Aggregator

Het Rijksmuseum in Amsterdam heeft een zeldzaam tekenboek cadeau gekregen. Het gaat om een boek uit de zeventiende eeuw met dertig tekeningen die volledig intact zijn gebleven, doordat die nauwelijks aan licht zijn blootgesteld. Een deel van de tekeningen is van de hand van de Friese schilder Rombout Uylenburgh.

Over Uylenburghs oeuvre is weinig bekend. Naast een klein aantal schilderijen zijn slechts twee tekeningen van hem na zijn leven opgedoken. Een daarvan bevindt zich in de collectie van het Rijksmuseum. In het geschonken tekenboek is een reeks Bijbelse voorstellingen op paginagrote vellen te zien, waarvan een deel op blauw papier en met blauwe inkt is gemaakt.

Uylenburgh werd rond 1580 geboren in Friesland en verhuisde later met zijn familie naar Krakau in Polen, waar hij als hofschilder werkte voor de Poolse koning Sigismund III. Later vestigde hij zich in Danzig, de levendige handelsstad waar hij zijn succesvolle carrière verder uitbouwde. Na zijn dood in 1627 of 1628 raakte Uylenburgh in de vergetelheid.

Zijn familie werd juist steeds bekender. Zijn broer Hendrick vestigde zich rond 1625 in Amsterdam en werd de kunsthandelaar van Rembrandt van Rijn. Deze wereldberoemde Nederlandse schilder trouwde later met Saskia, de nicht van Uylenburgh.

Lang was onduidelijk van wiens hand de werken in het tekenboek waren. Het zogeheten Van Eeghen Tekenboek was driehonderd jaar in handen van de invloedrijke Amsterdamse koopmans- en bankiersfamilie Van Eeghen. De werken werden alleen in 1935 tentoongesteld.

Hoogepunt

De doorbraak kwam twintig jaar geleden. De toenmalige eigenaar, C.P. van Eeghen (1921-2014), legde een verband tussen een tekening in het tekenboek en een werk van Rombout Uylenburgh uit de collectie van het Rijksmuseum. In 2013 publiceerde Erik Löffler, conservator bij het Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis (RKD), deze toeschrijving voor het eerst.

Sinds die publicatie zijn meer werken aan Uylenburgh toegeschreven. Hoofddirecteur Taco Dibbits van het Rijksmuseum noemt het tekenboek een hoogtepunt van de Nederlandse tekenkunst. Dankzij de schenking kan het museum verder onderzoek doen naar het nog grotendeels onbekende oeuvre van de Friese kunstenaar. Ook moet nog worden achterhaald wie de makers zijn van de andere werken in het Van Eeghen Tekenboek. Het is ook mogelijk dat dat niet te achterhalen is, zegt een woordvoerder van het Rijksmuseum.

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft eind juli een dode Japanse kever aangetroffen in Nederland. Het dier werd aangetroffen bij een groothandel in een plastic bak die uit Italië kwam.

De Japanse kever komt oorspronkelijk uit Noordoost-Azië en veroorzaakt veel schade aan gewassen. De kever is inmiddels onder meer aanwezig in Noord-Italië, delen van Zwitserland, Duitsland en Kroatië.

De toezichthouder waarschuwt mensen die met vakantie zijn geweest in het buitenland daarom op te letten of er Japanse kevers mee terugreizen. Ook vrachtvervoerders worden gewaarschuwd.

Al dood

De NVWA denkt dat het dier bij aankomst al dood was. Met vallen werd gekeken of er nog levende exemplaren waren bij de groothandel, maar die werden niet aangetroffen.

Volwassen kevers eten onder meer bladeren en stengels van planten, terwijl larven wortels van gras en onkruid eten. In Europa hebben de dieren nauwelijks natuurlijke vijanden, waardoor ze zich snel kunnen voortplanten. Vanwege de schade die ze aanrichten, hebben ze een zogenoemde quarantainestatus. Dat betekent dat ze bij vondst uitgeroeid worden.

De NVWA roept mensen op de kever te vangen als ze denken dat het een Japanse kever is en dat bij hen te melden.

De 33-jarige man die verdacht wordt van het voorbereiden van een aanslag op prinsessen Amalia en Alexia komt op vrije voeten. Dat heeft de rechtbank in Den Haag besloten. Volgens de rechtbank is er geen reden om hem langer vast te houden. Waar hij gaat verblijven, wil de rechtbank niet zeggen.

Anne Romke van der H. uit het Groningse Uithuizen werd begin februari aangehouden in een hotel in Den Haag nadat een buurtbewoner bij de politie melding had gemaakt van een schreeuwende man op een balkon. Hij zou volgens een nachtportier "ik maak ze allemaal af" hebben geroepen.

Nadat hij was aangehouden vond de politie twee bijlen in zijn hotelkamer, waarin de woorden Alexia, Mossad en Sieg Heil waren gekerfd. Ook werd een briefje gevonden met de woorden Amalia, Alexia en Bloedbad 400.

Verward

In een eerdere pro-formazitting in mei stelde de officier van justitie dat Van der H. verward is en in de veronderstelling verkeert dat hij een liefdesrelatie heeft met prinses Amalia. Volgens justitie had de 33-jarige op dat moment een psychose en dacht hij de opdracht te hebben gekregen om met de kroonprinses te gaan survivalen in Polen.

Tijdens deze zitting werd ook duidelijk dat de verdachte in een zorginstelling had geroepen dat hij niet bang was om mensen neer te steken, op het moment dat hij een mes in zijn handen had. Ook had Van der H. gezegd dat hij in het leger wilde om mensen te doden.

Zelf zei hij tijdens de zitting dat hij niet van plan was om Amalia of Alexia te doden of bedreigen.

Tbs met dwangverpleging

Gisteren was de eerste inhoudelijke zitting tegen de 33-jarige, die lijdt aan schizofrenie en volgens de betrokken psycholoog en psychiater langdurige behandeling nodig heeft. Het OM eiste tbs met dwangverpleging tegen hem voor zijn plannen om Amalia te ontvoeren naar Polen.

Volgens de officier van justitie is er onvoldoende bewijs dat hij van plan was om Amalia en Alexia te doden of te verwonden.

