Aggregator

Onder druk van de Amerikanen wil de Taiwanese president Lai Ching-te het defensiebudget met 40 miljard Amerikaanse dollar verhogen. Maar met een minderheid in het parlement gaat het moeizaam.

De grote angst blijft een mogelijke Chinese invasie. In het jaarrapport van de Amerikaanse inlichtingendiensten staat dat China geen invasie van Taiwan in 2027 aan het plannen is. Het jaartal werd al vaak genoemd als het moment waarop Xi Jinping wil dat het Chinese Volksbevrijdingsleger in staat moet zijn om een invasie uit te voeren.

China ziet Taiwan als een afvallige provincie en heeft nooit geweld uitgesloten om het doel van 'hereniging' te bereiken.

Defensiebudget

In november kwam president Lai met het plan voor het speciale defensiebudget. Het komt boven op het jaarlijkse defensiebudget, dat hij ook wil verhogen van 2,45 naar 3,3 procent van het bruto nationaal product. De Amerikanen oefenen al jaren druk uit op Taiwan om naar 5 procent te gaan, wat Lai zegt te willen bereiken in 2030.

Maar oppositiepartijen houden de plannen vooralsnog tegen. Ze vinden die niet transparant genoeg en uiten zorgen over de late levering van Amerikaanse wapens.

Het is ook een ideologisch verschil. De grootste oppositiepartij, de KMT, zoekt actief naar betere banden met China. De partijvoorzitter is deze week op uitnodiging van Xi in China.

Grootschalige oefeningen

China weigert contact met de regering Lai. Het land noemt de president een "gevaarlijke separatist". Sinds zijn aantreden heeft China al meerdere grootschalige militaire oefeningen gedaan rond Taiwan om de onvrede over zijn presidentschap te uiten.

Tristan Tang, oprichter van een Taiwanees defensieonderzoeksinstituut, ziet ook twijfels of "de zogenaamde Chinese invasie wel echt zo aanstaand is". Daarmee wordt het de vraag voor de politici of deze enorme uitgaven wel te billijken zijn. Maar de vertraging ligt ook bij de politiek zelf, zegt hij. "De politieke arena in Taiwan is behoorlijk heethoofdig, dus zo'n enorm budget wordt dan getouwtrek tussen de grote partijen."

Het jaar 2027

Tang organiseert en analyseert 'war games', dat zijn onder meer simulaties van militaire conflicten tussen China en Taiwan. De conclusies van de Amerikaanse inlichtingendiensten verrassen hem niet.

Uit zijn onderzoek blijkt ook dat China geen plannen heeft voor een invasie in 2027. China "wil dat het leger een bepaalde operationele capaciteiten heeft in 2027, niet per se dat de invasie dan plaatsvindt," zegt hij.

Geen toename in Chinese agressie

Begin maart vlogen flink minder Chinese militaire vliegtuigen rond Taiwan. Experts tasten nog in het duister of dat was om brandstof te besparen of dat er een beleidsverandering was. Permanent bleek het niet, want deze week vlogen dagelijks gemiddeld tien militaire vliegtuigen rond het eiland.

"We zien op dit moment niet een enorme toename in de Chinese agressie richting Taiwan", zegt William Yang in Taipei. Hij werkt bij de International Crisis Group en onderzoekt China's buitenland- en veiligheidsbeleid.

Het is zijn analyse dat het voor China minder nodig is om militair de tanden te laten zien, omdat China ziet dat de regering Trump, vooral president Trump zelf, Taiwan minder publiekelijk steunt dan eerdere Amerikaanse leiders.

In Taiwan begint het ongemak te groeien over de steeds zachtere houding van Trump tegen China. De banden tussen Taiwan en Amerika zijn altijd diep geweest, maar een gegarandeerde toezegging tot militaire hulp is er nooit gekomen. De Amerikanen hanteren een beleid van "strategische ambiguïteit". Daarmee laten ze in het midden of ze Taiwan zouden helpen als het eiland wordt aangevallen en stoten ze geen van de partijen te erg tegen de borst.

Wapendeals

De Amerikanen zijn de grootste leveranciers van wapens aan Taiwan. In het eerste jaar van de regering Trump zijn er al meer wapens verkocht aan Taiwan dan tijdens de vier jaar onder president Biden.

Met een grote wapendeal in november haalden Trump en Lai zich zoals verwacht de woede van China op de hals. Een volgende grote deal, ter waarde van omgerekend 12 miljard euro, ligt al klaar, volgens het Taiwanese Ministerie van Defensie.

Maar eerst zal Trump half mei nog naar China gaan voor een ontmoeting met Xi. Of Trump zich zal laten overhalen om de wapendeal te annuleren, moet blijken. Maar de Chinezen zullen vast alles op alles zetten dat voor elkaar te krijgen.

Adding another item on the list of things you probably shouldn’t be trying at home, we got [Brainiac75] giving magnetic levitation a shot using an unmodified induction cooktop and aluminium …read more

De tien telers die meedoen aan de wietproef in Nederland zijn het afgelopen jaar in totaal 42 keer de fout in gegaan. De Inspectie Justitie en Veiligheid voerde 46 inspecties uit.

Bij het grootste deel ging het om "onjuiste registraties in het registratiesysteem en het niet naleven van beveiligingsvoorschriften", meldt de inspectie. Die benadrukt dat er geen signalen zijn dat de legale telers in aanraking zijn gekomen met het illegale circuit.

Fouten rechtzetten

Voor de overtredingen deelde de inspectie vier boetes uit. De bedragen varieerden tussen de 1000 en 20.000 euro. Ook werd er vier keer een last onder dwangsom opgelegd. In weer vier andere gevallen kregen telers te horen dat die er waarschijnlijk aan komt.

