Aggregator

Bij Nationaal Monument Kamp Vught is vandaag een van de meest tragische gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog in Nederland herdacht: de kindertransporten van juni 1943. Bijna 1300 Joodse kinderen werden toen vanuit Kamp Vught, vaak samen met hun vader of moeder, via Westerbork gedeporteerd naar vernietigingskamp Sobibor.

Bij de herdenking, die sinds 1999 jaarlijks wordt gehouden, werden vandaag leerlingen van groep 7 van basisschool De Schalm uit Vught betrokken. Zij lazen de namen voor van de omgekomen kinderen. Volgens leraar Marloes van Schijndel maakte het onderwerp veel indruk.

"We hebben verschillende kinderen die er vandaag niet bij kunnen zijn omdat het echt een te zwaar beladen onderwerp is", zegt ze. Tegelijkertijd merkt ze dat veel leerlingen juist graag meer willen weten. "Heel veel kinderen zijn heel erg geïnteresseerd."

Een van de sprekers tijdens de herdenking was de inmiddels 94-jarige Amsterdammer Dolf Schaap, hij overleefde het kindertransport:

Schaap werd in 1943 samen met zijn broertje en moeder op transport gezet, maar overleefde door een smoes van zijn vader, die hij in Westerbork, waar het kindertransport een tussenstop maakte, terugzag.

Die was daar door de Duitsers als kamparts aangesteld en wist zijn gezin uit de trein te redden. Schaap hoorde pas later dat de kinderen die wel naar Sobibor werden doorgevoerd vrijwel direct na aankomst waren vermoord. "Ik heb altijd gedacht dat we de enige overlevenden waren van het transport. Er blijken nu twintig van de 1300 uit dat transport gekomen."

Lessen uit het verleden

"Veel overlevenden hebben schuldgevoelens. Dat heb ik nooit gehad, maar die periode is wel bepalend voor mijn verdere leven geweest", zegt Schaap, die pas elf jaar geleden voor het eerst sprak over zijn oorlogservaringen.

Volgens Schaap blijft het belangrijk om kinderen bij de herdenking te betrekken. "Mijn generatie is het blijkbaar niet gelukt om de lessen zo te vertalen dat dit nooit weer gebeurt. Kijk naar de wereld om ons heen. Niemand lijkt iets geleerd te hebben van de Tweede Wereldoorlog."

Kindertransporten van '43

De kindertransporten vonden plaats op 6 en 7 juni 1943. Eerst werden kinderen van 0 tot 3 jaar met hun moeders afgevoerd, een dag later volgden kinderen van 4 tot 16 jaar met een van beide ouders. De massadeportaties veroorzaakten paniek en ontzetting in Kamp Vught. Veel vaders konden niet eens afscheid nemen van hun vrouw en kinderen omdat ze te werk waren gesteld buiten het kamp.

Volgens de Duitsers gingen de kinderen weg omdat het te druk was in Vught. Het transport ging vanuit Vught via Westerbork naar vernietigingskamp Sobibor in het oosten van Polen. Vrijwel alle kinderen en hun ouders werden na aankomst in Sobibor vermoord in de gaskamers.

De ebolavariant die nu slachtoffers maakt in het oosten van Congo draagt de naam Bundibugyo, vernoemd naar een stadje in Uganda waar het virus bijna twintig jaar geleden voor het eerst werd ontdekt. Daar vindt een deel van de inwoners dat er nu een smet op hun stad rust.

Een lange weg draait om het Rwenzorigebergte heen en kronkelt naar beneden. Achter de heuvels, dicht bij de grens met de Democratische Republiek Congo, ligt Bundibugyo. Het is een klein stadje in een landschap van bergen en valleien, waar boeren cacao verbouwen.

In het centrum ligt het Bundibugyo-streekziekenhuis, met in de achtertuin een kleine begraafplaats. "Allemaal zijn ze gestorven aan ebola", wijst dokter Deo Kamuhanda naar de verweerde grafstenen. Hij verloor vijf collega's. "Dat is het graf van onze oogarts en dat van het hoofd verpleegkunde."

In het najaar van 2007 waren er mysterieuze sterfgevallen en zieken in het hospitaal. Dokter Kamuhanda was destijds net begonnen als jonge arts. "We dachten aan malaria of tyfus, want veel symptomen zijn hetzelfde. Uiteindelijk bleek het een voorheen nog onbekende variant van ebola, die vervolgens de naam Bundibugyo kreeg. Datzelfde type is nu in Congo.

Bijna twee decennia later staat Deo aan het hoofd van het lokale ebola-noodteam. "Momenteel zijn er nog geen besmettingen in Bundibugyo, maar wel elders in Uganda. Ik denk dat het ons ook weer gaat treffen."

Tientallen overlevenden

Bij die eerste uitbraak in Uganda vielen naar schatting tegen de veertig doden, maar er waren ook tientallen overlevenden. In de lokale bibliotheek van Bundibugyo zit een groepje inwoners aan tafel. Ezekiel Kisughu zit aan het hoofd. Hij werkte als verpleger in hetzelfde streekziekenhuis, hielp de eerste patienten en kreeg zelf ook ebola. Hij noemt het een afschuwelijke, pijnlijke ziekte en keek de dood in de ogen, maar hij werd de eerste bekende overlevende van de Bundibugyo-variant.

Nu leidt hij een vereniging van tientallen ebola-overlevenden. Na hun herstel kregen ze te maken met uitsluiting. Mensen uit het kleine stadje waren bang voor hen. Ze steunden elkaar toen en nu. Want ze ondervinden nog steeds blijvende schade, zoals gezichtsverlies en hoofdpijn. En de trauma's zitten diep.

'Naam moet weg'

Dat de naam Bundibugyo in relatie tot ebola nu voortdurend op nieuwszenders te horen is, brengt die pijn weer naar boven, zegt aardrijkskundeleraar en ebola-overlevende Yamaka Swaibu. "Bundibugyo wordt de hele tijd genoemd in relatie met dood en ziekte. En deze uitbraak van ebola is in Congo begonnen. Waarom noemen ze het dan ebola-Bundibugyo? Het is absurd. We voelen ons klein en onwaardig. Die naam moet weg."

Ook de Ugandese regering is er niet gelukkig mee. En niet alleen met de naam. Volgens de autoriteiten wordt Uganda de hele tijd in een adem genoemd met Congo en wordt onvoldoende benadrukt dat de huidige uitbraak zich grotendeels bij de buren afspeelt en dat de Ugandese uitbraak veel kleiner is.