Van der H. wordt ook verdacht van het bedreigen van de prinsessen, maar het OM heeft voor die verdenking de rechter om vrijspraak gevraagd omdat de prinsessen niet wisten van de bedreiging.

De rechtbank doet op 31 augustus uitspraak in de zaak.

Indonesië heeft te maken met een extreem droge periode. Dat is vooral voelbaar door de enorme toename in het aantal bosbranden: dit jaar zijn er al 154.000 hotspots ontdekt. Met een aantal zeer grote branden op Sumatra, Papua, West-Nusa Tenggara en vooral West-Kalimantan.

Zo'n 50.000 hectare bos op het eiland is verwoest en er moesten zelfs orang-oetans geëvacueerd worden omdat hun leefgebied in gevaar kwam. Daarnaast leidt de rook tot gezondheidsproblemen waar ze tot in Maleisië last van beginnen te krijgen.

Sowieso heeft heel Zuidoost-Azië te maken met sterke weersextremen. Overstromingen in Myanmar en Cambodja en drie orkanen in een week in de Filipijnen. Volgens deskundigen hebben die weersextremen te maken met de zogenoemde Super El Niño.

Opgedroogd waterreservoir

Maar het meest bizarre gevolg van de droogte in Indonesië is te vinden in Lebak, zo'n drie uur rijden ten westen van Jakarta. Een relatief nieuw waterreservoir is daar zo opgedroogd dat een voormalig dorpje in het midden van dat reservoir ineens weer zichtbaar is. Door dat bizarre beeld is het dorpje Somang een soort bedevaartsoord geworden voor toeristen en oud-bewoners.

Aang beheert een bamboe veerpontje, dat normaal gesproken omwonenden van de ene naar de andere kant van het reservoir vervoert. "Maar tegenwoordig komen er ook veel mensen van buitenaf om m'n oude dorpje te zien."

"Ik zag het op sociale media", zegt een van de mensen op het pontje. Hij had vanmorgen een bruiloft en reed een klein stukje om zodat hij op de terugweg Somang kon bekijken. "Het is zo vreemd om dit te zien."

Vijf jaar geleden geleden werd Aang samen met 5000 inwoners van Somang gedwongen te vertrekken, zodat het Karian Reservoir gebouwd kon worden. Een waterpunt van 315 miljard liter dat gebruikt wordt door Jakarta en omgeving voor irrigatie en industrie.

Bij zijn oude huis aangekomen treft hij de herinneringen die hij toen moest achterlaten:

"In dit kamertje sliepen we met z'n zessen", zegt Aang over vier gebroken stukken muur die ooit zijn slaapkamer vormden. "We hebben hier zoveel gelachen met zijn allen. Daar word ik nu heel verdrietig van."

Vroeger liep er een klein riviertje langs het dorp waardoor iedereen makkelijk aan water kon komen. Om Jakarta van industriewater te voorzien moest hij vertrekken naar een dorp waar hij veel moeilijker aan water kan komen. "Maar door de toeristen verdien ik nu wat extra geld om water te kopen."

Probleem komende maanden

Volgens autoriteiten is het Karian Reservoir met ongeveer 5 procent gekrompen. Dat is op dit moment nog voldoende voor de watertoevoer. Het probleem wordt vooral de komende maanden verwacht.

Want Indonesië zit nu midden in het droge seizoen, dat door de Super El Niño mogelijk langer zal aanhouden. Er is dus een groot risico dat het reservoir verder zal opdrogen waardoor grote problemen met de watertoevoer zullen ontstaan.

Daarmee is Somang een bizarre metafoor geworden. Wandelend langs de skeletten van wat ooit gebouwen waren, zie je wat klimaatverandering hier heeft gedaan.

Het toont een wereld die we nooit meer terug gaan krijgen. "Het is een soort droom. Een pijnlijke droom", zegt Aang. "Ik zie nu herinneringen die me ooit ontnomen zijn."

(Telecompaper) Xiaomi shipped fewer smartphones in the second quarter, as the memory chip shortage pushed up prices and reduced demand for its low-cost phones...

A manual skill like soldering is so much easier to learn and grasp when one can watch it in action, and there’s a brand new way to do that using …read more

Vandaag start in Californië een grote rechtszaak van bijna dertig Amerikaanse staten tegen Meta, het moederbedrijf van Facebook en Instagram. Het techbedrijf maakt jongeren volgens de staten bewust verslaafd aan deze sociale media en gebruikt daarvoor tactieken waardoor zij zo veel mogelijk tijd doorbrengen op de platforms.

Door dat te doen heeft Meta bijgedragen aan een verslechterde mentale en fysieke gezondheid van jongeren en overtreedt het bedrijf de wet, stellen de staten.

Zij zeggen ook dat Meta gegevens van kinderen onder de 13 jaar verzamelt op de platforms, terwijl dat bij wet verboden is in de VS. De zaak werd in 2023 aangespannen en wordt aangevoerd door Californië, Kentucky, Colorado en New Jersey.

Niet meer 'eindeloos scrollen'

De staten willen afdwingen dat Meta de verslavende technieken achter de platforms aanpast. Zo willen ze dat het bedrijf stopt met verdwijnende berichten, de zogenoemde 'stories' op Facebook en Instagram. Ook moeten "dopamine-manipulerende aanbevelingsalgoritmes" verdwijnen, zoals het automatisch afspelen van video's op de platforms van Meta. Daarmee moet 'eindeloos scrollen' worden voorkomen. Het leuk vinden van berichten (liken) moet ook niet meer mogelijk zijn, vinden de staten.

Daarnaast moet wat de aanklagers betreft de functionaliteit waarmee gebruikers hun uiterlijk kunnen veranderen door filters verdwijnen. Ook moeten ouders de accounts van kinderen verifiëren voor gebruik en willen staten dat het aanmaken van meerdere accounts niet meer mogelijk is.

Bovendien eisen de staten een schadevergoeding, die theoretisch kan oplopen tot 1,2 biljoen dollar. Dat bedrag gebruikt Meta om aan te geven dat het de zaak onredelijk vindt. De werkelijke bedragen zijn nog onbekend, maar een advocaat van de staten sprak in een eerdere hoorzitting over een schadevergoeding van 200 miljard.

