Aggregator

'Elektrisch is de enige weg', maar niet alle autofabrikanten zijn er klaar voor

17 hours 10 minutes ago

De elektrische auto is weer in opmars. Na weken van alsmaar stijgende prijzen aan de pomp zien de garagehouders de interesse in elektrische auto's weer flink toenemen. Tegelijkertijd kondigde een flink aantal grote automerken eind vorig jaar aan minder te willen investeren in de ontwikkeling van elektrische auto's. Was dat met de kennis van nu een verstandige beslissing?

Het zijn roerige tijden voor autofabrikanten. Door moordende concurrentie, heffingen en tegenvallende verkoopcijfers staan veel fabrikanten voor een grote uitdaging. Ze moeten binnen enkele jaren verduurzamen. Vanaf 2035 mag 90 procent van de nieuw verkochte auto's niet meer op fossiele brandstoffen rijden.

"Elektriciteit is nu goedkoper dan brandstof. Het is voor autofabrikanten dan ook de enige weg vooruit. Vooral omdat waterstof ook nog niet van de grond lijkt te komen", zegt Bart van Osch, autodeskundige van accountantskantoor PwC.

Toch lijken bedrijven als Volkswagen en Stellantis nog niet klaar te zijn voor deze transformatie. Ze hebben vorig jaar aangekondigd investeringen in nieuwe elektrische auto's uit te stellen of helemaal te schrappen. Ook Amerikaanse autobouwers zoals Ford en General Motors besloten vorig jaar fors minder te investeren.

De experts die de NOS sprak, snappen het besluit van deze autofabrikanten wel. De elektrische auto's die in Europa op de markt komen, zijn nog altijd fors duurder. Mensen rijden steeds langer door met hun auto en stellen de koop van een nieuwe auto uit. "Aan de ene kant is het niet slim om EV's af te schalen, aan de andere kant is het ook niet slim auto's te maken die niet worden verkocht", zegt Stijn de Groen, expert auto-industrie bij accountant KPMG.

Ook Marieke Kuijpers, expert auto-industrie bij de Rabobank, ziet dat de Europese markt nog niet helemaal klaar is voor de overstap naar elektrische auto's. "In veel Europese landen worden nauwelijks nieuwe elektrische auto's gekocht en dat komt ook omdat de laadcapaciteit in die landen ver achterblijft."

In Nederland kun je op veel openbare plekken laden, maar het wordt steeds lastiger om nieuwe laadpalen te plaatsen vanwege het overvolle stroomnet. "Als we nu in Nederland allemaal elektrisch gaan rijden, dan ligt ons stroomnet de komende zes jaar plat", zegt Van Osch. Autofabrikanten zijn zich maar al te bewust van de problemen van de achterblijvende laadinfrastructuur.

Elektrisch of toch hybride?

Er zijn ook landen in Europa die ver vooroplopen. Van Osch ziet dat in Noorwegen de elektrische auto de markt volledig heeft overgenomen. Door tijdig overschakelen op duurzame energie door de Noorse overheid is de brandstofmotor daar bijna verleden tijd.

Het grote dilemma voor de autofabrikant is nu: inspelen op het deel van de Europese markt dat voorlopig niet elektrisch kan rijden of kiezen voor de onvermijdelijke toekomst van de elektrische auto? "Bedrijven als Stellantis en Volkswagen scoren op dit moment goed op de hybride auto's", zegt Kuijpers. "Deze bedrijven hebben best zware jaren gehad. Je moet wel de middelen en het lef hebben om die investering nu te gaan doen. De Europese mentaliteit is misschien iets te conservatief voor deze transformatie."

Toekomst Europese auto-industrie

Toch zijn de experts gematigd optimistisch over de toekomst van de Europese auto-industrie. "Er zijn automerken, zoals Volvo, BMW en Mercedes, die echt heel hard innoveren en bezig zijn met een nieuwe generatie elektrische auto's", zegt De Groen. Deze nieuwe modellen hebben een veel grotere actieradius en hebben een nieuw soort batterij-ontwerp. Het zijn auto's die zelfs de Chinese modellen nog voor zijn.

De Europese auto-industrie zal er in enkele jaren compleet anders uitzien, denken de experts. Veel merken zullen óf verdwijnen óf samengaan. Ook is de verwachting dat een aantal Chinese merken een veel groter aandeel van de markt gaat krijgen.

Maar of de hard stijgende brandstofprijzen de katalysator zullen zijn van deze grote verandering, wordt betwijfeld. Volgens een analyse van de Rabobank zal de brandstofprijs zeker nog wel een paar maanden fors hoger zijn. Maar de verwachting is wel dat deze weer zal zakken.

Een te korte periode dus om fabrikanten ertoe te verleiden volle bak te investeren in elektrische modellen. "Toch heeft Stellantis de presentatie van de toekomstplannen dit jaar met een paar maanden uitgesteld, dus wie weet", zegt Kuijpers.

Bende valt paasvieringen Nigeria aan, onduidelijkheid over doden en gijzelaars

17 hours 20 minutes ago

Bij aanvallen op twee kerken in het noordwesten van Nigeria zijn doden gevallen en mogelijk mensen ontvoerd. Gewapende mannen probeerden daar op paaszondag kerkbezoekers te ontvoeren. Het leger zegt de massaontvoering te hebben verijdeld, maar een woordvoerder van een christelijke organisatie zegt dat er toch een aantal mensen is gegijzeld.

