Aggregator

De yen staat in Japan op een historisch laag niveau en dat is overal merkbaar. In maaltijdwinkel Manpukuya Tateishi in Tokio kost de gefrituurde kip weliswaar nog altijd 350 yen (ongeveer 2 euro), maar de Braziliaanse kippendij die daarvoor werd gebruikt, is twee keer zo duur geworden.

"De zwakke yen zet onze inkoop behoorlijk onder druk", zegt winkelmanager Ryosuke Kosaka tegen een journalist van Tokyo Broadcasting. Om de verkooprijs laag te houden, is hij overgestapt op Japanse kipfilet.

De Japanse munt zakte deze week naar ruim 162 yen per dollar, het laagste niveau sinds december 1986. Ook tegenover de euro is de munt fors verzwakt: tien jaar geleden kostte een euro nog ongeveer 114 yen, nu is dat ongeveer 185 yen.

Voor Japanse huishoudens is de zwakke munt vooral zichtbaar in het boodschappenmandje. In juli worden 2566 voedingsmiddelen duurder, zegt onderzoeksbureau Teikoku Databank. Voor september zijn al meer dan 3000 prijsverhogingen aangekondigd.

Renteverschil duwt de yen omlaag

De yen staat onder druk omdat sparen en beleggen in dollars veel meer oplevert dan in yen. De Amerikaanse rente staat op 3,5 tot 3,75 procent, terwijl de Japanse rente rond de 1 procent ligt. Daarom kiezen beleggers liever voor dollars. En hoe meer yen zij verkopen voor dollars, hoe verder de yen daalt.

"De energieschok door de oorlog tussen de VS en Iran gaf de yen het laatste zetje omlaag", zegt Lee Hardman, valuta-econoom bij de Japanse bank MUFG, tegen de Financial Times. De hogere olieprijs raakt Japan extra hard, doordat het land ruim 90 procent van zijn energie invoert en dat in dollars afrekent.

Maar de lage koers maakt vrijwel alles duurder wat Japan uit het buitenland haalt: verpakkingen, bouwmaterialen en grondstoffen. Bijna de helft van de voedselvoorziening wordt geïmporteerd.

Supermarkten zien de druk toenemen. Sommige chocoladeproducten zijn inmiddels 20 procent duurder dan een jaar geleden. Ook veel gekoelde producten als tofu en kaas werden duurder.

Fruitimporteur Hiroki Haccho in Tokio, die fruit uit onder meer de VS, Australië en de Filipijnen haalt, ziet tegelijkertijd lonen, energie, verpakkingen en valuta duurder worden. Het gaat zo snel, vertelt hij aan omroep NHK, dat hij vreest voor de toekomst. "Prijzen doorberekenen kan, tot consumenten afhaken."

Kernprobleem blijft onopgelost

Tokio probeerde de yen eerder dit jaar al te steunen door buitenlandse reserves te verkopen en met de opbrengst yen te kopen. Tussen eind april en eind mei ging het om 11.700 miljard yen. Zo'n ingreep kan de munt tijdelijk sterker maken, maar het effect verdween snel.

Beurshandelaren houden rekening met opnieuw ingrijpen door Tokio, maar "valuta-interventie heeft geen zin als Japan de fundamentele oorzaak van het probleem niet onder ogen ziet", verklaart Reiko Sera van Sumitomo Mitsui Trust Bank aan de krant Asahi. Zij wijst op het renteverschil met de VS, maar ook op zorgen over Japans ruime begrotingsbeleid.

Premier Takaichi kondigde onlangs een investeringsprogramma aan van 372.600 miljard yen, omgerekend ruim 2000 miljard euro, verspreid over veertien jaar. Onduidelijk bleef hoe dat moet worden betaald. Ook haar aangekondigde belastingverlagingen voeden de vrees dat Japan, ondanks zijn al torenhoge staatsschuld, opnieuw kiest voor ruim begrotingsbeleid. Voor beleggers dus weinig reden om yen te kopen.

Sommige bedrijven profiteren

Toch kent de zwakke yen ook winnaars. Bedrijven die veel in het buitenland verkopen, profiteren van de koers en krijgen bij het omrekenen van hun omzet meer yen terug. Zo heeft technologiebedrijf Hitachi berekend dat zijn omzet met 14,5 miljard yen stijgt als de dollar één yen duurder wordt. De winst neemt dan zo'n 1,5 miljard yen toe.

Ook toerisme profiteert: mede door de lage yen trok Japan in 2025 een recordaantal van 42,7 miljoen buitenlandse bezoekers. Op populaire toeristische locaties als Hakuba en Nozawa Onsen is de grondprijs in één jaar met meer dan 30 procent gestegen.

Volgens beleidsexpert Masashi Hashimoto is de huidige koers geen tijdelijk incident, maar "onderdeel van een langjarige verzwakking" van de economie, zei hij tegen de krant Asahi. In 1986 was Japan een exportmacht met een handelsoverschot van ruim 13.000 miljard yen. In 2025 had het land juist een goederenhandelstekort van ongeveer 849 miljard yen.

Examenleerlingen in het voortgezet speciaal onderwijs (vso) maken zich zorgen omdat ze pas in de zomervakantie examen kunnen doen. Vanwege code rood werden vorige week 678 mondelinge staatsexamens afgelast. De inhaalexamens zijn nu gepland voor 18 juli en eind augustus.

"Vandaag is de diploma-uitreiking en we dachten dat het voor die tijd geregeld zou zijn", zegt Annette van der Poel, bestuurder van Orion College Drostenburg in Amsterdam, tegen NOS Stories. "Dit is echt ongekend."

Directeur Agnita Kingma van diezelfde school vertelt dat de impact voor leerlingen enorm is. "Waar andere leerlingen lekker vakantie vieren, hebben onze leerlingen dat niet. Je moet boeken en laptops meenemen en leren in de vakantie." Zo ook Bobbie van 16. "Ik heb nu meer tijd om te leren, maar ik vind het vervelend dat ik ermee bezig blijf", zegt hij.

Leerlingen van in totaal twaalf scholen moeten staatsexamens inhalen. Dat daar pas in de zomervakantie ruimte voor is, komt volgens het College van Toetsen en Examens (CvTE) door een tekort aan beschikbare examinatoren.

