Aggregator

Klimaatpanel neemt afscheid van extreme scenario’s

3 minutes 31 seconds ago

Het klimaatpanel van de Verenigde Naties stapt af van de scenario's met de meeste opwarming van de aarde. Ook van scenario's met de minste opwarming wordt afscheid genomen, schrijft een groep wetenschappers die werkt aan nieuwe scenario's in een vakblad.

Afgelopen jaren klonk steeds meer kritiek op vooral de 'warme' scenario's. Ze bevatten aannames die niet realistisch zijn, en liepen steeds meer uit de pas met de reële ontwikkelingen in de wereld. Toch bleven ze invloed hebben op het onderzoek bijvoorbeeld naar zeespiegelstijging.

De stap betekent zeker niet dat de wereld opeens op koers ligt om zich te houden aan het klimaatverdrag van Parijs. In 2015 spraken bijna alle landen af de opwarming te beperken tot maximaal 2 graden Celsius, en nog liever 1,5 graden. Dat laatste geldt nu al als onhaalbaar.

Enorm veel steenkool

Tot dusver warmde de aarde al circa 1,4 graad Celsius op sinds mensen op grote schaal begonnen met het verbranden van olie, steenkool en gas. Nog altijd stoten mensen jaarlijks grote hoeveelheden broeikasgassen uit, en ook de opwarming gaat dus door.

Hoeveel de aarde deze eeuw nog opwarmt, hangt af van de hoeveelheid broeikasgassen die mensen nog gaan uitstoten, en hoe heftig het klimaat daarop reageert.

Om vat te krijgen op die toekomst maken wetenschappers diverse scenario's. Elke variant is weer anders: Hoeveel mensen leven er bijvoorbeeld in de toekomst? Hoeveel energie gebruiken ze, en welk deel komt uit olie, steenkool en gas. Hoeveel investeren ze in innovatie? Werken ze goed samen?

De scenario's zijn geen toekomstvoorspellingen, maar ze laten zien welke invloed gedrag en technologische, economische, demografische en andere ontwikkelingen hebben op het toekomstige klimaat.

Groeiende kritiek

De meest 'warme' varianten gingen ervan uit dat er meer steenkool zou worden gebruikt en er geen effectief klimaatbeleid zou zijn. Vanaf 2017 kwam er steeds meer kritiek omdat deze aannames onrealistisch bleken. Daarbij werd het in de publiciteit ook nog eens vaak voorgesteld als het meest plausibele toekomstscenario.

Afgelopen jaren kwamen de warmste scenario's (met bijvoorbeeld een stijging van 3,5 graden per 2100) alleen nog maar verder af te staan van de realiteit. Zonnepanelen, elektrische auto's en windturbines werden sneller goedkoper dan gedacht, en wonnen flink terrein. Het gebruik van steenkool nam wel toe, maar het is de verwachting dat deze trend niet doorzet. En de stijging is zeker niet zo snel gegaan als in de scenario's.

Ook onder experts liepen de gemoederen afgelopen jaren soms hoog op. Uitgesproken critici van de scenario's halen nu hun gram. Het klimaatpanel van de Verenigde Naties werkt sinds 2023 aan de volgende editie van zijn voornaamste rapport dat in delen verschijnt tussen 2027 en 2029.

Beveiliging president Poetin afgelopen maanden "drastisch opgevoerd"

18 minutes 34 seconds ago

Het Kremlin heeft de persoonlijke beveiliging van de Russische president Poetin "drastisch opgevoerd", staat in uit een rapport van een Europese inlichtingendienst dat de Amerikaanse zender CNN in handen kreeg. Ook de Financial Times schrijft over het rapport.

Afgelopen maanden zouden nieuwe maatregelen zijn ingevoerd, na moordaanslagen op Russische militairen. In december werd nog een hoge generaal geliquideerd. Ook zou Poetin vrezen voor een staatsgreep en het lekken van gevoelige informatie. Er wordt niet vermeld van welke inlichtingendienst de informatie afkomstig is.

Volgens de Amerikaanse nieuwszender is in het rapport te lezen dat Poetin vreest voor een coup door voormalig defensieminister Sergei Shoigu. Hij zou een risico vormen omdat hij nog steeds invloed heeft in de Russische militaire top.

