Aggregator

Roemeense autoriteiten hoorden pas een kwartier voor de explosie in een grote haven dat Oekraïne de controle was kwijtgeraakt over vier zeedrones. Dat meldt de Roemeense minister van Defensie. Nadat Roemenië een van de zeedrones had geïdentificeerd en het land contact had opgenomen met Oekraïne, kreeg het te horen dat vier drones uit koers waren geraakt en dat ze zouden gaan ontploffen.

Tegenover EuroNews schetst minister Miruta van Defensie hoe het kwartier erna verliep. Volgens hem was het zaak voor Roemeense onderzoekers in de haven om zich terug te trekken uit het gebied, "om hun levens te beschermen". Verschillende teams onderzochten op dat moment de drone in de haven, die als eerste zou gaan exploderen. Het gebied werd afgezet en beveiligd door de Roemeense inlichtingendienst en de kustwacht.

Roemenië werd gisteren in dat kwartier voor de eerste explosie ook op de hoogte gesteld over de tijdstippen waarop de vier drones zouden ontploffen. Rond 10.25 uur werden de onderzoekers weggestuurd, werd het havengebied afgesloten en werd een veiligheidszone van 1 kilometer ingesteld. De eerste drone ontplofte om 10.28 uur.

Niet veel later, om 10.45 uur, meldde een handelsschip twee "sterke, opeenvolgende explosies" op zo'n 145 kilometer ten oosten van Constanta, op de Zwarte Zee, zegt Miruta. De vierde explosie was om 11.05 uur, net buiten de haven waar de eerste drone ook was ontploft.

Rusland

Oekraïne zet vaker zeedrones in om Russische schepen aan te vallen op de Zwarte Zee. De Roemeense president Dan zegt in een bericht op X dat Rusland verantwoordelijk is voor het uit koers brengen van de drones. De Oekraïense strijdkrachten zijn volgens hem "de controle over de middelen verloren als gevolg van elektronische oorlogsvoering door Rusland". Dan zegt dat het waarschijnlijk gaat om jamming-technieken.

Minister Miruta zegt dat Oekraïne eerder had kunnen waarschuwen voor de dreiging. "We verwachten dat ze het ons laten weten als ze de controle verliezen." Miruta begrijpt naar eigen zeggen dat een land in oorlog wisselende prioriteiten heeft, "maar het is essentieel om van tevoren gewaarschuwd te worden. Om noodzakelijke maatregelen te nemen en om burgers te beschermen."

Het is niet het eerste incident waaruit blijkt dat de oorlog in Oekraïne steeds dichter bij buurland Roemenië komt. Een week geleden sloeg een Russische kamikazedrone in op een flat.

President Poetin ziet voorlopig geen nut in een ontmoeting met zijn Oekraïense ambtgenoot Zelensky. Dat zei de Russische president bij de afsluiting van zijn eigen economische conferentie in Sint-Petersburg.

Zelensky riep Poetin gisteren per brief op tot persoonlijke onderhandelingen. De kans dat Poetin zou ingaan op de uitnodiging werd al klein geacht. Nu zegt Poetin, niet voor het eerst, dat hij Zelensky pas wil zien op het moment dat er een deal wordt ondertekend.

Zelensky daadwerkelijk bij de naam noemen deed Poetin niet, hij hield het bij "de auteur van de brief". De tekst was volgens hem brutaal van toon. "Wat is daar het nut van?", zei Poetin. "Is het bedoeld om de weg vrij te maken voor persoonlijke ontmoetingen en onderhandelingen, of juist om een sfeer te creëren waarin het houden van dat soort bijeenkomsten in de praktijk onmogelijk wordt?"

'Zwak antwoord'

In een reactie noemt Zelensky Poetins antwoord zwak. "Helaas kiest de Russische kant opnieuw voor oorlog", schrijft de Oekraïense president op X. "Hij wil de oorlog gewoon niet beëindigen." Zelensky herhaalde zijn oproep om de druk op Rusland te verhogen.

Verder ging het weinig over de oorlog met Oekraïne op de meerdaagse conferentie SPIEF, het jaarlijkse forum dat wordt gezien als "het Russische Davos". Poetin sprak er traditiegetrouw de Rusland-gezinde delegaties toe. De onafhankelijke krant The Moscow Times omschrijft het doel van het evenement om Rusland af te schilderen als een "aantrekkelijke investeringslocatie, een betrouwbare zakenpartner en een toonaangevende moderne economische macht".

Wessel de Jong, Rusland- en Oekraïne-verslaggever:

"Dat geen woord over de oorlog ging in zijn speech, is kenmerkend voor Poetin. Het verhaal dat hij hield, staat eigenlijk volkomen los van de realiteit. Zo sprak hij over een laag werkloosheidspercentage in Rusland, maar benoemde daarbij niet dat alle mannen naar het front zijn. Ondertussen is er een gierend tekort aan arbeidskrachten in het land.

Ook zei hij dat de industriële productie heel sterk groeit, zonder te benoemen dat een groot deel rechtstreeks naar het front gaat. Dat draagt niet bij aan de Russische economie, maar gaat natuurlijk rechtstreeks de lucht in.

Verder kroop Poetin vooral in de slachtofferrol. Het Westen vindt volgens hem altijd redenen om Rusland te straffen. Is het niet voor Oekraine, dan is het wel voor onze lhbti-wetten of rol in het Midden-Oosten. En dat de oorlog in Oekraine zo lang duurt, is volgens de Russische president vooral de schuld van de Europese elite die alleen maar chaos kan creëren."

De conferentie verliep dit jaar wel anders dan normaal. Terwijl zwarte rookpluimen boven de stad hingen kwamen functionarissen, zakenmensen en mediapersoonlijkheden aan. Sint-Petersburg werd uren daarvoor nog aangevallen door Oekraïense drones.

Zelensky verwees in zijn brief naar de aanval. "Onze drones hebben een bezoek gebracht aan de opening van jouw top in Sint-Petersburg, op ruim 1000 kilometer afstand. Zoals je weet is die afstand niet de limiet van ons bereik."

Saudi-Arabië is eregast, de Amerikaanse acteur Steven Seagal was aanwezig als panellid en ook de conservatieve podcaster Candace Owens stond op de lijst van genodigden:

It’s become an accepted truth amongst tapeheads that there’s no point looking at new hardware, because there’s only one tape mechanism being made anywhere in the world anymore, and that …read more

Een Brit is veroordeeld tot een gevangenisstraf van 21 jaar voor een verkrachting in 2003. Een andere man zat zeventien jaar ten onrechte vast voor het misdrijf. De zaak geldt als een van de grootste gerechtelijke dwalingen in het Verenigd Koninkrijk.

De dader is de 52-jarige Paul Quinn, een vader van zes kinderen. In april werd hij schuldig bevonden aan de verkrachting van een vrouw in Little Hulton. In 2003 werd Andrew Malkinson daar nog voor veroordeeld, tot maximaal levenslang. Hij zat vast tot 2020.

