Aggregator

In München is de jaarlijkse veiligheidsconferentie geopend door de Duitse bondskanselier Merz. In zijn openingstoespraak benadrukte hij dat vrede in Europa niet langer vanzelfsprekend is.

Dit vraagt volgens Merz om een andere Europese houding, waarbij het van het grootste belang is dat Europa zijn positie binnen de NAVO versterkt. Europa moet soevereiner worden en minder afhankelijk van landen die misbruik kunnen maken van hun macht, bijvoorbeeld op het gebied van grondstoffen.

Hoewel Merz aangaf te begrijpen dat steeds meer mensen twijfelen aan de trans-Atlantische relatie met de Verenigde Staten, onderstreepte hij het cruciale belang van samenwerking met de VS voor zowel Europa als de NAVO.

Volgens de kanselier zijn de verschillen met de VS groot, maar hij stelde onomwonden: "Europa en Amerika zijn samen sterker dan ieder voor zich." Hij riep Amerika op om de banden met Europa weer aan te halen.

Nieuwe conflicten

De top in München wordt ook wel het 'Davos van de veiligheid' genoemd. Dit jaar verwelkomt de organisatie zeker 60 wereldleiders en afgevaardigden uit ten minste 115 landen. De conferentie bestaat al sinds de jaren 60 en het belang ervan is na de val van de Muur alleen maar toegenomen. Daarmee werden immers ook de voormalige tegenstanders uit de Koude Oorlog welkom.

De conferentie draait vaak om verzoening en dialoog, maar kende in het verleden ook momenten waarop nieuwe conflicten werden ingeluid. Zo bekritiseerde de Russische leider Poetin in 2007 het Westen openlijk, wat achteraf een voorbode bleek van de huidige vijandige houding van Rusland tegenover veel Europese landen.

Vorig jaar waren het de Verenigde Staten die de confrontatie zochten, toen vicepresident Vance Europa uiterst hard toesprak. Volgens Vance kwam de dreiging voor Europa niet uit China of Rusland, maar vanuit Europa zelf, door de manier waarop het continent omging met immigratie en de vrijheid van meningsuiting.

Dit jaar is Vance er niet, maar heeft de VS zijn minister van Buitenlandse Zaken gestuurd, Marco Rubio. Die staat bekend als iemand die meer de verbinding opzoekt. Daarvoor krijgt hij morgen de kans. Dan zal hij de conferentie toespreken.

Het Rotterdamse attractiepark Rivoli staat te koop. Het complete park en de erfpacht van de grond in Rotterdam-Zuid kunnen worden gekocht. Na jaren van tegenslagen en uitstel wil een schuldeiser het park laten veilen.

De huidige eigenaar, ondernemer Hennie van der Most, nam in 2012 het terrein in erfpacht. Sindsdien is hij bezig om de voormalige afvalcentrale in het havengebied om te bouwen tot een attractiepark.

Door onder meer een brand, problemen met de financiering en vergunningverlening liepen de plannen vertraging op. Er staan wel meerdere attracties op het terrein, maar na veertien jaar is het park nog altijd niet open.

'Hele park staat te koop'

De veiling gebeurt op verzoek van een schuldeiser, die op deze manier iets van zijn geld wil terugzien. De veiling gaat online via Vastgoedveiling.nl, onderdeel van Troostwijk Auctions.

"Het hele park staat te koop. Het is niet mogelijk om één attractie te kopen", legt de veilingmeester uit bij de regionale omroep Rijnmond. Kandidaten kunnen tot 16 maart een direct bod uitbrengen. "Zit daar een voor de schuldeisers goed bod bij, dan kan de onlineveiling op 31 maart wel eens niet doorgaan."

'Mes wordt mij op de keel gezet'

De veiling betekent ook dat eigenaar Van der Most een laatste kans krijgt om Rivoli voor zichzelf te behouden. Maar dan moet hij met een goed bod komen om zijn schuldeisers tevreden te stellen.

"Ik begrijp er niets van. Het mes wordt mij op de keel gezet", reageert Van der Most vol ongeloof. "Ik heb tegen die schuldeiser, dat is er één, gezegd dat ik bijna rond was voor een oplossing. Maar hij wilde niet wachten. Onbegrijpelijk." Van der Most is niet van plan om zich bij de ontwikkelingen neer te leggen. "Het moet door. Hoe, daarover ben ik nu in gesprek."

Wat ook meespeelt, is het erfpachtcontract met de gemeente Rotterdam. Van der Most bezit het terrein niet, maar kan er volgens het erfpachtcontract tot 2030 gebruik van maken. De gemeente lijkt inmiddels ook geen vertrouwen meer te hebben in het project en wil het contract vooralsnog niet verlengen.

Woningbouw

Volgens Richard Dieteren van Vastgoedveiling.nl hebben meerdere partijen al belangstelling getoond voor de veiling. Vermoedelijk gaat het niet alleen om partijen die interesse hebben in het attractiepark. "Je moet buiten de gebaande paden denken", legt hij uit. "Iemand zou ook interesse kunnen hebben in het metaal dat in de attracties is verwerkt."

Het is niet uitgesloten dat projectontwikkelaars, die eventueel woningen willen bouwen op deze locatie, belangstelling hebben. De gemeente moet dan nog wel de bestemming van de locatie aanpassen. De gemeente laat weten dat zich nog geen partijen hebben gemeld.

Wie in de stad woont, herkent het vast: verkeerschaos omdat een pakketbezorger langs de weg geparkeerd staat. De vier grootste gemeenten willen daar een oplossing voor. Samen met een aantal bezorgdiensten, waaronder PostNL en DHL, hebben Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht een overeenkomst ondertekend om het aantal centrale verzamelpunten voor pakketten te vergroten.

Bij zo'n pakketpunt of -kluis kunnen bezorgers meerdere pakketten tegelijk uitladen. Mensen kunnen hun pakket daar ophalen. Als er meer van dit soort punten komen, hoeven bezorgers minder vaak bij mensen thuis voor de deur te stoppen, is het idee. Het is de bedoeling dat de verschillende bezorgdiensten gebruikmaken van elkaars pakketpunten.

Behalve PostNL en DHL zijn ook kleinere bezorgaanbieders bij het akkoord aangesloten, zoals DPD, Budbee en VintedGo. Ook de pakketpuntenbedrijven ViaTim en De Buren doen mee.

De afspraken zijn niet in beton gegoten, maar alle partijen hebben wel de intentie uitgesproken om samen te werken. De nieuwe locaties moeten zo worden verspreid over de gemeenten dat een inwoner niet verder dan 300 tot 500 meter zou moeten lopen of fietsen om een pakket op te halen. De gemeenten en bezorgdiensten willen dat uiterlijk in 2028 hebben bereikt.