Zo'n last onder dwangsom betekent dat een bedrijf een fout moet rechtzetten, anders volgt een boete. De rest van de maatregelen bestond uit waarschuwingen of een stevig gesprek. De inspectie legt uit dat er alleen sancties worden opgelegd als er echt iets fout gaat, en dus niet bij een kleine menselijke fout.

Elke wietplant een eigen code

Er is een streng registratiesysteem opgezet dat moet voorkomen dat legale wiettelers verstrengeld raken met illegale handel. Zo heeft elke plant een eigen code. "Alles moet via QR-codes en track-and-tracecodes traceerbaar zijn", legde de directeur van Q-Farms, een 'wietfabriek' in Veendam, al eens uit. "De overheid wil exact kunnen zien wat er gebeurt."

Verder moeten de legale kwekerijen zich aan strenge beveiligingsregels houden. Zo moet er een hek om het bedrijf staan en mag het personeel alleen naar binnen met een pasje. Bij Q-Farms worden medewerkers ook steekproefsgewijs gecontroleerd op diefstal en in de gaten gehouden met camera's.

Hoe werkt de wietproef precies? NOS op 3 legt het je uit:

Het is vandaag precies een jaar geleden dat de wietproef een nieuwe fase inging: alle coffeeshops in tien gemeenten verkopen alleen nog legale cannabis (wiet en hasj). Sinds juni vorig jaar wordt ook op hasj gehandhaafd. Het gaat om Almere, Arnhem, Breda, Groningen, Heerlen, Hellevoetsluis, Maastricht, Nijmegen, Tilburg en Zaanstad.

Decennialang werd het in ons land gedoogd dat coffeeshops inkochten bij illegale kwekers. Dat is in de deelnemende gemeenten niet meer het geval. De bijna tachtig coffeeshops mogen hun wiet voortaan alleen kopen bij de legale telers die meedoen aan de proef.

De proef duurt in principe vier jaar. Het idee is om de gereguleerde productie en verkoop van cannabis te testen. Daarnaast meet de overheid ook het effect op de criminaliteit en de volksgezondheid. De eerste voorbereidingen begonnen in 2017, maar pas eind 2023 was er voor het eerst legale wiet te koop.

Helemaal legaal

Dat was een mijlpaal, volgens zowel coffeeshophouders als telers. Op de lange termijn hopen zij dat cannabis helemaal gelegaliseerd wordt, net zoals dat in sommige landen al het geval is.

Vorig jaar nam RTV Noord een kijkje bij de fabriek van Q-Farms in Veendam:

NASA heeft nieuwe foto's gedeeld die astronauten van de Artemis II-missie van de maan hebben gemaakt.

Voor het eerst in ruim vijftig jaar hebben menselijke ogen weer de achterkant van de maan gezien. NASA deelde vandaag haarscherpe foto's die de bemanning gisteren heeft gemaakt.

Een van de foto's toont de totale zonsverduistering die plaatsvond toen de maan de zon vanuit het perspectief van de bemanning blokkeerde:

De drie Amerikanen en de Canadees zijn nu op weg naar huis en zullen vrijdag in de Stille Oceaan landen.

Bekijk hier meer foto's die de bemanning maakte:

Hackaday Europe is the continental version of the Ultimate Hardware Conference, taking place May 16th and 17th, and you need to be there! We’ll continue to announce speakers and workshops …read more

Een Frans stel dat bijna vier jaar vastzat in Iran heeft het land verlaten. "Cécile Kohler en Jacques Paris zijn vrij en zijn op weg naar Frans grondgebied", schrijft president Macron. Het nieuws werd in het Franse parlement verwelkomd met een staande ovatie.

Kohler en Paris, beiden leraar, maakten in mei 2022 een reis door Iran en werden op de laatste dag van hun vakantie opgepakt op verdenking van spionage. Ze zaten jaren vast, onder meer in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran.

Frankrijk pleitte voor hun vrijlating. Ze zouden het slachtoffer zijn van Iraanse 'gijzeldiplomatie', het vastzetten van onschuldige buitenlanders om iets gedaan te krijgen bij het land van herkomst.

Vorig jaar kwam er beweging in de zaak toen Frankrijk aankondigde een aanklacht tegen Iran bij het Internationaal Gerechtshof in te trekken. Niet veel later liet Iran Kohler en Paris vrij uit de gevangenis, al mochten ze het land niet uit. Ze werden ondergebracht in de Franse ambassade in Teheran.

Mogelijke uitruil

Macron bedankt de Omaanse autoriteiten voor hun bemiddeling bij de zaak. Hij zegt niet wat concreet heeft geleid tot de terugkomst van het tweetal, maar het Iraanse staatspersbureau IRNA meldt dat sprake is van een ruil. Mogelijk gaat het om een Iraanse vrouw die een jaar geleden in Frankrijk werd opgepakt omdat ze op sociale media terrorisme zou hebben verheerlijkt.

Het is de tweede ogenschijnlijke vorm van toenadering tussen Frankrijk en Iran binnen een week. Donderdag liet Iran een Frans schip door de Straat van Hormuz, terwijl andere westerse schepen al weken worden tegengehouden. De betrokken partijen hebben niet bevestigd in hoeverre dit het gevolg was van diplomatiek overleg.

"Vanavond zal een hele beschaving uitsterven" en "we gaan ze terugbrengen naar het stenen tijdperk, waar ze thuishoren." De retoriek van president Trump wordt met het uur dreigender.

Maar het Iraanse regime houdt voet bij stuk en zegt dat het niet zal terugschrikken voor Trumps ultimatum, dat komende nacht afloopt. Als Iran voor die tijd onder meer de Straat van Hormuz niet heropent, zal de "hel losbreken" en dreigt Trump bruggen en energiecentrales ongekend hard aan te vallen.

