Aggregator

In de oorlog met Rusland is er het afgelopen jaar "geen echte vooruitgang" geboekt, ondanks de "vele bijeenkomsten". Dat zei de Oekraïense president Zelensky in zijn toespraak op het World Economic Forum in Davos. Hij uitte kritiek op Europa en trok de vastberadenheid van de NAVO in twijfel.

Tegelijkertijd zijn de Amerikaanse president Trump en Zelensky positief over hun ontmoeting vanmiddag tijdens het WEF. De twee spraken volgens het Witte Huis ongeveer een uur met elkaar. Na afloop herhaalde Trump tegen de pers dat "de oorlog moet stoppen". Hij noemde de ontmoeting tussen beide leiders "erg goed".

Ook Zelensky sprak van een "goede" ontmoeting. In zijn toespraak zei hij dat documenten die een einde moeten maken aan de oorlog "bijna af" zijn. Volgens Zelensky is de "laatste kilometer" altijd "erg moeilijk". Daarnaast zei hij dat ook Rusland zich moet klaarmaken om de oorlog te beëindigen, volgens hem liggen de Russen daarbij dwars.

Of er concreet vooruitgang is geboekt in de gesprekken, is niet duidelijk. Volgens Zelensky is er met Trump voornamelijk gesproken over de bescherming van het Oekraïense luchtruim.

Kritiek op Europa

Zelensky bedankte Europa voor het bevriezen van Russische tegoeden, en wereldleiders Starmer en Macron voor hun toezeggingen wat betreft strijdkrachten. Ondanks de hulp heeft hij het idee dat steun aan Oekraïne om de oorlog echt te beëindigen, uitblijft. "Iedereen is heel positief, maar de steun van president Trump is nodig", zei hij.

Zelensky uitte kritiek op het gebrek aan daadkracht van Europese landen. Hij benoemde onder meer de situatie in Iran. Volgens hem wordt er te veel gepraat en te weinig actie ondernomen.

"Tegen de tijd dat de politici weer aan het werk gingen na de kerst- en nieuwjaarsvieringen, en een standpunt begonnen in te nemen, had de ayatollah al duizenden mensen vermoord", aldus Zelensky. "Als het Iraanse regime overleeft, geeft het een duidelijk signaal aan elke tiran: dood genoeg mensen en je blijft aan de macht."

Ook de NAVO werd door Zelensky aangekaart. "Europa vertrouwt er volledig op dat de NAVO zal ingrijpen als er gevaar dreigt. Maar niemand heeft het bondgenootschap ooit echt in actie gezien."

De Oekraïense president vroeg zich hardop af wie er daadwerkelijk in actie komt als bijvoorbeeld Polen of Litouwen wordt aangevallen. "De NAVO vertrouwt erop dat de VS zal ingrijpen, maar wat als dat niet gebeurt?"

Bijeenkomst Oekraïne, VS en Rusland

Volgens Zelensky volgt er deze week een 'technische' bijeenkomst tussen Oekraïne, de Verenigde Staten en Rusland in de Verenigde Arabische Emiraten. Daarover zei hij dat hij hoopt dat Rusland bereid is tot het sluiten van compromissen.

Voor Friesland, Drenthe, Groningen en de Waddeneilanden geldt vannacht en morgenochtend code oranje vanwege verraderlijke gladheid door ijzel. Volgens het KNMI is er een grote kans op ongelukken door spekgladde wegen, fietspaden en voetpaden.

In Flevoland en Overijssel en in het noorden van Gelderland en Noord-Holland kan het vanavond laat al plaatselijk en kortdurend ijzelen. Het risico wordt hier lager ingeschat, daarom geldt code geel.

De afgelopen dagen waren er behoorlijke temperatuurverschillen in Nederland. In het noorden was het overdag maar een paar graden boven nul, terwijl het in Zeeland meerdere keren warmer dan 10 graden werd. De overgang tussen koude en zachte lucht lag precies boven Nederland.

Neerslag op komst

Bij droog weer levert dat temperatuurverschil geen problemen op, maar als er neerslag komt, verandert dat de zaak. En die neerslag gaat er vanavond en vannacht komen.

Vandaag begon als een zonnige winterdag. Vanuit het zuiden trekt steeds meer bewolking voorbij. Hier zou later in de middag en in het begin van de avond al een klein beetje neerslag uit kunnen vallen.

In het zuiden valt de neerslag in de vorm van regen en ontstaat geen gladheid. De temperatuur van de wegen ligt hier ook boven het vriespunt. Zodra de neerslag in de nacht verder naar het noorden schuift, en dus in de koude lucht terecht komt, gaat het ijzelen.

IJzel slecht zichtbaar

Het hoeft maar een heel klein beetje te ijzelen om spekgladde wegen, fietspaden en stoepen te krijgen. Die gladheid kan verraderlijk zijn, omdat je ijzel vaak heel slecht ziet, zeker als het buiten donker is.

IJzel zorgt namelijk voor een dun doorzichtig laagje ijs. Het ontstaat als onderkoelde regendruppels de grond raken en direct bij contact bevriezen. Dat werkt net even iets anders dan regendruppels die op een bevroren weg vallen en dan geleidelijk bevriezen.

Morgenochtend hebben het uiterste noorden en noordoosten nog met ijzel te maken. Daarna trekt de neerslag weg. Het kan nog wel eventjes glad blijven. Pas als de temperatuur stijgt en het ijslaagje begint te smelten, verdwijnt de gladheid. Waarschijnlijk verdwijnt de meeste gladheid in de loop van de ochtend.

Weekend

In het weekend zijn de gladheidskansen nog niet voorbij. In de nacht van vrijdag op zaterdag, maar ook zaterdagochtend nog, is er in het noordoosten opnieuw kans op ijzel. 's Middags gaat de neerslag daar over in sneeuw en dan kan in het noorden er zo'n 2-4 cm sneeuw gaan vallen.

Zondag blijft het droog maar zijn de temperatuurverschillen nog steeds aanzienlijk.

Toen deze week op geopolitiek gebied niet nog spannender leek te kunnen worden, was er ineens zicht op een deal op het World Economic Forum in Davos over Groenland. De Amerikaanse president Trump dreigde met het innemen van Groenland en zou importheffingen opleggen aan landen die Groenland steunden. Maar na een gesprek tussen NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte en Trump lijken de neuzen binnen de NAVO weer dezelfde kant op te staan, richting het noorden.

Luister hier

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

NAVO-correspondent Kysia Hekster is in Davos en schetst in podcast De Dag hoe de diplomatie overuren draaide en Trump razendsnel gedraaid is op het dossier Groenland. 's Middags zei Trump nog dat hij Groenland echt zelf moest hebben en een paar uur later ging hij akkoord op Rutte's voorstel om met 8 NAVO-landen het Noordpoolgebied te verdedigen.