Tijdens het aanvankelijke onderzoek bleef Quinn buiten beeld, hoewel hij toen al een veroordeelde zedendelinquent was en in de buurt van de plaats van het misdrijf woonde.

Mishandeld, gewurgd en verkracht

Het slachtoffer was destijds in de vroege ochtend op weg naar huis, toen ze werd aangevallen. Ze werd mishandeld, gewurgd tot ze bewusteloos was en verkracht.

De vrouw, nu een vijftiger, zei elke dag in angst te leven. "Elke dag kijk ik naar mijn gezicht en zie ik de verminking, de littekens. Het is een permanente herinnering aan die nacht en wat ik heb meegemaakt."

'Klein wonder'

De rechter noemde het een "klein wonder" dat het slachtoffer het geweld overleefde. De vrouw zei dat ze na twintig jaar eindelijk gerechtigheid heeft gekregen, maar dat dat niets verandert aan het feit dat twee levens door de zaak zo zijn beïnvloed.

De vrouw wees Malkinson tijdens het eerste proces aan als dader, hoewel er geen DNA-bewijs was dat hem aan de misdaad linkte. "Ik ben me ervan bewust dat iemand door deze zaak zeventien jaar lang is bestolen van zijn vrijheid", zegt het slachtoffer nu. "Dat blijft me mijn hele leven bij."

Nieuw DNA-onderzoek

Malkinsons veroordeling werd pas in 2023 definitief vernietigd door het Hof van Beroep, nadat nieuw DNA-onderzoek Quinn aan de verkrachting had gelinkt. Justitie betaalde hem vorig jaar een schadevergoeding van "zes cijfers". In het VK kunnen onterecht veroordeelden maximaal 1,3 miljoen pond krijgen, ongeveer anderhalf miljoen euro.

Malkinson reageerde ontstemd op de straf voor Quinn. "Ik vind het beledigend dat deze gewelddadige, verdorven persoon een mildere straf heeft gekregen dan ik, een onschuldige man. Hij had er geen problemen mee dat ik twintig jaar ben belasterd en ruim zeventien jaar onterecht gevangen heb gezeten voor zijn misdaad."

Volgens Malkinson is alleen een langere gevangenisstraf dan hijzelf heeft uitgezeten rechtvaardig voor Quinn. Hij hoopt dat Quinn geen voorwaardelijke vrijlating krijgt en uiteindelijk langer vastzit dan hij. "Alles minder is geen rechtvaardigheid."

Quinn kan na veertien jaar in aanmerking komen voor voorwaardelijke vrijlating. Behalve voor de verkrachting werd hij ook veroordeeld voor opzettelijke wurging en zware mishandeling.

Vijf van de betrokken agenten bij het onderzoek worden onderzocht door IOPC, de Britse onafhankelijke waakhond voor politieklachten. De politie heeft excuses aangeboden voor de fouten die zijn gemaakt.

De Deense politie heeft een 28-jarige Nederlander gearresteerd. Yahye O. werd in Denemarken gezocht voor twee zware mishandelingen in 2022. Een van de slachtoffers overleed aan de gevolgen.

De politie kon de man oppakken toen zijn vliegtuig uit Ethiopië was geland in Kopenhagen. De rechter heeft zijn voorarrest inmiddels verlengd met 25 dagen.

Dodelijke mishandeling

Beide mishandelingen waren op 15 mei 2022. Een 28-jarig slachtoffer werd aangevallen in een hotel in Kopenhagen en overleed een dag later. Op een ander moment die dag werd een 25-jarige man meerdere malen gestoken in een appartement in de Deense hoofdstad. Ook werd zijn wang opengesneden en zijn oor afgesneden. Kort na de incidenten deelde de politie een internationaal opsporingsbericht.

In 2024 werd een Bulgaarse man veroordeeld tot 9,5 jaar cel voor medeplichtigheid aan de mishandelingen. Hij werd permanent uitgezet.

De diefstal bij het Drents Museum in Assen zal de geschiedenisboeken ingaan als een van de opvallendste kunstroven van Nederland. Vandaag veroordeelde de rechtbank in Assen drie mannen voor het stelen van Roemeense kunstschatten uit het Drents Museum. De zaak past naadloos in het rijtje van andere spraakmakende kunstroven, zoals de inbraken in het Van Gogh Museum en de juwelendiefstal op kunstbeurs Tefaf in Maastricht.

Toch ziet de gemiddelde kunstdiefstal er heel anders uit, vertelt Erik Venema van het Team Kunst- en Antiekcriminaliteit van de politie. "Meestal gaat het om schilderijen die uit woningen worden gestolen en beelden die uit tuinen worden gehaald, vaak alleen maar voor het metaal."

Vorig jaar registreerde de politie 250 aangiften van gestolen schilderijen en tekeningen. Bronzen en koperen beelden werden 238 keer gestolen, soms ook uit de openbare ruimte of van begraafplaatsen.

Ook is er een levendige handel in gestolen cultureel erfgoed en religieuze objecten. Hiervan kreeg de politie vorig jaar enkele tientallen aangiften binnen. Criminelen stelen dan archeologische vondsten of graven ze illegaal op, bijvoorbeeld in Syrië en Oekraïne. De objecten worden vervolgens verkocht.

Vervalsingen

Maar wat misschien nog wel het meest voorkomt in de wereld van kunstcriminaliteit, zijn vervalsingen. Vooral litho's, prints en etsen worden veelvuldig nagemaakt. De nepkunst wordt vaak verkocht via online platforms als Catawiki en Marktplaats. "Door de relatieve anonimiteit van de handelaren is toezicht door de overheidsinstanties complexer", zegt Venema.

Dat er veel te verdienen is met vervalste kunst, blijkt wel uit een lopend onderzoek naar meer dan honderd nepschilderijen. De werkelijke waarde is nul, maar de potentiële verkoopprijs torenhoog.

"Je hebt het over een bedrag dat boven de miljoen uitkomt", vertelt taxateur Peter van Beveren. Hij is een van de kunstkenners met wie de politie samenwerkt, onder meer om vervalste werken te herkennen.

In deze zaak werd de collectie aangeboden als onderpand voor een geldlening. Andere vervalsingen worden online verhandeld. "Tot mijn verbazing zag ik een aantal weken geleden op een Belgische marktplaats een ander werk uit deze serie", vertelt Van Beveren. Het betreffende schilderij werd te koop aangeboden voor 5000 euro. "Dat is veel geld voor een stuk papier dat niets waard is."

De bedragen die omgaan in deze vorm van kunstcriminaliteit zijn volgens hem te vergelijken met wat er rondgaat in bijvoorbeeld mensenhandel of wapenhandel. Van Beveren schat dat het overgrote deel van wat er aan kunst te koop wordt aangeboden nep is. Oplichters zijn niet altijd succesvol, maar áls het lukt, gaat het meteen om veel geld.

Het 'kunstteam' van de politie houdt de internationale kunstmarkt in de gaten en werkt nauw samen met experts in binnen- en buitenland. In nationale en internationale databases wordt alle gestolen kunst en antiek geregistreerd, om de objecten te kunnen herkennen als ze ergens opduiken.