Dokter Kamuhanda haalt zijn schouders op bij de vraag of hij vindt dat er een stigma op zijn stad rust. Hij denkt juist dat het de bevolking deels beschermt dat ze de naam van hun stad nu de hele tijd horen. "Mensen hier weten heel goed wat het virus heeft aangericht, daarom zijn we nu al voorzichtiger. Zo schudden veel mensen geen handen meer. We zwaaien naar elkaar. En waar je in Congo veel wantrouwen ziet, dat mensen niet geloven dat ebola bestaat, weten we hier wel beter."

Ondertussen staat hij klaar voor wat er komen gaat, mocht het Bundibugyo-virus weer naar Bundibugyo komen. "Ik weet wat we moeten doen, ik heb ervaring." Tegelijkertijd zijn de middelen nog beperkt. Zo heeft het ziekenhuis maar vijftig beschermende pakken op voorraad. "Daar zijn we in een paar dagen doorheen. En ik denk niet dat het de vraag is of het komt, maar wanneer het komt. Maar we gaan dit overwinnen. Ik wil niet weer collega's verliezen."

Cijfers over de Bundibugyo-variant

Wetenschappers hebben de Bundibugyo-variant tot op heden minder uitgebreid onderzocht dan andere ebolavirussen. Dit type is iets milder dan andere vormen van ebola en veroorzaakt minder bloedingen, maar is nog steeds erg gevaarlijk. Het sterftecijfer wordt geschat tussen de 30 en 50 procent. Bovendien is de angst dat het virus al een tijd rondwaarde in het oosten van Congo, voordat het deze keer werd opgepikt.

Sinds de uitbraak van de Bundibugyo-variant van ebola in Congo op 15 mei 2026 zijn 452 besmettingen vastgesteld. 82 mensen zijn overleden en minstens vijf patiënten zijn hersteld.

Het grootste onderschepte cocaïnetransport ooit, vorige maand ten zuiden van de Canarische Eilanden op het vrachtschip de Arconian, werd vrijwel zeker gecoördineerd door het netwerk van de veroordeelde Nederlandse drugscrimineel Jos L., ook wel bekend als Bolle Jos. Dat staat in een rapport van het Global Initiative Against Transnational Organized Crime (GI-TOC), dat onderzoek deed naar de bewegingen van vrachtschepen voor de kust van West-Afrika.

Op 1 mei van dit jaar onderschepte de Spaanse Guardia Civil meer dan 30 ton cocaïne op de Arconian, die onder de vlag van de Comoren voer en op weg was naar Libië. De omvang van de drugsvangst was weliswaar ongekend, maar uit het onderzoek van GI-TOC blijkt dat het transport allesbehalve op zichzelf staat.

Sinds 2019 is het volume cocaïne dat van West-Afrika naar Europa wordt gesmokkeld explosief gestegen. De havens in West-Afrika zijn steeds beter verbonden met de gebieden waar cocaïne wordt geproduceerd én geconsumeerd. Toch bleef het aantal onderschepte transporten op containerschepen vanuit West-Afrika in de Europese havens laag. De vraag was daarom: hoe komt al die cocaïne Europa binnen?

Bulktransporten cocaïne

GI-TOC bracht de afgelopen vijf jaar de cocaïnehandel vanuit West-Afrika naar Europa in kaart door middel van open source-gegevens en meer dan 190 interviews met onder anderen havenmedewerkers. Op basis daarvan werd in casestudy's op drie schepen ingezoomd: de Arconian, de White Eagle en de White Labeille. De schepen zijn waarschijnlijk verbonden met het criminele netwerk van Jos L.

De bulktransporten met cocaïne vertrokken vanuit opslagpunten in West-Afrika en bleven hangen voor de kusten van Marokko, de Canarische Eilanden en Spanje, voordat ze aanmeerden in havens in Noord-Afrika. Sommige schepen maakten de reis één keer, andere deden dat vaker.

In het rapport staat dat op basis van verzameld bewijsmateriaal kan worden aangenomen dat de drugs in Sierra Leone in West-Afrika aan boord van de Arconian zijn geladen om in de buurt van de Canarische Eilanden op kleinere motorboten te worden overgeladen. Zo vervoerde de Arconian meer dan 42.000 liter brandstof, bedoeld voor de motorboten. Die speedboten moesten de cocaïne aan land brengen zonder gebruik te hoeven maken van een zeehaven, zoals voorheen gebeurde.

Deze relatief nieuwe methode, die ook door andere criminele netwerken wordt gehanteerd, heeft er volgens het rapport aan bijgedragen dat grote hoeveelheden cocaïne Europa konden bereiken zonder te worden opgemerkt. Dat verklaart mede waarom de prijs van cocaïne in Europa al jaren daalt - in Nederland van 28.000 euro per kilo in 2021 tot 15.000 euro per kilo in 2025 - wat wijst op een groot aanbod. Tegelijkertijd zijn de hoeveelheden die in beslag worden genomen in de havens van Rotterdam en Amsterdam sinds 2024 gedaald.

Zo zag de grootste drugsvangst ooit, begin vorige maand op de Arconian, eruit:

Vrijwel direct na de vondst op de Arconian werd het verband gelegd met Jos L.. De drugs bleken afkomstig uit Sierra Leone, waar L. naar verluidt sinds 2022 verblijft. Het rapport concludeert op basis van getuigenverklaringen, foto's en een uitgebreide analyse van de activiteiten van het netwerk dat de Arconian en de andere onderzochte schepen werden gecoördineerd door L. en zijn netwerk. Het is waarschijnlijk dat L. deze methode in ieder geval sinds 2024 herhaaldelijk heeft gebruikt om drugs vanuit West-Afrika naar Europa te smokkelen.

De Arconian voer de afgelopen jaren geregeld tussen havens in West-Afrika. Dat veranderde in februari van dit jaar, toen het schip werd overgenomen door een bedrijf zonder scheepvaartgeschiedenis en met het hoofdkantoor in Sierra Leone. Het vrachtschip bleef daarna enkele weken in de buurt van de hoofdstad Freetown en lag vier dagen aangemeerd in de grootste zeehaven van het land, tot het op 22 april onafgebroken doorvoer richting Europa en op 1 mei door de Spaanse politie werd onderschept voor de kust van Dakhla in de Westelijke Sahara.

Op het schip zaten zeventien bemanningsleden uit de Filipijnen. Ook werden zes gewapende mannen aangetroffen - vijf Nederlanders en een Surinamer - die de drugs bewaakten. Sommigen van hen waren eerder veroordeeld in verband met cocaïnehandel en witwassen. De Guardia Civil ontdekte een metalen deur die toegang gaf tot een lange gang die vol zat met balen cocaïne.

De omvang van de onderschepte lading wijst er volgens het rapport op dat de criminelen zich veilig waanden en dat er eerder mogelijk succesvolle transporten zijn geweest.

Afrika-correspondent Maurice Lede:

"De groeiende rol van West-Afrika als doorvoerhaven van cocaïne naar Europa is ook in de regio zelf alarmerend.

