Rusland heeft twee Oekraïense steden aan de Zwarte Zee aangevallen. Daarbij vielen drie doden, melden de Oekraïense autoriteiten. Ondertussen zet ook Oekraïne de aanvallen op de Russische aanvoerlijnen door.
Bij een Russische droneaanval op de haven van Mykolajiv raakten drie schepen beschadigd die onder een buitenlandse vlag voeren. Twee Oekraïners aan boord van een van die schepen kwamen om het leven.
Ook de Oekraïense havenstad Odesa werd getroffen. Daarbij viel zeker een dode. Het Russische ministerie van Defensie bevestigt aanvallen te hebben uitgevoerd op haveninstallaties in Odesa.
Sinds het begin van de oorlog heeft Rusland vaker Oekraïense exportroutes aangevallen, maar de laatste weken zijn deze aanvallen weer opgevoerd. Ook worden Oekraïense havens die graan exporteren de laatste tijd vaker onder vuur genomen.
Volgens de Oekraïense havenautoriteit zijn er deze maand al meerdere keren havens en schepen geraakt, waarbij minstens 11 doden vielen, onder wie dokwerkers en buitenlandse bemanningsleden. De aanvallen hebben geleid tot een gedeeltelijke stop van graantransport en een vrijwel volledige opschorting van graanaankopen bij haventerminals.
Rusland zegt dat er de afgelopen week in totaal 24 door het Oekraïense leger gebruikte schepen zijn geraakt.
Aanvallen op Zwarte ZeeOok Oekraïne sloeg vandaag toe. Bij droneaanvallen op de terminal van het Caspian Pipeline Consortium (CPC) voor de Russische kust van de Zwarte Zee, is een olietanker geraakt. Bronnen van persbureau Reuters vertellen dat het schip, de Nordic Zenith, door olieproducent ExxonMobil is gecharterd.
De CPC-terminal, verantwoordelijk voor zo'n 80 procent van de olie-export uit Kazachstan, is de afgelopen maanden herhaaldelijk doelwit geweest van Oekraïense droneaanvallen. De CPC is een 1510 kilometer-lange oliepijpleiding die de Kazachse olievelden aan de Kaspische Zee verbindt met de Russische havenstad Novorossiejsk aan de Zwarte Zee.
Sinds anderhalve week neemt het Oekraïense leger ook geregeld Russische schepen onder vuur op de Zwarte Zee en de Zee van Azov, ten noordoosten van de Krim. Volgens The Kyiv Independent wil wil het leger zo een front op zee openen, om de Krim te isoleren.
OlieraffinaderijOok de Russische stad Jaroslavl, ten noordoosten van Moskou, was vandaag doelwit van een Oekraïense luchtaanval. Volgens de Oekraïense generale staf brak brand uit bij de olieraffinaderij Slavneft-YANOS als gevolg van de aanval.
Volgens de commandant van de Oekraïense drone-eenheid werden vandaag nog zeker tien Russische schepen geraakt in de Zwarte Zee. Daarmee loopt de teller van Oekraïense aanvallen op schepen in de Zee van Azov en de Zwarte Zee deze maand op tot 159.
De grote natuurbranden in Canada dreigen ook de finale van het WK voetbal te beïnvloeden. Uit gegevens van het Europese aardobservatieprogramma Copernicus blijkt dat de luchtkwaliteit in de regio ernstig te lijden heeft onder de branden. In steden als New York en Philadelphia is daarom een verhoogd waarschuwingsniveau van kracht.
Ook in New Jersey, waar zondag zo'n 80.000 toeschouwers de finale zullen bijwonen in het open MetLife Stadium, is de luchtkwaliteit ronduit slecht. Naar verwachting zal de rook de komende dagen wel wat minder dik worden. Ook kan de verwachte regen zaterdagavond en zondag wat verlichting bieden.
Het WK wordt al weken geplaagd door weersextremen. Na hitte, neerslag en zwaar onweer wordt het toernooi op de valreep ook nog getroffen door de gevolgen van grote natuurbranden.
"Zal de natuurbrandenrook de WK-finale verstoren?", vraagt het Amerikaanse zakentijdschrift Forbes zich af. Andere Amerikaanse media melden dat inwoners van New York City vandaag nog het advies krijgen zo veel mogelijk binnen te blijven. Ondanks de slechte luchtkwaliteit trainde het Spaanse elftal gisteren nog in de buitenlucht in New Jersey.
Natuurbranden en klimaatveranderingKlimaatwetenschappers weten dat klimaatverandering leidt tot gunstigere omstandigheden voor natuurbranden. Door hogere temperaturen en vaker voorkomende droogte, droogt vegetatie sneller uit, waardoor branden zich makkelijker kunnen ontwikkelen en extremer kunnen worden.
Ook natte periodes, die door klimaatverandering natter worden, kunnen leiden tot gunstigere brandomstandigheden. In de nattere periodes kan vegetatie beter groeien. Daardoor is er in droge periodes meer potentiële brandstof voor natuurbranden.
Canada heeft te maken met een uitzonderlijk zwaar en vroeg bosbrandenseizoen. De uitstoot van de branden is vergelijkbaar met die van de recordjaren 2023 en 2014, meldt de Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS).
Bij natuurbranden komen giftige stoffen en schadelijk fijnstof vrij. Die minuscule deeltjes dringen diep door in de longen en kunnen ook in de bloedbaan terechtkomen.
Dat bij dit soort immense natuurbranden miljoenen mensen tegelijk worden blootgesteld aan die schadelijke stoffen is al langer duidelijk. Naar schatting ademden in 2023 zo'n 345 miljoen Amerikanen en Europeanen de deeltjes in. Wetenschappers schatten onlangs dat ruim 70.000 sterfgevallen verband houden met die branden destijds.