Met zulke grote woorden probeert president Trump Iran van zijn stuk te brengen, maar het is de vraag of hij ook echt doorpakt, zegt Amerika-kenner en jurist Kenneth Manusama. "We hebben al vaker gezien dat Trump zijn woorden heeft ingetrokken of afgezwakt", bijvoorbeeld toen hij dreigde Groenland te annexeren. De dreigementen van Trump zijn ongeloofwaardig en niet effectief, vindt hij. "Zijn oorlogsretoriek laat zien dat de VS zich in een benarde positie bevindt."

Strategisch instrument

De oorlog in het Midden-Oosten duurt al ruim vijf weken. Volgens Manusama loopt de huidige fase op zijn einde en moet er vanuit Trumps perspectief nu iets gebeuren. "Hij kan verder escaleren door grondtroepen in te zetten, die hij daar al massaal naartoe heeft gestuurd." Volgens militaire functionarissen zijn zo'n 10.000 extra Amerikaanse militairen in de Golfregio gestationeerd. Een andere optie is dat Trump zich terugtrekt. "Maar dat zou gezichtsverlies betekenen."

Maar Iran zal niet snel zwichten voor Trumps dreigementen, denkt Manusama. "Met de Straat van Hormuz heeft het land een strategisch instrument in handen waarmee het de hele wereld kan gijzelen. Uiteindelijk zal de VS water bij de wijn moeten doen."

Liveblog

Volg de laatste ontwikkelingen in en rond Iran in ons liveblog.

VN-secretaris-generaal Guterres waarschuwde vandaag dat de aanvallen op civiele infrastructuur die Trump dreigt uit te voeren, het internationaal recht schenden. "Zelfs als dat als een militair doel kan worden aangemerkt." Het is aan een rechtbank om vast te stellen of hij in zo'n geval een oorlogsmisdaad begaat. Trump zegt dat hij zich daar geen zorgen over maakt.

Hoogleraar militair recht Marten Zwanenburg zegt dat er genoeg redenen zijn waarom de president zich wel zorgen moet maken. Maar ook degenen die de plannen om burgerobjecten aan te vallen uitvoeren of goedkeuren, zoals generaals en kolonels, kunnen uiteindelijk aansprakelijk worden gesteld. Zij kunnen geen beroep doen op immuniteit zoals een staatshoofd dat wel kan.

"In het oorlogsrecht is het verboden om burgerobjecten aan te vallen"', zegt Zwanenburg. Maar ook handelingen en dreigementen die als hoofddoel hebben om burgers angst in te boezemen, zoals het dreigen met het aanvallen van bruggen en infrastructuur, kunnen al een oorlogsmisdrijf zijn. "Het is goed te beargumenteren dat Trumps uitspraken leiden tot grote angst onder de bevolking."

Proportioneel

Ook kan Trump aansprakelijk worden gesteld voor een ander feit: hij zou hebben geweten dat zijn ondergeschikten, dus de strijdkrachten, oorlogsmisdrijven pleegden, maar ondernam geen actie. Zwanenburg: "Dat is de logischste route die ik kan bedenken. Zodra hij geen president meer is, kan hij er alsnog voor worden vervolgd, door rechtbanken van andere landen, en de VS op een later moment." De Verenigde Staten erkennen het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag overigens niet.

Volgens Zwanenburg suggereert Trump met zijn taal dat alle bruggen en energiecentrales een militair doelwit zijn, maar dat kan niet zomaar. Bij elke aanval moet van geval tot geval worden beoordeeld of het aan te vallen doel een legitiem militair doelwit is, en vooraf moet worden ingeschat of de aanval proportioneel is en wat de mogelijke gevolgen voor burgers zijn.

Waar Trump eerder pretendeerde op te komen voor de rechten en vrijheden van Iraniërs, dreigt hij nu effectief burgerdoelen aan te vallen. "Dat levert juridische problemen op, maar ondermijnt tegelijkertijd de legitimiteit van de strijdkrachten als geheel. Voor zowel steun in eigen land als in het buitenland is het belangrijk dat je handelt in overeenstemming met het recht", zegt Zwanenburg.

Ontslagen

De Britse premier Starmer heeft al aangegeven dat de VS geen militaire bases van het land mag gebruiken om burgerobjecten in Iran aan te vallen. Maar ook binnen de Amerikaanse militaire top is er protest, zegt Manusama. "Niet voor niets worden er veel mensen gezuiverd." Randy George was de laatste stafchef die moest vertrekken onder druk van defensieminister Hegseth.

Wellicht is er iemand bereid om vanavond de aanvallen uit te voeren of aan te sturen, maar dat blijft koffiedik kijken, zegt Manusama. "Dat blijft afhankelijk van de grillen van Trump."

Het politieonderzoek naar de vliegtuigcrash vanmorgen bij Middelburg is afgerond. De politie zegt "sterke aanwijzingen" te hebben dat er sprake is van zelfdoding. Voor zover bekend is in Nederland deze manier van zelfdoding niet eerder voorgekomen.

Een sportvliegtuig stortte vanmorgen even voor negen uur neer in een weiland naast de snelweg A58 bij Middelburg. Daarbij kwam de inzittende om het leven. Hulpdiensten rukten massaal uit. Ook twee traumahelikopters zijn ingezet.

Het eenmotorige toestel, een Reims-Cessna F172P Skyhawk II, was opgestegen vanaf Vliegveld Midden-Zeeland.

Volgens een woordvoerder van de politie is zelfdoding het meest waarschijnlijke scenario. Welke aanwijzingen daarvoor zijn, wordt niet bekendgemaakt. Vanwege de privacy worden er ook geen mededelingen gedaan over de identiteit van de piloot.