Maar ook dit dossier laat opnieuw zien hoe onvoorspelbaar samenwerken met de VS is geworden. Er is wat veranderd, zien de correspondenten in Brussel. Chris Ostendorf vertelt dat de EU in dit dossier voor het eerst met meer dan woorden kwam. Een handelsbazooka moest Trump afschrikken. En die koers is nu definitief ingezet.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Judith van de Hulsbeek

There’s little about building spacecraft that anyone would call simple. But there’s at least one element of designing a vehicle that will operate outside the Earth’s atmosphere that’s fairly easier …read more

De Amerikaanse film Sinners heeft een recordaantal van zestien Oscarsnominaties binnengesleept. Daarmee verbetert de film van Ryan Coogler ruimschoots het oude record van veertien nominaties dat door drie films werd gedeeld: All About Eve (1950), Titanic (1997), La La Land (2016).

Naast de hoofdprijs Best Film en Beste Regie voor Coogler, maken ook drie acteurs uit de film kans op een beeldje: hoofdrolspeler Michael B. Jordan en Delroy Lindo en Wunmi Mosaku voor hun bijrollen. Daarnaast maakt de film kans op beste camerawerk, kostuum, make-up en haar, productiedesign, geluid, visuele effecten, editing en script.

Ook het nummer I Lied To You en de filmmuziek maken kans op Oscargoud, logisch voor een film waarin de liefde voor muziek een cruciale rol speelt. Daarnaast is de film genomineerd in de nieuwe categorie Casting, bedoeld als prijs voor wie het beste ensemble voor een film heeft weten te verzamelen. Het is de eerste nieuwe categorie sinds 25 jaar geleden Beste Tekenfilm erbij kwam.

Muziek, familie en vampiers

Sinners is een film die zich moeilijk in een categorie laat vangen. Op het eerste gezicht is het een horrorfilm vol muziek, over twee broers (beide gespeeld door Jordan) die in de jaren 30 in het diepe Zuiden van de VS een aanval van vampiers proberen af te slaan. Onder dat genreconcept gaat echter een beschouwing schuil over familie, liefde voor muziek en racisme.

Lees hier ons eerdere bericht over de film:

Coogler maakte eerder naam met de superheldenfilm Black Panther, waarin ook Jordan een rol had.

Het hoogste aantal Oscars dat een film ooit wist te verzilveren, is elf. Dat record staat op naam van drie films: Ben-Hur (1959) Titanic (1997) en The Lord of the Rings: The Return of the King (2003).

Grote concurrent van Sinners is achtervolgingsfilm One Battle After Another, met dertien nominaties. Hier werd hoofdrolspeler Leonardo DiCaprio genomineerd samen met zijn tegenspeler Teyana Taylor. Daarnaast nemen Sean Penn en Benicio Del Toro het tegen elkaar op als bijrolacteurs.

Verder maakt regisseur Paul Thomas Anderson dit jaar een goede kans na twaalf eerdere nominaties. Hij gaat dit keer voor zowel regie als script, en maakt daarnaast kans op Beste Film. In die categorie zijn dit jaar nog acht films genomineerd: Bugonia, F1, Frankenstein, Hamnet, Marty Supreme, O Agente Secreto, Sentimental Value en Train Dreams.

Monsters en pingpong

Andere zwaargewichten bij de 98ste editie van de filmprijzen zijn Frankenstein en pingpongfilm Marty Supreme. Die hebben negen nominaties elk, onder meer voor Jacob Elordie als het monster uit de eerste film en Timothée Chalamet voor de titelrol uit de tweede.

Met eveneens negen nominaties doet ook het Noorse familiedrama Sentimental Value het opvallend goed. Deze film sleepte niet alleen de eerste Oscarnominaties binnen voor regisseur Joachim Trier en oude rot Stellan Skarsgard, maar ook bijrolkansen voor Inga Ibsdotter Lilleaas en Elle Fanning, en een kans op Beste Actrice voor Renate Reinsve.

In de film probeert een vader op leeftijd toenadering te zoeken tot de dochters van wie hij vervreemd is geraakt. De film is ook genomineerd in de categorie Internationaal, samen met de Franse Gouden Palm-winnaar It Was Just an Accident, het Spaanse Sirāt, O Agente Secreto (Brazilië) en de Tunesische documentaire The Voice of Hind Rajab, over een 6-jarig meisje dat werd gedood in de Gaza-oorlog.

Jessie Buckley geldt al maanden als gedoodverfd winnaar voor tranentrekker Hamnet. Voor deze film werd Chloé Zhao de tweede vrouw met twee regienominaties, na Jane Campion. In totaal werd een recordaantal van 74 vrouwen genomineerd.

Andere mededingers voor Beste Actrice zijn Rose Byrne (If I Had Legs I'd Kick You), Kate Hudson (Song Sung Blue) en tweevoudig winnaar Emma Stone (Bugonia).

Voor Beste Acteur maken verder kans Ethan Hawke (Blue Moon) en de Braziliaan Wagner Moura (O Agente Secreto). De categorie Beste Vrouwelijke Bijrol ten slotte loopt vol met Amy Madigan voor horrorfilm Weapons. Deze tweede nominatie komt 40 jaar na haar eerste voor Twice in a Lifetime. Alleen bij Judd Hirsch (42 jaar) en Henry Fonda (41) zat er meer tijd tussen.

De Oscars worden op 15 maart uitgereikt voor het tweede jaar op rij gepresenteerd door Conan O'Brien. De ceremonie is in Nederland te volgen via FilmBox.

In Elahuizen heeft het Friese waterschap een uitzonderlijk grote beverrat gevangen. Het was een volwassen mannetje van meer dan een meter lang. Het dier, dat inmiddels is gedood, woog ruim 10 kilo.

Simon Dijkstra van het Wetterskip Fryslân was een van de vangers. Hij spreekt tegen Omrop Fryslân van een unicum. Beverratten worden bijna nooit gevangen in de provincie; dit was nog maar de vijfde in 50 jaar. "Ik werk al sinds 2008 bij het waterschap, maar ik had ook nog nooit de sporen gezien van een beverrat. Dat maakt deze vangst extra bijzonder."

Het waterschap kwam het dier op het spoor dankzij een natuurfotograaf. "Die had het dier zien zwemmen in Het Zwin, een natuurgebied tussen Harich en Elahuizen", vertelt Dijkstra. "Een paar dagen later kreeg hij het dier op de foto, maar hij wist niet helemaal zeker of het een beverrat was."

De fotograaf meldde zijn waarneming bij een boswachter, die in de omgeving een wildcamera plaatste. "En al snel had hij het beest keurig op beeld. Toen was het wel zeker", zegt Dijkstra.

Invasieve exoot

Beverratten zijn Zuid-Amerikaanse knaagdieren die in de vorige eeuw naar Europa werden gehaald voor de pelsdierhouderij. Door ontsnappingen en het loslaten van dieren kwamen ze in het wild terecht. Daar hebben ze nauwelijks natuurlijke vijanden en planten ze zich razendsnel voort.

