Aggregator

Péter Magyar was twee jaar geleden nog een onbekende figuur. Dat veranderde volkomen toen hij in een veelbekeken interview de aanval opende op de corruptie onder Orbán.

Met dit optreden stormde Magyar het Hongaarse publieke debat binnen. En zondagavond deed hij wat de meeste Hongaren tot voor kort niet meer voor mogelijk hadden gehouden: met zijn Tisza-partij verpletterde hij Viktor Orbán.

Met grote beloftes over EU-toenadering en corruptiebestrijding veroverde hij een tweederdemeerderheid in het parlement. Een ding is duidelijk: Magyar luidt een nieuwe tijdperk in de Hongaarse geschiedenis in.

Acht jaar in Brussel gewerkt

Opvallend is dat de 45-jarige op het eerste gezicht veel weg heeft van een typische Fidesz-prominent. Hij is een man uit een hoogopgeleid gezin met een achtergrond in rechten. Als politieke insider heeft hij verschillende overheidsfuncties bekleed, onder meer acht jaar in Brussel.

Verder was Magyar getrouwd met Judith Varga, een voormalig minister van Justitie en een belangrijke bondgenoot van Orbán. Samen hebben ze drie zonen.

Misbruikschandaal

In 2024 brak Magyar met Fidesz nadat een misbruikschandaal aan het licht was gekomen. In korte tijd profileerde hij zich als de belangrijkste man van de oppositie. Hij was geloofwaardig als voormalig Fidesz-aanhanger wanneer hij sprak over de vergaande corruptie onder Orbán.

Binnen een paar maanden behaalde hij met zijn Tisza-partij maar liefst 30 procent van de stemmen bij de Europese verkiezingen. Hongaren die al jaren gefrustreerd waren dat de oppositie maar niet verenigd een vuist kon maken, zagen eindelijk een kans.

Bekijk hier de overwinningstoespraak van Magyar:

Tegelijkertijd groeide de onvrede in de samenleving vanwege grote problemen in het land. De gezondheidszorg ging sterk achteruit onder Orbán. Met bijvoorbeeld een groeiend aantal infectieziektes in ziekenhuizen, doordat er geen airco's waren.

Er was geen geld voor het onderwijs, waardoor ouders gevraagd werd om eten of wc-papier mee te nemen voor hun kinderen. Daar kwam een stagnerende economie bovenop, ondanks hoge inflatie. Het werd steeds pijnlijker dat Hongarije stilstond en werd ingehaald door de rest van de regio.

Scherpe anti-migratie-boodschap

Magyar combineerde een scherpe anti-Orbánboodschap met een populistische, conservatieve agenda. Hij heeft een scherpe anti-migratie-boodschap.

Over het EU-lidmaatschap voor Oekraïne is de verkiezingswinnaar terughoudend. Hij zegt wel een einde te maken aan de Hongaarse blokkade voor een cruciale EU-lening van 90 miljard voor Oekraïne. En hij belooft van Hongarije weer een betrouwbare EU-partner te maken.

Gevoelige thema's in Hongarije, zoals lhbti-rechten, ging Magyar handig uit de weg. Hij liep bijvoorbeeld niet mee met de verboden Pride-mars afgelopen zomer. Hij wilde zo voorkomen dat Orbán munitie kreeg voor zijn campagne.

Als Magyar wilde winnen, dan moest hij juist conservatieve kiezers weglokken. De meer liberale, progressieve kiezers bleven hem als enige alternatief voor Orbán toch wel steunen.

Selfies met kiezers

Met een moordend campagneprogramma trok Magyar het hele land door. Hij bezocht met de vlag in zijn hand 700 plaatsen, vooral ook op het conservatieve plattenland. Waar het kon ging Magyar op de foto met kiezers, die deze selfies massaal deelden op sociale media. Daar kon Magyar om de staatspropaganda heen werken, en door de gelederen van Fidesz breken.

Orbán deed er alles aan om Magyar zwart te maken. Hij zou heulen met Oekraïne om Hongarije de oorlog in te trekken. In het hele land werden posters opgehangen van Magyar en Zelensky. Maar elke aanval van Fidesz wist Magyar te pareren en elke keer wist hij terug te slaan.

Termijnlimiet aangekondigd

Er bestaan wel zorgen dat Magyar met zijn tweederdemeerderheid een 'Orbán 2.0' kan worden. Ook zijn er veel aanwijzingen dat Magyar geen lieverdje is voor de mensen met wie hij werkt.

Maar op een persconferentie benadrukte hij nogmaals dat hij een termijnlimiet van acht jaar wil voor premiers. "Dat betekent ook dat Orbán nooit meer de macht kan hebben", zei hij. Orbán is 20 jaar premier geweest, van 1998 tot 2002 en van 2010 tot nu.

Hongaren die smachten naar verandering, wuiven de zorgen dan ook weg. Zij wilden vooral eerst het vertrek van Orbán. En dat is Magyar na zestien jaar gelukt. Binnen een maand wil hij als nieuwe premier beginnen.

Ontboste regenwouden herstellen zich sneller dan gedacht, blijkt uit nieuw onderzoek van de Duitse universiteit TU Darmstadt in samenwerking met Ecuadoriaanse wetenschappers en tientallen universiteiten en onderzoeksinstituten. Wanneer de landbouw stopt, herstelt de vegetatie zich vanzelf en komen diersoorten terug.

In dertig jaar tijd keert zo'n 75 procent van de dier- en plantsoorten er terug en herstelt de biodiversiteit zich tot meer dan 90 procent van het oorspronkelijke niveau, zo berekenden de wetenschappers die meer dan 8500 soorten meenamen in het onderzoek naar het ontboste regenwoud in Ecuador.

Volgens hoofdauteur Timo Metz tonen regenwouden "een opmerkelijke veerkracht" en hebben ze "het vermogen om terug te keren naar hun oorspronkelijke staat".

Vleermuizen, apen en vogels nemen zaden mee

De wetenschappers richtten zich op voormalige landbouwgrond in het noordwesten van Ecuador. Daar, in de regio Chocó, is veel bos verdwenen ten gunste van plantages en weilanden.

Overgebleven gebieden zijn essentieel voor het herstel van natuur op verlaten landbouwgrond, want van daaruit keren dieren en planten terug, stelt Nico Blüthgen, hoogleraar ecologie aan de TU Darmstadt: "Vleermuizen, apen en andere zoogdieren, maar ook vogels brengen boomzaden terug naar de gekapte gebieden. Mestkevers begraven de zaden in de grond en honderden andere diersoorten zorgen voor de bestuiving."

De Nederlandse hoogleraar tropische bosecologie aan de universiteit van Wageningen, Lourens Poorter, deed eerder al onderzoek naar het herstel van vegetatie na landbouw in de tropen. Hij is in een reactie enthousiast over het "unieke" onderzoek, omdat voor het eerst zoveel soortgroepen zijn meegenomen. "Er is niet alleen gekeken naar aaibare soorten, zoals apen, maar ook naar bijvoorbeeld schimmels, bacteriën, bijen en bomen."

'Voor herstel is alles nodig'

"Het laat zien dat je voor herstel alles nodig hebt: bestuivers, zaadverspreiders en schimmels. Veel soorten hebben elkaar nodig en elke soort heeft een unieke bijdrage aan het ecosysteem."

