Aggregator

Oceanen zijn extreem warm en dat kan ook later grote gevolgen hebben

15 hours 59 minutes ago

De oceanen wereldwijd zijn buitengewoon warm. Buiten het poolgebied was de gemiddelde temperatuur van de bovenste laag van het zeewater ongeveer 21 graden in juli, zag de Europese klimaatdienst Copernicus. Nog nooit waren de wereldzeeën zo warm in deze periode van het jaar.

Dit warme zeewater heeft grote gevolgen. "We gaan er de komende twaalf maanden heel veel van merken en dat is geen vrolijk verhaal", zegt meteoroloog Rob Groenland van het KNMI.

Hij zegt dat er in het najaar en in de winter in Nederland kans op extra veel regen is. Mogelijk kunnen ook winterstormen heftiger uitpakken. Elders in de wereld kunnen gebieden bijvoorbeeld te maken krijgen met zwaardere tropische cyclonen.

"De oceaan is een soort buffer waar momenteel alle warmte in gaat zitten", legt Groenland uit. Door de hitte verdampt er ook meer oppervlaktewater. "Je krijgt een mengelmoes van warme lucht met waterdamp."

De hevige regenval en tropische cyclonen zijn erg zorgelijk, zegt Groenland. "Nu hebben we te maken met intense droogte, maar over een maand of vier kan het zomaar zo zijn dat we enorme wateroverlast hebben."

Zeeleven

De warmte in de zee heeft nu impact op het zeeleven. "Vissen zwemmen naar andere gebieden waardoor ecosystemen veranderen en mensen die afhankelijk zijn van visvangst in problemen kunnen komen", zegt oceanograaf Sjoerd Groeskamp van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ). "En koraal gaat dood. Dat kan niet vluchten."

Als de bovenste laag van 300 tot 400 meter van de oceaan heel warm is, mengt dat minder goed met het koude water dat daaronder zit, ziet Groenland. "Daardoor zit er minder zuurstof in het water, met minder voedsel en meer verzuring als gevolg."

Als de oceaan verzuurt, is er minder kalk beschikbaar voor bijvoorbeeld koralen, oesters en mosselen. Die kunnen daardoor dunner worden of zelfs verdwijnen. Daar komt bij dat de huidige hoge watertemperaturen al enorm slecht zijn voor het koraal.

De hitte was ook te merken in de Noordzee. Voor onze kust werd lang een hittegolf in de zee gemeten.

Meerdere factoren hebben de warmte in de oceanen veroorzaakt. "Klimaatverandering, El Niño en meer zonnestraling op de oceaan spelen allemaal een rol", zegt Groenland.

Zonneschild

Door de verbranding van bijvoorbeeld kolen komen onder meer zogeheten sulfaat-aeorosolen in de lucht. Deze kleine deeltjes zijn slecht voor de luchtkwaliteit. Milieumaatregelen hebben dit de afgelopen jaren sterk aan banden gelegd.

Minder deeltjes in de lucht dus, wat resulteert in een gezondere lucht. Die deeltjes waren alleen ook een soort schild tegen de zon. "Zonder die aerosolen is de lucht schoner, maar kan zonnestraling de oceaanoppervlakte meer verwarmen", aldus Groenland.

Verder zijn de gevolgen van El Niño sterk te zien in de Stille Oceaan. Door dat weerfenomeen warmt de oceaan extra op, wat weersomstandigheden op verschillende plekken op de wereld ingrijpend kan beïnvloeden. Wetenschappers verwachten een extreme El Niño dit jaar.

Al die factoren zijn een behoorlijke uitdaging in het onderzoek, zegt Groenland. "Het is interessant om te bestuderen, maar je wordt er niet blij van."

Enige Russische oppositiepartij uitgesloten van parlementsverkiezingen

16 hours 40 minutes ago

De Russische liberale oppositiepartij Jabloko mag toch niet meedoen aan de parlementsverkiezingen volgende maand. Dat oordeelt het Russische Hooggerechtshof. De partij was door een andere politieke partij voor de rechtbank gedaagd. Jabloko houdt zich volgens die partij niet aan de Russische kieswet.

Jabloko is de enige officieel geregistreerde partij die openlijk kritiek heeft op de Russische invasie in Oekraïne en zegt vrede te willen. De partij zit overigens al sinds 2003 niet meer in het parlement.

Jabloko werd voor de rechter gesleept door het nationaal-conservatieve Rodina. De anti-oorlogshouding van Jabloko is volgens Rodina extremistisch. Ook zou de partij de campagneregels hebben overtreden door auteursrechten te schenden.

Hoger beroep

Partijvoorzitter Roebakov noemt het een "historische rechtszaak", omdat het niet eerder is voorgekomen dat een partij die al was toegelaten tot de verkiezingen alsnog wordt uitgesloten. Jabloko heeft laten weten in hoger beroep te gaan tegen de uitspraak.