Staatsexamens

Het staatsexamen is bedoeld voor mensen in het voortgezet onderwijs die geen regulier onderwijs volgen en voor leerlingen van het voortgezet speciaal onderwijs. Het bestaat uit twee onderdelen: een schriftelijk examen dat gelijk is aan het reguliere VO-examen en een (deels) mondeling examen dat het schoolexamen vervangt. In juni en juli worden ongeveer 30.000 mondelinge examens afgenomen op 118 vso-scholen. Daarvoor zijn 1500 examinatoren nodig.

Niet alle vso-leerlingen doen staatsexamen. Sommige vso-scholen nemen de examens zelf af.

Het LBVSO, een organisatie die opkomt voor vso-leerlingen, wil dat er een noodplan komt om de capaciteit uit te breiden. "We willen dat er leraren vanuit het reguliere onderwijs bijspringen", zegt voorzitter Elijah Delsink. Zij leggen die eis neer bij het ministerie van OCW, het CvTE en de Dienst Uitvoering Onderwijs. Ook wil het LBVSO dat examinatoren die de leerlingen kennen examens mogen afnemen. Nu is de regel dat eigen docenten met het oog op onafhankelijkheid het examen niet mogen afnemen.

De afgelopen dagen kreeg het LBVSO veel meldingen met zorgen en klachten van examenleerlingen. Zij kunnen in de problemen komen met werk of een vervolgopleiding. "Leerlingen hebben straks niet op tijd hun diploma", zegt Delsink.

Dat merkt ook schooldirecteur Kingma. "Mag ik meedoen aan de introweek? Mag ik wel beginnen op mijn nieuwe school?" zijn vragen die ze hoort. "Dat wijzelf langer moeten doorgaan nemen we voor lief, dat is niet het belangrijkst. Het gaat ons aan het hart wat dit voor de leerlingen betekent."

Wouter van 16 is een van die leerlingen op het Orion College Drostenburg. "Mijn vrienden hebben al hun diploma en ik niet. Dat vind ik echt irritant." De 17-jarige Dana is blij dat zij waarschijnlijk in juli kan inhalen, zodat ze geen stress meer heeft over haar vervolgopleiding. Maar dat ze moet doorgaan terwijl andere leerlingen vrij zijn, vindt ze niet leuk. "Ik heb geluk dat ik geen vakantie had geboekt."

Hun school wil dat er snel een oplossing komt voor leerlingen die in onzekerheid zitten. "We eisen een officiële brief zodat leerlingen toch aan hun vervolgopleiding kunnen beginnen", zegt schoolbestuurder Van der Poel. Andere scholen lopen tegen dezelfde problemen aan. "We hebben nu contact moeten opnemen met vervolgscholen om afspraken te maken zodat leerlingen toch kunnen starten", zegt Hilke ter Braak van Attendiz Scholengroep. "Ouders zijn woest over de situatie."

Ingewikkelde puzzel

Het ministerie van OCW zegt tegen de NOS dat het een ingewikkelde puzzel is. Er moet rekening worden gehouden met de beschikbaarheid van scholen, leerlingen en examinatoren. "Maar het CvTE zet alles op alles om dit zo spoedig mogelijk rond te krijgen. Voor de meeste leerlingen lijkt dit ook al in juli te lukken."

Scholieren moeten in de regel uiterlijk 31 augustus hun diploma aanleveren om met een vervolgopleiding te starten. "We doen er alles aan om scholieren op tijd hun examen te kunnen laten doen en de uitslag mee te geven, zodat ze voor die datum weten of ze geslaagd zijn", stelt het ministerie.

Het percentage asielmigranten die worden verdacht van een misdrijf was ook in 2025 stabiel, heeft het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) becijferd. Het percentage is al jaren 3 à 4.

Dat komt overeen met de cijfers bij de algemene Nederlandse bevolking als je de resultaten corrigeert op basis van groepssamenstelling, bleek uit eerder onderzoek. Daarbij is rekening gehouden met verschillen in bijvoorbeeld geslacht en leeftijd.

In de cijfers zijn de 113.000 mensen meegenomen die vorig jaar door opvangorganisatie COA werden gehuisvest. Daarbij gaat het niet alleen om asielzoekers, maar ook om statushouders die nog niet zijn doorgestroomd naar een woning.

Winkeldiefstal

Veel verdachten komen uit Algerije, Marokko en Tunesië. Asielzoekers uit die landen maken weinig kans op een verblijfsvergunning. Net als andere jaren waren er onder de verdachte asielmigranten relatief veel alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv's). 8 procent van het totale aantal COA-bewoners bestaat uit amv's, terwijl ze goed zijn voor 22 procent van het aantal verdachte COA-bewoners.

Winkeldiefstal en fietsendiefstal kwamen het vaakst voor, gevolgd door geweldsmisdrijven, vandalisme en het verstoren van de openbare orde.

Registraties bij de politie

In het afgelopen jaar zijn er door de politie ruim 7500 registraties gedaan waarbij een asielmigrant verdacht werd van een misdrijf. Dat is 23 procent meer dan in 2024. Het WODC heeft geen verklaring voor die stijging.

Sommige COA-bewoners werden overigens meerdere keren geregistreerd. In totaal gaat het om 3270 mensen.

"Het zijn met name pubers die hier zonder ouders zijn", zegt WODC-onderzoeker Sanne Noyon. "Het zijn ook vooral jongens en we weten dat jongens vaker crimineel gedrag vertonen dan meisjes. Daarom is het belangrijk dat die groep goede begeleiding krijgt."

Voor het COA valt het niet mee om voor die groep geschikte opvanglocaties te vinden, omdat gemeenten dat niet altijd aandurven. "Daardoor wordt het ook lastiger om die jongeren de begeleiding te bieden die ze nodig hebben", zegt Noyon. "Het is een proces dat zichzelf versterkt."

Er wordt nog onderzoek gedaan naar hoe criminaliteit bij COA-bewoners kan worden voorkomen. De onderzoekers hebben daar wel ideeën over. Ze denken dat het anders inrichten van opvanglocaties kan helpen, bijvoorbeeld als het gaat om de grootte of de samenstelling van de bewonersgroep.