Uit het onderzoek blijkt verder dat het uitmaakt wat de agrarische functie van de landbouwgrond was. Het regenwoud herstelt zich sneller op verlaten cacaoplantages dan op weilanden.

Door de achtergebleven cacaobomen is het microklimaat in de beginfase er beter dan in een open grasveld. De bomen zorgen voor schaduw, zodat planten en dieren bij hitte meer bescherming hebben en de grond in een droge periode langer vochtig blijft.

Ongewervelden en bacteriën

Grassen zijn een concurrent van jonge bomen, zegt Poorter: "Grassen kunnen tot wel twee meter hoog worden en dan is het voor jonge bomen moeilijk om op te groeien."

Niet elke soort komt even snel terug. Zoogdieren, vogels en insecten die makkelijk afstanden afleggen, komen eerder terug dan bijvoorbeeld bomen. En voor ongewervelde insecten die leven tussen dode bladeren en bacteriën duurt het het langst voor de omstandigheden goed genoeg zijn.

Omstandigheden Ecuador

Volgens Poorter scheelt het ook dat de voornamelijk kleinschalige landbouw in Ecuador minder intensief is dan bijvoorbeeld de landbouw in Nederland. Ook heeft landbouwgrond in de tropen vaak nog relatief kort, enkele decennia, een agrarische functie gehad. "In Nederland zou het minstens 200 jaar duren voor het oude bos weer terug is."

Het scenario van herstel in dertig jaar gaat dan ook niet op voor gebieden waar tropisch regenwoud grootschalig is gekapt, zoals in Brazilië, China en Indonesië. Daar zijn enorme landbouwvelden van tientallen vierkante kilometers. In die gebieden zal het herstel van tropisch regenwoud veel langer duren en lukt dat niet zonder hulp van de mens, zegt Poorter, omdat de meeste dieren niet over grote afstanden het open veld intrekken.

Ontbossing

Onderzoeker Blüthgen is enthousiast over de veerkracht, maar wijst erop dat de bestaande ecosystemen moeten worden beschermd: "De ontbossing gaat sneller dan de maatregelen om natuur in stand te houden. Jaarlijks gaat er wereldwijd vier tot zes miljoen hectare verloren."

Onderzoeksmethode

De wetenschappers hebben niet ruim dertig jaar gekeken hoe de natuur zich op een voormalig stuk landbouwgrond ontwikkelde. Ze keken naar meerdere voormalige weilanden en plantages die korte of al langere tijd met rust werden gelaten. Met die gegevens hebben de onderzoekers een tijdlijn gemaakt.

Daarbij zijn de onderzoekers er dus in feite van uitgegaan dat al die percelen zich ongeveer op dezelfde manier ontwikkelen, terwijl de lokale omstandigheden verschillend kunnen zijn. Desondanks noemt Poorter, die niet meewerkte aan het onderzoek, de resultaten vanwege de omvang van het onderzoek en de grote hoeveelheid verzamelde data "robuust".

GroenLinks-PvdA mag als Progressief Nederland (Pro) aan de volgende Tweede Kamerverkiezingen meedoen. Dat heeft de Kiesraad besloten, die het verzoek van de partij aan gronden uit de Kieswet toetste en geen reden ziet om het verzoek te weigeren.

Officieel moet de partij nog fuseren, maar de Partij van de Arbeid heeft alvast verzocht als Progressief Nederland (Pro) aan de volgende Kamerverkiezingen mee te doen. Als de leden in juni met de fusie instemmen, moet het verzoek opnieuw worden ingediend, maar dat is volgens een woordvoerder van de Kiesraad een formaliteit.

Pro nog niet meteen in Tweede Kamer

Het presidium, het bestuur van de Tweede Kamer, gaat zich nu buigen over het in gebruik nemen van de naam in het parlement. Het presidium komt met een advies, waarover de Tweede Kamer uiteindelijk beslist, aldus een woordvoerder vandaag.

Het presidium vergadert doorgaans op woensdagen. Het zou kunnen dat er woensdag al over gesproken wordt, maar zeker is dat niet, aldus de woordvoerder.

Kamerleden van GroenLinks-PvdA noemden zelf in eerdere debatten de naam Pro al, hetgeen hen op een reprimande van de Kamervoorzitter kwam te staan: tot er officiële besluitvorming is, mag dat niet.

'Voeten in aarde'

Als de Kamer instemt met de nieuwe naam, betekent dat nog niet dat die overal verandert. Voor de provinciale en gemeentelijke verkiezingen moet de partij zich opnieuw inschrijven. Bij de beoordeling van een registratie voor Tweede Kamerverkiezingen mag de Kiesraad niet toetsen aan lokaal geregistreerde aanduidingen.

Sommige lokale partijen - met al langer 'pro' in hun naam - vinden de situatie verwarrend voor kiezers en gaan naar de Raad van State. Vijftien tot twintig partijen zijn vastberaden hun naam niet op te geven.

In artikel G4 van de kieswet staat dat de benaming die voor een partij in de Tweede Kamer is geregistreerd, in beginsel ook voor lokale en provinciale afdelingen geldt. Tenzij de naam overeenkomt met een al geregistreerde partij en er daardoor verwarring kan ontstaan.

Volgens Radboud Ribbert, advocaat bij Greenberg Traurig, kan het nog heel wat voeten in de aarde hebben, omdat uiteindelijk de centrale stembureaus beslissen en doorgaans "wie het eerst komt het eerst maalt" geldt. "Bovendien zal men willen voorkomen dat de kiezer bij de provinciale of lokale verkiezingen in het stemhokje in verwarring raakt".

Voorbarig

Enkelen lokale partijen zien tot hun ergernis dat de fusiepartij zich in steeds meer gemeenten - waaronder Rotterdam en Groningen - al 'Pro' noemt. Ze noemen dat voorbarig.

De Groningse GroenLinks-PvdA fractievoorzitter Van Hoorn ziet dat anders: het ging in Groningen volgens hem zonder problemen. "Daar zijn geen lokale pro-partijen en waren er geen bezwaren van andere partijen". Van Hoorn zegt de bedenkingen van partijen waar het wél speelt te begrijpen, maar gaat ervan uit dat het goedkomt. Dat zegt ook een landelijk woordvoerder van de fusiepartij. "We gaan met lokale partijen in gesprek en hebben er vertrouwen in dat het goedkomt."

Dario Castiglione van ProVeenendaal, die namens de protesterende lokale partijen de kar trekt, moet dat nog zien. Over een paar weken is er een gesprek met GroenLinks-PvdA, maar de fractievoorzitter van ProVeenendaal laat vast weten dat niemand moet denken dat ze hun naam als lokale partij zomaar even aan de wilgen gaan hangen.

Een groot deel van de Noorse regering is weer gevestigd in het oude regeringscomplex in het centrum van Oslo. Het complex raakte in 2011 zwaar beschadigd bij de aanslag van de rechtsextremist Anders Breivik en moest daarna gerenoveerd worden.

Het vernieuwde complex werd vandaag door premier Jonas Gahr Støre geopend. Zes ministeries gaan er vandaag al weer aan de slag. Ook het kantoor van de premier zit er weer. De andere ministeries zullen de komende jaren volgen.