Bibliotheken en sportkantines

De Amsterdamse wethouder Van der Horst vindt de afspraken hard nodig. "Alleen al in Amsterdam worden dagelijks meer dan 125.000 pakketten bezorgd, waarvan 80 procent bij mensen thuis wordt afgeleverd", zegt zij. "Pakketbussen staan 80.000 keer stil op straat."

De betrokken partijen gaan onderzoeken welke locaties geschikt zijn als pakketpunt, mede gelet op de toegankelijkheid. Bibliotheken en sportkantines worden als voorbeelden genoemd. De afstand tot ov-locaties wordt ook meegenomen. De NS zegt tegen de NOS dat het bedrijf ervoor openstaat om een eventuele samenwerking te bespreken.

Ook het Dutch Metropolitan Innovations-ecosysteem (DMI) is betrokken bij de plannen. Dat is een samenwerkingsverband tussen een aantal Nederlandse gemeenten en bedrijven om het verduurzamen van steden te stimuleren. Aan het DMI-ecosysteem zijn rond de veertig gemeenten verbonden en die kunnen zich op termijn dus ook aansluiten bij de afspraken.

Uitwisseling

Toch is er ook nog veel onzeker over de plannen. DHL en PostNL laten weten dat er nog geen concrete afspraken op tafel liggen over bijvoorbeeld de uitwisseling van pakketpunten. PostNL noemt het convenant wel "een eerste stap" naar samenwerking. Ook DHL ziet mogelijkheden om samen te werken.

Volgens Walther Ploos van Amstel, lector City Logistics aan de Hogeschool van Amsterdam, is het logisch dat de bedrijven meewerken aan het convenant. Hij zegt dat de explosieve pakketgroei in Nederland achter ons ligt, waardoor pakketdiensten op de bezorgkosten moeten besparen. "Het gebruik van pakketpunten en -kluizen betekent minder busjes en minder personeel. Dat maakt het bezorgproces een stuk goedkoper", zegt hij.

Ploos van Amstel benadrukt wel dat de plannen niet betekenen dat de problemen rondom bezorgbusjes helemaal opgelost zullen zijn, want er zijn altijd mensen die het pakketje liever thuis bezorgd willen hebben. Daarnaast blijven er altijd spullen die thuis geleverd moeten worden, bijvoorbeeld boodschappen of meubels.

Op de Duitse luchthaven Keulen-Bonn zijn lange rijen ontstaan door een fout in het beveiligingssysteem. Duizenden passagiers staan in de terminals te wachten tot ze mogen vertrekken, schrijven Duitse media.

De fout deed zich vanochtend voor. Gloednieuwe bagagescanners, die gisteren in gebruik werden genomen, constateerden dat een tas extra gecontroleerd moest worden, maar de eigenaar kreeg de tas desondanks terug. Toen de fout aan het licht kwam, waren de eigenaar en de tas niet meer te vinden.

Alle vertrekkende vluchten werden daarop stilgelegd. Na enige tijd werden de terminals weer vrijgegeven, maar de nieuwe scanners worden vandaag niet meer gebruikt. Bagage moet met het oude systeem worden afgehandeld.

Naar verwachting zal het nog uren duren voordat alle passagiers zijn gecontroleerd. Volgens het Duitse persbureau DPA zijn zo'n twaalf vluchten vertraagd.

Videobeelden van de situatie na het bombardement op de Iraakse stad Hawija zijn niet "willens en wetens" achtergehouden. Ook de commandant, die de beelden bekeek, heeft zorgvuldig gehandeld. Dat is de conclusie van twee commissies die hier onderzoek naar deden.

Het bombardement op Hawija was in 2015 op een bommenfabriek van IS. Pas na publicaties van de NOS en NRC werd duidelijk dat hierbij zeker zeventig burgerslachtoffers waren gevallen.

De commissie-Sorgdrager deed onderzoek naar hoe het kon dat het ministerie van Defensie niets gemeld had over deze burgerdoden. Om daarachter te komen, vroeg de commissie talloze keren naar de beelden die na het bombardement waren gemaakt. Die waren onvindbaar, zo luidde het antwoord.

Beelden bestonden toch wel

Maar na de presentatie van het rapport bleken de verloren gewaande beelden toch bewaard te zijn gebleven. Dat leidde tot verontwaardigde reacties bij de commissie-Sorgdrager, die na het zien van de beelden de conclusies aanscherpte. Volgens de commissie had de commandant, die op basis van de beelden moest melden of er mogelijk burgerdoden waren, niet de waarheid gesproken.

Bekijk hier de beelden van het bombardement in 2015:

Een andere commissie deed vervolgens in opdracht van het ministerie van Defensie onderzoek naar de rol van die commandant. Die commissie concludeert nu dat de commandant "zorgvuldig, volledig en naar waarheid" de informatie heeft opgeschreven en dat hij integer heeft gehandeld.

Demissionair minister Brekelmans zegt dat de commandant op "geen enkele manier verwijtbaar" heeft gehandeld. Hij noemt het voor de commandant "heel belangrijk dat hij niks fout heeft gedaan en integer heeft gehandeld".

'Misverstanden en spraakverwarring'

De commissie die onderzoek deed naar de verdwenen video constateert dat "misverstanden, tekortkomingen, functiewisselingen en spraakverwarring" ervoor zorgden dat de beelden onvindbaar waren. Het advies aan het ministerie van Defensie is daarom om meer te investeren in de informatiehuishouding en archivering.

Brekelmans spreekt in een reactie van "goede lessen". Volgens hem is de archivering inmiddels verbeterd. De minister reisde vorige maand persoonlijk af naar Hawija. Daar bood hij excuses aan voor het bombardement op de stad.

Huishoudens gaan vanaf 2028 op piekmomenten meer betalen voor het gebruik van het stroomnet. Dat heeft de Autoriteit Consument & Markt bekendgemaakt in het rapport Focus Op Energie, dat jaarlijks verschijnt. Later dit jaar gaat de ACM vaststellen hoe de kosten voor het gebruik van het energienetwerk worden berekend.

Volgens de ACM is de maatregel nodig omdat het stroomnet vanaf de namiddag tot rond 21.00 uur overvol is. Het is nog niet bekend hoe de maatregel er precies uit gaat zien.

Gisteren werd bekend dat het stroomnet dermate vol is dat er na de zomer mogelijk geen nieuwe contracten voor stroomaansluitingen worden afgegeven voor huizen in Midden-Nederland. De netbeheerders zeggen dat dat te maken heeft met lange procedures voor het hoogspanningsstation in Breukelen en de aanleg van een nieuw hoogspanningsstation in Utrecht-Noord.

De overheid probeert mensen er al toe te bewegen om op drukke momenten minder stroom te gebruiken. Zo worden burgers erop gewezen dat ze hun elektrische auto beter kunnen opladen buiten de spits en dat ze "energieslurpers", zoals een oude vriezer, beter kunnen vervangen voor een energiezuiniger model. Maar die adviezen hebben onvoldoende effect, concluderen netbeheerders.

