Aggregator

(Telecompaper) The European Commission has proposed an update of the EU's Cybersecurity Act from 2019...

Een slachtoffer online benaderen, onder druk zetten, en zover krijgen dat hij of zij een 'cut sign' zet: dat het slachtoffer de naam van de dader in zijn of haar lichaam snijdt.

Het gebeurt, er zijn internationale netwerken waar die beelden worden gedeeld, die The Com worden genoemd, the community. Slachtoffers worden onder druk gezet, en daders stijgen in aanzien als ze zelfverminking of ander geweld kunnen laten zien.

In Nederland alleen al lopen er tientallen onderzoeken en zijn er vijf verdachten hiervoor opgepakt. Twee van hen verschijnen deze week in de rechtbank in Rotterdam.

Dit soort misdrijven zijn nieuw, en dat heeft gevolgen voor de rechtszaken, vertelt Linda van den Oever van het Openbaar Ministerie vanuit de rechtbank. Onderzoeker Tanya Mehra vertelt hoe deze netwerken functioneren, en wat je er tegen zou kunnen doen.

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

You’ve likely at least heard of Marion Stokes, the woman who constantly recorded television for over 30 years. She comes up on reddit and other places every so often as …read more

Het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten botsen over het teruggeven van een afgelegen eiland aan Mauritius. President Trump uitte op zijn socialemediaplatform Truth Social kritiek op het besluit.

"Schokkend genoeg is onze 'briljante' NAVO-bondgenoot het Verenigd Koninkrijk van plan om het eiland Diego Garcia, waar een belangrijke Amerikaanse militaire basis is gevestigd, aan Mauritius te geven, en dat ZONDER ENIGE REDEN."

Op Diego Garcia is een Amerikaans-Britse luchtmachtbasis gevestigd waar zo'n 2500 militairen zijn gestationeerd. Het eiland ligt in de Indische Oceaan en behoort tot de Chagos-eilanden.

Trumps uitbarsting kwam nadat de Britse premier Starmer zich had bemoeid met de Groenland-kwestie. Starmer zei gisteren dat de uitspraken van Trump over het inlijven van Groenland "volkomen verkeerd" waren en riep op om de verslechterde relatie tussen de VS en andere NAVO-landen te herstellen.

Volgens Trump toont het "weggeven" van Diego Garcia aan waarom Groenland door de VS moet worden ingenomen. Eerder koppelde hij zijn dreigementen aan het mislopen van de Nobelprijs voor de Vrede.

Voormalige kolonie

De eilandengroep is sinds 1814 een Britse kolonie. Vanwege de strategische ligging besloot het VK de eilanden te houden toen de voormalige kolonie Mauritius in 1968 onafhankelijk werd.

De Britten verdreven toen de complete bevolking van de eilanden vanwege de militaire basis. Zo'n 2000 bewoners werden gedwongen overgebracht naar Mauritius, de Seychellen of Groot-Brittannië. Vorig jaar mei tekenden het VK en Mauritius de overdracht van de Chagos-eilanden.

In de overeenkomst hebben beide landen vastgelegd dat de basis op het hoofdeiland Diego Garcia nog 99 jaar wordt geleased door de Britten. Daarmee moeten de belangen van de Amerikanen en de Britten in de regio worden veiliggesteld. De regering-Trump steunde destijds de overdracht. Nu noemt Trump de deal "erg dom".

De artistieke vrijheid in Nederland staat onder druk, waarschuwt de Raad voor Cultuur. Het adviesorgaan pleit in een advies voor wetgeving waardoor kunstenaars beter beschermd zijn. De nood is hoog met de opkomst van populistische partijen en polarisatie. "Ik denk dat het gevaar groot is, en dat het nog groter kan worden", zei voorzitter Kristel Baele vanochtend in het NOS Radio 1 Journaal.

Afkeer van kunst is niet nieuw. De reden dat de Raad voor Cultuur alarm slaat is dat het tegenwoordig vaak gepaard gaat met intimidatie en bedreigingen. "Zelfs met persoonlijke bedreigingen. Kunst roept altijd discussie op, dat is normaal. Maar wij krijgen nu heel veel signalen dat de artistieke vrijheid onder druk staat."

Dat blijkt ook uit een onderzoek dat de Raad voor Cultuur deed, waarbij is gesproken met tientallen kunstenaars en bestuurders.

Vorm van censuur

De druk op de culturele sector komt vooralsnog vooral uit de samenleving, wanneer tegenstanders zich laten horen tegen kunst waar ze het niet mee eens zijn. "Met deze druk wil men vermijden dat bepaalde uitingen gezien, gehoord of beleefd worden. Het is een vorm van censuur."

Die censuur komt vaak kijken bij alles wat te maken heeft met seksualiteit of met lhbti, vertelt Baele. Sommige ouders willen dat die thema's niet worden besproken in voorstellingen of exposities. "Terwijl, je hoeft niet te komen. Democratie is erop gebouwd dat je van mening mag verschillen."

Seksualiteit is zeker niet het enige thema waarbij er incidenten zijn, benadrukt Baele. De oorlogen in Oekraïne en Gaza leidden al vaker tot boycotcampagnes tegen Russische, Israëlische of juist pro-Palestijnse kunstenaars.

"Voor ons gaat het erom dat je alles moet kunnen laten zien. Instellingen moeten vrij zijn om te programmeren wie ze willen, en ook om niet te boeken wie ze niet willen. Zoals Bob Vylan past bij het profiel van Paradiso, ook al leidt het tot discussie. De ondergrens van die artistieke vrijheid is er al, dat is het strafrecht. De rechter bepaalt die grens, en dus niet de politiek of de subsidieverstrekker."

Thorbecke-principe

De raad geeft 17 aanbevelingen, waarvan de opvallendste is dat de overheid de artistieke vrijheid actief gaat beschermen. Daarnaast heeft de culturele sector zelf een belangrijke verantwoordelijkheid, bijvoorbeeld om beter voorbereid te zijn op het maatschappelijke debat en het gesprek met het publiek te blijven voeren. Als kunst een prominentere rol krijgt in het onderwijs zou het begrip voor de sector ook groter worden, staat in het advies.

