Wat gaat de politiek doen aan de torenhoge benzineprijzen en energiekosten als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten? Dat was de grote vraag bij het debat afgelopen woensdag. Marleen en Joost zagen dat de Kamer er niet echt uitkwam.
En wat voor rol speelde Forum voor Democratie tijdens dit debat, nu de partij veel stemmen heeft gekregen bij de Gemeenteraadsverkiezingen?
Er is een nieuwe politieke partij, tenminste, GroenLinks en PvdA gaan verder onder één naam: Progressief Nederland, of kort gezegd Pro. Wat is de impact van deze nieuwe partij op de Nederlandse politiek?
Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren bij NPO Luister.
Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.
Over deze podcastPolitiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.
GroenLinks-PvdA heeft een nieuwe naam: Progressief Nederland. De fusiepartij wil vooruit. Maar helpt de "rebranding" de partij zelf ook vooruit?
Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!
Journalist Coen van de Ven volgt voor De Groene Amsterdammer al jaren de fusie van GroenLinks en PvdA en schreef er het boek Een links verhaal over. Hij vertelt in de podcast hoe hij een nieuwe partij ziet ontstaan met een lange geschiedenis. Een geschiedenis die z'n invloed zal hebben op de toekomst van Progressief Nederland.
Kiezers van voorheen GroenLinks en PvdA reageren ook. Wat vinden zij van de nieuwe naam, en belangrijker: wat verwachten ze van de nieuwe partij?
Reageren? Mail dedag@nos.nl
Presentatie en montage: Elisabeth Steinz
De Britse toezichthouder CMA begint een onderzoek naar Just Eat, onderdeel van het concern achter het Nederlandse Thuisbezorgd. De waakhond wil weten of het systeem van het bedrijf waarmee sterren worden gegeven aan bezorgrestaurants er mogelijk toe leidt dat sommige restaurants ten onrechte meer sterren krijgen.
Ook enkele andere bedrijven die actief zijn op de Britse markt krijgen te maken met zo'n onderzoek door de Competitions and Markets Authority. Het richt zich op de manier waarop beoordelingen worden verzameld, gemodereerd en aan klanten gepresenteerd.
De autoriteit heeft overigens nog niet vastgesteld of er daadwerkelijk consumentenwetten zijn overtreden en geeft ook niet aan wat de aanleiding is voor het onderzoek. CMA benadrukt dat in deze fase niet mag worden aangenomen dat Just Eat de regels heeft overtreden.
Veel consumenten maken zich zorgen over misleidende inhoud op internet, stelt de waakhond. "Nepbeoordelingen raken de kern van het consumentenvertrouwen", zegt Sarah Cardell, directeur van de CMA. "Nu huishoudbudgetten onder druk staan, moeten mensen erop kunnen vertrouwen dat ze betrouwbare informatie krijgen, en geen reviews of sterrenbeoordelingen die zijn gemanipuleerd om hen tot de verkeerde keuze te verleiden."
Directe boetesJust Eat werkt mee aan het onderzoek. Het bedrijf belooft nauw samen te werken met de CMA om ervoor te zorgen dat de reviews "helder, transparant en gebruiksvriendelijk" zijn.
CMA is sinds twee jaar bevoegd om bedrijven direct te beboeten als ze de consumentenwet overtreden, zonder tussenkomst van de rechter. De toezichthouder onderzoekt ook de autosite Autotrader, reviewwebsite Feefo, uitvaartbedrijf Dignity en restaurantketen Pasta Evangelists.
Lokale partijen hebben bij de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen geen duidelijke winst geboekt, maar zijn nagenoeg stabiel gebleven. De ruim 200 zetels groei die eerder werden gemeld, blijken er slechts 15 te zijn, op een totaal van bijna 3400. Dat bleek vandaag uit een nieuwe doorrekening van de prognoses door de NOS.
Hoe zit dit? In dit artikel leggen we uit hoe we werken op een verkiezingsavond, hoe we de prognose van de verkiezingsuitslag opnieuw analyseerden, hoe het kan dat zowel de lokale als de landelijke partijen zetels hebben gewonnen, en wat de rol is van de vergeten categorie 'overig'.