"Door Jabloko uit te sluiten van de verkiezingen, weigert men in dialoog te treden met mensen die vragen stellen die de regering ongemakkelijk vindt", reageert oprichter Grigori Javlinski op het vonnis. Hij noemt de uitsluiting een "zelfontmaskering van het politieke systeem".

Enkele honderden aanhangers van zijn partij hadden zich verzameld voor de rechtbank. Ze droegen onder meer verkiezingsposters.

Onlangs schaarden een deel van de Russische oppositie en dissidenten in ballingschap zich achter de partij. Ze riepen mensen op om op Jabloko te stemmen. De partij haastte zich te zeggen dat zij geen banden onderhield met de oppositieleden en ook geen geld ontving uit het buitenland.

Vandaag liet de financiële waakhond Rosfinmonitoring weten dat de partij wel geld ontving via de Verenigde Staten en Duitsland, meldt het Russische staatspersbureau Tass.

Het Kremlin pakt Jabloko-kandidaten al langer hard aan. Zo werden tientallen kandidaten uitgesloten van de verkiezingen en zitten meerdere van hen draconische straffen uit. Het Moskouse gemeenteraadslid Kroeglov zit bijvoorbeeld een straf van zeven jaar strafkolonie uit omdat hij valse informatie zou hebben verspreid over het leger.

Kroeglov had zich onder meer uitgesproken over het doden van burgers in het Oekraïense Boetsja, waar Russische troepen een bloedbad aanrichtten. Hij wilde een onderzoek instellen.

Video Jabloko-kandidaat

Ook kandidaten die wel op de kieslijst belandden vrezen voor vervolging. Zo deelde Jabloko-kandidaat Kirill Roemjantsev gisteren een video op Telegram, waarin hij zegt bedreigingen te ontvangen.

Hij zegt in de video dat hij een aantal dingen publiekelijk wil vastleggen en stelt dat hij een "gezagsgetrouw" leven leidt, geen vijanden heeft en geen verboden middelen gebruikt. "Ik heb geen gezondheidsproblemen die tot een plotselinge dood zouden kunnen leiden, en ik heb evenmin zelfmoordgedachten."

Hij lijkt hiermee zijn achterban te willen waarschuwen dat zijn eventuele plotselinge dood zeer verdacht zou zijn.

Zeppelin die boven Nederland vloog stopte eerder wegens hitte

16 hours 55 minutes ago

De zeppelin die dit weekend over Nederland vloog, heeft zijn geplande tocht niet afgemaakt. Het luchtvaartuig zou de luchtvervuiling meten, maar de apparatuur begaf het door de hitte.

Het 75-meter lange gevaarte steeg op in Essen, in Duitsland. De zeppelin moest via Arnhem en Kootwijk naar Utrecht vliegen, en weer terug. Boven de Hoge Veluwe zou de vliegende ballon een paar keer heen en weer gaan om metingen uit te voeren.

Onderzoekers van Wageningen University & Research en een Duits onderzoeksinstituut wilden de hoeveelheid uitlaatgassen, fijnstofdeeltjes en CO2 in de lucht bekijken.

De zeppelin werd gisteren wel gezien boven de Veluwe en Kootwijk, maar kwam nooit aan in Utrecht. Vanwege de hitte werd namelijk besloten om direct vanaf de Veluwe al terug te keren naar Duitsland, schrijft RTV Utrecht.

"Sommige meetinstrumenten hebben het einde niet gehaald en moesten aan het einde van de dag de ijskast in", zegt een woordvoerder van Wageningen University & Research (WUR).

De zeppelin trok gisteren veel bekijks:

De zeppelin vloog op een relatief lage hoogte van 300 meter. In combinatie met het feit dat een zeppelin langzaam vliegt, maakt dat gedetailleerd onderzoek naar de luchtkwaliteit goed mogelijk.

"Uitlaatgassen, fijnstofdeeltjes en CO2 worden voor een deel geproduceerd in de lucht, en ook door verkeer en industrie", zei onderzoeker Michiel van der Molen daar gisteren over. Die vervuilende stoffen samen vormen smog, en dat verdwijnt uiteindelijk weer. "Hoe dat precies werkt, en hoe snel dat gaat, is heel interessant maar ook heel onbekend."

De operatie is ondanks de aangepaste route toch gelukt, zegt Van der Molen nu. De zeppelin heeft gisteren nog wel metingen uitgevoerd boven de Veluwe. De resultaten daarvan worden volgende maand bekendgemaakt. Een woordvoerder van de WUR verwacht niet dat er snel een nieuwe poging gedaan wordt.

Surinaamse acteur Borger Breeveld (82) overleden, bekend van Wan Pipel

17 hours 57 minutes ago

De Surinaamse acteur Borger Breeveld is op 82-jarige leeftijd overleden, meldt zijn familie. In Nederland, maar vooral in Suriname, was Breeveld bekend door zijn hoofdrol in Wan Pipel, de eerste grote Surinaamse speelfilm uit 1976, geregisseerd door filmmaker Pim de la Parra. Daarin vertolkte Breeveld de rol van Roy Ferrol.

