Aggregator

Trump vervangt minister Noem van Binnenlandse Veiligheid

1 hour 56 minutes ago

De Amerikaanse minister van Binnenlandse Veiligheid, Kristi Noem, vertrekt. President Trump vervangt haar door Markwayne Mullin, die nu nog in de Senaat zit. Hij zal aan het eind van deze maand aan de slag gaan.

Waarom Trump Noem vervangt, is niet duidelijk. Op zijn Truth Social-platform zegt Trump dat hij blij is met het werk dat Noem heeft gedaan. Ze heeft volgens hem "spectaculaire resultaten" behaald, "vooral aan de grens".

Noem hield zich als minister onder meer bezig met het immigratiebeleid van de regering-Trump.

Later meer

Democraten én Republikeinen op de bres tegen Trumps datacenters

2 hours 10 minutes ago

"De machtigste mensen van het land" noemt president Trump ze: de topmensen van Google, Oracle, Meta, Microsoft, OpenAI en Amazon. Hij ontving hen gisteren in het Witte Huis om een convenant te ondertekenen. Dat moet de ongewenste neveneffecten van hun nieuwe datacentra een halt toeroepen, zoals de stijging van stroomprijzen. "Ze hebben wat hulp bij hun PR nodig", aldus Trump.

In een land waar burgers tot op het bot verdeeld zijn, verenigen links en rechts zich in het verzet tegen de explosieve groei van datacenters. Die krijgen onder president Trump ruim baan: kunstmatige intelligentie is het belangrijkste speerpunt van zijn economisch beleid. Maar de vraag naar elektriciteit zal het komende decennium verdrievoudigen, met alle gevolgen van dien.

Ook aanhangers morren

Door het hele land klinkt gemor. Zelfs in Oklahoma, een van de meest Republikeinse staten van de VS, gaan zijn stemmers en partijgenoten tegen de president in.

In de tuin van Marjorie Curless wappert fier een Trump-vlag. Vlak bij haar woning in Sand Springs, bij Tulsa, moet een reusachtig datacenter verrijzen, ingeklemd tussen boerenbedrijven. "Zet ze niet tussen paarden, koeien, kippen en zwijnen", waarschuwt Curless, die op dit punt teleurgesteld is in haar president.

"Het lijkt wel een virus", vindt Rick Plummer. "Overal waar je kijkt, schieten ze uit de grond." Plummer is paardenfokker en traint zijn dieren voor rodeo's, waar hij met een lasso kalveren of stieren vangt. Zijn ranch grenst aan het toekomstige datacenter. Hij vreest dat het gezoem van koelinstallaties en transformatoren de voortplantingscyclus van zijn merries verstoort.

Zijn buurman Brian Ingram maakt zich zorgen dat de elektraprijzen zullen stijgen door de grote vraag. De gemiddelde prijs per kilowattuur voor inwoners van Oklahoma is afgelopen jaar al met 7 procent gestegen; landelijk was dat 6,3 procent. Ingram is ook niet blij met de dieselgeneratoren die als back-up worden gebruikt. Zijn erf is bezaaid met protestborden tegen het datacentrum.

Het complex wordt bijna honderd voetbalvelden groot. "Daarbij vergeleken is de Boeing-fabriek in Seattle een speeltje", zegt Kyle Schmidt. Hij leidt een actiegroep tegen de gebouwen, die servers moeten huisvesten voor Google.

Moederbedrijf Alphabet en andere techgiganten investeren alleen al dit jaar 500 miljard dollar in de bouw van zulke complexen. "Ze lijden aan goudkoorts", zegt Schmidt. "Bedrijven bouwen zo snel mogelijk, voordat er regels komen."

Als het aan president Trump ligt, wordt techgiganten zo min mogelijk in de weg gelegd. Hij probeerde wettelijk vast te leggen dat staten geen eigen regels over kunstmatige intelligentie mogen opleggen aan techbedrijven. De Senaat stak daar een stokje voor, maar Trump zette delen van zijn plan alsnog per decreet door.

Ook versnelde Trump de vergunningsprocedures voor de bouw van datacenters en versoepelde hij milieuregels. Hij stelt federale grond beschikbaar voor techbedrijven. Maar staten zijn niet altijd even scheutig. Een Republikeinse senator in Oklahoma stelt een driejarige bouwstop voor om de impact van datacenters te onderzoeken.

In Sand Springs probeert Google de zorgen weg te nemen tijdens een drukbezochte hoorzitting in de lokale high school. Vertegenwoordigers van het bedrijf voorspellen dat de bouw honderden miljoenen aan economische voordelen zal opleveren voor midden- en kleinbedrijven, hotels, restaurants en tankstations.

Ook belooft het bedrijf het lokale onderwijs met royale giften te steunen. Dat leidt tot schampere reacties uit de zaal, waar honderden inwoners zich met protestborden hebben verzameld.

Burgemeester Jim Spoon looft de "genereuze" opstelling van Google en hoopt dat het datacenter banen oplevert. De gemeenteraad stemt unaniem in met de bouw, waarna een politiecordon zich voor hen opstelt om verontwaardigde burgers op afstand te houden.

"Hun houding is: we doen wat we willen, en als je het oneens bent, sleep je ons maar voor de rechter", zegt Kyle Schmidt. "Dat is precies wat we gaan doen." Volgens Schmidt overtreedt de gemeente met het akkoord haar eigen regels. Hij heeft bovendien contact met andere actiegroepen, onder meer in Pennsylvania, Minnesota en Missouri.

President Trump lijkt gevoelig voor de protesten. Hij zette techbedrijven onder druk om zelf elektriciteit op te wekken voor hun datacenters. Volgens Trump dachten ze eerst dat hij een grapje maakte. Experts betwijfelen of de beloften de stijgende elektraprijzen zullen afremmen: de afspraken zijn vrijwillig en niet afdwingbaar.

Lena Moffitt van milieuorganisatie Evergreen Action is cynisch: "Nu de elektraprijzen stijgen door Trumps 'vervuiler-eerst-beleid', probeert hij dit onder het tapijt te vegen met een fotomoment."

De techbazen prijzen hem in het Witte Huis met lovende woorden. Dan breekt Trump de bijeenkomst af: "Ik moet me nu weer met de oorlog bezighouden."

Nederland in EU-kopgroep ‘terugkeerhubs’ voor uitgeprocedeerde asielzoekers

2 hours 40 minutes ago

Nederland gaat met Oostenrijk, Griekenland, Duitsland en Denemarken het voortouw nemen bij het terugsturen van uitgeprocedeerde asielzoekers naar zogenoemde terugkeerhubs. Dat zei minister Van den Brink van Asiel en Migratie na zijn eerste overleg met zijn collega-ministers van de EU in Brussel.