"Wij noemen het verhoogde dijkbewaking, om in Nederlandse termen te blijven", zegt Baele. "In Nederland kennen we het Thorbecke-principe. Dat houdt in dat de overheid zich niet bemoeit met de inhoud van de kunsten. Verder hebben we in de grondwet de vrijheid van meningsuiting. Daar zit de artistieke vrijheid bij inbegrepen. Maar wij denken dat het verstandig is om het Thorbecke-principe alsnog in de wet te vatten."

Het kan namelijk nog erger, vreest de Raad voor Cultuur. In de VS is volgens Baele goed te zien hoe ook de regering zich steeds vaker inhoudelijk met kunst bemoeit, met ingrijpen in de programmering of door middel van benoemingen. "Mensen worden van hun post gehaald en vervangen, in feite door politici. Wat in de VS gebeurt komt toch vaak onze kant op. En dat terwijl kunst juist bij uitstek iets is dat alle geluiden in de samenleving moet laten horen."

De Britse regering heeft China toestemming gegeven om een nieuwe 'superambassade' te bouwen in een pand in Londen. Het moet de grootste ambassade van China in Europa worden. Het land heeft er al jaren plannen voor, maar kreeg eerder geen toestemming omdat de Britse regering vreesde voor spionage.

De ambassade moet komen in de Royal Mint, een groot gebouw naast de Tower of London. China kocht het pand in 2018 met het doel er een ambassade van te maken. Het plan voor een ambassade van zo'n 55.000 vierkante meter werd in 2022 ingediend bij het stadsbestuur, maar kreeg geen groen licht.

Veiligheidsexperts hadden gewaarschuwd dat China vanuit het pand zou kunnen spioneren. Het land maakt bijvoorbeeld niet duidelijk wat het met de kelder van het gebouw wilde doen. Onder het pand lopen allerlei glasvezelkabels naar The City, het financiële centrum van Londen.

Ook de VS had de Britse regering hiervoor gewaarschuwd. Omwonenden en prodemocratische demonstranten uit Hongkong maakten zich eveneens zorgen.

Vorig jaar vroeg de Chinese president Xi aan de Britse premier Starmer om in te grijpen. De Britse regering nam de controle over en besloot in februari om een hoorzitting te houden over de komst van de ambassade. Een beslissing werd vervolgens op de lange baan geschoven.

Nu is de knoop toch doorgehakt. De regering zegt dat inlichtingendiensten bij het hele goedkeuringsproces betrokken waren en een reeks veiligheidsmaatregelen hebben uitgewerkt. "Nationale veiligheid is onze grootste zorg", zegt een woordvoerder van de regering.

De directeur van inlichtingendienst MI5 zegt dat risico's voor de nationale veiligheid niet helemaal kunnen worden uitgesloten. "Het zou onredelijk zijn om het 'door de ambassade veroorzaakte risico' tot nul te reduceren."

Druk van China

China heeft de afgelopen tijd de diplomatieke druk flink opgevoerd rond het project. Het land dreigde met "consequenties" als de bouw van de ambassade niet door zou gaan.

Starmer is van plan deze maand op bezoek te gaan in China. Dat wordt het eerste bezoek van een Britse regeringsleider aan Beijng sinds 2018. Sommige Chinese diplomaten zeiden dat de goedkeuring van het bezoek afhing van de goedkeuring voor de ambassade.

Starmer probeert de relaties met China te verbeteren. Afgelopen maand zei hij nog dat betere zakelijke banden tussen de twee landen van nationaal belang zijn.

Ook nu kritiek

De goedkeuring leidt tot woedende reacties, onder meer bij de conservatieve oppositie. Zij noemen de goedkeuring "een schandelijke daad van lafheid".

Omwonenden leggen zich er niet bij neer. Ze overwegen een gerechtelijke toetsing van het besluit aan te vragen.

Zeven van de 26 PVV-Kamerleden stappen uit hun fractie na een fractievergadering waarin zij kritiek uitten op de koers van partijleider Wilders. Het gaat onder anderen om Gidi Markuszower en Hidde Heutink. Zij beginnen een aparte fractie onder de naam Groep Markuszower. De komende tijd gaan ze erover nadenken of zij ook een eigen partij willen oprichten.

"We hebben geprobeerd een discussie te starten maar dat is niet mogelijk gebleken", zegt hij. De zeven wilden het vooral hebben over de verloren Tweede Kamerverkiezingen en de slechte peilingen van de laatste maanden. Heutink: "We doen dit voor de rechtse kiezer, niet voor onszelf."

Uit een document ter voorbereiding op deze vergadering in handen van de NOS blijkt dat de zeven koerswijzigingen eisten die onmiddellijk zouden moeten ingaan.

Zij vinden dat de fractie te weinig heeft bereikt voor de kiezers en dat het niet goed is dat Wilders het enige partijlid is. Daarmee loopt het voortbestaan van de partij gevaar, zeggen zij. Ze doelen daarmee op het voorstel om politieke partijen die geen leden accepteren te verbieden.

Wilders had volgens de zeven een koerswijziging moeten accepteren "startend per vandaag".

Wilders verrast

Wilders reageert in de gangen van de Tweede Kamer verrast. "Het is een zwarte dag voor de PVV", zegt hij tegen de toegestroomde journalisten." Volgens hem is er de afgelopen weken gepraat over de koers en zijn de zeven toen akkoord gegaan.

Volgens Wilders is een belangrijk geschilpunt dat de zeven vonden dat de PVV constructiever moest zijn en de samenwerking moest opzoeken met de coalitiepartijen en de andere oppositiepartijen. "Dat is niet wat we van plan zijn te gaan doen", zegt Wilders. "En ik ben niet voor een ledenpartij."

Wilders noemt het onnodig wat er vandaag is gebeurd:

Volgens Wilders bepaalt een meerderheid in de fractie mede de koers. "We kunnen veel in de fractie bespreken. Maar niet met het mes op tafel. Zij hebben geen meerderheid."

Bekend PVV-Kamerlid Dion Graus zegt dat hij het niet netjes vindt dat de zeven "matennaaiers" zoals hij ze noemt, dit van tevoren hebben "bekokstoofd". Oud-minister Marjolein Faber: "Ik ben PVV'er, ik blijf PVV'er en ik blijf lekker doordieselen voor de PVV."

Iemand anders partijleider

Markuszower en de anderen hebben ook voorgesteld of eens iemand anders partijleider kon zijn om de partij in een andere richting te krijgen.