De Surinaamse president Jennifer Simons zegt diepbedroefd te zijn vanwege het overlijden van de acteur. Op sociale media schrijft zij: "Met zijn talent, visie en liefde voor Suriname heeft Borger Breeveld een blijvende bijdrage geleverd aan de Surinaamse cultuur en media. Ik condoleer de totale Surinaamse samenleving."

Volgens Simons was Breeveld "een nationalist in hart en ziel". "Je hield van Suriname en hebt dat op jouw creatieve manier uitgedragen."

Taboes doorbreken

Wan Pipel (Eén volk) vertelt het verhaal van Roy Ferrol die rond de onafhankelijkheid van Suriname in Nederland economie studeert maar met geleend geld terugkeert naar Paramaribo om afscheid te nemen van zijn stervende moeder.

Terug in zijn geboorteland komt hij voor beladen keuzes te staan: kiest hij voor een leven in Nederland met zijn witte Nederlandse vriendin Karina, gespeeld door Willeke van Ammelrooy, die zijn ticket naar Suriname betaalde, of volgt hij zijn hart en kiest hij als creool voor de vrouw op wie hij in Suriname verliefd raakt, de hindoestaanse Rubia, en daarmee voor Suriname?

De La Parra wilde met de film furore maken op het filmfestival in Cannes, maar de film flopte en een faillissement volgde. Toch groeide de film in de jaren daarna uit tot een klassieker in de Surinaamse gemeenschap, geroemd om zijn poging om taboes op etnische scheidslijnen in het land te doorbreken.

In Suriname kennen ze de dialogen uit de film nog altijd woord voor woord, ook de jongere generatie. Wan Pipel wordt nog altijd elk jaar rond de Onafhankelijkheidsdag op 25 november op de Surinaamse televisie uitgezonden.

Simons: "De scène uit Wan Pipel waarin je zegt: 'Ik houd van mijn land.' Daaraan moet ik nu denken."

Het Eye Filmmuseum in Amsterdam vertoont de film jaarlijks, vaak in een uitverkochte zaal. Eye beschrijft de film als een klassieker die de gespannen verhouding toont tussen jonge Surinaamse idealisten en het voormalige moederland. "Ook nu nog geldt de film als richtingwijzer voor wie iets van Suriname wil begrijpen," schrijft het filminstituut.

Wan Pipel is in 2010 als een van de eerste films door Eye gerestaureerd, als onderdeel van het Beelden voor de Toekomst-erfgoedproject.

In een interview uit 2019 met De Volkskrant zegt Breeveld dat hij zich herkende in het personage Roy Ferrol: "Hij is een zelfbewuste jonge Surinamer die zijn vaderland op de eerste plaats zet. Ik deel die opvatting. Ik heb in Nederland gestudeerd, maar ben ook teruggegaan om bij te dragen aan de ontwikkeling van mijn land."

De rol bezorgde hem een heldenstatus, zegt hij in datzelfde interview. "Ook nu nog, veertig jaar later, word ik herkend op straat en sta ik levensgroot geportretteerd op een muur van de Centrale Markt in Paramaribo."

Borger Breeveld was behalve acteur ook jarenlang directeur van de Surinaamse staatstelevisie, de STVS, en woordvoerder van het militaire regime van Desi Bouterse. Ook na de decembermoorden van 1982, waarbij vijftien tegenstanders van het militaire regime in Fort Zeelandia standrechtelijk werden geëxecuteerd, bleef hij loyaal aan de legerleider.

Tegenover De Volkskrant zei hij over zijn band met Bouterse: "Hij is bij uitstek een leider geweest die heeft geprobeerd van dit land één volk te maken. Er zijn natuurlijk ook dingen fout gegaan, maar dat heb je in elk land. Ik kijk terug met mijn borst vooruit en mijn hoofd rechtop, omdat ik weet dat ik geen dingen heb gedaan die het daglicht niet kunnen verdragen. Ik ben en blijf nationalist."

Breeveld is de vader van actrice Manoushka Zeegelaar Breeveld. Zij schrijft op Instagram: "We gaan hem enorm missen, maar we gunnen hem ook welverdiende rust." Breeveld was al langere tijd ziek. Hij leed aan diabetes en overleed vandaag in een Nederlands ziekenhuis aan nierfalen, aldus zijn familie.

'Britse radiozender die dood koning Charles meldde overtrad mediaregels'

18 hours 47 minutes ago

Het Britse radiostation dat op 19 mei per abuis meldde dat de Britse koning Charles was overleden, overtrad daarmee twee belangrijke mediaregels. Dat zegt de Britse mediawaakhond Ofcom.

De eerste regel die werd overtreden is dat nieuws nauwkeurig en onpartijdig moet worden gebracht. Daarnaast werd de fout niet direct rechtgezet.