Ze gaan samen nu de 'verkennende fase' in om te bepalen met welke landen buiten de Europese Unie ze afspraken zouden kunnen maken. De landen zijn ambitieus, zei Van den Brink. Door samen te werken willen ze veel meer mensen terugsturen dan nu het geval is. "Verschillende landen hebben verschillende contacten of relaties uit het verleden met landen in Afrika", aldus de minister.

Hij wilde niet zeggen met welke 'ontvangende' landen op dit moment gesprekken over de terugkeerhubs lopen. Griekse media schrijven dat het onder meer Kenia betreft.

Uganda-plan van de baan

De samenwerking van Nederland met gelijkgestemde landen is een trendbreuk met het vorige kabinet. Dat wilde nog op eigen houtje afspraken maken met Uganda, om daar afgewezen asielzoekers naartoe te sturen. PVV-minister Klever van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking kwam in oktober 2024 met dat idee tijdens een bezoek aan het land.

Hoewel Uganda aanvankelijk ontkende dat er een samenwerking met Nederland op stapel stond, bleef het kabinet-Schoof doorwerken aan dat plan. In september vorig jaar tekende toenmalig minister Van Weel een intentieovereenkomst met Uganda. De twee landen zouden gaan samenwerken om afgewezen asielzoekers via Uganda te laten terugkeren naar hun land van herkomst.

Vanuit vluchtelingenorganisaties klonk harde kritiek op die plannen. Mensenrechtenorganisatie Amnesty International noemde het "een ontzettend slecht plan". Eerder beperkte Nederland de samenwerking met het land nog vanwege de strenge anti-lhbti-wetgeving.

Het nieuwe kabinet zet de Uganda-plannen niet door. Volgens Van den Brink is de belangrijkste randvoorwaarde voor de terugkeerhubs dat de mensenrechten van de migranten zijn gewaarborgd.

EU-terugkeerbeleid

Tot nu toe zijn de terugkeerhubs wettelijk nog niet toegestaan. Maar daar komt binnenkort verandering in. Maandag wordt in het Europees Parlement gestemd over het mogelijk maken van de terugkeercentra. De Europese Raad van ministers stemde eerder al in met voorstellen van de Europese Commissie.

Nieuw is vooral dat asielzoekers geen band hoeven te hebben met het land waarnaar ze worden teruggestuurd. Enkel alleenstaande minderjarige kinderen en gezinnen met minderjarige kinderen zouden niet mogen worden uitgezet naar dergelijke landen.

Dieselprijs richting record, 'gaat ons allemaal pijn doen'

2 hours 53 minutes ago

Automobilisten, schippers en piloten zagen afgelopen dagen de prijs voor hun brandstof flink oplopen. Diesel aan de pomp nadert zelfs een recordprijs.

De oorzaak ligt in de Straat van Hormuz. De scheepvaart in die smalle zeepassage viel afgelopen dagen stil door aanvallen van Iran op schepen. Ook in de rest van de Perzische Golf is het transport niet veilig; afgelopen nacht werd een olietanker voor de kust van Koeweit aangevallen.

De zeestraat is daarmee praktisch geblokkeerd. Vloeibaar gas uit Qatar, ruwe olie uit Saudi-Arabië, diesel uit Koeweit of kerosine uit de Verenigde Arabische Emiraten kunnen voorlopig niet de wereld over. En met name van die laatste twee brandstoffen haalt Europa normaal gesproken veel uit dat gebied.

De geblokkeerde Straat van Hormuz uitgelegd:

Benzine raffineert Nederland vooral zelf. Diesel importeert het juist veel. Tot 2023 kwam veel uit Rusland, maar als gevolg van sancties tegen dat land werd er meer uit het Midden-Oosten gehaald. Vorig jaar kwamen er voor het eerst meer dan een half miljoen vaten diesel per dag vanuit die regio naar Europa.

Op land, op water en in de lucht

Zo komen de problemen in de Perzische Golf terecht bij de Nederlandse pomp. De adviesprijs voor diesel is inmiddels 2,33 euro per liter, slechts 4 cent minder dan de recordprijs in 2022.

"Ik heb het gezien", zegt ondernemer Jazz Dijk op het parkeerterrein van een groothandel. "Dus ik rijd deze zo leeg mogelijk en dan hopen dat die iets zakt."

Ondernemer Erik Ižarik heeft daar weinig vertrouwen in. "Ik denk dat het nog een stuk slechter gaat worden." Aannemers op de parkeerplaats zeggen dat ze de gestegen dieselprijs aan klanten moeten doorberekenen.

Ook op de Nederlandse binnenwateren worden de prijsstijgingen gevoeld, blijkt uit een rondgang onder bunkerstations - tankstations voor binnenvaartschippers. De schippers tanken daar gasolie, een soort scheepsdiesel. De bunkeraars hebben het over "hamsteren" en prijzen "waar niemand blij mee is".

Ondernemers Jazz Dijk en Erik Ižarik op de parkeerplaats van een groothandel:

"Vrijdag kostte een kuub gasolie nog 604 euro, nu al 799 euro. Dat is 32 procent meer", zegt Ruud Smit, financieel directeur bij binnenvaartrederij De Jong. Die hogere kosten doen de rederij niet direct pijn. Net als de meeste rederijen heeft De Jong contractueel vastgelegd dat hogere brandstofprijzen doorberekend worden aan de klant. Smit: "Bij de verladers doet het pijn, en als die het doorberekenen doet het alle consumenten pijn, ons allemaal dus."

De prijs van kerosine schoot ook de lucht in afgelopen dagen. In Noordwest-Europa steeg de kerosineprijs deze week met ruim 70 procent, naar zo'n 1400 dollar per ton, de hoogste prijs in vier jaar.

Veel vliegtuigmaatschappijen hebben hun inkoopprijzen voor langere tijd vastgezet. "Daardoor hebben prijsbewegingen in kerosine op de korte termijn slechts beperkt effect op onze kosten", laat Corendon weten. "Als de hogere kerosineprijzen langer aanhouden, kan dat op termijn wel invloed hebben. Voor de komende maanden staan onze brandstofprijzen echter al vast."

Reserves

Wanneer een aanzienlijk deel van de wereldhandel in fossiele brandstoffen wegvalt, gaan landen nadenken of ze wel voldoende brandstoffen ter beschikking hebben.

Zeker in Azië is dat voelbaar. Dat deel van de wereld haalt meer dan Europa zijn brandstof uit de Perzische Golf. China besloot vandaag de export van diesel te staken en Myanmar gaat fossiele brandstof rantsoeneren.