Gewelddadige protesten

Het WODC valt onder het ministerie van Veiligheid en Justitie, dat gaat over Asiel en Migratie. Asielminister Van den Brink probeert al maanden gemeenten te bewegen om voldoende opvangplekken te regelen voor asielzoekers. Dat gaat moeizaam en leidde in verschillende plaatsen tot gewelddadige protesten, zoals in Loosdrecht.

De onderzoekers hopen dat het rapport kan helpen om gemeenten te overtuigen. "We hopen dat het helpt om de angel uit het publieke debat te halen", zegt Noyon. "Zodat het voor gemeenten makkelijker wordt om een locatie te openen. Op dit moment woont ongeveer de helft van de COA-bewoners op een noodlocatie die vaak niet de juiste voorzieningen heeft. Terwijl dat juist kan helpen om bewoners op het rechte pad te houden."

Het WODC heeft ook onderzoek gedaan naar het aantal incidenten bij azc's en noodopvanglocaties. Daaruit blijkt dat het aantal incidenten in de COA-locaties toenam met zo'n 6 procent. Dat komt overeen met de stijging van het aantal mensen dat door het COA wordt opgevangen. Zoals altijd komt verbale agressie en geweld het vaakst voor, gevolgd door fysieke agressie en geweld.

Bij een explosie gevolgd door een woningbrand zijn in Huizen twee mensen gewond geraakt. Een van hen is zwaargewond. Er wordt nog gezocht naar een vermiste, maar het zoeken is lastig doordat instortingsgevaar dreigt.

Specialistische zoekteams uit andere regio's staan de brandweer in het Noord-Hollandse dorp bij. Ook zet de brandweer een drone in om te kijken of de vermiste persoon kan worden gevonden.

Door de explosie zijn delen van de gevel van de woning weggeslagen. Brokstukken liggen verspreid op straat en in de voor- en achtertuin. Ook zitten er meerdere gaten in het dak, meldt NH Nieuws.

De explosie was rond 13.00 uur. Het hele huizenblok van zo'n vijftien woningen is ontruimd.

Hoe de explosie en de daaropvolgende brand zijn ontstaan, is nog onduidelijk.

Oekraïner Serhii K. is in Duitsland vanwege sabotage van de Nord Stream-pijpleidingen aangeklaagd voor medeplichtigheid aan oorlogsmisdrijven. In zijn vermoedelijk coördinerende rol wordt de militair beschuldigd van "ontregeling van openbare diensten, met een explosie tot gevolg en het vernietigen van infrastructuur".

K. zou de actie samen met andere Oekraïense militairen hebben uitgevoerd namens Oekraïense overheidsdiensten. De Duitse aanklager acht het bewezen dat het doel was om de gasleveringen via de pijpleidingen naar Duitsland volledig te stoppen. Dat zou voorkomen dat Rusland de inkomsten uit de aardgashandel zou gebruiken om de oorlog tegen Oekraïne te financieren, aldus de aanklagers.

De verdediging van K. houdt vol dat hij onschuldig is. Ook de Oekraïense president Zelensky heeft betrokkenheid van zijn land altijd ontkend.

Duikoperatie

K. zou een team van professionele duikers en een explosievenexpert hebben geleid. Hij reisde in september 2022 naar Duitsland met een vervalst Oekraïens paspoort. Daar ging hij aan boord van een jacht dat gehuurd was met behulp van vervalste identiteitsdocumenten, aldus de aanklagers.

Via internationale wateren werden grote hoeveelheden explosieven naar een locatie dicht bij het Deense eiland Bornholm gevaren. Van daaruit werden de explosieven door duikers op meer dan 70 meter diepte bevestigd aan de pijpleidingen.

De sabotage vond buiten de Duitse territoriale wateren plaats. Volgens Duitsland is vervolging mogelijk omdat het misdrijf gepleegd is tegen Duitse kritieke infrastructuur. Duitse autoriteiten hebben zeven verdachten in beeld. Vorige zomer werd K. in Italië opgepakt en uitgeleverd aan Duitsland.

Een andere Oekraïense verdachte werd vorige maand vrijgelaten in Polen, nadat een rechter had geoordeeld dat hij niet kon worden vervolgd. De Poolse rechter oordeelde dat de sabotage moest worden gezien als militaire actie in oorlogstijd.

Nord Stream was een megaproject van Duitsland en Rusland. Het bestond uit twee leidingen om Russisch gas via de Oostzee naar Duitsland te transporteren. Een half jaar na de Russische invasie in Oekraïne werd de eerste leiding op de bodem van de zee opgeblazen. De tweede leiding was nog niet in gebruik.

Aanvankelijk beschuldigden Rusland en Oekraïne elkaar, maar uit reconstructies van onder meer Nieuwsuur bleek dat het spoor naar Oekraïne leidt.

Hoe waren de explosies tot stand gekomen? Bekijk hier een uitgebreide reconstructie van de sabotageactie door Nieuwsuur uit september 2023:

(Telecompaper) O2 UK set a new record for traffic on its mobile network 01 July, when England played DR Congo in the World Cup...

Tientallen Groningers en Zeeuwen zijn vanochtend vroeg met bussen richting Den Haag getrokken voor het kerncentraledebat. De Tweede Kamer debatteert over de twee locaties die nog in beeld zijn voor kernenergie: Terneuzen en de Eemshaven. Sommige Zeeuwen en Groningers willen absoluut geen kerncentrale in hun gemeente en willen dat laten merken op de tribunes.

"Als de plannen voor een kerncentrale in de Eemshaven doorgaan, raakt dat echt mijn persoonlijke leefomgeving", zegt Arenda Woltjer. Zij is om 05.00 uur op de bus gestapt. "Het houdt niet op met plannen rondom mijn woning. Dat is niet waarom ik op deze plek ben gaan wonen", zegt Woltjer tegen RTV Noord.

Thomas Pastoor is molenaar in de Groninger Emmapolder. De kerncentrale komt mogelijk vlak bij zijn molen te staan. "Ik wil laten zien dat het niet alleen een zaak is voor de lokale politiek, maar dat het ook ons aangaat. Het gaat om ons leefgenot en een toekomst voor ons, en onze kleinkinderen."