Omdat beverratten grote schade kunnen aanrichten, worden ze actief bestreden. Ze graven holen en gangenstelsels, waardoor dijken en kades kunnen verzakken. Daarnaast vormen ze een bedreiging voor de biodiversiteit: ze vreten planten weg en verdringen inheemse diersoorten.

Een beverrat kan tot wel 60 centimeter lang worden en weegt vaak tussen de 6 en 10 kilo. Het exemplaar dat bij Elahuizen is gevangen, was dus uitzonderlijk groot.

Daarna begon het werk voor Dijkstra en zijn collega's, die de beverrat te pakken moesten zien te krijgen. "Vlakbij de camera van de boswachter hebben we een kooi neergezet met appels, want daar zijn ze gek op. Hij at de appels voor de kooi wel op, maar die in de kooi niet. Die liet hij met rust."

Het duurde volgens Dijkstra dagen, maar ineens ging 's ochtends de zender van de kooi af. "Dat betekende dat de klep was dichtgegaan. Hij zat erin." Het bleek een joekel van een dier te zijn. "Ruim 10 kilo en van het puntje van de neus tot het einde van de staart 107 centimeter lang." Na de vangst is de beverrat volgens het protocol doodgeschoten. Omdat de beverrat een invasieve exoot is, mag het dier worden gedood.

Sinds 1974 is dit de vijfde beverrat die in Friesland wordt gevangen. In andere regio's proberen ze de dieren tegen te houden bij de rivieren. "Maar er glipt wel eens eentje doorheen", zegt Dijkstra. "Dit zal niet de laatste zijn die we hier zien, maar het gaat niet heel snel."

Op TikTok is veel reclame te vinden voor de illegale gokwebsite Skyhills. Jongeren posten voor de grap video's waarin ze de site noemen of krijgen betaald om promotie te maken.

De Kansspelautoriteit maakt zich hier zorgen over. "Zeker op een platform als TikTok, waar je vanaf je 14de een account kunt aanmaken, is het helemaal niet goed dat je content over gokken ziet", zegt woordvoerder Marloes Derks.

NOS Stories vond zo'n 45 accounts op TikTok die video's posten waarin Skyhills terugkomt in beeld of tekst. De video's hebben duizenden en soms meer dan een miljoen weergaven. Hoeveel video's er precies zijn, is niet te zeggen, maar de Kansspelautoriteit herkent de toename.

"We zien dat er steeds meer video's voorbijkomen van bijvoorbeeld influencers waarin ofwel het Skyhills-logo zit of over Skyhills wordt gepraat", zegt Derks.

Het kan gaan om fragmenten uit tv-programma's, waar het logo van de goksite op wordt geplakt. Jongeren die NOS Stories sprak, hopen hiermee meer volgers of likes te krijgen. "Omdat er filmpjes viraal gaan met het logo erin, hoopte ik een stukje mee te eten van de taart", zegt de 19-jarige Swen, die ook zo'n video plaatste.

Volgens hem begon het bij influencers, die gesponsord werden door Skyhills. "Hun fans hebben het overgenomen en hebben allemaal filmpjes gepost met het logo in beeld, en dat is een beetje uit de hand gelopen."

Strenge regels

Het is voor influencers niet toegestaan om reclame te maken voor gokssites. Legale gokaanbieders moeten zich aan strenge regels houden voor reclame. Zo mogen ze hun reclames bijvoorbeeld niet richten op minderjarigen. Voor illegale gokaanbieders is het logischerwijs helemaal niet toegestaan om reclame te maken.

Volgens verslavingskliniek Jellinek kunnen de video's aanzetten tot gokken. "We weten dat jongeren juist door dat heel vaak te zien nieuwsgierig kunnen worden en dat ze dan mogelijk op het platform gaan gokken", zegt manager preventie Floor Bakkum.

De video's zijn voor de kliniek dan ook een doorn in het oog. "Met die legale gokaanbieders proberen we heel duidelijke afspraken te maken. En dan is het heel erg dat dit soort illegale gokaanbieders daar tussendoor komen en alle regels eigenlijk aan hun laars lappen."

Ook Swen is door de filmpjes die hij zag gaan gokken op SkyHills, al bleef dat wel bij enkele keren en kleine bedragen. "Uit nieuwsgierigheid zoek je eerst op wat het is. En dan zie je dat het een goksite is en dan ga je toch kijken."

Dwangsom ontvangen

Niet alle accounts die deze video's plaatsen doen dit alleen om hun zichtbaarheid te vergroten. Volgens de Kansspelautoriteit worden jongeren ook benaderd door de illegale goksite om tegen betaling reclame te maken. "Er zijn jongeren die echt hoge geldbedragen krijgen geboden om content te maken voor Skyhills."

De Kansspelautoriteit onderzoekt nu acht influencers die content hebben gemaakt voor de illegale goksite. Eén influencer heeft al een last onder dwangsom ontvangen. "Maar in principe is iedereen die dit doet gewoon strafbaar, dus ik sluit niet uit dat er nog veel meer straffen gaan komen."

'Aanpakken als kinderporno'

De Kansspelautoriteit roept socialemediabedrijven op om meer te doen om de content te verwijderen. Nu worden de video's vak pas verwijderd na meldingen van de toezichthouder. Die heeft dat afgelopen maanden meer dan vijftig keer gedaan.

"Ik denk dat er vanuit hun kant misschien nog wel iets meer pro-activiteit zou kunnen zijn. Pak het direct aan en pak het net zo hard aan als je dat bij ergere onderwerpen zou doen, zoals bijvoorbeeld wapens of kinderporno", aldus Derks.

In een reactie zegt TikTok dat gokreclames niet toegestaan zijn op het platform en dat zo'n 99 procent van de gokreclames zijn verwijderd. Het bedrijf kan niet verklaren waarom NOS Stories toch nog steeds veel video's kan vinden waarin SkyHills genoemd wordt.

De toezichthouder onderzoekt welke acties die kan nemen tegen de illegale gokssite. NOS Stories vroeg Skyhills om een reactie, maar dat heeft tot nu toe niet gereageerd.

Reisorganisaties zien de interesse voor de Verenigde Staten afnemen sinds de inauguratie van Trump, blijkt uit een rondgang van de NOS. Het aantal boekingen naar Amerika is gemiddeld met 20 procent afgenomen ten opzichte van een jaar daarvoor.

Het betreft voornamelijk lange rondreizen. City trips naar steden als New York of Chicago worden niet of nauwelijks geraakt, maar reisorganisaties hebben daar geen cijfers over, omdat die korte reizen zelden via hen worden geboekt. Wel zien ze dat reizen naar verre bestemmingen buiten Amerika populairder worden.

Het gedrag van Trump leidt bij Nederlanders tot terughoudendheid om naar de VS op vakantie te gaan, laten verschillende reisorganisaties aan de NOS weten. Ze noemen daarbij onder meer de inzet van immigratiedienst ICE, de ontvoering van de Venezolaanse president Maduro en de dreigingen over het inlijven van Groenland.