In Europa zijn zulke maatregelen niet aan de orde. Maar er wordt wel nagedacht over het aanspreken van de strategische reserves. "Dat gebeurt in internationaal verband", zegt Gert Jan ten Broeke, directeur van de stichting die over de Nederlandse olievoorraden gaat. "Er is nog geen beslissing genomen. De analyses vinden daar nu plaats."

Nederland heeft genoeg diesel in de strategische reserves om het zo'n tachtig dagen uit te houden. Daarnaast hebben bedrijven in Nederland reserves voor nog zo'n negentig dagen.

Verdachte Est van mislukte overval juwelier Lisse wil het liefst levenslang

2 hours 53 minutes ago

De 53-jarige verdachte van een mislukte overval op een juwelier in Lisse wil de rest van zijn leven achter de tralies doorbrengen. De man, die nog een reeks straffen moet uitzitten, zei dat vandaag voor de rechtbank in Den Haag,

"Ik voel meer vrijheid in de gevangenis dan daarbuiten", zei de man volgens Omroep West. "Daarom wil ik de rest van mijn leven in de gevangenis blijven."

Verdachte Juri H. komt oorspronkelijk uit Estland, maar woonde geruime tijd in Sassenheim.

Halloween-masker

Vandaag moest hij voor de rechtbank verschijnen voor een relatief oude zaak. Volgens het Openbaar Ministerie liep hij op 17 mei 2008 een juwelierszaak in Lisse binnen met een halloweenmasker op zijn gezicht. Hij schoot met een vuurwapen in het plafond en de vitrine.

Een medewerker dook onder de toonbank en drukte de alarmknop in. H. zag tegelijkertijd dat zijn vuurwapen het niet meer deed en vluchtte de winkel uit.

Liquidatie

De politie wist hem niet te achterhalen. Totdat hij zelf in 2023 ineens bekende. Hij deed dat in de gevangenis, waar hij een straf uitzat voor een ander misdrijf: de geruchtmakende liquidatie van kickbokser Coen de Nijs in Alkmaar.

Die liquidatie was op 22 juni 2001, op klaarlichte dag in het centrum van Alkmaar. Ook toen ontsnapte H., en ook toen meldde hij zich uiteindelijk zelf terwijl hij vastzat (voor vuurwapenbezit). In 2019 gaf de Est toe de kickbokser te hebben doodgeschoten. Een motief is nooit bekend geworden. H. werd veroordeeld tot zestien jaar.

Celstraf aan het sprokkelen

In de tijdlijn komt de mislukte overval op de juwelier dus na de liquidatie in Alkmaar en ver vóór de veroordeling voor die liquidatie. Dat bracht de Haagse rechtbank vandaag aan het twijfelen of H. wel daadwerkelijk in Lisse was op 17 mei 2008. "U bent hier toch niet nog wat extra jaartjes celstraf aan het sprokkelen?", vroeg de rechter zich hardop af.

Voor het OM is er geen twijfel. "Zijn bekentenis is betrouwbaar en authentiek", aldus de officier van justitie, die twaalf maanden cel eiste.

Tenminste 26 jaar

De vraag is nu wat de rechtbank nu gaat doen. De Est heeft eerder al een overval in Duitsland bekend, waarvoor hij acht jaar cel heeft gekregen. In Estland hangt hem dezelfde straf boven het hoofd, ook voor een overval. Omdat er bovendien de 'reststraf' is voor de liquidatie heeft de 53-jarige man nog ten minste 26 jaar in de cel te gaan.

Of daar twaalf maanden voor de mislukte overval in Lisse bij komen, beslist de Haagse rechtbank over twee weken. Wat de verdachte betreft, kan de straf niet lang genoeg zijn. "In de gevangenis ben ik filosofie gaan studeren. Ik moest concluderen dat ik geen goed leven had geleid", zei hij.

Inwoners Midden-Groningen in opstand tegen aanleg nieuwe zonneparken

3 hours 15 minutes ago

In de gemeente Midden-Groningen is fel protest tegen de aanleg van twee zonneparken. Sinds 2019 zijn er al zeven aangelegd. De inwoners vinden dat wel genoeg en willen dat de lokale politiek ingrijpt.

Omdat op beide plekken nog een omgevingsvergunning moeten worden afgegeven, hopen de inwoners nog invloed te kunnen uitoefenen op de komst van de parken.

In Siddeburen en het nabijgelegen Steendam, midden in het aardbevingsgebied, is de actiegroep Zonnepark Siddeburen Nee in actie gekomen. Op de hoek van de Provincialeweg N33 en de Geerlandweg waar het park gepland staat, kijken we uit op een groot windmolenpark, een hoogspanningsnetwerk en een drukke weg. Verderop staat nog een oude gaswinningslocatie.

In 2023 gingen de actievoerders langs de deuren om te vragen wat de inwoners van het geplande zonnepark vinden. Volgens de activisten bleek 92 procent tegenstander.

Spil in energiewinning

Midden-Groningen, een gemeente met ruim 60.000 inwoners, is al lang een spil in de energiewinning in ons land. Een van de dorpen in de gemeente is Slochteren, waar in de vorige eeuw de Groninger gasbel werd gevonden. In de gemeente kwamen er veel gaswinningslocaties, met aardbevingsschade tot gevolg.

Nu die gaswinning is gestopt, heeft de gemeente een grote opgave voor duurzame energiewinning door zon en wind. Bij de verdeling van de regionale energiestrategie heeft Midden-Groningen aangegeven ruimte te hebben voor 600 hectare aan zonneparken. Daarnaast staat er langs de N33 een windpark met 35 windturbines, verspreid over drie locaties.

Dit is hoe de windturbines en zonneparken verspreid staan over de gemeente:

"Sinds het besluit over de zonneparken is er veel veranderd en de vraag is nu wat er nodig is. Het zou mooi zijn als de stroom die hier wordt opgewekt voor de dorpen zou zijn, maar het gaat naar de datacenters", zegt Derk Smedes van de actiegroep. Zijn mede-actievoerder Patries van der Kamp vult aan: "Eerder werd hier turf gewonnen, toen gas en nu duurzame energie, we voelen ons een beetje een wingewest."

Met de enquête in 2023 wilden de inwoners laten zien dat er geen draagvlak is voor de komst van dit park. Dat was in dat jaar nog een zwaarwegend argument om geen omgevingsvergunning af te geven. Maar in 2024 ging de nieuwe wet in werking en daarin is die voorwaarde vervallen.

Weten wat er te kiezen valt

Toch is de actiegroep doorgegaan. Er zijn volgens de actievoerders nog mogelijkheden om de komst van het park tegen te houden en ze grijpen de gemeenteraadsverkiezingen aan om aan de politieke partijen te vragen om zich uit te spreken. "We willen weten wat er te kiezen valt", legt Smedes uit.