Dat zulke grote hoeveelheden drugs worden verplaatst heeft gevolgen voor de volksgezondheid. Zo lieten eerdere rapporten al zien dat er een toename is van drugsmisbruik, terwijl zorgsystemen daar onvoldoende op ingericht zijn.

In Sierra Leone leidt het tot diepe bezorgdheid dat de Arconian met zoveel drugs en wapens aan boord uit de hoofdstad Freetown kon vertrekken. Na de grote drugsvangst schreef Abdul Kargbo, leider van de grootste oppositiepartij in Sierra Leone, een open brief aan president Julius Maada Bio waarin hij waarschuwt dat deze ontwikkelingen een bedreiging vormen voor het imago en de diplomatieke positie van het land, evenals voor de interne veiligheid en economische vooruitzichten."

It’s well known that the difference in executable size between a compiled binary and one hand-written in optimized assembler will be significant. The compiler brings in all manner of boilerplate …read more

Iran dreigt met nieuwe aanvallen op Amerikaanse bases en Israëlische doelen in het Midden-Oosten. De waarschuwing volgt op Israëlische luchtaanvallen in zuidelijke buitenwijken van de Libanese hoofdstad Beiroet eerder vandaag én op uitspraken van de Amerikaanse president.

Bij de aanvallen van vanmiddag in Beiroet kwamen volgens Libanese staatsmedia zeker twee mensen om. Tegelijkertijd maakte Trump in een vandaag gepubliceerd interview met NBC een opvallende draai: hij zei dat Libanon wat hem betreft geen onderdeel hoeft te zijn van een kortetermijnakkoord met Iran.

Die uitspraak is opvallend, omdat Trump eerder deze week juist probeerde te voorkomen dat de Israëlische aanvallen in Libanon de onderhandelingen met Iran over een einde van de oorlog zou ondermijnen.

'VS begrijpt alleen taal van macht'

De Iraanse parlementsvoorzitter en toponderhandelaar Ghalibaf reageerde met een verklaring op X. Volgens hem zijn Amerikaanse en Israëlische bases en bezittingen in de regio weer legitieme doelwitten voor Iran, door de Amerikaanse marineblokkade en het "groene licht" dat de VS volgens hem aan Israël heeft gegeven om de aanvallen in Libanon op te voeren.

Ghalibaf zegt dat de VS en Israël niet toegewijd zijn aan het naleven van het staakt-het-vuren en dat ze niet geloven in dialoog. Door de marineblokkade in de Straat van Hormuz en de schending van afspraken over Libanon laten ze volgens hem zien "alleen de taal van de macht" te begrijpen.

De strijd tussen Israël en Hezbollah in Libanon is een van de belangrijkste punten in de onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran over een einde aan de oorlog in Iran, die vandaag precies honderd dagen geleden begon. Teheran heeft bij herhaling gezegd dat een einde aan de Israëlische aanvallen in Libanon een integraal onderdeel is van een eventueel vredesakkoord.

Israëlische aanval in Beiroet

Volgens een gezamenlijke verklaring van de Israëlische premier Netanyahu en minister van Defensie Katz waren de Israëlische aanvallen van vanmiddag gericht op een "terroristisch commandocentrum" van Hezbollah.

In Beiroet zouden drie explosies zijn gehoord. Libanese media meldden dat zeker twee gebouwen werden geraakt en dat er naast de twee doden elf gewonden zijn gevallen.

De Israëlische aanvallen zouden weer een reactie zijn op projectielen die de Libanese militie eerder vandaag op het noorden van Israël zou hebben afgevuurd. Het Israëlische leger claimt de lanceerinstallaties waarmee die raketten werden afgevuurd te hebben ontmanteld. Daarnaast werden aanvallen gemeld in de Zuid-Libanese stad Tyrus.

Sinds donderdag geldt een nieuw staakt-het-vuren tussen Israël en Libanon, na Amerikaanse bemiddeling. Dat akkoord wankelt alweer hevig. Gisteren kwamen bij een Israëlische aanval op een Libanees legervoertuig meerdere militairen om het leven.

Iraanse tegoeden en sancties

De aanvallen vallen samen met een gevoelig moment in de onderhandelingen tussen Washington en Teheran. Trump zei in het NBC-interview, dat vrijdag al werd opgenomen, opnieuw "heel dicht" bij een akkoord met Iran te zijn.

Verder zei hij niet van plan te zijn om Iraanse tegoeden vrij te geven of sancties op te heffen voordat een deal met Iran is gesloten. Volgens Trump zijn zulke stappen pas daarna aan de orde, als Iran zich aan de afspraken houdt.

De president meldde ook dat de VS het hoogverrijkte uranium van Iran zal verwijderen en vernietigen als er een akkoord komt. Dat kan volgens hem met medewerking van Teheran, maar desnoods ook zonder. Amerikaanse troepen blijven voorlopig in de regio "tot de zaak is afgerond", aldus Trump.

Tweeënhalf jaar lang versloeg Hisham Zaqout als journalist de oorlog in Gaza. Hij is nu in Nederland om met zijn ervaring journalisten in conflictgebieden te helpen.

Dat doet hij door onderzoek te doen doen naar de overlevingsstrategieën van Palestijnse journalisten. Daarvoor kreeg hij een beurs van onderzoeksinstituut NIAS, dat een speciaal programma heeft voor onderzoekers uit oorlogs- en conflictgebieden.

Zaqout kwam in februari naar Nederland. Hij is een van de drie Gazanen die via de rechter probeerde af te dwingen dat het ministerie van Buitenlandse Zaken hem zou helpen om zijn visum op te halen. Dat lag klaar in Jordanië, maar zonder hulp kwamen de drie Gaza niet uit. De bestuursrechter oordeelde dat Nederland hen niet hoefde te helpen.

Op Zaqout had die uitspraak geen effect meer, hij was net in Nederland aangekomen met hulp van Qatar. Zijn werkgever Al Jazeera heeft in de Qatarese hoofdstad Doha zijn hoofdkantoor.

Nooit gedacht aan stoppen

Zeventien jaar werkt Zaqout voor de Arabische nieuwszender, de laatste 2,5 jaar vanwege de oorlog van Israël tegen Hamas onder zeer moeilijke omstandigheden.

"Als correspondent maakte ik reportages en deed ik veel live verslag. We hadden geen kantoor meer. Mijn collega's en ik woonden in tenten en hadden vaak geen toegang tot schoon drinkwater, eten, genoeg benzine of een auto die werkte. Ondertussen werden we door het Israëlische leger aangevallen," vertelt hij.

Dertien van zijn ruim dertig collega's kwamen om het leven. Volgens de Verenigde Naties zijn er sinds het begin van de oorlog in Gaza bijna 300 journalisten vermoord.