Ook elders in het land vielen slachtoffers door geweld. In totaal gaat het om zeker 26 doden.

Beide kerken staan in het dorp Ariko in de staat Kaduna. De zwaargewapende aanvallers drongen binnen terwijl er een paasdienst bezig was. Vanwege de paasfestiviteiten waren er extra veiligheidsmaatregelen getroffen en was het leger in de buurt. Dat kwam in actie na een noodoproep vanuit het dorp.

Bloedsporen

De militairen grepen in en konden 31 mensen redden, maar vijf kerkgangers kwamen om. Het leger zegt dat ze zijn "gedood door de terroristen", maar volgens persbureau AFP kwamen ze om in een vuurgevecht. Ook twee andere personen werden gedood, meldt AFP.

Het leger denkt dat de daders "aanzienlijke verliezen hebben geleden". Er werden bloedsporen langs hun vluchtroutes gevonden.

Een Nigeriaanse nieuwssite citeert getuigen die zeggen dat kerkbezoekers door de ontvoerders de bosjes in werden gesleept en dat het lang duurde voordat het leger ingreep.

Er vinden in de noordwestelijke regio van Nigeria vaker aanvallen plaats door gewapende bendes. Ze ontvoeren mensen voor losgeld, en soms vallen er doden. In de aan Kaduna grenzende staat Zamfara kwamen vorige maand zeker vijftig mensen om bij een soortgelijke aanval. Meerdere vrouwen en kinderen werden toen gekidnapt. De daders verblijven vaak in schuilplaatsen in bosrijke gebieden.

Lukraak in het rond

Ook op andere plaatsen in Nigeria verliep het paasweekend gewelddadig. Zaterdagochtend werd een politiebureau in de noordoostelijke staat Borno aangevallen door een aan IS gelieerde groep. In een vuurgevecht met de daders kwamen vier agenten om, meldt de plaatselijke politie.

In de centraal gelegen staat Benue vielen gisteren zeventien doden toen een gewapende groep het dorp Mbalom binnenviel. Volgens getuigen schoten de mannen lukraak in het rond.

In centraal Nigeria loopt een langslepend, vaak gewelddadig conflict over landgebruik tussen nomadische islamitische veehouders en meestal christelijke boeren. Sinds dat conflict in mei vorig jaar escaleerde, zijn er vele tientallen mensen omgekomen.

Doden en stroomuitval in Oekraïne, Rusland beweert dat mijn is aangevallen

17 hours 55 minutes ago

Volgens Oekraïne zijn door Russische aanvallen afgelopen nacht in de havenstad Odesa zeker drie mensen gedood, onder wie een kind. Twee gewonden zijn in kritieke toestand opgenomen in het ziekenhuis. Op foto's is te zien dat een appartementencomplex is getroffen.

Bombardementen op de noordelijke regio Tsjernihiv veroorzaakten volgens lokale autoriteiten daar massale stroomuitval. Ruim 340.000 huishoudens zouden zonder elektriciteit zijn komen te zitten. Het Russische leger bombardeert geregeld Oekraïense burgerdoelen en energiecentrales.

'Tientallen mensen vast in mijn'

Rusland beschuldigt het Oekraïense leger van een reeks luchtaanvallen in de afgelopen 24 uur. In de bijna volledig door Rusland bezette regio Loehansk zou een kolenmijn zijn getroffen.

De door Rusland aangestelde machthebbers daar zeiden in eerste instantie dat tientallen mensen vastzaten. Later volgde het bericht dat alle 41 mijnwerkers waren gered, nadat de stroomtoevoer was hersteld. Geen van hen zou verwondingen hebben opgelopen.

In de grotendeels bezette regio Donetsk zouden 500.000 mensen zonder stroom zitten. Ook in door Rusland ingenomen delen van de regio Zaporizja wordt stroomuitval gemeld.

Het is onduidelijk of er bij de luchtaanvallen over en weer militaire doelen zijn getroffen. Het leger van Rusland en dat van Oekraïne doen geen mededelingen over hun verliezen. Sinds kort wordt er weer zwaar gevochten aan het front, waar Rusland een voorjaarsoffensief is begonnen.

Aanvallen op Rusland gemeld

De Russische autoriteiten stellen dat Novorossiejsk, een Russische stad aan de Zwarte Zee, afgelopen nacht is getroffen door Oekraïense drones. Volgens de verklaring is een aantal huizen geraakt. Er wordt gesproken over acht gewonden, onder wie twee kinderen.

De autoriteiten vermelden niet of de haven van Novorossiejsk, die cruciaal is voor de olie-export, is getroffen. Het Oekraïense leger heeft de aanvallen op de Russische oliesector de afgelopen tijd opgevoerd. Het land beschouwt die als een legitiem doelwit, omdat Rusland de invasie van Oekraïne financiert met opbrengsten uit de verkoop van gas en olie.

Verzoek aan Oekraïne

Gisteravond bevestigde het Oekraïense leger dat het een olieraffinaderij ten oosten van Moskou en een olieterminal nabij Sint-Petersburg heeft aangevallen. Op foto's en video's waren grote explosies bij deze installaties te zien.

Bondgenoten hebben Oekraïne verzocht om de aanvallen op de Russische oliesector op te schorten. Dat hebben hooggeplaatste Oekraïense functionarissen bevestigd tegenover internationale media. De door de VS en Israël begonnen oorlog tegen Iran heeft geleid tot een wereldwijde energiecrisis. Oekraïense aanvallen op de Russische oliebranche kunnen de prijs nog verder doen oplopen.