De sociaaldemocratische regering was het doelwit van de aanslag die op 22 juli 2011 in Oslo werd gepleegd door Breivik. De rechts-extremist plaatste een bom in een bestelbus, die hij tegenover het regeringscentrum parkeerde. Enkele minuten later ontplofte de bom. Bij de explosie kwamen acht mensen om het leven.

Vanwege de grote schade en verhoogde beveiligingseisen duurden de werkzaamheden meer dan tien jaar. De oude gebouwen zijn hersteld en er zijn nieuwe gebouwen bij gekomen. De ministeries waren de afgelopen jaren verspreid over de Noorse hoofdstad.

Na zijn aanslag in Oslo ging Breivik naar het eiland Utøya, waar een kamp was van de jongerenafdeling van de regerende Arbeiderspartij. Breivik opende het vuur en schoot 69 mensen dood. De meeste slachtoffers waren tieners.

Premier Støre noemde de heropening een "historische dag". Hij was tijdens de aanslag minister van Buitenlandse Zaken. "Het is voor ons een belangrijk deel van de geschiedenis: het was de Arbeiderspartij die weg is gejaagd uit dit kantoor, en het is de Arbeiderspartij die nu weer terugkeert", zei Støre.

Een 24-jarige man moet acht jaar de cel in voor het verkrachten en aanranden van drie ouderen in een woonzorgcentrum in Breda. Brennan G. krijgt ook een beroepsverbod opgelegd.

In het onderzoek bleek dat de man ook 1250 seksueel expliciete foto's en video's van kinderen op zijn telefoon had staan. Hij is daarom ook schuldig bevonden aan het bezit van kinderporno.

Eerste nachtdienst

In 2024 werkte de man, die toen in België woonde, als flexmedewerker in de zorginstelling. Tijdens zijn eerste nachtdienst verkrachtte hij twee ouderen en randde hij een ander aan. De volgende ochtend vertelden de drie bewoners van de instelling aan het personeel wat hen die nacht was aangedaan. Het gaat om twee vrouwen van 90 en 80 en een man van 77.

Hoewel zij alle drie (beginnend) dementerend waren, vertelden zij gedetailleerd en los van elkaar over de gebeurtenissen. Daarom oordeelt de rechtbank dat deze verklaringen betrouwbaar zijn. Ook werden DNA-sporen van G. op het lichaam van een van de slachtoffers gevonden.

Zowel familieleden als het personeel hebben verklaard dat de slachtoffers na die nacht angstig, verdrietig en in zichzelf gekeerd waren. G. heeft de afgelopen twee jaar ontkend dat hij bewoners heeft verkracht. Tijdens een zitting in maart gaf hij voor het eerst toe een van de bewoners te hebben aangerand.

Maximaal beroepsverbod

De rechtbank oordeelt dat G. misbruik heeft gemaakt van de kwetsbaarheid van zijn slachtoffers en van zijn vertrouwenspositie als zorgverlener, schrijft Omroep Brabant.

De man mag dertien jaar lang niet met kwetsbare mensen werken. Dat is het maximale beroepsverbod dat de rechtbank kan opleggen.

Het kabinet wil nog voor de zomer excuses aanbieden aan afstandsmoeders en -kinderen. Afstandsmoeders zijn vrouwen die tussen 1956 en 1984 gedwongen werden om hun pasgeboren baby's af te staan.

Dat gebeurde vaak onder druk van familie en de kerk, maar ook van instanties als de Raad voor de Kinderbescherming. Het gaat om ruim 13.000 vrouwen en zo'n 15.300 kinderen.

"Er was onvoldoende oog voor de kwetsbare en schrijnende positie van moeders en kinderen. Dat heeft veel pijn en verdriet tot gevolg gehad", schrijft staatssecretaris Van Bruggen (D66) van Justitie en Veiligheid in een brief aan de Tweede Kamer. Ze erkent dat excuses nodig zijn. "Voor de getroffenen zijn excuses van de overheid een startpunt voor erkenning van dit leed".

Levenslange schade

Een speciale commissie die onderzoek deed naar afstand en adoptie in die periode concludeerde vorig jaar dat veel afstandsmoeders en -kinderen "levenslange schade" hebben overgehouden en dat de afstandsverklaringen die deze vrouwen moesten ondertekenen geen wettelijke basis hadden.

De moeders en kinderen reageerden teleurgesteld, onder meer omdat de commissie niet tot de slotsom kwam dat de overheid excuses moest maken. Dat wil het kabinet nu dus toch doen en wel "zo snel en zorgvuldig mogelijk". In februari waren meerdere partijen in de Tweede Kamer daar ook al voor.

Speciale bijeenkomst

Besloten is nog voor de zomer een bijeenkomst te organiseren, waarbij de mensen die het slachtoffer zijn van het toenmalige beleid en hun belangenorganisaties betrokken worden.

Het kabinet wil voor de zomer aan de Kamer laten weten wat het met de aanbevelingen van de onderzoekscommissie gaat doen.

In februari vertelde Jeroen in Nieuwsuur dat hij zelf op zoek ging naar zijn biologische moeder:

Verleden in Zicht komt op voor de belangen van afstandskinderen. Bestuurslid Frans Haven zegt heel erg blij te zijn dat de excuses er nu komen, al heeft dat volgens hem veel te lang geduurd. Hij ziet het als een goede eerste stap. Hij vindt dat de moeders en kinderen volledig inzicht moeten krijgen in de dossiers die destijds over hen zijn aangelegd.

De stichting had bij het vorige kabinet tevergeefs op excuses aangedrongen. Vorige week had het bestuur een gesprek met de staatssecretaris en minister Hermans (VVD) van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Hij is blij er nu wel snel is gereageerd.

Kippenvel

Bij dat gesprek was ook Ellen Venhuizen van de stichting De Nederlandse Afstandsmoeder (DNA). Ze is "heel erg blij" met de brief van het kabinet. "Kippenvel, hoera!" Ze heeft het goede nieuws meteen in een nieuwbrief verspreid en krijgt enthousiaste reacties van haar achterban.

Ook Venhuizen vindt dat de dossiers nu vrijgegeven moeten worden zonder "lakwerk". Moeders die dat willen kunnen dan lezen wat er met hun kind gebeurd is. Voor de kinderen is het voor hun identiteit van groot belang om te weten waar ze vandaan komen, aldus Venhuizen.

Meer dan de helft van de Nederlandse bevolking heeft nog geen noodpakket in huis, blijkt uit onderzoek van onderzoeksbureau Ipsos I&O.

Na de groots opgezette overheidscampagne 'Denk Vooruit' heeft 44 procent wel een noodpakket. Dat is 9 procentpunt meer dan bij de vorige meting in 2025.

In de campagne roept de overheid mensen op om zich voor te bereiden op een noodsituatie. Via tv-spotjes, online-berichten, radioboodschappen en duizenden posters in bushokjes wordt sinds november 2025 gecommuniceerd dat het nodig is om voorbereid te zijn op een crisissituatie. In de campagne worden een grote cyberaanval, een overstroming of oorlog als voorbeelden gegeven.

'Overheid jaagt angst aan'

Van de mensen die het informatieboekje 'Bereid je voor op een noodsituatie' hebben gelezen, heeft 42 procent geen actie ondernomen. Een kwart van de ontvangers heeft het boekje niet eens gelezen. Meer dan één op de tien heeft de brochure direct weggegooid. Van de ontvangers heeft 14 procent geen begrip voor de campagne, zij vinden dat de overheid de burger angst aanjaagt.