Naar verwachting duurt de zaak zo'n zes tot acht weken. Onder anderen Meta-oprichter Mark Zuckerberg wordt in de rechtbank gehoord, net als andere leidinggevenden en voormalig medewerkers van het bedrijf.

'Niet alleen moreel verwerpelijk'

De procureur-generaal van Californië, Rob Bonta, zegt dat het bedrijf "Facebook en Instagram zo heeft ontworpen dat kinderen steeds langer op de platforms blijven, tot het punt van fysieke en mentale schade". Hij noemt het "niet alleen moreel verwerpelijk, maar ook illegaal om onze meest kwetsbare inwoners uit te buiten om de winst van bedrijven te verhogen".

Jennifer Davenport, zijn collega uit New Jersey, zegt dat haar staat sinds 2021 duizenden uren heeft besteed aan het onderzoeken van het "onrechtmatige gedrag" van Meta. "We hopen aan te tonen dat Meta de geestelijke gezondheid van een hele generatie kinderen in gevaar heeft gebracht met verslavende eigenschappen, waarvan het bedrijf wist dat deze afschuwelijke gevolgen zouden hebben."

Expres verslaafd gemaakt?

Meta zegt dat het veel heeft gedaan om tieners op de platforms te beschermen en zegt dat te kunnen bewijzen in de rechtbank. Naar eigen zeggen heeft het bedrijf gesproken met ouders, samengewerkt met experts en de politie en "diepgaand onderzoek" gedaan om de problemen te begrijpen.

Eerder beweerde Meta-baas Zuckerberg dat zijn bedrijf geen apps meer bouwt die erop gericht zijn mensen zo lang mogelijk naar hun scherm te laten kijken. Hij deed deze uitspraak in een andere lopende civiele procedure tegen socialemediabedrijven, waarin meer dan 1600 eisers stellen dat bedrijven als Meta en Youtube gebruikers expres verslaafd maken.

NOS op 3 dook eerder al eens in de vraag hoe verslavend sociale media zijn en welke gevolgen ze hebben voor onze mentale gezondheid:

De zaak die de staten hebben aangespannen tegen Meta staat los van duizenden andere rechtszaken die op dit moment lopen tegen het bedrijf.

Zaken tegen Meta eindigen geregeld in boetes voor het techbedrijf. Zo oordeelde een rechtbank in de Amerikaanse staat New Mexico deze maand dat het bedrijf verantwoordelijk is voor de schade aan de mentale gezondheid van kinderen. Meta moet van de rechter zijn platforms veiliger maken voor jongeren en kreeg een boete van ruim een half miljard dollar opgelegd.

In maart werd Meta, net als Google (het moederbedrijf van YouTube) door een jury in Los Angeles aansprakelijk gesteld voor de socialemediaverslaving van een vrouw. Zij claimde dat ze als kind verslaafd was geraakt aan sociale media, waardoor haar mentale gezondheid ernstig verslechterde.

De jury oordeelde dat de bedrijven gebruikers hadden moeten waarschuwen voor de gevaren van deze socialemediaplatforms en legde een boete op van 3 miljoen dollar, die grotendeels door Meta betaald moet worden.

Noot van de redactie:

In een eerdere versie van dit artikel stond de volgende passage: "Bovendien eisen de staten een schadevergoeding die kan oplopen tot omgerekend 1,2 biljoen (1200.000.000.000) euro." Dat ligt anders. Dat is het bedrag dat Meta zelf als theoretisch wettelijk maximum naar buiten heeft gebracht, om aan te tonen dat het de zaak onredelijk vindt.

Artsen in Sri Lanka hebben vorige week een blaassteen van 3,1 kilo gevonden bij een 55-jarige patiënt. De man was opgenomen in het ziekenhuis na een beroerte, schrijft de BBC.

De artsen merkten tijdens zijn behandeling dat hij moeite had met plassen en kwamen zo de enorme blaassteen op het spoor. Ze vermoeden dat het om een record gaat.

"Volgens de beschikbare gegevens is dit de grootste blaassteen die ooit is gedocumenteerd en operatief verwijderd", vertelde arts Prahalahan Balakrishnan aan de BBC. Hij leidde de operatie in het ziekenhuis in Trincomalee, in het oosten van het land.

Volgens Guinness World Records stamt het huidige record uit 2003. Dat jaar werd er bij een toen 62-jarige Braziliaan een blaassteen van 1,9 kilo verwijderd.

Vijf tot tien jaar

Blaasstenen kunnen ontstaan doordat de blaas niet helemaal geleegd wordt, waardoor er urine achterblijft. Uit die urine vormen zich dan kristallen van calcium of urinezuur. Blaasstenen kunnen allerlei klachten veroorzaken, zoals pijn of een branderig gevoel bij het plassen, rugpijn of een blaasontsteking.

Blaasstenen kunnen worden uitgescheiden, maar zodra ze groter zijn dan een centimeter moet er vaak worden ingegrepen. Gebeurt dit niet, dan kan de blaassteen blijven doorgroeien. Grote blaasstenen worden via een medische ingreep, via vergruizing of een operatie, verwijderd.

Volgens Balakrishnan moet de man de blaassteen al zo'n vijf tot tien jaar in zijn blaas hebben gehad. Of hij al die tijd al klachten had, is niet bekendgemaakt.

In een kustplaats in het noorden van Italië is een strijd losgebarsten tussen een lokale nonnenorde en het gemeentebestuur. Al jaren beheren de nonnen een stukje strand waar ze geld ophalen voor liefdadigheidsprojecten met het verhuren van bedjes en parasols.

Daar wil de burgemeester van het kustplaatsje Spotorno, Mattia Fiorini, nu korte metten mee maken. De gemeente wil het stukje strand vrijgeven om te voldoen aan lokale en Europese regels en zo eerlijke concurrentie te bieden op Italiaanse stranden.

Vrije toegang

Fiorini probeert al langer het traditionele Italiaanse strandbeheer op de schop te nemen. Veel stranden in het Zuid-Europese land zijn privéterrein waar bewoners en toeristen een plekje moeten huren tegen betaling, zogenoemde lido's.

In de regio Ligurië, waar Spotorno onder valt, moet 40 procent van de stranden openbaar zijn, maar de badplaats loopt aanzienlijk achter. Slechts 3,5 procent van de stranden is vrij toegankelijk.