Cruiseschip vastgelopen bij eiland van film Cast Away

19 hours 51 minutes ago

Een klein cruiseschip is vastgelopen op een rif bij het eiland Monuriki in Fiji. Datzelfde eiland diende als het decor van de Hollywoodklassieker Cast Away uit 2000, waarin de hoofdpersoon, gespeeld door Tom Hanks, op een onbewoond eiland moet zien te overleven.

De Fiji Princess, met 30 passagiers en 31 bemanningsleden aan boord, liep zaterdag aan de grond bij Monuriki. Niemand raakte gewond. De opvarenden hoefden niet zo lang te wachten als Chuck Noland, de hoofdpersoon uit Cast Away. Die zat als een moderne Robinson Crusoë 4 jaar vast op het eiland.

De cruisepassagiers en hun bagage werden al dezelfde dag opgehaald door een veerboot, die ze samen met een deel van de bemanning naar Denarau bracht, een eilandresort bij het grootste eiland van Fiji.

Een Australisch bergingsbedrijf is ingeschakeld om het 55 meter lange schip los te krijgen. Dat is niet zonder risico vanwege de 20.000 liter diesel aan boord. Uit een eerste inspectie bleek dat het vaartuig flinke schade heeft opgelopen aan de achtersteven, maar de brandstoftanks lijken niet beschadigd.

"Het schip heeft sinds het vastlopen motorproblemen en heeft water gemaakt", zegt een woordvoerder van de scheepvaartautoriteit op Fiji. "Vanwege de ruwe zee en de hoge golven hebben we het schip nog niet veilig onder water kunnen inspecteren."

De omstandigheden maken het ook lastig om eventuele olielekkages te bestrijden. Er wordt gewacht met de berging tot de weersomstandigheden verbeteren.

Het eiland Monuriki maakt deel uit van de Mamanuca-eilandketen. Behalve de filmklassieker Cast Away werden er ook afleveringen van de realityshow Survivor opgenomen, de Amerikaanse versie van Expeditie Robinson.

De Fiji Princess is een schip van het bedrijf Blue Lagoon Cruises, vernoemd naar een andere filmklassieker. De reder prijst het schip in advertenties aan als "klein genoeg om zo dicht bij de kust te komen dat we het aan een kokospalm kunnen vastmaken, en u naar het strand kunt zwemmen".

Over de oorzaak van het incident, en of het zware weer daar iets mee te maken had, is nog niet bekend. De scheepvaartautoriteiten doen onderzoek.

Docenten kijken na met AI: slimme tijdsbesparing of risicovol?

20 hours 23 minutes ago

Niet alleen scholieren, ook docenten op middelbare scholen gebruiken kunstmatige intelligentie (AI), bijvoorbeeld om toetsen na te kijken. Daarbij gaat het niet alleen om antwoorden op meerkeuzevragen, maar ook om antwoorden op open vragen. Met tools als ToetsPers en ToetsTester kunnen docenten zelfs handgeschreven antwoorden laten controleren.

ToetsTester wordt op dit moment op zo'n vijftien middelbare scholen gebruikt. De nakijksoftware van een andere tool, Kwizl, wordt ingezet op zo'n 45 scholen. Dat blijkt uit cijfers van de bedrijven zelf.

Docenten hopen op deze manier minder tijd kwijt te zijn aan nakijken. Ook zeggen sommigen door de analyses van de AI-programma's meer zicht te krijgen op de vaardigheden van hun leerlingen.

Maar nakijken met AI is risicovol, zegt Felienne Hermans, hoogleraar vakdidactiek van de informatica aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. "Nakijken geeft docenten waardevolle informatie over hun leerlingen. Als je dat overlaat aan AI, verlies je een belangrijke didactische waarde."

Uitstel AI-wet

AI-nakijktools zijn in de afgelopen jaren op de markt gekomen. ToetsTester bestaat nu ongeveer een jaar. Kwizl bestaat al zo'n acht jaar, maar gebruikt pas sinds een paar jaar kunstmatige intelligentie voor het controleren van antwoorden.

Deze ontwikkelingen hebben de beleidsmakers ingehaald. Komende zomer zou het deel van de Europese AI-wet ingaan over toepassingen met een hoog risico. Hierbij gaat het ook om nakijken met AI in het onderwijs.

Maar onlangs werd de invoering van deze regels uitgesteld naar volgend jaar. Tot die tijd is het voor scholen en leveranciers aftasten wat wel en niet kan.

'Soort onderwijsassistent'

Heleen Ogier, docent Nederlands, gebruikt sinds vorig jaar mei regelmatig ToetsTester. In dit programma kun je handgeschreven teksten uploaden. Vervolgens zet ToetsTester de handgeschreven tekst om naar getypte tekst en beoordeelt het programma het antwoord.

"Het is een soort onderwijsassistent die een eerste schifting doet, waardoor je tijd overhoudt voor andere dingen", zegt Ogier. Het programma doet een suggestie voor een puntenaantal per antwoord op basis van de inhoud. "Ik houd dan tijd over om te kijken naar de formulering en ik bepaal nog steeds of ik het aantal punten terecht vind."