Ook denken zij dat de genoemde gevaren voor Nederland irreëel zijn. Iemand zegt: "De overheid heeft een plicht voor burger te zorgen. Geef dan iedereen een noodpakket."

Van de mensen die de brochure hebben ontvangen, heeft 63 procent hem ook gelezen. Daarvan vindt iets meer dan 80 procent dat er nuttige informatie instaat.

Eerder zei minister Van Weel van Justitie en Veiligheid dat hij naar een samenleving toe wil "die zich even kan redden zonder dat de centrale overheid daar alles aan doet." De bedoeling is dat mensen 72 uur zelfredzaam zijn wanneer hulpdiensten geen directe bijstand kunnen leveren.

Zorgelijke situatie

Dat veel mensen de campagne laten voor wat het is, noemt Van Weel zorgelijk. Vooral jongeren zouden moeilijk te bereiken zijn.

In 2026 komt de campagne Denk Vooruit nog met twee grote campagnemomenten, in juni en oktober. In november 2025 kregen 8,5 miljoen huishouders een boekje in de brievenbus met de titel 'Bereid je voor op een noodsituatie'. In een noodpakket zitten zaken als een noodradio, een zaklamp, lucifers, 70 euro cash, afsluitbare waterflessen en houdbaar voedsel.

Verantwoording onderzoek

Het onderzoek van Ipsos I&O is uitgevoerd onder 2111 Nederlanders van 16 jaar en ouder. Zij zijn lid zijn van het I&O Research Panel. Het rapport Herhaalanalyse Rasch Weerbaarheid is tot stand gekomen na een representatieve steekproef onder 1026 Nederlanders, uitgevoerd door Behavior Change Group.

Gaan de asielwetten van Faber het halen? Die vraag staat morgen centraal in de Eerste Kamer. In aanloop naar dat debat uiten verschillende organisaties nog eens hun zorgen, vooral over de uitvoerbaarheid en over de strafbaarstelling van illegaliteit.

Voor de deur van de Eerste Kamer had een aantal maatschappelijke organisaties zich vanmiddag verzameld namens zo'n 34.000 "bezorgde burgers". Directeur Dagmar Oudshoorn van Amnesty noemde de wetten "niet menserechtenproof".

Menselijke waardigheid

Eerder vandaag hield de Raad van Kerken een wake voor "medemenselijkheid" rond de nieuwe asielwetgeving. "We vinden die wetten een ongelooflijke verharding van wat we als land jegens vluchtelingen willen doen", zei Derk Stegeman van die kerkelijke koepelorganisatie.

Hij maakt zich vooral zorgen over de strafbaarstelling van mensen zonder juiste verblijfspapieren. Volgens hem gaat die maatregel "de grenzen van wat je kan doen met menselijke waardigheid ver te buiten". De Raad van Kerken roept Eerste Kamerleden op om niet hun oren te laten hangen naar "partijpolitieke lijnen".

Het kabinet hoopt met de wetten, die geërfd zijn van het vorige kabinet, de instroom van asielzoekers naar beneden te krijgen. Op de wetten kwam van verschillende kanten kritiek vanwege (on)uitvoerbaarheid, onder meer van de IND, de Raad van State, de advocatuur en de rechtspraak.

Hier gaan de asielwetten onder meer over:

Het is nog geen gelopen race, want de Eerste Kamer is verdeeld. Van iets meer dan 30 van de 75 senatoren lijkt zeker dat ze tegen gaan stemmen (GL-PvdA, D66, Volt, Partij voor de Dieren, SP, ChristenUnie en twee eenpitters).

"We vinden dat de wetsvoorstellen niet echt goed in elkaar zitten", licht D66-senator Boris Dittrich toe. "Ze dragen er zeker aan bij om het beleid strenger te maken, maar je moet het wel op een rechtvaardige manier doen." Hij wijst erop dat allerlei uitvoeringsinstanties, waaronder de politie, de wetten niet zien zitten.

Maatschappelijke rust

Maar de wens om iets te doen is groot. Dat niet zeker is of de wetten de instroom omlaag brengen en dat ze de asielketen juist kunnen verstoppen, weegt voor een aantal partijen minder zwaar. Van rond de 30 senatoren lijkt zeker dat ze voor gaan stemmen (BBB, VVD, PVV, JA21, 50Plus en nog twee eenpitters).

VVD-senator Marian Kaljouw wijst erop dat er misschien geen bewijs is dat de wetten de instroom omlaag brengen, "maar ook geen bewijs dat het niet zo is". Ze zegt dat mensen zich "enorme zorgen" maken over de komst van asielzoekers. Ze ziet het als haar plicht daar wat mee te doen. "We willen maatschappelijke rust."

CDA doorslaggevend

Het CDA kan met zes zetels doorslaggevend zijn voor een meerderheid, en die fractie (waar bezwaren leven) heeft volgens de Volkskrant een formule gevonden om voor te kunnen stemmen. Maar zeker is het nog niet; het debat moet nog worden gevoerd en binnen fracties kunnen Kamerleden ook nog afwijkend stemmen.

Volgende week dinsdag wordt gestemd over de wetten. Mocht de senaat ze goedkeuren, dan voert het kabinet ze "onverkort" uit, staat in het coalitieakkoord. Overigens wordt het migratiebeleid binnenkort sowieso strenger, omdat het Europese Asiel- en Migratiepact in juni van kracht wordt.

Lees hier hoe de Nederlandse plannen en het Europese beleid zich tot elkaar verhouden:

Een maaltijd per dag of zelfs pindaschillen, blaadjes of dierenvoer moeten eten: het is de dagelijkse realiteit voor miljoenen Sudanezen. Een rapport van internationale hulporganisaties laat zien hoe de toegang tot voedsel voor Sudanezen steeds verder wordt afgesneden.

"We vragen niet langer wat we gaan eten. We vragen wie er gaat eten", zegt een inwoner van Noord-Darfur in het rapport van Action Against Hunger, CARE International, International Rescue Committee, Mercy Corps en de Norwegian Refugee Council. De hulporganisaties maken na bijna drie jaar oorlog de balans op.

Woensdag is het drie jaar geleden dat de oorlog uitbrak tussen de Rapid Support Forces (RSF) en het Sudanese regeringsleger. De Verenigde Naties en hulporganisaties hebben de oorlog in Sudan bestempeld als de grootste humanitaire crisis ter wereld, maar het wordt ook gezien als een vergeten oorlog.

Volgens het rapport kampen bijna 29 miljoen Sudanezen, ruim 61 procent van de bevolking, met acute voedselonzekerheid door de verwoestende oorlog. Dat is vijf miljoen meer dan anderhalf jaar geleden. Tien miljoen Sudanezen lijden aan ernstige of extreme honger.

Door acute voedselonzekerheid weten mensen 's ochtends niet of ze die dag gaan eten, zegt Jojanneke Spoor, hoofd Humanitaire Hulp van CARE Nederland. "Doordat de oorlog al zo lang duurt, gaan ze meer risico's nemen, soms met gevaar voor eigen leven." Bijvoorbeeld dat ze naar buiten gaan, ook al weten ze dat ze onder vuur kunnen worden genomen. "Hoe meer honger je hebt, hoe wanhopiger je wordt", zegt ze. "En zeker voor vrouwen is dat extra gevaarlijk."