Echt bekende werken verkopen is niet zo makkelijk, vertelt politieman Erik Venema. Maar daar gaat het criminelen ook niet altijd om. "Er zijn criminele organisaties die zeer kostbare werken ontvreemden om die met losgeld terug te bezorgen."

Deze methode staat bekend als artnapping, het kidnappen van kunst. "Een schilderij heeft natuurlijk een enorme verzekerde waarde. De criminelen hopen dat de verzekeraar ze een deel van de waarde betaalt in ruil voor het schilderij, zodat de verzekeraar niet het volledige bedrag hoeft uit te keren aan de eigenaar."

Zwaar in de stress

Maar niet iedere kunstdief is zo professioneel, weet de politie inmiddels. In de Drentse zaak lieten de dieven een enorme hoeveelheid sporen na, waardoor de recherche hen relatief makkelijk kon traceren.

Venema herinnert zich ook de diefstal van een reeks waardevolle schilderijen uit de Kunsthal in Rotterdam, in 2012. Roemeense gelegenheidsinbrekers namen toen zeven werken mee van onder anderen Picasso, Matisse en Gauguin.

"Het gaat in zulke zaken om kleine crimineeltjes die niets weten van de kunstwereld", zegt Venema. "Ze nemen met een hoop bombarie die stukken mee maar weten eigenlijk niet wat ze ermee moeten. Vervolgens schieten ze zwaar in de stress omdat alle alarmbellen gaan rinkelen."

In de zaak van de Kunsthal was het gevolg dat de schilderijen hoogstwaarschijnlijk zijn verbrand om sporen uit te wissen. De Roemeense helm van Cotofenesti lag naar verluidt ergens begraven.

Ruilmiddel

Regelmatig werkt het kunstteam van de politie samen met privédetectives. Zij functioneren als brug tussen criminelen en de overheid en helpen met het terugbezorgen van de stukken. Dat gebeurde bijvoorbeeld in de zaak van een Van Gogh, die in 2020 werd gestolen uit het museum Singer in Laren.

Het was eigenlijk de bedoeling het schilderij achter de hand te houden als ruilmiddel, een werkwijze die vaker voorkomt in het criminele milieu. Wie wordt aangehouden, probeert daarna een deal te sluiten met justitie: een lagere straf in ruil voor teruggave van de kunst.

Dit lukte de Nederlands-Italiaanse maffiabaas Raffaele Imperiale in 2016. Hij bleek twee schilderijen van Vincent van Gogh in bezit te hebben, die in 2002 waren gestolen in Amsterdam. Imperiale gaf ze terug in ruil voor strafvermindering in een Italiaanse drugszaak.

Kopzorgen

In Nederland blijf je met het teruggeven van een gestolen schilderij zeker niet uit de gevangenis, waarschuwt Venema. De gestolen Van Gogh uit het Singer in Laren leidde onder criminelen juist vooral tot kopzorgen, waarna het werk uiteindelijk maar werd teruggegeven.

Toch valt er voor kunstdieven wel degelijk iets te winnen. Volgens de politie is de aanpak van kunstcriminaliteit vooral "oplossingsgericht". Dat betekent dat teruggave aan de rechtmatige eigenaar vaak prioriteit heeft boven strafrechtelijke vervolging.

Ook in de zaak van het Drents Museum heeft het teruggeven van de buit geleid tot een lagere straf, al ging de rechtbank niet volledig mee in de procesafspraken die het Openbaar Ministerie met twee verdachten had gemaakt. Want, schrijft de rechtbank in het vonnis: "Het belang en de waarde van voorwerpen als deze is niet in geld uit te drukken. Ze zijn in letterlijke zin van onschatbare waarde."

De recente aanhouding van vier Nederlandse mannen die ervan worden verdacht hun eigen partners te hebben gedrogeerd, verkracht en gefilmd, heeft geleid tot geschokte reacties. Bij Slachtofferhulp Nederland kregen ze na het nieuws meerdere telefoontjes binnen, vooral met veel vragen. Ook hebben zich inmiddels mogelijke slachtoffers gemeld.

Deskundigen noemen de zaak verbijsterend, maar niet verrassend. De zedenzaak legt een dieperliggend maatschappelijk probleem bloot. Hoewel de politie spreekt van een nieuw fenomeen vanwege de openlijke communicatie via besloten chatgroepen, zijn de onderliggende mechanismen achter dit gedrag niet onbekend bij psychologen en onderzoekers.

Manosphere

Volgens experts hanteren mannen die dit soort misdrijven plegen vaak een wereldbeeld waarin vrouwen minderwaardig zijn en puur als gebruiksobject dienen. Als het risico op ontdekking te groot voelt, wordt uitgeweken naar methoden waarbij de vrouw zelf niets doorheeft, zoals drogering. Dit gedachtegoed wordt online sterk gevoed binnen de zogeheten manosphere, waar radicale ideeën circuleren over mannelijke controle en afwijzing.

Forensisch psychologen benadrukken dat daders niet zo worden geboren. Op internet gaan mannen op zoek, het begint vaak bij een fantasie. "Gelukkig zijn bij lange na niet alle mannen zo, maar de impact van internet is wel heel groot", zegt Larissa Hoogsteder, directeur behandelzaken bij de ambulante forensische zorginstelling de Waag. De grensoverschrijdende aard van extreme content kan juist een prikkelende werking hebben.

In afgesloten digitale groepen vervagen normen. "Binnen zo'n groep vertoon je eerder gedrag dat voorheen nog een fantasie was. Je wordt onder druk gezet, je moet meedoen, anders lig je eruit." Volgens Hoogsteder kan het behalve om stoer doen of het verkrijgen van status ook gaan om een verslavende kick op macht.

Hoe vaak?

De exacte omvang van deze specifieke groep blijft moeilijk in te schatten. Onderzoekers vergelijken het met een piramide. Aan de brede basis staan vrouwonvriendelijke ideeën, een behoefte aan macht of seksuele fantasieën. Slechts een zeer kleine minderheid gaat over tot daadwerkelijk seksueel fysiek geweld. Er is bovendien een verschil tussen kijken en doen. Onderzoek laat zien dat ongeveer een derde van de mensen ooit seksuele fantasieën of interesses heeft die als ongebruikelijk worden beschouwd. Het overgrote deel handelt daar echter nooit naar. Seksueel grensoverschrijdend gedrag wordt door minder dan 1 procent van hen gepleegd, aldus Hoogsteder.

Iva Bicanic van het Centrum Seksueel Geweld benadrukt dat wekelijks honderden mensen zich bij het centrum melden (zo'n 300 tot 400 per week), al is de schaal van deze specifieke netwerken onduidelijk. "We weten niet op welke schaal dit gebeurt en hoe het zich verhoudt ten opzichte van ander seksueel geweld."

Wat deze zaak volgens Bicanic uniek maakt, is dat het misbruik "gecombineerd en op een grotere schaal in een netwerk" plaatsvond, waarin de daden status gaven. Ze wijst erop dat seksueel geweld meestal dichtbij plaatsvindt, door mensen die we goed kennen: "De slaapkamer is statistisch gezien gevaarlijker dan de straat."