Nieuwsgierigheid

Het radiostation, dat wordt gerund door vrijwilligers, meldde dat "nieuwsmedia" het overlijden van de koning hadden bevestigd en draaide vervolgens het volkslied. Daarna volgden 16 minuten stilte.

Volgens Ofcom kreeg een medewerker tijdens onderhoudswerkzaamheden toegang tot de vooraf opgenomen overlijdensberichten. Uit nieuwsgierigheid speelde hij ze af, waardoor de livestream van de presentator werd onderbroken.

De medewerker raakte in paniek en verliet het pand. Het duurde even voordat presentator Barry Marsh ontdekte dat niet het juiste programma werd afgespeeld. Hij presenteerde de uitzending, net als veel andere presentatoren, niet vanuit de studio.

Excuses

De regisseur was op dat moment in een telefoongesprek. Hij merkte de fout pas op toen hij continu muziek hoorde. Pas na een halfuur werd de fout gecorrigeerd. De presentator bood zijn excuses aan en zei dat de mededelingen per ongeluk waren uitgezonden.

De medewerker heeft een berisping gekregen en heeft eveneens zijn excuses aangeboden.

De bestanden zijn inmiddels verwijderd van de studiocomputer om te voorkomen dat een dergelijk incident zich nogmaals voordoet. Of er nog consequenties zijn voor de radiozender is niet bekend.

Het is niet duidelijk hoeveel luisteraars het 'nieuws' over het overlijden van de koning hebben gehoord.

Zware aardbeving treft Colombia, tientallen doden in diverse steden

19 hours 44 minutes ago

Colombia is getroffen door een zware aardbeving. De beving had een kracht van 7,4 en was in het grootste deel van het land te voelen. Gebouwen zijn ingestort en in meerdere steden is het openbare leven tot stilstand gekomen. Lokale autoriteiten melden vele tientallen doden.

Het aantal slachtoffers zal vrijwel zeker oplopen: mensen liggen bedolven onder puin. In de zwaar getroffen stad Cali zijn de eerste reddingen gemeld. Volgens de lokale autoriteiten zijn een meisje en een oudere vrouw gered uit een ingestort pand.

Het was in Colombia de zwaarste aardbeving in ruim tien jaar tijd, zegt de directeur van de landelijke seismologische dienst tegen de landelijke nieuwszender NTN24. Kort na de beving waren er meerdere naschokken. Ook in de buurlanden Panama, Venezuela en Ecuador werd de zware aardschok gevoeld.

Bekijk hier beelden van de beving en zware schade:

Colombia heeft de nationale noodtoestand afgekondigd vanwege de natuurramp. President Abelardo de la Espriella zegt dat hij persoonlijk de leiding neemt over de reddings- en hulpoperatie in de getroffen gebieden. Er is een commandopost ingericht bij het kantoor van rampenbestrijdingsdienst UNGRD in Bogota, aldus de president in een verklaring op X.

De landelijke autoriteiten hebben geen dodental bekendgemaakt. Op basis van wat gouverneurs bekend hebben gemaakt, komt persbureau Reuters uit op minstens 82 dodelijke slachtoffers.

Het epicentrum van de beving was in het westelijke Colombiaanse departement Chocó. De gouverneur zegt dat er zeker vier mensen zijn omgekomen. Tientallen mensen zijn gewondgeraakt. Het hoogste dodental is gemeld in departement Valle del Cauca. De gouverneur spreekt van zeker 27 slachtoffers.

Ook in de grote stad Medellín en de hoofdstad Bogotá zijn mensen hun huis uit gevlucht:

In stad Peirera zijn zeker achttien mensen omgekomen volgens de lokale autoriteiten. Er zijn minstens acht gebouwen verwoest en voor vier panden bestaat instortingsgevaar. In de stad zitten zeker dertig mensen vast in een kabelbaan, die gebruikt wordt als openbaar vervoer.

'Hele huis ging tekeer'

In de stad Cali zijn volgens de lokale autoriteiten zeker twintig gebouwen ingestort. De Nederlandse Jeroen Buyck (51), die er woont, werd vanmorgen wakker door de beving. "Het hele huis ging tekeer", vertelt hij. "Ik ben naar beneden gegaan naar mijn zoon die hier op vakantie is om te kijken of het plafond in zijn kamer niet naar beneden was gekomen."

Bij Buyck viel de schade mee en ook zijn Nederlandse kennissen zijn tot nu toe ongedeerd. "De grotere schade zit in Manizales en omgeving", zegt Buyck. In de stad Manizales zijn zeker twee mensen omgekomen, meldt persbureau AP.

Inbrekers verstoppen zich in bosje maar zien wespennest over het hoofd

20 hours 2 minutes ago

Een inbraakpoging van twee mannen uit Den Helder liep vannacht anders af dan ze hadden gehoopt. Ze werden betrapt door de politie en in een vluchtpoging schoten ze de bosjes in, waar een wespennest zat. De twee zijn meermaals gestoken.

