als Afrika en Azië zullen volgens hem ook geen militairen sturen als westerse landen met meer macht niet bij zo'n missie betrokken zijn.

Als er al zo'n vredesmissie komt zal Israël zich ertegen verzetten, zegt De Hoogh. Hij wijst erop dat buurland Egypte bovendien bereid moet zijn om militairen toe te laten om de grens met Gaza over te steken.

Israël heeft het ook niet zo op de VN, gezien de manier waarop het land reageert op de organisatie, zegt hij. "VN-hulporganisatie voor de Palestijnen UNRWA is bijvoorbeeld de deur gewezen. Als de VN zou interveniëren, dan dreigt een wespennest waarin succes zeer onzeker is."

Meer druk op Israël

Maar dat resoluties van de Veiligheidsraad door de VS worden geblokkeerd, betekent niet dat er binnen de VN geen actie kan worden genomen. Het erkennen van Palestina als staat is volgens De Hoogh een eerste stap.

"De erkenning verstevigt zowel de juridische als de politieke positie van Palestina op internationaal niveau, bijvoorbeeld doordat de Palestijnen zich bij allerlei verdragen kunnen aansluiten. Het zet langzaam meer druk op Israël."

Israël reageert verbolgen op de aangekondigde erkenning door een aantal landen. Zo beschuldigde de Israëlische premier Netanyahu Frankrijk en Australië ervan antisemitisme aan te wakkeren. Israëlische functionarissen hebben gezegd dat Israël delen van de bezette Westelijke Jordaanoever wil annexeren als tegenreactie.

Sancties instellen

De enige realistische optie lijkt De Hoogh dat lidstaten in de VN worden opgeroepen om sancties in te stellen tegen Israël. Ook zouden lidstaten moeten toewerken naar een tweestaten- of eenstaatoplossing met gelijke rechten voor iedereen.

Beide lijken hem op dit moment niet haalbaar. "De tweestatenoplossing raakt verder uit het zicht met nieuwe nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en er zijn pogingen van Israël om heel Gaza te bezetten. Israël is ook niet geïnteresseerd om Palestijnen gelijke rechten te geven. Dus de vraag moet zijn: gaan we maatregelen nemen tegen Israël om tot een oplossing te komen van dit conflict?"

Geen goede argumenten

Een oplossing alleen via de Verenigde Naties is volgens Jan Aart Scholte, hoogleraar Globale Politiek aan de Universiteit Leiden, niet haalbaar. Volgens hem moet de druk ook vanuit andere hoeken komen.

"Dat kan via de media of de Rode Lijn-demonstraties. Als ook de Europese Unie, bedrijven en het algemene publiek sterker opstaan, dan kan met veelzijdige druk mogelijk meer worden bereikt."

Daarbij ligt ook een rol voor Nederland, dat veel meer kan doen, zegt De Hoogh kritisch. Volgens hem is de Nederlandse regering verplicht om maatregelen te nemen om een dreigende genocide te voorkomen, omdat Nederland is aangesloten bij het Genocideverdrag.

Dat Nederland een klein land is of dat het alleen niet veel kan bereiken vindt hij geen goede argumenten. "Dat je in je eentje niet effectief kunt opereren ontslaat je niet van de verantwoordelijkheid om maatregelen te nemen."

Tata Steel heeft het werken met staalslakken ten onrechte als niet gevaarlijk bestempeld en moet medewerkers die betrokken zijn bij de productie ervan per direct beter beschermen. Dat schrijft staatssecretaris Aartsen (VVD) in een brief aan de Tweede Kamer. Staalslakken worden vanaf nu bestempeld als een gevaarlijke stof die irriterend kan zijn voor luchtwegen en ogen.

Zonder voorzorgsmaatregelen, zoals brillen, mondkapjes en gesloten vervoer, mogen medewerkers er niet meer mee werken. Het ministerie werkt nog aan definitieve regels, schrijft Aartsen.

Tata Steel laat in een reactie weten dat het bedrijf zich aan de Europese regelgeving houdt. Ook betwist Tata de manier waarop het onderzoek is uitgevoerd. Wel zegt het bedrijf maatregelen te nemen om werknemers te beschermen.

Eerder verbood Aartsen al het gebruik van staalslakken op risicovolle plekken in de openbare ruimte voor ten minste een jaar. Aartsen schreef in juli dat rapporten en signalen uit de praktijk wijzen op gezondheidsrisico's voor mens en dier op plekken waar staalslakken worden gebruikt.