Duizenden kilometers"Volgens onze verwachtingen beweegt de rook zich verder over de Noord-Atlantische Oceaan, potentieel richting Europa", zegt CAMS-wetenschapper Mark Parrington. "Het laat zien hoe groot de schaal is van de vervuiling door de natuurbranden." De onderzoeker voegt eraan toe dat de luchtvervuiling duizenden kilometers bij de branden vandaan ervaren kan worden.
Afgelopen mei waarschuwde een internationale commissie die is opgezet door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) al voor de vergaande gezondheidseffecten van klimaatverandering. De toenemende intensiteit van grote natuurbranden en de bijbehorende luchtvervuiling werden daarbij ook nadrukkelijk genoemd.
De Poolse president Nawrocki heeft zijn vetorecht gebruikt tegen twee wetten die het mensen van hetzelfde geslacht mogelijk moesten maken om een samenlevingscontract aan te gaan. De president in Polen heeft het recht om wetten te blokkeren.
Met de twee wetten zouden stellen van hetzelfde geslacht het samenleven juridisch kunnen regelen, inclusief zaken rond een woning, gezamenlijke bezittingen en toegang tot medische gegevens. Het wetsvoorstel was al goedgekeurd door het Poolse parlement, maar met het veto van Nawrocki gaat er nu toch een streep door.
De conservatieve nationalist van oppositiepartij PiS stelt dat de wet te ver gaat en dat de mogelijkheden van het samenlevingscontract te veel lijken op de rechten die aan het huwelijk verbonden zijn.
'Minachting voor mensen'Premier Tusk zegt dat hij "woedend" is over het uitgesproken veto. Volgens hem is het "een uiting van minachting voor mensen en hun recht op geluk en een normaal leven". Hij stelt dat het wetsvoorstel niet radicaal of ideologisch is en dat "het simpelweg bedoeld was om mensen te helpen en hun leven makkelijker te maken".
In Polen is de strijd voor gelijke rechten van lhbti'ers moeizaam. De conservatieve PiS-partij, die jarenlang aan de macht was, bestempelt homoseksualiteit als een gevaarlijke ideologie en homo's en transgenders werden gestigmatiseerd.
Toen de liberaal Tusk in 2023 aan de macht kwam, keerde het tij. Zo maakte de regering in mei bekend dat Polen huwelijken tussen mensen van hetzelfde geslacht die in andere Europese landen zijn gesloten, toch gaat erkennen. Eerder hadden het Europees Hof van Justitie en het Poolse hof bepaald dat deze huwelijken moesten worden gerespecteerd en erkend.
Sta-in-de-wegTusk moet echter samenwerken met Nawrocki, die ruim een jaar geleden de presidentsverkiezingen won. In de maanden na zijn aantreden gebruikte de Poolse president zijn vetorecht meermaals om plannen van de regering-Tusk te dwarsbomen.
Zo blokkeerde Nawrocki het versoepelen van regelgeving voor het plaatsen van windmolens, financiële steun voor vluchtelingen uit Oekraïne en militaire steun aan dat land. In maart sprak hij ook zijn veto uit tegen een lening van de Europese Unie voor de Poolse defensie.
Een bosbrand in het noordoosten van Spanje heeft al meer dan 12.000 hectare bos verwoest, melden Spaanse media. De brand is nog niet onder controle.
Het is de grootste bosbrand tot nu toe dit jaar in Spanje:
De brand brak woensdag uit in de provincie Zaragoza in de autonome regio Aragón en omsingelt de stad Uncastillo. De president van Aragón, Jorge Azcón, noemt de brand "extreem gevaarlijk". Hij bezocht een commandopost in Orés.
Zes dorpen met in totaal 1100 mensen zijn geëvacueerd. Azcón sluit meer evacuaties niet uit.
De bosbrand heeft een omtrek van 60 kilometer en wordt door meer dan 450 brandweerlieden bestreden. Ook is er "meer luchtsteun dan ooit tevoren" ingezet, aldus de president.
Azcón noemt vooral de veranderende windrichting bijzonder zorgwekkend omdat die de brand actiever zal maken. Daardoor dreigt de brand zich verder uit te breiden en meer land te verwoesten, vertelt de president.
NatuurparkIn de provincie Guadalajara heeft een andere brand al 2000 hectare verwoest in een natuurgebied. De brand ontstond in de gemeente La Mierla, ongeveer 100 kilometer ten noorden van Madrid.
Deze brand is ook niet onder controle en bedreigt natuurpark Sierra Norte de Guadalajara. Door de sterke wind breidt het vuur zich met 50 hectare per uur uit. De inwoners van zeven geëvacueerde dorpen kunnen nog niet naar huis.
Een derde brand in Lozoyuela, ook ten noorden van Madrid, is onder controle. Deze brand heeft 700 hectare verwoest. De lockdown in de regio is opgeheven, meldt de Spaanse krant El País.
Vorige week verwoeste een bosbrand in de provincie Almería 6600 hectare. De brand kostte twaalf mensen het leven en acht personen raakten gewond. De slachtoffers werden overvallen door het zich snel verspreidende vuur.
De hoge temperaturen in het land, in combinatie met een harde wind, lage luchtvochtigheid en bebossing, dragen bij aan de verspreiding van bosbranden.
In delen van Spanje gelden waarschuwingen vanwege de aanhoudend hoge temperaturen. In sommige regio's in Andalusië en Murcia geldt code oranje omdat de temperaturen kunnen oplopen tot 39 tot 42 graden.
De provincie Noord-Brabant overweegt de vergunning van vijf pluimveehouders bij kwetsbare natuurgebieden in te trekken vanwege hun stikstofuitstoot. Brabantse oppositiepartijen in de Provinciale Staten en boerenorganisatie ZLTO zijn boos.