Er is ook kritiek op hoe Wilders de partij vertegenwoordigt. "Beledigende plaatjes plaatsen op X over de (symbolen van de) islam mag natuurlijk, maar uiteindelijk lossen we daar geen enkel probleem van de kiezer mee op", staat in het vergaderstuk.

Markuszower en de anderen willen geen kwaad spreken over Wilders persoonlijk. Zij prijzen hem voor het oprichten van de partij, het "op 1 zetten van Nederland" en zijn "gigantische persoonlijke opoffering".

Voor Wilders ligt het opstappen van Markuszower ook gevoelig. "Ik ga niet met modder gooien. Hij was behalve collega ook een vriend."

Naast Markuszower en Heutink gaat het om Shanna Schilder, zij was de nummer 3 op de kandidatenlijst, nummer 4 Annelotte Lammers, René Claassen (7), Nicole Moinat (17) en Tamara ten Hove (20). Wilders heeft nu nog negentien Kamerzetels over. GL-PvdA is met twintig zetels de grootste oppositiepartij geworden.

Markuszower vertelt dat hij de koers wilde veranderen:

(Telecompaper) Netflix and Warner Bros Discovery (WBD) said they have amended their takeover agreement to an all-cash transaction in order to simplify the...

Het aantal slachtoffers als gevolg van een enorme brand in een winkelcentrum in de grootste stad van Pakistan, Karachi, is opgelopen tot minimaal 23. De autoriteiten vrezen voor veel meer doden.

Er zijn nog 65 mensen vermist, zei de burgemeester van Karachi, Murtaza Wahab, gisteravond. De Pakistaanse politie denkt dat de meeste vermisten zijn omgekomen.

Tot dusver zijn 23 lichamen onder het puin vandaan gehaald. Ook worden lichaamsdelen gevonden en in zakken door reddingswerkers naar buiten gedragen. Deze worden vervolgens onderworpen aan dna-onderzoek.

De brandweer is nog bezig met het nablussen van de smeulende resten van het winkelcentrum:

Zolang niet is vastgesteld of deze lichaamsdelen van dezelfde persoon of van verschillende personen afkomstig zijn, is het moeilijk om het juiste aantal doden te bevestigen, zei een hoge politiefunctionaris vandaag tegen de Pakistaanse krant Dawn.

Het kan daardoor nog dagen duren voordat het exacte dodental is vastgesteld, ook omdat het grotendeels ingestorte complex moeilijk toegankelijk is.

'Veel uitgangen dicht'

De brand brak zaterdagavond uit in het winkelcentrum Gul Plaza en verspreidde zich razendsnel. Pas na ongeveer veertig uur konden reddingswerkers het complex in en beginnen aan de reddingsactie. Het is de grootste brand die Karachi in de afgelopen tien jaar heeft meegemaakt.

Dertien van de zestien uitgangen van het winkelcentrum waren dicht toen de brand kort voor sluitingstijd uitbrak, meldt persbureau Reuters op basis van politie-informatie.

Correspondent Zuid-Azië Devi Boerema:

"Winkelparadijs Gul Plaza was voor de Pakistaanse stad Karachi een icoon, omdat het een van de eerste grote shoppingmalls van het land was. Op meerdere verdiepingen winkelen was in de jaren 50 iets nieuws voor Pakistanen uit de economische middenklasse. Zij waren vooral de grote bazaars gewend.

Op sociale media spreken inwoners van Karachi met veel nostalgie over het warenhuis. Het was niet een winkelcentrum waar het draaide om de luxe. Veel van de 1200 winkels in het gebouw waren betaalbaar voor de meeste Pakistanen. Iedereen had wel iets van het warenhuis in huis staan of een jeugdherinnering over winkelen in Gul Plaza voor een speciale gelegenheid.

Woedende inwoners van Karachi vragen zich nu af waarom het gebouw zo in verval kon raken. Door verwaarlozing en mismanagement van de lokale overheid kon deze ramp gebeuren, zeggen ze. Wat eens een nationale trots was, lijkt nu het symbool geworden van het verval van een overheid."

In het complex zaten ongeveer 1200 kleine winkels op een oppervlakte van zo'n 8000 vierkante meter. Er werd voornamelijk cosmetica, kleding en plastic artikelen verkocht. De brand kon zich snel verspreiden doordat er veel brandbare materialen aanwezig waren, zegt een woordvoerder van de Pakistaanse noodhulpdienst tegen BBC Urdu.

'Trage reactie'

Op de plek van de brand verzamelden zich Pakistanen die de autoriteiten een trage reactie verweten. Wahab, de burgemeester, werd volgens lokale media uitgejoeld toen hij pas 24 uur na het uitbreken van de brand bij Gul Plaza verscheen. Mensen scandeerden anti-regeringsleuzen en laakten het optreden van de brandweer.

De premier van de provincie Sindh, waarin Karachi ligt, erkent dat er fouten zijn gemaakt. "Ik kan niet zeggen wiens schuld het is. Er wordt een onderzoek ingesteld en er zullen koppen rollen", zegt hij tegen persbureau Reuters. De gouverneur van Sindh sprak eerder van een "nationale tragedie".

Karachi is een van de grootste steden ter wereld met ongeveer 20 miljoen inwoners. De regering van de provincie heeft een compensatie van 10 miljoen roepies - zo'n 30.000 euro - toegezegd voor de families van slachtoffers.

Het Openbaar Ministerie eist ontslag van rechtsvervolging en tbs met dwangverpleging tegen Hamzah L.. Hij stak op 1 februari 2025 op klaarlichte dag in Nieuwegein het 11-jarige meisje Sohani dood, nadat hij eerder die dag een vrouw had mishandeld.

Volgens het OM is bewezen dat Hamzah L. dusdanige stoornissen had, dat zijn daden hem niet kunnen worden aangerekend. Het OM volgt het advies van het Pieter Baan Centrum om L. tbs met dwangverpleging op te leggen.

De officier van justitie licht toe dat wie handelt vanuit een psychische stoornis niet strafbaar is. Voor tbs moet wel een duidelijk verband bestaan tussen de stoornis en het delict. Het is aan de rechter om dat te beoordelen, maar volgens het OM is dat verband in deze zaak aanwezig.