Geleerd van gaswinning

De busrit is gefaciliteerd door de provincie. Statenlid Agnes Bakker van de SP was de initiatiefnemer en gaat mee als de facto reisleider van de groep. "We hebben van de gaswinning geleerd dat je moet mobiliseren. Dat het niet helpt om alleen op de gebruikelijke manieren te zeggen dat we het niet willen, maar dat je ook de druk moet opvoeren met mensen", aldus Bakker.

Jaren terug reisden Groningers met bussen af naar Den Haag om te protesteren tegen de gaswinning. "Dat heeft toen verschil gemaakt. We moeten in ieder geval blijven strijden om ook nu dat verschil te maken. Elke keer schoffeert Den Haag Groningen, en luistert het niet naar wat Groningen wil."

De publieke tribune zit vol. Er is nog een zaal ingericht voor het overige publiek:

Uit het het onlangs gepresenteerde kabinetsplan, blijkt dat eerdere plekken als Borssele zijn afgevallen. Toch gingen leden van de actiegroep 'Borsele tot de Kern' ook mee naar Den Haag. "We willen de mensen in Terneuzen steunen. Wat wij jarenlang hebben moeten meemaken aan onze kant, moeten zij nu doormaken", zegt woordvoerder Frits Otte van de actiegroep tegen Omroep Zeeland.

Het Zeeuwse provinciebestuur staat wel open voor nog een kerncentrale in Zeeland. Gedeputeerde Johan Aalberts (CDA) zei onlangs tegen de omroep: "Zeeland is de meest logische plek voor nieuwe kerncentrales. We zijn sinds de jaren 60 uitgegroeid tot de nucleaire hotspot van Nederland", doelend op de kerncentrale die er al staat en kernafvalverwerker Covra in Borsele.

Vandaag volgt geen definitief besluit, maar het huidige kabinet laat wel horen hoe het denkt over de plannen rondom de kerncentrales. Een besluit volgt later dit jaar.

In Europa zijn 106 mensen besmet geraakt met salmonella na het eten van instantnoedels. Volgens de EFSA, de Europese waakhond voor voedselveiligheid, gaat het om besmettingen in veertien landen, waaronder Nederland.

Hoeveel mensen in Nederland ziek zijn geworden, wordt niet gemeld. Ook het Europees Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) maakt melding van ruim honderd besmettingen.

De eerste gevallen werden in november vastgesteld en sindsdien hebben zeker 49 mensen zich in het ziekenhuis laten behandelen. Een besmetting kan leiden tot hevige misselijkheid, buikkrampen en diarree en is vooral gevaarlijk voor zwangere vrouwen, jonge kinderen, ouderen en mensen met een verzwakt afweersysteem. Voor mensen in goede conditie is een salmonellabesmetting doorgaans niet gevaarlijk.

Oost-Europa

De besmetting is terug te voeren naar een fabrikant in Oekraïne, maar beide EU-instanties noemen daarbij geen naam. Persbureau AP schrijft dat Reeva Foods, een internationale speler in allerlei vormen van kant-en-klaarmaaltijden, vorige week melding maakte van een "vermeende detectie" van salmonella in een partij van zijn noedels.

Deze was bestemd voor de Baltische markt en werd geproduceerd door het Oekraïense bedrijf Euro Food Service. De door het ECDC onderzochte noedels waren afkomstig uit Duitsland en Litouwen. Producten van Reeva Foods zijn in Nederland vooral verkrijgbaar bij Oost-Europese supermarkten.

Bierbrouwer Grolsch neemt Gulpener over. Grolsch had al 15 procent van de aandelen in de Limburgse brouwer en koopt nu het hele bedrijf. De overnamesom is niet bekendgemaakt.

Gulpener heeft last van de stevig dalende markt, zegt directeur Jan-Paul Rutten. "Als bierbrouwer merkten we dat de broekriem elk jaar steeds harder moesten aantrekken. Als je dan niets verandert sta je op een gegeven moment tegen de muur, en dat willen we vermijden."

Gulpener bestaat al 200 jaar en was al die tijd een familiebedrijf. Nu neemt Grolsch de aandelen over van Jan-Paul Rutten en zijn zus Maartje. "Het is echt afscheid nemen van een identiteit. Het doet pijn, en je voelt een verantwoordelijkheid", zegt hij. "Maar als je erbij wil blijven is dit een verstandige keuze. Dat strookt niet altijd met de emotie die we voelen."

75 werknemers

Schaalvoordelen spelen een belangrijke rol bij het besluit om samen te gaan met het veel grotere Grolsch. Volgens Rutten worden de details in de komende zes tot negen maanden uitgewerkt.

Hij verzekert dat Gulpener-bier ook in de toekomst te vinden is in de schappen. "De merken en alle producten blijven bestaan zoals nu. Dat is juist onze kracht."

Op het Gulpener-terrein in Gulpen werken ongeveer 75 mensen. Volgens directeur Rutten zijn er op dit moment geen plannen om mensen te ontslaan.

Nederlandse activisten die deel uitmaakten van een vloot met hulpgoederen voor Gaza gaan tegen Israëlische militairen aangifte doen van seksueel geweld. Dat zegt de organisatie Global Sumud Flotilla.

Volgens de organisatie werd een van de mannelijke activisten gedwongen zich uit te kleden, bij zijn geslachtsdeel vastgepakt en ook op andere manieren vernederd. Vrouwelijke deelnemers zouden hun ontblote bovenlijf moeten laten zien.

De Flotilla-organisatie zegt daarnaast aangifte te doen van mishandeling, vernedering en marteling door Israëlische militairen. Volgens de organisatie hebben activisten ernstig letsel opgelopen, "waaronder gebroken ribben, zenuwbeschadigingen en ander lichamelijk trauma". Dat zou blijken uit medische dossiers, forensische rapportages en röntgenfoto's.

'Afschuwelijke dingen'

Nederlandse opvarenden verklaarden eerder al "afschuwelijke dingen" te hebben meegemaakt. "Ik heb zeker acht uur aan één stuk door op mijn knieën gezeten, met mijn handen achter de rug", zei Cerisa van Kesteren.

