Aggregator

Staatssecretaris dreigt met ingrijpen bij uitgevers van wegwerpschoolboeken

50 minutes 6 seconds ago

Demissionair staatssecretaris Becking van Onderwijs voert de druk op uitgevers van schoolboeken op. Als ze geen verbeteringen doorvoeren in hun aanbod grijpt hij in, laat hij weten in een brief aan de Tweede Kamer.

De grote uitgevers liggen steeds meer onder vuur vanwege de verkoop van vaak dure schoolboeken, waarvan er elk jaar miljoenen worden weggegooid. Het gaat om werkboeken waarin geschreven wordt en die daarom niet meer kunnen worden hergebruikt. Noordhoff, Malmberg en ThiemeMeulenhoff hebben het overgrote deel van de markt in handen.

Becking vindt het belangrijk dat scholen "goede, betaalbare en duurzame keuzes kunnen maken". Nu worden scholen vaak gedwongen om dure totaalpakketten af te nemen van digitale leermiddelen in combinatie met werkboeken. Twee derde daarvan belandt al na een jaar in de papierbak.

'Meer te kiezen'

De staatssecretaris bekijkt hoe hij de schoolboekenmarkt kan reguleren om te zorgen voor een goede marktwerking, schrijft hij in zijn brief. Een aantal Kamerleden had daar vorig jaar toe opgeroepen.

"Ik reken erop dat uitgevers substantiële verbeteringen in hun aanbiedingsmodellen doorvoeren, zodat scholen meer te kiezen hebben uit geactualiseerd lesmateriaal, zonder dat dit leidt tot onnodige kostenstijging", aldus Becking.

Scholen zeggen moeilijk te kunnen overstappen naar een andere uitgever, omdat ze niet om de drie grootste uitgevers heen kunnen. Bijna twee jaar geleden vroegen ze in een manifest al om "meer grip op de kwaliteit van leermiddelen".

Wetgeving voorbereid

De uitgevers zijn er met scholen over in gesprek. Becking "volgt deze ontwikkelingen op de voet", zegt hij. Ook kijkt hij naar de uitkomsten van het onderzoek van de Autoriteit Consument en Markt, dat later dit jaar wordt verwacht. Daarnaast komt er een onderzoek van zijn eigen ministerie samen met het ministerie van Economische Zaken, dat voor de zomer klaar moet zijn.

Als de gesprekken en onderzoeken te weinig concrete resultaten opleveren, grijpt hij in. "Op basis van de vorderingen en de uitkomsten van het ACM-onderzoek besluit ik op welke wijze ik verder ga met overheidsregulering." Daarvoor heeft hij al wetgeving in voorbereiding.

Zelf boeken maken

Ondertussen hebben ruim vijftig scholengemeenschappen het heft in eigen hand genomen. Ze gaan zelf schoolboeken maken via een eigen coöperatie, Neon. In een eerdere Kamerbrief liet Becking weten de oprichting van Neon met interesse te volgen. "Alle initiatieven die tot doel hebben om leermiddelen beter, goedkoper en duurzamer te maken, juich ik van harte toe."

Celstraffen tot 14 jaar voor gooien handgranaten naar ambassade Israël in Kopenhagen

1 hour ago

Een rechtbank in Kopenhagen heeft twee mannen uit Zweden veroordeeld tot gevangenisstraffen voor het gooien van handgranaten naar de Israëlische ambassade in Denemarken. Een man van 21 krijgt veertien jaar cel, een man van 18 moet twaalf jaar de cel in.

De mannen gooiden in de vroege ochtend van 2 oktober 2024 twee handgranaten in de richting van de ambassade in de Deense hoofdstad. De explosieven belandden in een binnentuin van een wooncomplex. Daar was op dat moment een familie met kinderen. Niemand raakte gewond.

De twee mannen hebben bekend dat ze de handgranaten hebben gegooid. Dat zouden ze voor geld hebben gedaan in opdracht van een Zweedse criminele bende, niet uit ideologische motieven. De twee zijn uiteindelijk veroordeeld voor terrorisme en poging tot moord.

Stockholm

De jongste van de twee wordt in Zweden ook verdacht van een aanslag op de Israëlische ambassade in Stockholm. Dat was een dag voor de aanslag in Kopenhagen. Ook de oudste zou in Zweden zijn aangeklaagd, voor een ander misdrijf.

Zweden kampt al jaren met veel geweld en overlast door criminele bendes. Leden worden vaak 'gerekruteerd' in achtergestelde buurten waar veel migranten wonen.

Franse autoriteiten doen inval bij X-vestiging in Parijs

1 hour 39 minutes ago

De Franse autoriteiten hebben een inval gedaan in een kantoor van het socialemediaplatform X in Parijs, meldt het parket van Parijs. Het onderzoek richt zich op een reeks strafbare feiten, waaronder het verspreiden van kinderporno en genereren van seksuele deepfakes.

Eigenaar Elon Musk en de voormalige Amerikaanse topvrouw van X Linda Yaccarino zijn opgeroepen om in april verklaringen af te leggen in het onderzoek. Ook andere leidinggevenden van X, voorheen Twitter, zijn opgeroepen. Volgens het parket gaat het om vrijwillige verhoren. Het is dus niet zeker of zij daadwerkelijk komen opdagen.

De cybercrime-eenheid van het Franse OM voert samen met de nationale politie en de Europese politiedienst Europol het onderzoek uit.

Het kantoor van de openbaar aanklager meldt ook dat het stopt met X en voortaan via Instagram en LinkedIn zal communiceren. Instagram is eigendom van Meta en LinkedIn behoort tot Microsoft.

'Politiek gemotiveerd'

De Franse autoriteiten begonnen het onderzoek nadat vorig jaar januari twee meldingen waren binnengekomen over politieke inmenging, wijzigingen aan het algoritme en illegale dataverzameling.