De officier van justitie stelt dat er zowel bij de mishandeling in het winkelcentrum als bij het doodsteken van Sohani geen sprake was van voorbedachte raad. Volgens het OM is er onvoldoende bewijs dat Hamzah L. zijn daden vooraf heeft overwogen; het ging om plotselinge opwellingen.

Moord kan daarom niet worden bewezen, maar doodslag wel. Daarbij benadrukt het OM dat L. Sohani doelbewust op vitale delen van het lichaam stak en daarmee willens en wetens handelde.

De nabestaanden van Sohani reageren hevig geëmotioneerd op de eis. Hun advocaat pleitte in de rechtszaal voor een celstraf. Volgens hem wist L. dat zijn overmatige drugsgebruik zijn psychoses kon aanwakkeren, maar nam hij dat risico.

'Handelde uit wanen'

Volgens Hamzah L. is een groot deel van die dag voor hem "wazig" gebleven. L. zegt dat hij psychotisch was en handelde uit wanen, wat deskundigen bevestigen.

Hij verklaarde dat hij Sohani, die buiten speelde met een groepje kinderen, aanzag voor een demoon en haar neerstak uit zelfverdediging. "Het lijkt dan alsof ik mezelf moet verdedigen. Het voelt alsof de demoon mij wil aanvallen. Ik raak er angstig en paniekerig van", zegt hij.

De emoties lopen hoog op bij de familie van Sohani. Schreeuwend en huilend van woede en verdriet zit de familie in de rechtszaal.

Bij de inhoudelijke behandeling zegt de rechter dat het lastig is vast te stellen of de verdachte zich gebeurtenissen daadwerkelijk herinnert, of dat hij ze kent doordat hij het strafdossier heeft gelezen.

De fatale dag

Tijdens de inhoudelijke behandeling gaat het veel over wat er precies gebeurde op de fatale dag. Op 1 februari 2025 was L. in de ochtend in het winkelcentrum City Plaza, waar hij een vrouw in het gezicht sloeg. Omdat zij hem later niet herkende op een politiefoto, werd hij niet aangehouden.

Enkele uren later liep L. op de Anemoonstraat in Nieuwegein. Op camerabeelden is te zien dat hij rechtstreeks op een groep spelende kinderen afliep en Sohani tweemaal in haar borst stak. Haar broertje rende weg om hulp te halen. Sohani onderging nog een spoedoperatie op straat door hulpdiensten, maar dat mocht niet baten.

Hamzah L. zegt dat hij de kinderen op dat moment aanzag voor demonen. Hij stak haar "door de stemmen en wat ik zag: demonen om haar heen", verklaart hij.

De jas van L., met daarop zowel zijn eigen bloed als dat van Sohani, werd later gevonden in een kliko. Een buurtbewoonster filmde hoe hij terugliep naar zijn jas om er iets uit te halen. Volgens de rechter kan het verstoppen van de jas erop wijzen dat hij zich bewust was van zijn daden.

De advocaat van de ouders van Sohani leest namens hen de slachtofferverklaring voor. "Ons zoontje heeft de moord van zijn zus meegemaakt. Dat beeld draagt hij voor de rest van zijn leven mee. We hebben nu een kind dood en begraven, en een kind dat dood is in zijn eigen gedachten."

Hamzah L. zegt niet inhoudelijk te willen reageren op de verklaring van de ouders, maar geeft aan de woede en frustratie te snappen.

De advocaat van de nabestaanden deelt, namens de familie, een foto van Sohani met de NOS:

Tijdens de rechtszaak komt herhaaldelijk naar voren dat L. veel drugs gebruikte: een mix van cannabis, cocaïne en alcohol. Die zou zijn psychoses en wanen hebben versterkt.

Na observatie in het Pieter Baan Centrum bleek dat zijn daden voortkwamen uit zijn psychoses. Hij kreeg de diagnose paranoïde schizofrenie. Ook stellen ze dat zijn overmatige drugsgebruik invloed kan hebben gehad, maar dat hij ook zonder drugs psychotisch kan worden.

Deskundigen waarschuwen dat het risico op herhaling zeer groot is en adviseren tbs met dwangverpleging.

Politie had Hamzah L. in vizier

In de rechtszaal komt opnieuw naar boven dat het leven van L. een aaneenschakeling is van kliniekopnames, agressie, verslaving en overlast. In zes jaar tijd kwam hij 75 keer in aanraking met politie en justitie.

In de nacht voor de steekpartij kreeg de politie opnieuw een melding over verward gedrag van Hamzah L. in Nieuwegein. Agenten troffen hem schreeuwend op straat aan, maar hij weigerde hulp en begeleiding naar huis. Volgens de politie wees zijn gedrag op alcohol- en drugsgebruik.

Omdat hij op dat moment de openbare orde niet verstoorde en geen direct gevaar was voor zichzelf, besloot de politie hem te laten gaan, aldus de rechter.

Omdat de geslagen vrouw uit het winkelcentrum hem niet herkende van de politiefoto, kon hij wederom niet worden gearresteerd.

Drie pinguïnsoorten die leven aan de rand van Antarctica gaan steeds eerder broeden. Dat doen ze waarschijnlijk omdat hun leefgebied opwarmt en verandert, schrijven biologen in het wetenschappelijke vakblad Journal of Animal Ecology.

Tien jaar lang volgden de onderzoekers 37 pinguïnkolonies. In die tijd begonnen de adeliepinguïn en stormbandpinguïn gemiddeld tien dagen eerder met broeden. Voor de ezelspinguïn was dat dertien dagen. De soorten zijn verwant en leven in dezelfde regio, maar hun voedsel en gedrag verschilt.

De kolonies wonen vooral op het Antarctisch schiereiland. "Die regio warmt niet alleen op", zegt Ignacio Juarez Martinez, onderzoeker van de Universiteit van Oxford, "het zee-ijs neemt af en het ecosysteem verandert."

Afgelegen gebied

Omdat het een extreem onherbergzaam gebied is, hingen de onderzoekers vijftien jaar geleden 77 camera's op die elk uur een foto maken en de temperatuur meten. Jaarlijks haalden ze de gegevens op, vervingen batterijen en repareerden de camera's.

Het is een gevaarlijke klus. "Je kunt niet over land van kolonie naar kolonie", zegt Juarez Martinez, "het terrein is steil en bedekt met ijs dat vol zit met spleten waar je in kunt vallen." Als ze van de boot gingen was er vaak maar beperkte tijd voor het weer omsloeg. "Het is een ijswereld, indrukwekkend maar fragiel. Je kunt gletsjers horen smelten en kraken. Als ze breken klinkt het als de donder."