NOS op 3 maakte eerder deze video over de oorlog in Sudan:

Het rapport, gebaseerd op tientallen interviews, beschrijft hoe de oorlog mensen richting hongersnood duwt. Extra kwetsbaar zijn meisjes en vrouwen, zegt Spoor. Zij lopen een hoger risico op verkrachting en intimidatie wanneer zij naar de velden gaan om voedsel te zoeken, markten bezoeken of water halen.

Artsen zonder Grenzen stelde eind maart al vast dat de RSF zich schuldig maakt aan seksueel geweld tegen burgers. AzG behandelde tussen januari 2024 en november 2025 zo'n 3400 slachtoffers van seksueel geweld; een fractie van het werkelijke aantal slachtoffers. De meeste slachtoffers komen uit niet-Arabische gemeenschappen.

Geplunderd

Sudan kampt volgens CARE Nederland met de ernstigste hongersnood ter wereld. "Wat vooral naar voren komt in het rapport, is dat deze honger te voorkomen is", zegt Spoor. Sudan heeft namelijk enorm veel vruchtbare grond. "Maar het is voor boeren te gevaarlijk om te verbouwen en voor producenten en consumenten te gevaarlijk om door de frontlinies naar de markt te gaan." Zo wordt boerengrond in brand gestoken of geplunderd.

Om voedsel naar markten te vervoeren, moeten handelaren en leveranciers een doolhof van controleposten, wegversperringen passeren en informele belastingen betalen. Soms worden transportwagens zelfs aangevallen, waardoor mensen te voet verder moeten, staat in het rapport.

Gemeenschappelijke keukens zijn ook steeds minder in staat om aan de stijgende behoeften te voldoen. De financiële middelen en voedselvoorraden nemen af. In de twee deelstaten waar nu zwaar wordt gevochten, Noord-Darfur en Zuid-Kordofan, hebben miljoenen gezinnen slechts toegang tot één maaltijd per dag of zelfs minder.

Al-Fasher

Volgens de organisaties wordt honger gebruikt als oorlogswapen en zijn er gerichte aanvallen op burgers en civiele infrastructuur. De gevechten, de belegering van onder meer Al-Fasher en de verdrijving van miljoenen mensen hebben het voedselsysteem van Sudan systematisch verwoest.

De RSF nam Al-Fasher in de regio Darfur op 26 oktober in en trok er drie dagen lang moordend, verkrachtend en plunderend rond. "De verhalen van mensen die Al-Fasher moesten verlaten, gaan door merg en been", zegt Spoor. "Bij de vlucht overleden ook duizenden mensen en de overlevenden kampen met acute ondervoeding."

Spoor hoort van de hulpverleners in Sudan dat zij in shock zijn door wat zij zien. "Eigenlijk zijn er geen woorden voor de verhalen die zij horen", zegt ze. "De opstapeling van seksueel geweld, honger, problemen om aan eten te komen en de verschuivende frontlinies drijft mensen tot wanhoop." Volgens haar is de eerste stap simpel: "Stop met het geweld. Daarna kan de grond van Sudan weer worden hersteld om voedsel te produceren."

De 'kwelgeest van de Europese Unie', Viktor Orbán, is genadeloos weggestemd bij de verkiezingen in Hongarije. Zijn uitdager Péter Magyar won met een ruime meerderheid van de stemmen.

Het zorgt niet alleen onder zijn aanhangers voor opluchting, de Nederlandse Europarlementariers Tineke Strik (Pro), Jeroen Lenaers (CDA) en Malik Azmani (VVD) reageren in podcast De Dag verheugd. Al schetsen ze ook waar en hoe Magyar het nu moet gaan waarmaken.

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Magyar zegt dat Hongarije per direct weer een betrouwbare bondgenoot wil zijn van de EU en de NAVO. Wat kan Europa van Maygar verwachten, en andersom?

Correspondent Tijn Sadee verdeelt zijn tijd tussen Brussel en Hongarije. Over de nieuwe relatie die Europa en Hongarije nu gaan opbouwen zegt hij: 'Je moet het zien alsof Hongarije opnieuw toetreedt tot de EU, en dus ook opnieuw aan de voorwaarden moet voldoen.'

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Max Smedes en Judith van de Hulsbeek

Het onderwijs in Caribisch Nederland moet beter. Dat concludeert de Onderwijsraad na een analyse van het onderwijssysteem op Bonaire, Saba en Sint Eustatius.

Scholen op de drie Caribische eilanden zijn sinds zo'n vijftien jaar onderdeel van het Nederlandse onderwijssysteem. Maar dit systeem sluit niet genoeg aan op de omstandigheden op de eilanden, constateert de Onderwijsraad.

Op de eilanden is het onderwijs veel kleinschaliger ingericht. En door de grote afstand van Nederland hebben de scholen op de eilanden minder ondersteuning.

De Onderwijsraad adviseert het ministerie van Onderwijs om meer rekening te houden met de situatie op Bonaire, Saba en Sint Eustatius. Ook is er volgens het orgaan meer geld nodig.

Vervolgonderwijs

Kinderen en jongeren op de Caribische eilanden gaan na hun schooltijd heel verschillende kanten op. Sommigen doen een vervolgopleiding op de Cariben, anderen gaan studeren in Nederland. Op die verschillende mogelijkheden moeten zij beter worden voorbereid, vindt de Onderwijsraad.

De beheersing van de Nederlandse taal op de Caribische eilanden moet volgens de raad worden verbeterd. Dan kunnen jongeren makkelijker doorstromen naar vervolgonderwijs in Nederland.

Daarnaast moet het makkelijker worden om vervolgonderwijs op andere eilanden van de Cariben te volgen, zoals op Aruba, Curaçao, Sint Maarten, Barbados, Jamaica en Trinidad en Tobago. Nu zijn die mogelijkheden nog vaak onbekend, of is dat financieel lastig.

Roulatiepoul met docenten

De Onderwijsraad constateert ook dat er een groot verloop is van onderwijspersoneel op Bonaire, Saba en Sint Eustatius. Daarom stelt de raad voor een roulatiepoul met leraren uit Nederland op te zetten.

Andere mogelijke oplossingen zijn een introductieprogramma voor nieuwe leraren op de eilanden en een intensievere samenwerking tussen onderwijsorganisaties op Bonaire, Saba en Sint Eustatius. Onderwijsbestuurders en schoolleiders moeten meer begeleiding krijgen bij hun werk, vindt de raad.

Verder moeten de omstandigheden op de drie eilanden eerder worden meegenomen bij het ontwikkelen van nieuwe wet- of regelgeving. De minister van Onderwijs zou bijvoorbeeld meer kunnen overleggen met de eilandbesturen.

Britney Spears heeft zich vrijwillig laten opnemen in een afkickkliniek, meldt een vertegenwoordiger van de zangeres. Een aantal weken geleden werd het popicoon opgepakt op verdenking van rijden onder invloed.

De Amerikaanse zangeres reed op hoge snelheid slingerend over de snelweg. Uit een test bleek dat ze alcohol en drugs had gebruikt en ze werd kort vastgehouden door de politie. Op 4 mei moet ze in deze zaak voor de rechter verschijnen.