Later is het onderzoek uitgebreid naar de AI-chatbot Grok, na klachten over onder meer het genereren van seksueel getinte afbeeldingen van mensen (deepfakes), het in bezit hebben en verspreiden van kinderporno en holocaustontkenning.

Het platform heeft nog niet gereageerd op de inval. Vorig jaar juli sprak Musk de beschuldigingen tegen, volgens hem was het onderzoek "politiek gemotiveerd".

'Uitkleden' mensen

X ligt al langer onder vuur omdat het op grote schaal seksuele deepfakes van mensen en kinderen genereert. Gebruikers konden met Grok foto's van bestaande mensen 'uitkleden' en ze bijvoorbeeld in bikini laten afbeelden.

Verschillende landen begonnen een onderzoek naar het techbedrijf of eisten dat het iets ging doen aan de deepfakes. Ook de Europese Commissie startte vorige maand een onderzoek naar X om mogelijke overtredingen van de Europese digitale wetgeving.

Grok bood later excuses aan voor de deepfakes en de regels voor de AI-chatbot werden door X aangescherpt. Daardoor zou het niet meer mogelijk zijn om mensen 'uit te kleden'.

Blauw vinkje

Vorig jaar december kreeg X van de Europese Commissie boetes van in totaal 120 miljoen euro vanwege het overtreden van een belangrijke Europese internetwet (DSA).

Het platform kreeg onder meer een boete omdat het blauwe vinkje bij gebruikersnamen misleidend is. Toen X nog Twitter was, betekende het vinkje dat de persoon achter het account echt was. Sinds de overname van het platform door Musk kan iedere gebruiker het vinkje krijgen tegen betaling.

'Superspecialist' bij NCTV ontkent bij de rechter spionage voor Marokko

1 hour 49 minutes ago

De verdenking van grootschalige spionage is één groot misverstand, zei voormalig NCTV-medewerker Ab el M. vandaag in de rechtbank in Rotterdam. Hij ontkent dat hij staatsgeheime documenten heeft doorgespeeld aan Marokko.

NCTV-analist en jihadisme-expert Ab el M. (66) staat terecht op verdenking van het lekken van stukken naar de Marokkaanse geheime dienst. Het zou gaan om een van de grootste spionagezaken ooit in Nederland.

M. werd in de rechtbank omschreven als een 'superspecialist' met een lange staat van dienst bij de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Ook hielp hij de politie in terrorismeonderzoeken.

In 2023 werd hij na een tip van inlichtingendienst AIVD aangehouden op Schiphol. M. stond op het punt naar Marokko te vliegen met in zijn bagage tientallen staatsgeheime documenten. Thuis had hij nog eens honderden uiterst vertrouwelijke stukken liggen.

Per ongeluk

M. ontkent ten stelligste dat hij deze informatie heeft doorgegeven aan anderen. "Er zijn verkeerde inschattingen gemaakt van mijn gedrag", zei hij in de rechtbank.

Alleen in 2023 al ging hij acht keer op en neer naar Marokko. Steeds printte hij vlak voor zijn reis documenten uit bij de NCTV en scande die dan thuis weer in. "Ik druk documenten af en ik reis. Dat zijn twee gescheiden dingen. Er is geen enkel verband", aldus de verdachte.

Hij verzekerde dat hij ook nooit staatsgeheime stukken meenam naar het buitenland. Op die ene keer na, toen hij werd gearresteerd. "Dat was per ongeluk. Wat ik toen mee had, had ik niet gecontroleerd."

Verziekte sfeer

Ab el M. werkte veel thuis, volgens hem vanwege een verziekte werksfeer bij de NCTV. Stukken die aanvankelijk opgeborgen lagen in een kluis op zijn werk nam hij mee naar huis. Daar zaten ook vele staatsgeheime documenten tussen, zoals analyses van de AIVD en de MIVD.

"Ik weet niet welke rubricering (niveau van geheimhouding, red.) ze hadden", zei M. in de rechtbank. "Ik heb ze uit paniek allemaal meegenomen met de bedoeling om ermee te werken, niet om aan derden te verstrekken."

In de zaak zijn voormalig NCTV-directeuren Dick Schoof en Pieter-Jaap Aalbersberg gehoord als getuige. Zij zeggen dat het ten strengste verboden was om staatsgeheime informatie mee naar huis te nemen, ook voor M.

Uit het politieonderzoek blijkt dat hij tot zijn aanhouding nieuwe staatsgeheime informatie bleef uitprinten. Hij gebruikte daarvoor ook de pas van een collega, toen hij zelf niet meer overal bij kon.

Al jaren beschuldigd

De beschuldiging dat hij een spion is, achtervolgt hem al jaren, vertelde de NCTV-medewerker aan de rechtbank. Hij haalde er tot dusver zijn schouders over op en noemde het geruchten van collega's die hem tegenwerkten en saboteerden.

Ab el M. zei dat hij juist enorm op zijn hoede is voor de Marokkaanse geheime dienst. In 1989 was hij twaalf dagen vastgehouden als tegenstander van het toenmalige regime. Ook in de jaren erna voelde hij zich vaak in de gaten gehouden.

Toch vermoedt het Openbaar Ministerie dat hij later wel degelijk als spion heeft gewerkt, in ruil voor gratis vakanties naar Marokko. Op zijn telefoon zijn meerdere berichten gevonden aan hooggeplaatste medewerkers van de Marokkaanse inlichtingendienst.

Ab el M. zei dat hij daar problemen aan de grens kon melden, maar ook dat de telefoon door familieleden werd gebruikt. Morgen komt het OM met een strafeis.