Ook aardrijkskundedocent Martin Bakker experimenteert met ToetsTester:

Daarnaast zijn de analysemogelijkheden van de tool een groot voordeel, vindt Ogier. "In een Excelbestand kun je zien welke vragen slecht worden gemaakt."

Ook de analyses van Kwizl geven veel inzicht in de vaardigheden van leerlingen, zegt Joost Verheugen, docent Nederlands. "Ik kan die analyse ook zelf maken, maar met dertig leerlingen is dat heel veel werk. Die tijd krijgen wij niet als docenten."

ToetsTester geeft bovendien nuttige feedback aan de docent, zegt Martin Bakker, docent aardrijkskunde. "Je wordt geconfronteerd met je eigen onduidelijke vragen of onvolkomenheden in je antwoordmodel."

'Geen tijdswinst'

Voor het nakijken van meerkeuzeantwoorden is AI prima, vindt hoogleraar Hermans. Maar voor antwoorden op open vragen vindt zij het gebruik van een nakijktool een slecht idee. Het is volgens Hermans belangrijk om als docent zélf na te gaan waarom leerlingen bij een vraag slecht scoren. "Met een AI-nakijksysteem verandert er iets in de relatie tussen docent en leerling. Je leert leerlingen kennen door na te kijken."

Daarnaast gelooft ze niet in het argument van tijdswinst. In de aankomende wet is human in the loop als belangrijke voorwaarde opgenomen. Oftewel: de mens gebruikt AI als hulpmiddel, maar houdt zelf de controle. Dat is een reden om helemaal geen AI te gebruiken, vindt Hermans. "Als je alles alsnog moet controleren, is het niet efficiënter."

Volgens de voorwaarden van de algemene verordening gegevensbescherming en de aankomende AI-wet is het toegestaan AI te gebruiken voor nakijken, laat het ministerie van Onderwijs weten. "De school blijft verantwoordelijk voor de beoordeling van het werk van leerlingen."

Mogen docenten dan ook de eindexamens in mei met AI nakijken? Cito en het College voor Toetsen en Examens laten weten dat ze daar niet over gaan. "De algemene lijn is dat de verantwoordelijkheid voor het nakijken en hoe dit te doen bij de school en de corrector ligt", aldus het College.

Duidelijkheid nodig

Ogier gebruikt ToetsTester alleen voor opdrachten of toetsen zonder cijfer. "Het moet wel ondersteunend blijven." Aardrijkskundedocent Bakker heeft tot nu toe alleen nog geëxperimenteerd met ToetsTester. Hij vindt het nog te vroeg om dit in de hele school te gebruiken.

Bakker hoopt dat er snel duidelijkheid komt over wat er mag met de AI-nakijkprogramma's. "Een instantie zou moeten zeggen: dit kun je doen, op die manier. Als je het overlaat aan de scholen, gaat het niet werken."

Wekdienst 6/4: Paasvuren in noorden en oosten van het land • Finales Euro Hockey League

22 hours 20 minutes ago

Goedemorgen! Vandaag worden net als gisteren in verschillende plaatsen in het land paasvuren ontstoken. En in Den Bosch zijn de finales van de Euro Hockey League.

Eerst het weer: het wordt een dag met veel zon. Vanmiddag ontstaan wat stapelwolken, maar het blijft wel overal droog. Bij een zwakke tot matige westenwind loopt de temperatuur op naar 11 tot 13 graden. De komende dagen is het zonnig en wordt het warmer.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

De Verenigde Staten, Iran en een groep regionale bemiddelaars proberen op het laatste moment alsnog een staakt-het-vuren te bereiken, meldt de Amerikaanse nieuwssite Axios.

De bemiddelaars proberen overeenstemming te bereiken over voorwaarden voor een bestand van 45 dagen, dat daarna kan leiden tot een permanent einde van de oorlog.

Volgens de bronnen van Axios is de kans klein dat binnen 48 uur een gedeeltelijk akkoord wordt bereikt. President Trump heeft dinsdagavond 20.00 uur Amerikaanse oostkusttijd (woensdagnacht 02.00 uur in Nederland) als deadline gesteld. Iran moet voor die tijd de Straat van Hormuz openen, anders zullen de Verenigde Staten de vitale infrastructuur aanvallen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Voetbalclub PSV werd gisteren voor de 27ste keer landskampioen van Nederland. Dankzij puntenverlies van Feyenoord is de ploeg van Peter Bosz voor de derde keer op rij kampioen van de Eredivisie. Eindhoven vierde feest:

Fijne dag!

Pot voor arbeidsongeschikten vol, toch blijft politiek premie verhogen: 'Spookbelasting'

22 hours 45 minutes ago

Werkgevers en werknemers zijn niet blij dat het kabinet de arbeidsongeschiktheidspremie gebruikt om gaten op de begroting te dichten. In het Arbeidsongeschiktheidsfonds (Aof) zit op dit moment een reserve van zo'n 39 miljard euro. Toch is het kabinet van plan om de premie nog verder te verhogen.

"Het leidt bij ons en andere grote werkgevers tot gefronste wenkbrauwen", zegt een woordvoerder van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). "De verhouding is enorm uit de pas gelopen sinds 2020."

Werkgevers betaalden de afgelopen jaren steeds meer voor de arbeidsongeschiktheidspremie over het loon van werknemers, oplopend tot zo'n 7,6 procent dit jaar. Dat geld belandt in het Arbeidsongeschiktheidsfonds, waaruit bijvoorbeeld de WIA-uitkeringen worden betaald.

