Starmer hekelt heffingen door VS, maar hamert ook op cruciaal bondgenootschap
De Britse premier Starmer heeft zich in een speciaal ingelaste toespraak opnieuw uitgesproken tegen de importheffingen die de VS heeft aangekondigd. Een handelsoorlog is in niemands belang, zei hij. Tegelijkertijd waakte hij ervoor president Trump voor het hoofd te stoten. Starmer benadrukte hoe belangrijk de betrekkingen met Washington zijn.
"De VS en het VK zijn belangrijke bondgenoten en nauwe partners", sprak de premier. Hij zei vastbesloten te zijn de relatie met de Amerikanen "sterk, constructief en gericht op resultaten" te houden. Hij wees erop dat de VS honderden miljarden heeft gestoken in het VK, mede vanwege de goede betrekkingen.
De Britse premier hield de toespraak naar aanleiding van de opgelopen spanning rond Groenland en de door president Trump aangekondigde heffingen voor landen die militairen naar het eiland hebben gestuurd. Europese leiders hebben de heffingen vrijwel unaniem veroordeeld.
Ook Starmer deed dat eerder en herhaalde vanochtend dat Groenland een zaak is van de Groenlanders en de Denen. "Dit recht is fundamenteel en daar staan wij achter."
VK-correspondent Arjen van der Horst:"Premier Starmer heeft het afgelopen jaar kosten noch moeite gespaard om Trump tevreden te stemmen in de hoop een gunstige handelsdeal te sluiten en de Amerikanen binnenboord te houden als het gaat om de oorlog in Oekraïne. Vleierij was het middel dat Londen vooral inzette zoals bij Trumps staatsbezoek aan het VK met alle toeters en bellen.
Starmer ging zoveel mogelijk de confrontatie uit de weg met het Witte Huis, maar nu zien we - heel voorzichtig - een kentering. De woorden die we vandaag uit Starmers mond hoorden, waren zijn hardste kritiek tot nu toe op de Amerikaanse regering."
De Britse premier erkende dat de veiligheid van Groenland van cruciaal belang is, ook vanwege het ontstaan van nieuwe zeeroutes door het smelten van ijs. Daarnaast wees hij op de toenemende "strategische competitie", waardoor "het hoge noorden" meer aandacht vraagt.
Op vragen van journalisten of het VK als vergelding ook tarieven gaat invoeren voor de VS gaf Starmer geen duidelijk antwoord. In plaats daarvan herhaalde hij dat bondgenoten elkaar geen heffingen moeten opleggen omdat die slecht zijn voor iedereen. Ook een antwoord op de vraag van een journalist of een staatsbezoek van koning Charles in april aan de VS moet worden heroverwogen, bleef uit.
Starmer had gisteren ook al telefonisch overleg met Trump, waarin hij zich uitsprak tegen de heffingen. Die treffen een reeks landen, waaronder het VK en Nederland.
De EU overweegt als tegenmaatregel een pakket aan heffingen in te voeren ter waarde van 93 miljard euro, dat nog klaarligt van vorig jaar. De EU wil echter eerst proberen om Trump op andere gedachten te brengen, zodat extra heffingen over en weer kunnen uitblijven. Donderdag is er een extra top in Brussel van EU-leiders.
EU-correspondent Kysia Hekster:"De EU-lidstaten hopen dat het niet zover hoeft te komen en dat ze Trump nog op andere gedachten kunnen brengen. De komende week is alles gericht op de diplomatie: te beginnen in Davos, op de jaarlijkse bijeenkomst van het World Economic Forum. Trump en veel Europese leiders zullen daar aanwezig zijn. Maar je merkt wel dat de tijd van voorzichtigheid, waarbij de Europeanen Trump vooral wilden tegemoetkomen, voorbij is. Het is nu tijd voor hardere actie."
Ook NAVO-chef Rutte sprak gisteren met Trump. Rutte kreeg afgelopen dagen van sommige kanten kritiek omdat hij zich niet uitliet over Trumps dreigementen. Gisteren schreef hij over "de veiligheidssituatie op Groenland en het Arctisch gebied" op X "we blijven hieraan werken en ik kijk ernaar uit hem later deze week in Davos te ontmoeten".
Deense regeringsfunctionarissen zullen zich niet laten zien in het Zwitserse ski-oord. Het World Economic Forum heeft persbureau Bloomberg laten weten dat de Denen geen vertegenwoordiging zullen afvaardigen.
Verkenners wegVandaag staat opnieuw overleg gepland. Rutte krijgt de Deense defensieminister en de Groenlandse buitenlandminister over de vloer. Ze gaan in overleg over de Amerikaanse pogingen om Groenland, dat deel uitmaakt van het Deense koninkrijk, in te nemen.
De NAVO overweegt een militaire missie te sturen naar Groenland, Europese verkenners bereiden er een legeroefening voor. Die verkenners hebben Trump ertoe bewogen om extra handelsheffingen van 10 procent, en op termijn 25 procent, op te leggen aan deelnemende landen. Onder meer Duitsland, en ook Nederland, hebben hun verkenners inmiddels overigens alweer naar huis gevlogen.