"Het is een mooie dataset", zegt Marcel Visser, bioloog bij het Nederlands Instituut voor de Ecologie. Het gebruik van camera's is een van de weinige manieren om soorten te bestuderen in zulke afgelegen gebieden. Visser merkt op dat er grote verschillen zijn tussen kolonies. Tien jaar is nog altijd een beperkte periode. Maar de veranderingen vallen duidelijk samen met de opwarming van het gebied. Bovendien leidt klimaatverandering bij veel andere vogelsoorten ook tot veranderingen in de broedperiode.

De belangrijkste vraag is volgens Visser of het een slecht of juist een goed teken is dat pinguïns hun gedrag veranderen. Op zichzelf zegt zo'n verandering weinig. Je moet kijken naar de omgeving. "Hoe verschuift de beschikbaarheid van hun voedsel?" zegt Visser. Door opwarming is het beste en meeste voedsel van vogelsoorten vaak eerder beschikbaar. Als vogels deze veranderingen bij kunnen benen, lukt het ze om zich aan te passen.

Extreem moeilijk en duur

"Alleen kunnen we dat nog niet zeggen", zegt Juarez Martinez. Twee pinguïnsoorten eten vooral krill, een groep diertjes die in enorme aantallen leven in de oceaan rond Antarctica. Er is weinig bekend over eventuele veranderingen. "Om krill te bestuderen moet je ze echt achtervolgen met een schip", zegt Juarez Martinez, "het is extreem moeilijk en duur." Er is dus maar weinig bekend. Duidelijk is wel dat krill zwaar worden bevist.

Hij verwacht dat verder onderzoek meer duidelijkheid kan geven over hoe het met de pinguins gaat. Zo willen ze aan de hand van de foto's kijken of het broedsucces verandert. In het verleden lukte het pinguïns gemiddeld om 1 tot 1,5 kuiken per jaar groot te krijgen. Het is de vraag of dit blijft lukken.

Dit onderzoek is een heidens karwei. Juarez Martinez schat dat de camera's tot dusver 9 miljoen foto's hebben gemaakt. Daarom roepen de onderzoekers hulp in van vrijwilligers. In het project Penguïn Watch bekijken zij foto's, en geven bijvoorbeeld aan hoeveel kuikens ze zien.

Op grond van eerder onderzoek maakt Juarez Martinez zich zorgen over twee van de drie soorten. De stormbandpinguïn en adeliepinguïn nemen op veel plekken af. Al doet de laatste het beter in koudere regio's omdat daar het zee-ijs minder afneemt. De ezelspinguïn lijkt tot dusver een "winnaar" van klimaatverandering. Het dier is minder kieskeurig qua voedsel en kan beter omgaan met voor de zuidpool milde temperaturen.

It is a movie staple to see an overworked air traffic controller sweating over a radar display. Depending on the movie, they might realize they’ve picked the wrong week to …read more

Morgen doet een Japanse rechtbank uitspraak in de zaak tegen Tetsuya Yamagami (45), de man die in juli 2022 op een verkiezingsbijeenkomst oud-premier Shinzo Abe doodschoot. Het Openbaar Ministerie eist levenslang. De vraag die Japan al drie jaar bezighoudt is echter niet welke straf passend is, maar waarom de moordenaar op opvallend veel begrip kan rekenen.

In de late ochtend van 8 juli 2022 klinken in de stad Nara twee harde knallen op een plein bij station Yamato-Saidaiji. Shinzo Abe, de langstzittende premier uit de naoorlogse geschiedenis, zakt in elkaar tijdens een campagnetoespraak. De dader, Tetsuya Yamagami, wordt ter plekke overmeesterd. Hij gebruikte een geïmproviseerd vuurwapen, in elkaar gezet met materialen die hij online had besteld.

De aanslag schokt Japan diep. Vuurwapengeweld in Japan is uitzonderlijk, en met een politieke moord werd nauwelijks rekening gehouden. Na enkele dagen blijkt dat Yamagami niet handelde uit ideologische overtuiging, maar uit persoonlijke wrok tegen de Verenigingskerk, die zich officieel de Familie Federatie voor Wereldvrede noemt.

Abe en de Verenigingskerk

Shinzo Abe was niet zomaar een oud-premier. Na zijn aftreden in 2020 bleef hij, als boegbeeld van de conservatieve vleugel van regeringspartij LDP, een van de belangrijkste politici van Japan. Minder zichtbaar, maar inmiddels uitvoerig bewezen, waren zijn banden met de Verenigingskerk, een Zuid-Koreaanse christelijke beweging die al decennia omstreden is vanwege agressieve fondsenwerving.

In 2021 stuurde Abe de organisatie een videoboodschap waarin hij respect betuigde aan kerkleider Hak Ja Han Moon. Voor Yamagami was dat een breekpunt. Op de vraag waarom hij de politicus als doelwit had gekozen, antwoordde hij: "Ik voelde wanhoop en urgentie, omdat iemand als Abe deze kerk erkenning gaf."

Aanvankelijk richtte Yamagami zijn woede op kerkfunctionarissen. Hij plande meerdere aanslagen, die telkens mislukten. Pas kort voor de moord verlegde hij zijn aandacht naar Abe, "omdat hij het gezicht was van de banden tussen de kerk en politiek".

Een ontwrichte familie

Yamagami's moeder trad begin jaren negentig toe tot de Verenigingskerk. Zij schonk de kerk uiteindelijk meer dan honderd miljoen yen (ruim 540.000 euro), in de overtuiging dat zij zo haar familie van verdoemenis kon redden. Haar vader verzette zich fel en probeerde haar vergeefs met dreigementen te stoppen. Na zijn dood verkocht zij zijn huis en schonk de opbrengst aan de kerk.

In 2015 pleegde Yamagami's broer zelfmoord, na jaren van conflict over de financiële verwoesting die de kerk in de familie had aangericht. Toen zijn moeder later zei dat haar donaties ervoor hadden gezorgd dat hij "in de hemel was gekomen", besloot Yamagami wraak te nemen.