Onderzoeksraad voor Veiligheid

De Onderzoeksraad voor Veiligheid heeft vanmorgen drie mensen naar de plek van het ongeluk gestuurd voor een verkennend onderzoek, wat standaardprocedure is bij luchtvaartongelukken. "Ze kijken dan naar de brokstukken, het zicht en de weersituatie ter plaatse. Ook proberen ze met getuigen te spreken", zegt een woordvoerder.

Dat de politie nu uitgaat van zelfdoding is voor de onderzoeksraad niet meteen reden om met het onderzoek te stoppen. "We hebben een eigen verantwoordelijkheid en kijken naar andere dingen. Misschien kunnen we hier lessen uit trekken en iets vinden dat bijdraagt aan de veiligheid in de toekomst."

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

In een toekomstig asielzoekerscentrum in Beuningen is vanmiddag brand uitgebroken. De politie vermoedt dat sprake was van brandstichting.

Iemand zou het afgesloten gebouw zijn binnengedrongen en daar brand hebben gesticht. Een woordvoerder van de politie zegt tegen Omroep Gelderland dat er niemand is aangetroffen in het pand en dat de politie nog zoekt naar een verdachte.

De brand brak rond 14.15 uur uit in het leegstaande gebouw in de plaats bij Nijmegen. De brandweer kon de brand snel blussen. Over de schade is niets bekendgemaakt.

Begin 2025 was er al eens brand in het gebouw. Ook toen had de politie een sterk vermoeden van brandstichting. Rond dezelfde tijd ontstond het plan van de gemeente om vanaf het eind 2025 vluchtelingen op te vangen in het pand, maar dat streven is niet gehaald.

De "verharde retoriek" die de Amerikaanse president gebruikt, brengt een oplossing in het Midden-Oosten "verder uit het zicht". Dat is de reactie van premier Jetten op het dreigement van Trump op sociale media dat "een hele beschaving vanavond zal sterven".

Jetten (D66) zegt "zorgen" te hebben over geluiden dat de VS en Israël civiele infrastructuur in Iran dreigen aan te vallen. Onder meer spoorwegen, bruggen en energiecentrales worden daarbij genoemd.

Kaders internationaal recht

"Het aanvallen van civiele infrastructuur past niet binnen de kaders van het internationaal recht", zegt Jetten. Dreigen daarmee is "niet behulpzaam", maar de premier benadrukt dat de dreigementen (nog) niet zijn waargemaakt. "Ik mag hopen dat het bij teksten blijft, en niet tot daden komt de komende nacht."

Vannacht loopt de door Trump gestelde deadline af voor Iran om akkoord te gaan met Amerikaanse voorwaarden voor een einde aan de oorlog. Mocht het zover komen dat er burgerinfrastructuur wordt aangevallen door de VS of Israël, dan zal Nederland dat veroordelen. De VN en de EU hebben gisteren gezegd dat dergelijke aanvallen illegaal zijn.

Kans benutten

"Elke vorm van aanvallen van civiele infrastructuur is onacceptabel", zegt de premier. "Dus als dat plaatsvindt aankomende nacht of de komende dagen dan is het niet zo moeilijk om daar een standpunt over in te nemen."

Volgende week staat een bezoek van het koningspaar en de minister-president aan de VS gepland. Dat gaat volgens Jetten "vooralsnog" gewoon door.

"Het is een ideale kans om over verschillen van inzicht met elkaar te spreken", aldus de premier. "Over het belang van het internationaal recht, het belang van stabiliteit in het Midden-Oosten, en dat moment zullen we dan ook zeker benutten."

Internationale reacties

Internationaal wordt er door regeringsleiders vrij weinig op de uitspraken van Trump gereageerd. De Canadese premier Carney liet wel van zich horen en roept op om de Iraanse civiele infrastructuur niet aan te vallen. Hij zegt te verwachten dat alle partijen in het conflict het internationaal recht respecteren.

VN-mensenrechtenchef Türk wijst erop dat het aanvallen van burgers een oorlogsmisdaad is. Als Trump zijn dreigementen uitvoert, komt dat volgens Türk neer op "de ernstigste misdaden" onder het internationaal recht. Hij roept de internationale gemeenschap dan ook op om aan te sturen op de-escalatie. Secretaris-generaal van de VN Guterres zegt verontrust te zijn door de woorden van Trump.

In de VS reageren Democratische politici met afschuw op de dreigementen van Trump. Senator Schumer noemt de president een "extreem ziek persoon", de Democratische Afgevaardigden Crow noemt de oproep een oorlogsmisdaad.

Het in januari opgestapte Republikeinse Congreslid Marjorie Taylor Greene roept op om Trump tijdelijk zijn bevoegdheden te ontnemen. Ze was eerst bevriend met Trump, maar nam vorig jaar publiekelijk afstand van hem.

It is a running gag around here that whenever a project posts, someone will inevitably point out that it could have been done with a 555 timer IC. [Stephen Woodward] …read more

Nederland heeft in de VS een extra Patriot-systeem gekocht. De koop is vandaag ondertekend door staatssecretaris Boswijk van Defensie op de Luitenant-generaal Bestkazerne, op de grens van Noord-Brabant en Limburg. Nederland betaalt er bijna een miljard euro voor.

Het systeem is bedoeld om te beschermen tegen dreigingen op grote hoogte en afstand. Volgens commandant Spanjer zijn de Patriots de kampioen in het neerhalen van de snelste vijandelijke raketten. Het Amerikaanse bedrijf Raytheon levert onder meer een lanceerstation, een controlestation en een radar.

Defensie had al vier van die systemen. Een daarvan is deels aan Oekraïne gegeven. Twee staan in Polen om een overslagpunt voor hulpgoederen aan Oekraïne te beschermen.