CNN schrijft dat mensen die nauw met Poetin samenwerken geen telefoon mogen gebruiken met toegang tot internet. Koks, lijfwachten en fotografen die voor hem werken mogen niet met het openbaar vervoer reizen en bezoekers worden nog strenger gecontroleerd dan voorheen.

Verblijf in bunker

De Russische president heeft verder het aantal uitstapjes buiten de deur flink verminderd, schrijft CNN. Zo zouden hij en zijn familie al langere tijd niet meer verblijven in een aantal presidentiële residenties die ze voorheen wel vaak bezochten.

Ook heeft Poetin dit jaar nog geen militaire faciliteiten bezocht, terwijl hij dit vorig jaar wel regelmatig deed. Sinds het begin van de invasie in Oekraïne verblijft de president regelmatig in moderne bunkers, soms wekenlang achter elkaar.

In het rapport zou het beeld worden geschetst dat het onrustig is in Moskou. De economische gevolgen van de oorlog zouden steeds meer voelbaar zijn en zelfs de pro-Poetin elite zou onvrede voelen. Ook worstelt het Kremlin met toenemend verzet en tegenslagen aan het front, meldt CNN.

Mode als kunst op Met Gala, controverse over sponsoring door Bezos

22 minutes 37 seconds ago

Op de eerste maandag van mei is het vaste prik bij het Metropolitan Museum of Art in New York: de ene na de andere beroemdheid die in een spectaculaire outfit over de trappen schrijdt. Het uiterst exclusieve Met Gala, dat online een miljoenenpubliek trekt, staat dit jaar in het teken van mode als kunst. Toch gaat het dit keer ook over iets anders: de hoofdsponsor van het benefietgala.

De gastenlijst is geheim, maar wie genodigd is, is er doorgaans al maanden mee bezig. Er moet een uitgekiende look worden bedacht die in de smaak valt bij de modepers en de organisator van het festijn, de nog altijd gezaghebbende oud-hoofdredacteur van modetijdschrift Vogue, Anna Wintour.

'Fashion is Art', aan die dresscode hebben de circa 400 genodigden zich dit jaar te houden. Het kledingvoorschrift is traditioneel verbonden aan de nieuw te openen modetentoonstelling in het Amerikaanse museum. Die tentoonstelling heet Costume Art en gaat over het geklede lichaam in al zijn vormen.

"Met kleding kun je een compleet verhaal vertellen over de menselijke geschiedenis", zegt hoofdredacteur Linda Gümüs Gerritsen van de Nederlandse Vogue.

Beyoncé en Rosalía

In vergelijking met de dresscodes van voorgaande jaren (zoals punk, dandy's en Jackie Kennedy) ligt het thema wat voor de hand, maar het is wel toepasselijk. Het benefietgala werd in 1948 in het leven geroepen om de mode- en kostuumafdeling van het Metropolitan Museum of Art te ondersteunen. Die afdeling huisde tot voor kort in de kelder van het museum en 'leende' expositiezalen.

Deze maand opent er een nieuwe, vaste expositieruimte voor mode pal achter de ingang. Dat betekent dat mode, mede dankzij het Met Gala, voor het eerst een prominente eigen plek heeft in een van de grootste musea ter wereld. Met andere woorden: mode doet niet meer onder voor andere kunstvormen.

Dat zullen de beroemdheden op de rode loper willen laten zien. In ieder geval aanwezig zijn actrice Nicole Kidman en tennislegende Venus Williams, die deze editie samen met Wintour voorzitten. Datzelfde geldt voor zangeres Beyoncé, die voor het eerst in tien jaar bij het gala verschijnt.

Gümüs Gerritsen kijkt uit naar de Spaanse artiest Rosalía. "Daar ben ik sinds haar recente concert in Amsterdam een beetje verliefd op geworden. Zij in Duran Lantink voor Jean Paul Gaultier of een Ann Demeulemeester zou waanzinnig zijn." Naast Lantink verwacht de hoofdredacteur meer Hollands glorie in de persoon van Iris van Herpen. "Als iets een art form rond het lichaam is, is het wel haar werk."

Een aantal opvallende Met Gala-looks van de afgelopen jaren:

In aanloop naar maandagavond gaat het echter vooral over twee andere bekende figuren: Amazon-oprichter Jeff Bezos en zijn vrouw Lauren Sánchez Bezos. Zij zijn ditmaal hoofdsponsor en erevoorzitters van het evenement. Het Met Gala werd al eerder gesponsord door techbedrijven, en ook door Amazon, maar dat de financiële bijdrage nu op persoonlijke titel is leidt tot kritiek.