Aan stoppen heeft Zaqout nooit gedacht. "Ik had geen keuze, we konden niet weg. Dus dan doe je wat wel kan en dat is werken. Het is de enige manier waarop we de rest van de wereld konden laten zien wat hier gebeurde."

Behalve dat hij met het verlies van collega's te maken had, verloor hij 120 familieleden. Dat zijn naasten, maar ook verre familieleden. Familie die het overleefde, heeft hij in Gaza moeten achterlaten. Zijn vrouw en kinderen konden wel samen met hem Gaza te verlaten, zij wonen in België.

Helpen op afstand

Hoewel Zaqout niet meer in Gaza is, probeert hij zijn collega's waar hij kan vanuit Nederland te ondersteunen. "Veel van de apparatuur die ze gebruiken is beschadigd of werkt niet meer. Ze gebruiken hun mobiele telefoons om verslag te doen. Ik help ze om technologische problemen die ze hebben op te lossen."

Ook schrijf hij nieuwsartikelen of reportages over Gaza. "Ik ben op een veilige plek, ik heb hier alles wat ik nodig heb. Ik werk nog steeds in Gaza, maar op afstand." Hoewel hij van zijn werk hield, mist hij het niet. Zijn collega's mist hij wel. "Ik leefde 2,5 jaar met hen. Mijn collega's zijn niet enkel mijn collega's. Ze zijn mijn vrienden."

Sinds 10 oktober 2025 geldt er een staakt het vuren in Gaza. Toch betekent dat volgens Zaqout dat er voor zijn collega's weinig is veranderd. Ze wonen nog steeds in tenten, hebben geen kantoor en hebben nog dagelijks met bombardementen te maken.

Journalisten zijn doelwit

De ervaring die hij als journalist in Gaza heeft opgedaan, probeert hij nu in te zetten om collega's in conflictgebieden te helpen. Vijf maanden lang doet hij onderzoek bij het NIAS. Hij krijgt er gedurende zijn onderzoeksperiode onderdak, een kantoor, een beurs en hij heeft veel contact met Nederlandse en internationale onderzoekers die hier ook tijdelijk zijn.

Zaqout onderzoekt hoe het journalisten in Gaza lukt om, ondanks pogingen om hen het zwijgen op te leggen, toch verslag te doen en te overleven. Hij hoopt uiteindelijk te kunnen helpen de handleiding voor journalisten in conflictgebieden van de International Federation of Journalists te actualiseren.

"Toen ik op de universiteit zat, leerden we over de handleiding, die bevat veiligheidsprotocollen. In Gaza werken die niet. Niet alleen burgers, maar ook journalisten werden aangevallen. Wat doe je dan?

Onderdeel moet zijn hoe je als journalist overleeft wanneer je wordt aangevallen en niet aan je basisbehoeften kunt voldoen, maar ook hoe je schrijft, filmt en live verslag doet met je mobiele telefoon. Welke applicaties handig zijn en hoe nieuwsredacties daar beter op ingericht kunnen worden."

Eind juli zit zijn tijd in Nederland erop. Als journalist krijgt hij naar eigen zeggen geen toestemming om terug te gaan naar Gaza. "Ik was correspondent en dat werk wil ik voortzetten. Al Jazeera heeft verspreid over de wereld meer dan 100 kantoren. Ik ga daar werken waar ik nodig ben."

Het Nigeriaanse leger heeft zeker 360 mensen bevrijd die waren ontvoerd door terreurorganisatie Boko Haram. Het gaat vooral om vrouwen en kinderen die vanuit verschillende gemeenschappen in het land waren ontvoerd. Ze zaten vast in de staat Borno in het noordoosten van het land.

De reddingsoperatie vond plaats in de bergen van Mandara. Meerdere teams van het leger zijn het bolwerk van Boko Haram vanuit verschillende hoeken binnengedrongen om de ontvoerde inwoners te bevrijden.

Twee baby's waren ernstig verzwakt door hun gevangenschap en hebben de reddingsoperatie niet overleefd, zegt een woordvoerder van het leger. De andere mensen die werden gered zijn volgens hem succesvol geëvacueerd en worden nu medisch onderzocht.

De woordvoerder zegt dat de reddingsoperatie "een flinke klap is" voor de terreurgroep. Volgens een Nigeriaans medium hebben verschillende Boko Haram-strijders zich overgegeven, anderen zouden de bergen zijn ingevlucht. Of er mensen zijn omgekomen bij de bevrijdingsactie, wordt niet gemeld.

Gewapende ontvoeringen

Boko Haram is een islamitische groepering die sinds 2009 actief is en een kalifaat wil stichten in het noordoosten van Nigeria. De terreurgroep werd breed bekend nadat die in 2011 een gebouw van de Verenigde Naties in de Nigeriaanse hoofdstad Abuja had aangevallen. Een vrachtwagen vol explosieven reed het gebouw binnen, waarna deze ontplofte. Daarbij kwamen tientallen mensen om het leven.

In het noorden van Nigeria zijn ontvoeringen een groot probleem. Naast aanvallen die de terreurgroep geregeld uitvoert, gaat de regio gebukt onder gewapende criminele bendes die met ontvoeringen geld willen verdienen.

Daarbij worden vaak tientallen mensen meegenomen, om vervolgens losgeld te eisen voor hun vrijlating.

Lots of us have– thanks to repetative stress injuries– developed mobility issues that we have to work around when using computers. Maybe it’s a trackball instead of a mouse, or …read more

Een man (22) uit Apeldoorn is vanochtend op straat in Berkel-Enschot gewond geraakt bij een beschieting. Buurtbewoners zeggen dat de man vanuit een huis is beschoten, schrijft Omroep Brabant.

De man raakte rond 10.00 uur gewond aan zijn been door de beschieting aan de Berkelseweg. De politie is daarna een huis binnengevallen en heeft daar een man aangehouden. Ook heeft de politie meerdere luchtdrukwapens in beslag genomen.

Het slachtoffer is naar het ziekenhuis gebracht. Het is onbekend hoe het met de man gaat. De man is waarschijnlijk met een luchtdrukwapen beschoten, meldt de politie.

Of de gearresteerde man de bewoner van de woning is, is niet bekendgemaakt. "De politie heeft nog veel vragen en doet onderzoek naar wat er precies gebeurd is", schrijft de politie op X.

In de Oekraïense plaats Tsjernobyl is een gebouw dat gebruikt wordt voor de opslag van gebruikte kernbrandstof beschadigd door een Russische drone. De Oekraïense autoriteiten melden dat er op het moment van de inslag geen brandstof werd bewaard in de faciliteit.