Voorrang voor Nederland

De aankoop staat haaks op de wens van Europa om minder afhankelijk van de VS te worden, maar gelijkwaardige Europese alternatieven ontbreken. Volgens de staatssecretaris kan Nederland nog niet zonder de Patriots. Hij vindt dat Europa wel moet blijven werken aan alternatieven.

Opvallend is de snelheid waarmee de bestelling is afgerond. Normaal gaan daar vanwege de populariteit jaren overheen, maar nu is het in enkele maanden geregeld. Dat komt doordat Nederland al vaker bestellingen bij Raytheon heeft gedaan. Een eerdere bestelling kon worden uitgebreid waardoor Nederland niet achteraan in de rij hoefde aan te sluiten.

Nederland was jaren geleden na de VS het eerste land dat een Patriot-systeem aanschafte. Ook steekt Raytheon volgens de staatssecretaris veel op van de Nederlandse ervaringen.

Het nieuwe Patriot-systeem wordt waarschijnlijk over enkele jaren geleverd.

Een groot deel van de Tweede Kamer heeft geen behoefte aan de taalgids met "inclusieve woordenlijst" van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Het kabinet is het met de Kamer eens dat deze niet nodig is, bleek tijdens een debat.

In de gids staat bijvoorbeeld dat de woorden mannen en vrouwen beter vervangen kunnen worden door 'cisgender mannen' en 'cisgender vrouwen'. Vluchtelingenprobleem kan volgens de gids beter opvangprobleem of woningnood worden genoemd.

De ambtenaren van het zogenoemde OCW Programma tegen Discriminatie en Racisme willen met de taalgids met "niet-neutrale" woorden invloed uitoefenen op het onderwijs en de maatschappij, zeiden verschillende fracties die bezwaar maakten.

Staatssecretaris van Onderwijs en Emancipatie Tielen (VVD), die naar de Tweede Kamer was geroepen, wilde zo ver niet gaan maar vindt de taalgids overbodig. Zij zei dat de ambtenaren van OCW professioneel genoeg zijn om zonder lijst "zorgvuldig, gelijkwaardig en begrijpelijk" te communiceren.

Tielen: "Dit roept bij mij een gevoel van betutteling op. Het is goed om over taalgebruik te praten, maar zo'n lijstje is niet nodig. Van mij mag dit de kast in."

Adviezen en richtlijnen

GeenStijl berichtte afgelopen vrijdag over de taalgids voor intern gebruik op het ministerie. Die is volgens de schrijvers bedoeld om "gelijkwaardigheid ook via onze taal te bevorderen". In de gids staan adviezen en richtlijnen voor woordgebruik dat de voorkeur heeft.

Het heeft volgens de schrijvers de voorkeur 'zwart' met een hoofdletter te schrijven als het gaat over culturele identiteit of geschiedenis, zoals Zwarte muziek of Zwarte emancipatiestrijd. De aanduiding Gouden Eeuw maakt de geschiedenis mooier dan hij is, zeggen de schrijvers, dus 17de eeuw is beter.

Er staan woorden in die specifiek in het onderwijs of de museumwereld worden gebruikt, wat tot het werkterrein van het ministerie behoort. Laaggeletterd moet worden vervangen door basisgeletterd. En zien, kijken of horen door merken, waarnemen en ervaren. Er staan ook woorden in onder de algemene thema's 'Gender & lhbtiq+ en Inclusiviteit'.

Jij-dag

De Kamerleden noemden allemaal voorbeelden uit de lijst die hen het meest dwarszaten. Bijvoorbeeld dat Vader- en Moederdag vervangen moeten worden door Jij-dag. Of dat Westerse beschaving een ongewenste uitdrukking is vanwege het koloniale verleden.

Staatssecretaris Tielen liet zich niet verleiden om op alle voorbeelden in te gaan, maar zei wel lachend dat zij zelf door de lijst in de knel zou kunnen komen. "Als je het allemaal heel letterlijk neemt, mag ik mezelf niet eens powervrouw meer noemen, en dat wil ik juist graag wel blijven doen."

De taalgids kostte 40.000 euro en bestaat nu een jaar, zei Tielen. Tijd om dit weer eens tegen het licht te houden, vindt zij. Zij is het met Kamerleden eens dat de achterblijvende leesvaardigheid en het taalbegrip van leerlingen een hogere prioriteit heeft.

De fracties die bezwaar maakten waren FVD, PVV, JA21, BBB, VVD, SGP, ChristenUnie en het lid Keijzer. Grootste oppositiefractie GL-PvdA en regeringsfracties D66 en CDA lieten zich in het debat niet horen.

In de Tweede Kamer wordt op dit moment gedebatteerd over de 2 miljard euro die het kabinet wil uittrekken om Tata Steel in IJmuiden te helpen verduurzamen. Bij de productie van staal is heel veel energie nodig en daarvoor wordt nu nog steenkool gebruikt. Dat moet gas worden en uiteindelijk groene waterstof. Daardoor moet Tata veel minder CO2 gaan uitstoten.

Maar hoe speciaal is het staal dat Tata maakt eigenlijk?

Belangrijke speler

"Tata is een belangrijke speler in de staalwereld", zegt Edse Dantuma, econoom van ING. "Ze zijn innovatief, investeren in verduurzaming en maken specifieke staalsoorten, vooral voor de auto-industrie. Maar ze zijn nou ook weer niet zo groot dat ze onmisbaar zijn, daar moet je eerlijk over zijn."

Volgens hem maakt Tata onder meer staal voor auto's dat wat betreft roestvrijheid, stevigheid en impactresistentie niet zomaar te vervangen is. "Andere staalfabrikanten kunnen dat niet binnen een paar weken of maanden. Maar op de langere termijn wel, denk ik. In Duitsland heb je grotere fabrieken, bijvoorbeeld ThyssenKrupp, dat ook aan de auto-industrie levert."