Wassen buiten de spits

Door de kosten op dit soort momenten te verhogen, zouden mensen een duwtje in de rug krijgen om vooral op rustigere momenten stroom te gebruiken. Dat betekent dat ze bijvoorbeeld minder geld betalen als de wasmachine buiten de piekuren draait, of als ze hun elektrische auto niet meteen opladen na thuiskomst van het werk.

Twee ondernemers krijgen geen straf voor hun rol bij het tragische ongeval met een Stint in Oss, in 2018. Bij dat ongeluk kwamen vier jonge kinderen om het leven. Volgens de rechter is er onvoldoende bewijs waaruit blijkt dat Stint-oprichter Edwin Renzen en ontwerper Peter Noorlander schuld aan het ongeluk valt aan te rekenen.

Wel werden de twee veroordeeld voor valsheid in geschrifte, maar daarvoor krijgen ze geen straf. Volgens de rechtbank in Den Bosch is een straf "niet opportuun", ook omdat de zaak ruim zeven jaar geleden speelde.

Het Openbaar Ministerie had vijf jaar en vier maanden cel geëist tegen de mannen, die verantwoordelijk waren voor de productie en de verkoop van de elektrische bolderkar. Hun advocaten hadden de rechtbank verzocht het tweetal vrij te spreken, omdat er volgens hen niet genoeg bewijs was dat er problemen waren met de Stint.

Gedurende het proces mochten ook nabestaanden van de vier omgekomen kinderen hun verhaal doen. In emotionele verklaringen uitten ze hun ongenoegen over de houding van de producenten van de elektrische bolderkar. Volgens de families hadden de ondernemers nooit contact opgenomen, geen medeleven getoond en zich vooral beziggehouden met hun eigen zaak en imago.

De rechter zei bij de uitspraak dat de verklaringen "diepe indrukken" hadden gemaakt. Ook zei hij dat hij zich realiseerde dat het vonnis voor de nabestaanden "onbevredigend en pijnlijk" is. Het OM liet kort na de uitspraak weten van plan te zijn om in hoger beroep te gaan.

Begeleidster en ander kind zwaargewond

Op 20 september 2018 werd een Stint met daarin vijf kinderen bij een spoorwegovergang geraakt door een trein. Vier kinderen kwamen om het leven: Dana (8), Liva (4), Fleur (6) en Kris (4). De toen 11-jarige Indy, de oudere zus van Dana en Liva, en de begeleidster raakten zwaargewond.

Dat de zaak pas jaren later voor de rechter kwam, had volgens het OM ermee te maken dat er eerst vooral naar het ongeval zelf en de oorzaak ervan is gekeken. In 2020 werd besloten de begeleidster niet te vervolgen. Volgens het OM had zij er als bestuurder van de Stint alles aan gedaan om het ongeval te voorkomen.

Technische problemen

Daarna richtte justitie de blik op de producent en de ontwerper van de Stint. Dat leidde tot een enorm dossier van vele duizenden pagina's. Onderzoeksbureaus concludeerden de afgelopen jaren dat de bolderkar allerlei technische gebreken had.

Zo was er geen goede remconstructie of remschakelaar. Ook was de gashendel slecht, was er geen opstartbeveiliging en was het maken van een noodstop niet mogelijk. Het Openbaar Ministerie stelde dat de leidinggevenden daarvan op de hoogte waren en dat ze hadden besloten om de feiten te verzwijgen.

Volgens de verdediging waren de problemen bij lange na niet zo erg als het OM stelde en was er sprake van "een tragisch ongeluk", veroorzaakt door een menselijke fout.

De rechter zei in de uitspraak dat er ruimte zit tussen het waarborgen van maximale veiligheid en het "willens en weten" op de markt brengen van een schadelijk product. "En in dat gebied hebben verdachten zich volgens de rechtbank geopereerd."

Wel richtte de rechter zich nog rechtstreeks tot de Stint-ondernemers, waarbij hij zei dat de rechtbank zich afvroeg "of u met het oog op veiligheid andere en betere ontwerpkeuzes had kunnen maken". Tegelijk benadrukte hij dat er ondanks de vele onderzoeken nooit een oorzaak voor het ongeluk is vastgesteld. "Dus de oorzaak van het ongeval kan daardoor niet in verband worden gesteld met de verweten schadelijkheden."

Het is vrijdag de dertiende en uitgerekend op deze dag leidde demissionair premier Schoof zijn laatste ministerraad. Zijn avontuur als partijloos premier van een ongelukkig kabinet zit er na ruim anderhalf jaar op.

Over anderhalve week staat een nieuwe ministersploeg op het bordes van de koning. En daarmee is het kabinet-Schoof alweer geschiedenis. Er zal nog veel over worden gesproken, maar niet meteen in positieve zin.

Toch zei de demissionaire premier na afloop van de bijeenkomst dat hij "weemoed" voelt bij het afscheid. "Ik denk dat we op een aantal punten belangrijke stappen hebben gezet, bijvoorbeeld op asiel en veiligheid."

Spanningen en conflicten

Van de ministersploeg die op 2 juli 2024 op het bordes van Paleis Huis ten Bosch poseerde, is nog weinig over. Eerst vertrok de PVV en een paar maanden later NSC, de toen gloednieuwe partij die inmiddels weer uit de Kamer is verdwenen.

Daardoor waren er bij deze laatste ministerraad alleen nog bewindspersonen van VVD en BBB. Die maakten het elkaar, ook in dubbel demissionaire staat, niet altijd gemakkelijk. Onlangs was er nog een knallende ruzie over het mestbeleid, die in de ministerraad moest worden beslecht.

Het kenmerkte het kabinet-Schoof van het begin af aan: er waren voortdurend spanningen en conflicten. De vier partijen die er aanvankelijk deel van uitmaakten, zagen er tijdens de lange formatie al nauwelijks heil in, ze gingen een gedwongen huwelijk aan.

VVD-vicepremier Hermans zei vanmorgen op weg naar de laatste vrijdagse vergadering dat ze niet trots is op het "politieke gedoe" binnen de regeerploeg. Het ging in de ministerraad te vaak "over onszelf", vindt ze.

Wat is er bereikt?

En wat is in de tussentijd bereikt? Dit kabinet beloofde veel. "De zon gaat weer schijnen", zei PVV-leider Wilders ruim anderhalf jaar geleden bij de presentatie van het akkoord tussen zijn partij, VVD, NSC en BBB.

Hij doelde onder meer op de asielinstroom. Het kabinet-Schoof zou met de strengste asielmaatregelen ooit komen. Maar die belofte is niet waargemaakt: er is nog geen beleid.

