Radicaal-rechtse kandidaten hebben in een aantal Franse steden een meerderheid gehaald bij de gemeenteraadsverkiezingen, maar in de grootste steden ging de winst naar kandidaten met een andere politieke kleur. Dat blijkt uit de exitpolls na de tweede ronde van de stembusgang die vandaag werd gehouden.
De uitslagen geven geen eenduidig beeld: in Parijs won na een spannende race de lijst van de linkse Emmanuel Grégoire, ook Marseille ging naar een linkse kandidaat en dat geldt ook voor steden als Straatsburg en Rouen. In sommige andere steden, zoals Nice en Carcassonne, gaan juist radicaal-rechtse kandidaten met de winst aan de haal.
De gemeenteraadsverkiezingen worden in Frankrijk in twee rondes gehouden. Als een lijst in een gemeente meer dan 50 procent van de stemmen behaalt, is een tweede ronde daar niet meer nodig. In het merendeel van de bijna 35.000 gemeenten was de strijd na de eerste ronde op 15 maart al beslist, maar in 1525 gemeenten nog niet. Daar zijn ook de grootste steden van het land bij, zoals Parijs, Marseille, Lyon en Bordeaux.
De gemeenteraad kiest uit zijn midden een nieuwe burgemeester. In Parijs, waar de socialisten de meerderheid haalden, zal dat Emmanuel Grégoire worden. Hij volgt partijgenoot Anne Hidalgo op.
"Dit is de overwinning van een bepaalde visie op Parijs", zei Grégoire nadat zijn conservatieve rivaal Rachida Dati haar nederlaag had erkend. "Een dynamisch Parijs, een vooruitstrevend Parijs". Na de speech begaf hij zich te fiets door de straten van de Franse hoofdstad naar het stadhuis.
In een aantal steden hoopte het radicaal-rechtse Rassemblement National (RN), tot nu toe in weinig plaatsen in het lokale bestuur, de winst te kunnen pakken. In de eerste ronde lukte dat in 16 gemeenten, en daar komen na de tweede ronde meerdere steden bij. Maar in Toulon, Nîmes en Marseille, steden waar RN kansen dacht te hebben, ging de winst naar andere kandidaten.
De leider van Rassemblement National, Jordan Bardella was toch opgetogen over de uitslag. "Het RN heeft vanavond met zijn kandidaten in deze gemeenteraadsverkiezingen de grootste doorbraak bereikt in zijn hele bestaan", zei de partijvoorzitter tegen zijn partijgenoten.
Lokale thema's
Er was vooraf met spanning naar de Franse gemeenteraadsverkiezingen uitgekeken, omdat die door sommigen als indicatie worden gezien voor de presidentsrace in Frankrijk volgend jaar. Analisten wijzen er wel op dat veel kiezers hun keuze bij de lokale stembusgang laten bepalen door plaatselijke thema's en niet door de landelijke onderwerpen waar het bij de presidentsverkiezingen om gaat.
Ook de opkomst is meestal lager dan bij landelijke verkiezingen. Die stond bij de tweede ronde om 17.00 uur op 48,1 procent. Dat is hoger dan bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2020 tijdens de corona-pandemie, maar lager dan bij de editie daarvoor in 2014.
Frankrijk-correspondent Saskia Houttuin:
Het gebeurt niet vaak dat gemeenteraadsverkiezingen een jaar voor de presidentsverkiezingen plaatsvinden, en dus werd deze stemming beschouwd als een soort graadmeter voor wat Frankrijk volgend jaar te wachten staat.
Het radicaal-rechtse Rassemblement National scoort hoog in alle peilingen voor de presidentsverkiezingen, op lokaal niveau zien we een genuanceerder beeld: hoewel zij meer gemeenten hebben weten binnen te halen en over het algemeen ook veel stemmen hebben gekregen, zijn ze er niet in geslaagd om hun nationale momentum om te zetten in een échte lokale doorbraak.
Het radicaal-linkse La France Insoumise (LFI) leek op een zijspoor gezet na een breuk met de socialisten en hun omstreden houding na de dood van de extreemrechtse activist Quentin Deranque in Lyon. Kiezers dachten daar anders over, want zij scoorden beter dan verwacht.
Toch zijn het vooral de meer gematigde, traditionele partijen die de meeste gemeenten hebben binnengehaald. Het impopulaire politieke midden van president Macron hield zich dit keer meer op de achtergrond: zij hebben voor deze verkiezingen vooral een rol op de achtergrond gespeeld door (vaak rechtse) kandidaten te steunen.
Wat zeggen deze uitslagen over volgend jaar, welke voorspellende waarde hebben zij? Eén blik op de veelkleurige kaart met de verkiezingsuitslagen zegt genoeg: het kan volgend jaar nog alle kanten op in dit versnipperde, gepolariseerde politieke landschap.