Jesse van Schaik, een van de opvarenden, zegt tegen de NOS dat ze wil dat de Israëlische militairen worden vervolgd. "Ik ben fysiek mishandeld. Ik heb zestien uur met mijn handen geboeid op mijn rug gezeten. Ook zijn we in de cel van plek naar plek getrokken en werden we een aantal keer volledig naakt gefouilleerd."

Van Schaik zegt dat er tijdens het fouilleren foto's van haar werden gemaakt, onder meer van haar borsten. "De militairen waren toen aan het lachen en zeiden: "Nu kan je niks meer hè." Ik weet ook niet wat er met die foto's gebeurd is."

De Flotilla-organisatie zei eerder ook dat meerdere opvarenden slachtoffer zijn geworden van seksueel geweld, waaronder verkrachting.

428 opvarenden

De vloot van de Global Sumud Flotilla vertrok in april met hulpgoederen vanuit Barcelona naar Gaza. Aan boord waren 428 activisten uit verschillende landen, onder wie zes uit Nederland.

De vloot werd in internationale wateren tegengehouden en geënterd door het Israëlische leger. Opvarenden werden daarbij tegen de grond gewerkt, zo was te zien op beelden. Premier Jetten noemde de behandeling "mensonterend".

De opvarenden werden tegen hun zin meegenomen naar de haven van de Israëlische plaats Ashdod.

Eerder werd bekend dat het Franse Openbaar Ministerie een onderzoek is begonnen naar de Israëlische behandeling van Franse opvarenden. De Franse anti-terrorismeafdeling van het OM onderzoekt of Israël zich schuldig heeft gemaakt aan oorlogsmisdaden en marteling.

Een koppel in de conservatieve regio Atjeh in Indonesië is door een shariarechtbank veroordeeld tot stokslagen nadat ze zoenend te zien waren tijdens een TikTok-livestream. Het hoofd van de shariapolitie zegt tegen persbureau AFP dat het voor het eerst is dat mensen zijn gestraft voor het overtreden van de islamitische wetten op sociale media.

De 22-jarige man en een 25-jarige vrouw kregen 21 stokslagen op een podium voor een publiek van zeker honderd mensen in de stad Banda Atjeh, schrijft persbureau AP. In eerste instantie kregen de man en de vrouw 25 stokslagen opgelegd, maar omdat ze al een paar maanden in de gevangenis hadden gezeten, werd dit verlaagd naar 21.

De twee werden in april gearresteerd nadat een video viraal was gegaan waarin ze kussend in een auto te zien waren. De video werd gemeld bij de lokale autoriteiten, die een onderzoek startten.

Sharia-wet

Atjeh is de enige provincie in Indonesië die een vorm van het islamitische rechtssysteem, de sharia, handhaaft. Na een onafhankelijkheidsoorlog die dertig jaar duurde, kreeg de provincie in 2006 speciale autonomie en het recht om religieuze wetgeving in te voeren, als onderdeel van een vredesakkoord.

Iemand kan worden veroordeeld tot honderd zweepslagen voor zedenmisdrijven, waaronder overspel en seks tussen mannen. Ook kunnen stokslagen worden opgelegd als straf voor gokken, alcoholgebruik of het samenzijn met iemand van het andere geslacht die geen echtgenoot of familie is, schrijft mensenrechtenorganisatie Amnesty International.

Vier anderen kregen vandaag ook stokslagen, schrijft AP. Zij waren veroordeeld voor online gokken en overspel. In augustus vorig jaar werden twee mannen van 20 en 21 jaar veroordeeld tot tachtig stokslagen omdat ze volgens de shariarechtbank seks met elkaar hadden gehad.

Amnesty roept de Indonesische overheid al jaren op om een einde te maken aan stokslagen als vorm van straf. "Stokslagen en andere vormen van lijfstraffen zijn in strijd met het internationale verbod op foltering zoals vastgelegd in het VN-Mensenrechtenverdrag uit 1966 (IVBPR), waar ook Indonesië partij bij is", schrijft Amnesty. Ook het strafbaar maken van seksuele intimiteit met wederzijdse toestemming schendt de mensenrechten, aldus Amnesty.

Sony has just announced on their PlayStation blog that they will stop the production of game discs starting January 2028. This effectively means a shift away from physical media to …read more

In de oorlog tussen Oekraïne en Rusland zijn in vier jaar tijd ruim 2 miljoen militairen omgekomen, gewond geraakt of vermist, schrijft denktank Center for Strategic and International Studies (CSIS).

Aan de Russische kant zijn de zwaarste verliezen geleden, namelijk 1,4 miljoen militairen die gewond, gedood of vermist zijn geraakt. Van dat totaal kwamen 450.000 militairen om. Het aantal van 1,4 miljoen slachtoffers is negen keer hoger dan het totale aantal Sovjet-militairen dat werd uitgeschakeld tijdens de oorlogen die het land voerde sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog.

Betrouwbare cijfers ontbreken

Oekraïne telde in dezelfde periode tussen de 525.000 en 625.000 slachtoffers, van wie 125.000 tot 150.000 sneuvelden.

De denktank heeft in de afgelopen jaren vaker statistieken van slachtoffers gepubliceerd die sneuvelden of gewond raakten in de oorlog in Oekraïne. Betrouwbare cijfers van zowel de Russische als de Oekraïense overheid ontbreken. De denktank baseert zich op onder meer Britse en Amerikaanse bronnen.

Poetin niet van plan op te geven

Het rapport schetst verder een somber beeld van de trage voortgang van Rusland in Oekraïne; op sommige plekken rukken Russische troepen op met minder dan vijftig meter per dag. Volgens analisten won Oekraïne afgelopen februari voor het eerst sinds 2023 meer terrein dan het verloor, doordat het in het zuiden overging op een offensief.

De winst in het zuiden is een duidelijke opsteker voor de Oekraïners, maar er is geen sprake van een strategische doorbraak en er zijn geen aanwijzingen dat president Poetin van plan is op te geven. In de tussentijd voert Rusland langs andere delen van het front de druk nog altijd op.

In het rapport benadrukt CSIS verder dat de terreinwinst van Rusland in Oekraïne beperkt is en dat het in sommige maanden onder de streep veroverd terrein kwijtraakte.

Dat Oekraïne er wel steeds vaker in slaagt om Rusland pijn te doen op zijn eigen grondgebied, ver van het front, leidde afgelopen vrijdag tot een volgende klap: de Russische autoriteiten riepen de noodtoestand uit voor de Krim, het Oekraïense schiereiland dat sinds 2014 door Rusland wordt bezet.

Russen voelen de gevolgen van de oorlog steeds meer in hun dagelijks leven:

Rusland nam vannacht de Oekraïense hoofdstad Kyiv opnieuw onder vuur met drones en raketten. Er vielen volgens burgemeester Klitsjko zeker zeventien doden en 86 mensen raakten gewond. Inwoners zochten onderdak in ondergrondse metrostations. Oekraïne verwijt de Russische krijgsmacht doelbewust woongebouwen en burgerinfrastructuur te beschieten en daarmee oorlogsmisdrijven te plegen.

Het Russische ministerie van Defensie bevestigt dat een grote aanval is uitgevoerd en zegt dat daarbij de defensie- en energiesector zijn bestookt. Het ministerie noemt dat een reactie op Oekraïense aanvallen op Rusland.

President Zelensky waarschuwde gisteren al op basis van inlichtingen dat er een grote aanval op zijn land ophanden was. Bij een EU-bijeenkomst in Dublin zei hij dat Poetin "deze massale aanval op Oekraïne al enige tijd aan het voorbereiden is".

Onder Oekraïense soldaten aan het zuidelijke front heerst veel vertrouwen:

Vooraanstaande medici in Venezuela vrezen dat de twee aardbevingen van vorige week tot langdurige problemen gaan leiden in de toch al zwakke gezondheidszorg van het land. Het hoofd van de trauma-afdeling van een van de belangrijkste ziekenhuizen sluit niet uit dat er door onbehandelde infecties op korte termijn nog duizenden doden vallen.

Tot nog toe kwamen volgens functionarissen in Venezuela minstens 2295 mensen om het leven, meer dan 11.000 anderen raakten gewond. Tienduizenden worden nog vermist. Eugenio Cova van het Hospital José Gregorio Hernández in Caracas zegt tegen persbureau AP dat het chronische tekort aan artsen in het land de zorg begint op te breken. Ook de situatie in de tijdelijke opvangkampen baren hem en andere artsen zorgen.

Artsen vragen om hulp

Cova: "We hebben al een periode van complexe trauma's achter de rug en die zullen zich blijven voordoen, maar nu wordt de zorg nog moeilijker door infecties." Volgens de lokale overheid zijn door de aardbevingen 38 ziekenhuizen in het land beschadigd geraakt. Dat geldt ook voor het ziekenhuis waar Cova werkt. Hij voert operaties aan ingewikkelde botbreuken nu uit in een geïmproviseerde operatiekamer.

Daarnaast is er een groot tekort aan platen en schroeven voor chirurgische ingrepen en steriele medische hulpmiddelen, zegt hij. Op sociale media vragen artsen om donaties en om medische benodigdheden naar ziekenhuizen te brengen, als mensen iets kunnen missen.

Ook de Verenigde Naties zegt een humanitaire crisis te vrezen door de slechte staat van de Venezolaanse gezondheidszorg. De organisatie zegt dat de vele duizenden mensen die door de aardbevingen dakloos zijn geworden, onder onhygiënische omstandigheden in opvangcentra verblijven. Er is gebrek aan stromend water en de sanitaire voorzieningen zijn slecht.

"Het is erg warm en er bestaat grote bezorgdheid over overdraagbare ziektes. Afvalbeheer is een probleem", aldus een woordvoerder.

Correspondent Nina Jurna was deze week in Venezuela, waar nog wordt gezocht naar overlevenden:

Dat het zorgsysteem van Venezuela door de ramp onder zware druk staat, is niet vreemd: lang voor de aardbevingen kampten ziekenhuizen al met tekorten aan water, energie, medische apparatuur, ambulances en hoogopgeleid personeel. Sinds de voormalige president Maduro aan de macht kwam in 2013, hebben naar schatting zo'n 7,7 miljoen Venezolanen het land verlaten, onder wie ook verpleegkundigen en artsen.

De Venezolaanse artsenvereniging schat dat sinds het begin van de economische crisis ongeveer een derde van de 60.000 geregistreerde artsen het land heeft verlaten. Ondertussen heeft de VS 300 miljoen dollar aan hulp toegezegd, die via hulporganisaties en de Verenigde Naties wordt verstrekt.

Man gered uit puin

Gisteravond hebben honderden reddingswerkers nog een 43-jarige Venezolaan weten te bevrijden uit het puin. De man lag onder de restanten van een gebouw van zeven verdiepingen in Catia La Mar, ten noordwesten van hoofdstad Caracas. Hij was beveiliger en zat vast in zijn wachthuisje. Het Nederlandse team dat de afgelopen dagen ook zocht naar overlevenden van de aardbeving, is inmiddels teruggekeerd naar Nederland.

De aardbevingen troffen vorige week het noordelijke deel van Venezuela. Volgens de autoriteiten zijn sinds de dubbele beving honderden naschokken geregistreerd. Experts verwachten dat die naschokken nog maanden voelbaar kunnen blijven.

Een Haagse gynaecoloog heeft bij vruchtbaarheidsbehandelingen in de jaren 70 en 80 zijn eigen zaad gebruikt. Dat bleek eerder al uit DNA-onderzoek maar is nu pas bekendgemaakt. Twee bevestigde donorkinderen zijn onlangs ingelicht.

Het HagaZiekenhuis laat onderzoek doen naar het handelen van de arts en roept mogelijke betrokkenen op zich te melden. Hoeveel kinderen de man in totaal verwekte met zijn zaad, moet later blijken uit onderzoek.

Ed Goormans had van begin jaren 70 tot 1986 een vruchtbaarheidskliniek in het toenmalige Leyenburgziekenhuis, dat nu het HagaZiekenhuis is. De arts werd in 1986 ontslagen omdat hij zich schuldig zou hebben gemaakt aan inseminatiefraude. Een onderzoek volgde, maar bewijs bleef uit.

Anoniem onder pseudoniem

Nadat vele jaren later zaken van andere zaaddokters als Jan Karbaat aan het licht waren gekomen, was dat voor het HagaZiekenhuis aanleiding om opnieuw melding te maken van de geruchten over Goormans. Zijn DNA is negen jaar geleden met zijn toestemming onder een pseudoniem opgenomen bij het Fiom, het centrum dat de databank beheert voor donorkinderen en donoren.

"Dat was toen de enige mogelijkheid voor ons om zijn DNA veilig te stellen. DNA moet vrijwillig worden afgestaan, we kunnen niemand dwingen", zegt directeur Ellen Giepmans van het Fiom tegen Omroep West. "We vinden dat iedereen het recht heeft om te weten wat zijn of haar afstamming is. Maar daarna komt de vraag: wat is haalbaar?"

Het Fiom maakte afspraken met Goormans over wat er naar buiten mocht komen bij een DNA-match. Zijn identiteit bleef verborgen. In 2022 kwam er twee matches. De donorkinderen kregen dat niet te horen, vanwege de afspraak met Goormans.

Een jaar later trad Peter van der Meer aan als bestuursvoorzitter in het HagaZiekenhuis. Het dossier van de donorkinderen belandde op zijn bureau, maar het duurde tot vorig jaar voor hij het oppakte. "Ik heb er te lang mee gewacht", zegt hij daar nu over.

Enkele weken geleden

Goormans was inmiddels overleden, maar het ziekenhuis ging in gesprek met de nabestaanden. Die begrepen volgens het ziekenhuis dat donorkinderen recht hebben om te weten van wie ze afstammen. Enkele weken geleden zijn de twee donorkinderen ingelicht. "Dat heeft wat mij betreft echt te lang geduurd en dat vind ik heel vervelend. Maar we nemen nu onze verantwoordelijkheid", aldus de bestuursvoorzitter. Ook biedt hij excuses aan voor het handelen van Goormans toentertijd.

Een van de donorkinderen van Goormans zegt anoniem tegen de regionale omroep: "Ik werd gebeld door het Fiom. Het was een heel lange discrete inleiding en ik zei alleen maar: 'kan het sneller'. Toen zeiden ze dat ik officieel gematcht was met Goormans. Mijn reactie was: 'dit was voor mij al heel overduidelijk'." De vrouw had al jaren het vermoeden dat de gynaecoloog haar biologische vader was.

Toch is ze blij met definitieve uitsluitsel. "De cirkel is nu rond maar zal nooit sluiten. Ik ben de bestuursvoorzitter erg dankbaar dat hij zijn best heeft gedaan om te zeggen: nu is het klaar. De rechten van de donorkinderen staan hoger dan het recht op anonimiteit."

Onderzoek

In opdracht van het ziekenhuis gaat emeritus-hoogleraar Didi Braat de vruchtbaarheidskliniek van Goormans in het Leyenburgziekenhuis onderzoeken. Braat deed eerder soortgelijke onderzoeken in zaken van andere gynaecologen die hun eigen zaad gebruikten bij vruchtbaarheidsbehandelingen, zoals de zaak Jan Wildschut in Zwolle en Jos Beek in Leiderdorp.

Het onderzoek naar de Haagse gynaecoloog zal zeker zes maanden duren. Het ziekenhuis heeft een telefoonteam klaarstaan voor (mogelijke) betrokkenen. "We weten niet wat we kunnen verwachten, maar willen dat de telefoon altijd wordt opgenomen als mensen bellen", aldus de voorzitter van het ziekenhuis.

In Thailand is een kind met een auto ingereden op een groep monniken. Acht monniken kwamen om het leven, melden lokale media. Zeker veertien anderen raakten gewond.

De monniken waren net begonnen aan een pelgrimstocht. Ze maakten deel uit van een groep van 35 en liepen in de provincie Mukdahan, in het noordoosten van Thailand.

Op beelden van een beveiligingscamera is te zien dat de mannen langs een drukke weg liepen, toen ze werden aangereden. "Plotseling reed de pick-uptruck op ons af", zegt een monnik die het ongeluk heeft overleefd. "Ik ben aan de dood ontsnapt, terwijl mensen die vooraan liepen hard werden geraakt."

Achter het stuur van de pick-up zat een jongen van 11. Zijn oma zegt tegen lokale media dat haar kleinzoon een verstandelijke beperking heeft. Hij zou de auto van zijn vader stiekem hebben meegenomen.

De jongen is aangehouden en zal worden ondervraagd.

OpenAI, de maker van ChatGPT, stelt voor dat de Amerikaanse overheid aandeelhouder wordt van AI-bedrijven. Dat meldt het Britse zakenblad Financial Times op basis van ingewijden.

Het plan van OpenAI-voorman Sam Altman zou zijn dat de VS 5 procent van de aandelen in Amerikaanse AI-bedrijven overneemt. Het is nog niet bekend wat de andere bedrijven vinden van dit idee. Het is ook niet duidelijk welke bedrijven zouden moeten meedoen. Behalve OpenAI en concurrent Anthropic, zou het ook kunnen gaan om Google en socialemediabedrijf Meta.

Het fundamentele idee is dat een deel van de eventuele winsten van de AI-bedrijven ten goede komt aan de maatschappij. Dat zou kunnen via een stichting of een fonds. In april dit jaar had OpenAI het al over een publiek vermogensfonds dat "elke burger - ook degenen die niet in financiële markten hebben geïnvesteerd - een belang geeft in de door AI aangedreven economische groei".

Trump vleien

Volgens de FT lopen er gesprekken met het Witte Huis en desbetreffende bedrijven over de plannen voor mede-eigenaarschap. OpenAI en het Witte Huis willen of kunnen daar nog geen commentaar op geven.

De krant stelt dat het plan ook een manier is voor Altman om de Amerikaanse president te vleien. Het is wel eerder gebeurd dat Trump zijn kritiek op een bedrijf matigde toen de staat mede-eigenaar mocht worden, zoals met chipmaker Intel vorig jaar.