De asielwetten van oud-PVV-minister Faber liggen inmiddels in de Eerste Kamer, maar er wordt pas over gestemd als het nieuwe kabinet er is. Ondertussen is er - vooruitlopend op de strenge aanpak- al wel veel geld van de begroting gehaald.

Dat de asielwetten wel door de Tweede Kamer zijn geloodst, kan als een van de grootste verdiensten van het kabinet-Schoof worden gezien, samen met het extra geld dat voor Oekraïne en defensie is uitgetrokken.

Daar staat tegenover dat het bijvoorbeeld niet is gelukt om de stikstofuitstoot zodanig te verminderen dat het land van het stikstofslot kan en er weer meer vergunningen kunnen worden afgegeven voor bijvoorbeeld bouwprojecten.

Elf maanden missionair

De ploeg benadrukte vandaag dat het kabinet maar elf maanden missionair was en vervolgens, in juni 2025, viel. "Sommige dingen zijn niet gegaan zoals we graag hadden gewild", zei Schoof, "maar daar hebben we ook niet de tijd voor gekregen."

Er wordt wel gezegd dat het kabinet-Schoof één groot experiment was. Het was in naam extraparlementair, wat betekent dat er een grote afstand tussen kabinet en Kamer zou moeten zijn, maar in de praktijk hadden de partijleiders in de Tweede Kamer het voor het zeggen.

De vier partijleiders onderhandelden, soms tot diep in de nacht, over zaken als de Prinsjesdagbegroting en de Voorjaarsnota. En de kabinetsleden, die hun plannen moesten uitvoeren, hoorden dan achteraf wat er van hen werd verwacht.

Partijloze premier

Ook de partijloze premier werd als een democratische nieuwigheid gepresenteerd. Dick Schoof werd gevraagd, toen eenmaal was bedongen dat Geert Wilders, hoewel leider van de grootste partij, het 'Torentje' niet zou krijgen.

Schoof was de hoogste ambtenaar op het ministerie van Justitie en Veiligheid en eerder onder meer Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. Hij had alleen achter de schermen ervaring met de politiek en was duidelijk niet gewend aan een plek in de spotlights.

Maar rond zijn laatste ministerraad krijgt hij niets dan lof. De leden van zijn kabinet zijn het erover eens dat de constructie niet werkt. "Je kan niet iemand premier maken als hij niet bij de belangrijkste overleggen kan aanschuiven", zei staatssecretaris Rummenie vanochtend.

Schoof beaamt dat, maar hij noemt zichzelf nog steeds een optimistisch mens. "Zo ben ik begonnen en zo wil ik ook eindigen." Hij vindt dat zijn kabinet alles heeft gedaan wat in de mogelijkheden lag. "In een belangrijke fase in de Nederlandse politiek heeft dit kabinet er gestaan."

In Venezuela is gisteren voor het eerst in lange tijd gedemonstreerd tegen het regime. Studenten riepen Venezolanen op om massaal de straat op te gaan, iets wat ondenkbaar was na de presidentsverkiezingen van 2024. Die protesten werden toen, net als voorgaande jaren, met harde hand neergeslagen.

Op sociale media sprak oppositieleider en Nobelprijswinnaar María Corina Machado haar lof uit voor de demonstranten. "Wat geweldig om te zien hoe jongeren, die nooit democratie hebben gekend, hun stem laten horen."

Opnieuw uitstel

Gisteren zou het parlement voor de tweede keer de voorgestelde amnestiewet bespreken. Het wetsvoorstel kan leiden tot de vrijlating van honderden gevangenen, maar de inhoudelijke behandeling werd opnieuw uitgesteld zonder duidelijke reden.

Op meer dan dertig plekken in het land werd vreedzaam geprotesteerd, met de eis dat alle politieke gevangenen worden vrijgelaten, onder wie mensenrechtenactivisten, leden van de oppositie en journalisten. "Ze zijn onschuldig, het zijn geen delinquenten," werd geroepen en gezongen.

Dat Venezolanen weer de straat op durven, is een grote stap. Tegengeluiden worden systematisch de kop ingedrukt door het regime. De VN oordeelde eind vorig jaar dat onder meer het leger een centrale rol speelt bij ernstige mensenrechtenschendingen, waaronder dodelijk geweld, martelingen en verkrachtingen.

Ook gelooft de VN dat militairen gericht op demonstranten hebben geschoten. In de afgelopen jaren werden bij protesten naar schatting honderden mensen gedood en duizenden anderen gevangengenomen.

Dag en nacht wachten

Met het uitstel van de amnestiewet blijft het afwachten voor Venezolanen. Buiten de gevangenissen in de hoofdstad Caracas staan sinds een aantal weken tenten opgesteld. Familieleden van gevangenen wachten daar dag en nacht op hun vrijlating.

Dat het wetsvoorstel weer vooruit wordt geschoven, voelt alsof er een spelletje met hen wordt gespeeld:

Sinds de ontvoering van oud-dictator Maduro zit het regime nog altijd stevig in het zadel. Maar onder het Amerikaanse vergrootglas zijn er toch langzame veranderingen te zien. De oppositie krijgt met mondjesmaat zendtijd op televisie, protesten lijken te worden toegelaten en prominente gevangenen worden onder strenge voorwaarden vrijgelaten. Ook het amnestie-wetsvoorstel ligt op tafel, een langgekoesterde wens van de oppositie en mensenrechtenorganisaties.

De Amerikaanse aanwezigheid in het land is ook op diplomatiek niveau te zien. Vorige maand arriveerde een nieuwe zaakgelastigde en gisteren ontving interim-leider Rodríguez de Amerikaanse minister van Energie Chris Wright. Hij zei in een interview met de zender NBC dat de Venezolanen wel "de baas" zijn, maar dat de VS een "aanzienlijke invloed" heeft.

Voedselpakketten

Ook Rodríguez verscheen in een interview met de zender, waar ze herhaalde dat ze Maduro nog altijd als de legitieme president ziet. Hij en zijn vrouw zouden onschuldig zijn, zei ze. Volgende maand wordt de rechtszaak tegen Maduro in New York vervolgd.

Als reactie op de studentenprotesten riep het regime aanhangers op om ook de straat op te gaan. Betrouwbare cijfers over het aantal betogers bij die bijeenkomsten zijn er niet. Bij de zogeheten Chavista-manifestaties, genoemd naar de voorganger van Maduro, worden bezoekers vaak beloond, onder meer met voedselpakketten.

Hij is ongetwijfeld een van de meest beruchte criminelen in de recente Amerikaanse geschiedenis: Jeffrey Epstein, zedendelinquent en verdachte van grootschalige meisjeshandel. Donald Trump, techmiljardairs, Europese politici, prinsen en prinsessen, wereldberoemde artiesten en intellectuelen. Allemaal wilden ze gezien worden op zijn feesten. Velen gingen gretig in op zijn uitnodigingen en bezochten zijn luxewoningen in Manhattan en Palm Beach, en op zijn privé-eiland in de Caribische Zee.