Niet alle partijen hebben die vragenlijst al beantwoord. Want de kwestie blijkt ook voor de lokale politiek een worsteling.

Toch denkt de actiegroep bij de gemeente aan het goede adres te zijn. Want die moet de omgevingsvergunning afgeven. Daarbij moet de gemeente wel rekening houden met allerlei wettelijke en juridische eisen en het geldende landelijke en provinciale beleid. De raad heeft bindend adviesrecht.

Zeer uitgesproken is de lokale partij Gemeentebelangen, de grootste partij in Midden-Groningen. Lijstrekker Jan Velthuis zegt ronduit 'nee' tegen de aanleg van nog meer zonneparken in de gemeente. "Wij zijn niet tegen de energietransitie, maar vinden dat het op deze plek wel genoeg is geweest. Wij zijn koploper in de regio, de gemeenten om ons heen doen veel minder."

Hij vindt een opponent in lijsttrekker Roshano Dewnarain van GroenLinks-PvdA, de op een na grootste partij. "Het is heel ingewikkeld om dit proces nog tegen te houden. Wat we kunnen is de druk verhogen om de voorwaarden voor de komst van dit park zo gunstig mogelijk te maken."

Ook andere partijen vrezen voor juridische gevolgen als de gemeente de hakken in het zand zet. Beide lijsttrekkers zien wel dat het onderwerp de inwoners hoog zit. "We zitten midden in het aardbevingsgebied, de gaswinning heeft diepe sporen achtergelaten bij ons Groningers", benadrukt Dewnarain.

'Ongelijke strijd'

Op meer plaatsen in het land verzetten inwoners zich tegen de komst van zonne- en windparken. De NLVOW, de Belangenvereniging voor omwonenden van windturbines met 500 leden, probeert hen bij te staan. Zij krijgen ook regelmatig hulpverzoeken van actiegroepen tegen zonneparken. De bezwaren variëren van zorgen over de impact op de leefomgeving en over 'horizonvervuiling', tot het verlies van landbouwgrond.

Bestuurslid Jan-Jaap Tiemersma begrijpt de bezwaren, maar ziet veel pogingen om invloed uit te oefenen stranden. "De overheden hebben veel meer budget en kunnen adviesbureaus inhuren, terwijl inwoners al die stukken en rapporten in hun vrije tijd moeten doorspitten. Het is een ongelijke strijd."

Politie Limburg zet teamchef op non-actief om grensoverschrijdende opmerkingen

3 hours 46 minutes ago

De politie in Limburg heeft een teamchef op non-actief gesteld na meldingen over seksueel grensoverschrijdend gedrag en racisme. Er loopt een onderzoek en tot die tijd mag de teamchef niet aan het werk zijn.

Volgens de politie zijn er aanwijzingen dat er sprake is van opmerkingen "van seksueel grensoverschrijdende en racistische aard". Ook zijn er aanwijzingen dat de medewerker misbruik heeft gemaakt van de politiesystemen "waarbij werk en privé onvoldoende zijn gescheiden".

Verdere details zijn niet bekendgemaakt. "Een dergelijke maatregel heeft grote impact op de medewerker en op het team. Hiertoe wordt dan ook enkel overgegaan bij voldoende aanleiding. Uit het onderzoek moet blijken of en in welke mate hier sprake van is geweest en of er een sanctie zal volgen", schrijft de politie in Limburg.

Dag 6 van de oorlog: Israël beveelt massaevacuatie in Libanon en Iran valt Koerden aan

3 hours 49 minutes ago

Op dag 6 van de oorlog in het Midden-Oosten zijn de VS en Israël doorgegaan met aanvallen op Iran en slaat Israël in Libanon harder toe in de hoofdstad Beiroet, waar honderdduizenden mensen moeten vertrekken.

Terwijl de scheepvaart in de Straat van Hormuz praktisch stilligt, groeien de zorgen over de wereldwijde energieprijzen.

En Iran laat zien dat het nog hard kan terugslaan, met raketvuur op Koerden in het noordelijke grensgebied en een verrassingsaanval met explosieven in de Perzische Golf.

Waarschuwing aan Europa

De dag begon met het nieuws dat het dodental in Iran bijna gelijkstaat aan dat van het 12-daagse Amerikaanse en Israëlische offensief afgelopen zomer. Toen kwamen naar schatting 1190 Iraniërs om. De Amerikaanse mensenrechtenorganisatie Human Rights Activist News Agency zegt dat er tijdens de huidige oorlog in Iran inmiddels 1114 doden zijn geteld, inclusief 183 kinderen.

Iran waarschuwt Europa om niet stilzwijgend akkoord te gaan met deze "schending van het internationaal recht", zoals het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken het Israëlisch-Amerikaanse offensief noemt. In gesprek met de Spaanse zender TVE zei een woordvoerder van het ministerie dat lidstaten van de EU "vroeg of laat de prijs zullen betalen als ze zich er niet tegen uitspreken".

Luchtaanval op Koerden

Na berichten van gisteravond dat Koerdische milities Iran zijn binnengevallen, sloeg Iran hard terug. Het vuurde raketten af op Koerden aan de Iraakse kant van de grens en op een hoofdkwartier van de Koerdische milities in de buurt van Erbil, de grootste Koerdische stad in Irak.

Gisteren meldden Amerikaanse en Israëlische media dat duizenden Koerdische strijders een grondoffensief waren begonnen in het noordwesten van Iran. Koerdische milities zouden de afgelopen dagen met de VS hebben overlegd over aanvallen op het Iraanse leger in het westen van het land.

Volgens Amerikaanse media heeft de inlichtingendienst CIA de Koerdische strijders in Irak al voor de huidige oorlog bewapend met het oog op het destabiliseren van Iran.

Intensivering van de zeeslag

Iran waarschuwde de VS vanochtend vroeg dat het wraak zal nemen voor de torpedo-aanval bij Sri Lanka waarmee de Amerikanen een Iraans fregat tot zinken brachten. "De VS zal bitter spijt krijgen van het precedent dat zij hebben geschapen", schreef de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Araghchi op X. Al snel voegden de Iraniërs de daad bij het woord.

Volgens de eerste, summiere berichten vond er een explosie plaats bij een tanker die voor anker lag voor de kust van Koeweit. Een maritieme organisatie meldde dat er olie in het water lekte. Koeweit zei dat de explosie buiten de territoriale wateren was.