De 44-jarige Spears worstelt al jaren met haar drugs- en alcoholgebruik. In 2023 schreef ze in haar biografie dat ze verslaafd was aan Adderall, een medicijn dat in de VS vaak wordt gebruikt door mensen met ADHD. Het is niet de eerste keer dat de zangeres in een afkickkliniek zit. In 2007 liet ze zich meerdere keren opnemen, maar vaak verliet ze de kliniek alweer voordat haar behandeling afgerond was.

Onder voogdij

Om haar leven weer op de rit te krijgen, werd Spears in 2008 onder curatele gesteld van haar vader. Hij regelde haar financiële zaken en nam beslissingen over haar persoonlijke leven, wat leidde tot veel verontwaardiging. In 2021 werd het voogdijschap opgeheven door de rechter.

Spears brak op haar zeventiende door met het nummer Baby One More Time. De popster bracht sindsdien negen albums uit en ging op grote tournees. In januari kondigde ze aan dat ze nooit meer in de VS zal optreden en een maand later verkocht ze haar muziekrechten aan een muziekuitgeverij.

De broze wapenstilstand tussen Iran en de VS is vanmiddag onder hoogspanning komen te staan. De Amerikaanse legertop stelt dat sinds 16.00 uur alle schepen worden tegengehouden die van of naar Iraanse havens varen.

Er zijn nog maar een paar kleine schepen over van de Iraanse marine, schrijft de Amerikaanse president Trump op zijn Truth Social. "Als een van deze schepen ook maar in de buurt van onze blokkade komt, zullen ze onmiddellijk worden vernietigd", dreigde Trump kort na het verstrijken van de deadline.

Of olietankers of vrachtschepen op weg naar Iran ook worden gestopt of zelfs aangevallen, heeft Trump niet gezegd. De aankondiging van de zeeblokkade had al geleid tot hogere olieprijzen en groeiende zorgen dat de oorlog weer oplaait.

Wat is de VS van plan?

Simpel gezegd draait president Trump de duimschroeven aan om Teheran te dwingen tot een deal. Afgelopen weekend is in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad ruim twintig uur vergeefs onderhandeld over een reeks afspraken om de oorlog permanent te stoppen. Een nieuwe bijeenkomst is nog niet aangekondigd.

De dag na de gesprekken kondigde Trump op sociale media een blokkade aan. Alle Iraanse havens in de Perzische Golf, de Straat van Hormuz en de Golf van Oman worden volgens Washington geblokkeerd.

In de Straat van Hormuz, die cruciaal is voor de wereldwijde oliehandel, is de Amerikaanse marine naar eigen zeggen zelfs al begonnen aan een missie om zeemijnen op te ruimen. Als dat klopt, begeven Amerikaanse oorlogsschepen zich binnen het bereik van Iraanse artillerie, raketten en drones.

Iran vraagt naar verluidt 2 miljoen dollar aan schepen die door de zeestraat willen varen. Trump wil medewerking daaraan straffen. "Niemand die illegale tol betaalt, zal veilig kunnen passeren", zei Trump.

Volgens de Amerikaanse strijdkrachten wordt elk schip tegengehouden dat van of naar Iran gaat, ongeacht het land van herkomst. Schepen die geen haven in Iran aandoen mogen passeren, zo zegt de legerleiding.

Hoe de VS schepen controleert, is niet bekendgemaakt. Het is ook niet duidelijk of bijvoorbeeld olietankers op weg naar Iran worden weggestuurd dan wel in beslag worden genomen.

Hoe reageert Iran?

Het Amerikaanse dreigement komt neer op piraterij, zeggen het Iraanse leger en kopstukken van het regime. Er wordt gedreigd met nieuwe aanvallen op Amerikaanse bondgenoten in de Golfregio. "Geen enkele haven in de regio zal veilig zijn," stelt het Iraanse leger op de staatstelevisie.

De afsluiting van Iraanse havens is voor het regime een existentiële dreiging. De inkomsten uit de olie- en gasindustrie zijn onmisbaar. Daarom ligt het voor de hand dat Iran vroeg of laat militair reageert.

Mohammad Bagher Ghalibaf, de Iraanse parlementsvoorzitter die de onderhandelingen in Pakistan leidde, bespotte het dreigement van de VS. "Geniet van de huidige benzineprijzen. Met de zogenaamde 'blokkade' zult u binnenkort heimwee hebben naar benzineprijzen van tussen de 4 en 5 dollar."

Op sociale media plaatste Ghalibaf een afbeelding van Google Maps met tankstations en benzineprijzen in Washington D.C.:

Welke gevolgen heeft het dreigement al gehad?

Ghalibafs verwijzing komt niet uit de lucht vallen: de olieprijzen zijn opnieuw wereldwijd gestegen. In de aanloop naar de onderhandelingen in Pakistan was de prijs juist gedaald tot bijna 92 dollar per vat. Beleggers hadden toen nog hoop op een snelle oplossing. Maar vandaag is de prijs van een olievat weer boven de 100 dollar.

Als de VS de blokkade uitvoert en Iran terugslaat met raketten dan schieten de olieprijzen waarschijnlijk nog veel meer omhoog.

Al voor de Amerikaanse blokkade in is gegaan leek de scheepvaart in de Straat van Hormuz nagenoeg tot stilstand gekomen, schrijft persbureau AP. Rederijen lijken geen risico te willen nemen met de nadering van de Amerikaanse militaire blokkade.

Sinds het begin van de wapenstilstand, afgelopen woensdag, zijn overigens zeer weinig schepen door de Straat gevaren, in totaal zo'n veertig, een fractie van voor de oorlog. Sinds de Israëlisch-Amerikaanse aanval houdt het Iraanse regime de scheepvaart door de belangrijke zeeroute gegijzeld.

Hoe is er wereldwijd op gereageerd?

Diverse landen hebben zich kritisch uitgelaten over het Amerikaanse plan. Zo heeft de Britse premier Starmer gezegd dat hij niet achter het idee van een blokkade staat en dat het Verenigd Koninkrijk er niet aan zal meewerken.

Het Verenigd Koninkrijk is een van de landen die, samen met Nederland, een militaire missie overwegen om de veiligheid van de zeestraat te waarborgen zodra de oorlog voorbij is. "Het is in mijn optiek van vitaal belang dat we de Straat volledig open krijgen, en daar stoppen we al onze inzet in", zei Starmer in een radio-interview.

Turkije en China vragen de VS om terughoudendheid. Ze roepen op tot een diplomatieke oplossing en dringen erop aan te voorkomen dat de oorlog opnieuw oplaait. Peking is een belangrijke bondgenoot van Teheran en Turkije is bemiddelaar tussen de VS en Iran.

Een meisje van 13 uit Melbourne staat terecht voor maar liefst 109 misdrijven, die ze allemaal in de afgelopen weken zou hebben gepleegd. Ze wordt beschuldigd van onder meer autodiefstal, inbraak, bedreiging en roekeloos gedrag met ernstig letsel tot gevolg.

Vandaag was een hoorzitting waarin het meisje probeerde op borgtocht vrij te komen. De rechter heeft dat verzoek afgewezen omdat het meisje als een groot gevaar voor de gemeenschap wordt gezien.