Angst

Begin vorig jaar nam het toerisme naar het 'land van de vrijheid' al af. Trump tekende toen veel decreten en internationale toeristen werden door de immigratiedienst vastgezet. Reisorganisaties zagen daardoor een lichte dip in het aantal boekingen, al ging dit toen voornamelijk over korte reizen.

Nu zien reisorganisaties juist dat het aantal langere rondreizen, die vaak in pakketten worden aangeboden, sterk is afgenomen. Een belangrijke reden die klanten noemen is dat ze het beleid van Trump niet steunen en daarom principieel niet daar op vakantie willen gaan. Ook speelt vrees voor de douane en de Amerikaanse immigratiedienst ICE een rol, blijkt uit gesprekken die de reisorganisatie met klanten voeren.

"Reizigers zijn bang dat je social media moet tonen voordat je het land in mag", zegt Hendrik-Jan Ottevanger van reisorganisatie Little America. Hij verwacht daarom ook dat er minder Nederlanders zullen afreizen naar het WK voetbal, dat voor een deel in de VS wordt gespeeld.

City trips

Reisbranchevereniging ANVR ziet vooral recent een dip in het aantal reizen naar Amerika. "Helemaal nu in januari, omdat er veel negatief nieuws naar buiten komt", zegt een woordvoerder. "Ik kan me voorstellen dat mensen dan even wachten met boeken, al zijn de mooiste plekken vaak ver vooruit gepland."

Puur pragmatisch bekeken is het wel een goed moment om naar de VS te reizen, zegt Brigitte Bosma van reisorganisatie Style and Travel. "Dit jaar bestaat route 66 honderd jaar, vliegtickets zijn goedkoper, veel leuke dingen om te doen dus". Zij ziet ook dat berichtgeving over problemen bij de grens niet helpen. Maar aangezien vliegtickets goedkoop zijn vliegen er nog steeds mensen voor een kortere periode de oceaan over.

De goedkope vliegtickets zorgen ervoor dat het aantal stedentrips niet zo stevig is afgenomen, zegt een woordvoerder van vliegtuigmaatschappij TUI. Ook bij Travel Trend zien ze een duidelijk verschil in kortere trips naar Amerika en grote rondreizen.

En reizigers kiezen ook voor bestemmingen buiten de VS. "Voornamelijk na de inauguratie van Trump kiezen reizigers voor andere bestemmingen", zegt Natasja Eshuis, directeur bij Travel Trend. "Azië heeft Amerika nu ingehaald in het aantal boekingen. Dus voor ons is het groei aan de ene kant, en krimp aan de andere."

Alternatief

Meerdere reisorganisatie spreiden nu hun kansen. Bij Tioga Tours ging het meerendeel van de reizen eerst naar de VS, maar is dit nu gehalveerd, zegt oprichter Paul Backer. "De andere helft gaat nu naar Canada toe, waar het ook heel mooi is", zegt Backer.

Elske Doets merkt met haar reisorganisatie ook dat steeds meer mensen naar Canada willen. "In werkelijkheid is de grand canyon nog steeds mooi, maar het sentiment over Amerika kunnen wij toch niet veranderen", zegt ze.

Ook reisorganisatie Djoser herkent de verschuiving naar andere landen. Egypte, Australië en Nieuw Zeeland zitten juist in de lift. "Het is een soort Trump-effect. Amerika staat onder druk waardoor andere bestemmingen populairder worden", zegt directeur Bart van der Velde. De daling wordt voor de reisorganisatie opgevangen met alternatieven die steeds populairder worden.

In Spanje is opnieuw een treinongeluk gebeurd. Volgens de Spaanse spoorwegbeheerder Adif botste een passagierstrein in de stad Cartagena tegen een kraan die op het spoor stond. Dat gebeurde op de lijn Cartagena-Los Nietos in Alumbres, in de regio Murcia.

Spaanse media schrijven over een zwaargewond slachtoffer en meerdere lichtgewonden. Een woordvoerder van de hulpdiensten zegt tegen Reuters dat "de trein niet is gekanteld en ook niet ontspoord".

"Het verkeer is onderbroken doordat een kraan, die niets met het spoor te maken heeft, de vrije ruimte op het traject bezet houdt", aldus spoorbeheerder Adif.

Derde ongeluk in een week

Het is het derde treinongeluk in een week tijd. Zondag botsten twee hogesnelheidstreinen op elkaar in Andalusië, waarbij 43 mensen omkwamen. Meerdere mensen liggen nog in kritieke toestand in het ziekenhuis.

Dinsdag gebeurde opnieuw een ongeluk in de buurt van Barcelona, waarbij een machinist in opleiding overleed en zeker 37 mensen gewond raakten.

De ongelukken maken veel los in Spanje. Machinisten zetten vraagtekens bij de veiligheid van het spoor en de machinistenvakbond deed al een oproep voor een landelijke staking. Op 9, 10 en 11 februari wordt er gestaakt tegen de onveiligheid op het spoor.

Although already having entered the territory of ‘retro gaming’, the Sony PlayStation 3 remains a notoriously hard to emulate game console. Much of this is to blame on its unique …read more

Het aantal kilo's cocaïne dat in Nederlandse havens wordt onderschept, is vorig jaar afgenomen. De cocaïnevondsten namen zowel af in de havens van Rotterdam en Vlissingen als op Schiphol, meldt de douane.

De douane onderschepte vorig jaar 24.500 kilo cocaïne, dat is ruim een derde minder dan in 2024. Via passagiers op Schiphol was er zelfs een daling van 65 procent. Ook in de luchtvracht werd minder cocaïne onderschept.

Andere smokkelmethodes

Volgens de douane worden er steeds meer barrières opgeworpen om cocaïnesmokkel tegen te gaan door de Nederlandse autoriteiten. Tegelijkertijd maken criminelen steeds vaker gebruik van andere smokkelmethodes, routes en havens. De douane erkent dat daardoor niet is gezegd dat de smokkel zelf ook afneemt.

Zo is vorig jaar zomer bij de haven van Amsterdam een grote partij cocaïne van 4500 kilo ontdekt. De drugs waren verstopt in een lading hout in een container die uit West-Afrika kwam. "Voor criminelen maakt het niet uit welke Europese havens zij gebruiken voor de smokkel van drugs", stelt de douane.

Ook ziet de douane dat er methodes worden gebruikt om cocaïne in andere stoffen "in te wassen", bijvoorbeeld in kleding, houtskool of karton waarna de drugs met chemicaliën weer uit de stoffen worden gefilterd. Dit chemisch camoufleren is "niet nieuw, maar wordt wel steeds vernuftiger", zegt directeur-generaal van de douane Nanette van Schelven.

Bij deze methode worden drugs op een later moment eruit gehaald via een chemisch proces in cocaïnewasserijen. Afgelopen jaar rolde de politie tien van dit soort labs op in Nederland, twee meer dan in 2024.