Het 'verbod' werd vanwege economische belangen afgezwakt, ontdekte Nieuwsuur:

Aartsen concludeerde dat met de huidige regels geen veilig gebruik van staalslakken te garanderen is en stelde een pauze van een jaar in, waarin risico's beter worden onderzocht.

In de Kamerbrief bevestigt de staatssecretaris dat medewerkers zonder de juiste maatregelen risico's lopen bij de productie. Tata Steel heeft niet voldaan aan eisen voor de gevaarindeling van stoffen volgens de Europese regels, de zogenoemde CLP-verordening, zoals Nieuwsuur eerder al meldde.

Wat zijn staalslakken?

Bij de productie van staal ontstaan staalslakken, een grijs, steenachtig materiaal dat zware metalen bevat. Tata Steel kan er niets mee, maar produceert wel zo'n 650.000 ton staalslakken per jaar. Dat komt neer op zo'n 26.000 vrachtwagens. Deze staalslakken worden onder meer toegepast als zandvervanger bij de aanleg van wegen en paden.

De Nederlandse overheid stimuleert de zogeheten circulaire economie: afval moet zoveel mogelijk worden hergebruikt. Bedrijven die staalslakken produceren en verkopen bestempelen het daarom graag als bouwmateriaal en niet als afval.

Maar bij bepaalde toepassingen van staalslakken kunnen risico's ontstaan voor de gezondheid en leefomgeving, als onvoldoende rekening wordt gehouden met de eigenschappen van het materiaal en regels niet worden nageleefd.

Eerder maakte Aartsen - tegen de wens van de Kamer - wel een uitzondering op het gebruik van staalslakken in groot oppervlaktewater.

Hij zei in juli dat onderzoek geen gezondheids- of milieurisico's heeft aangetoond, tot teleurstelling van belanghebbenden in de regio rond de Ooster- en Westerschelde. Zij hebben grote zorgen sinds het RIVM concludeerde dat er schadelijke stoffen vrijkomen als staalslakken in contact komen met regen- en grondwater.

Dit kan op locaties waar het is gebruikt leiden tot massale vissterfte of het lekken van zware metalen in de grond. Ook kunnen mensen klachten krijgen zoals bloedneuzen. Aartsen wil nog deze week met betrokkenen in gesprek gaan en naar oplossingen zoeken.

De bestuurder van de auto die zaterdagavond betrokken was bij een dodelijk ongeluk met een motorrijder op de A2 bij Rosmalen heeft zichzelf gemeld bij de politie. Het is een 44-jarige man uit Den Bosch, meldt de politie op X.

Agenten wisten de identiteit van de man al te achterhalen. Zondagavond ging de politie naar zijn woning, maar de man was toen niet thuis, meldde Omroep Brabant.

Te voet gevlucht

Hoe het ongeluk op de A2 kon gebeuren wordt nog onderzocht. Op enkele honderden meters van de getroffen motorrijder zagen agenten een zwaar beschadigde auto, een witte BMW. Volgens de regionale omroep was de bestuurder te voet gevlucht.

Op de snelweg landde een traumahelikopter om hulp te verlenen. De motorrijder is nog gereanimeerd, maar overleed. RTL Boulevard meldt dat het slachtoffer een 30-jarige realityster uit Oss is, bekend van het MTV-programma Ex On The Beach: Double Dutch.

Twee beoogde locaties voor de opvang van vluchtelingen in Amersfoort zijn voorlopig van de baan. Na twee tumultueuze informatieavonden heeft het college van burgemeester en wethouders besloten niet door te gaan met het plan in de huidige vorm.

Informatieavonden die vandaag en morgen gepland stonden, gaan niet door.

Het stadsbestuur schrijft dat het perspectief van omwonenden, belangenverenigingen en de gemeenteraad onvoldoende is meegenomen. "Achteraf gezien had dat eerder en breder gemoeten. Daarvoor biedt het college excuses aan."

Amersfoort had twee locaties op het oog om een asielzoekerscentrum (azc) te realiseren. Een daarvan was een schoolgebouw in de wijk Schothorst, dat binnenkort leeg komt te staan. De andere locatie is in de wijk Vathorst, op een plek waar nu nog hockeyvelden liggen. Op beide locaties zouden maximaal 300 mensen worden opgevangen.

Omwonenden waren vorige week welkom op de eerste twee informatieavonden. Daar stonden niet de locaties ter discussie, maar wel de manier waarop de opvang goed ingepast kan worden in de wijken. Bij beide bijeenkomsten werd buiten gedemonstreerd. Dat verliep rustig, maar in de zaal liepen de emoties soms hoog op, schreef RTV Utrecht.