Moeilijke behandeling

Als daders van seksueel geweld worden gepakt, volgt er een risicotaxatie. "Als je iemand meerdere keren drogeert en daar opgewonden van raakt, dan is er wel reden voor behandeling", stelt Hoogsteder. De aard van de drijfveer bepaalt hoe effectief die behandeling kan zijn. "Als de primaire drijfveer intimiteit en seks is, is de problematiek makkelijker te behandelen dan wanneer een drijfveer macht of controle is."

Bij dat laatste is er vaak minder zelfinzicht en praten daders hun gedrag sneller goed. "Het probleem is dan hardnekkiger en er moet langer en intensiever worden doorbehandeld op thema's als anders leren denken, omgaan met stress, impulsen en emoties."

Toch waarschuwt ze dat er grenzen zijn. "Niet iedereen is te helpen, dat weten we ook van tevoren niet. Maar het behandelen van grensoverschrijdend gedrag kan het delictgedrag wel voorkomen of sterk verminderen." Het tijdelijk ontzeggen van internettoegang kan hierbij een noodzakelijk onderdeel zijn.

Het lichaam dat de Franse autoriteiten gisteren hebben gevonden in een graansilo in het departement Gers, is van de 11-jarige Lyhanna. Het meisje was vermist sinds vorige week vrijdag, toen ze voor het laatst werd gezien bij haar school in het plaatsje Fleurance. De politie had een grootschalige zoekactie op touw gezet om haar te vinden.

Hoe Lyhanna om het leven is gekomen, is nog niet duidelijk. Daar doen forensisch artsen nog onderzoek naar.

Bewakingscamera's

Eerder deze week werd al een 41-jarige verdachte opgepakt, een vader van een goede vriendin van Lyhanna. Hij werd in het verleden aangeklaagd voor verkrachting van een minderjarige. Tot een veroordeling kwam het nooit.

Op beelden van bewakingscamera's was de verdachte vorige week vrijdag als laatste gezien met Lyhanna in zijn auto. De man zei tegen de politie dat hij het kind op haar verzoek bij een zwembad had afgezet.

President Macron heeft laten weten geschokt te zijn door wat er is gebeurd. Ook wees hij op het disfunctioneren en het falen van het Franse rechtssysteem. "De zaken zijn niet gegaan zoals ze hadden moeten gaan. Het is duidelijk. En dat is onaanvaardbaar."

"De rechterlijke instanties zijn er niet in geslaagd om haar te beschermen", zegt minister Darmanin van Justitie. Hij heeft "in naam van het Franse rechtssysteem" zijn excuses aangeboden aan de familie van Lyhanna.

Telefoontje

Het Franse Openbaar Ministerie laat over de vondst weten dat de politie werd gebeld "door iemand die zei dat de verdachte acht jaar geleden zou hebben gewerkt in een graansilo, een plek die tegenwoordig niet meer in gebruik is". Agenten gingen vervolgens naar de silo, die op ongeveer 15 kilometer van Fleurance ligt. Daar werd het meisje gevonden.

De gemeente van Fleurance heeft voor zondag een stille tocht aangekondigd, om zo "een tijd van bezinning na de dood van Lyhanna" mogelijk te maken. Het initiatief kwam op verzoek van families en naasten.

De zaak van Lyhanna heeft tot veel opschudding geleid in Frankrijk. Het ministerie van Justitie heeft een officiële klacht ingediend bij het landelijke centrum voor de bestrijding van online haat. Aanleiding zijn doodsbedreigingen die zijn geuit aan het adres van de openbare aanklager die de zaak behandelt.

Waarschuwingssignalen

De eerdere aanklacht tegen de verdachte betrof een verkrachting van een minderjarige in zijn woning in 2022. Vanwege een gebrek aan bewijs werd de zaak uiteindelijk geseponeerd.

De rechter gaf voor de vondst van Lyhanna al aan dat de eerdere zaak mogelijk wordt heropend. Macron zei vandaag dat het heropenen van de zaak "zo snel mogelijk" zal beginnen. De Franse zender France Info meldt op basis van bronnen dat er gisteren een nieuwe aangifte wegens verkrachting tegen de verdachte is ingediend. Een jong meisje zou hem hebben herkend op beelden die circuleren op internet.

Premier Lecornu kwam vandaag bijeen met de ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie om de zaak-Lyhanna te bespreken. Hij zei na afloop bijzonder geschokt te zijn over de gang van zaken. "We zijn het er allen over eens dat er moet worden onderzocht of alle waarschuwingssignalen op tijd zijn opgepikt en of de procedures goed hebben gefunctioneerd."

Although the thought of installing a modern operating system like Windows 11 on something as archaic as a Core 2 Quad Q6600 Intel CPU may seem ridiculous, it being the …read more

Een van de vandaag veroordeelde daders van de kunstroof in het Drents Museum blijkt een bedrijf te hebben opgericht dat kleding verkoopt die verwijst naar de roof. Dat schrijven het Dagblad van het Noorden en RTV Drenthe.

"Mijn naam is Douglas Chesley W. Misschien hebben jullie gehoord over de verhalen rondom de gouden helm, maar ik wil er een positieve draai aan geven dus heb ik dit merk opgericht", is te lezen op de website van zijn bedrijf.

In de webshop zijn onder meer T-shirts te koop met daarop een afbeelding van de gouden helm van Cotofenesti, het kroonstuk uit de Roemeense erfgoedcollectie dat uit het museum in Assen werd geroofd.

'Niet in gevangenis opgericht'

De advocaat van W., Dennis Vlielander, zegt tegen de NOS dat de webshop is opgericht door mensen die "dicht bij" zijn cliënt staan. Vlielander benadrukt dat de webshop niet vanuit de gevangenis is opgericht.

Een woordvoerder van het Openbaar Ministerie zegt tegen het Dagblad van het Noorden kennis te hebben genomen van de webshop, maar niet inhoudelijk te willen reageren.

T-shirt in rechtbank

De webshop heeft als postadres het Justitieel Complex Schiphol, waar W. (37) gevangenzit. Hij en twee anderen werden vandaag veroordeeld tot bijna vier jaar cel vanwege hun aandeel in de spectaculaire kunstroof uit het Drents Museum vorig jaar januari.

Tijdens de uitspraak in de rechtbank droeg hij een van de T-shirts die in de webshop worden verkocht. Op het shirt stond 'BOOK ARREST' geschreven met de helm van Cotofenesti erboven. Dat is een verwijzing naar de Roemeense hoofdstad Boekarest, waar de kunstschatten vandaan komen.

Gezwegen over rol

W. heeft altijd gezwegen over zijn rol bij de kunstroof. Uiteindelijk sloten hij en mededader Jan B. een deal met het OM. Ze leverden de gouden helm en twee van de armbanden in en kregen in ruil daarvoor een lagere eis te horen.