Het provinciebestuur heeft naar eigen zeggen geen andere keus nadat milieuorganisatie Mobilisation for the Evironment (MOB) een rechtszaak won over schade aan omliggende natuur. De rechter oordeelde dat de provincie maatregelen moet nemen. Het lukte de provincie, MOB en de boeren niet om samen tot een oplossing te komen.
BBB, JA21, CDA, CU-SGP en 50Plus willen zo snel mogelijk een extra Statenvergadering om opheldering te vragen over de ontstane situatie. De provincie is met zomerreces.
De oppositiepartijen vinden het intrekken van vergunningen "buiten alle proporties" en zeggen dat de Staten niet van tevoren zijn ingelicht.
Reactie ZLTOBelangenvereniging ZLTO zegt dat er een "sociaal drama" dreigt als de boeren hun vergunning verliezen. "ZLTO vindt het absurd dat nu ambtelijk wordt voorgesteld om de vergunning maar helemaal in te trekken, zonder dat hier een aantoonbaar bestuurlijk besluit aan ten grondslag ligt", zegt bestuurder Angelique Huijben tegen Omroep Brabant.
Vandaag wordt op het provinciehuis met de betreffende boeren gesproken. Huijben: "Ronduit asociaal vind ik dat men op het provinciehuis nog niet eens het fatsoen heeft om de ondernemers op hun bedrijf te informeren, maar ze sommeert om naar Den Bosch te komen." De organisatie wil ook zelf spoedoverleg met de provincie.
In oktober wordt het besluit officieel genomen.
Gemeenten hebben documenten offline gehaald omdat daar persoonlijke gegevens van burgers in stonden. Uit vandaag gepubliceerd onderzoek van de NOS en Nieuwsuur bleek dat gemeenten nog steeds per ongeluk persoonsgegevens van mensen op internet publiceerden, hoewel dit probleem al jarenlang bekend is.
Gemeenten publiceerden documenten met daarin gegevens zoals e-mailadressen, telefoonnummers en adresgegevens van burgers. In sommige gevallen waren ook documenten met identiteitsbewijsnummers en burgerservicenummers (bsn) online te vinden.
Dat gebeurde bijvoorbeeld wanneer inwoners een vergunning aanvroegen of reageerden op plannen in de omgeving. Deze documenten worden openbaar gemaakt in verband met de Wet open overheid (Woo). Wanneer gegevens zoals het burgerservicenummer online gepubliceerd worden, is dat een datalek.
Lees hier het artikel over het onderzoek van de NOS en Nieuwsuur:
De gemeente Voorschoten in Zuid-Holland schrijft dat in een document persoonsgegevens van drie bestuurders van een stichting stonden. Daarin waren hun namen, adresgegevens, geboortedata en paspoortnummers te zien. Het bestand is offline gehaald, zegt de gemeente.
"Dit is bijzonder vervelend voor de betrokken bestuurders", erkent de gemeente in een persbericht. De gemeente heeft geen aanwijzingen dat de gegevens zijn misbruikt, maar zegt het incident "zeer serieus" te nemen. De betreffende stichtingsbestuurders zijn geïnformeerd door de gemeente, die een melding doet bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP).
De AP drong er in 2017 al bij gemeentes op aan om voorzichtig om te gaan met de gegevens van burgers. In een brief aan de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) schreef de privacywaakhond dat ze veel signalen ontving over publicatie van persoonsgegevens van burgers.
Documenten afgeschermdDe gemeente Huizen in Noord-Holland is naar aanleiding van het NOS-onderzoek door de Informatiebeveiligingsdienst gewezen op persoonsgegevens in een document dat online stond. Daarin waren onder meer naam- en adresgegevens en het bsn-nummer van een inwoner te zien. De gemeente zegt dat het document is afgeschermd en heeft eveneens een melding gedaan bij de AP.
Volgens persbureau ANP zijn ook bij de gemeenten Almelo, Den Bosch, Zuidplas bestanden offline gehaald naar aanleiding van het NOS-onderzoek.
Een 48-jarige man uit Loosdrecht is veroordeeld tot een taakstraf voor belediging van agenten en bedreiging tijdens een anti-azc-protest. De man had al geldboetes gekregen voor belediging. Daarom eiste de officier van justitie nu een zwaardere straf.
Rutger I. heeft 80 uur taakstraf gekregen, waarvan de helft voorwaardelijk. De rechtbank acht het bewezen dat hij op 21 april in zijn woonplaats twee agenten heeft beledigd. Hij zou hebben gescholden met ziektes, homo's als scheldwoord hebben gebruikt en de agenten "landverraders" hebben genoemd.
De man zelf bevestigt de belediging, maar hij ontkent dat hij krachttermen met ziektes heeft gebruikt.
Ook werd I. veroordeeld voor bedreiging, omdat hij riep dat het gemeentehuis in brand zou worden gestoken, waarbij hij naar het gebouw zou hebben gewezen. De man zelf ontkent dat, maar de rechter hechtte meer waarde aan de verklaring van een agent.
Het Openbaar Ministerie had honderd uur taakstraf geëist, waarvan veertig uur voorwaardelijk omdat l. al vaker een boete kreeg voor belediging. De advocaat van l. had vrijspraak gevraagd voor de bedreiging.
Rellen en vernielingenDe noodopvang in Loosdrecht stuitte op veel verzet. Bij demonstraties gebruikten anti-azc-demonstranten en relschoppers een aantal avonden op rij geweld tegen de politie en richtten ze vernielingen aan.
Op 12 mei gooiden relschoppers vuurwerk en fakkels naar de tijdelijke opvanglocatie, waar kort daarvoor de eerste asielzoekers waren aangekomen. Bosschages tegen het gebouw vatten hierdoor vlam.
Onder druk van alle onrust stelde het gemeentebestuur de komst van de asielzoekers uit en is het maximale aantal dat wordt opgevangen teruggebracht van 110 tot 70.