Volgens de Oekraïense president Zelensky heeft Rusland de kernfaciliteit in het noorden opzettelijk met een Shahed-drone aangevallen. Hij spreekt van een "extreem laaghartige Russische aanval". Zelensky zegt dat de "de brutaliteit van Rusland, dat al langer grenzen overschrijdt, toeneemt".

Zelensky stelt dat Rusland de afgelopen week 88 raketten, ruim 3000 aanvalsdrones en 1800 slimme bommen op Oekraïne heeft afgevuurd.

Het internationaal atoomagentschap IAEA is door Oekraïne geïnformeerd over de aanval en stelt dat de faciliteit behoorlijk beschadigd is. Ook gebouwen in de buurt zijn geraakt door de drukgolf van de explosie. Op enkele meters van de opslagplaats liggen "grote hoeveelheden nucleair materiaal opgeslagen", zegt het IAEA. Een team van het agentschap gaat de faciliteit op korte termijn bezoeken om de gevolgen van de aanval te onderzoeken.

De kernreactor in Tsjernobyl is buiten gebruik, maar er wordt nog wel kernbrandstof bewaard. De Oekraïense autoriteiten zeggen dat metingen geen piek laten zien in het stralingsniveau en dat er niet meer straling is dan gebruikelijk.

Kernramp Tsjernobyl

De opslagplaats ligt op zo'n 15 kilometer van de kerncentrale van Tsjernobyl, waar 40 jaar geleden de grootste kernramp uit de geschiedenis plaatsvond. Na een grote brand in de kerncentrale trok een radioactieve wolk over de wijde omgeving, waarbij tientallen mensen door de straling om het leven kwamen.

Over het exacte aantal doden als gevolg van de ramp is geen consensus, maar volgens de Wereldgezondheidsorganisatie zijn naar schatting in de jaren daarna zeker 5000 mensen aan de gevolgen van de straling overleden. In Belarus, Oekraïne en Rusland stierven die onder meer aan kanker.

Het is niet voor het eerst dat Tsjernobyl wordt geraakt door Russische drones. In februari vorig jaar werd de beschermhuls om de voormalige kerncentrale beschadigd bij een droneaanval.

Deze stalen constructie werd in 2016 gebouwd om de omgeving van de kerncentrale te beschermen tegen radioactieve straling. Na de kernramp in 1986 werd een betonnen overkapping gebouwd tegen straling, maar deze moest worden vervangen omdat er scheuren in kwamen.

One of the delights of our tips line is that from time to time it brings us retrocomputing hardware that, despite years of reporting, we were not aware existed. [Hitmanmcc] …read more

"Over zorg weet ik alles, maar mijn taal moet beter", zegt de Syrische Jamila. Als statushouder had ze moeite om Nederlands te leren en als ervaren verpleegkundige uit Syrië moest ze hier nog een mbo-opleiding doen, maar sinds deze week is ze aan het werk in een woonzorgcentrum in Rotterdam.

Het kabinet wil dit soort obstakels wegnemen om zo meer nieuwkomers aan werk te helpen. Volgens het kabinet zijn er te veel nieuwkomers in Nederland die niet werken in tijden van personeelstekorten. Vrijdag meldde VVD-minister Aartsen van Werk en Participatie in een brief aan de Tweede Kamer dat de komende jaren 75.000 statushouders geholpen gaan worden bij het vinden van een baan.

Van de statushouders die in 2021 een verblijfsvergunning kregen, heeft na twee jaar ongeveer een vijfde een baan. Dat aantal neemt na meerdere jaren toe tot bijna 60 procent, maar het blijft achter bij het Nederlandse gemiddelde. Daar moet verandering in komen, vindt Aartsen. Zeker omdat werkgevers in sectoren als de bouw of de zorg "schreeuwen om extra handen".

Soepeler regels

Sinds eind 2023 mogen asielzoekers die zes maanden eerder een asielaanvraag hebben ingediend het hele jaar door werken. Dat wordt gezien als aantrekkelijk voor werkgevers, omdat nieuwkomers voorheen maar 24 weken per jaar mochten werken.

Een onderzoeker van het Sociaal Cultureel Planbureau zei in gesprek met de NOS dat "door te werken, nieuwkomers de taal en cultuur leren kennen". Dat helpt volgens de onderzoeker bij de integratie in Nederland.

Jamila krijgt "ongelooflijk veel energie van haar werk". Ze spreekt vol lof over de cliënten in het woonzorgcentrum en haar collega's.

Een nieuwe start

Ze heeft veel ervaring in de zorg: in Syrië werkte ze twintig jaar als verpleegkundige, op verschillende plekken. Toen Jamila in Nederland kwam, moest ze een nieuwe start maken.

Begin dit jaar concludeerde de Algemene Rekenkamer dat statushouders nu nog vaak lastig een baan vinden vanwege de lange procedure en de taalobstakels. Betaald werk is lastig te combineren met taallessen en ook is er een tekort aan taaldocenten.

Ook voor Jamila was het Nederlands een obstakel. Onder meer omdat zij de taal niet machtig was, had ze als statushouder moeite met werk vinden. "Taal is het allerbelangrijkst", zegt ze.

Werkgevers stellen vaak hoge taaleisen aan werknemers. Een van de suggesties van de Rekenkamer was om taalonderwijs op de werkvloer mogelijk te maken. Het ministerie gaat onder meer hierover de komende maanden met werkgevers in gesprek.

Vorig jaar sprak de NOS met asielzoekers die werken bij een poedercoatingbedrijf in Nederland:

Niet alleen taal kan een obstakel zijn, ook hebben nieuwkomers vaak niet de passende studie gedaan voor een baan. Jamila heeft wel Syrische diploma's, maar die zijn hier niet geldig. Zij heeft daarom de mbo-studie helpende zorg en welzijn gedaan. Daar staat normaal gesproken twee jaar voor; zij behaalde het diploma in acht maanden.

Dat sluit aan bij de plannen van het kabinet. De minister komt met een traject om relevante werkervaring of opleiding vanuit het land van herkomst te laten voldoen aan de Nederlandse maatstaven.

Vrouwen aan het werk

Ook komt er een speciaal traject om vrouwelijke asielzoekers in tien gemeenten aan het werk te krijgen. Nu is het nog zo dat één op de vijf vrouwen die in Nederland mag blijven een baan heeft. Aartsen wil dat dit er meer worden.

Dat zij minder werken heeft verschillende oorzaken, schrijft het ministerie. In het land van herkomst hebben ze vaak niet gewerkt en daardoor missen ze ervaring. Daarnaast is het volgens het ministerie lastig om zorgtaken te combineren met werk.