Later werd de situatie duidelijker. De Iraanse Islamitische Revolutionaire Garde zei een aanval te hebben uitgevoerd op een Amerikaanse olietanker in het noordelijke deel van de Perzische Golf. De Iraakse havenbeveiliging zegt dat het ging om de olietanker Sonangol Namibe. Die werd beschadigd door een op afstand bestuurd Iraans vaartuig met explosieven aan boord. De tanker maakt water, maar lijkt niet te zinken.

Een journalist van het Duitse blad Bild zette deze beelden van het incident op zijn X-account:

Het Israëlische leger beval alle burgers in Dhahiyeh, de zuidelijke voorstad van Beiroet, om te evacueren. In dat gebied wonen 400.000 mensen, voornamelijk sjiieten. Het staat bekend als een bolwerk van de militante Hezbollah-beweging.

Het autoverkeer op de uitvalswegen van Dhahiyeh staat inmiddels volledig vast. Twee dagen geleden gaf Israël Libanese burgers bevelen om uit zuidelijk Libanon te vertrekken. Vanochtend stond het aantal ontheemden in Libanon op 83.000, maar dat zullen inmiddels al veel meer zijn.

De Libanese regering is ondertussen begonnen op te treden tegen de aanwezigheid van leden van de Iraanse Revolutionaire Garde in het land. Een minister zei vandaag dat zij zullen worden gearresteerd en het land uit gezet.

De Revolutionaire Garde is al tientallen jaren actief in Libanon, waar de organisatie steun verleent aan Hezbollah, een nauwe bondgenoot van het regime in Teheran.

Azerbeidzjan heeft een deel van het luchtruim in het zuiden van het land gesloten, nadat vier Iraanse drones de grens waren overgevlogen. Het luchtruim bij de grens met Iran blijft twaalf uur lang gesloten.

Eerder op de dag werd het vliegveld van Nachitsjevan, op 10 kilometer van de Iraanse grens, geraakt door drones uit Iran. Dat meldden bronnen dicht bij de Azerbeidzjaanse regering aan persbureau Reuters. Op beelden is te zien hoe een Iraanse drone daar insloeg.

Voor zover bekend is het de eerste keer dat een doel in Azerbeidzjan door Iran wordt aangevallen. Volgens Azerbeidzjan raakten vier mensen gewond. Iran spreekt tegen dat het achter de drone-aanval zit. De Azerbeidzjaanse autoriteiten zeggen te onderzoeken welke soorten drones bij de aanval zijn gebruikt.

Dokkum eert Fedde Sonnema met standbeeld voor 'zijn' berenburg

4 hours 26 minutes ago

In het centrum van Dokkum is een beeld, een buste, onthuld van Fedde Sonnema. Het staat op de plek waar herbergier Sonnema in 1860 uit een nog immer geheim mengsel van brandewijn, jenever en zo'n dertig kruiden de eerste berenburg bereidde.

De buste is gemaakt door de Friese kunstenaar Hans Nouta. Hij beeldde Sonnema al proostend af, een nauwverholen uitnodiging aan bezoekers hetzelfde te doen.

Eén van de eersten die na de onthulling het glas hieven, was wethouder Hanneke Jouta. Zij ziet het beeld als bekroning van een langdurige opknapbeurt van het centrum.

"We hebben het karakteristieke van de oude binnenstad weer opnieuw opgehaald", aldus de wethouder bij Omrop Fryslân. "Dan past het beeld er op deze plek heel goed bij."

Uit Amsterdam

Ook al vond Sonnema 'de' berenburg uit, hij baseerde zich daarbij op kruiden- en specerijenmengsels die de Amsterdamse apotheker en koopman Hendrik Beerenburg al in de zeventiende eeuw te koop aanbood.

Friese schippers vonden die mengsels zo bijzonder dat ze de kruiden meenamen. Ook naar Dokkum, waar herbergier Sonnema zijn gasten in de gelagkamer de eerste zelf gefabriceerde Beerenburg (toen nog met twee e's) voorzette.

Het gerucht ging dat het zijn bedoeling was om een heilzaam likeurtje te serveren, maar Sonnema zei helemaal niets. Wel legde hij de geheime samenstelling van zijn brouwsel officieel vast toen bleek dat iedereen die zijn drankje proefde fluitend en zingend de herberg verliet.

Samenstelling niet veranderd

De samenstelling is sinds 1860 niet veranderd, zeggen zijn nazaten. Ook al vindt de productie tegenwoordig in Bolsward plaats.

Er zijn ook concurrenten bijgekomen, waarvan de Weduwe Joustra Beerenburg (met twee e's) uit Sneek wellicht de bekendste is.

Maar voor de populariteit van de kruidenlikeur maakt dat niets uit. Friezen zien het als Fries cultuurgoed en spreken over "ús nasjonale slokje".

Vastgoedondernemer Coen van Oostrom nieuwe voorzitter VNO-NCW

4 hours 39 minutes ago

Coen van Oostrom (55) wordt voorzitter van ondernemingsvereniging VNO-NCW. De vastgoedondernemer en multimiljonair volgt Ingrid Thijssen op.

Volgens VNO-NCW heeft het bestuur Van Oostrom unaniem gekozen voor een termijn van drie jaar. Hij gaat zich inzetten voor het verbeteren van het investeringsklimaat en moet actief de verbinding zoeken met sociale partners en het kabinet, laat de belangenbehartiger van bedrijven weten.

Duurzaam projectontwikkelaar Van Oostrom reageert via LinkedIn op zijn aanstelling. Hij is naar eigen zeggen trots en vereerd. "Nederland en Europa staan voor grote economische en geopolitieke uitdagingen, maar juist in deze tijd is ondernemerschap belangrijker dan ooit."

Volgens hem spelen bedrijven een cruciale rol bij innovatie, groei, banen en het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. "Ik kijk ernaar uit om mij de komende jaren samen met ondernemers, overheid en partners in te zetten voor een sterk investeringsklimaat, een concurrerend Europa en een economie die blijft vernieuwen."

Quote 500

Van Oostrom kocht in zijn studententijd zijn eerste huis en richtte op 27-jarige leeftijd zijn vastgoedbedrijf Oostrom Vastgoed (OVG) op, inmiddels omgedoopt tot Edge Technologies. Zijn vermogen wordt door zakenblad Quote geschat op 385 miljoen euro.

Hij staat te boek als 'groenrechtse' VVD'er, sprak in 2016 al de ambitie uit om minister te worden en doneerde afgelopen jaar nog 50.000 euro aan de partij. Van Oostrom ontwikkelde meerdere grote kantoren over de hele wereld, maar ook bekende Nederlandse gebouwen zoals de Maastoren in Rotterdam en The Edge in Amsterdam.

'Duurzaamheidsridder'

De ondernemer noemde zichzelf vorig jaar in een interview met het Financieele Dagblad nog een "duurzaamheidsridder". Van Oostrom pleit voor simpele regelgeving rond bouwen.