'Strand afpakken'

De nonnen bezitten het strand niet, maar hebben al sinds de jaren 70 toestemming het te beheren.

De strijd om het nog geen 50 meter lange stukje kustlijn leidt tot grote spanning tijdens bijeenkomsten met de burgemeester, schrijft de Italiaanse krant Corriere della Sera. "Waarom wil de gemeente ons strand afpakken?", vraagt een zuster in de gemeenteraad.

In het nieuwe plan zouden de nonnen geen strandplekken meer mogen verhuren maar afhankelijk zijn van giften van strandgangers. Als dat gebeurt, kunnen ze de school niet meer openhouden, zeggen de zusters.

Voor de burgemeester van Spotorno is de oplossing duidelijk. "Ze zullen net als alle anderen moeten deelnemen aan de aanbestedingsprocedure." Tot die tijd kunnen de nonnen ervoor kiezen om hun hakken verder in het zand te zetten of toch maar mee te gaan met de nieuwe plannen.

De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un eist een steeds prominentere rol op op het wereldtoneel. En zijn land, Noord-Korea, profiteert daarvan. Maar tegen welke prijs? En hoe lukt het Kim Jong-un om zich geopolitiek onmisbaar te maken?

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

De Amerikaanse president Trump kondigde deze week aan dat de VS de gezamenlijke militaire oefeningen met Zuid-Korea "aanzienlijk zal terugschroeven". Daarbij verwees hij naar zijn "zeer goede relatie" met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un.

Lovende woorden zijn er ook bij monde van de Russische president Poetin, die de afgelopen jaren de militaire samenwerking met Noord-Korea sterk uitbreidde. Er zouden binnenkort nog eens 30.000 tot 50.000 Noord-Koreaanse militairen naar Oekraïne gaan.

Hoogleraar Koreastudies Remco Breuker zet in deze podcast uiteen hoe Noord-Korea op allerlei manieren profiteert van de aangehaalde banden met Rusland en Amerika. En dat merkt volgens hem niet alleen de elite rondom Kim Jong-un, maar dat geldt ook voor de gewone Noord-Koreanen. "De levensstandaard is de laatste jaren aan het stijgen."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Eindredactie: Rosanne Sies

Nederlandse media hebben boetes van tienduizenden euro's gekregen voor berichtgeving over Ozempic, Wegovy en Mounjaro. Dat meldt het FD. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) vindt dat sommige artikelen over de afslankmedicatie neerkomen op publieksreclame voor geneesmiddelen.

Onder meer NRC, de Volkskrant, AD en De Telegraaf kregen boetes opgelegd. Hoofdredacteuren vrezen dat de maatregelen de persvrijheid en de wetenschapsjournalistiek onder druk zetten.

DPG Media kreeg een boete van 51.000 euro voor artikelen in de Volkskrant en het AD. Het beboete artikel van de Volkskrant ging over een onderzoek in het wetenschappelijke tijdschrift Nature naar de gezondheidsvoordelen van afslankmiddelen. Ook de bijwerkingen kwamen daarin aan bod.

"Het is gewoon goede journalistiek. Het bizarre is dat ze ineens journalistiek langs de lat van de geneesmiddelenwet leggen. Dat is ongekend en we hebben dit nog nooit meegemaakt", zegt Volkskrant-hoofdredacteur Pieter Klok tegen de NOS.

Volgens Klok is de boete extra problematisch omdat niet duidelijk is hoe er over afslankmedicijnen bericht moet worden. "Daar zijn ze helemaal niet duidelijk over. Maar hoe moeten we er dan wel over schrijven? Daarop komt geen antwoord, dus dat is natuurlijk heel onbevredigend bij zo'n toch vergaande ingreep."

Klok noemt de maatregel uiteindelijk "censuur". Volgens hem raakt de zaak aan de persvrijheid. "Dit soort grote woorden bewaar je liever voor echt serieuze zaken, maar dit is wel een aanslag op de persvrijheid." Het betreffende stuk is inmiddels offline gehaald, maar de krant zegt wel verder te zullen procederen tegen de inspectie.

Geen afvinklijstje

Volgens de geneesmiddelenwet is publieksreclame voor geneesmiddelen waarvoor een doktersrecept nodig is verboden. Ozempic is in Nederland geregistreerd als medicijn tegen diabetes, niet als afslankmiddel. De IGJ beoordeelt daarom onder meer of berichtgeving over het middel voldoende neutraal is.

Tegen het FD zegt de inspectie rekening te houden met de vrijheid van meningsuiting. De inspectie zegt ook niet te willen dat er een zogenoemd chilling effect ontstaat, waarbij media terughoudender worden om over de middelen te publiceren.

Volgens de inspectie is het niet altijd eenvoudig om de grens tussen berichtgeving en reclame te bepalen. "We kijken naar de context, er is geen afvinklijstje", zegt een woordvoerder. Als een artikel wervend is geschreven en de nadelen van een middel onvoldoende worden benoemd, kan het volgens de inspectie als reclame worden gezien.

De IGJ heeft ook bijgedragen aan een opleiding voor influencers over de regels en gezondheidsrisico's rond het aanprijzen van geneesmiddelen, meldt het FD. Eerder sprak de inspectie met het Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren. "Het doel is niet om boetes uit te delen. Je hebt hier te maken met de beïnvloeding van mensen", zegt een IGJ-woordvoerder.

In 2024 waarschuwde de IGJ een omroep voor berichtgeving over Ozempic. In april 2024 trok PowNed een aangekondigde documentaire over het middel terug nadat de inspectie contact had opgenomen.

Niet neutraal genoeg

De inspectie heeft tussen 2023 en 2025 twintig boetes opgelegd voor publieksreclame voor geneesmiddelen. In april kreeg DPG Media bijvoorbeeld ook een boete van 48.450 euro voor artikelen in De Stentor en Flair over Ozempic en Wegovy.

De rechtbank Amsterdam oordeelde in april na bezwaar dat die artikelen niet neutraal genoeg waren. De beperking van de vrijheid van meningsuiting die daaruit voortvloeit, vond de rechtbank gerechtvaardigd vanwege de bescherming van de volksgezondheid.