Het vermogen van het Arbeidsongeschiktheidsfonds is sinds 2017 flink gestegen, doordat er jaar op jaar meer geld binnenkomt dan dat eruit gaat:

De arbeidsongeschiktheidspremie is afgelopen jaren voor kabinetten een aantrekkelijke manier geworden om tekorten op de begroting te vullen. Zeker omdat andere opties, zoals de verhoging van de winstbelasting, politiek een stuk gevoeliger liggen.

Onderhandelaar weet niet wat 'Aof' is

Ook het kabinet-Jetten is van plan om de arbeidsongeschiktheidspremie te verhogen om andere zaken te kunnen betalen. Zo staat in de voorjaarsnota een verhoging van de premie ingeboekt om tegenvallende inkomsten van de zorgverzekeringen op te vangen.

In het coalitieakkoord was al eerder een andere verhoging aangekondigd, om een deel van de hogere defensie-uitgaven te financieren. Voor veel politici lijkt de arbeidsongeschiktheidspremie dan ook steeds meer een knop om aan te draaien om de begroting sluitend te krijgen.

Dat blijkt ook uit een saillant detail: aan de onderhandelingstafel van het coalitieakkoord was niet voor iedereen duidelijk wat de Aof-premie precies was. Eén van de onderhandelaars gaf later toe niet te hebben begrepen dat de letters a en o in 'Aof-premie', die die politicus net mede had verhoogd, staan voor arbeidsongeschiktheid.

Hoe zit het met de begroting?

Het verhogen van de arbeidsongeschiktheidspremie is vooral bedoeld om te voldoen aan de Europese regels voor het begrotingstekort. Want de overschotten van de Aof-premie mogen worden ingezet voor de tekorten elders op de begroting.

Die tekorten ontstaan als er aan andere zaken geld wordt uitgegeven. Mede daardoor liggen de inkomsten uit de Aof-premie al jaren miljarden hoger dan de uitgaven en raakt het arbeidsongeschiktheidsfonds steeds verder gevuld.

Maar doordat Nederland al tegen de grenzen aanschurkt van de Europese begrotingsregels kan het geld uit dat fonds niet worden uitgegeven aan "tegenvallers", zelfs niet als het gaat om tegenvallers op het gebied van arbeidsongeschiktheid.

Gemeentes verwachten dat de verhoging van de premie om de defensiekosten te kunnen betalen (de zogenoemde vrijheidsbijdrage) alleen al voor hen een extra tegenvaller van 34 miljoen euro gaat betekenen. "Op het oog zouden er ook andere alternatieven mogelijk moeten zijn dan dit via de arbeidsongeschiktheidspremie te incasseren", zegt een woordvoerder van de VNG.

Vakbond FNV keert zich ook fel tegen de manier waarop het kabinet de premie gebruikt. "Het kabinet is op zoek naar geld en kat nu de premie om tot een oneigenlijke belasting", zegt interim-voorzitter Dick Koerselman van FNV. "Het wordt gebruikt als een verstopte spookbelasting."

De FNV zegt zich maximaal te gaan inzetten om te voorkomen dat de arbeidsongeschiktheidspremie wordt gebruikt voor de zogenoemde vrijheidsbijdrage. Zeker omdat het kabinet ook het mes wil zetten in de hoogte van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen.

Ook wil de vakbond dat de zeggenschap over sociale fondsen, zoals het arbeidsongeschiktheidsfonds, weer deels bij werkgevers- en werknemersorganisaties komt te liggen. "Het is tenslotte een verzekeringspremie die bedoeld is voor werknemers, het is óns geld", zegt Koerselman.

Massaclaim tegen de Belastingdienst

Intussen hebben zo'n 2500 werkgevers zich aangesloten bij een massaclaim tegen de Belastingdienst, om de volgens hen te veel betaalde premie van afgelopen jaren terug te halen. Ook enkele gemeentes doen hieraan mee.

Toch wil de VNG zich daar als koepelorganisatie niet bij voegen, omdat zij als overheid niet tegenover de landelijke overheid wil komen te staan. De VNG hoopt via bestuurlijk overleg het kabinet te bewegen af te blijven van de premie.

Grote sponsoren Londens festival weg om optreden Kanye West

1 day 1 hour ago

Twee grote sponsoren van een driedaags festival in Londen hebben zich teruggetrokken vanwege een gepland optreden van de Amerikaanse rapper Kanye West. Het gaat onder meer om de hoofdsponsor van het festival: frisdrankmerk Pepsi.

West, die zichzelf sinds enkele jaren Ye noemt, ligt al jaren onder vuur vanwege antisemitische uitspraken. Zo noemde hij zichzelf een nazi en bracht hij vorig jaar een nummer uit met de titel Heil Hitler.

Starmer

De 48-jarige rapper werd vorige week aangekondigd als headliner van het driedaagse rap- en r&b-festival in Londen. Premier Starmer van het Verenigd Koninkrijk zei gisteren dat het "zeer zorgwekkend" zou zijn als West op het festival zou optreden.

"Antisemitisme in welke vorm dan ook is afschuwelijk en moet krachtig worden bestreden waar het zich ook voordoet", zei Starmer tegen de Britse krant The Sun on Sunday. "Iedereen heeft de verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat Groot-Brittannië een plek is waar Joodse mensen zich veilig voelen."