Dat herkent ook Jamila, die vijf kinderen heeft. Zij vindt het belangrijk om een goed voorbeeld te zijn voor haar kinderen en dat wil ze ook door te werken. "Als het me niet was gelukt om werk te vinden, was ik vrijwilligerswerk gaan doen", zegt ze.

Zonder werk zou ze zich minder goed voelen. Toen ze pas kort in Nederland was, had ze verdriet over de oorlog in Syrië. Ze kende hier niemand en sprak de taal niet. Nu ze een studie heeft gedaan en werkt, gaat dat veel beter en wil ze zichzelf verder ontwikkelen.

Whenever the topic of fusion power comes up, someone will say it’s only 10 years away from commercialization in an excited tone, and someone older or more cynical will point …read more

Na de presidenten Trump en Poetin is het morgen de beurt aan de Noord-Koreaanse dictator Kim Jung-un om Xi Jinping de hand te schudden. Voor het eerst in zeven jaar tijd reist de Chinese leider naar Noord-Korea. Vooral de timing van het bezoek is veelzeggend.

Xi's vorige bezoek aan Noord-Korea vond plaats kort na de mislukte top tussen Trump en Kim in 2019. Die Chinese toenadering werd gezien als een poging van Peking om opnieuw grip te krijgen op het Noord-Koreadossier, nadat Trump rechtstreeks met Kim was gaan onderhandelen. Met alle wereldwijde spanningen lijkt China nu nogmaals te willen benadrukken dat wie iets van Noord-Korea wil, langs Peking moet.

Er is in de afgelopen zeven jaar veel veranderd. Tijdens de coronapandemie sloot Noord-Korea voor lange tijd de grenzen en stortte de buitenlandse handel in. Het land maakte een comeback op het internationale toneel met de uitbreiding van het bondgenootschap tussen Pyongyang en Moskou.

Spanning rond Tumenrivier

Wat begon als politieke toenadering, groeide snel uit tot een bredere samenwerking tussen Rusland en Noord-Korea op zowel militair als economisch gebied. Noord-Korea levert Rusland wapens en mankracht voor de oorlog tegen Oekraïne, terwijl Rusland op zijn beurt economische steun, voedsel en technologische samenwerking biedt. En die samenwerking lijkt zich alleen maar verder uit te breiden.

Toch betekent de Russische opmars volgens Oost-Azië-expert Seong-Hyon Lee, verbonden aan Harvard universiteit, niet dat China zijn invloed op Noord-Korea verliest. "De huidige Chinees-Noord-Koreaanse relaties zijn sterker dan veel mensen denken," stelt hij. "China blijft verreweg Noord-Korea's belangrijkste economische levensader, vooral voor voedsel, brandstof en industriële goederen", aldus Lee.

Toch zijn er wel degelijk spanningen tussen de drie landen. Tijdens de recente ontmoeting tussen Xi en Poetin in Peking bespraken zij expliciet de trilaterale samenwerking met Noord-Korea, rond de Tumenrivier, op het punt waar de drie landen samenkomen.

Voorzichtig herijken

China koestert al decennia de ambitie om z'n invloed over dit deel van de rivier uit te breiden en zo de toegang tot de Japanse Zee te verzekeren. Maar Noord-Korea en Rusland gooiden dit jaar roet in het eten door daar een tweede brug te bouwen. Sommige experts zien dat als een manier om China's invloed in het gebied te beperken en als bewijs dat Noord-Korea de relatie met Rusland boven die van China stelt.

Ook al is Pyongyang sterk afhankelijk van China, Xi kan niet al te hoog van de toren blazen. De noorderbuur blijft een belangrijke bondgenoot in de bredere machtsstrijd met de Verenigde Staten in Azië. Volgens Lee maakt China zich zorgen over de steeds hechtere militaire samenwerking tussen de VS, Japan en Zuid-Korea, die volgens hem wordt aangejaagd door de groeiende samenwerking tussen Rusland en Noord-Korea.

"Vanuit het perspectief van Peking dreigt dit precies het soort gemilitariseerde regionale blok te creëren dat China al lange tijd probeert te vermijden", aldus Lee. Ook om die reden probeert China zijn Noord-Koreabeleid voorzichtig te herijken.

Buiten Peking om

Ondertussen groeit Noord-Korea's kernwapenprogramma verder door, deels bekostigd door de handel met China en Rusland. De Noord-Koreaanse leider riep deze week nog op tot een "exponentiële uitbreiding" van het nucleaire arsenaal. Volgens het veiligheidsonderzoeksinstituut SIPRI beschikt het land inmiddels over 50 kernkoppen.

Officieel zegt Peking voorstander te zijn van nucleaire ontwapening van het Koreaanse schiereiland. Noord-Korea staat onder zware sancties van de VN-Veiligheidsraad vanwege het kernwapenprogramma. Ook China stemde in 2017 nog voor die sancties, maar in de praktijk veroordeelt China de nucleaire ontwikkeling van Noord-Korea nauwelijks. In plaats daarvan willen Rusland en China "Noord-Korea beschermen tegen buitenlandse druk", aldus een verklaring die het Kremlin uitgaf na het bezoek van Poetin aan China.

Daarbij komt nog een andere zorg, stelt Lee: "Donald Trump heeft meermaals laten blijken opnieuw direct met Kim te willen onderhandelen. China wil voorkomen dat diplomatie tussen Washington en Pyongyang net als in 2019 volledig buiten Peking om verloopt."

Het bezoek van Xi aan Kim lijkt daarmee minder op een klassiek bilateraal staatsbezoek en meer een signaal van de nieuwe machtsverhoudingen in Azië. China wil duidelijk maken dat het, ondanks de groeiende rol van Rusland en de terugkeer van Trump op het wereldtoneel, nog altijd de centrale speler blijft in Oost-Azië.

Goedemorgen! In New York houdt bondscoach Ronald Koeman een persconferentie, maandag speelt Oranje tegen Oezbekistan. En in Normandië wordt een herdenkingsplaquette onthuld ter ere van de Nederlandse bijdrage aan D-Day.

Eerst het weer: De dag begint bewolkt met vooral in de noordelijke helft kans op buien. Later is het vaker droog met ruimte voor de zon. Het wordt 18 tot 20 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier lees je alles over de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten: Dit is er vannacht gebeurd:

Bij Israëlische luchtaanvallen op Gaza-Stad zijn zeker zeven Palestijnen gedood, onder wie twee vrouwen. Volgens de Palestijnse autoriteiten werd een vluchtelingenkamp in Gaza-Stad geraakt. Vijftien mensen raakten gewond, onder wie kinderen.

Tegen persbureau Reuters zegt een woordvoerder van het Israëlische leger dat de aanvallen waren gericht op "terroristen". Dat zegt het leger doorgaans, ook als er veel burgerslachtoffers vallen.