Hoe gaat de NOS te werk op een verkiezingsavond?Om stipt 21.00 uur, bij het sluiten van de stembureaus, start een verkiezingsavond bij de NOS altijd met een eerste exitpoll die op basis van een schaduwverkiezing de uitslag voorspelt.
Daarna is het wachten op de eerste gemeenten die hun daadwerkelijk getelde stemmen doorgeven aan de ANP Verkiezingsdienst. Die dienst verzamelt alle uitslagen, zet ze in een database en deelt die met redacties zoals die van ons (en trouwens ook met de nieuwsredactie van het ANP zelf). De Verkiezingsdienst maakt ook een berekening van de uiteindelijke zetelverdeling.
Wat doen we daarna met die getelde stemmen?Van alles. We geven ze overzichtelijk weer in een uitslagentool, waarin je bijvoorbeeld de uitslag in je eigen gemeente kan opzoeken of juist naar het landelijke beeld kan kijken. En we bespreken en duiden de uitslagen in onze berichtgeving online en in de live-uitzendingen op radio en televisie.
Bij gemeenteraadsverkiezingen kijken we daarbij zowel naar de resultaten van individuele partijen per gemeente, als meer overkoepelend naar de optelsom van gemeenten en naar - en daar komt hij - hoe de verhouding is tussen landelijke en lokale partijen.
Wat is er nu anders dan vorige week?Dat zit hem in die twee algemene categorieën: 'lokaal' en 'landelijk'. In de uitslagendata worden álle partijen die aan de gemeenteraadsverkiezingen meedoen ingedeeld in een van die twee groepen. En voor wie vorige week naar de twee tabellen keek, leek de conclusie duidelijk dat lokale partijen met een toename van ongeveer 200 zetels hun opmars bij de verkiezingen van 2022 hadden voortgezet.
Maar dat was buiten de derde categorie gerekend: 'overig'. In die categorie worden partijen weggeschreven die deze verkiezingen niet meer meedoen. Niemand kijkt normaal gesproken op verkiezingsavond goed naar 'overig'. Want ja, die partijen doen niet meer mee.
Alleen bij deze gemeenteraadsverkiezingen blijkt nu die 'vergeten' groep toch het verschil te maken, omdat de uitslagen van 2022 en 2026 erg dicht bij elkaar uitkwamen. En omdat er relatief veel lokale partijen in die categorie zaten. Virtueel zetelverlies door partijen die niet meer meededen, is niet meegenomen in de berekening.
Dit keer zaten er na de stembusgang ruim 280 zetels in 'overig'. Uit onze berekening blijkt nu dat 182 daarvan 'lokale' zetels waren. En nu komt het: waar het in eerste instantie leek alsof de lokale partijen 197 zetels hadden gewonnen, blijven er na aftrek van die 182 verloren zetels 'slechts' 15 over.
Waarom bestaat die groep 'overig' dan eigenlijk?Die categorie is er om tijdens de uitslagenavond snel overzicht te kunnen bieden van de uitslagen in gemeenten, zonder (soms ellenlange) lijsten partijen die nu niet op het stembiljet stonden. Voor veel verkiezingen werkt dit goed. Zo zijn bij de Tweede Kamerverkiezingen de stembiljetten bijna overal gelijk, en heb je niet de grote wisselingen van partijen per gemeente die nu plaatsvonden.
Dit werkt dus minder goed als je wilt meten hoe "blokken" partijen, zoals de lokalen bij gemeenteraadsverkiezingen, hebben gepresteerd. Het goed vergelijken van die uitslagen is veel handwerk.
Maar welke groep 'won' dan wel bij de verkiezingen?Het beeld dat de lokale politieke partijen bij deze verkiezingen een duidelijke overwinning hebben behaald moet dus worden bijgesteld, omdat die winst heel summier blijkt. Daar komt bij dat als je toch naar winst en verlies wil kijken, de groep landelijke partijen nog iets meer is gegroeid: 83 zetels in de plus. Ook niet veel, dus al met al een heel stabiel beeld.
Allemaal een beetje winnaar dus? Ja, dat komt doordat er dit jaar landelijk zo'n 100 raadszetels extra te verdelen waren. Het aantal zetels per gemeente wordt namelijk bepaald aan de hand van het aantal inwoners. Als een gemeente groeit, krijgt de raad extra zetels, en bij krimp omgekeerd. Dat maakt het vergelijken van uitslagen door de jaren heen lastig.