De rechtbank ging deels mee met de strafvermindering. Wel viel de straf van 47 maanden cel hoger uit dan de eis van het OM, omdat niet alle gestolen armbanden zijn ingeleverd. Eén gouden armband is nog spoorloos, met een geschatte waarde van 500.000 euro. Daarmee is de schade aan de maatschappij slechts deels hersteld, beargumenteerde de rechter.

Het Franse Openbaar Ministerie is een onderzoek begonnen naar de Israëlische behandeling van Franse burgers die deelnamen aan de Global Sumud Flotilla. Het internationale hulpkonvooi voor Gaza werd vorige maand wereldnieuws toen Israël het tegenhield op zee. Er kwamen berichten over mishandelingen, vernederingen en seksueel geweld tegen opvarenden.

De Franse anti-terrorismeafdeling van het OM onderzoekt of Iraël zich schuldig heeft gemaakt aan oorlogsmisdaden en marteling bij de behandeling van Franse activisten die meevoeren op het hulpkonvooi.

'Betast en geslagen'

Op 18 mei werden ruim 430 activisten door Israël aangehouden. Ze werden op internationale wateren onderschept in een poging om Gaza te bereiken en van hulp te voorzien. Volgens Franse media waren er meer dan dertig Fransen aan boord.

Een vrouw verklaarde te zijn betast door een militair en geslagen in een donkere cel. Een andere activist zei dat gevangenen urenlang in een zogenoemde stresshouding moesten zitten, op hun knieën en met hun voorhoofd op de grond, terwijl het Israëlische volkslied werd afgespeeld.

Op vragen van persbureau AFP over de beschuldigingen van fysiek en psychisch geweld, seksuele intimidatie, mishandeling en verkrachting verklaarde de Israëlische gevangenisdienst dat die "volledig ongegrond" waren.

Internationale verontwaardiging

De arrestatie van de activisten leidde tot grote internationale verontwaardiging. De extreemrechtse Israëlische minister van Veiligheid, Itamar Ben-Gvir, deelde zelf beelden waarop onder meer te zien is hoe een vrouw hardhandig tegen de grond werd gewerkt, nadat zij "Free, free Palestine" had geroepen.

Ook is te zien hoe tientallen activisten werden verplicht om te knielen, met hun gezicht gericht naar de grond. Een groot deel van hen werd geboeid. Ook zouden ze zijn geslagen. "Er zijn mensen met gebroken ribben en er is iemand van wie twee tanden uit de mond zijn geslagen", vertelde de Nederlandse opvarende Jesse van Schaik (21) eerder.

De opvarenden werden uiteindelijk uitgezet naar Turkije. Premier Jetten noemde de behandeling van de opvarenden mensonterend. Het kabinet riep de Israëlische ambassadeur op het matje. Frankrijk ontzegde na het incident Ben-Gvir de toegang tot het land.

Een 16-jarige jongen zit vast in verband met de explosie in maart op de Amsterdamse Zuidas. De jongen wordt verdacht van betrokkenheid bij het voorbereiden van de aanslag, laat het Openbaar Ministerie weten.

Die explosie was bij de hoofdingang van een kantorencomplex. De jongen is deze week aangehouden. Vandaag heeft de rechter-commissaris zijn voorarrest met twee weken verlengd.

Eind april werd ook een verdachte opgepakt voor dezelfde explosie, een 17-jarige jongen uit Uithoorn. Hij is gisteren vrijgelaten en mag zijn proces in vrijheid afwachten, zegt het OM. De eerste pro-formazitting is naar verwachting in augustus.

Explosie

De explosie was in de nacht van 15 op 16 maart bij een pand aan de Strawinskylaan in Amsterdam. Er ontstond een kleine brand, die een beveiliger snel wist te blussen. Op videobeelden waren twee in het zwart geklede verdachten te zien.

Ze kwamen aangereden op een fatbike. Een van hen plaatste een explosief bij een draaideur van de bank. Hij ging er lopend vandoor in de richting van station Amsterdam-Zuid. De bestuurder van de fatbike reed weg, over de Parnassusweg.

Op sociale media werd de verantwoordelijkheid voor de actie opgeëist door een groep, die zichzelf Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah noemt. Eerder had de groep al aanslagen opgeëist op een synagoge in Luik, een joodse school in Amsterdam en een synagoge in Rotterdam.

Onderzoek

De 16-jarige verdachte kwam naar voren in een onderzoek van de afdeling Landelijke Opsporing, zegt het OM. Meer aanhoudingen worden niet uitgesloten.

In het overkoepelende onderzoek wordt gekeken of er een verband is tussen de verschillende explosies. Meerdere verdachten zijn in de afgelopen maanden aangehouden.

Het kabinet bestaat 100 dagen, maar dat vond de coalitie geen reden voor een feestje, want het vertrouwen in de regering is laag en de minderheidconstructie draait ook nog niet echt lekker.

Wel heeft de coalitie een deal met GroenLinks-PvdA gesloten over ontwikkelingssamenwerking, maar dat verliep zeer rommelig en zorgde ook voor flink wat chagrijn bij andere partijen.

En ook bij het debat over de bezuinigingen op de sociale zekerheid maakte de oppositie het de coalitie en de regering lastig.

De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren bij NPO Luister.

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

Het kabinet denkt dat de langere wachttijd waarmee de huidige asielzoekers vanaf volgende week te maken krijgen kan worden beperkt tot drie jaar. Dat schrijft minister Van den Brink in een brief aan de Tweede Kamer.

Vanaf volgende week vrijdag krijgen nieuwe asielzoekers voorrang op mensen die al in de aanmeldingsprocedure zitten. Dat is vanwege het Europees Migratiepact. Want daarin zijn termijnen afgesproken waarbinnen iemand duidelijkheid moet krijgen over een asielaanvraag.

Om die termijnen te halen, geeft Van den Brink voorrang aan de mensen die na volgende week Nederland binnenkomen. Zodat in elk geval voor die groep de termijnen worden gehaald. Maar het betekent ook dat de huidige asielzoekers langer moeten wachten op het oordeel of ze mogen blijven.

Minister Van den Brink benadrukt in de Kamerbrief dat nog eens drie jaar wachten nog steeds erg lang is. Maar de lange wachtlijsten waarvoor gevreesd werd, van zo'n acht tot tien jaar, kunnen volgens de CDA'er worden voorkomen met een andere aanpak in de asielprocedures. Asieladvocaten en Vluchtelingenwerk Nederland hebben er echter weinig vertrouwen in en zijn zeer kritisch.

'Onacceptabel'

Wil Eikelboom, voorzitter van de Vereniging van Asieladvocaten Nederland, vindt het "volstrekt onacceptabel lang" dat mensen die nu in al in de procedure zitten, en dat zijn er ruim 50.000, nog eens drie jaar langer moeten wachten. En dan krijgen ze 'pas' hun eerste uitslag, daarna kunnen er nog allerlei beroepsprocedures volgen.

De asieladvocaten vinden het niet meer dan een politieke wens van de minister om bij één groep, de nieuwkomers, aan de collega's in Europa te laten zien dat we hier in Nederland de termijnen wél halen. Terwijl de mensen die hier al zijn ook recht hebben op snel duidelijkheid.