De gemeente Wijdemeren had de inwoners "overvallen" met het besluit om vluchtelingen op te vangen in Loosdrecht, erkende waarnemend burgemeester Mark Verheijen. Namens de gemeente bood Verheijen excuses aan voor de communicatie rondom het besluit.
Het Japanse parlement heeft voor het eerst sinds 1947 een grote wijziging aangenomen in de Wet op het Keizerlijk Huis. Voortaan kunnen mannen uit keizerlijke zijtakken worden geadopteerd, zodat hun toekomstige zonen de troon kunnen erven. De populaire prinses Aiko blijft uitgesloten.
De wet moet voorkomen dat de monarchie langzaam uitsterft. De Japanse keizerlijke familie telt nog maar zestien leden. Slechts vijf van hen zijn man.
Vrouwelijke leden moesten het hof verlaten zodra zij met een gewone burger trouwden. Dat gebeurde in 2021 met prinses Mako, de dochter van kroonprins Akishino. Zij verloor haar titel en verhuisde met haar man naar New York.
Nu kunnen nog maar drie mannen keizer Naruhito opvolgen: zijn 60-jarige broer kroonprins Akishino, daarna diens 19-jarige zoon Hisahito en als laatste prins Hitachi van 90, een oom van Naruhito. Hisahito was bij zijn geboorte in 2006 de eerste jongen die in ruim veertig jaar binnen de familie werd geboren.
Vrouwen mogen blijvenNu de wet is gewijzigd mogen vrouwen na hun huwelijk hun keizerlijke status behouden en officiële taken blijven uitvoeren. Hun echtgenoot en kinderen blijven gewone burgers.
De meest controversiële wijziging is dat ongehuwde mannen vanaf 15 jaar uit elf voormalige keizerlijke zijtakken geadopteerd kunnen worden. Die verloren tijdens de Amerikaanse bezetting in 1947 hun status. Ze splitsten zich zo'n zeshonderd jaar geleden al af van de hoofdfamilie.
De kandidaten staan 36 tot 38 verwantschapsgraden van keizer Naruhito af. Ze krijgen zelf geen recht op de Chrysantentroon. Een zoon die na hun opname wordt geboren, krijgt dat wel.
Asahiro Kuni, de 81-jarige telg uit een voormalige keizerlijke zijtak, verwacht weinig animo. "Er wordt van je gevraagd je leven op te offeren voor het geluk van de bevolking", zegt hij tegen nieuwszender TBS. "Ik zou dat mijn familie niet kunnen vragen."
Fel debatIn het parlement werd de keuze van premier Takaichi om de wet door te zetten fel bekritiseerd. "Als je een man moet zoeken die 38 verwantschapsgraden verwijderd is, hem adopteert en zijn zoon troonopvolgingsrecht geeft, zou het dan niet logischer zijn dat recht toe te kennen aan de dochter van de keizer?", vroeg oppositiepolitica Renho Saito.
Takaichi verwees naar de 19e-eeuwse adoptie van een man die 32 verwantschapsgraden van de toenmalige keizer verwijderd was. "De troon is voorbehouden aan mannen in de mannelijke lijn", concludeerde de eerste vrouwelijke premier van Japan.
Toch heeft Japan acht vrouwelijke keizers gehad. Zij waren volgens de traditionele stamboom allemaal via de mannelijke lijn met het keizerlijk huis verbonden. De laatste, Go-Sakuramachi, regeerde van 1762 tot 1770.
In 2005 adviseerde een regeringscommissie om, naar voorbeeld van onder meer het Nederlandse koningshuis, het oudste kind voorrang te geven, ongeacht het geslacht. Dat plan werd geschrapt na de geboorte van prins Hisahito in 2006.
Deskundigen verdeeldDe regerende Liberaal-Democratische Partij (LDP) zegt dat de wet bedoeld is om de keizerlijke familie op peil te houden, niet om de troonopvolging te veranderen. Volgens tegenstanders klopt dat niet: zodra zonen van geadopteerde mannen recht krijgen op de troon, bepaalt de wet wie later keizer kan worden.
Ook deskundigen zijn verdeeld. Historica Keiko Hongo van de Universiteit van Tokio pleit in de krant Asahi voor de eenvoudigste oplossing: "Vrouwen toelaten tot de troon en het oudste kind voorrang geven." Het adoptievoorstel ondermijnt volgens haar de legitimiteit van het keizerlijk huis en maakt de opvolging vatbaar voor politieke willekeur. "Uiteindelijk moet iemand de kandidaten selecteren."
In hetzelfde interview verdedigt jurist Akira Momochi de wet: "Het keizerlijk huis en gendergelijkheid staan ver van elkaar af." Een traditie van bijna tweeduizend jaar veranderen op basis van hedendaagse waarden noemt hij "arrogantie van de moderne mens".
Weinig publiek draagvlakDe bevolking lijkt daar anders over te denken. Volgens een peiling van de krant Mainichi steunen ruim zeven op de tien Japanners een vrouwelijke opvolger. Slechts zes procent is tegen een keizerin.
Keizer Naruhito mag zich volgens de grondwet niet in het politieke debat mengen. Toch sprak hij voor zijn recente bezoek aan Nederland en België een wens uit. De oplossing moest "op begrip van de bevolking kunnen rekenen". Het parlement heeft nu voor hem gekozen en het begrip ontbreekt.
De laatste bewoners van het asielzoekerscentrum in Hardenberg zijn vanochtend naar een andere locatie overgebracht. Daardoor kan het azc in de gemeente na ruim tien jaar definitief dicht.
De opvanglocatie aan de Jachthuisweg werd in 2016 geopend voor een periode van tien jaar en bood plaats aan ongeveer 700 bewoners. De locatie had eigenlijk op 8 maart al dicht moeten zijn, maar vanwege een tekort aan opvangplekken hield het COA de locatie open.
