Nieuwe onderwijsdecreten in El Salvador zijn ‘militarisering van scholen’, zeggen critici
Schone kleren, netjes kapsel, de schooldirecteur bij de deur begroeten. En op "civiele maandag" het volkslied zingen terwijl de vlag wordt gehesen. De Salvadoraanse regering grijpt in op de ruim vijfduizend publieke scholen in het land, waar volgens president Bukele meer discipline nodig is om te zorgen dat jongere generaties straks kunnen meehelpen aan het opbouwen van "een nieuw El Salvador".
De maatregelen zijn onderdeel van een serie decreten die zijn uitgevaardigd door Karla Trigueros, eerder deze maand benoemd als minister van Onderwijs. Trigueros is een militair, zonder ervaring in het onderwijs. Bij haar aantreden verscheen ze in legeruniform. Bukele beloofde op X "een diepgaande transformatie van het onderwijssysteem".
De benoeming van Trigueros kon op felle kritiek in El Salvador rekenen. Een prominente lerarenvakbond noemde het "zorgelijk" dat de nieuwe minister van Onderwijs in het land afkomstig is van de nationale strijdkrachten. "We kunnen spreken van de militarisering van het Salvadoraanse openbaar onderwijs, zoals die plaatsvond tijdens de militaire dictaturen".
'Voor de bühne'Trigueros ging gelijk aan de slag met de door Bukele beloofde hervorming. De openbare scholen in het land ontvingen verschillende decreten van haar hand. In een eerste decreet stelde ze regels op voor meer "discipline, orde en persoonlijke verschijning". Een "schoon en netjes uniform, gepast kapsel en een nette persoonlijke verschijning en een ordelijke binnenkomst met respectvolle begroetingen", waren onderdeel van de eisen.
Na het decreet gingen de video's van volle kapperszaken met daarin pubers met volle haarbossen rond op sociale media. Wie zich niet aan haar decreet zou houden, zou strafpunten kunnen krijgen, of wordt geweerd van de scholen. Een nieuw decreet volgde enkele dagen later, toen minister Trigueros "civiele maandag" invoerde, waarbij de week wordt ingeluid met het zingen van het volkslied terwijl de Salvadoraanse vlag wordt gehesen.
Volgens Claudia Ortiz, een van de weinige oppositieleden in El Salvador, zijn het maatregelen "voor de bühne". "Het publieke onderwijs in El Salvador staat er slecht voor. De scholen zelf, de voorzieningen, de salarissen van leraren. In plaats van daarnaar te kijken, worden deze decreten ingevoerd die alleen afleiden van de echte problematiek", zegt ze tegen NOS. "Daarnaast hebben militairen niets te zoeken in het onderwijs. We glijden steeds verder af als democratie als we legerofficieren gaan benoemen als ministers".
MensenrechtenschendingenBukele is sinds 2019 aan de macht als president van El Salvador. Tijdens zijn eerste termijn voerde de Salvadoraanse leider een noodtoestand in om de straatbendes MS13 en M18 harder te kunnen aanpakken. Nog altijd is die noodtoestand van kracht: ruim 84.000 Salvadoranen zitten inmiddels in gevangenissen, het merendeel van hen in megagevangenis CECOT, waar plek is voor 40.000 gedetineerden.
In die gevangenissen is volgens mensenrechtenorganisaties sprake van mensenrechtenschendingen, zoals marteling, terwijl veel gearresteerden geen toegang hebben tot advocaten en zijn opgepakt op vage aanklachten.
Ook jongeren zijn slachtoffer geworden van het beleid van Bukele: ruim duizend minderjarigen zijn veroordeeld tot jarenlange gevangenisstraffen vanwege vermeend lidmaatschap van criminele organisaties. Door een hervorming van het wetboek van strafrecht uit 2023 kunnen kinderen onder de twaalf jaar zelfs maximumstraffen van 10 jaar krijgen.
Vijf jaar cel voor TikTok-videoOok op scholen is de afgelopen jaren hard ingegrepen. Eerder dit jaar werden drie jongeren, tussen de 12 en 15 jaar, veroordeeld tot gevangenisstraffen tot vijf jaar omdat ze in een TikTok-video, opgenomen op hun school, gebaren maakten die worden geassocieerd met straatbende MS-13.
In mei van dit jaar werd een 17-jarige scholier naar de gevangenis gestuurd omdat hij tekeningen had gemaakt van diezelfde straatbende. De minister van Justitie Gustavo Villatoro schreef over de gearresteerde jongen: "Nog een jongeman die niet heeft begrepen dat we in dit land, de mensen, de regering en de staat, geen enkele terroristische organisatie meer zullen tolereren".
Intussen heeft het er geen schijn van dat de inmiddels ruim drie jaar durende noodtoestand in El Salvador opgeheven zal worden. Nog kleiner is de kans dat er een koerswijziging in het beleid van Nayib Bukele zal plaatsvinden. Onlangs nam het parlement nog een grondwetswijziging aan waarmee Bukele zich onbeperkt herkiesbaar kan stellen, en waarmee de kans nog verder toenam dat de autoritaire leider nog jaren, zo niet decennia, aan het hoofd van het land zal staan.