Het meisje wordt onder meer beschuldigd van het stelen van meerdere auto's, waarmee ze bovendien bewust mensen aanreed. Eind maart zou ze met een andere gestolen auto een 45-jarige fietser hebben aangereden na een ruzie met hem. De fietser heeft nog steeds last van zijn opgelopen verwondingen.

Een dag na die aanrijding reed het meisje in op een elektrische scooter met twee mensen erop. De politie werd ingeschakeld en spoorde de auto op die bij die aanrijding betrokken was. Daarna werd het meisje aangehouden, samen met twee andere meisjes van 13 en 16 jaar. Die moeten ook voor de rechter verschijnen, maar zijn intussen wel op vrije voeten.

Antisemitisch

Ook zou het meisje het bij meerdere incidenten gemunt hebben op Joodse mensen. Volgens de politie had ze opgezocht waar Joden wonen, en is ze op die plekken antisemitische dingen naar mensen gaan roepen en heeft ze met eieren gegooid.

Daarbij reed ze ook in gestolen auto. Een keer stuurde ze die richting een Joodse familie, die ternauwernood weg kon komen.

De politie vond "verontrustende" video's op de telefoon van het meisje. Ook haar zoekgeschiedenis was opmerkelijk. Zo zocht ze drie minuten na de aanrijding met de fietser op hoelang de straf is voor het aanrijden van iemand.

'Ze denkt dat het haar status geeft'

Voor de aanklager maakt de informatie van haar telefoon duidelijk dat ze alles bewust deed, en is haar gedrag totaal uit de hand gelopen. "Niet alleen zit een 13-jarig kind meermaals achter het stuur van een gestolen auto, ze maakte er een wapen van."

Bovendien volgde ze op de voet wat haar daden voor berichten opleverden op nieuwssites en op sociale media, zei een politie-inspecteur tijdens de zitting. "Ze denkt dat het haar status geeft binnen haar groep. Dat is heel zorgelijk", aldus de inspecteur, die zegt dat ze genoot van haar beruchtheid. Ook zou ze hebben aangegeven dat ze niet van plan is ermee te stoppen.

De tiener moet begin mei opnieuw voor de rechter verschijnen. Tot die tijd blijft ze dus vastzitten.

After some water intrusion apparently killed one of [electronupdate]’s Amazon Blink Gen 3 cameras he took this opportunity to do a full teardown and analysis of all the major components. …read more

Morgen zijn alle debatten en activiteiten in de Tweede Kamer afgelast, omdat rijksambtenaren gaan staken. Kamervoorzitter Thom van Campen verwacht dat er daardoor te weinig personeel aanwezig is om de Kamer draaiende te houden.

Het vragenuur en de stemmingen, die elke dinsdag zijn, gaan morgen dus niet door. Het vragenuur wordt deze week helemaal geschrapt, de stemmingen worden verplaatst naar woensdag.

Voor het debat over antisemitisme, dat dinsdagavond zou plaatsvinden, wordt een nieuwe datum gezocht. Het is verder nog onduidelijk wat er met de geplande commissievergaderingen gaat gebeuren.

Kamervoorzitter Van Campen zegt dat het een democratisch recht is van ambtenaren om te staken. Hij denkt niet dat het democratisch proces van de Kamer onder het dagje staken lijdt en benadrukt dat er in dat opzicht goed gekeken is naar de agenda.

Geen geld erbij

De staking heeft vooralsnog geen gevolgen voor de Eerste Kamer, laat een woordvoerder weten. Daar staat morgen het tweede deel van het debat over de asielwetten op het programma.

De rijksambtenaren staken omdat de cao-onderhandelingen zijn vastgelopen. Ze zijn vooral ontevreden zijn met de zogenoemde 'nullijn', waardoor ze er dit jaar geen geld bij krijgen. Die bezuinigingsmaatregel is door het vorige kabinet-Schoof ingevoerd. Volgens de vakbonden worden vooral ambtenaren die werken bij uitvoeringsinstanties hierdoor hard geraakt.

Eerder waren er al kleinere stakingen van de rijksambtenaren. De gevolgen bleven toen beperkt, wel was er er bijvoorbeeld een lange wachttijd bij DUO en bleek de Belastingtelefoon slechter bereikbaar.

Tijdens de pauselijke vlucht aan het begin van een elfdaagse reis door Afrika heeft paus Leo XIV tegen journalisten gereageerd op de directe aanval van de Amerikaanse president Trump. Leo zegt dat hij zich zal blijven uitspreken tegen oorlog en niet verder met de Amerikaanse president in debat wil.

In een bericht op zijn platform Truth Social bekritiseerde de Amerikaanse president de paus vannacht fel. Zo zei Trump dat hij geen fan is van de eerste Amerikaanse paus en dat Leo "zwak is op het gebied van misdaad." Ook is hij volgens Trump "heel slecht in buitenlandpolitiek" en betichtte hij de paus van het "naar de mond praten van radicaal-links".

Daarnaast beweerde hij dat Leo alleen paus is geworden omdat hijzelf president is. "Als ik niet in het Witte Huis zat, zou Leo niet in het Vaticaan zitten", foeterde hij in zijn bericht.

'Immorele oorlog'

"De dingen die ik heb gezegd zijn niet bedoeld als aanval op wie dan ook", reageerde Leo tijdens de vlucht. "De boodschap van het evangelie is duidelijk: 'zalig zijn de vredestichters'."

Leo zei "het niet mijn bedoeling is hierover in debat te gaan". Hij legt zich liever toe op het "bouwen van bruggen naar vrede en toenadering".

Trump lijkt verbolgen over recente uitspraken van de hoogste leider van de katholieke kerk. Die ageert de laatste weken geregeld tegen de oorlog in het Midden-Oosten. Volgens Amerikaanse katholieke media is de directe aanleiding voor Trumps online tirade het interview in het tv-programma 60 minutes met drie Amerikaanse kardinalen, die de oorlog als "immoreel" bestempelen.

Religie niet misbruiken

Paus Leo zei dat de boodschap van het evangelie "niet bedoeld is om op de manier te worden misbruikt zoals sommige mensen dat doen". Op Palmpasen, twee weken geleden, benadrukte Leo ook al dat de inzet van religie om oorlogen te rechtvaardigen niet geoorloofd is.

Hij doelde mogelijk op de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth. Die staat bekend om zijn conservatief-christelijke denkbeelden en heeft verschillende tatoeages die verwijzen naar religieuze kruistochten.

Zo'n 120.000 Nederlandse woningeigenaren hebben zoveel last van funderingsproblemen dat een hersteloperatie nodig is. Ze kampen bijvoorbeeld met scheuren in de muren, vochtoverlast of scheefstand. Maar uit onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) blijkt dat het merendeel dat niet "direct" kan betalen.

Volgens de AFM is de totale herstelopgave 11 miljard euro. Een deel van de woningeigenaren zou dat financieel wel aan kunnen, maar 75.000 niet. Zij komen bij elkaar 6 miljard te kort.

De AFM zegt dat voor 25.000 van hen zelfs een lening geen verantwoorde optie lijkt. En hoe langer ze wachten met repareren, hoe hoger de schadekosten kunnen oplopen.

Grote problemen

In totaal hebben 425.000 gebouwen in Nederland funderingsproblemen, berekenden Deltares en TNO eerder. Daar is al verzakkingsschade of zal die er in de komende 10 jaar komen.