Dat was tot ongenoegen van de gemeente die het COA een dwangsom oplegde van 55.000 euro per dag, met een maximum van 4,9 miljoen euro. Deze limiet werd in juni bereikt, meldde RTV Oost.
Daarna werd een nieuwe dwangsom opgelegd voor negentig dagen aan het COA voor 64.000 euro per dag. Met de sluiting van de locatie stopt ook het opleggen van deze dwangsom. Het COA is een rechtszaak begonnen tegen de dwangsommen.
Afbraak gebouwen"Ondanks het aanhoudende capaciteitstekort in de landelijke opvang is het de afgelopen maanden gelukt om stapsgewijs andere opvangplekken voor deze bewoners te vinden", meldt het Centraal Orgaan opvang asielzoekers.
De instantie gaat eind augustus beginnen met het afbreken van de gebouwen die op het terrein staan. Daarna wordt het overgedragen aan de gemeente die er een bedrijventerrein van wil maken. Een noodopvang in de gemeente werd eind maart al gesloten.
De gemeente Hardenberg zegt blij te zijn "dat de afspraak om het azc na tien jaar te sluiten alsnog wordt nagekomen". In het kader van de spreidingswet kunnen gemeenten door het rijk gedwongen worden om asielzoekers op te vangen, maar daar wil de gemeente Hardenberg nog niet over nadenken, stelt wethouder Andy de Vos.
"Als de huidige situatie zorgvuldig is afgerond en de locatie is ontmanteld, beraden we ons samen met het Rijk en de provincie op de manier waarop we in de toekomst een bijdrage kunnen leveren aan de gezamenlijke opgave voor de opvang van asielzoekers en vluchtelingen."
Labour-parlementariër Andy Burnham is zojuist op een partijcongres van de Labourpartij gekozen als opvolger van premier Starmer. Daarmee is hij vanaf vandaag officieel partijleider en na maandag ook premier.
Burnham kreeg 379 stemmen van de 403 Labour-parlementsleden. "Wat een steun hebben jullie me gegeven, zei Burnham. "We zijn verenigd vandaag." Hij beloofde "hoop" terug te geven aan de Labour-kiezers.
Bekijk hier een deel van zijn speech:
Hij prees en bedankte in zijn toespraak zijn voorganger Starmer. Burnham zei er klaar voor te zijn om verder te bouwen op de basis die Starmer heeft gelegd. Als prestaties van zijn voorganger noemde hij onder meer de afname van de wachttijden bij de gezondheidsdienst NHS.
Met de leiderschapswissel hoopt de partij de populariteit van Labour weer op te krikken. In de Britse politiek kan de regerende partij de eigen premier aan de kant schuiven zonder dat er nieuwe verkiezingen moeten worden uitgeschreven. Burnham hoeft pas in 2029 verkiezingen voor een nieuw Lagerhuis te laten houden.
Lees in dit artikel meer over Andy Burnham:
Premier wordt Burnham officieel pas op maandag, als Starmer zijn ontslag heeft ingediend bij de koning. Kort daarna zal Burnham door koning Charles worden ontvangen. De koning zal hem dan vragen een regering te vormen. De 56-jarige politicus wordt de zesde premier in zeven jaar tijd.
Starmer maakte zijn aftreden eind vorige maand bekend, nadat zijn partij duidelijk had gemaakt dat zijn positie onhoudbaar was geworden.
Steeds meer kritiekStarmer won de verkiezingen in 2024 met een ruime meerderheid. Bij de regionale en lokale verkiezingen in mei leed Labour echter een zware nederlaag en boekte de rechts-populistische Reform UK van Nigel Farage een monsterzege.
Al lang daarvoor klonk de kritiek dat Starmer kleurloos en technocratisch was. Ook het schandaal rond de ambassadeur in de VS, Peter Mandelson, werd hem aangerekend. Na de verkiezingsnederlaag in mei werd zijn positie onhoudbaar. De premier wilde echter niet van opstappen weten, tot eind vorige maand.
Verkiezingswinst BurnhamBurnham won vorige maand de verkiezingen in het kiesdistrict Makerfield en kwam daarmee in het Lagerhuis. Daardoor lag de weg vrij voor de oud-burgemeester van Manchester om Starmer uit te dagen.
Bij de verkiezingen in Makerfield in mei wist Burnham de anti-migratiepartij Reform UK ruim te verslaan, een zeldzaam lichtpuntje voor Labour.
De hoop bij Labour is dat de charismatische politicus uit het noorden van Engeland de opmars van de anti-immigratiepartij van Nigel Farage kan stoppen.
Correspondent VK en Ierland Fleur LaunspachAndy Burnhams opmars naar Downing Street wordt vaak samengevat in één woord: Manchesterism. Een verwijzing naar de stad, die onder zijn burgemeesterschap de afgelopen tien jaar uitgroeide tot een van de snelst groeiende economieën van het land.
Manchester kreeg in tegenstelling tot veel andere Britse steden meer bevoegdheden. De stad kreeg de ruimte om investeringen aan te trekken, eigen belastingtarieven voor bedrijven te stellen, en zelf beleid te maken op het gebied van woningbouw en scholing.
En dan is er nog Burnhams stokpaardje: een goed werkend busnetwerk waarmee forenzen uit de buitenwijken gemakkelijk naar het centrum kunnen reizen.
Dat alles wierp vruchten af: kapitaal stroomde binnen en de horizon vulde zich met hijskranen. De skyline van Manchester is in tien jaar bijna onherkenbaar veranderd.
Daarmee is Burnham hét gezicht geworden van een bestuursfilosofie die het armere noorden van Engeland meer autonomie en slagkracht moet geven. Het is duidelijk dat zijn binnenlandse agenda zal draaien om het verspreiden van Manchesterism naar andere delen van het land.