Beveiliger azc laat man schoenen kussen, beveiligingsbedrijf 'betreurt' incident

3 hours 8 minutes ago

Een beveiliger van het asielzoekerscentrum in Budel heeft een asielzoeker vernederd door hem zijn schoenen te laten kussen. Beelden daarvan kwamen gisteren naar buiten via het videoplatform Dumpert. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) bevestigt de echtheid van de beelden en het betrokken beveiligingsbedrijf zegt het incident te "betreuren".

Op het filmpje, van tweeënhalf jaar geleden, is te zien dat de beveiliger naar zijn schoenen wijst en zegt: "Op je knieën, op je knieën. Kus." Als de man naar de grond buigt en de schoenen kust, zegt hij: "Goede jongen", en geeft hij aan dat de man op een stoel moet gaan zitten. Twee collega's van de beveiliger kijken toe, maar grijpen niet in. Een vierde persoon filmt het tafereel.

Gisteren bevestigde het COA al dat de beelden echt waren. Vandaag zegt beveiligingsbedrijf Trigion, waar de man werkte, dat het het bedrijf "ten zeerste spijt" dat dit heeft kunnen gebeuren. "Wij nemen dit soort situaties heel serieus en keuren dit soort gedrag krachtig af", laat een woordvoerder weten aan Omroep Brabant.

Aangescherpte protocollen

De beveiliger op het filmpje werkt niet meer bij het bedrijf. Daarnaast zegt Trigion naar aanleiding van dit incident protocollen en werkinstructies te hebben aangescherpt om herhaling te voorkomen. "Er wordt actief en structureel op gecontroleerd dat deze afspraken worden nageleefd", aldus de woordvoerder.

Of de andere mannen op de video nog wel werkzaam zijn bij Trigion, wil het bedrijf om privacyredenen niet zeggen.

Alleen tbs voor man die 11-jarige Sohani uit Nieuwegein doodstak

3 hours 13 minutes ago

Hamzah L., de man die de 11-jarige Sohani uit Nieuwegein op klaarlichte dag doodstak, is veroordeeld tot tbs met dwangverpleging. Hij krijgt van de rechtbank in Utrecht geen gevangenisstraf opgelegd. De rechtbank oordeelt dat de verdachte volledig ontoerekeningsvatbaar was.

De rechter gaat daarmee mee met de eis van het Openbaar Ministerie, dat ontslag van alle rechtsvervolging en tbs met dwangverpleging had geëist. Volgens het OM kon L. door ernstige psychische stoornissen niet strafrechtelijk verantwoordelijk worden gehouden voor zijn daden en daarom werd geen celstraf geëist.

"De psychose had de verdachte volledig in haar greep, waardoor zijn denken en handelen ten tijde van het plegen van de delicten volledig door die psychose werd beheerst", aldus de rechter bij de uitspraak.

Hamzah L. heeft nooit ontkend de feiten te hebben gepleegd. Tijdens eerdere zittingen kwam meermaals naar voren dat hij cannabis en cocaïne gebruikte en dat dat zijn psychoses kon verergeren. Desondanks kan volgens de rechter niet worden bewezen dat zijn middelengebruik tijdens de strafbare feiten "een zodanige invloed had op de psychose dat dat hem kan worden verweten".

Mishandeling in winkelcentrum

De steekpartij was op 1 februari vorig jaar in een woonwijk in Nieuwegein. Op camerabeelden is te zien hoe L. afloopt op een groep spelende kinderen en het meisje meermaals in haar borst steekt. Hulpdiensten konden haar niet meer redden.

Eerder die dag had L. in een winkelcentrum al een vrouw mishandeld. Volgens het OM was bij geen van beide incidenten sprake van voorbedachte raad, maar van plotselinge impulsen door zijn stoornissen.

Tbs met dwangverpleging

Tbs met dwangverpleging is geen straf, maar een maatregel voor mensen met een ernstige psychische stoornis. De maatregel wordt opgelegd als de kans op herhaling groot is.

De dader wordt verplicht opgenomen en behandeld in een gesloten psychiatrische kliniek, zonder vaste einddatum. De rechter bekijkt meestal om de twee jaar of de tbs wordt verlengd. Vrijlating volgt pas als deskundigen en de rechter vinden dat het gevaar voor de samenleving voldoende is afgenomen.

Deskundigen uit het Pieter Baan Centrum concludeerden dat bij L. sprake is van ernstige psychoses. Hij kreeg na observatie de diagnose paranoïde schizofrenie.

L. verklaarde zelf ook dat hij die dag psychotisch was en handelde vanuit wanen. Hij zei dat hij het meisje aanzag voor een demoon en uit zelfverdediging handelde. Ook de vrouw in het winkelcentrum zou hij als bedreiging hebben gezien.

Het risico op herhaling als L. terugkeert in de samenleving wordt door deskundigen als zeer groot ingeschat.

Laatste Engelandvaarder toch nog in leven: is 102 en woont in Michigan

3 hours 26 minutes ago

Met het overlijden van Ellis Brandon in 2024 leek de laatste Engelandvaarder uit de Tweede Wereldoorlog te zijn overleden, maar er is nu een oud-strijder opgedoken die nog in leven is.

Diederik van Overbeek (102) was bekend bij het Museum Engelandvaarders in Noordwijk, maar informatie over zijn leven na de oorlog ontbrak. Totdat zijn dochter Pauline onlangs op Facebook reageerde op de pagina van het museum.

Daarop schreef ze dat haar vader zich afvroeg of hij misschien de oudste nog levende Engelandvaarder was. Het museum is erg blij met het contact.

16 jaar

Van Overbeek maakte op 14 mei 1940 het bombardement op Rotterdam mee. Nadat hij had geholpen met de opruimwerkzaamheden besloot hij samen met zijn Joodse buurjongen Ben Slier naar Engeland te gaan. "Ik was 16 jaar en na de invasie door de nazi's wilde ik geen dwangarbeider worden in Duitsland of Rusland", vertelt hij via een videoverbinding vanuit zijn woning in Caledonia in de Amerikaanse staat Michigan.