Epsteins imposante netwerk komt steeds beter in beeld nu er miljoenen documenten zijn vrijgegeven. Maar laten we terugkeren tot Epstein zelf. Wat deed hij? We zetten de belangrijkste feiten op een rij.

Waarvoor is hij veroordeeld?

Tegenover de vele aanwijzingen dat Epstein op grote schaal meisjes en vrouwen misbruikte en aanzette tot prostitutie, lijkt zijn ene veroordeling in het niet te vallen. Die was in 2008, na een omstreden geheime schikking tussen zijn advocaat en de staat Florida.

Epstein was beschuldigd van pedofilie en seksueel misbruik van tientallen meisjes. De aanklacht was omvangrijk en overtuigend, maar dankzij de schikking wist hij een jarenlange gevangenisstraf te ontlopen.

Hij hoefde slechts schuld te bekennen aan twee aanklachten van gedwongen prostitutie en kreeg in ruil daarvoor dertien maanden cel. Ook de gevolgen van die celstraf vielen in de praktijk mee: hij mocht zes dagen per week, twaalf uur per dag naar zijn kantoor aan huis om te werken.

Het is niet duidelijk waarom de openbare aanklager in Miami, Alex Acosta, akkoord ging met zo'n lichte straf. Afgaand op onlangs vrijgekomen documenten ziet het er niet naar uit dat zijn kantoor alles in het werk stelde om Epstein een passende straf te kunnen geven. Wel blijkt dat Acosta zich "gefrustreerd" voelde door de agressieve aanpak van Epsteins advocaten.

Waarvoor werd hij verder strafrechtelijk vervolgd?

Elf jaar na die veroordeling kreeg Epstein een veel omvangrijkere strafvervolging aan zijn broek. Dat gebeurde in 2019, nadat de Miami Herald uitgebreid had gepubliceerd over de geheime schikking. De krant liet ook een aantal slachtoffers aan het woord. Die bleken door justitie niet geïnformeerd te zijn over de schikking. Door alle ophef over de zaak kwam het Amerikaanse ministerie van Justitie in actie en stelde een aanvullend onderzoek in.

Dat leidde ertoe dat Epstein werd gearresteerd. In de aanklacht werd hem 'sekshandel' in minderjarige meisjes - soms net 14 jaar oud - ten laste gelegd. Huiszoeking in een van zijn huizen in Manhattan leverde duizenden naaktfoto's op van jonge meisjes.

De vermogensbeheerder zou tientallen meisjes naar zijn huizen hebben gelokt en hen hebben betaald voor naaktmassages, die vaak uitliepen op seks. Ook zou hij de minderjarigen hebben 'gedeeld' met rijke vrienden en bekenden.

Op 10 augustus 2019, nog voordat de rechtszaak van start kon gaan, werd Epstein dood aangetroffen in zijn gevangeniscel in New York. De autoriteiten stelden vast dat hij zichzelf van het leven had beroofd.

Hoeveel slachtoffers zijn er?

Niemand weet het precies. Maar als je alle beschuldigingen en bewezen gevallen van misbruik en gedwongen prostitutie optelt uit de federale aanklacht, het politieonderzoek in Florida, civiele rechtszaken en openbare interviews, kom je tot meer dan duizend vrouwen en meisjes. Het gaat dan om mensen die tot seks zouden zijn gedwongen met Epstein, met andere mannen of met Epsteins handlanger Ghislaine Maxwell.

Na een inventarisatie van alle bewijs bevestigden het Amerikaanse ministerie van Justitie en de FBI in een gezamenlijke verklaring, vorig jaar juli, dat het aantal van "meer dan duizend slachtoffers" strookt met hun eigen bevindingen.

Tot nu toe hebben enkele tientallen vrouwen in het openbaar over hun ervaringen gesproken. Zij zeggen er lang mee te hebben gewacht, omdat ze vreesden voor wraak door Epstein of zijn advocaten.

Het bekendste slachtoffer is Virginia Giuffre. Zij verklaarde dat Epstein haar tussen 2000 en 2002 verkrachtte en dwong tot seks met anderen. Een van de andere daders zou de toenmalige Britse prins Andrew zijn. Giuffre begon een civiele zaak tegen Epstein in 2009 en trad erover naar buiten in 2011. Ze daagde ook Ghislaine Maxwell en Andrew voor de civiele rechter. In april vorig jaar maakte ze een eind aan haar leven.

In 2022 werd ook Ghislaine Maxwell strafrechtelijk vervolgd voor het namens Epstein ronselen van meisjes voor seks. Zij zit nu een celstraf uit van twintig jaar.

Hoe verkreeg Epstein zijn fortuin?

Hoewel Jeffrey Epstein vaak als miljardair wordt omschreven, had hij volgens schattingen niet meer dan 500 miljoen euro eigen vermogen op het moment dat hij overleed.

Toch is dat opmerkelijk veel voor iemand die bij zijn eerste baan als wiskundeleraar werd ontslagen vanwege slechte werkprestaties. Het toeval wilde dat hij op dat moment bijles gaf aan de zoon van de topman van investeringsbank Bear Stearns. Die nam hem in dienst bij de bank. Tegen de tijd dat Bear Stearns in 2008 ten onder ging tijdens de vastgoedkrach, was Epstein al voor zichzelf begonnen als vermogensbeheerder.

Epstein had twee bedrijven, Southern Trust en Financial Trust, allebei geregistreerd in de Amerikaanse Maagdeneilanden, die financiële diensten zoals nalatenschapsplanning verleende aan superrijke cliënten. Dat leverde hem tussen 1999 en 2018 meer dan 800 miljoen dollar op aan winst.

Tot zijn cliënten behoorden figuren als Les Wexner, voormalige eigenaar van lingeriemerk Victoria's Secret, wiens privévermogen wordt geschat op 7,4 miljard euro. Maar ook hedgefondsmiljardairs, vastgoedbaronnen en een erfgename van de beroemde bankiersfamilie Rothschild maakten gebruik van Epsteins diensten.

Via de datadumps van het Amerikaanse ministerie van Justitie wordt steeds meer duidelijk over Epsteins zakelijk handelen. Tegelijkertijd roepen de vrijgekomen documenten steeds meer vragen op, schrijft Forbes. Het blad citeert deskundigen uit de wereld van vermogensbeheer die zeggen niet te kunnen verklaren waarom Epsteins klanten buitenproportioneel hoge bedragen betaalden voor vrij gewone financiële diensten. "De reden voor de torenhoge tarieven die cliënten aan Epstein betaalden is onduidelijk. Maar de omvang roept de vraag op of ze hem ook voor iets anders betaalden."