Vraagtekens zijn er bij thema's als belastingen, immigratie en energie- en klimaatbeleid. Ook over Burnhams buitenlandse beleid is weinig bekend terwijl hij maandag al aantreedt als premier van het Verenigd Koninkrijk. Hoe zal hij omgaan met Donald Trump, en wat voor relatie wil hij met de EU?
Omdat er geen andere serieuze kandidaat was om Keir Starmer op te volgen, is Burnhams beleid niet in een leiderschapsverkiezing getest en is er nauwelijks over gedebatteerd.
Burnham wordt premier met de belofte om het bestuur van het land te veranderen. De verwachtingen zijn hoog en het geduld van de kiezer is beperkt. Hij wordt de zesde premier in zeven jaar, een periode waarin premiers elkaar snel opvolgden en veel beloftes niet werden waargemaakt.
De Rubiks kubus heeft menig puzzelaar de afgelopen decennia hoofdbrekens gekost, maar dat geldt niet voor de 1200 deelnemers van het Europees Kampioenschap Rubiks Cube. In Arnhem vechten deelnemers uit 53 landen uit wie het snelst een Rubiks kubus kan oplossen.
De kubus werd in 1974 bedacht door de Hongaar Enro Rubik om kunst- en designstudenten te onderwijzen over algebra. De vierkante puzzel met de gekleurde blokjes is al sinds de jaren 80 populair bij jong en oud.
Bij wedstrijden schuiven deelnemers de blokjes van dezelfde kleur zo snel mogelijk naar dezelfde zijde. De kubus kan bestaan uit drie tot zes rijen blokjes.
Zo snel zijn de deelnemers aan het EK:
Volgens organisator Yinte Dik hoeft niemand geïntimideerd te zijn door de puzzel. "De één kan dat in een paar uur leren, de ander doet daar misschien iets langer over", zegt ze. "Maar iedereen kan het leren."
Amiel Engel (21) uit Nijmegen doet al jaren mee aan competities. "Ik ga al bijna tien jaar naar dit soort wedstrijden en ik ken heel veel mensen hier. We hebben het heel gezellig met elkaar", zegt hij bij Omroep Gelderland.
Er zijn dit weekend ook rondes waarbij deelnemers de kubus met één hand of met een blinddoek om op moeten lossen. Engel doet ook mee aan de eenhandige competentie. "Je moet op een andere manier draaien. Sommige mensen zijn er heel goed in. Ik niet per se, maar ik vind het wel heel leuk."
Meer dan een hobbyAan het EK doen zowel landenteams als solisten mee. Bij speedcubing gaat het om snelheid en daar is opperste concentratie voor nodig, zegt Yinte Dik. "Het gaat echt om tienden van seconden. Als je afgeleid wordt, verlies je meteen heel veel tijd." Het wereldrecord staat momenteel op 2,76 seconden en werd dit jaar gevestigd door een 9-jarige jongen uit Polen.
Het is alweer een tijd geleden dat de beste speedcuber uit Nederland kwam. In 2016 pakte de toen 20-jarige Mats Valk het record in Indonesië met een tijd van 4,74 seconden.
Marta Fernandes Cid (21) is vanuit Portugal naar de sporthal in de Gelderse hoofdstad afgereisd voor deelname. "Het is zo cool dat een stuk speelgoed ons hier allemaal samenbrengt." Van felle strijd onderling is volgens haar geen sprake. "Iedereen is heel vriendelijk, ik denk niet dat hier ego's zijn", zegt ze.
Volgens de Portugese is het oplossen van de puzzel meer dan alleen een hobby. "Als ik boos of gestrest ben, dan ga ik cuben en daarna is alles weer oké."
Het Europees Kampioenschap Rubiks Cube duurt nog tot en met zondag.
Bij het noodweer in Frankrijk en Duitsland zijn vannacht mensen om het leven gekomen. In de Duitse stad Karlsruhe viel een dode, waarschijnlijk een fietser die werd geraakt door een vallende boom, meldt Bild.
In Saint-Victurnien, in het zuidwesten van Frankrijk, viel een boom op een vrouw die dat niet overleefde en in Dolomieu, in het oosten, werd een dode man gevonden in zijn werkplaats. Bij de man was de bliksem ingeslagen, waarna er brand uitbrak. BMFTV schrijft dat de man had geprobeerd om de brand te blussen met zijn brandblusser.
Ongeveer 53.000 huishoudens in Frankrijk zitten zonder stroom. Dat treft vooral mensen in de regio Auvergne-Rhône-Alpes in het zuidoosten en Nouvelle-Aquitaine in het zuidwesten, meldt netbeheerder Enedis.
Het onweer volgde op dagen waarin Frankrijk werd geteisterd door hitte en flinke natuurbranden. Die branden bleven niet beperkt tot gebieden waar dat vaker voorkomt. Ook ten zuidoosten van Parijs woedde de afgelopen dagen een grote brand, waarbij zeker 2000 hectare bosgebied werd verwoest.
De prominente Russische politicus Boris Nadezjdin heeft een boete van 1000 roebel (omgerekend zo'n 11 euro) gekregen voor het tonen van een foto van Aleksej Navalny. Volgens de rechter valt dit onder het laten zien van "extremistische symbolen".
Het relatief kleine geldbedrag heeft grote gevolgen: door de veroordeling mag Nadezjdin niet meedoen aan de parlementsverkiezingen in september. In aanloop naar die verkiezingen wordt de repressie opgevoerd en worden oppositiepolitici hard aangepakt.
Dat lijkt ook hier het geval te zijn. Nadezjdin krijgt een boete voor een bericht uit 2023 waarin hij een link deelde naar een video waarin kort een foto van Navalny te zien was. Afgelopen maandag werd hij opgepakt.