Waar andere Engelandvaarders via de Noordzee of via Zweden reisden, kozen zij voor de zuidelijke route via België, Frankrijk, Spanje en Portugal. In Spanje werden ze gearresteerd. Ze overleefden drie gevangenissen en twee strafkampen. Na hun vrijlating bereikten ze Madrid, maar konden niet verder omdat hun Portugese visum was verlopen.

Engelandvaarders

Engelandvaarders zijn Nederlanders die in 1940 na de capitulatie voor nazi-Duitsland naar Engeland probeerden te reizen om zich aan te sluiten bij de geallieerde strijdkrachten. Een deel van hen stierf onderweg of werd gevangengenomen.

Van de naar schatting ruim 2000 mannen en vrouwen die Engeland bereikten, gingen velen in militaire dienst. Anderen werkten voor de Nederlandse regering in ballingschap of voor een geheime dienst. Van die laatste groep voerden sommigen gevaarlijke missies uit in bezet gebied.

Veel Engelandvaarders werden als militair van de Nederlandse Prinses Irene Brigade, de Britse luchtmacht of Britse marine ingezet bij de invasie van Normandië in 1944, waarmee de bevrijding van West-Europa begon.

Slier besloot terug te keren naar Nederland, waar hij gevangen werd gezet in onder meer het Oranjehotel en Kamp Amersfoort. Aan het eind van de oorlog ontsnapte hij uit het concentratiekamp Mauthausen in het huidige Oostenrijk. Hij vond onderdak bij het Oostenrijkse gezin van zijn latere echtgenote, waar hij de oorlog overleefde.

Van Overbeek wist in 1943 alsnog Engeland te bereiken. Door zijn opleiding als bankwerker kon hij aan de slag als onderhoudsmonteur bij de Britse luchtmacht, de Royal Air Force. Voor zijn moed en doorzettingsvermogen werd hij in 1944 onderscheiden met het Kruis van Verdienste.

'Vijand kan vriend worden'

Dat hij naar alle waarschijnlijkheid de oudste nog levende Engelandvaarder is, vindt hij bijzonder, maar geen prestatie: "Ik ben de last man standing, maar het enige wat ik doe is ouder worden."

Voorzitter Paul Bartelings van het museum vindt het belangrijk dat zijn verhaal verteld wordt. "Een jongeman van 16, die dit besluit, dat zegt iets aan de jonge generatie die nu leeft. Wat kan jij doen om de vrijheid te verdedigen, de vrede en de rechtsstaat te beschermen? Een jongeman die zoiets doet, totaal onvoorbereid, zonder opleiding of communicatiemiddelen, is heel inspirerend voor velen van ons."

Van Overbeek wil de jonge generatie graag iets meegeven: "Blijf leren en blijf lezen. En je ziet hoe het kan lopen: de Duitsers waren onze ergste vijand in de oorlog, maar je vijand kan je beste vriend worden."

Online ontmoeting

Tijdens zijn jaren in Engeland leerde hij de Britse Marjorie Bowman kennen. Ze trouwden en vestigden zich in 1956 in de Amerikaanse staat Michigan. Ze kregen drie dochters. Van Overbeek werkte tot zijn 70e als elektricien.

Museum Engelandvaarders heeft na het contact met Diederik van Overbeek ook contact gezocht met Michel Slier, de zoon van Ben, die in Indonesië woont. Binnenkort ontmoeten beide families elkaar online om na al die jaren verhalen te delen.

Nieuwsbrief WO II

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog? Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

Nieuw ontdekte minidino biedt inzicht in evolutie planteneters

3 hours 54 minutes ago

Een nieuwe dinosoort die ongeveer zo groot was als een grote kip biedt volgens wetenschappers nieuwe inzichten in de evolutie van plantenetende dinosauriërs. De opvallend kleine dino leefde in het Onder-Krijt (100 miljoen tot 145 miljoen jaar geleden), in een gebied dat nu het noorden van Spanje is.

De onderzoekers hadden na de vondst van fossielen van vijf individuele dino's in het Castrillo de la Reina-gesteente direct al het idee dat ze met iets bijzonders te maken hadden, schrijven ze in een persbericht. Dat was vanwege de opvallend kleine botten: de dino was ongeveer een halve meter groot.

Toen ze de botten analyseerden via scans en een 3D-model maakten, concludeerden dat ze te maken hadden met een nieuwe soort. Ze gaven de minidino, die waarschijnlijk planten at in dichte bossen, de naam foskeia: een samentrekking van woorden die in het oud-Grieks staan voor licht en het zoeken van voedsel.

'Iets fundamenteel anders'

Met name de schedel wijkt af van andere zogenoemde ornithopoda uit dezelfde tijd, waarvan de iguanodon - een van de allereerste dino's die werden geïdentificeerd - de bekendste is. Er waren bijvoorbeeld botten aan de voorkant aan elkaar vastgegroeid, die niet bij soortgelijke dinosaurussen te zien waren.

Ook zat het kaakgewricht hoger, hadden tanden een andere vorm en stonden die schuin naar voren in plaats van rechtop. Verder wijst de plek waar de kaakspier zat op een andere kauwbeweging.

Het was dus vooral niet een "mini-iguanodon", maar "iets fundamenteel anders", zo onderstrepen de wetenschappers in de studie, die is gepubliceerd in vakblad Papers in Paleontology.

Ornithopoda behoren tot de succesvolste planteneters uit het Krijt. De iguanodon is een van de bekendste dinosauriërs sinds hij in 1825 als een van de eerste dino's een naam kreeg en figureerde sindsdien in tal van tentoonstellingen, films en boeken.