De 18-jarigen wilden rond 04.30 uur inbreken bij een winkelcentrum, schrijft regionale omroep NH. Ze werden echter op heterdaad betrapt door de politie, en renden weg. De politie kamde het gebied uit en vond de verdachten verderop in de bosjes.

In die schuilplaats zat ook een nest vol wespen. Beide mannen zijn aangehouden, aldus de politie. "Zij zitten, nadat ze medisch zijn onderzocht, vol met bulten vast voor verder onderzoek."

Ruim 500 meldingen van discriminatie tijdens WorldPride

20 hours 5 minutes ago

Meldpunt RITA (Report It Always) heeft tijdens de WorldPride meer dan 520 meldingen gekregen van discriminatie. Dat meldt RITA, het platform voor de regenbooggemeenschap om discriminatie en geweld te melden. Er komen nog steeds meldingen binnen.

De meeste meldingen komen van lhbti'ers die op straat of in het ov werden uitgescholden of geïntimideerd, of opmerkingen kregen over hoe ze eruitzagen of omdat ze hand in hand liepen.

Tijdens WorldPride, het grootste lhbti-evenement in de geschiedenis kwamen honderdduizenden mensen naar Amsterdam voor feest, protest en culturele evenementen. Het evenement duurde twee weken, van 25 juli tot en met 8 augustus.

Achter de meldingen staan mensen

Mede-oprichter Jerrald Justin van het meldpunt heeft gemengde gevoelens bij de cijfers. "Achter die 520 meldingen zitten 520 mensen. Die wilden een leuke dag hebben, maar hebben dat niet gehad." Tegelijk betekent het ook dat de stichting door middel van meerdere meldpunten beter gevonden wordt. "Het is een succes dat we zoveel aan het licht hebben kunnen brengen, maar het is structureel."

Het is moeilijk om de cijfers te vergelijken, aangezien het de eerste keer is dat WorldPride neerstrijkt in Nederland. Het grote aantal meldingen kan verschillende oorzaken hebben, legt hij uit. Zo duurde WorldPride langer dan de reguliere Canal Pride in Amsterdam, het evenement trok meer bezoekers en ook het meldpunt RITA is enorm gegroeid in het afgelopen jaar waardoor meer mensen weten waar ze een melding kunnen doen.

"Op de safer spaces in Amsterdam werden mensen verwezen naar RITA, en we hebben bijvoorbeeld ook veel media-aandacht gekregen", aldus Justin. Hij benadrukt toch ook dat er waarschijnlijk nog steeds veel mensen zijn die niet van RITA afweten en dat het daadwerkelijke aantal incidenten hoger kan liggen.

Database meldingen gebruiken

Alle meldingen worden verzameld door discriminatie.nl en de politie Roze in Blauw. Vervolgens worden de aard en omvang van de meldingen en incidenten met de gemeentes en de beleidmakers gedeeld.

Justin is blij met de cijfers, omdat ze daarmee kunnen aantonen dat discriminatie tegen lhbti'ers een probleem is. Maar er moet nog veel gebeuren. "Het begint altijd met schelden, naroepen en eindigt met geweld. Daar moeten we met zijn allen iets op verzinnen."

Dukes of Hazzard-acteur en politicus Ben Jones overleden

21 hours 54 minutes ago

De Amerikaanse acteur en politicus Ben Jones (84) is overleden. In Nederland was hij vooral bekend door zijn rol in The Dukes of Hazzard, een zeer succesvolle televisieserie die in de jaren 80 werd uitgezonden. Jones speelde daarin de rol van garagehouder Cooter Davenport.

De actiekomedie speelde op het platteland in het zuiden van de VS. De helden van het verhaal, de neven Bo en Luke Duke, gingen daarin steeds de strijd aan met de corrupte burgemeester Boss Hog, de domme sheriff Rosco en de nog dommere hulpsheriff Cletus.

Een belangrijke rol in die strijd was weggelegd voor de General Lee, een oranjekleurige Dodge van de neven waarop een Confederate Flag was geschilderd.

Achtervolgingen

In elke of bijna elke aflevering achtervolgden de neven iemand over stoffige en bonkige plattelandsweggetjes of werden ze juist achtervolgd. Dat laatste was in de meeste gevallen door sheriff Rosco, hulpsheriff Cletus of beide politiemannen tegelijk.

Garagehouder Davenport was bevriend met de neven en lapte de General Lee steeds weer op. Vertolker Ben Jones deed aan 141 afleveringen mee.

Bioscoopfilms

Op het succes van The Dukes of Hazzard-serie werd doorgeborduurd in twee tv- en twee bioscoopfilms. In de tv-films deed Jones weer mee, samen met andere leden van de originele cast.

Davenport kon op het succes van de serie blijven teren met drie Cooters Place-filialen. Daar werd onder meer merchandise van de serie verkocht en konden fans andere acteurs uit de serie ontmoeten.

Politiek

Jones was lid van de Democratische Partij. Geholpen door zijn bekendheid van tv kozen kiezers uit zijn kiesdistrict in de staat Georgia hem in 1988 in het Huis van Afgevaardigden en nogmaals in 1990.