Latijns-Amerika

Wat ook vermoedelijk vaker voorkomt, is dat drugs overboord worden gegooid voordat een containerschip de Rotterdamse haven bereikt. De cocaïne wordt vervolgens met een zeilboot of snelle motorboot van zee opgepikt en via een jachthaven aan land gebracht.

Dat dit soms misgaat, blijkt uit de pakketten die regelmatig aanspoelen op het strand, zoals laatst nog op Terschelling. De herkomst van die pakketten is nooit achterhaald.

De meeste onderschepte cocaïne in 2025 was afkomstig uit Latijns-Amerika, met name via schepen uit Ecuador en Brazilië. Maar steeds vaker wordt de cocaïne via een tussenstop in West-Afrika naar Europa verscheept. Dat beeld zien ook andere Europese havens, aldus de douane. "West-Afrika speelt in toenemende mate een rol in de internationale drugshandel."

In Vlissingen bleef het aantal inbeslagnames met twaalf dit jaar gelijk aan dat van het jaar ervoor. Wat de douane wel opviel, is dat de onderschepte pakketjes steeds kleiner worden, wat kan wijzen op een nieuwe strategie van criminelen om hun risico's te spreiden. De douane gaat dit jaar daarom extra speurhonden en douaniers inzetten.

Meer cannabis

Eind vorig jaar maakte de Nederlandse douane al bekend vorig jaar een recordhoeveelheid cannabis onderschept te hebben. Er werd 60.000 kilo in beslag genomen, ruim vier keer zo veel als in 2024.

De meeste cannabis was afkomstig uit Canada, de VS en Thailand, waar de teelt van marihuana legaal is. Verkopers willen die op de Europese markt kwijt. De douane gaat intensiever samenwerken met deze landen om cannabissmokkel tegen te gaan.

De toename is volgend de douane niet alleen een Nederlands probleem. Ook in landen als Duitsland, België en Spanje werd dit jaar veel meer cannabis onderschept.

Bij vliegbasis Volkel is vorige week een drone in beslag genomen. De bestuurder en de drone werden net buiten het terrein van de basis aangetroffen, meldt de marechaussee. Er wordt onderzocht of de man kwaad in de zin had.

De marechaussee kreeg vorige week donderdag een melding binnen van een mogelijke drone bij de vliegbasis. Het toestel werd uiteindelijk bij een bedrijventerrein net buiten het hekwerk van de vliegbasis gespot, meldt Omroep Brabant. Omdat die locatie binnen de zogeheten no-flyzone ligt, is de drone in beslag genomen.

De marechaussee doet verder onderzoek naar de zaak. Zodra dat is afgerond, zal justitie een beslissing nemen over vervolgstappen.

Plaag op vliegvelden

Er worden de laatste weken vaker drones bij vliegvelden gesignaleerd. Zo was het bij vliegbasis Volkel meermaals raak en nam Defensie maatregelen om de onbemande vliegtuigjes uit de lucht te halen.

Ook leidden dronewaarnemingen tot problemen bij Eindhoven Airport. Eind november werd daar het vliegverkeer enkele uren stilgelegd na meldingen van meerdere drones. Door de verstoring van het luchtruim konden vliegtuigen niet opstijgen en landen, omdat drones een gevaarlijke situatie kunnen veroorzaken.

De Koerdische heerschappij in het noordoosten van Syrië lijkt grotendeels voorbij. In slechts twee weken tijd hebben het Syrische regeringsleger en zijn bondgenoten de Koerdische strijdkrachten, de SDF, verdreven uit grote delen van het land.

De situatie is chaotisch en onoverzichtelijk. Er geldt een wapenstilstand, maar er wordt nog altijd gevochten. Ook zijn er meldingen van executies, plunderingen en wraakacties. Gevangenissen en detentiekampen waar strijders van Islamitische Staat of hun familieleden vastzitten, zijn aangevallen.

Wat is er aan de hand?

Simpel gezegd is het een conflict tussen de regering in Damascus en de SDF. In ruil voor een aantal toezeggingen eist president Sharaa dat de Koerdische strijdkrachten zich onder het centrale gezag voegen. De SDF-top moet uiterlijk dit weekend hiervoor een uitgewerkt plan indienen, zo luidt het ultimatum, of hun laatste bolwerken worden ingenomen.

Op deze kaart zie je hoe snel de opmars van het regeringsleger is gegaan:

Wat het verwarrend maakt, is dat er het afgelopen jaar al meerdere overeenkomsten en wapenstilstanden zijn gesloten. Zo werd in maart 2025 al een akkoord bereikt over onder meer de integratie van de Koerdische strijdkrachten in het Syrische leger. De uitwerking van details is echter steeds vastgelopen.

De SDF blijft hameren op het extremistische verleden van president Sharaa en zijn manschappen. "Het Syrische leger bestaat uit allerlei milities met jihadistische wortels en grove mensenrechtenschendingen op hun naam", zegt Midden-Oostenexpert Kawa Hassan (Stimson Center). Hij legt uit dat er geen enkel vertrouwen is onder de Koerden dat een samenvoeging goed kan gaan.

Maar Sharaa is vastbesloten de Koerdische strijdkrachten onder controle te krijgen. Het zogeheten Rojava-gebied is de facto al jaren onafhankelijk van de rest van Syrië. "De SDF was koning eenoog in het land der blinden tijdens de Syrische burgeroorlog", zegt Abdou Bouzerda. Hij is journalist bij Bureau Buitenland van de VPRO en volgt het conflict op de voet. "Maar de politieke realiteit dwingt nu dat deze gebieden onderdeel worden van Syrië."

Wat is er bekend over mensenrechtenschendingen?

Onder meer in Aleppo, Raqqa en Deir Ezzor zijn bloedige wraakacties gemeld. Zo schrijft het Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten (SOHR) dat in Raqqa vier Koerdische jongemannen zijn geëxecuteerd. Ze zouden zijn doodgeschoten door gewapende stammen in samenwerking met het regeringsleger. SOHR, dat in Engeland zit, baseert zich op ooggetuigen en een video van de lichamen.

De situatie brengt eerdere geweldsuitbarstingen in herinnering. Bijvoorbeeld toen vorig jaar in de zuidelijke plaats Sweida video's en foto's opdoken van vernedering en gerichte moordpartijen tegen burgers. De schaal van de mensenrechtenschendingen in het noordoosten is nu nog onduidelijk, maar ook de SDF-top spreekt van gerichte moordpartijen tegen Koerden.

Hassan: "Er is een sfeer aangewakkerd waarin de Koerden worden gezien als de oorzaak van alle problemen in Syrië. Die opruiing creëert de ideale context voor een etnische zuivering." De Midden-Oostenkenner maakt zich grote zorgen over wat er de komende dagen gaat gebeuren.