Zo wordt het echtpaar er door pers en critici van beschuldigd culturele invloed te willen kopen. De benefietavond is immers een belangrijke graadmeter van wie er in de mode en populaire cultuur toe doet, en medezeggenschap hebben over de gastenlijst is goud waard. Mogelijk komt een invloedrijke positie in de mode ook de zakelijke belangen van Bezos ten goede.

Boycot

In New York verschenen de afgelopen weken posters op straat en in de metro die oproepen tot een boycot van het Met Gala. Die zijn afkomstig van de Britse actiegroep Everybody Hates Elon, die ook campagnes voert tegen techbazen Elon Musk, Mark Zuckerberg en de Amerikaanse president Trump.

De groep wijst onder meer op slechte arbeidsomstandigheden bij Amazon en het feit dat de Amerikaanse immigratiedienst ICE gebruikmaakt van de IT-diensten van het bedrijf. Ook vinden de actievoerders dat Bezos te weinig belasting betaalt.

"Je kunt je afvragen of je sponsoring door Bezos moet willen als Met Gala", zegt modejournalist Arno Kantelberg. Tegelijk vindt hij alle kritiek "een beetje hypocriet".

"Alsof de modewereld niet leunt op financiers en grote bedrijven. Ik denk dat het vooral het erevoorzitterschap is dat mensen tegen de haren instrijkt. Modemensen vinden dat Bezos en zijn vrouw geen smaak hebben en dan laten ze zich ook nog in met Trump; zulke types willen ze niet op dat podium zien."

Fonds

Eerder deze week bleek dat de modeafdeling van het museum nadenkt over de toekomst van het evenement. Er is de afgelopen jaren geïnvesteerd in een fonds, dat tegen 2030 waarschijnlijk voldoende rendeert om niet langer afhankelijk te zijn van het jaarlijkse gala.

Monstertruck rijdt in op menigte bij stuntshow in Colombia, drie doden

1 hour 11 minutes ago

Bij een ongeluk met een monstertruck in het zuidwesten van Colombia zijn gisteren drie doden gevallen. Onder de dodelijke slachtoffers waren twee kinderen, aldus lokale media. Eén daarvan was een een 10-jarig meisje. Daarnaast raakten zeker veertig mensen gewond.

Het incident vond plaats tijdens een show met aangepaste trucks en motorfietsen in de stad Popayán, ten zuiden van Cali.

Volgens de politie werd het ongeluk veroorzaakt door een mechanisch defect aan het voertuig. Op videobeelden is te zien hoe de truck na een stunt uitwijkt en recht door een groep toeschouwers rijdt. Een aantal mensen wist nog te vluchten.

Uiteindelijk kwam het voertuig tot stilstand tegen een elektriciteitspaal. Vanochtend is de truck van het terrein verwijderd.

Een politiecommandant zegt dat de bestuurder van de truck in stabiele toestand verkeert. De burgemeester van Popayán heeft een onderzoek aangekondigd.

Eén Duitser op een geallieerd ereveld: 'De vijandigheid van toen is er niet meer'

1 hour 17 minutes ago

Wanneer zo'n 500 mensen vandaag de doden herdenken op begraafplaats Westduin in Den Haag, lopen zij voor het eerst ook langs de grafsteen van een gesneuvelde Duitse soldaat uit de Tweede Wereldoorlog.

Gerhard Muthwill heeft sinds afgelopen najaar zijn eigen steen op het plaatselijke ereveld van het Gemenebest van Naties. De matroos van de Kriegsmarine stierf in juni 1940 op 22-jarige leeftijd, toen zijn torpedoboot in de Noordzee op een mijn voer.

Tot zover bekend is hij de enige Duitser in Nederland die begraven is op een geallieerd ereveld. Dat hij daar al sinds de oorlog rust, komt door een vergissing van een politieman destijds in Scheveningen, waar Muthwill maanden na zijn dood op het strand aanspoelde.

'Known unto God'

De agent zag zijn stoffelijk overschot, door ontbinding inmiddels onthoofd, aan voor dat van een Engelse vlieger. Daardoor belandde Muthwill uiteindelijk in 1942 in een anoniem graf op Westduin. "Known unto God", stond gebeiteld in zijn grafsteen.