Vult gat van 70 miljoen jaar

Aan het onderzoek werkten wetenschappers van onder meer Spaanse, Franse, Belgische en Argentijnse universiteiten mee. Een van hen, Marcos Becerra van de universiteit van Córdoba, zegt dat de conclusie onderstreept dat kleiner worden in de evolutie niet automatisch "evolutionaire eenvoud" betekent. "Deze schedel is raar en wijkt enorm af."

Zijn collega Thierry Tortosa van het Franse natuurreservaat Sainte Victoire zegt dat de vondst helpt met het vullen van een gat van 70 miljoen jaar. "Het is een kleine sleutel, die een enorm ontbrekend hoofdstuk ontsluit."

De wetenschappers sluiten niet uit dat hun vondst het bewijs is voor een nieuwe 'stamboom' van plantenetende dino's, maar benadrukken dat daar wel meer onderzoek voor nodig is.

Hoofdonderzoeker Paul-Emile Dieudonné hoopt dat zijn onderzoek leidt tot meer aandacht voor kleinere dinofossielen, die hij als essentieel ziet voor toekomstige inzichten. "Want deze fossielen bewijzen dat evolutie net zo radicaal experimenteerde met kleine lichaamsgroottes als met grote."

Lancering maanvlucht Artemis II maand uitgesteld vanwege problemen

4 hours 17 minutes ago

De lancering van de raket voor de Artemis II-missie om de maan is met een maand uitgesteld. Bij een repetitie zijn meerdere problemen ontdekt, maakte de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA bekend.

Zo was er een lekkage in de brandstofslang die wordt gebruikt om de raket te tanken. Ook waren er problemen met de luchtdruk in de Orion-capsule, het gedeelte waar de bemanning zit. Dat kwam doordat een klep niet goed werkte.

Verder viel de communicatieapparatuur uit, waardoor medewerkers op de grond niet goed bereikbaar waren voor elkaar. Ook werkten camera's niet goed door het koude weer in Florida.

Het eerstvolgende lanceermoment wordt in maart gepland; wanneer precies heeft NASA niet bekendgemaakt. De problemen moeten eerst verholpen worden en vervolgens is er een nieuwe generale repetitie.

Ruimtewedloop

De Artemis II-missie is een reis van tien dagen waarbij drie Amerikanen en een Canadees rond de maan vliegen. De vlucht is een voorbereiding op Artemis III, waarbij het de bedoeling is om voor het eerst sinds 1972 weer voet op de maan te zetten. Artemis III staat gepland voor 2028.

De Amerikaanse missies worden gezien als een ruimtewedloop tegen China. Dat land kondigde eerder al aan dat het voor 2030 ruimtevaarders op de maan wil zetten. De bedoeling is dat zij daar een onderzoeksstation bouwen.

Duitsland neemt belang in Tennet en investeert 3,3 miljard euro

4 hours 53 minutes ago

Duitsland neemt zoals verwacht een belang in hoogspanningsnetbeheerder Tennet. De Duitse overheid wordt voor 25,1 procent eigenaar van Tennet Duitsland en betaalt daar 3,3 miljard euro voor. Minister Heinen van Financiën heeft dat bekendgemaakt. Zijn ministerie is eigenaar van Tennet.

Nederland probeert al een tijd om de Duitse Tennet-tak gedeeltelijk af te stoten. Voor uitbreiding en vernieuwing van het Duitse net zijn de komende jaren tientallen miljarden nodig. Tennet Duitsland is met een netwerk van 14.000 kilometer de grootste beheerder van Duitse hoogspanningsnetten.

Vorig jaar betaalden drie institutionele beleggers 9,5 miljard euro voor een belang van 46 procent in de Duitse tak. De Tennet Holding, die onder het ministerie valt, blijft voor maximaal 28,9 procent eigenaar.

Minder financiële risico's

De opbrengst van de verkoop kan voor Nederland op termijn oplopen tot boven de 5 miljard euro, schrijft Heinen aan de Tweede Kamer. Bovendien loopt Nederland minder financiële risico's nu de Duitse overheid mede-eigenaar wordt.

Vorige maand hadden Duitse media al bericht over het voornemen van Berlijn om een belang van ruim 25 procent in de Duitse tak te nemen. Daardoor krijgt Duitsland vetorechten bij onder meer de vaststelling van het businessplan en bij benoemingen. Nederland houdt die rechten ook.

Politiek verslaggever Eva Wiessing:

"Het is de eerste miljardenmeevaller voor het nieuwe minderheidskabinet, maar wel een meevaller waar de formerende partijen op gerekend hadden en waar ze ook al een bestemming voor hebben.

In het regeerakkoord schrijven D66, VVD en CDA dat ze de opbrengst van de verkoop van staatsdeelnemingen willen gebruiken als startkapitaal voor een nieuw investeringsfonds. Met dat geld kunnen ze op de kapitaalmarkt meer geld lenen voor innovatieve bedrijven. Volgens de partijen is dat nodig om de Nederlandse economie sterker te maken."

China verbiedt autodeuren met 'verborgen' handgreep na dodelijke ongelukken

5 hours 2 minutes ago

China gaat 'verborgen' handgrepen op autodeuren verbieden. Na meerdere dodelijke ongelukken vindt de Chinese overheid dat de vergrendeling van veel elektrische auto's te onveilig is. Het is voorgekomen dat omstanders slachtoffers na een ongeluk wilden bevrijden, maar niet wisten hoe de auto open moest.

Vanaf 1 januari volgend jaar moeten alle autodeuren ook mechanisch te ontgrendelen zijn, zowel van de binnen- als van de buitenkant. Daarvoor moeten de handgrepen een uitsparing hebben van een minimaal vastgesteld formaat. Bij veel modellen zijn de portieren zo ontworpen dat de handgreep als het ware in de deur verzonken ligt, zoals bij de Tesla. Niet iedereen weet hoe dat werkt.