Hamas veroordeelt de aanval in een verklaring en noemt de timing opvallend. In Egypte hebben onderhandelaars vandaag gepraat met Hamas-leiders over het vervolg van het staakt-het-vuren. De gesprekken zullen naar verwachting nog een paar dagen duren, vertellen bronnen aan persbureau Reuters

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Onderzoekers van de TU Delft hebben een drone ontwikkeld die is geïnspireerd op hoe eekhoorns zweven. Deze SquirrelDrone gebruikt geen vaste vleugels of propellers, zoals de meeste drones nu doen, maar kan tijdens het vliegen zijn hele lichaamsvorm aanpassen, vergelijkbaar met hoe een eekhoorn zijn poten, romp, staart en vlieghuid gebruikt tijdens een zweefvlucht.

Een fijne zondag!

COBOL is not the first language anyone would ever think of when writing a First Person Shooter– after all , it’s the Common Business Oriented Language, not the Common Game …read more

Van onze Correspondent is een serie van de makers van podcast De Dag. Iedere zondag maken we kennis met een van de correspondenten van de NOS, het land waar ze wonen en de verhalen die wat hen betreft meer aandacht verdienen. Vandaag: Devi Boerema, correspondent Zuid-Azië.

Devi woont sinds vorig jaar in New Delhi, in India. Daar beginnen haar dagen vroeg: ze moet om 04.30u opstaan om haar watertank te vullen. Water dat goed van pas komt als het 46 graden is, zoals nu. Op sommige dagen komt ze nog eerder haar bed uit, om hard te lopen in de stad die daarna door hitte en smog wordt verteerd.

Het is een groot verschil met het leven in Mumbai, waar ze eerder woonde. Ze was er toen de stad in 2008 werd getroffen door aanslagen en was dagenlang op pad om verslag te doen voor Nederlandse media. Het was de start van haar journalistieke carrière.

Beluister deze podcast

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Nu, 18 jaar later, doet ze weer verslag vanuit India. Met in haar hand een lijstje met onderwerpen die ze vooral niet te veel aandacht wil geven: vrouwen in sari's bijvoorbeeld, en het kastenstelsel. Want India is zo veel meer dan achtergrondverhalen: het land is belangrijk op het wereldtoneel en dat wil Devi laten zien.

Volgende week: een gesprek met Rudy Bouma, correspondent in Washington. Heb je een vraag aan hem, stuur die dan naar dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra

Redactie: Lisa Konings

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Een voorleesvoorstelling over dalmatiër Muk die meer stippen wil, een musical over Doornroosje of een uitvoering van het Nationale Ballet; voor jonge en oudere kinderen valt er in het theater van alles te beleven en op steeds meer plekken kan dat gratis. Zeker dertig locaties bieden komend seizoen voorstellingen aan waarbij kinderen kosteloos toegang hebben, blijkt uit de nieuwe jaarprogramma's. Volwassen begeleiders moeten wel betalen.

Dit jaar is dat ook zo in het Wilminktheater in Enschede. Bezoekers tot 18 jaar kunnen na de zomer gratis allerlei voorstellingen bezoeken. Ook theater Het Speelhuis in Helmond voegt zich komend seizoen bij de locaties met kosteloos aanbod voor jongeren. Theater Hanzehof in Zutphen begon er begin dit jaar mee en geeft dat in het nieuwe theaterjaar een vervolg, met zeven voorstellingen die voor kinderen vrij toegankelijk zijn.

In toelichtingen wijzen de schouwburgen op het belang van theater voor kinderen. "Door kinderen gratis toegang te bieden, krijgen jonge bezoekers, ongeacht achtergrond of inkomen, de kans om theater van dichtbij te beleven", schrijft het theater in Zutphen. In Enschede willen ze dat "kinderen en jongeren in de regio kunnen kennismaken met theater, zonder dat kosten een belemmering vormen".

Bedrijven als sponsor

Kartrekker van het gratis jeugdtheater is Maaspoort in Venlo. Daar zagen ze het jonge publiek tijdens de coronapandemie uit de theaterzalen verdwijnen. In 2022 zag nog maar 15 procent van de kinderen een voorstelling, tegen 59 procent vóór covid, vertelt theaterdirecteur Leon Thommassen. "Terwijl het zo belangrijk is om kinderen die ervaring mee te geven. We vonden dat we iets moesten doen aan die cijfers."

De oplossing: een jeugdfonds, gesteund door stichtingen, fondsen, bedrijven en betrokken theaterbezoekers. "De partijen die we benaderden, waren meteen heel enthousiast, ook vanwege de aansprekende doelgroep", vertelt de directeur. "In een paar weken hadden we het fonds opgetuigd en dekking om alle voorstellingen een jaar lang gratis aan te bieden aan kinderen." Daarbij kregen de makers voor alle bezette stoelen betaald, óók de kinderstoelen.

"We merkten al heel snel dat het ging vliegen", zegt Thommassen. "In 2018/2019, het meest vergelijkbare seizoen van voor corona, hadden we 5000 bezoekers bij jeugdvoorstellingen. In seizoen 2024/2025 ging het om ruim 23.000 bezoekers voor gratis jeugdvoorstellingen, waarvan bijna 14.000 kinderen. De bezetting steeg van 46 procent naar 84 procent."

Meer donateurs

Overtuigd door het succes in Venlo namen de afgelopen jaren steeds meer theaters de Limburgse formule over, zoals Schouwburg Hengelo. Daar zijn sinds seizoen 2024/2025 praktisch alle jeugd- en dansvoorstellingen gratis voor bezoekers tot en met 16 jaar. Het theater koos bewust niet voor een beperkt aantal gratis voorstellingen. "Als we dit dan doen, willen we ook dat bezoekers zelf kunnen kiezen waar ze naartoe gaan", zegt marketingmanager Mirella Jellema.

De schouwburg zag het aantal bezoekers bij familievoorstellingen in het eerste seizoen verdubbelen. Cijfers over het bijna afgelopen theaterjaar zijn er nog niet, maar de schouwburg gaat hoe dan ook door met de gratis toegang. De extra belangstelling heeft een positief bijeffect: meer mensen melden zich als 'vriend van de schouwburg' en doneren jaarlijks een bedrag.

Marktverstoring

Voor families zijn de betaalbare uitjes een uitkomst, maar bij commerciële theaterproducenten wringt het concept. Zij zien volle zalen in theaters die kinderen gratis toegang geven, maar lege plekken in de schouwburg met betaalde tickets een stad verderop. "Er ontstaat oneerlijke concurrentie tussen theaters", zegt directeur Dian Hoelscher van de Vereniging Vrije Theaterproducenten (VVTP).