Wie komen voor in de documenten van Epstein? Je leest er over in deze special:

In de Zeeuwse gemeente Veere worden binnenkort alle volkstuinen preventief gecontroleerd op PFAS. De gemeente doet dit nadat een maand geleden op meerdere plekken in een volkstuinencomplex in Koudekerke verhoogde PFAS-waarden waren gemeten.

Uit metingen bleek dat zes plekken in het complex in een zogeheten rode zone vallen. De GGD adviseerde de tuinders om niet dagelijks hun zelf gekweekte groenten te eten. Verdere maatregelen werden niet genomen, omdat de gemeten hoeveelheden PFAS volgens het onderzoek geen gevaar opleveren.

Maar voor de gemeente Veere, waar Koudekerke onder valt, was de ontdekking aanleiding om de hoeveelheid PFAS in alle ruim 300 volkstuinen binnen de gemeente te checken.

"We hebben tegen onze verwachtingen in toch verhoogde PFAS-waarden gemeten in Koudekerke, dus nu willen we toch alles voor de zekerheid controleren", zegt wethouder John de Jonge tegen Omroep Zeeland.

Verder van de kust

De grotere hoeveelheden PFAS in Koudekerke verrassen de gemeente. "We weten: hoe dichter bij de kust, hoe hoger de kans op PFAS in de grond. Dat komt door seaspray, dat zijn druppeltjes die vanuit de zee op het land terechtkomen", legt De Jonge uit.

"In Westkapelle waren de verhoogde PFAS-waarden al eerder vastgesteld, maar dat ligt ook dichter bij de kust. Koudekerke ligt wat verder van de kust, dus daar waren we niet van uitgegaan. De oorzaak van de verhoogde waarden heeft waarschijnlijk ook niet met seaspray te maken."

De gemeente denkt dat het versjouwen van grond, die tot veertig jaar geleden werd gebruikt voor het verhogen van terreinen, wellicht de oorzaak is van de grotere hoeveelheden PFAS in Koudekerke. "Die grond is mogelijk ook versjouwd over andere gedeeltes in de gemeente, vandaar dat we het de moeite waard vinden om de rest ook te laten controleren", aldus De Jonge.

Grondig onderzoek

Gisteravond zijn in een besloten vergadering alle tuineigenaren met een volkstuin in de gemeente op de hoogte gesteld. De gemeente hoopt over een of twee maanden de waarden te weten. "We willen dit onderzoek grondig uitvoeren, dus dat vraagt wat tijd. Maar we willen zo snel mogelijk helderheid", aldus De Jonge.

Pneumatics are a common way to add some motion to soft robotic actuators, but adding it to a robot can be somewhat of a chore. A method demonstrated by [Jackson …read more

In de Braziliaanse deelstaat São Paulo is woensdag een wet aangenomen die het begraven van huisdieren bij hun baasje of baasjes toestaat. Dat is te danken aan de trouw van hond Bob, die na de begrafenis van zijn baasje in de voorstad Taboão da Serra weigerde om de begraafplaats te verlaten.

Bob werd een vaste waarde op deze begraafplaats. Hij kreeg daar een hondenhok, liep met begrafenisstoeten mee en bood troost aan mensen die een graf bezochten. Dat deed hij tien jaar lang. Hij dankte er zijn bijnaam Coveiro aan, wat Doodgraver betekent.

Een aanrijding door een auto werd hem in 2021 fataal. Zijn laatste rustplaats is pal naast dat van zijn baasje. De lokale organisatie voor de opvang van zwerfhonden, Patre, zamelde geld in voor de oprichting van een standbeeld.

Dat kwam er. "Gisteren was het twee jaar geleden dat onze geliefde Bob de Doodgraver een prachtig sterretje aan de hemel werd", schreef Patre bij de onthulling. "De begraafplaats is niet meer hetzelfde zonder jou, grote vriend, jij die ons zoveel hebt geleerd met je trouw en liefde."

"We beleven een historische dag voor diegenen die hun huisdieren koesteren als deel van de familie", schreef de initiatiefnemer van de wet op Facebook. "Het is nu een wet in de staat São Paulo: huisdieren kunnen naast hun familie begraven worden. Een doorbraak waarmee de liefde, band en respect in een echte relatie worden erkend."

Elk jaar gaan er naar schatting 5800 mensen dood doordat ze stoppen met eten en drinken. Dat blijkt uit onderzoek van het Erasmus MC in Rotterdam, dat werd uitgevoerd op basis van een representatieve steekproef tussen 2019 en 2023. Het gaat om 3,5 procent van het totale aantal sterfgevallen per jaar.

Nog eens 2000 mensen kiezen er voor om te sterven door het zelfstandig innemen van dodelijke medicijnen of (slaap)middelen.

Vooral 30- tot 70-jarigen gebruiken medicijnen om te sterven. In veel van de onderzochte gevallen hadden zij psychische problemen en een deel van deze groep had al eerder een poging gedaan om zelf hun leven te beëindigen.

Ieder jaar sterven bijna 10.000 mensen door euthanasie door een arts, wat neerkomt op 5,8 procent van het totale aantal overlijdensgevallen. Voor een derde van de mensen was een afgewezen euthanasieverzoek de directe aanleiding om te stoppen met eten of drinken.

Niet belasten

Het merendeel (90 procent) van de mensen die er zelf voor kozen om te sterven noemt ondraaglijk lijden als reden van de overlijdenswens. Een grote groep zag vaak niet meer in hoe hun leven beter zou kunnen worden.

"Veel mensen die om verschillende redenen het gevoel hebben 'klaar met leven' te zijn, willen zelf de verantwoordelijkheid nemen en zelf het moment van overlijden bepalen", zegt Fenne Bosma, die betrokken was bij het onderzoek. "Sommigen willen een arts niet belasten of hebben principiële bezwaren tegen medische betrokkenheid bij het beëindigen van het leven", stelt ze.

Waardig sterven

Het helpen van mensen die stoppen met eten of drinken is niet strafbaar en wordt volgens de wet niet gezien als hulp bij zelfdoding. Een overlijden op deze wijze wordt nadien geregistreerd als natuurlijke dood.

Volgens de onderzoekers ervaart het merendeel van de mensen die ervoor kiezen om zo te sterven en hun naasten deze manier als "een waardig overlijden". Wel benadrukken ze het belang van goede voorbereiding en begeleiding daarbij.

De mensen die stoppen met eten of drinken worden daarin soms ondersteund door zorgverleners. Zo krijgen ze bijvoorbeeld slaapmiddelen of morfine. De meeste mensen die overlijden zijn ouder dan 80 jaar en hebben lichamelijke klachten. Sommigen van hen kampen ook met een ziekte die invloed heeft op hoe lang hun leven nog duurt.