'Niet eenvoudig te kopiëren'

"De productie van het specialistische staal van Tata IJmuiden is niet eenvoudig of snel te kopiëren, het is best wel uniek staal", zegt Casper Burgering, econoom bij ABN Amro. "Met name klanten in de VS zijn redelijk afhankelijk van ze. De lange relatie van Amerikaanse klanten met Tata IJmuiden spreekt boekdelen. Die bleef ook grotendeels in stand tijdens de vele crises die de sector heeft meegemaakt. Bijvoorbeeld tijdens de hogere importheffingen voor staal van Trump."

"Er wordt wereldwijd veel bulkstaal gemaakt, daar is vooral China goed en goedkoop in. Maar Tata gaat een stapje verder en maakt klantspecifiek, specialistisch staal. Het zal enige tijd vergen om dat elders te maken", denkt Burgering.

"Om nou te zeggen dat het nergens anders gemaakt kan worden, dat lijkt me wat te ver gaan", zegt Kees de Schipper, industrie-expert bij Rabobank. "Er zijn in Europa ook best veel staalproducenten. Maar we hebben het hier wel over specialistische toepassingen. Tata en zijn afnemers werken nauw samen."

Economen: 'doe het niet'

Er is de laatste tijd veel discussie over het wel of niet steunen van Tata en of Nederland überhaupt wel een goede plek is voor zo'n staalfabriek. Een groep economen riep de overheid vorige maand op om de vergroening van Tata niet te subsidiëren met 2 miljard. Volgens hen is dat zonde van het geld. Want je zou het beter kunnen besteden aan investeringen in "industrieën met hogere maatschappelijke opbrengsten".

En de kosten van duurzame staalproductie zouden hier ook structureel hoger liggen dan in andere delen van Europa, zoals Spanje en Zweden. Deze economen verwachten daarom dat Tata steeds weer steun nodig zal hebben om overeind te blijven.

'We moeten blij zijn'

Maar volgens energiebeleid-deskundige Pieter Boot valt er op die argumenten wel wat af te dingen. Zo is het volgens hem niet zo dat duurzame staalproductie in Spanje of Zweden makkelijker zal zijn. Hij vindt dat we daarom blij moeten zijn dat een Indiaas bedrijf als Tata plannen heeft om in Nederland te verduurzamen. Volgens hem krijgen we ook relatief veel vermindering van CO2-uitstoot terug in ruil voor de 2 miljard.

"Er zijn zowel valide argumenten voor als tegen subsidie voor Tata", vindt Kees de Schipper van Rabobank. "Je loopt inderdaad risico als overheid, dat Tata bijvoorbeeld in de toekomst toch stopt, ondanks die miljarden. Het is uiteindelijk echt een politieke afweging."

Een bakje gehakt of een rookworst uit de supermarkt: veel mensen zullen niet weten dat deze producten niet altijd uit puur vlees bestaan, maar verrijkt zijn met plantaardige ingrediënten, zoals tuinbonen of suikerbietvezels. Hybridevlees wordt dat ook wel genoemd.

Uit een basismeting van Foodvalley blijkt dat bijna alle supermarkten zulke vleesproducten en ook plantaardig verrijkte zuivelproducten in de schappen hebben liggen.

Foodvalley, een onafhankelijke organisatie die zich richt op duurzaam voedsel, onderzocht 115 producten, waarvan 111 vleesproducten. Het gemiddelde plantaardige gehalte in de vleesproducten lag op 10,5 procent.

De plantaardige toevoegingen worden met name gebruikt in huismerkproducten met een hoge omloopsnelheid, zoals gehakt, rookworst en hamburgers. Jumbo biedt met 41 procent de meeste verrijkte vleesproducten aan, gevolgd door Albert Heijn (28 procent) en Lidl (8 procent).

Tuinbonen

Eiwit uit tuinbonen (fava) en uit andere bonen is het meest gebruikte plantaardige ingrediënt, gevolgd door suikerbietvezels. Ook zeewier, groentestukjes, aardappel, jackfruit en oesterzwammen kunnen aan je vleesproduct zijn toegevoegd.

Opvallend is dat dit meestal niet op de voorkant van de verpakking wordt aangekondigd, maar dat het alleen in de ingrediëntenlijst is terug te vinden, zoals wettelijk verplicht is.

Voor 31 van de onderzochte producten kon de nutriscore (voedingswaardescore) worden vergeleken met gelijksoortige niet-verrijkte producten. In 35 procent van die gevallen scoort de plantaardig verrijkte variant volgens Foodvalley beter vanwege een lager gehalte aan verzadigd vet en/of een hoger vezelgehalte.

In 10 procent was het traditionele product beter en in 55 procent was er geen verschil. Wel was er meestal een verschil in de prijs. De verrijkte producten hadden in 60 procent van de gevallen een lagere prijs dan de niet-verrijkte producten.

Assortiment zal verdubbelen

Voedselexperts verwachten volgens Foodvalley dat het assortiment plantaardig verrijkte vleesproducten binnen een jaar zal verdubbelen, vooral door de stijgende vleesprijzen. Ook wordt een toename van plantaardig verrijkte zuivelproducten verwacht, met name kwark, yoghurt en kaas.

De Consumentenbond vindt het een goede ontwikkeling, mits het duidelijk vermeld wordt op de verpakking van producten. "De communicatie naar de klant moet goed zijn. Als producten gezonder worden of voor meer mensen bereikbaar zijn, is dat een prima zaak. Maar het moet niet ingezet worden om kosten te besparen voor supermarkten (krimpflatie)", aldus een woordvoerder.

Foodvalley is van plan de meting jaarlijks te herhalen.

If you’ve ever bought a suspiciously cheap Ethernet cable from an online listing, there’s a decent chance you’ve encountered Copper Clad Aluminum. Better known as CCA, it’s exactly what it …read more

De Amerikaanse vicepresident Vance is in Hongarije. Het tweedaagse bezoek wordt gezien als een ultieme poging om de verkiezingen van komende zondag in het voordeel te laten uitvallen van premier Orbán. Die is al zestien jaar aan de macht, maar staat nu fors achter in de peilingen.

Vance sprak op een gezamenlijke persconferentie in Boedapest lovende woorden over Orbán en haalde tegelijkertijd uit naar wat hij "de bureaucraten in Brussel" noemde. Die proberen de verkiezingen in Hongarije te beïnvloeden, zei hij zonder dat toe te lichten of te onderbouwen. "En dat allemaal omdat ze deze man haten."

Op zijn beurt zei Orbán dat er sinds het aantreden van president Trump "een gouden tijdperk" is aangebroken in de relatie tussen Hongarije en de Verenigde Staten.

Trump heeft meermaals gezegd dat hij hoopt dat Orbán wordt herkozen. Ze zijn geestverwanten op het gebied van onder meer migratie. Ook zijn beiden voor het inperken van de rechten van lhbti'ers en voor het aan banden leggen van media.

Campagnebijeenkomst

Later op de dag zal Vance ook nog bij een campagnebijeenkomst van Orbáns partij Fidesz zijn.

Het bezoek valt slecht bij oppositieleider Magyar, die stevig aan kop gaat in de peilingen voor het premierschap. "Geen enkel ander land mag zich bemoeien met de Hongaarse verkiezingen", schrijft hij op sociale media. "De geschiedenis van Hongarije wordt niet geschreven in Washington, Moskou of Brussel, maar in de straten en op de pleinen van Hongarije."

Komt er na 16 jaar een einde aan het tijdperk-Orbán in Hongarije? Correspondent Christiaan Paauwe volgde hun campagnes.

Juist vandaag publiceerde persbureau Bloomberg een artikel waaruit nogmaals blijkt dat de banden tussen Hongarije en Rusland warm zijn. Het artikel beschrijft een telefoongesprek dat Orbán in oktober had met president Poetin en is volgens het persbureau gebaseerd op een transcript dat door de Hongaarse regering zelf is gemaakt.

"In elke kwestie waarbij ik van dienst kan zijn, sta ik tot je beschikking", zou Orbán tegen Poetin hebben gezegd. Volgens Bloomberg illustreerde hij dat door te verwijzen naar een kinderverhaal waarin een muis een leeuw helpt. Poetin zou er lachend op hebben gereageerd.

Correspondent Midden- en Oost-Europa Christiaan Paauwe:

"Orbán heeft de afgelopen tijd zijn grote vriend Trump nog net niet gesmeekt om naar Hongarije te komen. Want de Hongaarse premier heeft hem altijd zo trouw gesteund.

Dat niet Trump maar Vance nu op bezoek is, is eigenlijk een troostprijs. Hiermee wil de regering laten zien dat ze meedoet op het wereldtoneel. Alleen zal de gemiddelde Hongaar Vance nauwelijks kennen, dus is het maar de vraag of het Orbán zal helpen met de verkiezingen.

Wat waarschijnlijk meer effect zal hebben, is het gesprek tussen Orbán en Poetin waarover Bloomberg schrijft. Daaruit blijkt nog meer hoe graag de Hongaarse premier Russische belangen wil behartigen. Natuurlijk zal de harde kern van Orbáns achterban het wegwuiven, maar het is voor Hongaren verder bewijs dat de premier niet de sterke leider is die hij steeds claimt te zijn."

Vorige maand waren er ook al onthullingen over de nauwe samenwerking tussen Rusland en NAVO-lidstaat Hongarije. Zo zou minister Szijjártó van Buitenlandse Zaken in pauzes van EU-vergaderingen hebben gebeld met zijn Russische ambtgenoot Lavrov om door te spelen wat er was besproken.

Het Verenigd Koninkrijk weigert Kanye West toegang. Dat meldt de omroep BBC op basis van het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken. De regering heeft de visumaanvraag van de Amerikaanse artiest afgewezen na ophef over zijn geplande optreden op een Londens festival dit jaar. Grote sponsoren hebben aangekondigd zich terug te trekken, omdat West zich geregeld antisemitisch uitlaat.

Het Londense Wireless Festival heeft bekendgemaakt dat het evenement vanwege het weigeren van Kanye West deze zomer niet doorgaat. De festivalorganisatie schrijft dat fans die een kaartje hebben gekocht hun geld terugkrijgen.

West ligt al jaren onder vuur, onder meer door antisemitische uitspraken. Zo noemde hij zichzelf een nazi en bracht hij vorig jaar een nummer uit genaamd Heil Hitler. Ook verkocht hij T-shirts met een hakenkruis.

Ophef

Vorige week werd bekend dat West in juli drie dagen op het Londense festival zou optreden. Meerdere sponsoren zeiden daarop dat ze zich terugtrekken, waaronder hoofdsponsor Pepsi en bier- en whiskyproducent Diageo, bekend van merken als Johnnie Walker, Guinness en Captain Morgan.

Ook de Britse premier Starmer liet zich uit over de kwestie. Het zou volgens hem "zeer zorgwekkend" zijn als West op het festival zou optreden.

Excuses

Afgelopen januari bood West zijn excuses aan voor zijn uitspraken. "Ik ben geen nazi of antisemiet", schreef hij in een paginagrote advertentie in The Wall Street Journal. "Ik houd van Joodse mensen."

In de brief met de titel "Aan iedereen die ik heb gekwetst", schreef hij dat zijn daden te wijten waren aan zijn bipolaire stoornis. Hij zou door de stoornis "contact met de werkelijkheid" zijn verloren.