Pas enkele jaren geleden kwam de fout aan het licht, dankzij het speurwerk van Ronald Vrolijk van de Studiegroep Historisch Ockenburg, in Haagse en Duitse archieven. Na de ontdekking pleitte Vrolijk, samen met andere betrokkenen, voor onmiddellijke overbrenging van Muthwills resten naar de Duitse begraafplaats in het Limburgse Ysselsteyn. De Partij voor de Dieren stelde er vorig jaar vragen over in de Haagse gemeenteraad.

Grafrust wordt gerespecteerd

Een dergelijke overplaatsing bleek echter niet bespreekbaar voor de Commonwealth War Graves Commission, verantwoordelijk voor het Haagse ereveld. "Ons uitgangspunt is dat we de grafrust van militairen te allen tijde respecteren", zegt Jeroen van Veen van de organisatie. Niet alleen die van Muthwill zelf, maar ook van de Britse militairen naast hem. "Exhumatie (het opgraven van een stoffelijk overschot, red.) is een allerlaatste oplossing."

En dus werd er in overleg met de Duitse collega's van de Volksbond Duitse Oorlogsgravenzorg (VDK) voor gekozen om Muthwill in Den Haag zijn eigen permanente rustplaats te geven. Hij kreeg een nieuwe grafsteen, tussen die van de Britse soldaten William Napier Gray en Thomas Henry Blundell. Bij de steen van Muthwill leggen scouts vandaag bloemen in zwart en oranje, in plaats van het gebruikelijke rood en wit.

Monument voor verzetsgroep

"Een nette oplossing", vindt Dirk Jan Jonker, voorzitter van de Stichting Eregraf Stijkelgroep. Deze stichting houdt de herinnering in leven aan de gelijknamige verzetsgroep, die tijdens de oorlog werd verraden en waarvan 43 van de 47 leden door de Duitsers werden omgebracht. De herdenkingsstoet op Westduin staat ieder jaar op 4 mei eerst stil bij het monument voor deze groep, en daarna bij de geallieerde graven op het andere deel van de begraafplaats.

Jonker zegt niet namens alle nabestaanden van de Stijkelgroep te kunnen spreken. Maar hij heeft de indruk dat er anno 2026 weinig weerstand meer is tegen het betrekken van een Duitser bij de herdenking, het gevolg van "een fout die destijds met de beste intenties is gemaakt". "Als het gaat om herdenken, is er inmiddels natuurlijk sowieso niet meer de vijandigheid ten opzichte van de Duitsers die je 70 of 80 jaar geleden wel zag."

Daarbij speelt mee dat Muthwill voor zover bekend geen SS'er of andere overtuigde nazi was, maar "een jonge vent die waarschijnlijk ook maar naar het front is gestuurd", aldus Jonker.

Duitse ambassadeur is welkom

Wat Charles Brussee betreft, de organisator van de herdenking, zou daarom ook de Duitse ambassadeur vandaag van harte welkom zijn op Westduin. Een woordvoerder van de ambassade laat weten dat die dat "een eer zou vinden".

Dit jaar is dat echter niet mogelijk, omdat ambassadeur Meyer-Landrut al had toegezegd aanwezig te zijn bij de herdenking in Nationaal Monument Kamp Vught. "Wij waarderen het iedere keer zeer als wij de gelegenheid krijgen om samen met Nederlanders stil te staan bij de gruwelen van de oorlog", benadrukt de Duitse ambassade.

Podcast De Dag: met de Jostiband naar een nazi-moordcentrum

1 hour 33 minutes ago

Vijf leden van de Jostiband reisden naar Slot Hartheim in Oostenrijk, waar in de Tweede Wereldoorlog tienduizenden mensen zoals zij, mensen met een beperking, zijn vermoord.

NOS-verslaggever Simone Tukker reisde met de Jostiband mee. Ze vertelt in de podcast hoeveel indruk het bezoek maakte, óók op haarzelf. Evelien Biemond, die in de Jostiband 'keybord tweede stem' speelt, blikt ook terug.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Bij de Dodenherdenking vandaag, op 4 mei, wordt dit jaar speciaal stilgestaan bij de moord op in totaal ruim 200.000 mensen met een beperking of psychische aandoening. De jubilerende Jostiband is dit jaar een van de Ambassadeurs van de Vrijheid.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Rosanne Sies

Vliegbasis Gilze-Rijen deels ontruimd om 'verdachte situatie'

1 hour 38 minutes ago

De vliegbasis in Gilze-Rijen is uit voorzorg deels ontruimd vanwege een verdachte situatie. Dat meldt de Koninklijke Marechaussee. Die doet onderzoek op de basis tussen Breda en Tilburg.