De boetes voor NRC en De Telegraaf zijn volgens het FD nog niet definitief. De betrokken kranten kunnen hun zienswijze nog indienen.

De IGJ wil tegen de NOS niets zeggen over lopende zaken. Een woordvoerder zegt dat in de beoordeling van berichtgeving "altijd naar context" wordt gekeken. "Het gaat om de combinatie beeld en tekst. Is het aanprijzend, worden voor- en nadelen genoemd, hoe vaak wordt de merknaam genoemd in het geheel? We gaan niet over één nacht ijs."

Bij Russische aanvallen op het stadje Petsjenihy in de Oekraïense regio Charkiv zijn vannacht tien doden gevallen, meldt de regionale gouverneur. Ook zijn er meerdere gewonden. Bij de aanval werden tien gebouwen geraakt, waaronder een café, een postkantoor en een winkel. Ook raakten zeven auto's beschadigd.

Oekraïne voerde ook aanvallen uit vannacht. Een grootschalige droneaanval trof doelen in de regio rond Moskou, melden The Kyiv Independent en de Russische autoriteiten op Telegram. Daarbij zou opnieuw een magazijn van de grootste Russische webwinkel Wildberries zijn geraakt.

Drie gewonden

Rusland zegt dat Oekraïne tussen gisteravond en vanochtend 05.00 uur ruim 600 drones op de regio rond de hoofdstad heeft afgevuurd. Volgens burgemeester Sergej Sobjanin van Moskou zijn daarvan 180 drones neergehaald. Volgens hem gaat het om een van de grootste Oekraïense luchtaanvallen op Moskou sinds het begin van de oorlog.

Door de aanvallen werd het luchtverkeer op de luchthavens van de hoofdstad tijdelijk stilgelegd. Volgens de Russische autoriteiten werden ook woonhuizen, flatgebouwen, winkels en andere voorzieningen in de regio geraakt. Bij de aanvallen raakten minstens drie mensen gewond, onder wie een meisje van 10 jaar. Oekraïne heeft nog niet gereageerd op de meldingen over de aanvallen.

Zichtbaarder voor de gewone Rus

Gouverneur Andrej Vorobjov van de regio Moskou meldt over het getroffen magazijn dat een muur van het gebouw werd geraakt door vallend dronepuin, waarna brand uitbrak. Volgens een verklaring van webwinkel Wildberries bleef de schade beperkt.

De laatste tijd zijn distributiecentra van Wildberries vaker doelwit van Oekraïense aanvallen. De regering in Kyiv zegt dat daar goederen worden vervoerd en opgeslagen die in de oorlog worden gebruikt. Volgens militaire experts wil Oekraïne de oorlog zichtbaarder maken voor gewone Russen.

'Deep strikes'

Oekraïne voert geregeld drone- en rakettenaanvallen uit op militaire doelen en logistieke infrastructuur in Rusland, duizenden kilometers achter de frontlinie. Daarmee probeert Kyiv de Russische aanvoerlijnen te verstoren en de capaciteit van Moskou om de oorlog voort te zetten te verzwakken, zeker nu onderhandelingen tussen de landen in oorlog stilliggen.

Bij de zogeheten deep strikes in Rusland zijn ook drones van het Verenigd Koninkrijk neergehaald, meldde de Britse krant The Times eerder. In reactie daarop heeft Rusland het VK ervan beschuldigd bewust te kiezen voor verdere escalatie van het conflict. Daarmee stelt Rusland dat het VK medeplichtig is aan de aanvallen. Het VK zei in een reactie tegen de BBC dat het schouder aan schouder staat met Oekraïne.

De aanvallen op Wildberries passen bij de nieuwe oorlogsstrategie van Oekraïne. Bekijk daarover deze video van Nieuwsuur van twee weken geleden:

Some projects seem too good to be true until you dig into it and find the secret magic that makes it all work. Take Paper Tunes by [Makestreame], a project …read more

De politie Amsterdam heeft na een kleine dag 140 tips gekregen in de zoektocht naar de identiteit van een man in een verzorgingstehuis.

De politie vroeg gisteren aandacht voor de zoektocht naar zijn naam. Hij kwam drie jaar geleden op straat ten val en bleek te zijn getroffen door een herseninfarct of een hersenbloeding. Daar hield hij afasie aan over, een taalstoornis die wordt veroorzaakt door een hersenbeschadiging.

Hij is opgenomen in een verzorgingstehuis in Amsterdam en kan slechts enkele woorden spreken. In het Engels gebruikt hij de woorden nonsense en definitely om iets te bevestigen of te ontkennen. "Er is op verschillende manieren geprobeerd om hem aan het communiceren te krijgen", zegt een politiewoordvoerder tegen de NOS. "We hebben het geprobeerd met spraakcomputers, letters aanwijzen, noem het maar. Dat heeft allemaal niet mogen baten."

Publiek

Omdat het de politie nog niet is gelukt om zijn identiteit te achterhalen, werd gisteren de hulp van het publiek ingeroepen. De politie noemt de reacties op de oproep van gisteren "overweldigend" en meldt dat het coldcaseteam alle tips gaat bekijken. "Lucky heeft een heel leven achter zich, maar nog steeds geen naam."

Eerder wist de politie al wel te achterhalen dat de man lid was van een boeddhistische gemeenschap in Amsterdam-Oost en dat hij daar bekendstond onder de naam 'Lucky'.

Ook werd duidelijk dat hij af en toe bij een eettentje op het Waterlooplein wat dronk en dat hij daar bekendstond als 'Chris de Canadees'. Omdat hij altijd in het Engels sprak, vermoedt de politie dat hij niet uit Nederland komt. Daarom is ook een video gemaakt met Engelse ondertiteling waarin aandacht wordt gevraagd voor de onbekende man.

Bijzondere oproep

"We zijn echt afhankelijk van informatie van het publiek", zegt de woordvoerder. "Vandaar dat we deze oproep ook doen. Dat is best bijzonder, want als politie delen we eigenlijk alleen beelden van bijvoorbeeld verdachten."