En wat maakt dit allemaal uit?Dit artikel legt nader uit waarom het beeld van vorige week, dat de lokale partijen als categorie als winnaar uit de verkiezingen kwamen, niet helemaal correct is. Belangrijke notie daarbij is dat dit uiteindelijk een detail is, omdat het natuurlijk draait om de uitslagen per gemeente en van individuele partijen in die gemeenten. Aan de lokale uitslagen verandert dit alles helemaal niets.
Wat betekent het voor onze berichtgeving van vorige week?Voor de uitslagen op gemeenteniveau, of het beeld van winst of verlies van individuele partijen, dus niets. En daar was vorige week veel van onze berichtgeving en duiding op gebaseerd. Het NOS Journaal van 20.00 uur opende op de dag na de verkiezingen bijvoorbeeld met de tekst: "340 gemeentes deden mee aan de verkiezingen. Met nu 340 verschillende uitkomsten...". Dat is precies wat het is.
Maar verschillende momenten - op radio, tv of online - spraken we, net als andere media, ook over een globaal beeld van lokale partijen die wonnen of "hun opmars van vorige verkiezingen doorzetten". Dat is dus niet helemaal zo. Met de kennis van nu zouden we hebben gesproken van "stabiel gebleven". Bij ons online bericht plaatsen we daarom een kader met uitleg.
Verandert dit nog iets aan de werkwijze van de NOS?Deze situatie doet zich bij de gemeenteraadsverkiezingen van dit jaar voor het eerst voor, maar leidt ertoe dat we de werkwijze rond het verwerken van uitslagen op een verkiezingsavond nog een keer goed gaan evalueren en waar nodig aanpassen. Daarbij werken we nauw samen met de ANP Verkiezingsdienst.
Heb je hier nog meer vragen over? Dan zijn we te bereiken via publieksreacties@nos.nl.
Het kabinet wil dat de politie meer mogelijkheden heeft om in openbare informatie op sociale media en andere onlineplatforms informatie te verzamelen. Het gaat om gegevens waarmee verstoringen van de openbare orde kunnen worden voorkomen. Een wetsvoorstel is door de ministerraad goedgekeurd.
Volgens minister Van Weel van Justitie en Veiligheid (VVD) worden veel demonstraties die uit de hand lopen online georganiseerd. Het gaat bijvoorbeeld om de rellen in Den Haag vorig jaar, toen een demonstratie tegen het asielbeleid op het Malieveld ernstig uit de hand liep en de politie werd aangevallen, net als het partijkantoor van D66.
21ste eeuwOp dit moment mag de politie al wel in openbare bronnen op het internet kijken, maar geen informatie daaruit opslaan. Met de nieuwe wet zou de politie persoonsgegevens uit het openbare deel van het internet mogen verzamelen, en ook andere gegevens van personen en hun openbare accounts.
Het is volgens de minister frustrerend voor de politie dat de openbare informatie nu niet kan worden gebruikt. Met het wetsvoorstel wordt "de politie naar de 21ste eeuw gebracht", zei Van Weel. Het voorstel moet ervoor zorgen dat de politie eerder kan ingrijpen.
Besloten groepen of websites zitten er dus nog niet bij. Het kabinet wil dat wel mogelijk gaan maken, maar daaraan wordt nog gewerkt. "Dat is de volgende stap", zegt Van Weel.
Het wetsvoorstel wordt naar de Raad van State gestuurd voor advies. Daarna moeten ook de Tweede en Eerste Kamer er zich nog over buigen.
In Groot-Brittannië is een Afghaanse asielzoeker veroordeeld tot een celstraf van vijftien jaar voor het verkrachten, ontvoeren en het maken van een "ongepaste video" van een 12-jarig meisje in de stad Nuneaton.
Eerder deze maand was de 23-jarige Ahmad Mulakhil al schuldig bevonden door een jury. Hij had al een bekentenis afgelegd.
Vorig jaar leidde de arrestatie van Mulakhil tot demonstraties in Nuneaton. Eerst was niet duidelijk dat het om een asielzoeker ging. Een lokale politicus, George Finch, maakte later bekend dat het zo was.