Jones stierf aan een hartaanval, zegt zijn vrouw op Instagram. Hij zou later deze maand 85 zijn geworden

Podcast De Dag: de zon, een profiel

21 hours 56 minutes ago

De zon domineert deze dagen op allerlei manieren het nieuws: vanwege de aanhoudende warmte, droogte en bosbranden, maar ook omdat er nieuwe close-upbeelden van de zon zijn gepubliceerd en komende woensdag is in Europa een zonsverduistering te zien.

Wat weten we eigenlijk over de zon?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

"Als mensheid weten we relatief weinig", zegt Frans Snik. Hij deed jarenlang onderzoek naar de zon aan de Universiteit Leiden en maakt in deze podcast een profiel op van de zon.

Wat is bijvoorbeeld de invloed van cycli van de zon, en verschillen in hoeveelheden zonnevlekken op de zon, op de opwarming van de aarde?

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Wouter Sloekers

Veel nepadvertenties voor studentenkamers op TikTok, verhuursite wil actie

21 hours 58 minutes ago

Op TikTok gaan honderden nepadvertenties voor studentenkamers en huurwoningen rond. Dat blijkt uit een onderzoek van NOS Stories. Allemaal met als doel om mensen op te lichten. Ook het aanbod van grote verhuursite Pararius wordt misbruikt door de oplichters. "We zijn het helemaal zat en willen nu actie van TikTok", zegt Jasper de Groot van Pararius.

Al langere tijd probeert Pararius TikTok zover te krijgen om nepadvertenties en de accounts van oplichters te verwijderen. "Een aantal gedupeerden komt bij ons", zegt De Groot. "Zij denken dat ze bij ons gaan huren, omdat ze een bedrag hebben overgemaakt. Maar dat is niet naar ons, maar naar een oplichter."

Ook Merel (19) nam contact op met een 'makelaar' via TikTok. Voor 850 euro zou ze een appartement met twee slaapkamers dicht bij het centrum van Groningen kunnen huren. "Toen kreeg ik een mailtje terug. We moesten 150 euro voor de bezichtiging betalen en dat geld zou je vervolgens terugkrijgen na de bezichtiging, als een soort makelaarskosten."

'Borg' kwijt

Dit verhaal herkent Christof (19). Hij zoekt een studentenkamer in Nijmegen. "Mijn moeder stuurde iets door", zegt hij. "Ik reageerde erop en binnen vijf minuten kreeg ik reactie. De woning was voor mij als ik een reserveringsgarantie van 120 euro zou betalen. Dat vond ik gek."

Beide jongeren hadden door dat dit niet de normale gang van zaken was en haakten af. Maar de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) hoort regelmatig verhalen van jongeren die wel geld overmaken. Juliana Könning, vicevoorzitter van de LSVb: "Er wordt soms ook van tevoren borg gevraagd en uiteindelijk blijkt die kamer er helemaal niet te zijn. Studenten verliezen dan hun borg van bijvoorbeeld drie maanden huur. Dat is geen klein bedrag."

Bij de Fraudehelpdesk komen ook steeds meer meldingen binnen van verhuurfraude. In de eerste helft van 2026 kregen ze 175 meldingen van mensen die zijn opgelicht via een advertentie. In het half jaar ervoor waren dat er nog 21.

Pararius ziet dat veel foto's van echte kamers van hun site worden gehaald en worden gebruikt om mensen op te lichten. "De markt is zó krap en daar maken oplichters gebruik van", zegt De Groot.

Hij wil dat TikTok de nepadvertenties offline haalt. "We doen er van alles aan om dit voor elkaar te krijgen. We sturen de dossiers met aangiftes van gedupeerden naar TikTok, schrijven een aangetekende brief, maar TikTok werkt niet mee. We zullen blijven doorgaan en ondernemen ook juridische stappen tegen het platform. Het moet stoppen."

Ook Funda ziet al jaren dit soort oplichtingspraktijken. Een woordvoerder zegt dat Funda consumenten inlicht, maar verder weinig kan doen omdat het plaatsvindt buiten hun platform. Kamernet, een aanbieder van studentenkamers, adviseert gebruikers om verdachte posts te rapporteren bij TikTok. Mocht dat niet tot verwijdering leiden, dan kan Kamernet besluiten tot juridische stappen en formeel verzoeken om verwijdering.

TikTok laat weten dat content waarbij mensen worden opgelicht, niet is toegestaan. Het platform zegt dit soort berichten te verwijderen. Waarom het platform niks heeft gedaan met de meldingen van Pararius, zegt het bedrijf niet.

NOS Stories deelde een aantal nepadvertenties ter voorbeeld met TikTok. De accounts hierachter zijn inmiddels door het platform verwijderd, tientallen andere oplichtingsaccounts staan nog online.