Ze benadrukt dat het niet gaat om een strafzaak, maar om een zoektocht en dat de man nergens van wordt verdacht. De politie heeft de zaak ook via de internationale politieorganisatie Interpol onder de aandacht gebracht, waarbij ook Canada en de Verenigde Staten zijn aangesloten. Ook dat heeft nog geen resultaten opgeleverd.

Het Waterschap Brabantse Delta doet aangifte omdat toezichthouders zeggen te zijn bedreigd. De medewerkers houden extra controles in het gebied in Midden- en West-Brabant vanwege de strengere regels als gevolg van aanhoudende droogte.

Vorige week liet het waterschap bij Omroep Brabant zien hoe de controles in zijn werk gaan. Zo wordt onder meer met drones gekeken of boeren zich aan regels houden. Zij mogen al bijna een maand lang overdag hun land niet beregenen met water uit sloten en beken vanwege de droogte. In het artikel van Omroep Brabant zijn in eerste instantie namen van controleurs genoemd. Daarna zouden zij persoonlijk zijn bedreigd.

Dijkgraaf Joris Bengevoord wil niet zeggen wat er precies is gezegd of gebeurd. "Het is heel heftig en gaat echt veel te ver", is wat hij erover kwijt wil.

'Beste bedoelingen'

Bengevoord begrijpt dat de maatregelen van het waterschap flinke gevolgen hebben, maar heeft geen begrip voor hevige reacties richting medewerkers. "Dat zij dan worden bedreigd is niet oké. Daarom spreek ik mij ook als dijkgraaf uit. We doen dit met de beste bedoelingen en ik sta achter mijn medewerkers. Zij staan er dag in dag uit middenin."

Enkele jaren geleden kregen medewerkers van Brabantse Delta ook te maken met bedreigingen. "Nu alleen veel heftiger en meer dan toen", zegt Bengevoord.

Een golf van racistische AI-video's overspoelt Chinese sociale media. Vooral witte en zwarte mannen en Indiërs worden in de nepvideo's als boosdoeners neergezet. Opvallend is dat de beelden ogenschijnlijk nauwelijks gecensureerd worden, ondanks hun racistische en gewelddadige karakter.

De Chinese overheid maakt steeds meer gebruik van sociale media om bepaalde boodschappen onder de bevolking te verspreiden. Het heeft daarbij veel baat bij de online nationalisten die deze boodschappen maar al te graag versterken. Maar de nieuwe trend laat zien dat dit alsmaar sterker wordende nationalistische sentiment ook z'n beperkingen heeft.

Respectloos gedrag

De korte AI-video's verlopen allemaal volgens hetzelfde patroon. Een buitenlander misdraagt zich. Degene duwt onschuldige oude mensen omver, dringt voor of valt vrouwen lastig. En dan grijpt een Chinees hardhandig in en spreekt de buitenlander streng toe met zinnen als: "In China hou je je aan onze regels".

Bij witte buitenlanders draait het negatieve beeld vaak om hun gedrag: ze zijn arrogant, respectloos of overtreden de regels. Als ze er in de video's op worden aangesproken, zeggen ze bijvoorbeeld: ik ben een Amerikaan dus ik mag doen wat ik wil. Dat sluit aan bij een boodschap die de staat zelf uitdraagt over gewenst sociaal gedrag.

Bij de video's over Indiërs, die vaker worden afgeschilderd als bedrieglijk en onhygiënisch gaat het verder: daar worden negatieve eigenschappen vaker aan een hele nationaliteit toegeschreven.

Hoewel het er niet op lijkt dat Peking deze video's heeft gemaakt, laat het wel zien hoe ingewikkeld de relatie tussen de Chinese staat en online nationalisten is.

Digitaal nationalisme

Volgens Han Rongbin, onderzoeker digitaal nationalisme en schrijver van Make China Great Again, passen de video's binnen een bredere vorm van digitaal nationalisme. "Op Chinese sociale media wordt nationale trots geregeld uitgedragen", vertelt hij.

China wordt voorgesteld als een sterk en modern land dat bezig is zijn rechtmatige positie op het wereldtoneel terug te winnen. "Daarbij wordt weinig onderscheid gemaakt tussen China en de Chinese Communistische Partij (CCP)", aldus Han. "De partij heeft China sterk gemaakt en dus versterkt de nationale trots in veel gevallen het recht van de CCP om China te besturen."

Ook de buitenlander speelt daarin een rol. Door een bedreigende en moreel inferieure 'ander' te creëren, wordt duidelijker wat het betekent om Chinees te zijn. De buitenlander is onbeschaafd en bedreigt de sociale orde, terwijl de Chinees loyaliteit, beschaving en verantwoordelijkheid vertegenwoordigt.

Schermafbeeldingen van een Chinees AI-filmpje. Een Chinese vrouw werkt een witte man tegen de grond nadat die zich had misdragen:

Hoewel de video's deels aansluiten bij propagandaboodschappen van de overheid acht Han het onwaarschijnlijk dat de overheid deze video's zelf heeft gemaakt. Volgens hem is "een deel van wat ermee uitgedragen wordt voor Peking helemaal niet wenselijk".

China probeert zich de laatste jaren te presenteren als een ontwikkeld land dat openstaat voor buitenlanders. Zo worden er allerlei maatregelen genomen om bijvoorbeeld meer kennismigranten en toeristen aan te trekken. Dat beleid heeft economische voordelen, maar ook een nationalistische component.

Buitenlanders die naar China komen, kunnen juist worden gebruikt als bewijs dat China aantrekkelijk, modern en succesvol is. Hoewel er volgens Han onder veel nationalisten steun is voor deze opstelling geldt dat niet voor alle nationaliteiten. "Vooral de video's over de Indiërs maken dat duidelijk", zegt hij.

India

Na jaren van spanning tussen China en India, onder meer na de dodelijke grensconflicten van 2020, worden de banden tussen beide landen weer aangehaald. Niet iedereen is daar blij mee. De Chinese ambassadeur in India werd onlangs online hard aangevallen nadat hij zich positief had uitgelaten over de ontwikkeling van de relatie.

Aanleiding was onder meer het versoepelen van reizen en visa: in de eerste maanden van het jaar verstrekte China ruim tachtigduizend visa aan Indiase burgers. Nationalisten verweten de ambassadeur het Chinese belang niet voorop te stellen en China te "vervuilen". De aanklachten bleken zo heftig dat Peking zich genoodzaakt voelde in te grijpen. De directe aanvallen op de ambassadeur stopten, maar helemaal de kop ingedrukt werd de onvrede niet.