Middel X

Een kwart van de groep die stierf door een combinatie van medicijnen gebruikt daarvoor het middel X. Dat is een zelfdodingspoeder waarvan het gebruik op zichzelf niet strafbaar is. Verspreiding ervan is dat wel, omdat dat geldt als hulp bij zelfdoding. Alleen artsen is het onder strenge voorwaarden toegestaan om mensen te helpen doodgaan.

Onderzoeker Bosma stelt dat de media-aandacht voor middel X niet heeft geleid tot een toename van het aantal mensen dat kiest voor de dood door het gebruik van medicijnen of het zelfdodingsmiddel. "Dat komt onder meer doordat het lastig is om aan de middelen te komen en er misverstanden en onduidelijkheid zijn over in hoeverre iemand mag worden geholpen door een naaste", zeggen de onderzoekers.

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Van Spanje tot het Verenigd Koninkrijk, en ook in ons land, zijn er plannen voor een verbod op sociale media voor jongeren. Wereldwijd zijn landen bezig met de gevaren van apps als Tiktok, Instagram en Facebook.

Jongeren voelen zich minder gelukkig door al het scrollen en de eenzaamheid groeit, zo blijkt uit onderzoeken. De sociale media hebben een duidelijk effect op de mentale gezondheid en de roep om daar wat aan te doen, klinkt luider.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

En precies daarom kozen ze er in Australië twee maanden geleden voor om sociale media te verbieden voor kinderen en jongeren onder de 16. Hoe gaat het nu het verbod even actief is?

Correspondent Meike Wijers sprak met kinderen, ouders en experts en maakt de balans op in deze aflevering van podcast De Dag. Wat kunnen we leren van het eerste land ter wereld dat sociale media verbood?

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Ulrike Nagel

Een Britse rechter heeft het verbod op de pro-Palestijnse actiegroep Palestine Action bestempeld als onwettig. Volgens de rechter was het besluit van het Lagerhuis om de groep tot terroristische organisatie te bestempelen buitenproportioneel.

Wel blijft het verbod op de groep in stand tot in ieder geval een hoorzitting later deze maand, waar eventuele vervolgstappen worden besproken en ook een mogelijk hoger beroep. Daarmee blijft het uiten van steun aan Palestine Action of deelname aan acties van de groep voorlopig strafbaar in het Verenigd Koninkrijk.

Verbod

Vorig jaar juli stemde een overgrote meerderheid van het Lagerhuis in met een voorstel van de regering om de antiterrorismewet aan te passen. Daarmee werd Palestine Action toegevoegd aan de lijst met terroristische organisaties.

De maatregel werd ingesteld nadat activisten van Palestine Action onder meer vernielingen hadden aangericht op een luchtmachtbasis in Oxfordshire. Ze besmeurden militaire vliegtuigen met verf en richtten voor miljoenen euro's schade aan.

De groep ging in beroep tegen het regeringsbesluit en begon een rechtszaak, en heeft nu dus gelijk gekregen. Volgens de rechter was het besluit om de groep als terroristische organisatie aan te merken een te zwaar middel en had het verbod "wel degelijk geleid tot een aanzienlijke inbreuk op het recht op vrijheid van meningsuiting en het recht op vrijheid van vergadering".

'Monumentale overwinning'

De overheid zegt tegen de BBC de uitspraak te betreuren. Minister van Binnenlandse Zaken Mahmood zegt dat het besluit om Palestine Action op de terrorismelijst te zetten het resultaat was van een langdurig, nauwgezet proces. "En ik ben het niet eens met de stelling dat het verbieden van deze terroristische organisatie buitenproportioneel is."

Huda Ammori, medeoprichter van Palestine Action, spreekt van een "monumentale overwinning". De regering kan nog wel in beroep tegen de uitspraak.

Het verbod op Palestine Action leverde forse kritiek op van onder meer de Verenigde Naties en mensenrechtenorganisaties. Experts van de VN voerden aan dat protestacties die alleen schade veroorzaken en geen menselijke slachtoffers maken, niet als terrorisme moeten worden beschouwd.

Correspondent Verenigd Koninkrijk Arjen van der Horst:

"Door het besluit van de regering om Palestine Action op de lijst van terroristische organisaties te zetten werd het ook strafbaar om openlijk steun aan deze groep te betuigen. Dat besluit werd door tegenstanders als buitenproportioneel gezien.

Daardoor zag je bij pro-Palestijnse demonstraties veel betogers die spandoeken droegen met teksten waarmee ze steun betuigden aan Palestine Action. Dat leidde afgelopen zomer bijna wekelijks tot arrestaties. De mensen die werden opgepakt waren vooral ouderen, niet bepaald het klassieke profiel van een terrorist."

Het noodweer dat gisteren delen van Spanje en Frankrijk teisterde, heeft meerdere levens geëist en veel schade veroorzaakt.

Zo vielen in Frankrijk twee doden. In de buurt van Toulouse is een man in zijn tuin om het leven gekomen, nadat hij van een ladder viel. Gisteren overleed een chauffeur nadat een tak op zijn vrachtwagen was gevallen. Volgens de Franse autoriteiten raakten 26 mensen gewond.

De weersdienst Meteo France heeft voor grote delen van het land code geel en oranje afgegeven.

In de buurt van Bordeaux zijn straten onder water gelopen. Een verslaggever van tv-zender TF1Info staat tot aan haar middel in het water.

450.000 huishoudens zitten nog steeds zonder stroom. Het zuiden van het land is het hardst getroffen. Gisteren meldde netbeheerder Enedis dat 850.000 huishoudens geen elektriciteit hebben.

Het departement Gironde meldt dat 135.000 mensen geen telefoonbereik hebben, doordat het mobiele netwerk is getroffen. Tientallen scholen in het zuiden van het land blijven uit voorzorg dicht.

Vluchten geannuleerd

In Spanje is de regio Catalonië het zwaarst getroffen. In Barcelona is een vrouw om het leven gekomen nadat een deel van een dak van een bedrijfspand op haar was gevallen. In totaal moesten negen mensen naar het ziekenhuis.

Op de luchthaven van Barcelona zijn ruim honderd vluchten geannuleerd vanwege de storm. Ook in grote delen van Spanje geldt nog steeds code geel en oranje voor harde wind en neerslag.

Dijk ingestort

Verder heeft Portugal te maken met noodweer. Bij Coimbra, in het noorden van het land, is een deel van een autoweg op een dijk ingestort. Volgens de autoriteiten moeten bijna 15.000 mensen worden geëvacueerd als het gebied overstroomt.

Veel wegen zijn afgesloten nadat ze onder water waren gelopen.

Het zuidwesten van Europa heeft al weken last van overlast door extreem weer. De storm Nils trok met windstoten tot 160 kilometer per uur over de landen.