Oplossingen zijn 'gerommel in de marge'

Vluchtelingenwerk en de asieladvocaten vragen zich ook af of het met de plannen van de minister lukt om de vertraging beperkt te houden tot drie jaar. "Eerdere pogingen om procedures te versnellen hebben niet het gewenste effect gehad", reageert VluchtelingenWerk op het plan.

De minister wil bijvoorbeeld dat asielzoekers in categorieën verdeeld worden, aan de hand van hoeveel kans ze op een verblijfsvergunning maken. Mensen bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) kunnen zich dan een tijd specialiseren in het alleen maar behandelen van verzoeken uit die categorie of uit een bepaald land. En er kunnen standaardantwoorden worden gemaakt voor mensen die ongeveer met hetzelfde asielverzoek komen. Daardoor moet het sneller kunnen gaan, denkt de minister.

Eikelboom spreekt van "gerommel in de marge" en denkt niet dat het genoeg oplevert. Vluchtelingenwerk ageert, net als de asieladvocaten, tegen het idee om de ene groep asielzoekers sneller te behandelen dan de andere: "De keuze om ongeveer 70 procent van de IND-capaciteit in te zetten op nieuwe aanvragen betekent in de praktijk dat mensen die al jaren wachten opnieuw achteraan komen te staan."

This week, we’re shaking things up a little, with Tom Nardi still in the host seat, and someone besides Al Williams in the other, namely Kristina Panos. In Hackaday news, …read more

Op socialemediaplatformen als TikTok en Snapchat is een levendige handel in namaak-merkkleding. Dat blijkt uit onderzoek van NOS Stories. De Fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst (FIOD) ziet dat hierbij steeds vaker gebruik wordt gemaakt van influencers.

Via promotievideo's of 'samenwerkingen' worden de verkopers van namaak-merkkleding en hun producten door kleine en grote influencers aangeprezen, terwijl dat - net als de verkoop zelf - strafbaar is. "Als de influencer weet dat hij of zij de aankoop van namaakgoederen aanprijst en hiervoor een vergoeding krijgt, kan er sprake zijn van deelname aan een criminele organisatie en strafrechtelijke vervolging voor witwassen", stelt de FIOD.

Duizenden volgers

Het zijn veelal minderjarige jongeren die worden benaderd om dit soort verkoop te promoten. In ruil voor producten of tegen betaling moeten zij video's plaatsen op platforms als TikTok, waarin ze de producten bespreken en de verkoper benoemen.

Ook Helena (18) en Jesse (17) werden gestrikt door namaak-verkopers:

NOS Stories sprak met verschillende influencers die dit hebben gedaan. "Ik mocht niet zeggen dat ik het gratis had gekregen en moest doen alsof ik het zelf had gekocht", vertelt de 18-jarige Helena met 60.000 volgers.

De video's worden door de influencers zelf geplaatst en komen vaak ook op de sociale media van de verkopers te staan. Daar zijn naast influencers bijvoorbeeld straatinterviews, sketches en gemaskerde verkopers te zien, maar soms ook bekende personen zoals acteur Oussama Ahammoud (bekend van Mocro Maffia en Vakkenvullers). Zijn management heeft niet gereageerd op onze vragen.

De ene verkoper had op TikTok bijna 30.000 volgers, de andere zo'n 50.000 op Snapchat. Promotievideo's op deze pagina's halen geregeld honderdduizenden views, al zijn veel accounts verdwenen na vragen van NOS Stories. Ook verschillende webshops, waarnaar de video's verwezen, zijn offline gehaald.

Reactie TikTok

TikTok, een platform waar veel van dit soort content te vinden is, stelt in een reactie dat ze zelf actief op zoek zijn om dit soort content offline te halen.

Het bedrijf zegt dat bij het overgrote deel actie wordt ondernomen voordat iemand de video heeft gerapporteerd. Recente cijfers over aantallen hebben ze niet, maar tussen januari 2025 en juni 2025 ging het volgens het platform wereldwijd om 143 miljoen video's die offline zijn gehaald waarin namaakproducten werden aangeprezen of verkocht.

Veel video's die NOS Stories tegenkwam stonden al maanden of zelfs jaren op het platform en verdwenen pas na het stellen van vragen aan TikTok.

Met de verkoop van namaak-merkkleding is veel geld te verdienen, zeggen verkopers. Beheerders van webshops wilden niet op vragen reageren, maar een 15-jarige jongen die de kleding via Snapchat verkoopt wilde wel met NOS Stories in gesprek.

"Ik begon klein, maar ik verdien inmiddels zo'n 4000 tot 5000 euro per maand met de verkoop van schoenen, petten en jasjes", stelt Noah (niet zijn echte naam):

Dat tieners namaakmerkkleding kopen, bleek ook uit een vragenlijst van NOS Stories die door ruim duizend jongeren is ingevuld. Ruim de helft zegt dat het ze niet uitmaakt of merkkleding namaak is en dat het dragen ervan moet kunnen. Van de jongeren die het zelf kopen, is 70 procent er open over tegen vrienden.

De jongeren die advertenties voor namaak-merkkleding tegenkwamen, deden dat vooral op TikTok, Instagram en Snapchat - meestal wekelijks of zelfs dagelijks. Een derde van hen zag in die reclames ook influencers of bekende Nederlanders.

De verkoop en promotie van namaakkleding is dus strafbaar, maar merken gaan zelf ook achter de daders aan. "Ik krijg elke dag nieuwe dossiers op mijn bureau", vertelt advocaat Iris van der Wal, die gespecialiseerd is in namaakbestrijding. "Influencers lopen daarmee het risico op tienduizenden euro's schadevergoeding en proceskosten."

Waarom ging het zo en niet anders? De eerste volledige week van de openbare verhoren over corona zit erop en daarmee is de enquêtecommissie klaar met het thema 'het begin van de pandemie'.

Destijds werden ingrijpende besluiten genomen, waar ook kritiek op was. Maar wie deze week op excuses hoopte, kwam bedrogen uit. Met de kennis van toen deden we wat we konden, was vaak de boodschap. En ook: als er toch iets niet goed is gegaan, ligt dat misschien aan iemand anders.

Een van de hoofdpersonen in coronatijd was Jaap van Dissel, voorzitter van het Outbreak Management Team, dat het kabinet adviseerde. "Veel was onzeker", zei Van Dissel. Bij hem leefden begin 2020, toen het virus via Italië uit China was overgewaaid, vooral vragen als: hoe is de overdracht, hoe gedraagt het virus zich, hoe wil je het bestrijden?

Daarvoor was hij afhankelijk van de Wereldgezondheidsorganisatie. "Zij waren in het begin onvolledig", vertelde Van Dissel. "Achteraf had ik daar kritischer op moeten zijn."

Doodskisten in Italië

In die tijd werd het OMT opgetuigd, een groep van 30 tot 40 experts. Kritiek was dat er vooral virologen inzaten en bijvoorbeeld minder kinderartsen of huisartsen. Lag daardoor niet te veel nadruk op het bestrijden van het virus en minder op andere aspecten?