'Te slap'

Terwijl Peking de relatie met India probeert te verbeteren, vinden sommige nationalisten juist dat de overheid "te slap" optreedt, aldus Han Rongbin, "maar ingrijpen is ingewikkeld". Peking wil deze groep nationalisten, die belangrijk is voor het verspreiden van boodschappen van de overheid, niet van zich vervreemden.

"De grens ligt vooral bij collectieve actie, maatschappelijke onrust of een bedreiging voor de politieke stabiliteit. Bij deze video's lijkt dat niet het geval, ze bieden vooral een uitlaatklep voor bepaalde gevoelens." Dat ze stereotyperend, racistisch en gewelddadig zijn, neemt Peking voorlopig maar op de koop toe.

Goedemorgen! Vandaag komen ministers en staatssecretarissen bij elkaar op het Catshuis voor de jaarlijkse startsessie van het kabinet. En de hockeymannen komen vanavond weer in actie op het WK.

Eerst het weer: het is overwegend bewolkt en vooral tijdens de ochtend valt geregeld regen. In de loop van de dag wordt het droger, maar een bui blijft mogelijk. Het wordt bij een meest matige westenwind maximaal 20 of 21 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De economische schade van de aardbeving in Colombia loopt waarschijnlijk op tot ruim 8 miljard euro, zegt de president van het land. Volgens Abelardo de la Espriella gaat het om een voorlopig cijfer.

Er is met name veel schade aan gebouwen, maar ook aan infrastructuur, zoals wegen. Het aantal doden door de aardbeving met een kracht van 7,4 staat op 294. Volgens de regering worden nog 194 mensen vermist, terwijl op websites waar vermissingen worden gemeld de aantallen in de duizenden lopen.

Het epicentrum lag in Chocó, een van de armste gebieden van het land. Ruim een week na de beving is nog altijd niet duidelijk hoe groot de schade daadwerkelijk is, omdat veel dorpen en steden in Chocó moeilijk bereikbaar zijn. Ongeveer twee derde van alle slachtoffers zijn in de steden Cali en Pereira om het leven gekomen.

De aardbeving is de eerste grote crisis waarmee De La Espriella wordt geconfronteerd. Een paar dagen voor de beving trad hij aan.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Het is deze week een jaar geleden dat de 17-jarige Lisa uit Abcoude werd omgebracht toen zij 's nachts vanuit Amsterdam naar huis fietste. Twee leeftijdsgenoten eren haar in de hoofdstad met een grote muurschildering.

Fijne dag!

There are quite a few rather unconventional methods of propulsion, but perhaps one of the more curious approaches involved Helmholtz resonance, as demonstrated by [Junsun Hwang] et al. with a …read more

Zeker een derde van de moeders van zeer vroeg geboren baby's lijdt aan zoveel psychische klachten dat er mogelijk sprake is van een posttraumatische stressstoornis (PTSS). Ook vaders hebben last van PTSS-klachten, bijna één op zes. Dit blijkt uit een landelijke studie opgezet door het Amsterdam UMC, het Erasmus MC en UMC Utrecht, vandaag gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Pediatrics.

De onderzoekers pleiten ervoor om psychologische zorg voor ouders een regulier onderdeel te maken van de geboortezorg wanneer een kind te vroeg is geboren. Dit om een gezin een zo goed mogelijke start te geven en de kans op omvangrijkere psychische problemen te verkleinen.

Een vroeggeboorte is tenslotte een aangrijpende ervaring. Wanneer een kind voor 29 weken zwangerschap wordt geboren is altijd levensreddende zorg nodig op de neonatologie-IC, de intensive care voor pasgeboren baby's. Geregeld moeten ook stressvolle handelingen, zoals operaties, uitgevoerd worden om het leven van deze kwetsbare baby's te redden.

"Ouders ervaren dan vaak enorme machteloosheid", vertelt hoogleraar en onderzoeker Lotte Haverman van het Emma Kinderziekenhuis en het Amsterdam UMC. "Ze moeten toekijken hoe ingrijpende handelingen op hun pasgeboren kind worden verricht en dat is zonder meer een schokkende ervaring."

Herbelevingen

Het is bekend dat mensen die dergelijke heftige situaties meemaken, bijvoorbeeld militairen in oorlogsgebieden of slachtoffers van rampen, PTSS kunnen ontwikkelen. De gevolgen van een traumatiserende ervaring van een vroeggeboorte was nog nooit grootschalig in Nederland onderzocht.

Aan het onderzoek deden alle Nederlandse neo-IC's mee. De onderzoekers volgden 446 zeer vroeg geboren baby's terwijl ouders van 217 gezinnen vragenlijsten invulden over hun mentale welzijn kort na de geboorte, een maand later en rond de oorspronkelijke uitgerekende datum.

Daaruit blijkt dat een aanzienlijk aantal ouders PTSS-klachten heeft. Herbelevingen, negatieve gevoelens, vermijding en verhoogde spanning zoals aanhoudende angst worden genoemd.

"Ik hoef maar piepjes van een hartmonitor te horen of het handontsmettingsmiddel in ziekenhuizen te ruiken en ik ben weer helemaal terug op de kinder-IC", vertelt Tatiana van Lier.

Veertien jaar geleden werd haar zoon in de 27e week geboren. Hij kreeg bloedingen in hersenkamers waardoor er risico was op een hersenbloeding. Daarnaast had hij epileptische aanvallen. De baby, amper vier weken oud, moest een hersenoperatie ondergaan. "Ik denk dat we iedere 10 seconden wel een keer dachten dat hij doodging."

Het eerste kindje van Van Lier, een dochter, was ook te vroeg geboren en overleed na een darmperforatie en een hersenbloeding. Haar zoon overleefde de operatie gelukkig wel en is veertien jaar later een gezonde jongen.

"Maar de angst dat hem wat ergs zou overkomen, zelfs al bij een verkoudheidje, was in het begin extreem. Nu is dat veel minder, maar de angst is nooit helemaal weggegaan."