Finch, en later ook de leider van de anti-immigratiepartij Reform UK, Nigel Farage, beweerden dat de politie informatie over de arrestant in de doofpot had gestopt. De politie wees erop dat dergelijke informatie na een arrestatie volgens landelijke richtlijnen niet hoeft te worden gedeeld.
Honderden mensen verzamelden zich toen buiten het stadshuis voor een anti-immigratiedemonstratie. De betoging in Nuneaton viel samen met andere anti-immigratieprotesten in Engeland rond dezelfde periode. De richtlijn werd uiteindelijk aangepast: de politie kan nu overwegen om meer bekend te maken over verdachten in opvallende zaken.
GeschommeldDe rechter zei bij het uitspreken van de straf dat Mulakhil het op 22 juli 2025 had gemunt op het meisje, nadat ze elkaar eerder op die dag hadden ontmoet. Een beveiligingscamera filmde een gesprek tussen hem en het slachtoffer. Daarin vraagt hij aan haar hoe oud ze is. Aan de politie vertelde hij later dat hij geloofde dat ze 19 jaar was, en dat zij het initiatief had genomen.
Het meisje verklaarde tijdens de rechtszaak dat ze in een park was benaderd door Mulakhil nadat ze had geschommeld en dat hij lachte tijdens het misbruik. Volgens de rechter had de 23-jarige man beter moeten weten en was het duidelijk dat het slachtoffer jonger dan 16 jaar was.
TraumaAls gevolg van de verkrachting heeft het meisje een trauma opgelopen en heeft ze nog steeds last van andere medische problemen, aldus de rechter.
Door zijn veroordeling zal Mulakhil na het uitzitten van zijn straf het Verenigd Koninkrijk uitgezet worden.
De politie heeft gisteren drie mannen opgepakt die ervan verdacht worden betrokken te zijn bij de explosie bij een synagoge in Rotterdam en een geplande explosie bij een synagoge in Heemstede. Dat heeft het Openbaar Ministerie bekendgemaakt.
Het gaat om een 20-jarige man uit Tilburg en een 23-jarige Amsterdammer die verdacht worden van betrokkenheid bij de aanslag bij de synagoge in Rotterdam. De derde verdachte, een 18-jarige man uit Amsterdam, is gearresteerd voor het voorbereiden van een aanslag in Heemstede.
Alle drie de verdachten hebben de Nederlandse nationaliteit, meldt het OM. Welke rol de opgepakte mannen hadden bij de aanslag of het plannen van een aanslag vermeldt het OM niet.
Eerdere arrestatiesTwee weken geleden brak er kort brand uit voor de ingang van de synagoge aan het A.B.N. Davidsplein in Rotterdam-Blijdorp. Er vielen geen gewonden.
Een dag later was er een explosie in Amsterdam bij de buitenmuur van de joodse school Cheider. Minister van justitie Van Weel kondigde aan dat de beveiliging bij Joodse instellingen verder was aangescherpt.
Eerder arresteerde de politie al vijf andere verdachten voor hun mogelijke betrokkenheid bij de explosie in Rotterdam. Een van hen was minderjarig. Twee andere tieners werden aangehouden voor het plannen van een aanslag op de synagoge in Heemstede.
Volgens minister Van Weel zijn de jonge verdachten waarschijnlijk geronseld. Hij zei daar niet bij door wie dat gedaan zouden zijn.
De aanslagen in Rotterdam en Amsterdam werden opgeëist door de groep Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah. Het is een groepering waar weinig over bekend is. Volgens Israëlische media heeft de groep banden met pro-Iraanse groeperingen, zoals Hezbollah.
Of er ook daadwerkelijk een link is met Iran wordt nog onderzocht.
AntisemitismeOp de aanslagen werd geschokt en boos gereageerd door onder meer politici. Premier Jetten ging in gesprek met vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap en zei dat antisemitisme in de hele samenleving voorkomt.
Als voorbeelden noemde hij "een aantal islamitische gemeenschappen", spreekkoren bij voetbalwedstrijden en "een bepaalde politieke partij waar je gewoon op de lijst kunt staan voor gemeenteraadsverkiezingen als je openlijk antisemiet bent geweest".