'Red flags' bij verhuurfraude

Er zijn volgens Könning van de LSvB een aantal red flags, verdachte details, waaraan je een nepadvertentie kunt herkennen. "Bijvoorbeeld dat er urgentie achter de betaling zit: je moet het geld vandaag overmaken, want er zijn meer kandidaten. Of als iemand de bezichtiging steeds uitstelt, maar al wel geld wil. Dat is ook superverdacht."

Als je al geld hebt overgemaakt, dan adviseert de LSVb om aangifte te doen en een melding te maken bij de Fraudehelpdesk. "Zo helpen we elkaar natuurlijk ook. Dus als een advertentie niet te vertrouwen is, laat dit dan aan anderen weten."

Stroomkabel in Wales omgelegd om graf van Dobby uit Harry Potter te redden

22 hours 37 minutes ago

Harry Potter-fans in Wales hebben een stokje gestoken voor een deel van de aanleg van een stroomkabel. Daarmee wordt de gedenkplaats van Dobby, de fictieve huiself in Harry Potter, van de ondergang gered.

De projectontwikkelaar van de stroomkabel kreeg in korte tijd honderden telefoontjes, zo vertelde hij in de podcast Energy Revolution. Een collega legde uit wat er aan de hand was.

"We gaan blijkbaar dwars door Dobby's graf." Waarop hij antwoordde: "Dobby, wie is Dobby? Ik ken Dobby niet."

Neergestoken

Dobby is Harry's trouwe vriend die de tovenaarsleerling in de films en boeken meermaals te hulp schiet. In de op een na laatste film wordt Dobby geraakt door een dolk, terwijl hij Harry en zijn vrienden helpt ontsnappen uit Villa Malfidus. Hij zakt in elkaar en sterft kort daarna in Harry's armen.

In de scène spreekt Dobby zijn laatste woorden uit: "Zo'n mooie plek om bij vrienden te zijn. Dobby is blij om bij zijn vriend Harry Potter te zijn."

Op het strand in Pembrokeshire in Wales, waar de sterfscène is opgenomen en nu de gedenkplaats is, komen fans nog altijd langs om stenen en sokken neer te leggen. In de wereld van Harry Potter zijn huiselfen pas bevrijd van hun werkzaamheden als ze van hun baas een kledingstuk krijgen. Voor Dobby was dat een sok.

De bekende scène in deel 1 van Harry Potter en de relieken van de dood, waarbij Dobby in Harry's armen sterft:

De projectontwikkelaar besprak met planners hoe de kabel precies kon worden omgeleid, zodat die niet in de buurt van Dobby's graf zou komen. En dat lukte. De kabel gaat nu om het "graf" heen.

"Veel mensen waren daar heel blij mee", zei de projectontwikkelaar. Wel is er nu een ander probleem naar boven gekomen: de kabel loopt nu langs overblijfselen uit de Bronstijd. Hoe ze dat gaan oplossen, is niet meteen duidelijk.

De 200 kilometer lange Greenlink-kabel verbindt via Freshwater West het Britse stroomnet met het Ierse graafschap Wexford en voorziet 380.000 huishoudens van energie. Met het project is zo'n 430 miljoen pond (omgerekend zo'n 500 miljoen euro) gemoeid.

Voormalig Thais parlementslid opgepakt na doodschieten functionaris

22 hours 42 minutes ago

Een voormalig Thais parlementslid is opgepakt na een dodelijke schietpartij in een Thais overheidsgebouw net buiten Bangkok. Er viel een dode. Het lijkt op een gerichte aanval en het motief ligt vermoedelijk in de persoonlijke sfeer.

Het incident gebeurde rond 11.00 uur lokale tijd in een provinciaal overheidsgebouw in Nonthaburi. Thongchai Yenprasert, die er leidinggevende is, werd in zijn gezicht en hals geraakt en overleed in het ziekenhuis aan zijn verwondingen.

De politie vermoedt dat hij ook het doelwit was. Zijn chauffeur werd in de arm geraakt en moest worden geopereerd, maar is niet in levensgevaar. De verdachte, Chalong Riewraeng, werd daarna gearresteerd.

De 71-jarige Thongchai was een voormalig politieagent en prominent lokale politicus. Hij en de vermoedelijke schutter kenden elkaar al lang, zei gouverneur Chettha Mosikarat van de provincie.

Youtube-bekentenis

De schutter zou na de schietpartij een Youtuber hebben gebeld die op dat moment live was, en bekende toen zijn daad. Op de livestream is te horen dat Chalong vertelt dat het slachtoffer hem geld verschuldigd was, schrijft de BBC, die de beelden heeft bekeken.

Daarna is te horen dat de Youtuber de verdachte vraagt om tot rust te komen en te wachten. "Hij nam geen verantwoordelijkheid", vervolgt Chalong. "Hij probeerde weg te komen in zijn auto, dus ik moest hem volgen." Daarna is te horen dat de politie arriveert.

"Je bent met politie?", vraagt de Youtuber die aangedaan lijkt. "Leg je pistool neer en schiet verder op niemand oké?" De verdachte bevestigt dat hij zijn wapen aan de agenten heeft gegeven.