Teams van de politie en de marechaussee zijn ter plaatse. Agenten dragen kogelwerende vesten, is op foto's te zien. Inmiddels is ook de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) gearriveerd.

"We hebben gereageerd op een verdachte situatie", zegt een woordvoerder van de marechaussee. Hij kan op dit moment vanwege het lopende onderzoek niet meer zeggen.

Vliegbasis Gilze-Rijen

Vliegbasis Gilze-Rijen is de helikopterbasis van de luchtmacht. De helikopters zijn onderdeel van het Defensie Helikopter Commando en ondersteunen vooral de luchtmobiele brigade, speciale eenheden en marineschepen, staat op de website van Defensie.

Verdachte van plan voor aanslag op Amalia en Alexia ontkent: 'Geen kwaad in me'

2 hours 49 minutes ago

De 33-jarige man die wordt verdacht van het beramen van een aanslag op de prinsessen Amalia en Alexia ontkent dat hij hen wilde doden of bedreigen. Tijdens een eerste pro-formazitting zei de verdachte Anne Romke van der H. dat hij "geen enkel kwaad in zich had om zoiets te doen".

Volgens zijn advocaat is de verdachte juist erg koningsgezind.

"Ik maak ze allemaal af"

Begin februari werd de verdachte aangehouden in een hotel in Den Haag nadat een buurtbewoner bij de politie melding had gemaakt van een schreeuwende man op een balkon, aldus het Openbaar Ministerie. De nachtportier van het hotel hoorde de verdachte vervolgens roepen: "Ik maak ze allemaal af!"

Na de aanhouding van de man werden twee bijlen aangetroffen in zijn hotelkamer. Daarin waren de woorden Alexia, Mossad en Sieg Heil gekerfd. Ook werd een briefje gevonden met de woorden Amalia, Alexia en Bloedbad 400.

De combinatie van deze gevonden stukken zegt het OM zorgen te baren.

Liefdesrelatie met Amalia

Volgens de officier van justitie is de man verward en denkt hij een liefdesrelatie te hebben met prinses Amalia. Eind vorig jaar zou de verdachte in een zorginstelling hebben geroepen dat hij niet bang is om mensen neer te steken. Hij had toen een mes in zijn handen.

Ook heeft hij verklaard het leger in te willen om mensen te doden.

De mentale gesteldheid van Van der H. is onderzocht door een psychiater en een psycholoog. Het rapport daarvan wordt binnen twee weken verwacht, zegt het OM.

Over een mogelijk motief van de man om de prinsessen te doden werd niets gezegd.

Survivalweekend in Polen

Volgens de verdediging heeft het OM niet voldoende onderbouwd dat de man daadwerkelijk het plan had om de prinsessen om het leven te brengen. Zijn advocaat stelde dat de verdachte dacht dat hij van Amalia de opdracht had gekregen de bijlen aan te schaffen voor een gezamenlijk survivalweekend in Polen. Hij had ook pannen en gedroogd voedsel ingeslagen.

De advocaat zei verder dat het OM selectief heeft geshopt in het gevonden briefje. Daar zouden naast Amalia en Alexia meer namen en teksten op hebben gestaan. Ook vond de verdediging dat de nachtportier nog gehoord moest worden, de rechtbank wees dat verzoek toe.

Volgens de rechtbank zijn er voldoende ernstige bezwaren aangevoerd door het OM om de verdachte in hechtenis te houden. De rechtbank spreekt van "herhalingsgevaar".

De uit het Groningse Uithuizen afkomstige Van der H. wordt ook verdacht van het beledigen van politieagenten.

De volgende zitting is op 27 juli.

Nederland herdenkt oorlog en viert de vrijheid: dit staat er op het programma

2 hours 56 minutes ago

Nederland staat vandaag tijdens de Dodenherdenking stil bij de slachtoffers van oorlogsgeweld. Morgen wordt op Bevrijdingsdag door het hele land juist de vrijheid gevierd.