Die verschuivende bezoekersstromen leiden er volgens haar toe dat de theaters die kinderen wel laten betalen minder of geen jeugdvoorstellingen meer programmeren en dat het totale aanbod voor kinderen afneemt. Daardoor komen rondtrekkende voorstellingen die het zonder subsidie doen in de knel, vervolgt Hoelscher. Deze makers komen zo aan te weinig optredens om uit de kosten te komen. "De effecten zijn op de langere termijn niet houdbaar."

De VVTP gooide deze week in Utrecht de knuppel in het hoenderhok door op de ledenvergadering van schouwburg- en concertgebouwdirecties te dreigen met een boycot van theaters die kinderen vrije toegang verschaffen. Die woorden hebben gewicht; bij de VVTP aangesloten producenten, zoals Studio 100, Van Hoorne Studios en REP Entertainment, verzorgen zo'n 85 procent van alle professionele podiumkunsten in Nederland, becijferde de vereniging.

Voor theaterdirecteuren komt de dreigende boycot rauw op hun dak. Zij zien de vrije toegang voor kinderen als het nieuwe normaal en als een goede manier om jonger publiek aan hun theaters te binden. Voor verbeteringen staan ze open, benadrukt Thommassen, maar in de teruglopende inkomsten voor theatermakers herkent hij zich niet. "Wij zijn in Venlo juist veel meer gaan programmeren. De betalingen aan impresariaten voor familie- en jeugdvoorstellingen zijn explosief gestegen."

Kansengelijkheid

Thommassen hoopt dat de producenten en podia samen tot een landelijke formule kunnen komen waarin iedereen zich kan vinden, ook op de lange termijn. "Ik zou het doodzonde vinden als dit initiatief de nek wordt omgedraaid en kinderen weer buiten de zaal blijven. Kansenongelijkheid is in iedere gemeente een heet hangijzer. Allemaal naar dezelfde voorstelling gaan, iets ultiemers op dat vlak kan ik niet verzinnen."

Bij een woning in Eindhoven is vannacht een explosief afgegaan. Niemand raakte gewond, maar de woning liep wel schade op. De politie heeft drie mensen aangehouden. Het gaat om twee mannen van 19 en 24 jaar uit Den Haag en een 20-jarige man uit Rotterdam.

Op het moment van de explosie waren er mensen binnen. Buurtbewoners hoorden iets na 01.30 uur een knal in de Magnoliastraat. Na de explosie ontstond er brand in de voortuin en de hal van de woning. Op foto's is een zwartgeblakerde voordeur te zien. Ook een heg, de hal en een afdakje vlogen in brand.

Omroep Brabant schrijft op basis van een journalist ter plaatse dat er een benzineachtige lucht op straat hing. De brandweer en politie kwamen ter plaatse en kregen het vuur snel onder controle.

Even op straat

Het is niet bekend hoeveel mensen er thuis waren toen het explosief afging. Naast de getroffen woning moest ook het huis van de buren worden ontruimd, waardoor de ouders met hun baby even op straat kwamen te staan.

Bernadette Chirac, die ruim zestig jaar getrouwd was met de Franse oud-president Jacques Chirac, is op 93-jarige leeftijd overleden. De voormalige première dame was bijzonder populair bij het Franse volk en was een drijvende kracht achter Chiracs politieke opkomst.

Zo adviseerde zij haar man gedurende zijn lange politieke loopbaan. "Zij is de vrouw van mijn leven, we hebben samen zoveel bereikt", schreef Jacques Chirac in 2011 in zijn memoires. Chirac, die twaalf jaar president was van Frankrijk, overleed zelf in 2019 op 86-jarige leeftijd.

Tot op heden is Bernadette Chirac de enige Franse première dame die zelf een politiek ambt heeft bekleed. Van 1979 tot 2015 was ze raadslid van het departement Corrèze en in 1977 werd ze loco-burgemeester van Sarran, terwijl Chirac zijn politieke carrière in Parijs uitbouwde.

Rokkenjager

Bernadette en Jacques Chirac ontmoetten elkaar op de universiteit Sciences Po in Parijs en trouwden in 1956. Chirac diende 18 jaar als burgemeester van Parijs, werd tweemaal premier van Frankrijk en was minister van Binnenlandse Zaken en Landbouw voordat hij in 1995 nipt de presidentsverkiezingen won van de socialistische tegenstander Lionel Jospin.

Chirac was een politicus met een conservatief-rechtse signatuur. Hij was de eerste Franse president die Frankrijks rol in de Holocaust erkende en was fel gekant tegen de Amerikaanse invasie in Irak in 2003. Hij was geliefd bij de Fransen vanwege zijn droge humor en charme, maar had ook zijn schandalen en werd in 2011 schuldig bevonden aan het verduisteren van overheidsgelden.

Ook stond Chirac bekend als een rokkenjager, een onderwerp waar Bernadette na de affaires openhartig over sprak, nog voordat hij overleed. Zo zei ze in een documentaire in 2016 dat haar man vrouwen aantrok "als vlinders bij een lamp".

"Alle mannen die macht of veel geld hebben, trekken vrouwen aan", vervolgde ze. Ze zei dat ze ook ontrouw had kunnen zijn, maar dat niet had gedaan. "Om eerlijk te zijn, ben ik heel erg verliefd op mijn man."

Bernadette maakte van het Élysée, het presidentieel paleis, een plek waar haar goedkeuring ertoe deed. Ze weigerde zich te reduceren tot 'vrouw van'. Ze kon grappig zijn, maar ook meedogenloos en fel. Ze liet zich vaak zien in Chanel-pakken en droeg grote Dior-zonnebrillen.

Goede doelen

President Macron schrijft op X dat hij en zijn vrouw Brigitte "met veel verdriet" het overlijden van Bernadette Chirac hebben vernomen. "Als première dame heeft zij samen met president Chirac onze geschiedenis getekend." Hij heeft een condoleanceregister geopend in het presidentieel paleis ter nagedachtenis aan haar.

Ook schrijft Macron dat Bernadette het lot van miljoenen jonge patiënten in heeft veranderd. Ze zette zich in haar leven in voor goede doelen, onder meer als het gezicht voor Opération Pièces Jaunes. Dat is een stichting die geld ophaalt om de levensomstandigheden van kinderen en tieners in ziekenhuizen te verbeteren.

Haar toewijding aan goede doelen kwam voort uit persoonlijke betrokkenheid. Het echtpaar had twee dochters, waarvan de oudste dochter Laurence op 58-jarige leeftijd overleed aan een hartstilstand. Ze kampte met een eetstoornis na het oplopen van meningitis in haar tienerjaren. Claude, de jongere dochter van het echtpaar, was Chirac's persoonlijke adviseur tot zijn dood.

In 2023 speelde Catherine Deneuve de rol van de presidentsvrouw in Bernadette, een satirische komedie over haar jaren in het Élysée.