Misschien was dat even zo, erkende Van Dissel. "De beelden uit Italië van doodskisten in de straten hebben in het begin zeker de focus bepaald." Even later werd het OMT in zijn ogen diverser, maar niet zo dat er echt voorbij virusbeheersing werd gekeken.

De weging van negatieve maatschappelijk aspecten "hoorde niet in het OMT thuis", zei Van Dissel daarover. Daar gingen anderen over, zoals de politiek. Van Dissel had zelfs "ongevraagd" geadviseerd aan het kabinet om breder te kijken, zei hij. Uiteindelijk kwam er een Maatschappelijk Impact Team om het kabinet te adviseren, maar dat was volgens hem rijkelijk laat.

Een van de leden van het OMT was Jan Kluytmans, die als microbioloog in een Bredaas ziekenhuis "in het oog van de storm" zat. Hij werd maandag verhoord.

Noord-Brabant werd zwaar getroffen, maar het lukte niet om de urgentie aan iedereen over te brengen. "In het zuiden was het volledig verspreid op grote schaal, onder de radar", zei Kluytmans. Terwijl in de rest van het land nauwelijks besmettingen waren. Dat uitleggen "kostte tijd" en die was kostbaar.

Uiteindelijk leidde de brandhaard in het zuiden tot een lijst met vergaande maatregelen, opgesteld door Brabantse bestuurders. Nog voordat ze daar werden aangekondigd, nam het kabinet ze over. Nederland ging half maart 2020 in lockdown.

Verpesten

Had dat niet eerder gemoeten, was een vraag van de commissie. OMT-voorzitter Van Dissel draaide het om: het had schadelijk kunnen zijn. "Een goede maatregel op het verkeerde moment kan de hele boel verpesten", zei hij. Je riskeert het vertrouwen van burgers te verliezen.

OMT-lid Marion Koopmans, die vorige week als eerste werd verhoord, stelde dat eerder ingrijpen "in theorie veel had uitgemaakt". Maar benadrukte dat het "niet realistisch" was, omdat er nog weinig bekend was.

Dat het om "loodzware" besluiten ging, illustreerde topambtenaar Ernst van Koesveld in zijn verhoor woensdag. Hij was op het ministerie van Volksgezondheid betrokken bij het bezoekverbod voor verpleeghuizen.

Hij herinnerde zich "dat het een steen op de maag" was, maar dat iedereen het nodig vond. Aan het besluit lag geen OMT-advies ten grondslag, maar het lag volgens hem wel "in het verlengde" van het advies om voorzichtig om te gaan met kwetsbaren.

Specifieke vragen

Dat niet alle kabinetsmaatregelen rechtstreeks van het OMT kwamen, was voorzitter Van Dissel overigens wel wat waard. In die tijd ontstond een beeld dat het OMT alles bepaalde; op enig moment noemde premier Rutte de adviezen zelfs heilig. "Je wil niet dat het advies gepolitiseerd wordt", aldus Van Dissel.

De OMT-voorzitter zei in zijn verhoor ook dat het adviesorgaan later in de crisis wel heel veel te verstouwen kreeg van het kabinet. De adviesvragen waren soms zo specifiek dat "je je daar kriegelig bij voelde".

Van Dissel, die nog een keer gehoord zal worden, stelt dat alles werd gewogen met het oog op de uitbraak. "Maar het was een politieke keuze of bioscopen open konden en restaurants niet, bij wijze van spreken."

Die keuzes van het kabinet kwamen ook aan bod in de Tweede Kamer. De enquêtecommissie kijkt nadrukkelijk naar de rol van de Kamer en in dat kader was toenmalig voorzitter Khadija Arib uitgenodigd.

Kortgezegd was haar boodschap "dat de Kamer het heel goed heeft gedaan". De controlerende taak werkte prima wat haar betreft. Ze erkende dat er geen crisisplan lag om de Kamer te laten functioneren in een pandemie. "Maar het was ook nooit voorgekomen."

De Tweede Kamer ging door met vergaderen, maar wel minder en in aangepaste vorm. De ambtelijke top, waar Arib geen goede relatie mee had, ging aan de slag met een crisisplan, maar daar werd zij buitengehouden, vertelde ze. "Het was mosterd na de maaltijd."

Uitgewoond

Of de Kamer inderdaad zo goed functioneerde, waagde ex-Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid Pieter-Jaap Aalbersberg te betwijfelen in zijn verhoor.

Hij zag overwerktheid bij ambtenaren van VWS, mede doordat de Kamer veel van ze vroeg. "Het parlementaire werk vrat de ambtenaren op." Ze raakten het eerste half jaar "uitgewoond".

Net als de Kamer was heel Nederland niet goed voorbereid, zei Aalbersberg. Er waren draaiboeken voor uitbraken, maar alleen gericht op "een enkele besmettingshaard ergens in Nederland".

Voldoende transparant

De NCTV werd als laatste verhoord deze week en was naar eigen zeggen "het oliemannetje" van de crisis. Hij was bijvoorbeeld aanwezig bij de zogenoemde Catshuisoverleggen, waar ministers afspraken maakten over de coronamaatregelen.

Hij weerspreekt dat de besluitvorming daar "schimmig" was. Veel onderliggende adviezen waren openbaar en de bewindslieden moesten in het openbaar verantwoording afleggen, is zijn idee. "Vanuit mijn perspectief was het voldoende transparant."

Hoe de bewindspersonen daar zelf naar kijken, wordt volgende week duidelijk. De commissie verhoort dan onder anderen oud-premier Rutte en toenmalig ministers Van Ark en Koolmees.

Het gebruik van staalslakken moet definitief worden verboden, tenzij veilig gebruik kan worden aangetoond, schrijft staatssecretaris Bertram van Infrastructuur en Waterstaat in een brief aan de Tweede Kamer. Het verbod moet gaan gelden na het aflopen van een tijdelijke regeling.

De nieuwe regels voor het gebruik van staalslakken moeten volgend jaar gaan ingaan. Alleen als het gebruikte product "veilig is vanuit het oogpunt milieu en gezondheid" kan een vergunning voor gebruik worden verleend, schrijft Bertram.

Staalslakken blijven over na staalproductie. Het materiaal wordt gebruikt als goedkoop bouwmateriaal bij bijvoorbeeld de wegenbouw. Maar er zijn zorgen over de veiligheid van het restproduct; het materiaal is milieuverontreinigend als het nat wordt en gaat lekken. "De zorgen over staalslak blijven bestaan. Ik deel deze zorgen en neem dit uiterst serieus", aldus Bertram.

Ondanks haar zorgen stelt ze ook dat staalslakken "een belangrijk alternatief" zijn in tijden van grondstoffenschaarste. Daarom wil ze het product niet volledig "afserveren".

Ook in het water

Vanwege de zorgen over de veiligheid koos het kabinet in juli 2025 voor een tijdelijk verbod op staalslakken. Dat werd in april verlengd tot januari volgend jaar. De tijdelijke regels gaan over het gebruik op het land. Binnen de nieuwe regels moet het gebruik onder voorwaarden ook gelden voor toepassingen in water.