Aleksej NavalnyNadezjdin zei tijdens de zitting niet te begrijpen waarom het gezicht van een persoon als 'extremistisch' bestempeld kan worden. "Dan zouden mensen die op Navalny lijken, gearresteerd moeten worden en schuldig worden bevonden aan het bevorderen van extremisme. Dat is onzin", aldus Nadezjdin.
In 2021 werd toenmalig oppositieleider Navalny als 'extremist' bestempeld door de Russische autoriteiten. Sinds eind vorig jaar heeft ook zijn organisatie dit stempel gekregen. Navalny stierf begin 2024. Volgens internationaal onderzoek werd hij vergiftigd in een Russische strafkolonie.
'Buitenlands agent'Zelf kreeg Nadezjdin vorige week het stempel van 'buitenlands agent'. Dat label krijgen mensen of organisaties als zij volgens het Kremlin onder "buitenlandse invloed" staan, bijvoorbeeld door buitenlandse financiering.
In de praktijk wordt deze buitenlandse-agentenwet gebruikt om critici van president Poetin en zijn regering de mond te snoeren.
Nadezjdin liet deze week weten te overwegen om Rusland te verlaten. "Eerlijk gezegd heb ik twee jaar lang gewacht tot ze mij tot buitenlands agent zouden bestempelen of zouden dwingen te vertrekken, maar dat gebeurde maar niet," zei hij dinsdag tegen persbureau AFP.
Of hij zou vertrekken hing af van de uitspraak van vandaag, liet hij weten. Gisteren deelde hij op zijn Telegramkanaal dat hij een uitreisverbod heeft gekregen van de Russische autoriteiten.
Kandidaat presidentsverkiezingenIn 2024 wilde Nadezjdin ook een gooi doen naar het presidentschap. Hij stelde zich als enige anti-oorlogskandidaat verkiesbaar.
Voor zijn kandidatuur had hij 100.000 handtekeningen nodig uit het hele land. Hoewel Nadezjdin geen kans maakte om de verkiezingen van Poetin te winnen, zagen mensen de lange rijen die ontstonden als een manier om zich uit te spreken tegen de oorlog.
Nadezjdin wist 105.000 handtekeningen in te zamelen, maar werd uiteindelijk uitgesloten van de verkiezingen. De kiescommissie liet weten dat bij controles van 50.000 steunbetuigingen te veel ongeldige handtekeningen waren gevonden.
Europese bedrijven krijgen meer tijd en hulp om te verduurzamen. De Europese Commissie wil haar voornaamste groene maatregel versoepelen zodat bedrijven hun uitstoot minder snel naar nul hoeven terug te brengen. Dit moet de industrie helpen concurreren op de wereldmarkt
"We brengen ambitieuze klimaatactie opnieuw samen met concurrentiekracht", zei Wopke Hoekstra, Europees commissaris voor klimaat. Hij benadrukte dat hij de Europese industrie weer wil laten opbloeien, en minder afhankelijk wil worden van geïmporteerde energie.
De luchtvaart gaat juist bij meer vluchten betalen voor de uitstoot. Alleen niet voor de verste vluchten.
Langzamer naar nulIn Brussel leven al langer zorgen over de toekomst van de Europese industrie. Vooral in de chemie- en staalsector kampen bedrijven met een combinatie van hoge energieprijzen, strikte regels en hevige - soms oneerlijke - concurrentie.
Ardy Stemerding, correspondent Europese UnieHoekstra's voorstel bevat diverse versoepelingen van het Europese klimaatbeleid. Tegelijk houdt hij de kern van het systeem waarbij bedrijven moeten betalen voor hun uitstoot van broeikasgassen overeind. Daarmee weerstaat hij de druk van landen die een veel grotere verzwakking hadden gewild.
Toch is het nog heel onzeker of het bij deze versoepelingen blijft. Want na de zomer begint het politieke gevecht pas echt. Dan gaan de EU-landen en het Europees Parlement verder onderhandelen over het plan van vandaag.
Nederland hoort bij de landen die geloven in dit systeem en het willen behouden, samen met onder meer Zweden, Denemarken en Spanje. Daar tegenover staan machtige landen als Italië en Polen die meer versoepelingen willen. De druk van die kant is hoe dan ook heel groot.
Het fundament van het Europese klimaatbeleid is het Europese emissiehandelssysteem (ETS) om grote bedrijven te laten betalen voor de uitstoot van broeikasgassen. Sinds 2005 moeten grote Europese bedrijven certificaten hebben voor CO2-uitstoot. Voor elke ton CO2 die ze uitstoten, moeten ze een certificaat inleveren. Als bedrijven meer willen uitstoten dan waar ze certificaten voor hebben, moesten ze certificaten bij kopen op een veilingmarkt.
Het idee is dat bedrijven hierdoor verduurzamen. Ze gaan dus minder energie gebruiken of gaan over op energie die niet uit olie, gas of steenkool komt. Als ze dat doen daalt hun uitstoot en hoeven ze minder te betalen. Onafhankelijk onderzoek laat zien dat de uitstoot daadwerkelijk daalt.
"Geen enkele andere maatregel in Europa heeft zoveel geholpen om de uitstoot naar beneden te krijgen als ETS", zegt klimaatcommissaris Wopke Hoekstra.
Toch moet het worden aangepast om zwakke punten te verhelpen. Zo kampen Europese bedrijven met oneerlijke concurrentie, investeren niet alle bedrijven in vergroening en krijgt de industrie te weinig terug van de opbrengst. "We veranderen ETS in een motor voor innovatie en investering."
Het doel is dat bedrijven uiteindelijk geen CO2 meer uitstoten. Daarom geeft de Europese Unie (EU) ieder jaar minder certificaten uit. In de bestaande plannen zouden er vanaf 2039 helemaal geen certificaten meer bijkomen. In de nu gepresenteerde plannen gaat de afname vanaf 2035 een stuk langzamer. Ook wil de Commissie, onder voorwaarden, langer doorgaan met het uitdelen van gratis certificaten.