Later verduidelijkte Jetten dat hij hiermee op Forum voor Democratie doelde en vroeg partijleider De Vos afstand te nemen van het antisemitisme in haar partij.
Anders dan gedacht boekten lokale partijen vorige week bij de gemeenteraadsverkiezingen geen duidelijke winst, maar scoorden ze nagenoeg hetzelfde als in 2022. Dat blijkt uit een nadere doorrekening van de ANP Verkiezingsdienst-prognoses door de NOS.
Lokale partijen haalden "slechts" circa 15 raadszetels meer dan vier jaar geleden, op een totaal van bijna 3400 zetels. Dat is een groei van nog geen half procent in zetels. Bij de landelijke partijen ging het nog iets beter: zij boekten samen een winst van ruim 80 zetels op een totaal van bijna 5200 (1,6 procent groei).
Dat beide blokken iets groter konden worden, zij het miniem, is doordat er bij deze verkiezingen in het hele land meer zetels te verdelen waren dan in 2022. Het aantal raadszetels per gemeente wordt namelijk bepaald aan de hand van het aantal inwoners. Als relatief veel gemeenten de eigen bevolking zien groeien, krijgen al hun raden extra zetels. Dat telde dit jaar op tot zo'n honderd, terwijl er maar één gemeente was waar de raad kromp.
Het verschil tussen de nieuwe cijfers en de eerste overzichten zit 'm in de systematiek achter de gemelde uitslagen.
De NOS en vrijwel alle andere media baseren zich bij het verslag doen van de verkiezingsresultaten op de ANP Verkiezingsdienst. Die verzamelt de eerste tellingen van gemeenten en rekent die door naar zetels. Daarbij wordt er telkens alleen gekeken naar partijen die dit jaar meedoen aan de lokale verkiezingen. Dat maakt het mogelijk om per gemeente een actuele winst- en verliesrekening op te maken.
Er zijn echter ook partijen die de vorige keer wel op het stembiljet stonden, maar nu niet meer. Zij krijgen geen vermelding in deze uitslagen. Hun zetels en stemmen vind je terug in de restcategorie "Niet meer deelnemende partijen". Dit gebeurt om tijdens de uitslagenavond snel overzicht te bieden van de uitslagen in gemeenten, zonder (soms ellenlange) lijsten partijen waar inmiddels niet meer op kan worden gestemd.
In totaal gaat het in die restcategorie om ruim 280 zetels. Het waren deze zetels die ervoor zorgden dat de gezamenlijke winst van de lokale partijen minder groot was dan die in eerste instantie leek.
Uit de nieuwe NOS-berekening blijkt namelijk dat het bij het leeuwendeel van de "overige zetels" om lokale ging: 180 van die 280. Het effect was dat de winst van vooral die lokale partijen wel zichtbaar was in de totaaltabel, maar het verlies van de lokale partijen die niet langer meededen juist niet.
Meer over deze nieuwe analyse en de werkwijze van de NOS:
Niet veranderd is het feit dat de lokale partijen gezamenlijk opnieuw de grootste waren bij deze gemeenteraadsverkiezingen. De bijna 3400 zetels die ze volgens de ANP-prognoses vorige week wisten te veroveren, waren er meer dan de grootste landelijke partijen GroenLinks-PvdA, VVD en CDA bij elkaar.
Ook staat vast dat Forum voor Democratie met een groei van 241 zetels de grootste winnaar was, ook als je bedenkt dat de partij in twee keer zoveel gemeenten meedeed als vier jaar geleden.
Uiterlijk hebben alle gemeenten gisteren hun definitieve uitslagen moeten vaststellen en die doorgestuurd naar de Kiesraad. Op basis daarvan zal ook die binnenkort een eigen overzicht geven. Dat overzicht kan op onderdelen nog afwijken van de nieuwe NOS-berekening, doordat de Kiesraad traditiegetrouw meer partijen rekent als landelijk en minder als lokaal.
Een voorbeeld zijn lokale samenwerkingen tussen D66, GroenLinks en PvdA. Die rekent de Verkiezingsdienst van het ANP altijd als lokaal, omdat de gewonnen zetels niet te verdelen zijn over die verschillende landelijke partijen. Terwijl de Kiesraad ze tot op heden als landelijk aanmerkte.