Straf en begrip

Zijn daad was "gevaarlijk, lafhartig en uitzonderlijk ernstig", stelt het Openbaar Ministerie. Dat de verdachte leed had ervaren, doet daar volgens het OM weinig aan af. "Veel mensen kennen tegenslag zonder tot moord over te gaan." Daarom eisen de aanklagers levenslang. Japan kent ook de doodstraf, maar die wordt alleen toegepast bij meervoudige moord.

De verdediging benadrukt juist dat Yamagami "een slachtoffer van religieus misbruik" is. Zijn daad was "wanhopig, niet ideologisch". Zijn advocaten vragen om een maximale gevangenisstraf van twintig jaar.

Buiten de rechtbank gebeurde na de moord iets opvallends: Yamagami ontving duizenden steunbetuigingen, geld en cadeaus. Een petitie voor strafvermindering werd meer dan tienduizend keer ondertekend. Tijdens Abe's staatsbegrafenis verschenen demonstranten verkleed als Yamagami.

In de publieke opinie wordt hij neergezet als symbool van de shūkyō nisei: kinderen die gedwongen opgroeien binnen religieuze sektes. Na de aanslag treden steeds meer van hen naar buiten, allemaal met hun eigen slachtofferverhalen.

Politieke nasleep

Uit mediaonderzoek blijkt intussen dat honderden politici van de LDP jarenlang steun hebben ontvangen van de Verenigingskerk, van verkiezingshulp tot steunbetuigingen. Het leidt tot het aftreden van meerdere bewindslieden. Ook deze maand laait de discussie weer op, nadat de naam van premier Sanae Takaichi meermaals was opgedoken in een uitgelekt intern document over nauwe contacten tussen partijtop en kerk.

Om de gemoederen tot bedaren te brengen grijpt de regering in met strengere wetgeving tegen dwangdonaties en een verzoek aan de rechter om de Verenigingskerk te ontbinden. Voor veel Japanners bevestigt dat juist het vermoeden dat de politiek de kerk jarenlang bewust heeft ontzien, ondanks wijdverbreide zorgen over haar donatiepraktijken.

Woensdag bepaalt de rechtbank de straf. Ongeacht de uitkomst heeft de zaak-Yamagami Japan geconfronteerd met een ongemakkelijke spanning: tussen de afwijzing van politiek geweld, en publiek begrip voor de daad.

De voorpagina van de NOS-app en van NOS.nl is vernieuwd. Op basis van jullie feedback en van redactionele keuzes hebben we het format van onze app en website opgefrist. We vernieuwen in een aantal kleine stappen, waarin we proberen te innoveren zonder de herkenbaarheid van de NOS-app te verliezen. Vandaag zetten we de grootste kleine stap.

Updaten

Sinds dinsdagochtend is de nieuwe NOS-voorpagina live. In eerste instantie kan ongeveer 1 procent van onze gebruikers de vernieuwing ook daadwerkelijk zien, en dat percentage loopt op in de komende uren en dagen. Wil je in de app meteen de nieuwe voorpagina zien? Of heb je automatisch updaten niet aanstaan? Ga dan naar de appstore (iOS) of de playstore (Android) en kies handmatig 'werk bij'.

Overzicht

De app en website zijn op een aantal punten verbeterd en gemoderniseerd. Het belangrijkste: overzicht. Want als gebruikers en redactie het de afgelopen tijd over een ding eens waren, dan was het wel dat de oude voorpagina fijn was dankzij zijn eenvoud, maar tegelijkertijd soms onoverzichtelijk werd door diezelfde eenvoud.

Dat komt vooral doordat we in de afgelopen jaren veel meer zijn gaan maken, en dat ook in steeds meer verschillende vertelvormen doen. Daardoor kon je soms houvast missen in de app. Een probleem dat we oplossen door de voorpagina nu in te delen in drie hoofdonderdelen, die staan voor de kern van wat de NOS doet: nieuws verslaan, live streamen en verdieping brengen. Ook is in dit ontwerp rekening gehouden met hoe vaak jullie de NOS bezoeken.

Het eerste blok dat je voortaan tegenkomt, is helemaal gericht op het belangrijkste nieuws van de dag. Daarin scheiden we voortaan algemeen nieuws, sportnieuws en regionaal nieuws van elkaar. Helemaal bovenaan vind je bovendien een tijdlijn met het laatste nieuws en daar net onder een openingsblok met de drie allerbelangrijkste verhalen van het moment.

Live en verdiepen

Verder zetten we meer en meer in op livestreams, om jou via onze mensen bij het nieuws te laten zijn. Dat kan bij klein of groot nieuws. Of bij heel groot nieuws, dan is een livestream de plek om je langdurig bij te praten. Maar denk bij dit onderdeel ook aan belangrijke debatten, persconferenties, sportwedstrijden of evenementen. Omdat we dit steeds meer gaan doen, hebben onze app en site vanaf nu een vaste sectie voor livestreams. Daarin vind je ook een selectie van onze bestaande programma's: het NOS Radio 1 Journaal, het NOS Journaal van 20.00 uur en Nieuwsuur.

De derde en laatste pijler van de nieuwe app heet 'verdiepen'. Daarin bundelen we alle producties die je context geven bij het nieuws, die een bepaalde ontwikkeling uitleggen, of die je in reportagevorm meenemen naar de plek van het nieuws. Tot nu toe verdwenen deze verhalen vaak te snel, en waren ze bovendien moeilijk te onderscheiden van al het andere dat op de voorpagina staat - zo was een veelgehoorde en logische opmerking. Nu zijn ze beter herkenbaar en langer vindbaar.

Niet af

Al met al zie je in de vernieuwde app sneller wat het belangrijkste nieuws van het moment is, en daarnaast wat voor jou nog meer relevant is. Of je nu meerdere keren per dag het nieuws volgt of af en toe wil worden bijgepraat over de grotere ontwikkelingen. Belangrijk nieuws springt er duidelijk uit, terwijl er ook ruimte is voor onze verdiepende verhalen en voor meer livestreams.

Het is, denken wij, een voorpagina die beter aansluit bij verschillende leesmomenten en gebruiksritmes, en waarin je eenvoudiger je weg vindt. En dus ook een die nog niet af is. Je zal de komende maanden kleinere updates zien. Te beginnen met een aantal functies voor sportliefhebbers tijdens de Olympische Winterspelen, rond livestreams en bundelingen van het nieuws over de Spelen.