Verduurzaming aanjagenDe Commissie wil de industrie ook meer helpen om te verduurzamen. Bedrijven die investeren in verduurzaming, moeten bijvoorbeeld certificaten krijgen. Ze moeten daarvoor wel met concrete plannen komen en ze ook uitvoeren.
Ook moeten landen een veel groter deel van de opbrengst investeren in het vergroenen van hun industrie. Het ETS bracht vorig jaar 43 miljard euro op, waarvan een groot deel naar Europese landen gaat. Nederland ontving bijna een miljard euro. De Commissie schat dat maar 1 op de 20 euro's weer wordt geïnvesteerd in de industrie. Straks moet minimaal 1 op de 2 euro's tegoed komen aan groenere industrie.
In de lucht- en scheepvaart wordt het systeem juist uitgebreid. Nu betalen luchtvaartmaatschappijen alleen voor vluchten binnen de EU voor hun uitstoot. Er loopt een hoogoplopende discussie of dit moet uitgebreid naar intercontinentale vluchten. De Commissie kiest voor een tussenweg. Voor vluchten van en naar steden die 5.000 kilometer van het midden van de EU liggen, moet ook uitstootbelasting betaald worden. Maar de verste vluchten, bijvoorbeeld naar de VS en China, worden dus niet geraakt.
Dit zou moeten voorkomen dat Europese luchtvaartmaatschappijen op achterstand komen te staan ten opzichte van concurrenten buiten de EU. Ook lijkt het compromis gekozen om verdere geopolitieke spanning te vermijden. De EU probeerde in 2011 al eens intercontinentale vluchten te belasten. Dit werd gestaakt na druk vanuit China en de Verenigde Staten, op een moment dat de onderlinge relaties beter waren.
Op zee gaan ook kleinere schepen onder het ETS vallen. De sector krijgt wel hulp bij de verduurzaming.
Medewerkers van chipmachinebouwer ASML krijgen eenmalig een aandelenpakket ter waarde van 20.000 euro. Dat heeft het bedrijf uit Veldhoven bekendgemaakt in een e-mail aan alle werknemers. ASML heeft wereldwijd 44.500 medewerkers.
Een woordvoerder van de chipmachinebouwer zegt tegen de NOS dat het aandelenpakket bedoeld is als blijk van waardering voor de inspanningen van de medewerkers, "maar vooral voor het werk dat de komende jaren nodig is".
Het aandelenpakket komt niet zonder voorwaarden; medewerkers moeten tot minstens 1 januari 2030 in dienst blijven voordat ze de aandelen kunnen verkopen. Daarnaast gelden nog andere voorwaarden, die het bedrijf nog verder uitwerkt.
2,9 miljard euro winstASML maakte deze week bekend dat het in het tweede kwartaal van dit jaar een omzet heeft behaald van 9,3 miljard euro. Dat was meer dan de chipbouwer had verwacht.
De groei is te danken aan de hoeveelheid chips die de AI-sector gebruikt en met de machines van ASML kunnen worden gemaakt. Daarmee boekte het bedrijf een winst van 2,9 miljard euro.
Toen de goede cijfers naar buiten kwamen, steeg de beurskoers van ASML met 6 procent. De AEX opende die ochtend voor het eerst boven de 1100 punten.
Vanwege de overtroffen verwachtingen zijn de vooruitzichten voor dit jaar naar boven bijgesteld. ASML zegt de capaciteit in 2027 en 2028 verder te willen uitbreiden. Zo wil de chipmachinebouwer onder meer investeren in de toepassing van AI in de systemen en software.
Toch geen ontslagenBegin dit jaar maakte het bedrijf bekend dat zo'n 1700 banen op de tocht stonden, ondanks een recordomzet in 2025. Vooral leidinggevende functies zouden verdwijnen, omdat het bedrijf verwachtte dat deze banen ASML op de lange termijn niet zouden helpen, maar in de weg staan.
In juni maakten de vakbonden FNV en De Unie bekend dat er in ieder geval tot mei volgend jaar geen gedwongen ontslagen zouden vallen. Eerst wordt bekeken of de medewerkers wiens rol vervalt ergens anders bij ASML aan de slag kunnen.
Twintig kinderen en een volwassen man zijn om het leven gekomen bij een ongeluk met een schoolbus in het oosten van Uganda. Dat gebeurde gisteravond, meldt de politie. De kinderen waren met enkele begeleiders op de terugweg van een schoolreis.
Drie volwassen mannen en een groot aantal kinderen zijn gewond geraakt. Zeker 28 kinderen zijn opgenomen in verschillende ziekenhuizen, meldt een lokale politicus. Hij bezocht er een aantal en maakte op X bekend dat zeker negen kinderen in kritieke toestand verkeren.
De kinderen zaten op een basisschool in Kampala. Ze waren op de terugweg van een bezoek aan de Sipi-watervallen, op ongeveer 300 kilometer afstand van de stad. Volgens de lokale politicus is de overleden man de oprichter en het hoofd van de basisschool.
Eerste hulpDe politicus, Balaam Barugahara Ateenyi, bedankt in zijn bericht op X ook de inwoners van het dorpje waar het ongeluk gebeurde, voor hun "medeleven, moed en onvermoeibare inspanningen bij het redden en verzorgen van de slachtoffers". Inwoners verleenden vlak na het ongeluk eerste hulp.
Uit de voorlopige bevindingen van het politieonderzoek blijkt dat de buschauffeur waarschijnlijk de controle over het stuur is verloren, waardoor de bus van de weg raakte, een groot stuk steen raakte en kantelde. Het verdere onderzoek naar de toedracht loopt.