Ook wil de Chinese overheid dat fabrikanten duidelijker aanduiden waar de ontgrendeling zit. Dat verschilt sterk per model en in een noodsituatie is dat soms niet snel genoeg duidelijk, zeker niet voor kinderen.

Auto in brand, deur op slot

In China zijn afgelopen jaar meerdere dodelijke ongelukken gebeurd waarbij de 'verborgen' handgrepen waarschijnlijk een rol speelden. In oktober kwam in de stad Chengdu een bestuurder om het leven na een ongeluk waarbij zijn auto in brand was gevlogen. Omstanders probeerden hem van buitenaf uit de auto te bevrijden, maar zij kregen de deur niet open.

Vorig jaar maart kwamen drie mensen om het leven na een botsing. Door de crash werden de deuren automatisch vergrendeld. Ook die auto vloog in brand en de drie inzittenden konden er niet uit.

Gevolgen wereldwijd

De nieuwe Chinese regels gelden alleen voor auto's die in China verkocht worden, maar hebben waarschijnlijk gevolgen voor autofabrikanten wereldwijd. Nergens worden meer auto's gekocht dan in China, met name elektrische auto's. De populairste merken worden in China zelf gemaakt, zoals BYD en Lynk&Co, maar ook een merk als Tesla wordt in China veel verkocht.

Bovendien worden Chinese automerken ook in Europa steeds populairder. Inmiddels komt 10 procent van de auto's die in Europa worden verkocht, uit China.

Kinderen opgesloten

China heeft met de nieuwe regels een primeur. In de Verenigde Staten is onlangs ook een onderzoek gestart naar de veiligheid van de deuren van de Model Y van Tesla. Er waren tientallen incidenten geweest met niet-werkende portieren, waarbij ook een paar keer kinderen opgesloten raakten in de auto. De deur ging in sommige gevallen door een te lage accuspanning niet meer open en er moest een raam ingeslagen worden. Tesla zegt al aan een beter ontwerp te werken voor nieuwe modellen.

Europese regels op dit gebied zijn er nog niet, maar ook in Europa gaan stemmen op om hiernaar te kijken. Meerdere partijen vinden dat de betrouwbaarheid van de deuren en ontsnappingsmogelijkheden niet ondergeschikt mogen zijn aan ontwerpkeuzes.

Rusland: we zijn voorbereid op wereld zonder kernwapenverdrag

5 hours 34 minutes ago

Rusland is klaar voor de nieuwe realiteit van een wereld waarin er geen beperkingen op kernwapens meer zijn. Dat heeft de Russische viceminister Rjabkov van Buitenlandse Zaken gezegd, wijzend op het aflopen van het laatste kernwapenakkoord.

Het New START-verdrag loopt overmorgen af, tenzij er op het allerlaatste moment nog een overeenkomst komt tussen Washington en Moskou. Van Rusland hoeft er wat dat betreft geen initiatief worden verwacht, aldus Rjabkov. En ook vanuit de Verenigde Staten blijft het stil. "Het uitblijven van een antwoord is ook een antwoord", zei Rjabkov daar volgens het Russische staatspersbureau TASS over.

Wat staat er in het 'New Start'-verdrag?

De afspraken in het zogenoemde 'New Start'-verdrag werden gemaakt in 2010 door toenmalig president Obama en zijn Russische ambtgenoot Medvedev. De landen spraken af niet meer dan 700 intercontinentale ballistische raketten en 1550 kernkoppen te bezitten, net als 800 draagraketten en bommenwerpers uitgerust voor nucleaire bewapening.

Wat Iran betreft, zei Rjabkov dat de voorstellen van de Verenigde Staten aan dat land neerkomen op ultimatums. Volgens Iraanse bronnen die spraken met persbureau Reuters heeft president Trump drie voorwaarden gesteld: Iran zou geen uranium meer mogen verrijken, het ballistische raketprogramma zou beperkt moeten worden en Iran zou geen regionale bondgenoten meer moeten steunen.

Die drie eisen had Iran aanvankelijk resoluut afgewezen. Maar de uraniumverrijking was volgens Reuters een minder groot obstakel dan het beperken van het raketprogramma. Zo zou Iran bereid zijn het atoomprogramma te beperken, maar niet om het helemaal stop te zetten.

De Verenigde Staten en Iran gaan met elkaar in gesprek. Het overleg vindt plaats in Turkije, naar verwachting eind deze week. President Pezeshkian van Iran heeft gezegd dat hij zijn minister van Buitenlandse Zaken opdracht heeft gegeven om "eerlijke en rechtvaardige onderhandelingen te voeren met de Amerikanen".

Groenland

Rjabkov ging ook in op wat Rusland zou doen wanneer de Verenigde Staten hun militaire aanwezigheid in Groenland zouden versterken. "Als ze besluiten de regio te overspoelen met systemen, als ze elementen van hun 'Golden Dome' gaan introduceren, dan vereist dat militair-technische compensatiemaatregelen."

De viceminister zei dat Russische "specialisten" daar volledig op voorbereid zijn. "Daar bestaat geen twijfel over, en daar kan ook geen twijfel over bestaan."

Slachtoffer in sextortion-zaak: 'Vijf jaar lang geterroriseerd en bedreigd'

5 hours 55 minutes ago

Bij de inhoudelijke behandeling van een grote sextortion-zaak voor de rechtbank in Groningen zijn vandaag onthullende verklaringen afgelegd. Een 32-jarige man uit Borculo staat er deze week terecht voor afpersing van tientallen meisjes en vrouwen.

Vandaag kwamen enkele slachtoffers aan het woord. Eén van hen vertelde zich gedwongen te hebben gevoeld om seks te hebben met huisdieren en minderjarige familieleden.