Ontwikkelingsachterstand

Iedereen kan PTSS-klachten krijgen maar sommige factoren vergroten de kans, zo blijkt uit het onderzoek. Eerdere zeer ingrijpende ervaringen, psychische problematiek en veel stress tijdens de zwangerschap of ziekenhuisopname hingen samen met meer klachten bij beide ouders.

"We weten dat psychische problemen van ouders een negatief effect kunnen hebben op de ontwikkeling van kinderen terwijl juist te vroeg geboren kinderen vaak op verschillende vlakken problemen kunnen hebben, bijvoorbeeld als het gaat om de sociaal-emotionele ontwikkeling."

Volgens Haverman kan de ouder-kind interactie in het geval van getraumatiseerde ouders onder druk komen te staan. "En die is cruciaal voor een kind om gezond op te groeien."

'Welzijn kind begint bij ouders'

De onderzoekers hopen daarom dat dit onderzoek een eerste goede stap is om een zorgpad te ontwikkelen waar bij een vroeggeboorte ook zorg voor ouders de standaard wordt.

"Tot nu toe stond het kind centraal en dat is logisch want het gaat erom het kind in leven te houden en medisch gezien zo gezond mogelijk", zegt Haverman. "Maar het welzijn van het kind op de lange termijn begint bij de ouders, daarom moeten we ook hun zorg goed organiseren als ze dat nodig hebben."

Ondersteuning

Ouders die ondersteuning nodig hebben of willen praten over hun ervaringen tijdens de vroeggeboorte van hun kind kunnen terecht bij de patiënt- en oudervereniging Care4Neo.

Na maanden van droogte regent het sinds het weekend weer. Verspreid over het hele land zijn er flinke buien. De verwachting is dat de regen de komende twee weken aanhoudt. Maar hoeveel helpt die regen eigenlijk? In dit stuk beantwoorden we een aantal vragen.

Hoeveel regen valt er deze week?

De komende twee weken verwacht klimaatonderzoeker Peter Siegmund van het KNMI ongeveer 70 millimeter regen.

Deze week gaat het om ongeveer 30 tot 35 millimeter, volgende week waarschijnlijk om een vergelijkbare hoeveelheid. Dat gebeurt heel verspreid: bijna iedere dag kan er wel een bui vallen.

Normaal valt er in de hele maand augustus volgens Siegmund ongeveer 100 millimeter regen. "Dus 70 millimeter in de helft van de maand is best veel, we krijgen een natte tweede helft van augustus."

Is daarmee de droogte voorbij?

Nee. Het huidige neerslagtekort bedraagt volgens Siegmund ongeveer 310 millimeter. Daar gaat de komende weken wel iets vanaf, maar veel minder dan de hoeveelheid regen doet vermoeden.

Dat komt doordat er ondertussen ook water blijft verdampen. Van de verwachte 70 millimeter regen verdampt de komende twee weken naar schatting ongeveer 40 millimeter. Per saldo neemt het neerslagtekort daardoor af met ongeveer 30 millimeter af.

Het neerslagtekort blijft daarmee uitzonderlijk hoog. Zelfs na de komende regenperiode verwacht Siegmund dat deze zomer eind augustus nog altijd tot de 5 procent droogste jaren behoort. Om het tekort terug te brengen tot een 'normaal' jaar zou er tot eind september een enorme hoeveelheid regen moeten vallen. Volgens een ruwe berekening van Siegmund is daarvoor alleen al in september ongeveer drie keer de normale hoeveelheid regen nodig.

Kan droge grond al die regen wel opnemen?

Waarschijnlijk wel, doordat de ongeveer 70 millimeter regen niet in één of twee dagen valt. "De regen valt mooi verdeeld over twee weken", zegt klimaatonderzoeker Siegmund. Daardoor krijgt de uitgedroogde bodem meer tijd om het water op te nemen. Voor het terugdringen van de droogte is dat relatief gunstig, al blijft er dus een groot neerslagtekort.

Toch zal het water niet heel diep komen, vertelt hydroloog Inge de Graaf van de Wageningen University & Research. "Er zit nog meer regen in de voorspellingen, dus de bovenste bodemlaag zal nat worden. Maar voor alles daaronder verandert deze regen weinig." Gras is ondiep geworteld en zal dus iets groener worden door de huidige neerslag, maar daaronder is het nog kurkdroog. "Dus de vegetatie die dieper wortelt heeft niet veel aan deze regen."

Wat betekent de regen voor het grondwater?

Als het nu een lange periode gaat regenen, dan kan dat water doordringen tot het diepere grondwater. Hydroloog De Graaf: "Maar zeker in augustus is die verdamping meestal nog veel hoger dan de neerslag, waardoor veel neerslag eerst wordt gebruikt in de bodem en de vegetatie voordat het grondwater wordt bereikt. Ik weet wel zeker dat we nog niet uit de problemen zijn." Ze verwacht dat het grondwater pas in het najaar weer wat wordt aangevuld door de neerslag, maar denkt dat het tekort ook deze winter nog niet aangevuld zal zijn.

"Grondwater heeft een geheugen. Na de droogte van 2018 heeft het twee seizoenen geduurd voordat het grondwater weer hersteld was. De kans dat je zo'n groot tekort in de bodem en in het grondwater binnen een paar maanden kan herstellen is heel klein", gaat ze verder. "Dat is eigenlijk gewoon niet aan de orde."

Gaan de rivieren nu ook stijgen?

De regen in Nederland alleen is daarvoor niet genoeg. Voor de Rijn en Maas is vooral belangrijk hoeveel regen er valt in de stroomgebieden van de rivieren buiten Nederland. Regen in Nederland heeft maar beperkte invloed op de hoeveelheid water die via de grote rivieren ons land binnenkomt.

Om de hoeveelheid water in de Rijn en Maas echt te laten herstellen, is volgens Rijkswaterstaat langdurig veel neerslag nodig in de stroomgebieden in Duitsland en verder stroomopwaarts.

De weersverwachting in die gebieden biedt wel enige hoop dat er de komende tijd weer wat meer water door de rivieren gaat stromen, maar de achterstand die tijdens de lange droge periode is ontstaan, is daarmee niet meteen weggewerkt.

Bekijk deze NOS-special over waarom de Rijn het zwaar heeft: