Boete voor tien gemeenten die onderzoek deden naar moslimgemeenschappen
Tien gemeenten krijgen een boete van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) van in totaal 250.000 euro voor het overtreden van privacywet AVG. De gemeenten hebben dossiers met gevoelige informatie over islamitische inwoners verwerkt, zonder dat die daarvan afwisten.
Dat de gemeenten heimelijk onderzoek hadden laten doen, kwam in 2021 aan het licht. In de rapporten staat onder meer gevoelige informatie over de geloofsovertuiging van moslims en andere persoonlijke informatie over hen en hun families.
De gemeenten mochten die informatie niet hebben. Een deel van de rapporten is ook verstrekt aan de politie, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
De gemeenten die een boete krijgen zijn Delft, Ede, Eindhoven, Haarlemmermeer, Hilversum, Huizen, Gooise Meren, Tilburg, Veenendaal en Zoetermeer.
Zorgen over extremismeAP-voorzitter Aleid Wolfsen zegt dat mensen in islamitische gemeenschappen zijn onderzocht zonder dat ze dat zelf wisten. "De gemeenten hadden geen enkele grond om die informatie te hebben. De privacy van de getroffen mensen is ernstig geschonden. Dat heeft het vertrouwen in veel gemeenten geschaad."
Door zorgen in de samenleving over extremisme en terrorisme drongen de Rijksoverheid en de NCTV aan op een stevige lokale aanpak van radicalisering en het voorkomen van uitreizen, verklaart de AP. Die zorgen werden aangewakkerd door onder meer de oorlog in Syrië en aanslagen in onder meer Parijs (2015) en Brussel (2016).
Foto'sGemeenten kregen een centrale rol in de aanpak. Sommige schakelden op advies van de NCTV een extern onderzoeksbureau in om informatie over islamitische gemeenschappen te verzamelen, zegt de AP. Daarbij werden lokale structuren en belangrijke mensen in moskeeën in kaart gebracht.
Het verschilt per gemeente wat er in de rapporten staat. Soms is alleen het geloof van mensen beschreven, soms zijn ook foto's, informatie over familie en informatie over spanningen binnen een moskee toegevoegd.
Verkeerde aanpakDe Autoriteit Persoonsgegevens noemt de overtredingen zeer ernstig en zegt dat achteraf kan worden vastgesteld dat gemeenten zich onvoldoende bewust zijn geweest van hun rol en verantwoordelijkheid.
Volgens Wolfsen is de werkwijze van de gemeenten schadelijk geweest voor de getroffenen. "Gemeenten erkennen nu dat hun aanpak verkeerd was. Zij hebben al stappen gezet om de relatie met moslimgemeenschappen te herstellen."
Excuses in DelftDe gemeente Delft heeft na jaren excuses aangeboden voor het onderzoek dat in 2017 naar de islamitische gemeenschap in de stad werd gedaan. Onder meer het bestuur en de bezoekers van de Al-Ansaar-moskee werden onderzocht.
"Ik ben mij bewust van de impact en de pijn die dit onderzoek heeft veroorzaakt", zegt burgemeester Alexander Pechtold. Hij onderstreept dat er bij het onderzoek geen belastende informatie is gevonden.
Pechtold zegt te werken aan het herstellen van het vertrouwen en hoopt de samenwerking te versterken en verder uit te breiden.
Voorzitter van de moskee Abdelmonim Maanaoui reageert op de website van de gemeente. "Het geheime onderzoek heeft ons veel pijn gedaan, juist omdat wij altijd een goede relatie met de gemeente hebben gehad." Hij is blij met de excuses van de gemeente Delft en zegt net als de burgemeester vooruit te willen kijken.