Naast Pepsi heeft ook bier- en whiskyproducent Diageo zich teruggetrokken. Dat bedrijf is bekend van merken als Johnnie Walker, Guinness en Captain Morgan.

Arnhem

West heeft de afgelopen jaren meerdere keren zijn excuses aangeboden, maar bracht vorig jaar toch het Hitler-nummer uit. Ook verkocht hij een T-shirt met een print van een hakenkruis. In januari publiceerde hij een excuusbrief in The Wall Street Journal, waarin hij schreef dat hij lijdt aan een bipolaire stoornis, die volgens hem verband houdt met een auto-ongeluk.

Dit voorjaar geeft Ye voor het eerst sinds 2014 weer optredens in Europa. Naast het festival in Londen staat hij op 6 en 8 juni in het Gelredome in Arnhem.

Nieuwe reddingspoging voor gestrande bultrug Timmy 'onwaarschijnlijk'

1 day 3 hours ago

Er komt waarschijnlijk toch geen nieuwe poging om de voor de Duitse Oostzeekust gestrande bultrug te redden. Volgens de minister van Milieu van de deelstaat Mecklenburg-Vorpommern verwacht geen enkele wetenschapper of dierenarts dat de walvis in leven blijft als het plan dat sinds gisteren op tafel ligt wordt uitgevoerd.

Overwogen werd om banden onder de walvis aan te brengen, waarna het dier in een net zou worden getakeld en daarna naar de Noordzee worden getrokken door een speciale catamaran van een Deens bergingsbedrijf.

Voorwaarde was dat het dier kans had dit transport te overleven. Dat blijkt na enig onderzoek dus niet zo te zijn. Waarschijnlijk maakt de minister morgen bekend dat de walvis wordt opgegeven.

De bultrug, die in Duitse media Timmy wordt genoemd, strandde op 23 maart bij de badplaats Timmendorfer Strand, niet ver van Lübeck. Na drie dagen wist het dier los te komen en weg te zwemmen, maar vorig weekend ging het opnieuw mis en kwam het vast te zitten in ondiep water bij Wismar.

Vorige week leek het erop dat het zoogdier daar zou doodgaan, omdat het te zwak is om op eigen kracht verder te zwemmen. Woensdag werden daarom alle reddingspogingen gestaakt.

Teken van leven

Afgelopen weekend gaf de walvis toch nog tekenen van leven: hij bewoog, maakte geluid en trilde met zijn staart. Ook is zijn ademhalingsfrequentie iets toegenomen.

Het ruim 12 meter lange dier heeft verwondingen, vermoedelijk door scheepsschroeven. Ook heeft het huidproblemen, mogelijk door contact met visnetten en door het lage zoutgehalte in het ondiepe water. Om het lijden te verzachten, houden hulpdiensten zijn huid nat met water.

Als de walvis doodgaat, gaat het kadaver naar het Meeresmuseum in Stralsund.

Duitse mannen vinden tijdens paaseieren zoeken mogelijk zeer radioactieve stof

1 day 4 hours ago

Twee mannen in Duitsland zijn gisteren tijdens het zoeken naar paaseieren gestuit op een flesje met het opschrift 'Polonium-210'. Dat is een potentieel dodelijke en zeer radioactieve stof.

De mannen vonden het flesje in een tuin in Vaihingen an der Enz, ten noordwesten van Stuttgart. Na de vondst werd direct groot alarm geslagen. Het gebied rondom de tuin werd ruim afgezet en volgens Duitse media waren meer dan honderd hulpverleners ter plaatse. Ook een speciaal team voor stralingsincidenten en een deskundige die werkt in een kerncentrale werden opgeroepen.

Volgens de brandweer leek het flesje authentiek, omdat de tekst netjes en officieel was aangebracht. Ook zou het gewicht passen bij polonium-210, dat een relatief zware stof is. Het flesje is meegenomen voor verder onderzoek.

Dodelijk

Of polonium-210 daadwerkelijk in de flacon zat, is nog niet duidelijk. Uit eerste metingen aan de buitenkant van het flesje bleek geen verhoogde straling. Ook raakten de mannen die het flesje vonden niet gewond.

Polonium-210 heeft geen geur, kleur of smaak en is lastig te detecteren. Wie een kleine hoeveelheid inademt of binnenkrijgt, kan ernstig ziek worden of overlijden.

De stof kwam twintig jaar geleden wereldwijd in het nieuws toen de Russische oud-spion Alexander Litvinenko ermee werd vergiftigd. Hij kreeg de radioactieve stof toegediend in thee tijdens een ontmoeting met andere oud-Russische spionnen in een hotel in Londen, waarschijnlijk in opdracht van president Poetin. Enkele weken later overleed hij.

In het hart van Amerika's olie-industrie weet niemand meer waar hij aan toe is

1 day 7 hours ago

Olieprijzen gaan door het dak, benzineprijzen in de Verenigde Staten liggen ruim een derde hoger dan een maand geleden. Nu Amerika ruim een maand in oorlog is met Iran, is het ook voor de olieproducenten onzekerheid troef. Niemand die Trump kan lezen. "Winsten zijn beter dan een aantal weken geleden, maar alles kan morgen weer anders zijn."

Aan het woord is Stephen Robertson. Hij is vicepresident bij de Permian Basin Petroleum Association, de club van oliebedrijven in Texas en New Mexico. "Ik kijk elke tien minuten wel even op mijn telefoon, de prijsfluctuaties zijn groot." Het zijn onzekere tijden voor de olieboeren, wil hij maar zeggen.