Amerikaanse goede doelen voelen zich steeds minder thuis in eigen land en overwegen vaker om naar Nederland te verhuizen. Accountantskantoor PwC ziet vooral organisaties die zich focussen op klimaat en gendergelijkheid vluchten uit de VS en neerstrijken in Nederland.

"Exacte aantallen zijn nog moeilijk te geven maar inmiddels hebben tientallen goede doelen zich in Nederland gevestigd", zegt Maiko van Bakel, belastingadviseur bij PwC en onderzoeker bij Tilburg University. Van Bakel staat namens PwC internationale organisaties bij die erover denken zich in Nederland te vestigen.

Druk in de VS neemt toe

Uit een rondgang van De Telegraaf blijkt dat fiscalisten de afgelopen tijd veel meer vragen krijgen van Amerikaanse filantropische instellingen. De situatie in eigen land wordt voor veel organisaties moeilijker. Zo heeft de Amerikaanse regering het een stuk minder aantrekkelijk gemaakt om geld te doneren aan goede doelen en zijn veel subsidies stopgezet.

Bovendien krijgen de goede doelen steeds vaker te maken met rechtszaken in de Verenigde Staten. Van Bakel ziet de druk op deze organisaties groter worden. "Ze worden in sommige media weggezet als terroristische organisaties en dat geeft grote reputatieschade."

Nederland is een fijne veilige haven

Nederland is volgens Van Bakel een fijn land om neer te strijken voor filantropische organisaties. De regeldruk hier is voor goede doelen relatief laag. "Maar dat is niet de belangrijkste reden. Nederland heeft een rijk filantropisch ecosysteem wat heel handig is. Ook zijn Nederlanders bijzonder vrijgevig als het gaat om goede doelen." Dat 'ecosysteem' betekent dat er in Nederland relatief veel goede doelen gevestigd zijn, die daardoor makkelijker samen kunnen optrekken en ervaringen kunnen delen.

Voor Nederland zijn er ook wel wat voordelen dat deze organisaties hier neerstrijken. Volgens Van Bakel creëert het werkgelegenheid. "Maar vooral de expertise van deze organisaties is ook echt een verrijking voor het Nederlandse filantropische ecosysteem."

Of alle goede doelen ook daadwerkelijk in Nederland zullen blijven, is nog onduidelijk. "Maar bij een verhuizing komt veel kijken. Dat doe je niet over een nacht ijs en dus verwacht ik ook niet dat deze organisaties heel snel weer terug zullen gaan", voorziet Van Bakel.

Het grote opvouwbare stembiljet is straks definitief verleden tijd. Na jaren van testen gaat het kabinet een kleiner biljet invoeren. In 2029 zal het nieuwe stembiljet voor het eerst worden gebruikt bij de Europese verkiezingen, zo meldt minister Heerma van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan de Tweede Kamer.

Het eindeloze gedoe met het grote vel waar honderden kandidaten op staan, hoeft straks niet meer. Wel moeten stemmers op het kleinere stembiljet iets meer moeite doen en twee vakjes inkleuren in plaats van één. Het eerste bolletje voor de politieke partij en het tweede bolletje voor de kandidaat.

Ook zijn op het nieuwe stemformulier straks de logo's van partijen te zien. Daardoor wordt het voor kiezers makkelijker om de juiste partij aan te kruisen.

Tafellaken

De kleinere stembiljetten werden afgelopen jaren al meermaals getest. Afgelopen maart was al de derde proef in elf gemeentes tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. "Zowel stemmers als kiesbureaus waren tevreden", zegt minister Heerma, die uitkijkt naar het nieuwe formulier. "Er kwamen de afgelopen jaren steeds meer bezwaren tegen het gevouw met het zogeheten tafellaken."

Wel lag het percentage ongeldige stemmen bij de elf gemeentes met het kleinere stembiljet hoger: 0,47 procent tegenover 0,27 elders. Dat zou bij landelijke verkiezingen neerkomen op ongeveer 50.000 ongeldige stemmen. Dat moet omlaag, vindt de minister. De nieuwe manier heeft wat hem betreft vooral met gewenning te maken. "Internationaal gezien is het percentage ongeldige stemmen bij ons nog steeds heel laag. En ik heb er vertrouwen in dat mensen snel zullen wennen."

Het kleinere stemformulier is niet alleen makkelijker voor kiezers. De stemmen kunnen na afloop ook sneller worden geteld.

Als stemmers enkel het vakje inkleuren bij een politieke partij en niet bij een kandidaat, is de stem toch geldig. Die gaat dan automatisch naar de lijsttrekker.

Dat daardoor het aantal voorkeursstemmen voor een lijsttrekker lastiger is vast te stellen, ziet de minister niet als een obstakel. "Mensen maken een weloverwogen keuze voor een partij. En we zien juist dat de afgelopen jaren het aantal voorkeursstemmen op een specifieke kandidaat toeneemt."

Ook als kiezers een te hoog nummer inkleuren, gaat de stem naar de lijsttrekker. Dat gebeurt als een partij bijvoorbeeld vijftien mensen op de lijst heeft staan, maar iemand kleurt het hokje bij nummer 30 in.

Voor de laatste keer

Tot de invoering in 2029 wordt er in ieder geval nog een keer met het grote biljet gestemd. In maart zal het grote vel voor het laatst gebruikt worden bij de Provinciale Statenverkiezingen.

Mocht het kabinet vallen vóór 2029 is de kans klein dat er bij Tweede Kamerverkiezingen al gestemd kan worden met het kleinere biljet. Het wetsvoorstel moet nog door de Tweede en Eerste Kamer. Ook is een aanpassing in de kieswet nodig, wat veel tijd kost.

Volmachten

In de Kamerbrief kondigde minister Heerma ook aan dat er een onderzoek komt naar het systeem van volmachten. De kiesraad adviseerde eerder om dat systeem tegen het licht te houden.

Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen deed de gemeente Gorinchem aangifte van verkiezingsfraude. De verkiezingen werden overgedaan, en in het onderzoek naar stemfraude werden vorige week zes mensen aangehouden.

(Telecompaper) Google has lost its final appeal against an EU decision finding the company abused its dominant market position by bundling its own search engine and apps on Android phones...