Voor nu zijn we heel benieuwd hoe jij de app en site gaat gebruiken, en wat je vindt van de vernieuwingen. Heel fijn als je dat wil laten weten, dat kan via deze link.

De onderdelen van de nieuwe voorpagina op een rij: 

Nieuws. Deze sectie bestaat uit:

Live bij de NOS

Verdiepen

In Groningen speelt een mbo-school in op de mentale gezondheid van studenten door de inzet van vier zogenoemde schoolpastors. De pastors bieden een luisterend oor als een student daarom vraagt.

Het Alfa-college wordt landelijk gezien als voorloper in de aanpak van mentale problemen onder jongeren. De Onderwijsraad noemt de school in een nieuw rapport een goed voorbeeld van hoe onderwijs kan bijdragen aan het welzijn van studenten, schrijft RTV Noord.

"Het voelt veilig om hier te komen", zegt een studente die regelmatig bij de pastor komt. "Hij heeft mij heel veel geholpen. Het voelt gewoon fijn. Maakt niet uit wat voor problemen je hebt, je kunt altijd om hulp vragen."

"Het gaat om aandacht voor elkaar en het delen van je verhaal in een vertrouwelijke setting", zegt schoolpastor Maurits Stevens. Volgens hem zijn veel studenten al geholpen door naar hen te luisteren.

Mentale gezondheid onder druk

Dat het niet goed gaat met het welzijn van jongeren en jongvolwassenen, is al langer bekend. Van basisschool tot universiteit is een stijging zichtbaar in het aantal leerlingen en studenten met mentale en psychische klachten als depressie, angst, stress en onzekerheid. Ook maken steeds meer jongeren gebruik van jeugdzorg of geestelijke gezondheidszorg (GGZ).

Op het Alfa-college is de stijging ook merkbaar. Waar het pastoraat in 2009 begon als invulling van de christelijke identiteit, met vieringen rond Kerstmis en Pasen, is het inmiddels uitgegroeid tot een breed ondersteuningsnetwerk waar studenten terechtkunnen met levensvragen.

"We zien dat studenten eerder om hulp vragen, maar ook sneller worden doorverwezen naar het schoolpastoraat", zegt pastor Henriette Huizenga. De coronacrisis heeft hierin een belangrijke rol gespeeld. "Het was voor veel studenten een eerste echte kennismaking met tegenslag. We merkten dat ze het moeilijk vonden om daar goed mee om te gaan."

Ook bredere maatschappelijke ontwikkelingen spelen een rol. "Neem de klimaatcrisis, wooncrisis en oorlogsdreiging", zegt Huizenga. "Die ontwikkelingen gaan gepaard met veel complexiteit en onzekerheid. Studenten hebben een sterke behoefte aan begeleiding om, te midden van deze ontwikkelingen, vorm te geven aan een zinvol leven."

Vertrouwelijk en veilig

Studenten melden zich met depressiviteit, suïcidaliteit, stress, eenzaamheid en angsten, maar ook met hulpvragen rond autisme, ADHD, ADD en PTSS. Daarnaast kunnen onveilige thuissituaties, seksuele identiteit, armoede en migratieachtergrond een rol spelen.

De kracht van het pastoraat zit volgens de pastors vooral in de vertrouwelijkheid. "We hebben een geheimhoudingsplicht en niemand krijgt inzage in de aard van de gesprekken", zegt Huizenga.

Die veiligheid maakt dat studenten zich openstellen. "Naarmate ze vertrouwen krijgen, worden ze ook meer open. Belangrijk is dat studenten zelf het gevoel krijgen dat ze serieus genomen worden en dat hun verhaal er mag zijn. Zelfs als studenten afgestudeerd zijn, hoeft de begeleiding niet te stoppen."

De Israëlische autoriteiten zijn het hoofdkantoor van VN-organisatie UNRWA in Oost-Jeruzalem binnengedrongen en zijn begonnen met het slopen van het complex.

Het terrein in de wijk Sheikh Jarrah werd vanochtend omsingeld door Israëlische troepen waarna bulldozers begonnen met het vernielen van de panden, meldt UNRWA. Ook hebben Israëlische troepen apparatuur van bewakers in beslag genomen en hen uit het hoofdkantoor verdreven.

De gebouwen worden sinds vorig jaar niet meer gebruikt als hoofdkantoor, nadat Israël de hulporganisatie had bevolen om het complex te verlaten. Volgens medewerkers van UNRWA werd de locatie gebruikt voor de opslag van hulpgoederen voor Gaza en de Westelijke Jordaanoever.

UNRWA-chef Lazzarini spreekt van een "ongekende aanval" op de hulporganisatie. Volgens hem schendt Israël "het internationaal recht en de onschendbaarheid van de Verenigde Naties".

UNRWA is een van de belangrijkste hulporganisaties voor de Palestijnen en wordt gezien als een humanitaire levensader. Er werken zo'n 30.000 mensen voor de VN-hulporganisatie.

Terrein in bezit van Israël

De extreemrechtse Israëlische minister Ben-Gvir was bij de sloop aanwezig en spreekt van een "historische dag".

Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat de sloop in overeenstemming is met de nieuwe wet die de hulporganisatie verbiedt. De autoriteiten zeggen dat het terrein, dat in bezet gebied ligt, wordt beschouwd als Israëlisch gebied.

Het Israëlische parlement nam in 2024 een wet aan die UNRWA verbiedt om te opereren in het land na aantijgingen dat de organisatie was geïnfiltreerd door Hamas. UNRWA heeft na onderzoek een klein aantal medewerkers ontslagen, maar zegt dat er sprake is van een Israëlische lastercampagne om hulpverleners in diskrediet te brengen.

Waarschuwing

De anti-UNRWA-wet werd in december gewijzigd om water en elektriciteit voor UNRWA-faciliteiten te verbieden. Ook werden in dezelfde maand UNRWA-kantoren in Oost-Jeruzalem in beslag genomen.

De secretaris-generaal van de VN, Guterres, waarschuwde Israël eerder deze maand dat hij het land kan verwijzen naar het Internationaal Gerechtshof (ICJ) als het de wetgeving tegen de hulporganisatie niet intrekt.