Ook Bouzerda noemt de situatie gevaarlijk, maar zegt dat de mensenrechtenschendingen van twee kanten komen. Zo waren er berichten over een drone-aanval door de Koerdische YPG gericht op een auto met burgers. Hij spreekt de hoop uit dat het Syrische regeringsleger inmiddels professioneel genoeg is om de situatie niet te laten escaleren.

Wie vecht er tegen wie?

In de strijd tegen de SDF krijgt het regeringsleger hulp van de lokale Arabische- en bedoeïenbevolking. In het verleden telde de SDF ook veel Arabische strijders, maar de afgelopen jaren hebben die de militie massaal verlaten.

"Veel Arabieren in het gebied waren ontevreden over de Koerdische bestuurders. Ze vonden dat ze gediscrimineerd werden", vertelt Bouzerda. Dit verklaart volgens hem waarom de opmars zo snel is gegaan, en de inname van steden als Raqqa en Deir Ezzor juichend door de Arabische bevolking werd ontvangen.

De SDF was voorheen een brede coalitie van verschillende bevolkingsgroepen, maar bestaat nu voornamelijk uit Koerdische strijders. Er zijn verschillende afdelingen, zoals de Volksbeschermingseenheid YPG en vrouwelijke tak YPJ. Er zijn ook strijders van de PKK, de Koerdische Arbeiderspartij, een groepering die buurland Turkije als terreurorganisatie beschouwt.

Welke rol speelt de VS?

De regering-Trump speelt een sleutelrol bij het offensief van het Syrische regeringsleger. Washington heeft openlijk de kant van Sharaa gekozen en roept de SDF op om zich aan te sluiten bij het nationale leger. Het Amerikaanse leger heeft niet ingegrepen terwijl de Koerdische strijdkrachten, tot voor kort een essentiële bondgenoot in de oorlog tegen Islamitische Staat, werden teruggedreven.

Bouzerda: "De VS heeft er nooit een geheim van gemaakt dat de Koerden een tijdelijke oplossing waren. Nu zijn de Amerikanen ervan overtuigd dat Sharaa een veel betere partner is. Daarom heeft Washington de Koerden als een baksteen laten vallen."

Een anonieme Amerikaanse bron noemt Sharaa tegenover Reuters een "meesterstrateeg". Het persbureau beschrijft hoe het lot van de SDF in een aantal recente ontmoetingen tussen Amerikaanse en Israëlische delegaties werd bezegeld. Hassan omschrijft het als volgt: "Het is nu game over voor de SDF."

De Oekraïense president Zelensky is aangekomen in Davos. Er staat om 13.00 uur een ontmoeting gepland met zijn Amerikaanse ambtgenoot Trump, bevestigen beide landen. Daarna zal Zelensky een speech geven.

Eerder zei Zelensky dat hij niet naar het World Economic Forum (WEF) in het Zwitserse ski-oord zou afreizen omdat hij prioriteit gaf aan de situatie in Oekraïne. Het land kampt met grote problemen met de energievoorziening na aanhoudende Russische aanvallen. Duizenden appartementen in Kyiv zitten al dagenlang zonder verwarming of stroom.

Zelensky zei dat hij alleen naar Zwitserland zou afreizen als de Amerikanen bereid waren concrete veiligheidsgaranties voor Oekraïne te geven of een economische deal te sluiten. Het is niet duidelijk of dat nu is gebeurd.

'Grens overschreden'

Centraal in deze gesprekken staat het zogeheten Economic Prosperity Plan - een pakket maatregelen ter waarde van 800 miljard dollar voor de wederopbouw van Oekraïne om de verwoesting door de Russische invasie te compenseren. De VS en de EU zouden daar elk 100 miljard dollar aan moeten bijdragen.

Onduidelijk is waar het resterende bedrag vandaan moet komen. Waarschijnlijk zal het voor een groot deel door Europese bondgenoten moeten worden betaald, aangezien de VS tot nu toe geen enkele intentie heeft getoond om nog meer geld te geven aan Kyiv.

Christiaan Paauwe, correspondent Midden- en Oost-Europa:

"Opvallend is dat Zelensky in eerste instantie niet van plan was om naar Davos te reizen vanwege de grote energiecrisis in zijn land. Dat was volgens de president nu belangrijker. Hij wilde alleen komen als er duidelijke afspraken gemaakt konden worden voor extra luchtafweer en steun voor de energie-infrastructuur.

Daarom was het een verrassing hier voor Oekraïners toen Trump gisteren aankondigde dat hij toch Zelensky zou ontmoeten, terwijl de Oekraïense president nog in Kyiv was. Waarom Zelensky van gedachten is veranderd, is nog niet duidelijk. Maar hij zal het moment aangrijpen om na alle spanningen rond Groenland, nu de oorlog in Oekraïne weer onder de aandacht te brengen."

Eind december, toen Trump en Zelensky elkaar voor de laatste keer ontmoetten, waren de twee optimistisch over een akkoord om een einde te maken aan de oorlog. Ze bespraken daar het twintigpuntenplan van Zelensky. Maar in hoeverre een akkoord werkelijk naderbij is gekomen, is zeer de vraag.

In de marge van het WEF heeft VS-gezant Witkoff op dinsdag "zeer positieve en constructieve" gesprekken gehad met Russische tegenhanger Dmitriev. Het gesprek duurde zo'n twee uur. "Als beide partijen dit willen oplossen, zullen we het oplossen", zei Witkoff. Over de inhoud van al dat overleg is weinig bekend.

Russische dreiging is niet zomaar voorbij

Witkoff reist vandaag samen met de schoonzoon van Trump, Kushner, door naar Moskou voor onderhandelingen met president Poetin. Ook daarin staat het einde van de oorlog in Oekraïne centraal.

Trump zei na afloop van zijn speech in Davos dat de landen "redelijk dicht bij een deal zijn", zonder die verder toe te lichten. 'De leiders van Rusland en Oekraïne zijn beide terughoudend in het sluiten van een akkoord. Ik weet dat ze niet stom zijn, maar als ze de oorlog niet beëindigen, zijn ze dat wel."

NAVO-chef Rutte benadrukte in Davos het belang van blijvende steun aan Oekraïne. Ook zei hij dat de belangrijkste kwestie voor Europeanen niet Groenland is, maar het beëindigen van de oorlog in Oekraïne. Hij waarschuwde dat de oorlog en de Russische dreiging niet zomaar voorbij zijn.

The Nintendo Wii first launched in 2006, and quickly became a fixture in living rooms around the world. It offered motion-controlled bowling, some basic internet features, and a pretty decent Zelda …read more

Het aantal lekkages van gevaarlijke stoffen uit goederentreinen is explosief gestegen. Waar de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) in 2023 nog 26 lekkages uit goederentreinen aantrof, verdubbelde dat aantal een jaar later ruim naar 54, en sprong het in 2025 naar meer dan 400 lekkages.

Het gaat om zogeheten druppellekkages: kleine hoeveelheden vloeistof die tijdens het rijden, verplaatsen, splitsen, samenvoegen of stilstaan uit wagons lekken. De ILT noemt die stoffen een gevaar voor mens en milieu.