Het hart van dat Amerikaanse olieveld ligt in het westen van Texas en is een van de grootste olieproducerende regio's in de wereld. Bijna de helft van de Amerikaanse olie wordt hier, met hulp van vele duizenden jaknikkers, uit de grond gepompt. Dankzij de hogere prijzen verdient de industrie daar nu goed geld mee. Maar niemand is echt blij met de oorlog, die Trump een "klein uitstapje" noemt.

Grenzen in zicht

In de toespraak die Trump deze week gaf aan de Amerikaanse bevolking kwam er geen heldere tijdlijn voor de oorlog. Duidelijkheid over zijn doelstellingen gaf Trump evenmin. Tegelijk probeert hij zijn handen van de Straat van Hormuz af te trekken, de door Iran geblokkeerde belangrijke zeestraat. Landen die afhankelijk zijn van olie uit die regio moeten hun eigen boontjes maar doppen, zei hij.

Koop olie van Amerika, we hebben genoeg, klinkt het daarbij vaak vanuit het Witte Huis. "We zijn de nummer 1 in olie", zei Trump eerder al in deze Golfoorlog. "We boren en produceren nu twee keer zoveel als welk ander land dan ook. En binnenkort is dat drie keer zoveel als welk ander land dan ook."

Dat is overdreven, maar Amerika is veel minder afhankelijk van het buitenland dan andere landen. De productie zit in de lift, maar de grenzen zijn in zicht. "In de afgelopen 15 tot 20 jaar zijn we gegroeid van minder dan één miljoen naar meer dan 6 miljoen vaten per dag", zegt Robertson. Die groei kwam door de opkomst van schalieolie. "Ik zie ons niet zomaar nog eens 5 miljoen vaten extra produceren."

Door de hogere prijs zijn projecten die eerder niet rendabel waren, dat nu misschien wel. Maar de impact van 'Hormuz' is te groot, de grillen van Trump te onvoorspelbaar. En dus komen olieproducenten in de regio nog nauwelijks in beweging. In een enquête van de centrale bank van Texas, de Dallas Fed, zei 69 procent van de grote olieproducenten de productie niet te zullen opvoeren.

Pieken en dalen

Kleinere producenten zijn enthousiaster, maar hun ruimte is beperkt. "Je kunt de productie altijd wat opvoeren", zegt Paul Kenworthy. De 77-jarige Texaan heeft twee olievelden en maakte de piek in olieprijzen na de Iraanse revolutie in 1979 mee, "rock 'n roll" volgens de olieveteraan. Maar hij weet evengoed hoe hard prijzen na zo'n piek weer kunnen dalen, zoals in de jaren 80.

"Geen enkel bedrijf, groot of klein, gaat grote investeringen doen op basis van de olieprijs op de korte termijn", aldus Kenworthy. Boren kost veel tijd en geld, niemand die weet of de prijs bij oplevering nog hoog genoeg ligt om winst te kunnen maken.

"Met de Golf van Mexico, of de Golf van Amerika, beschikt Amerika over enorme capaciteit", zegt Mark Mills van het Manhattan Institute in New York. "Maar geschikte arbeidskrachten zijn een beperkende factor. Je kunt hier niet opeens meer olie bestellen. In tegenstelling tot andere plekken is dit geen centraal geleide economie", zegt hij, verwijzend naar meer autoritair geleide oliestaten.

Geen uitweg

Trump schrapt intussen wel regels. Zo zijn smogbeperkende maatregelen op benzine deze zomer niet van kracht. Afgelopen week kwam Trumps Comité Bedreigde Diersoorten met een uitzondering die de olie- en gasindustrie ruim baan moet geven in de Golf van Mexico. Ook zet Trump na de ontvoering van president Maduro in op Venezolaanse olie.

"Goed voor de industrie nu, die hoge prijzen", zegt een van de aanwezigen bij een tailgate in Midland, een barbecue waar de olie-industrie samenkomt. "Tegelijkertijd: het kost ons juist meer om alles draaiende te houden. Uiteindelijk heb ik liever lagere brandstofprijzen, dat is ook beter voor de economie."

Of die wens uitkomt, is de vraag. Vier tot zes weken was Trumps tijdlijn aan het begin van de oorlog. Haast vijf weken later praat hij over nog twee of drie weken. Er is veel kapotgemaakt, het Iraanse regime sterk verzwakt. Maar een uitweg uit de oorlog heeft hij nog niet geschetst, de inzet van grondtroepen is niet van tafel.

Een duidelijk plan om de vrije doorvaart rond de Straat van Hormuz te herstellen lijkt Trump ook niet te hebben. Daardoor blijven de prijzen voorlopig hoog, denken de olieproducenten. "Hoe lang en hoog? Dat weet niemand", zegt handelaar Kenworthy. "Onmogelijk te voorspellen."

Overleden vrouw aangetroffen in woning Oss, geen misdrijf

1 day 8 hours ago

In een woning in Oss is zondagmiddag na een melding iets na 17.00 uur een overleden vrouw gevonden. De politie liet vanochtend na onderzoek weten dat er geen sprake is van een misdrijf.

Op hetzelfde adres werd ook een baby aangetroffen. Die is door een ambulance naar het ziekenhuis gebracht. Er is niet bekendgemaakt hoe de baby eraan toe is.