'Sorry'

De regionale politie bevestigt dat Chalong heeft bekend en dat het motief in de persoonlijke sfeer lag, schrijft persbureau Reuters. De verdachte zou tijdens een persconferentie voor het politiebureau hebben gezegd dat hij niet de bedoeling had om op Thongchai te schieten, maar dat zijn chauffeur eerst een wapen trok.

"Ik wil sorry zeggen tegen de inwoners van Nonthaburi en de familie van Thongchai", zegt Chalong tegen verslaggevers voor het politiebureau. "Ik was niet van plan dit te doen. We waren vrienden en ik dacht dat we het konden uitpraten."

Nieuwe wapenwetten

Het incident volgt daags na de dodelijke schietpartij op een school in in dezelfde regio. Een 14-jarige leerling opende vrijdag het vuur op een school. Daarbij vielen negen doden, onder wie de schutter die zelfmoord pleegde, en 22 gewonden.

Thailand heeft het hoogste wapenbezit onder burgers van Zuidoost-Azië. Naar schatting zijn er 10,3 miljoen vuurwapens in handen van burgers, waarvan 4 miljoen illegaal.

De Thaise premier heeft nieuwe wapenwetten aangekondigd. Daarmee wordt het verboden om vuurwapens in het openbaar te dragen, behalve voor overheidsfunctionarissen in actieve dienst.

Triggering Lightning with a Rocket

22 hours 58 minutes ago
Lightning, despite being a common and readily-detected phenomenon, is nevertheless difficult to study. One reason is the difficulty of predicting when and where lightning will strike; tall structures do attract …read more
Aaron Beckendorf

Oogartsen waarschuwen voor kijken naar zonsverduistering: 'Doe het veilig'

23 hours 30 minutes ago

Mensen die woensdag van plan zijn te kijken naar de zonsverduistering doen er goed aan hun ogen te beschermen. Daarvoor waarschuwen oogartsen van het Oogziekenhuis Rotterdam.

"Om direct in de zon te kijken is alleen een eclipsbril geschikt", zegt oogarts Ike Schouten. En dat moet dan een goede, niet-beschadigde bril zijn.

De eclipsbrillen moeten voldoen aan de veiligheidsnorm ISO 12312-2, wat betekent "dat ze nog maar een heel klein deel van het licht doorlaten", zegt Schouten. Een donkere zonnebril of lasbril laat bijvoorbeeld te veel licht door.

En dat is gevaarlijk, zegt de oogarts. "Als je zonder bescherming in de zon kijkt, kun je schade aan het netvlies krijgen."

Als je netvlies beschadigd raakt, doet dat geen pijn, zegt Schouten. "Je voelt het niet op het moment dat het gebeurt, maar je krijgt een donkere vlek te zien, of vervormd beeld. Dat kijkt natuurlijk heel vervelend en het gaat niet altijd weg."

Daarom is een goede eclipsbril belangrijk. De webwinkel Bol haalde eerder zo'n twintig brillen offline omdat ze niet voldeden aan de eisen in de categorie veiligheidsbrillen. Heel bijzonder is dat niet, zegt een woordvoerder. "Dat doen we dagelijks."

Bol controleert naar eigen zeggen of producten aan de gestelde eisen voldoen en haalt ze zo nodig offline. "Het is natuurlijk wel actueel", zegt de woordvoerder over de eclipsbrillen. "Het is heel belangrijk dat zo'n bril het juiste doet."

Bij de website eclipsbrillen.nl is het druk, zegt eigenaar Sebastiaan Lommelaars. "Het is de afgelopen tijd echt heel hectisch geweest. We hebben nog een voorraad van tweehonderd brillen." Hij zegt zeker te weten dat hun brillen in orde zijn. "We krijgen ze van leveranciers uit de Verenigde Staten, die ook leveren aan de NASA en ESA."

Op internet circuleren nog meer methodes om de zonsverduistering te bekijken, zoals door een cd of dvd, beroet glas, fotonegatieven of via de spiegeling in het water. Maar dat is onveilig, zeggen de oogartsen. "Ook kijken via het scherm van een smartphone of camera is geen veilige oplossing."

Wat je wel kunt doen is indirect kijken, zegt Schouten. Ze legt uit dat je een gaatje kunt maken in een stevig vel papier en daarmee het licht kunt projecteren op een muur. Hetzelfde kan volgens haar met een vergiet. "Daarin kun je ook de verandering van de vorm van de zon zien."

Live bij de NOS

De zonsverduistering is aanstaande woensdag 12 augustus live te zien bij de NOS. Kijk vanaf 19.30 uur mee met presentator Albert Bos en weerman Peter Kuipers Munneke, die je bijpraten over deze bijzondere gebeurtenis. We schakelen ook live met Spanje, waar correspondent Miral de Bruijne verslag doet.

De uitzending is te volgen via de NOS-app, NOS.nl en de NOS Live-app.