Een ander slachtoffer richtte zich in de rechtszaal tot de verdachte: "Vijf jaar lang heb je mij geterroriseerd en bedreigd", zei ze volgens Omroep Gelderland. Dat had impact op haar en haar familie. De jonge vrouw is zodanig getraumatiseerd dat ze dagelijks kampt met nachtmerries, paniekaanvallen en angstgedachten. Ook heeft ze al meerdere keren geprobeerd zichzelf van het leven te beroven.

De man die terechtstaat, benaderde zijn slachtoffers volgens het OM onder een valse naam via sociale media. Hij wist bikini- en naaktfoto's te verkrijgen en dreigde die te verspreiden als zijn slachtoffers weigerden seksuele handelingen te verrichten voor de camera.

Ook dreigde hij met geweld richting de slachtoffers en hun families. Deze vorm van online afpersing wordt ook wel sextortion genoemd.

Zes keer aangifte

De vrouw die al enkele zelfmoordpogingen ondernam, zegt dat dat ook komt doordat de politie haar niet serieus nam. In de periode dat ze door de verdachte zou zijn afgeperst, deed ze zes keer aangifte. "Ze geloofden me niet en hebben niets gedaan om mij te helpen. Had de politie eerdere aangiftes serieus opgepakt, had het niet zover hoeven komen en had voorkomen kunnen worden dat er nog meer slachtoffers bijkwamen", zei ze in de rechtszaal.

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

De man kon van 2011 tot 2023 zijn gang gaan en wordt verdacht van zestien feiten, waaronder ontucht met kinderen, afpersing, het maken van kinderporno en twee verkrachtingen. Daarbij maakte hij volgens het OM zeker twintig slachtoffers.

Dat waren zowel minderjarigen als volwassenen. Ze kwamen uit onder meer Borculo, Winterswijk, West-Betuwe en Groningen. In die laatste plaats werd de eerste aangifte opgepakt door de politie. Daarom dient de zaak voor de rechtbank in Groningen.

'Schizofreen verhaal'

De verdachte, die al twee jaar in voorarrest zit, kwam voor het eerst ook zelf met een reactie. Hij vindt dat niet alle gepresenteerde feiten kloppen. Zo wilde hij de slachtoffers naar eigen zeggen helpen om geld te verdienen en is hij nooit uit geweest op seks. Hij zegt dat alles in overeenstemming gebeurde en dat hij niemand ergens toe heeft gedwongen.

De rechters zeiden hem dat zijn verklaringen niet te rijmen zijn met de vele berichten in het dikke dossier dat ze hadden bestudeerd. Voor de slachtoffers was er geen enkel financieel gewin en in berichten is sprake van duidelijke opdrachten en grove taal. Een van de rechters noemde het "een beetje een schizofreen verhaal".

Oekraïne opnieuw getroffen door grote aanval, NAVO-chef Rutte in Kyiv

6 hours 19 minutes ago

Rusland heeft afgelopen nacht tot vroeg in de ochtend opnieuw een grote luchtaanval uitgevoerd op het Oekraïense energienet en wijken waar burgers wonen. Dat melden de Oekraïense autoriteiten. Bij de aanval zijn volgens president Zelensky 450 drones en 70 raketten gebruikt, waaronder ballistische raketten.

De aanvallen waren in bijna het hele land. Steden als Kyiv, Dnipro, Charkiv, Soemy en Odesa werden het zwaarst getroffen. Sommige van die steden liggen honderden kilometers van de frontlinie. Zeker negen mensen zouden gewond zijn geraakt.

Dit zijn beelden van de schade in de hoofdstad Kyiv:

"Poetin heeft met zijn aanval gewacht tot de temperaturen het laagst waren", schrijft minister Sybiha van Buitenlandse Zaken op het socialemediaplatform X. "Noch de gesprekken in Abu Dhabi deze week, noch de beloftes van de Verenigde Staten weerhielden hem ervan de terreur tegen gewone mensen in de strengste winter voort te zetten." Op sommige plekken in Oekraïne is het rond de 20 graden onder nul.

Afgelopen donderdag stelde de Amerikaanse president Trump dat Rusland een week lang Kyiv niet zou aanvallen en daarnaast ook geen aanvallen zou uitvoeren op energiecentrales vanwege de extreme kou. President Poetin zou dat Trump hebben toegezegd. Een dag later bevestigde een woordvoerder van het Kremlin dat Rusland Kyiv niet zou aanvallen, al zei hij daarbij dat die belofte zondag al zou aflopen.

Over andere details, zoals het wel of niet aanvallen van energiecentrales, liet het Kremlin zich niet uit. Het afgelopen weekend werden er wel luchtaanvallen gemeld, maar president Zelensky benadrukte gisteravond nog dat de druk van Trump had geholpen, omdat er geen grote aanvallen op de energie-infrastructuur waren geweest.

Geen stroom en verwarming

Volgens de Oekraïense minister Sjmyhal van Energie zitten honderdduizenden gezinnen in het land zonder verwarming. "Rusland heeft flatgebouwen, thermische centrales en warmtekrachtcentrales gebombardeerd die uitsluitend in bedrijf waren om gemeenschappen van warmte te voorzien. Dit waren geen militaire doelen, maar puur civiele doelen", schrijft hij op X.

Volgens de burgemeester van Charkiv zitten ruim 800 gebouwen in de stad zonder stroom en verwarming, als gevolg van de aanvallen. Monteurs moesten het verwarmingssysteem uitschakelen voor reparaties. "Ik begrijp hoe moeilijk dit is met temperaturen rond -20 graden, maar deze onvoorziene aanval laat ons geen andere keus", zegt burgemeester Terekhov.