"Een verbod, 'tenzij' lijkt op dit moment, met de kennis van nu, de beste koers. Maar ik laat mij de komende tijd ook voeden door het RIVM, dat onderzoek doet naar de veiligheid van staalslakken", stelt de staatssecretaris.

In juli 2025 kondigde toenmalig staatsecretaris Aartsen al aan dat de effecten van het materiaal zouden worden onderzocht. In april concludeerde Nieuwsuur dat die onderzoeken nog niet waren begonnen.

Bertram stelt dat ze niet alleen het onderzoek zal volgen, maar ook in gesprek blijft met de provincie Zeeland. "Al deze zaken weeg ik mee in mijn uiteindelijke besluit." Eind dit jaar hakt ze de knoop door over het verbod.

In de geboortestreek van d'Artagnan, de beroemde Franse musketier van wie mogelijk het skelet in Maastricht is ontdekt, wordt met verbazing en verontrusting gekeken naar de gang van zaken rondom het onderzoek. Bij de opgraving zouden ernstige fouten zijn gemaakt, waardoor een aanzienlijk deel van de botresten mogelijk niet meer kan worden geïdentificeerd.

"Wat me kwaad zou maken, is als de beenderen zodanig zijn aangetast dat we niet meer kunnen vaststellen of het om d'Artagnan gaat of niet", zegt Aymeri de Montesquiou (83), bij wie DNA is afgenomen om dat met de resten te vergelijken. De Montesquiou zou via de bloedlijn van de moeder van d'Artagnan verwant zijn aan de musketier. De NOS zocht hem op in zijn kasteel in het plaatsje Marsan.

Onderzoek had in Frankrijk gemoeten

"Ik betreur de verwarring", zegt hij vanuit zijn bibliotheek, omringd door eeuwenoude boeken. "Ik ben er echt van overtuigd - en ik zeg dat niet uit nationalisme - dat het onderzoek in Frankrijk had moeten worden uitgevoerd. In een laboratorium van de politie of de gendarmerie. Dan zou alles waarschijnlijk rustiger zijn verlopen."

De Montesquiou stond in Parijs bloed en speeksel af voor vergelijkend DNA-onderzoek. Dat gebeurde volgens hem in aanwezigheid van archeoloog Wim Dijkman, die verantwoordelijk was voor het eerste deel van de opgraving in Maastricht.

"De monsters zijn vervolgens naar München verstuurd", zegt hij. "Maar daarna is er in Nederland een verwarrende situatie ontstaan. Ik heb de indruk dat meerdere personen de eer van de ontdekking willen opstrijken."

Op de vraag of Frankrijk nu alsnog zou moeten ingrijpen, antwoordt De Montesquiou instemmend. "Omdat het over een heel belangrijk persoon gaat, zouden we de rust moeten terugbrengen", zegt hij. "Frankrijk zou moeten zeggen: geef ons de monsters, dan laten we ze analyseren in een goed laboratorium."

De vondst van het skelet was in maart wereldnieuws. Vooraanstaande kenners van d'Artagnan hadden al langer het vermoeden dat de musketier onder de Sint-Petrus-en-Pauluskerk in de wijk Wolder lag begraven. Dat bij het lichaam ook een Franse munt en resten van een musketkogel zijn gevonden, leidde tot nog meer enthousiasme.

Maar de aanvankelijke euforie maakt steeds meer plaats voor zorgen. De gemeente Maastricht stuurde vorige week een feitenrelaas naar de gemeenteraad waarin staat dat Dijkman geen vergunning had voor de opgraving. De gemeente nam daarom begin maart de regie over, in samenwerking met de Saxion Hogeschool in Deventer.

Het archeologenteam van de gemeente stelt dat de beenderen tijdens de opgraving ernstig zijn aangetast, waardoor het "duidelijk is dat er sprake is van een aanzienlijk verlies aan informatiewaarde". Een onderzoeker die anoniem wil blijven, zei tegen de regionale omroep L1 dat meer dan de helft van het materiaal is "verstoord".

Botresten zouden in plastic ijsbakjes los bij elkaar zijn gedaan, zonder goed bijgehouden documentatie. Ook is op beelden te zien hoe Dijkman in het graf stond en met blote handen resten aanraakte. Een deel van de botresten wordt bovendien nog door de voormalig stadsarcheoloog achtergehouden. Nadat hij had geweigerd deze aan de gemeente over te dragen, zat hij kortstondig vast voor het overtreden van de Erfgoedwet.

Tasten in het duister

"De situatie is voor ons erg onduidelijk", zegt ook Alina Goebel, werkzaam voor het d'Artagnan-museum in Lupiac, waar de musketier opgroeide. "Zeker omdat wij de ontwikkelingen vooral via de pers volgen. Alle verhalen rond de archeoloog, de kwesties met de parochie. We zitten ver bij Maastricht vandaan, dus we tasten ook een beetje in het duister."

Hoewel nog verre van zeker is of het skelet inderdaad van d'Artagnan is, krijgt het museum in Lupiac door de vondst al meer bezoekers. "Iedereen is heel nieuwsgierig", zegt Goebel. "We krijgen vaak vragen of er al nieuws is over de resultaten."

Aymeri de Montesquiou heeft geen contact met de gemeente Maastricht. De oud-senator had een lange loopbaan als politicus en wordt in Frankrijk ook als omstreden beschouwd vanwege belastingontduiking en innige banden met Rusland. "Ik zou graag willen dat de zaken worden opgehelderd en dat er geen interne ruzie is", zegt hij. "Het is heel goed mogelijk dat het skelet van d'Artagnan is. Maar we moeten afwachten en dit moet op een serieuze manier worden aangepakt."

De gemeente Maastricht geeft op 17 juni een persconferentie over het onderzoek naar het skelet. Het is onduidelijk of dan al eerste resultaten worden bekendgemaakt. Bronnen zeggen tegen L1 dat het tot dit najaar kan duren voor een definitieve uitspraak kan worden gedaan.

Podcast De Dag: de chaotische opgraving van 'de vierde musketier'

Deze aflevering kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen.. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Bij Ouddorp (Zuid-Holland) is een surfer overleden. Het slachtoffer werd bewusteloos in het water gevonden aan de binnenzijde van de Brouwersdam, de verbinding tussen Zeeland en Zuid-Holland.

De eerste melding kwam rond 12.30 uur binnen. Er werd een traumahelikopter opgeroepen. Het slachtoffer is gereanimeerd, maar hulp mocht niet meer baten.

Wat er met de surfer is gebeurd, is nog onduidelijk. De politie bevestigt het overlijden, schrijft de regionale omroep Rijnmond.

Kitesurfer overleden

Gisteren overleed op het strand van Rockanje ook een watersporter. Het ging om een kitesurfer, die door de harde wind de duinen in was geblazen, waar hij hard terechtkwam.

Volgens de politie was dat een noodlottig ongeval.