Volgens bodemdalingsdeskundige Arend van Woerden (van architecten- en ingenieursadviesbureau Sweco) loopt dat aantal door klimaatverandering nog verder op. "Tot 1970 was het voornamelijk in laaggelegen delen van het land met slappe bodems gebruikelijk om woningen op houten palen te bouwen. Met meer droge periodes zakt het grondwater. Daardoor komen houten palen droog te staan en gaan ze rotten."

Ook woningen in andere delen van Nederland krijgen volgens hem problemen door de drogere grond. "Door de grote variatie in grondwaterstanden gaan ook kleigronden krimpen. Dus woningen die niet op palen zijn gebouwd kunnen dan ook last krijgen van schade."

'Fundering gaat niet eeuwig mee'

Mandy Korff, expert funderingstechniek bij Deltares en universitair hoofddocent aan de TU Delft, ziet dat woningeigenaren er meestal niet bij stilstaan. "We weten dat je moet sparen om een dak te vervangen, maar ook een fundering gaat niet eeuwig mee."

Veel mensen komen daardoor volgens Korff voor onverwachte, soms forse, kosten te staan. "Bij die 425.000 huizen zitten al serieuze scheuren waarbij de reparatiekosten boven de 10.000 euro uitkomen. Dat kan oplopen tot misschien wel 100.000 euro. Natuurlijk heeft niet iedereen dat liggen."

Volgens directeur van het Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek Frank van Lier is de herstelopgave zo groot dat innovatie en geld van de overheid noodzakelijk worden.

"Een nieuwe keuken wil je, een fundering overkomt je. Je hebt vaak geen andere keus dan het herstel uit te laten voeren." Toch ziet hij dat huiseigenaren terughoudend zijn om problemen aan te pakken.

Onbewust

Volgens Korff doen dat er maar zo'n duizend per jaar. "Ik denk dat mensen zich niet genoeg bewust zijn van het probleem en het is lastig om op je bord te krijgen. Dat is een van de basisproblemen", zegt Korff.

Het gaat volgens haar om meer dan alleen geld. "Veel rijtjeshuizen met problemen zijn aan elkaar gekoppeld. Iedereen in het blok moet dan wel mee willen en kunnen werken en betalen aan het herstel".

Het ministerie van Binnenlandse Zaken is in gesprek met onder meer gemeenten en waterschappen over funderingsrisico's bij woningen. Deze maand presenteerde het ministerie de Nationale Aanpak Funderingen die eigenaren moet ondersteunen. Het kabinet maakt daar tot eind 2028 56 miljoen euro voor beschikbaar.

Bovendien is er sinds 1 juli vorig jaar het Fonds Duurzaam Funderingsherstel, dat woningeigenaren moet helpen wanneer ze herstel niet zelf kunnen financieren door bijvoorbeeld hun hypotheek te verhogen.

Om bewustzijn te vergroten bij potentiële woningkopers bevat een taxatierapport sinds deze maand ook een funderingsscore die informatie geeft over mogelijke problemen.

Meer maatregelen

Toch roept de AFM op tot meer actie. De Autoriteit pleit voor preventieve maatregelen zoals grondwaterbeheer en tijdige informatie over risico's. Daarnaast roept de AFM op het financieringstekort van woningeigenaren te verkleinen. Daarbij ziet de Autoriteit een rol voor hypotheekaanbieders, de Nederlandse Vereniging van Banken, de Nationale Hypotheek Garantie en de politiek.

Ook Van Lier vindt dat er meer geld moet komen om huishoudens te helpen. "Het geld dat er nu is, is een mooie aanzet om zaken op te starten, maar het is absoluut niet genoeg. Er moet structureel geld komen om de herstelopgave daadwerkelijk uit te voeren."

Maar ook woningeigenaren zelf moeten eerder in actie komen, vindt Korff. "Het helpt als je weet dat je op lange termijn iets aan de fundering moet doen, dan kun je sparen. Hoe eerder je erbij bent, hoe beter."

Tanken in Duitsland wordt minder duur. Omdat de prijzen door de oorlog in het Midden-Oosten flink zijn gestegen, gaat de Duitse regering voor zeker twee maanden de accijns op benzine en diesel met 17 cent per liter verlagen. Nu kost een liter benzine in Duitsland nog gemiddeld iets meer dan 2 euro.

Bondskanselier Merz zegt dat de maatregel een lastenverlichting is voor bedrijven en automobilisten. De accijnsverlaging levert burgers en bedrijven een kostenbesparing van 1,6 miljard euro op. Wat de precieze extra kosten voor de begroting zijn, is nog niet bekend.

De coalitie van CDU en SPD heeft het plan in een gezamenlijke verklaring bekendgemaakt. Volgens het Duitse tijdschrift Der Spiegel heeft de regering afgelopen nacht tot de vroege uurtjes over het plan overlegd.

Tanktoerisme

Eerder kondigden onder meer Zweden, Griekenland, Spanje en Italië accijnsverlagingen voor brandstof aan. De Nederlandse regering wil nog niet overgaan tot zo'n maatregel, hoewel de prijs aan de pomp sinds het begin van de oorlog met bijna 30 cent per liter is toegenomen. Nu kost een liter diesel zo'n 2,55 euro.

Omdat veel Nederlanders die dicht bij de grens wonen vaak in Duitsland tanken, leidt de maatregel van de Duitse regering mogelijk ook tot meer 'tanktoerisme' vanuit Nederland.

Om de inkomsten die de Duitse staatskas misloopt door de accijnsverlaging recht te trekken, wordt de belasting op tabak dit jaar verhoogd. Naast de accijnsverlaging wil de regering ook toestaan dat werkgevers hun medewerkers belastingvrij 1000 euro schenken. Dat is bedoeld als compensatie voor de gestegen kosten waar hun werknemers mee te maken hebben.

Oliebehoefte

Doordat Iran na de Amerikaans-Israëlische aanvallen de Straat van Hormuz de facto heeft afgesloten, varen er sindsdien bijna geen olietankers door de smalle zeestraat.

Omdat normaal gesproken 20 procent van de wereldwijde oliebehoefte door de Straat van Hormuz wordt vervoerd, is de prijs voor olie flink opgelopen. De Amerikaanse president Trump kondigde gisteren aan dat hij de smalle zeestraat ook voor Iran gaat blokkeren, nadat onderhandelingen over een langdurig bestand met Iran op niets uitliepen.

De politie heeft in het Limburgse Beek 50.000 euro aan contant geld gevonden in een teddybeer. Een medewerker van een postsorteercentrum in het dorp had zich bij de politie gemeld met een vreemd pakket.

Agenten gingen naar het postsorteercentrum en merkten bij een controle dat de vulling vreemd aanvoelde. Ook was aan de stiksels te zien dat de knuffel opnieuw was dichtgemaakt. "Tijdens een inspectie voelde de beer toch wat verdacht", meldt de politie op sociale media.

Nadat agenten de achterkant van de beer hadden opengesneden, verschenen er flinke stapels geld. In totaal zat er voor 50.000 euro aan briefjes van vijftig in de knuffel gepropt, schrijft de regionale omroep L1.

De politie onderzoekt wie de verzender en de beoogde ontvanger van het waardevolle pluchen knuffelbeest zijn. Het geld is in beslag genomen.