In gesprek

Eerder vandaag zei Kanye West in gesprek te willen met de Britse Joodse gemeenschap vanwege de ophef over zijn optreden. De 48-jarige West, die zich sinds enkele jaren Ye noemt, zegt in een verklaring de ophef op de voet te volgen. Hij wil vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap persoonlijk ontmoeten om "te luisteren", citeert de BBC uit zijn verklaring.

"Ik weet dat woorden niet voldoende zijn", schrijft West. "Ik moet verandering laten zien door mijn daden. Als jullie daarvoor openstaan, sta ik klaar."

Ye treedt deze zomer op in Nederland

Ye heeft op 6 en 8 juni ook concerten gepland staan in de Gelredome in Arnhem. Ondanks de grote controverse rond de Amerikaanse rapper zijn die optredens bijna uitverkocht.

De vergunningsaanvraag voor de concerten loopt nog, maar de Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch ziet vooralsnog geen reden om die af te wijzen, laat hij aan Omroep Gelderland weten.

"We hebben geen signalen dat de openbare orde in het geding komt. Die zorgen zijn er helemaal niet", zegt hij. "De aanvraag is net binnen, dus we gaan het gesprek aan. Dat houden we tot het concert in de gaten. Of hij het land binnen mag komen, dat is aan de minister."

ChristenUnie wil Ye weigeren

Amerikanen hoeven, anders dan voor het Verenigd Koninkrijk, voor een reis naar Nederland geen visum aan te vragen. ChristenUnie-leider Bikker heeft minister Van Weel (Justitie en Veiligheid) gevraagd welke opties er nog meer zijn om Ye de toegang tot Nederland te kunnen weigeren.

Afgelopen jaren was het voor justitieministers juridisch ingewikkeld om de komst van zeer controversiële sprekers naar Nederland tegen te houden. Zo mochten van het vorige kabinet drie extremistische islamitische predikers Nederland niet in. De rechter draaide dat besluit uiteindelijk weer terug.

Zes weken na het begin van de oorlog met Iran ziet president Trump nog geen reden om die te beëindigen. Hij dreigt vandaag dat 'een hele samenleving zal sterven' als Iran de Amerikaanse eisen niet nakomt. En tot zijn grote woede weigeren Europese NAVO-landen hem in die oorlog te helpen.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Waarom nemen Europese landen explicieter dan ooit afstand van Trump en wat betekent dat voor NAVO-chef Rutte die morgen naar de Amerikaanse president toe gaat? Hoeveel tijd kan Rutte kopen en hoe reëel is inmiddels het scenario van een 'Europese' doorstart van de NAVO - een scenario dat Rutte afdoet als 'dagdromen'?

In deze podcast een rondje langs de correspondenten: Europa- en NAVO-correspondent Kysia Hekster, VK-correspondent Arjen van der Horst, Saksia Houttuin vanuit Parijs en Christiaan Paauwe over Polen.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: IJsbrand Terpstra & Max Smedes

Staatssecretaris Van Bruggen van Justitie overweegt toch om erotische content te verwijderen van de tablets die sommige gevangenen krijgen. Ze probeert daarmee tegemoet te komen aan bezwaren van Tweede Kamerleden. De tablets met softporno worden bij wijze van proef uitgedeeld aan gedetineerden die geen dagbesteding hebben vanwege personeelstekort en daardoor de hele dag op hun cel zitten.

Maar de Tweede Kamer wil helemaal af van de tablets, omdat die "ontoelaatbare veiligheidsrisico's" met zich zouden meebrengen. Een meerderheid steunde vandaag een motie van regeringspartij VVD om er binnen drie maanden mee te stoppen. Onduidelijk is nog of de staatssecretaris daar gehoor aan geeft.

De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) gaat de proef versneld evalueren en als daaruit blijkt dat het aanbod op de tablets versoberd kan worden, wil de staatssecretaris met de Kamer in gesprek. In een brief aan het parlement schrijft ze: "Gezien de discussie over soft erotische content en de definitie daarvan zou een uitkomst van de evaluatie bijvoorbeeld kunnen zijn om deze content te verwijderen." De evaluatie komt begin juni.

Code zwart

Vorige week liet Van Bruggen weten dat ze door wil met de proef, omdat door de inzet van de tablets gevangenisafdelingen open kunnen blijven die anders gesloten zouden moeten worden. Vorig jaar lukte het op die manier om honderd cellen extra in gebruik te houden. Door de inzet van de tablets is er minder personeel nodig.

Het personeelstekort heeft geleid tot 'code zwart' in het gevangeniswezen. Veroordeelden worden bijna standaard vervroegd vrijgelaten, om capaciteit vrij te spelen.

De gedetineerden die meedoen aan de proef worden één keer per dag gelucht en zitten verder op hun cel. Om het gebrek aan dagbesteding te compenseren, krijgen ze een tablet die afgesloten is van het internet. Wel staan er verschillende programma's op, op het gebied van onderwijs en entertainment. Onder die laatste categorie valt ook erotische content.

'Ongepaste luxe'

Van Bruggen benadrukt dat de programma's op de tablets wel een volwaardige vervanging van de dagbesteding moeten zijn, want het nuttig bezighouden van gedetineerden is een wettelijke verplichting. Toch vindt de Tweede Kamer het uitdelen van de tablets "ongepaste luxe". Ook zijn de Kamerleden bang dat de gevangenen ermee toch contact kunnen maken met de buitenwereld.

In haar brief gaat Van Bruggen in op het scenario dat de proef gestopt wordt. Er is volgens haar dan geen andere keuze dan cellen te sluiten, wat ze niet wil. "Het uit de sterkte nemen van capaciteit en het daarmee nog verder onder druk zetten van de tenuitvoerlegging van opgelegde straffen en maatregelen acht ik vanuit oogpunt van slachtoffers en samenleving onwenselijk", waarschuwt ze.