In een brief die op 8 januari naar de Israëlische premier Netanyahu is gestuurd, onderstreept Guterres dat de VN niet langer kan zwijgen over de acties. Volgens hem zijn ze in strijd met het internationaal recht en moeten ze direct worden teruggedraaid. Guterres wil ook dat Israël de eigendommen van UNRWA teruggeeft.

(Telecompaper) The German Federal Network Agency (Bundesnetzagentur) has laid out a concept to start the migration from copper to fibre-optic networks...

Het dodental van de treinramp in Spanje is opgelopen naar 41. Spaanse media melden dat er een lichaam werd gevonden toen een kraan een van de wagons optilde.

Eerder was al duidelijk dat er nog drie lichamen in de wagons lagen, waarbij het niet lukte om ze te bergen. De Spaanse omroep RTVE schrijft dat er twee grote kranen worden ingezet om wagons op te tillen. Voordat beide kranen kunnen worden ingezet, moet met graafmachines de ondergrond worden geëgaliseerd.

De autoriteiten wijzen erop dat het aantal doden nog kan oplopen, omdat reddingswerkers nog altijd naar lichamen zoeken in de treinwrakken bij Adamuz in Zuid-Spanje. Dat werk is de hele nacht doorgegaan.

Intensive care

In ziekenhuizen in Andalusië liggen 39 gewonden, van wie er dertien op de intensive care liggen. Onder de gewonden zijn ook vier kinderen.

Het ongeluk gebeurde zondagavond. De achterkant van een trein die van Málaga onderweg was naar Madrid ontspoorde. Dat deel botste vervolgens op een tegemoetkomende trein. Door de botsing ontspoorden twee wagons van de laatstgenoemde trein. Enkele lichamen werden volgens de autoriteiten in Andalusië honderden meters van de plek van het ongeluk gevonden.

De Spaanse minister van Transport Óscar Puente noemt het een opmerkelijk ongeluk, omdat het gebeurde op een recht stuk en geen van de treinen te snel reed.

Breuk in de rails

Het onderzoek naar de oorzaak richt zich met name op een breuk in de rails. Het is nog niet duidelijk of de breuk er al zat voor de ontsporing of dat die is ontstaan door het ongeluk. Puente noemde elke bewering dat het ongeluk werd veroorzaakt door een defect spoor "pure speculatie".

De leiding van de nationale spoorwegmaatschappij Renfe meldde gisteravond dat ze een menselijke fout uitsluit.

Vanochtend verzamelden familieleden van slachtoffers die nog niet zijn geïdentificeerd zich bij een overheidsgebouw in Córdoba in de hoop op nieuwe informatie over hun naasten. Volgens de krant El País zijn sommigen de hele nacht wakker gebleven om bij ziekenhuizen, politiebureaus en mortuaria te zoeken naar hun geliefden.

In Spanje zijn drie dagen van nationale rouw ingegaan. Vlaggen hangen halfstok. Koning Felipe en koningin Letizia brengen vandaag een bezoek aan de rampplek en zullen waarschijnlijk naar een ziekenhuis gaan in Córdoba waar veel gewonden liggen.

3D scanners rely on being able to identify physical features of an object, and line up what it saw a moment ago with what it sees now in order to build …read more

President Trump heeft opnieuw een privébericht gedeeld dat hij had ontvangen van NAVO-chef Rutte. Daarin complimenteert Rutte de Amerikaanse president opnieuw voor zijn inspanningen voor vrede in de wereld. Trump schrijft verder dat hij ook een telefoongesprek met de NAVO-topman had dat volgens hem "erg goed" was.

"Beste Donald, wat je vandaag hebt bereikt in Syrië is ongelooflijk", schrijft Rutte in het bericht dat Trump op zijn socialemediaplatform Truth Social heeft gedeeld. "Bedankt Mark Rutte, secretaris-generaal van de NAVO!", schrijft Trump erbij.

De NAVO heeft aan internationale persbureaus bevestigd dat het gedeelde bericht inderdaad van Rutte afkomstig is.

Wanneer Rutte het bericht aan de president heeft gestuurd is niet duidelijk, maar waarschijnlijk doelt Rutte op het bereiken van een staakt-het-vuren tussen het regeringsleger in Syrië en Koerdische SDF-militanten. Dat werd zondag aangekondigd. De VS had een grote rol in de totstandkoming ervan.

World Economic Forum

Rutte schrijft verder in het bericht dat hij zijn mediaoptredens tijdens het World Economic Forum in Davos zal gebruiken om aandacht te vragen voor Trumps inspanningen rond het sluiten van akkoorden rond Oekraïne en Gaza. "Ik zal me ook inzetten om een weg vooruit te vinden rond Groenland. Ik kan niet wachten om je te zien", schrijft Rutte erbij.

Verschillende wereldleiders zijn de komende dagen samen in Davos. Ook president Trump is erbij. Hij zei vannacht ook al dat er daar over Groenland gesproken zal worden. Trump wil het land nog steeds overnemen van Denemarken, goedschiks of kwaadschiks.

"We moeten het hebben. Ze moeten dit doen. Ze kunnen het niet beschermen, Denemarken, het zijn geweldige mensen", zei Trump. "Ik ken de leiders, het zijn heel goede mensen, maar ze gaan er niet eens heen."

Het is de tweede keer dat president Trump een screenshot deelt van een bericht dat hij van Rutte had ontvangen. Tijdens de NAVO-top afgelopen zomer in Nederland stuurde Rutte: "Je vliegt nu naar een volgend groot succes in Den Haag vanavond. Het was niet makkelijk, maar we hebben ze allemaal op vijf procent gekregen." Daarmee doelde Rutte op het verhogen van de defensiebudgetten van alle NAVO-leden.

Ook van Macron

Trump deelde naast het bericht van Rutte nog meer persoonlijke appjes op zijn platform. Een paar uur daarvoor verscheen ook een bericht online van de Franse president Macron, gericht aan Trump. "Ik snap niet wat je met Groenland aan het doen bent", schrijft Macron daarin. Hij stelt voor aan Trump om hem, na Davos, in Parijs te ontvangen voor een diner voordat hij weer terug naar de VS vliegt.

Macron zou sceptisch zijn om toe te treden tot de Vredesraad die Trump voorstelt voor Gaza. "Als hij vijandig gaat doen leg ik een heffing van 200 procent op op zijn wijnen en champagnes. Dan zal hij wel lid worden", dreigde Trump daarop richting Macron.