De woning is onderdeel van een appartementencomplex in de wijk Krinkelhoek. In de buurt van het complex landde na de vondst een traumahelikopter. Ook werden meerdere politiewagens en ambulances ingezet.

Verstoppen, aanvallen en misleiding: hoe de VS een vermist F-15-bemanningslid redde

1 day 10 hours ago

Geen ander land dan de VS had dit voor elkaar gekregen, zegt een gepensioneerde generaal tegen CNN over de redding van een zwaargewond bemanningslid van een Amerikaans F-15 in Iran. Steeds meer details komen naar buiten over de operatie, waar een groot aantal vliegtuigen en special forces bij betrokken waren.

Nadat de straaljager vrijdag was neergehaald door Iran konden de twee bemanningsleden zich met de schietstoel redden, maar alleen de piloot werd snel in veiligheid gebracht. Het tweede bemanningslid, dat de wapensystemen van het toestel bediende, werd niet gevonden.

Meteen begon een race tegen de klok tussen de VS en Iran om de man te traceren in een berggebied in het zuidwesten van Iran. Honderden Amerikaanse militairen en inlichtingenofficieren waren erbij betrokken, waaronder Navy Seal-commandotroepen die diep in vijandelijk gebied werden ingezet.

Verstopt in een bergkloof

Het bemanningslid, een kolonel van de Amerikaanse luchtmacht, was bij de sprong gewond geraakt. De man, uitgerust met niet veel meer dan een pistool, een radio en een volgzender, had zich aanvankelijk verstopt in een bergkloof. Hij wist Iraanse troepen 24 uur lang te ontlopen. Op een gegeven moment beklom hij daarvoor een bergkam van ruim 2100 meter, vertelt een militaire functionaris aan The New York Times.

Journalist Michael Weiss beschrijft op X waar de operatie waarschijnlijk plaatsvond:

Details over hoe de man wist te overleven zijn nog niet bekend. De Nederlandse oud-vlieger Dominique Schreinemachers, die zelf ooit in een helikopter in Afghanistan uit de lucht werd geschoten, weet welke training piloten daarvoor krijgen. "Ik las in de krant dat iemand zei: je bewaart de laatste kogel voor jezelf, en dat is ook echt zo. Want gevangengenomen worden wil je gewoon echt niet."

De training is gericht op overleven, zegt Schreinemachers. "Je bent misschien gewond, je moet kijken waar je bent, of bij jezelf een tourniquet aanleggen. Het tweede wat je moet doen is wegkomen van het wrak. Zo snel mogelijk, want daar gaat de vijand als eerste zoeken. Hoe verder je wegkomt, hoe moeilijker het voor ze wordt om je te vinden."

Misleidingsoperatie

In dit geval was het aanvankelijk ook voor reddingsteams lastig de vermiste militair te lokaliseren, totdat inlichtingendienst CIA zijn positie wist te achterhalen. Iraanse troepen probeerden dat tegelijkertijd ook.

Amerikaanse gevechtsvliegtuigen en commando's namen Iraanse konvooien onder vuur om ze weg te houden van de plek waar de man zich schuilhield. Een Iraanse functionaris zegt dat bij de aanvallen in het gebied vijf doden en acht gewonden zijn gevallen.

Voorafgaand aan de actie hadden CIA-agenten geprobeerd de Iraniërs te misleiden. Ze hadden het verhaal verspreid dat het bemanningslid al was gered. Pas daarna begon de echte reddingsoperatie.

Daarbij waren twee transportvliegtuigen en zes kleine helikopters betrokken, meldt een Amerikaanse militaire bron. De gewonde kolonel zou met zo'n helikopter zijn gered vanaf een bergtop. De geredde man en zo'n honderd militairen werden vervolgens met andere vliegtuigen opgehaald, omdat de zware transporttoestellen vast waren komen te zitten in het zand.

Enkele minuten na middernacht in Washington maakte president Trump de redding van het bemanningslid bekend. Hij zei dat de man zwaargewond was geraakt.

Laag vliegen

Over verliezen aan Amerikaanse kant tijdens de reddingsoperatie zegt Trump niets. Er circuleert een filmpje van een Amerikaanse Black Hawk-helikopter die door Iraanse politieagenten werd beschoten tijdens de redding van de piloot van de F-15.

Iran zegt ook dat een Amerikaans C-130 transportvliegtuig is neergehaald, en ook twee Black Hawk-helikopters, maar die berichten worden niet door de Amerikanen bevestigd.

Dat de toestellen echt zijn neergehaald door Iran is niet uit te sluiten, zegt Frans Osinga, hoogleraar oorlogsstudies en zelf oud-vlieger. "Die toestellen begeven zich op lage hoogte en worden daarbij blootgesteld aan kleinere vuurwapens, dus het kan goed dat die beschadigd zijn."

Op beelden is te zien dat enkele toestellen zijn opgeblazen door de Amerikanen, waarschijnlijk om te voorkomen dat ze in handen zouden vallen van Iran. Het verlies aan materieel kost de VS waarschijnlijk honderden miljoenen dollars.

Toch was het een succesvolle operatie, zegt Osinga. "Het belangrijkste voor de VS is dat hiermee is voorkomen dat Iran een propagandacoup kon plegen. Als ze die vlieger gevangen hadden genomen, zou dat voor Amerika een grote blamage zijn geweest."