Tsjechische president: minister chanteert en bedreigt mij
In Tsjechië is een conflict tussen de uiterst-rechtse regeringspartij Motoristé Sobe en de onafhankelijke president Pavel geëscaleerd. Op een ingelaste persconferentie heeft Pavel vanmiddag bekendgemaakt dat hij aangifte overweegt tegen minister Macinka van Buitenlandse Zaken vanwege chantage. Ook toonde hij sms'jes met bedreigende teksten van de minister.
Het conflict draait om oud-coureur Filip Turek, de leider van de Motoristen. Deze autopartij maakt sinds december deel uit van de radicaal-rechtse regering van premier Babis. Turek werd naar voren geschoven voor twee verschillende ministerposten, maar president Pavel heeft de voordracht telkens geblokkeerd.
Reden zijn talloze racistische, antisemitische en homofobe uitspraken. Zo schreef Turek dat de "laatste trotse Duitser in 1945 stierf" en dat iemand in brand steken fout is, "maar als het een zigeuner betreft, is dat een verzachtende omstandigheid". Ook poseerde hij met nazisymbolen. Daarmee is Turek minister onwaardig en keert hij zich tegen de grondwet, stelt de president.
Daarop bedachten de Motoristen een list. Partijgenoot Petr Macinka werd zowel minister van Buitenlandse Zaken als Milieu, maar op dat laatste departement werd de omstreden Turek benoemd als regeringscommissaris. Daarvoor was geen goedkeuring van de president nodig. Volgens de regering zal hij desondanks fungeren alsof hij een minister is. Turek zal zich inzetten voor het 'stoppen' van de Green Deal.
'Alle bruggen verbranden'Toch gaven de Motoristen niet op. Ze willen Turek hoe dan ook als minister benoemd hebben. Zijn partijgenoot Macinka blijft daarop aandringen bij president Pavel. En daarin gaat hij ver. Te ver, aldus de president.
Op zijn sociale media heeft Pavel twee sms'jes van Macinka gedeeld, die hij afgelopen nacht naar de adviseur van de president heeft gestuurd. Daarin zegt de minister dat hij pas zal rusten als Turek tot minister is benoemd. "Anders zullen de gevolgen voor hem (en niet alleen voor hem) zeer verrassend zijn."
Macinka schreef verder dat hij dan "alle bruggen achter zich zal verbranden, op een manier die zal worden opgenomen in de politieke lesboeken als extreem geval van samenwerken". De minister zal de president "meedogenloos bestrijden", "zonder scrupules".
President Pavel noemt de woorden ontoelaatbaar en onaanvaardbaar in een democratie. "Ik beschouw deze woorden als een poging tot chantage." Zijn advocaten onderzoeken of de tekst onder afpersing valt. De politie is een onderzoek gestart.
De voltallige oppositie eist het aftreden van Macinka, maar hij kan rekenen op bescherming van zijn coalitiepartners. Premier Babis noemt de gekozen woorden "niet zijn stijl", maar vindt dat er geen sprake is van chantage.
Macinka wast zijn handen in onschuld en noemt de sms'jes een vorm van onderhandelen. "De president is ooit politicus geweest, misschien komt hij daar nog wel achter." Verder zei de minister van Buitenlandse Zaken dat hij wil voorkomen dat Pavel naar de volgende NAVO-top zal afreizen, tenzij partijgenoot Turek alsnog tot minister wordt benoemd.
Om tafelPremier Babis wil dat het conflict zo snel mogelijk wordt opgelost. Wat hem betreft komt er een rondetafelgesprek met de minister en de president. Maar een uitweg lijkt onmogelijk: de Motoristen houden vast aan hun omstreden ministersvoordracht, de president blijft bij zijn blokkade.
Babis is voor zijn regering afhankelijk van de Motoristen. Hij kan Macinka en Turek daarom niet laten vallen. Tegelijk zit president Pavel stevig in zijn zadel: hij geniet breed vertrouwen van de kiezers. Hij lijkt op dit moment zeker van een herverkiezing, die overigens pas over twee jaar staat gepland.
Desondanks gaan Tsjechische politieke experts ervan uit dat de regering dit conflict zal overleven, ongeacht de uitkomst. "Ze hebben een gemeenschappelijke vijand en dat is Pavel", zegt politicoloog Jan Kubácek tegen nieuwssite iROZHLAS. "Hoe krachtiger hij optreedt tegen de regering, hoe sterker de coalitie van Babis wordt."