Ook de energiecentrales van DTEK, het grootste particuliere energiebedrijf van Oekraïne, zijn aangevallen. Volgens het bedrijf zijn dit de zwaarste aanvallen sinds het begin van dit jaar. Sinds oktober zijn er al negen grootschalige aanvallen uitgevoerd op installaties van het bedrijf, waardoor het aanzienlijke schade heeft opgelopen.

Verrassingsbezoek NAVO-chef Rutte

Enkele uren na de aanvallen kwam NAVO-secretaris-generaal Rutte aan in Oekraïne. Zijn bezoek was vooraf niet aangekondigd. Samen met president Zelensky legde hij bloemen bij een herdenkingsmonument in Kyiv, voor de gevallen soldaten.

Ook hield Rutte een toespraak in het Oekraïense parlement, waarin hij Oekraïne een hart onder de riem stak. Hij zei dat 75 procent van alle door Oekraïne gebruikte raketten, en 90 procent van de ingezette luchtverdediging worden betaald met middelen uit het steunpakket van de NAVO. Volgens de NAVO-chef neemt de productie van verdedigingssystemen toe.

Rutte zei dat er "moeilijke keuzes" moeten worden gemaakt om de oorlog te beëindigen. In een gesprek hebben hij en Zelensky het gehad over de Amerikaanse luchtverdedigingssystemen en wapenproductie binnen Europese grenzen.

Gesprekken Abu Dhabi

Morgen en overmorgen is er een nieuwe ronde gesprekken tussen Rusland en Oekraïne in Abu Dhabi. De Verenigde Staten bemiddelen hierbij. Zelensky heeft gezegd dat hij dan verwacht van Rusland te horen welke compromissen dat land bereid is te sluiten.

Aanvankelijk zouden de gesprekken afgelopen weekend plaatsvinden, maar ze werden uitgesteld vanwege "planningsproblemen" aan Russische zijde, zei Kremlin-woordvoerder Peskov. Voor het weekend waren er ook al trilaterale gesprekken tussen delegaties van Rusland, Oekraïne en de VS.

Overname in bedrijvenrijk Musk: xAI wordt onderdeel van SpaceX

6 hours 42 minutes ago

SpaceX heeft de start-up voor kunstmatige intelligentie xAI overgenomen. Beide bedrijven horen bij het imperium van ondernemer en miljardair Elon Musk. Die ziet veel voordelen in meer samenwerking en spreekt van de "meest ambitieuze innovatiemotor op aarde en daarbuiten".

SpaceX voert ruimtevluchten uit met de Falcon-raketten en Dragon-capsules. Het is ook bezig met de ontwikkeling van het ruimtevaartuig Starship voor missies naar de maan en Mars. Het bedrijf is zo goed als onmisbaar voor het Amerikaanse ruimtevaartprogramma.

xAI is bekend van de chatbot Grok, die is geïntegreerd in de berichtendienst X. Het bedrijf is een concurrent van andere AI-bedrijven als OpenAI en Anthropic.

1250 miljard

Met de overname is naar verluidt zo'n 250 miljard dollar gemoeid. De bedrijven horen bij 's werelds waardevolste zonder beursnotering. Volgens Amerikaanse media is de waardering van het gecombineerde bedrijf 1250 miljard, oftewel 1,25 biljoen dollar.

In financiële media wordt gesuggereerd dat Musk de bedrijven samenvoegt om er over een tijdje mee naar de beurs te gaan. Voorlopig kan xAI, dat veel geld nodig heeft voor de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie, gebruikmaken van de miljarden uit de kas van SpaceX.

Toekomst AI in de ruimte?

Op de website van SpaceX zegt Musk dat hij de toekomst van kunstmatige intelligentie grotendeels in de ruimte ziet, omdat op aarde niet aan de gigantische energiebehoefte van datacenters kan worden voldaan. "Mijn schatting is dat binnen twee tot drie jaar de goedkoopste manier om AI-rekenkracht te genereren in de ruimte zal zijn", aldus Musk.

De ondernemer zegt dat de oneindige hoeveelheid zonne-energie in de ruimte nodig is om verder op te schalen. "In de ruimte schijnt altijd de zon!"

Ook zegt Musk te willen werken aan directe communicatie tussen satellieten en mobiele apparaten. Zo zou op ieder plekje op aarde mobiel bereik kunnen ontstaan.

Zeven verdachten opgepakt bij anti-drugsactie in Eindhoven

6 hours 46 minutes ago

Bij invallen door de politie in Eindhoven zijn vanochtend zeven mensen opgepakt. Zij worden ervan verdacht lid te zijn van een criminele organisatie die zich bezighoudt met de productie en handel van harddrugs.

Het gaat om vijf mannen (36, 40, 41, 44, 56) en twee vrouwen (25, 28) met de Roemeense en Nederlandse nationaliteit die in Eindhoven verbleven. Ze zitten allemaal vast. De huizen van de verdachten worden doorzocht, net als een bedrijfspand in Tilburg en een bedrijfsloods in Budel-Schoot.

De invallen en arrestaties volgen op een maandenlang onderzoek naar een eerdere vondst van tientallen kilo's hard- en softdrugs en een grote hoeveelheid chemicaliën in Eindhoven. Ook werd er in juli 2024 al eens een pand doorzocht aan de Rooisestraat in Waalre, waarbij meerdere "verboden middelen" werden aangetroffen, aldus de politie.

Crimineel samenwerkingsverband

Het onderzoek leidde naar meerdere verdachten. "Dit is een duurzame, gestructureerde groep die gezamenlijk misdrijven pleegt", schrijft de politie. Zij zouden zich hebben beziggehouden met het transporteren van verboden goederen door Europa.

Er waren onder meer invallen bij een bakkerij en gebakszaak in en rondom het centrum van Eindhoven, meldt Omroep Brabant.