Hij zei ook te balen van de negatieve naam die projectontwikkelaars in Nederland hebben. "Als ik heel veel verdien met een gebouw, betekent het niet dat iemand anders armer wordt."

WEF

Van Oostrom geldt als actief deelnemer aan het World Economic Forum (WEF). Hij zat ook met tientallen ondernemers om de tafel met voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen. Volgens Van Oostrom heeft de EU vooral financiële middelen nodig.

Zijn nieuwe functie betekent dat hij zich terugtrekt uit de dagelijkse leiding van Edge Technologies. Van Oostrom meldt op LinkedIn wel dat hij aanblijft als aandeelhouder en als niet-uitvoerend bestuurder.

Van Oostrom begint op 1 mei aan zijn nieuwe functie. Zijn voorganger Thijssen is op 1 maart al gestart als bestuursvoorzitter van de TU Delft.

Lagere straf voor Utrechtse arts die haar baby wilde doden

5 hours 9 minutes ago

De Utrechtse arts Sarah V. (39) krijgt in hoger beroep een gevangenisstraf van acht jaar. Ze is veroordeeld voor poging tot moord op haar pasgeboren dochter en voor het voorbereiden van moord en zware mishandeling.

De straf die het gerechtshof in Arnhem oplegt, is lager dan de elf jaar cel waartoe de rechtbank de arts eerder veroordeelde, meldt RTV Utrecht. Dat is omdat de rechter in hoger beroep V. beschouwt als "enigszins verminderd toerekeningsvatbaar".

Haar dochter werd in april 2020 te vroeg geboren en lag daarom in een couveuse in het Utrechtse Wilhelmina Kinderziekenhuis. Volgens het Openbaar Ministerie heeft V. haar gekolfde moedermelk, die zij bij het ziekenhuis afleverde, stelselmatig verdund en er de diarreeremmer loperamide aan toegevoegd. Dit leidde onder meer tot ernstige hartritmestoornissen bij het kind.

Kunstvoeding

De artsen in het ziekenhuis stonden aanvankelijk voor een raadsel. V. kwam als verdachte in beeld toen de moedermelk werd onderzocht. De baby kreeg daarna kunstvoeding en herstelde.

Sarah V. was basisarts en in opleiding tot anesthesist. Inmiddels is ze arbeidsongeschikt verklaard.

Ze heeft de beschuldigingen steeds tegengesproken. Mogelijk heeft ze het münch­hau­sen-by-proxy­syn­droom, dat tegenwoordig wordt aangeduid als kindermishandeling door falsificatie. Bij die psychische aandoening maken mensen anderen - vaak hun eigen kind - bewust ziek, bijvoorbeeld om aandacht van hulpverleners of de omgeving te krijgen.

Natuurlijk proces

In het hoger beroep draaide het vooral om de vraag of de diarreeremmer ook via een natuurlijk proces in de gekolfde moedermerk kon zijn terechtgekomen. Deskundigen achtten dat uitgesloten. Voor het gerechtshof is daarmee bewezen dat de arts haar kind "opzettelijk en met voorbedachten rade van het leven heeft willen beroven", aldus de uitspraak van vandaag.

V. mocht het hoger beroep in vrijheid afwachten. Haar voorlopige hechtenis werd geschorst. Onder strikte voorwaarden mocht ze thuis bij haar kinderen zijn; alleen overdag en onder begeleiding van haar partner of een ander familielid. Ook mocht ze haar kinderen geen eten, drinken of medicijnen geven.

V. was niet aanwezig bij de uitspraak. Van het hof mag ze op vrije voeten blijven totdat de uitspraak definitief is. Als ze besluit de veroordeling in cassatie bij de Hoge Raad aan te vechten, kan dat nog geruime tijd duren.

Of zij inderdaad in cassatie gaat, kon haar advocaat vandaag nog niet zeggen.

Podcast De Dag: de hack bij Odido, het grootste datalek ooit

5 hours 14 minutes ago

De hack bij Odido houdt de gemoederen al drie weken bezig. Gegevens van 6,5 miljoen klanten en oud-klanten van het telecombedrijf verschenen op het darkweb. Nummers van unieke ID-bewijzen, geboortedata, bankrekeningnummers, telefoonnummers en e-mailadressen van de klanten.

Bijna 100 gigabyte aan data is buitgemaakt en daarmee is dit datalek de grootste in ons land tot nu toe.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Hackgroep Shinyhunters zit erachter: hoe deden ze het? Techredacteur Joost Schellevis dook de afgelopen weken in deze hack en vertelt in podcast De Dag ook wat er nu met de gegevens gebeurt. De data zijn vogelvrij en de vraag is nu hoe zorgvuldig bedrijven omgaan met de gegevens van hun klanten.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redacteur: IJsbrand Terpstra

Minister: gaskraan Groningen blijft dicht ondanks oorlog Iran

5 hours 50 minutes ago

De gasputten in het Groningenveld blijven dicht. Dat zei minister Van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei (D66), die over de Nederlandse gasvoorraden gaat.

Zij reageerde in een Kamerdebat over energie op het pleidooi van JA21 en andere partijen om de gasputten niet definitief met cement dicht te gooien. Zij willen het gas als noodvoorraad achter de hand houden. Directe aanleiding is de oorlog in het Midden-Oosten.

"Na vele jaren leed hebben we een duidelijke belofte gedaan aan de Groningers", zei Van Veldhoven. "Voor de betrouwbaarheid van de overheid is het heel belangrijk dat we daaraan vasthouden. Laten we de onzekerheid bij de Groningers niet opnieuw aanwakkeren." Zij verwees ook naar de parlementaire enquête en de conclusies die daar zijn getrokken.

Kamerlid Van den Berg (JA21) zei dat het zijn partij uitsluitend gaat om extreme noodgevallen. "Als er vanuit de VS en vanuit Noorwegen problemen ontstaan met de gaslevering, dan hebben wij gewoon echt geen mogelijkheden meer." Meer dan de helft van de Nederlandse gasimport komt uit deze twee landen.

Andere manieren

De minister stelde daartegenover dat er andere manieren zijn om een noodvoorraad op te bouwen, bijvoorbeeld door inkoop en opslag, zoals nu ook al gebeurt. Van Veldhoven: "Die gasopslagen gaan ook weer gevuld worden. Er is een noodvoorraad en gezinnen en ziekenhuizen gaan als gebruikers voor."

Voor de lange termijn werkt het kabinet aan energie "van eigen bodem", zegt zij, zoals wind-, zonne- en kernenergie.