Ook in Italië is een dode gevallen door het noodweer. In de buurt van Rome is een man in zijn woning om het leven gekomen door een aardverschuiving. Twee anderen raakten gewond en zijn opgenomen in het ziekenhuis.

(Telecompaper) Mexico's telecommunications sector posted a 4.4 percent year-on-year rise in revenues to MXN 158.3 billion in the second quarter of 2025, easily...

Een 26-jarige man uit Helmond is veroordeeld tot acht jaar cel en tbs voor seksueel misbruik van kinderen onder de 12 jaar. Verdachte Wesley W. heeft in een periode van tien jaar twintig slachtoffers gemaakt. Justitie had vijftien jaar gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging geëist.

De man werkte tot voor kort als leerkrachtondersteuner op een basisschool in zijn woonplaats. Ook was hij oppas bij mensen thuis. Het misbruik vond zowel op school als op de oppasadressen plaats. Het jongste slachtoffer was 2 jaar oud, het oudste 10, meldt Omroep Brabant.

W. werd in september 2024 aangehouden nadat meerdere ouders meldingen hadden gedaan over de leerkrachtondersteuner. De verdachte heeft vrijwel alles bekend. Hij had ook beeldmateriaal gemaakt van het misbruik.

Spelletje

W. betastte de kinderen tijdens een spelletje. Dat gebeurde eerst over de kleding, later raakte W. de kinderen ook over en in de onderbroek aan. Ook liet hij sommige kinderen hem aanraken. Volgens de rechter liet hij het na om hulp in te schakelen voor zijn stoornis, terwijl hij daar al lange tijd van wist.

De voormalige leerkrachtondersteuner kon al die tijd zijn gang gaan omdat hij een populaire meester was op de school, meldt Omroep Brabant. Ook werd hij door ouders als oppas aangenomen.

De rechter vindt het kwalijk dat de man de kinderen opdroeg om niets over het misbruik te vertellen en dat hij beelden van het misbruik had gemaakt. "De kinderen moeten leven met de vrees dat deze beelden ooit nog op het internet verschijnen", aldus de rechter.

De rechter acht de man verminderd toerekeningsvatbaar en de kans op herhaling groot. Daarom is behalve een celstraf van acht jaar ook tbs met dwangverpleging opgelegd. W. moet de slachtoffers ook een schadevergoeding van in totaal 125.000 euro betalen.

Salarissen voor politieke ambtsdragers moeten fors omhoog en andere arbeidsvoorwaarden moeten daaraan worden aangepast. Dat stelt het college voor de rechtspositie van politieke ambtsdragers ARPA in een advies aan het kabinet. De betere betaling is nodig om het werken in een politiek ambt voor iedereen die daarvoor gekwalificeerd is aantrekkelijk te houden, aldus het college.

De beloning moet volgens het college in lijn worden gebracht met de bestuurlijke zwaarte van het ambt en de secundaire arbeidsvoorwaarden in lijn met die van werknemers. "Gedurende jaren is dat al niet meer gebeurd. Er is alle reden een inhaalslag te maken."

Salarissen en vergoedingen

Concreet adviseert het college de salarissen van kabinetsleden drie jaar achtereen met 5 procent te verhogen. Dat heeft ook als voordeel dat ministers weer meer gaan verdienen dan de hoogste ambtenaren van hun ministerie. Leden van de Eerste en Tweede Kamer zouden er drie jaar lang 4 procent salaris bij moeten krijgen.

Wat betreft de overige politieke ambtsdragers pleit het college ook voor salaris- of vergoedingsverhogingen drie jaar achtereen.

Wat verdienen politici?

Tweede Kamerleden krijgen officieel geen salaris, maar een 'schadeloosstelling'. Die is, met vakantiegeld en eindejaarsuitkering, zo'n 141.000 euro per jaar. De voorzitter en ondervoorzitters van de Tweede Kamer krijgen daar nog een toelage op, net zoals de fractievoorzitters van de politieke partijen.

Het Eerste Kamerlidmaatschap is geen fulltime functie, daarom krijgen de leden van de senaat een lagere schadeloosstelling: 2867 euro per maand. Ook hier krijgen (onder)voorzitters en fractievoorzitters meer.

Alle ministers, dus ook de minister-president, verdienen 205.000 euro per jaar. Een staatssecretaris krijgt iets minder: zo'n 192.000 euro per jaar. Deze bedragen zijn inclusief vakantiegeld en eindejaarsuitkering.

Het salaris van burgemeesters, wethouders en gemeenteraadsleden hangt af van de grootte van de gemeente. Voor burgemeesters is dat maximaal 13.000 euro per maand, voor wethouders zo'n 11.000 euro per maand en voor raadsleden 2687 euro.

Die zou voor burgemeesters, wethouders en raadsleden van grote en middelgrote gemeenten 6 procent moeten zijn, voor gedeputeerden van provincies en leden van het dagelijks bestuur van waterschappen 5 procent en voor statenleden, leden van het algemeen bestuur van waterschappen en raadsleden van kleine gemeenten 3,3 procent.

Verzwaring en risico's

Het college wijst erop dat de taken van politieke ambtsdragers de afgelopen vijftien jaar "significant" zwaarder zijn geworden. "Maatschappelijke vraagstukken worden steeds complexer en de verwachtingen van burgers nemen toe: de overheid moet krachtig, wendbaar, transparant, dienstbaar, rechtvaardig én snel maatwerk leveren."

Daarnaast compenseren de vergoedingen voor ambtsdragers niet altijd het inkomensverlies dat ambtsdragers in hun hoofdberoep lijden omdat ze ook politiek werk doen.

Daarnaast voert het college aan dat ambtsdragers de afgelopen vijftien jaar meer met intimidatie te maken hebben gekregen. Verder staan ze meer in de schijnwerpers, waardoor ook het afbreukrisico toenam.

"Het is belangrijk dat politieke ambtsdragers hun rol goed kunnen (blijven) spelen", schrijft het college, "met voldoende ondersteuning, goede arbeidsvoorwaarden en voldoende ontwikkelmogelijkheden, zonder dat zij door overmatige werkdruk, laat staan door agressie en intimidatie worden gehinderd of zelfs voortijdig uitvallen."

Na volgende verkiezingen

Het is zeer de vraag of het komend kabinet iets met het advies zal doen, dat komt op een gevoelig moment. Het aankomende kabinet-Jetten wil juist grote bezuinigingen doorvoeren. Om die reden staan er flinke bezuinigingen voor rijksambtenaren op stapel. Zij krijgen bijvoorbeeld dit jaar geen salarisverhoging.

Als het kabinet-Jetten en de Eerste en Tweede Kamer instemmen en het advies overnemen, kunnen ze daar zelf niet meteen van profiteren. De maatregelen gaan dan pas in na nieuwe verkiezingen.