Volgens Arjan Grob, coördinator gevaarlijke stoffen van de inspectie, lijken die kleine hoeveelheden onschuldig, maar "wat begint met een paar druppels, kan eindigen in een kostbaar saneringsproject of langdurige milieu-impact".

Officieel mogen treinen die gevaarlijke stoffen vervoeren aan de buitenkant van de tankwagons en -containers geen resten van de stoffen bevatten die op dat moment worden vervoerd.

Hoe de sterke toename precies kan worden verklaard, weet de ILT niet. Wel laat de inspectie weten dat er sinds het zichtbaar worden van de stijging vaker wordt gecontroleerd. Daarnaast is het aantal meldingen dat de inspectie binnenkreeg van lekkende goederentreinen flink gestegen: van 57 in 2023 naar 506 in het afgelopen jaar.

Kapotte onderdelen

Volgens de ILT komt het vaak door kapotte onderdelen van een trein, waardoor de gevaarlijke stof kan ontsnappen. Lekkages kunnen ook ontstaan wanneer druppels aan de wagon blijven hangen tijdens het laden en lossen.

Stookolie was met 146 gevallen de vaakst gelekte stof. Ook ethanol, methanol en kerosine kwamen vaak vrij. Hoeveel er van de stoffen weglekt, is volgens de inspectie moeilijk te zeggen. Dat heeft mede te maken met de duur van het transport.

Vanwege de stijging is de inspectie in 2025 begonnen met het project 'Laden en Lossen', om die processen te verbeteren en daarmee lekkages te voorkomen.

De inspectie voerde gesprekken met onder meer veiligheidsdiensten, tankopslagbedrijven en de chemische industrie. Ook werd meegekeken hoe het laden en lossen van de gevaarlijke stoffen in de praktijk eraan toe ging.

De ILT verwacht dat het aantal meldingen van druppellekkages daardoor zal afnemen.

(Telecompaper) The consortium comprising Bouygues Telecom, Iliad's Free and Orange has confirmed that it is engaged in discussions to acquire a large part of SFR parent company Altice France...

Banken worden strenger voor klanten met een aflossingsvrije hypotheek. Rabobank scherpt als eerste de regels aan. Bij de bank kunnen klanten binnenkort nog maar maximaal 30 procent van de waarde van de woning aflossingsvrij lenen, in plaats van 50 procent. Het gaat om het afsluiten van een nieuwe aflossingsvrije hypotheek of klanten die hun bestaande willen aanpassen.

Daarnaast voert Rabobank een maximaal bedrag in dat nog maar aflossingsvrij geleend kan worden. Dat stelt de bank vast op 150.000 euro. De nieuwe eisen gaan in vanaf 11 mei. Ze worden ook ingevoerd bij Obvion, de hypotheekdochter van Rabobank. De bank belooft "naar passende oplossingen te kijken" bij bijzondere situaties, zoals bij een echtscheiding, overlijden of bij het einde van de looptijd.

Volgens Rabobank sluiten met 1 procent nog maar weinig starters een aflossingsvrije hypotheek af. Wel heeft het besluit gevolgen voor bestaande klanten, bijvoorbeeld als die hun hypotheek willen oversluiten of verhogen om bijvoorbeeld hun woning te verduurzamen.

Oplossingen beperkt

Ook andere banken kijken naar hun aflossingsvrije hypotheken. Toch zijn ze nog niet zo ver als Rabobank met hun besluit. ABN Amro laat weten dat de bank "werkt aan maatregelen om de risico's met aflossingsvrije hypotheken te reduceren". "Maar we hebben nog niet concreet wat dit precies gaat betekenen", zegt een woordvoerder.

ASN kijkt eveneens of er "aanvullende maatregelen" nodig zijn om de risico's met aflossingsvrije hypotheken te verminderen. "Voor zowel de bank als klanten", benadrukt een woordvoerder. Maar net als ABN Amro, heeft ook ASN de knoop hierover nog niet doorgehakt. Meer opties dan om het aanpassen van het aflossingsvrije deel op een hypotheek lijken er niet te zijn, suggereert de woordvoerder: "Rabobank laat zien dat de richtingen voor oplossingen beperkt zijn."

ING houdt als enige bank de kaarten stevig tegen de borst over het beleid met aflossingsvrije hypotheken. "We evalueren ons beleid continu, en doen nooit uitspraken over de toekomst", zegt een woordvoerder. Wel zegt ING klanten actief te benaderen over de mogelijke gevolgen van het aflopen van een aflossingsvrije hypotheek te bespreken.

Problemen tijdens kredietcrisis

Aflossingsvrije hypotheken werden ooit populair toen de huizenprijzen rond de eeuwwisseling hard gingen stijgen. Klanten betaalden tijdens de looptijd van de hypotheek maandelijks alleen rente. De totale schuld moest pas aan het einde van de hypotheekdatum worden afgelost of bij een tussentijdse verkoop van de woning.

De aflossingsvrije hypotheek was handig voor lage maandlasten. Veel woningkopers speculeerden hierbij vooral op een waardestijging van hun huis. Maar toen tijdens de kredietcrisis in 2008 de huizenprijzen hard daalden, kwamen veel woningeigenaren in problemen. Door de gedaalde prijzen zaten veel mensen met een restschuld.

Door die problemen werden de regels voor aflossingsvrije hypotheken vijftien jaar geleden aangescherpt. Vanaf dat moment kon nog maximaal de helft van de hypotheek aflossingsvrij worden geleend. Voor de andere helft moest maandelijks worden afgelost.

Zorgen

Omdat er indertijd zo veel aflossingsvrije hypotheken werden afgesloten, is nog altijd 45 procent van de totale hypotheekschuld aflossingsvrij. Veel mensen die nog een aflossingsvrije hypotheek hebben, maken zich door de alsmaar oplopende huizenprijzen weinig zorgen.

Door de hoge overwaarde op hun woning lijken die problemen op het eerste gezicht mee te vallen, erkennen toezichthouders als De Nederlandsche Bank (DNB), de Europese Centrale Bank (ECB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Zij wijzen ook naar het relatief hoge pensioenvermogen dat veel mensen hebben. "Dat draagt bij aan de betaalbaarheid van hypotheekschuld na pensionering", zei DNB eerder deze maand.

Toch houden de toezichthouders zorgen over aflossingsvrije hypotheken. Dat komt omdat een groot deel van deze hypotheken gelijktijdig afloopt. Dat gebeurt tussen 2035 en 2038 en van 2047 tot en met 2052. Als er in die jaren een huizencrisis is, dan kunnen mensen met een aflossingsvrije hypotheek alsnog in grote problemen komen. En ook hun bank als hypotheekverstrekker, als de schuld niet kan worden afgelost.