De gasputten van het Groningenveld zijn nog lang niet allemaal afgesloten met cement. De ontmanteling van de winningsapparatuur en het opbranden van restgas duurt nog jaren.

Meer dan 100 foute Nederlandse vlindernamen gewijzigd

5 hours 58 minutes ago

Ruim honderd Nederlandse vlindernamen zijn gewijzigd omdat ze verwarrend waren, meldt de Vlinderstichting. De namen van deze vlinders kwamen niet overeen met de kenmerken die de vlinder heeft.

Vlinders krijgen naast een wetenschappelijke naam ook een versimpelde naam toegewezen. Die wordt vaak bepaald op basis van een plek waar ze ooit gespot zijn of een plant waar de rups op leeft.

In veel gevallen waren deze namen verouderd of klopten andere kenmerken niet. De Limburgse fluweelpalpmot komt bijvoorbeeld niet voor in Limburg en de grote bandpalpmot is de kleinste van zijn soort.

Hieronder een selectie van de gewijzigde namen:

De wijzigingen betreffen alleen nacht- en microvlinders. De namen van dagvlinders, de vaak kleurrijke vlinders die overdag rondvliegen, veranderen niet. Ook hebben een aantal vlinders die pas sinds kort in Nederland voorkomen, een naam gekregen.

Werkgroep van vlinderkenners

In het najaar van 2024 werd bekend gemaakt dat er vlindernamen gewijzigd zouden worden. Hiervoor is een speciale werkgroep samengesteld, bestaande uit vlinderkenners.

Na overleg van de groep en een oproep aan vrijwilligers van de Vlinderstichting om 'foute' namen te melden, werd een lijst opgesteld met namen die mogelijk niet klopten. "Toen hebben we gekeken om welke namen het ging en welke namen we moesten veranderen", vertelt nachtvlinderonderzoeker Tymo Muus.

Muus kwam tijdens een onderzoek voor een nieuw boek tot de conclusie dat veel namen niet overeenkwamen met de eigenschappen van de vlinders. Vaak was de plek waar ze ooit gespot zijn en waar veel vlinders naar zijn vernoemd, niet de plek waar ze nu leven.

Er moest iets feitelijks mankeren aan de naam voordat deze voor wijziging in aanmerking kwam. Zo waren de antennes van een wit naaldkwastje grijs en die van een grijs naaldkwastje juist wit. Respectievelijk heten ze nu voorjaarsnaaldkwastje en zomernaaldkwastje. "Het mag natuurlijk geen kwestie van smaak zijn. We gaan een naam niet wijzigen omdat iemand die niet mooi vindt."

Zevenbladmot wordt lijnpuntneusje

Een voorbeeld is de zevenbladmot, die vanaf nu door het leven gaat als lijnpuntneusje. "Het was helemaal niet zeker of zevenblad wel een plant was waar deze rupsen van leven of waar de vlinders voeding uit halen", vertelt Muus. "Toen ik een keer door de duinen liep, spotte ik de rups van de zevenbladmot in een hele andere plant. Dus die naam klopte niet."

Bij de nieuwe namen is rekening gehouden met herkenbare eigenschappen van het insect. "We hebben de naam van de vlinder veranderd naar lijnpuntneusje, omdat deze een hele spitse neus heeft."

Op deze manier hoopt Muus een bredere groep te kunnen bereiken van mensen die minder bekend zijn met vlinders. "Ik hoop dat het de drempel verlaagt voor mensen die nog niet zo thuis zijn in de natuur."

Kan de Iraanse bevolking de macht overnemen? Verzet is versplinterd en verdeeld

6 hours 17 minutes ago

Na de liquidatie van opperste leider Khamenei riep president Trump de Iraanse bevolking op in opstand te komen. "Wanneer wij klaar zijn met de bombardementen, neem dan jullie regering over", spoorde hij de Iraniërs aan.

Een grote gok, want er staat geen gedoodverfde kandidaat of oppositiegroep klaar om het over te nemen.

De Amerikanen lijken niet te hebben bedacht hoe de bevolking de macht zou kunnen grijpen. "Bommen creëren geen politieke alternatieven", stelt Iran-deskundige Ali Vaez in het Amerikaanse magazine Foreign Affairs. "De Iraanse bevolking is ongewapend, gefragmenteerd en staat tegenover een van de meest beveiligde staten van de regio."

Het regime wordt hard geraakt door de Amerikaanse en Israëlische aanvallen. Toch lijkt het systeem ook na de dood van ayatollah Khamenei niet te wankelen. Volgens veel analisten is het zo ontworpen dat het ook na het wegvallen van kopstukken kan overleven.

Iraniërs zijn keer op keer met gevaar voor eigen leven de straat op gegaan om te demonstreren tegen het regime, maar nu Teheran en andere steden zwaar worden gebombardeerd, blijven protesten uit. Tienduizenden inwoners zijn op de vlucht geslagen. "Mensen zijn bezig om te overleven", zegt Ladan Rahbari, socioloog en Iran-deskundige aan de Universiteit van Amsterdam, gespecialiseerd in Iraans activisme.

Voormalige kroonprins

In Iran is geen georganiseerde verenigde oppositie. Activisten en kritische politici zijn in de loop van de jaren vastgezet of naar het buitenland gevlucht. Hervormingsgezinde partijen zijn verboden of naar de marge gedreven. Daar komt nog bij dat binnen de oppositie veel onenigheid heerst en met wantrouwen naar elkaar wordt gekeken.

Iran kent ondanks de repressie een sterk maatschappelijk middenveld, met mensenrechtenorganisaties en een grote vrouwenrechtenbeweging. Narges Mohammedi bijvoorbeeld, die in 2023 de Nobelprijs voor de Vrede kreeg, blijft zich ondanks haar gevangenisstraf inzetten voor vrouwenrechten. Maar net als andere opgesloten activisten, is zij niet een figuur die de leiding naar zich toetrekt.

Wie zich wel opwerpt als leider is Reza Pahlavi, zoon van de voormalige sjah die al bijna vijftig jaar in de VS woont en van daaruit campagne voert. Tijdens de laatste protesten ging zijn naam veelvuldig rond. Hij riep de bevolking op om massaal de straat op te gaan, en zijn naam werd veelvuldig gescandeerd.

Hoe populair de voormalige kroonprins is, "is op dit moment onmogelijk te zeggen", stelt Iran-kenner Rahbari. Door de vele recente media-aandacht in het westen kan zijn populariteit worden overschat.

Pahlavi wekt ook wantrouwen. Hij heeft geen afstand gedaan van zijn vader, die met harde hand regeerde en met zijn Perzische nationalisme etnische minderheden onderdrukte. Ook stelt Pahlavi zich positief op richting Israël, wat niet bij iedereen in goede aarde valt. Na al die jaren is het Pahlavi niet gelukt een verenigde, stabiele coalitie op te bouwen.