Afgelopen vrijdag werd een 35-jarige Amersfoorter opgepakt vanwege bedreiging van de burgemeester. Die zou te maken hebben gehad met de komst van een van de azc's.

In een woonbuurt

Vooral het feit dat de locaties midden in of naast een woonbuurt liggen, stuit op weerstand. Het college ziet dat juist als voordeel, omdat het kansen biedt voor goede integratie. Bij de opvanglocaties zouden ook voorzieningen kunnen komen waar de wijk gebruik van kan maken.

Volgens de spreidingswet moet Amersfoort per 1 juli van dit jaar 941 opvangplekken hebben. Omdat veel van de huidige ruim 750 opvangplekken tijdelijk zijn, wil de stad ongeveer 550 nieuwe plekken creëren. De gemeente heeft daarvoor zo'n 70 locaties onderzocht, waar deze twee dus als meest kansrijk uit waren gekomen.

'Morele opdracht'

Het stadsbestuur gaat nu eerst in gesprek met de gemeenteraad en de betrokken buurten, "en al die mensen en organisaties die mee willen denken hoe we als stad onze verantwoordelijkheid kunnen nemen in de opvang".

Amersfoort zegt ook dat de "morele opdracht en de wettelijke verplichting om verantwoordelijkheid te nemen in de opvang van asielzoekers die in Nederland zijn", niet ter discussie staat.

Sarah Ferguson, de ex-vrouw van de Britse prins Andrew, is door een Britse liefdadigheidsinstelling uit haar functie als beschermvrouw ontheven om haar band met veroordeeld pedoseksueel Jeffrey Epstein.

Gisteren meldden twee Britse kranten dat 'Fergie' in 2011 een e-mail aan Epstein stuurde waarin ze hem onder meer een "genereuze en allerbeste vriend voor mij en mijn gezin" had genoemd. Dat was kort na een interview waarin zij publiekelijk afstand had genomen van Epstein.

Naar aanleiding hiervan heeft Julia's House de samenwerking met haar opgezegd. Deze organisatie biedt ondersteuning aan kinderen met levensbeperkende en levensbedreigende aandoeningen. Ferguson was sinds 2018 beschermvrouwe voor het goede doel.

"Na de informatie die dit weekend aan het licht is gekomen over de correspondentie van de hertogin van York met Jeffrey Epstein, heeft Julia's House besloten dat het ongepast is om met haar door te gaan als beschermvrouwe", meldt de organisatie in een verklaring die onder meer in handen is van BBC. "We hebben haar geïnformeerd over dat besluit en bedanken haar voor haar steun."

Terecht gestraft

Ferguson heeft nog niet op het besluit gereageerd. Wel reageerde ze gisteren al via een woordvoerder op het nieuws over haar e-mail aan Epstein. Die was volgens haar gestuurd om te voorkomen dat Epstein haar voor de rechter zou slepen. Ook stelde zij dat ze nog altijd spijt heeft dat ze ooit met hem is omgegaan.

De e-mail werd gestuurd door Ferguson kort nadat ze in een interview over Epstein had gezegd: "Wat hij deed was fout en hij is terecht gestraft." Ook zei ze toen: "Ik vind pedofilie en seksueel misbruik van kinderen afgrijselijk."

Kort daarna stuurde ze het e-mailtje waarin ze aan Epstein schreef: "Ik heb absoluut niet het P-woord gebruikt over jou, hoewel dat wel zo opgeschreven is". Ook schreef ze: "Ik begrijp dat je teleurgesteld in me bent. Je bent altijd een trouwe, ruimhartige en allerbeste vriend voor mij en mijn gezin geweest."

Ingepalmd door leugens

De woordvoerder zei gisteren dat er geen sprake meer was van een band tussen Ferguson en Epstein toen het mailtje werd gestuurd. "Ze was zoals zovelen ingepalmd door zijn leugens, maar zodra ze begreep hoe ver de aanklachten gingen, heeft ze niet alleen de relatie verbroken maar ook publiekelijk afstand van hem genomen."

Ferguson was tussen 1986 en 1996 getrouwd met prins Andrew, de tweede zoon van koningin Elizabeth. De twee bleven na hun scheiding bevriend en zo ontmoette ze Epstein. Andrew is beschuldigd van seksueel misbruik van een jonge vrouw in het huis van Epstein.

Hij trof een schikking maar zijn publieke rol is sindsdien grotendeels uitgespeeld. Zijn moeder ontnam hem zijn militaire titels en hij wordt in het openbaar niet langer Zijne Koninklijke Hoogheid genoemd.