Intensief overleg

Rabobank zegt de afgelopen jaren "intensief overleg" te hebben gehad met toezichthouders over de aflossingsvrije hypotheken van de bank. Op basis daarvan is besloten "dat het nodig is om ons beleid aan te scherpen", aldus Michiel van der Zant, directeur Particulieren bij Rabobank.

Ook ABN Amro, ING en ASN zeggen veel overleg te hebben gehad met toezichthouders over de risico's van aflossingsvrije hypotheken. Eerder besloten de banken al actief klanten te benaderen over hun situatie. Hiervoor werd ook een speciale campagne gestart: Aflossingsblij.

In Nieuw-Zeeland is grote schade ontstaan door aardverschuivingen. Er zijn tot nu toe twee doden geteld. Ook worden nog mensen vermist, onder wie kinderen.

De twee dodelijke slachtoffers werden gevonden in het puin van een huis dat bedolven werd door modder. Ook een camping in Mount Maunganui, op het Noordereiland, is zwaar getroffen.

Toerist Dion Siluch overleefde het en maakte beelden van de schade met zijn mobiel:

Volgens Nieuw-Zeelandse media zijn tentjes weggevaagd en is er weinig meer over van die camping. Vanaf een toiletgebouw zouden mensen om hulp geroepen hebben.

Een van de campinggasten zegt dat hij bij het zwembad lag op het moment van de aardverschuiving. "Ik keek achter me en zag een enorme aardverschuiving. Ik sprong uit mijn stoel en rende weg zo snel als ik kon. Ik sta nog te trillen op mijn benen", zegt hij tegen 1News.

De reddingsoperatie is niet eenvoudig. Volgens de lokale politiechef moeten reddingswerkers voorzichtig te werk gaan, omdat er een risico bestaat op nieuwe aardverschuivingen. Hoeveel vermisten er zijn, is niet precies duidelijk, maar het zijn er volgens de politie minder dan tien.

De aardverschuivingen ontstonden door extreme regenval. In twaalf uur tijd is er net zo veel regen gevallen als normaal in 2,5 maand. In meerdere gebieden op het Noordereiland geldt de noodtoestand.

Mount Maunganui is een populaire toeristische badplaats, vanwege de stranden en een uitgedoofde vulkaan die er ligt. Het is op dit moment zomervakantie voor veel Nieuw-Zeelanders.

"Stel je voor: je bent 21 jaar, in de bloei van je leven. Je studeert, woont op kamers... En dan raakt je moeder vermist. Twee maanden later wordt ze in verre staat van ontbinding gevonden in de kofferbak van de auto van je eigen vader..."

Het is het verhaal van Sanneke Langendoen, die vandaag als ervaringsdeskundige in de Tweede Kamer komt vertellen over wat kinderen overkomt na femicide. In een brief die ze alvast aan de Kamerleden schreef over haar eigen ervaring legt ze uit dat ze steun of begeleiding miste.

Een brede groep experts zal vanmiddag vertellen dat het belang van kinderen vaker ondersneeuwt na femicide. De experts stellen onder meer dat kinderen vaak niet gehoord worden en dat er te weinig oog is voor het risico op geweld bij omgangsregelingen. Ook gaat het geregeld mis bij het verdelen van bijvoorbeeld de erfenis van de vermoorde ouder.

VVD-Kamerlid Becker is initiatiefnemer van het rondetafelgesprek in de Tweede Kamer. "Het onderwerp femicide staat al op de agenda, maar in de aanpak van het kabinet is nog niet genoeg aandacht voor hoe we kinderen hierbij beter kunnen beschermen", vindt ze. "Dit is een kans om daar wat aan te doen en van deskundigen te horen wat er nodig is."

Weinig gesproken

Jeugdbeschermingsprofessionals, advocaten, onderzoekers en ervaringsdeskundigen uiten hun zorgen in brieven aan de Kamer. Uit cijfers van de Universiteit Leiden blijkt dat honderden kinderen de afgelopen tien jaar hun moeder verloren aan (ex)-partnergeweld. Kinderen kunnen op meerdere manieren slachtoffer zijn. Niet alleen zijn ze hun moeder kwijt, dat geldt ook voor hun vader als die de gevangenis ingaat. Bovendien kunnen ze getuige zijn geweest van het geweld, of zijn ze zelf slachtoffer daarvan geweest.

Hoewel er de afgelopen jaren al ingezet is op verbeteringen gaat het nog te vaak mis. Zo zegt bijvoorbeeld de Augeo Jongeren Taskforce dat er in de praktijk te weinig met kinderen gesproken wordt. De werkgroep vraagt de Kamer wettelijk vast te leggen dat kinderen regelmatig spreken met een organisatie met expertise, zoals Veilig Thuis.

Begeleiding

Meerdere organisaties betogen dat hulpverleners meer kennis moeten hebben van de risico's die kinderen lopen en van de begeleiding die ze nodig hebben.

Ook scholen kunnen een rol spelen in de begeleiding. Augeo pleit voor een uitbreiding van het systeem 'Handle with care', waarin scholen een signaal krijgen van de politie bij meldingen van huiselijk geweld. De Tweede Kamer stemde onlangs al voor een motie van D66 om dit uit te breiden.

Opvallend is dat meerdere deskundigen erop wijzen dat de bescherming van kinderen ook tekortschiet als het gaat om omgangsregelingen. Zo pleit een onderzoeker van het Landelijk Expertise Centrum Eergerelateerd Geweld voor wetgeving waarin de veiligheid hierbij wordt meegewogen. Hulporganisatie Blijf Groep zegt hierover: "Het idee dat vader-kindcontact per definitie in het belang van het kind is, is na femicide geen neutraal uitgangspunt meer, maar een potentieel risico."

Systeemtherapeut Henk Giebels zegt dat dit niet alleen gaat om femicide, maar om meer vormen van huiselijk geweld. Hij wijst erop dat onlangs de toezichthouder van de Raad van Europa oordeelde dat familierechters in Nederland niet zorgvuldig genoeg omgaan met scheidingen waarin sprake is van dwingende controle. "Deze situaties worden te vaak benaderd als conflicten tussen gelijkwaardige partijen, terwijl sprake is van structureel machtsmisbruik. Hoewel het recht op omgang voor een ouder van belang blijft, moet het recht van kinderen op veilige ouders altijd vooropstaan."

Rechtspositie

Ook in het juridische traject gaat het een en ander mis, zegt onder meer advocatenorganisatie LANGZS. Zo wordt er vaak geen specifieke vervolging ingesteld voor kindermishandeling en worden in het strafrechtelijke traject kinderen vaak niet gehoord. De familie van de vermoorde moeder heeft weinig rechten, privacybescherming zorgt er soms voor dat belangrijke informatie niet wordt gedeeld en in het erfrecht komt het voor dat de daders toch erven, ten koste van de kinderen.

De hartenkreet van ervaringsdeskundige Langendoen is: "Traumatiseer het kind niet verder met het systeem, maar bied menselijkheid, begeleiding en praktische steun."