Hervormingsgezinde politici

Binnen Iran zijn er oppositiegroepen die etnische en regionale minderheden vertegenwoordigen, zoals Azeri's, Koerden en Baloetsji's. Zij willen niet alleen een einde aan het systeem van de ayatollahs, maar ook meer erkenning van hun taal en cultuur. "Deze groepen zijn goed georganiseerd en hebben de potentie om samen te werken", zegt Rahbari. "Maar het is de vraag of zij de bredere bevolking achter zich kunnen krijgen."

Dan zijn er nog de arbeiders en de lagere middenklasse. Zij uiten niet alleen hun onvrede over de corruptie en de torenhoge inflatie, maar ook over de ideologie van het regime.

Een van de belangrijkste bewegingen is die van universiteitsstudenten, die in het verleden vaak aanjagers zijn geweest van protestgolven. Maar al deze groepen kennen geen prominente leiders en kunnen zich niet organiseren nu het internet volledig afgesloten is.

In het verleden hebben hervormingsgezinde presidenten, zoals Khatami en Rohani, geprobeerd om het systeem van binnenuit te veranderen, maar zij liepen stuk op de onvermurwbaarheid van Khamenei. Van hen valt ook nu weinig te verwachten, denkt Rahbari. "Hun beloftes zijn niet uitgekomen en de bevolking heeft zo'n diepe haat ontwikkeld tegen het systeem, dat ze niet geloven dat het nog te hervormen valt."

De Iraanse Revolutie in 1979 kon slagen omdat verschillende groepen elkaar vonden in hun verzet. Studenten, socialisten, geestelijken en anderen verenigden zich tegen de sjah. "Op korte termijn is er geen mogelijkheid het regime omver te werpen", zegt Rahbari. "Er is alleen kans als hooggeplaatste militairen van kant wisselen en Iraanse groepen zich weten te verenigen."

Keulse Dom gaat entree vragen, onderhoud anders niet meer te betalen

6 hours 51 minutes ago

Bezoekers moeten voortaan betalen om naar binnen te mogen in de Dom van Keulen. Het Domkapittel wil daarmee de gestegen kosten voor het onderhoud, de bescherming en de exploitatie van de gotische kathedraal dekken, zo maakte het kerkbestuur bekend.

De toegangsprijs geldt vanaf de tweede helft van dit jaar. Hoeveel een entreeticket gaat kosten, is nog niet bekend. Voor kerkgangers en gelovigen blijft de dom gratis toegankelijk. Dat geldt ook voor leden van de Zentral-Dombau-Verein, een vereniging die zich inzet voor het behoud van de Dom.

Ook de toegang tot ruimtes voor stil gebed blijft gratis. Hoe de medewerkers van de Dom het onderscheid willen maken tussen toeristen die alleen voor het gebouw komen en gelovigen die komen bidden is nog niet duidelijk.

Dagelijks 20.000 bezoekers

De Keulse Dom, een van de meest iconische gebouwen van Duitsland, heeft een lange geschiedenis. De bouw begon in 1248, maar lag vanaf de 15de eeuw lang stil. Pas in de 19de eeuw werd de kathedraal voltooid. In de oorlog werd de Keulse binnenstad vrijwel volledig verwoest, maar de dom bleef overeind staan.

De torens zijn 157 meter hoog, het gebouw heeft 10.000 vierkante meter aan ramen. De Dom wordt dagelijks bezocht door 20.000 bezoekers. Volgens het kerkbestuur maken toeristen ongeveer 99 procent uit van die bezoekers.

Het besluit om entree te gaan heffen werd genomen tijdens een besloten vergadering begin deze week. Daarin werd de economische situatie van het gebouw besproken en bleek dat de gestegen kosten niet meer te dragen zijn. De komende weken worden de plannen verder uitgewerkt.

FVD-Kamerlid Gideon van Meijeren in hoger beroep vrijgesproken van opruiing

7 hours 22 minutes ago

Het gerechtshof in Den Haag heeft Tweede Kamerlid Gideon van Meijeren van Forum voor Democratie in hoger beroep vrijgesproken van opruiing. In 2024 kreeg hij daar een taakstraf van 200 uur voor.

De zaak draaide om twee afzonderlijke uitspraken van Van Meijeren. In beide gevallen zette hij volgens het OM boze boeren aan tot geweld.

In 2022 zei het Forum-Kamerlid in een speech tijdens een boerenprotest "dat het niet altijd gezond is als er een taboe rust op het gebruik van geweld". Hij zei daarna ook dat de staat "fors" geweld gebruikt. "Als u onteigend dreigt te worden en u weigert, reken er maar op dat er busjes aankomen met mannen met knuppels en helmen, en ze slaan u wel van het terrein af."

In hetzelfde jaar zei Van Meijeren in een interview op Youtube "te hopen op een revolutionaire beweging die zich heel duidelijk onderscheidt van een protestbeweging en die bij wijze van spreken zou optrekken naar het parlement".

De uitspraak werd scherp veroordeeld door collega-Tweede Kamerleden en het kabinet. Premier Rutte noemde de speculaties van Van Meijeren destijds "verwerpelijk".

Hoger beroep

In juni 2024 kwam de rechtbank tot de conclusie dat het FVD-lid zijn positie als volksvertegenwoordiger had misbruikt om aan te zetten tot geweld. Van Meijeren ging vervolgens in hoger beroep.

Daarin komt het gerechtshof nu tot een andere conclusie. Van Meijeren heeft volgens het gerechtshof met zijn uitspraken "strafrechtelijk de grens opgezocht, maar niet overschreden".

Het gerechtshof zegt daarbij dat de uitspraken gezien moeten worden in de context van de hele toespraak, waarin Van Meijeren meerdere malen zegt dat verzet altijd zonder geweld moet zijn. "De opmerkingen over vreedzaam, geweldloos verzet ziet het hof, anders dan de advocaat-generaal en de rechtbank, niet louter als mitigerende opmerkingen maar als een relevant onderdeel in de toespraak van de verdachte."

Bovendien, zegt het hof, sprak het Kamerlid over geweld in een toespraak die hij waarschijnlijk "uit de losse pols" heeft gedaan. "Ook maakte hij het geweld verder niet concreet, niet voor het hier en nu, en evenmin voor de toekomst."

In het Youtube-interview heeft Van Meijeren ook "niet direct opgeruid of de geesten rijp gemaakt voor strafbaar handelen", is de conclusie. "Hij spreekt over een vorm van verzet die in zijn ogen vreedzaam dient te blijven. Dat is relevant in zijn betoog."