Op de Dam in Amsterdam is vanavond de Nationale Herdenking. Onder meer koning Willem-Alexander en koningin Máxima zullen een krans leggen bij het Nationaal Monument, dat vandaag in allerijl is schoongemaakt na te zijn beklad. Na de plechtigheid wordt om 20.00 uur twee minuten stilte gehouden. De Dodenherdenking is vanaf 18.40 uur live te volgen via deze livestream, NPO 1 en NPO Radio 1.

Ook op andere plekken worden de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, de koloniale oorlog in Indonesië en andere oorlogssituaties herdacht. Zo wordt op het Domplein in Utrecht een herdenking georganiseerd en op de Waalsdorpervlakte in Den Haag wordt de jaarlijkse stille tocht gehouden. Veel kleinere gemeenten organiseren een eigen herdenking. Ook in het Caribisch gebied wordt stilgestaan bij de oorlogsslachtoffers.

Zie hier hoe de herdenking op de Waalsdorpervlakte vorig jaar ging:

In Den Haag wordt voor de tweede keer '4 mei inclusief' georganiseerd. Dat is een alternatieve dodenherdenking waarbij slachtoffers van al het huidige oorlogsgeweld ook worden herdacht. Daarnaast vindt in Madurodam de tiende Nationale Kinderherdenking plaats, waarbij kinderen tussen de 8 en 14 jaar samenkomen om te herdenken.

In de nacht van 4 op 5 mei wordt het Nationaal Bevrijdingsvuur aangestoken in Wageningen. Zo'n 2500 estafettelopers verspreiden na middernacht het vuur door Nederland naar meer dan honderd gemeenten. Het Bevrijdingsvuur dient als de overgang van de Dodenherdenking naar de festiviteiten op Bevrijdingsdag. Kijk vanaf 23.10 uur live mee naar het ontsteken via deze livestream.

Festivals

De vrijheid wordt morgen op verschillende manieren gevierd. De aftrap van de activiteiten vindt ieder jaar plaats in een andere gemeente. Dit jaar gebeurt dat in Utrecht. Schrijver en presentator Splinter Chabot draagt hier de 5 mei-lezing voor. Minister-president Jetten steekt samen met Chabot het Bevrijdingsvuur aan op het Bevrijdingsfestival Utrecht, waarna alle festivals van start gaan. Dit is vanaf 13.20 uur live te zien.

Dit jaar zijn er op veertien plekken Bevrijdingsfestivals. Verschillende artiesten treden op en de toegang is gratis. De Ambassadeurs van de Vrijheid zijn dit jaar dj La Fuente, De Jostiband, Karsu en Rolf Sanchez. Zij gaan per helikopter het land door om op verschillende festivals op te treden.

De ambassadeurs van De Jostiband bezochten in aanloop naar Bevrijdingsdag een vernietigingsinstelling:

In Amsterdam vindt 's avond het 5 mei-concert plaats. Aan de Amstel treden onder meer Acda en De Munnik, Roxeanne Hazes en Edsilia Rombley op, in aanwezigheid van leden van de koninklijke familie. De NOS doet vanaf 20.25 uur verslag in de live-uitzending Nederland viert Bevrijdingsdag.

Naast muziekfestivals worden er op verschillende plaatsen activiteiten georganiseerd. Zo kunnen mensen in Wageningen door een 'rechtspraaklabyrint' lopen om zo stil te staan bij de vrijheid, democratie en grondrechten. In Leeuwarden kunnen mensen in gesprek gaan met een 'levend boek'. En in Roermond worden speeddates met oorlogsveteranen georganiseerd. Net als vorig jaar worden ook op 1500 plekken Vrijheidsmaaltijden georganiseerd.

Fries echtpaar overleden op cruise, Nederland wil zieke opvarenden ophalen

3 hours 15 minutes ago

Twee van de drie mensen die zijn overleden na een mogelijke virusuitbraak op een cruiseschip komen uit het Friese dorp Haulerwijk. Het zou gaan om een echtpaar van 69 jaar oud. Dat meldt Omrop Fryslân. Ook een Duitse man overleed, volgens persbureau Reuters. Twee anderen aan boord zijn ziek.

Dat schrijft de organisatie achter de reis Oceanwide Expeditions in een nieuwe verklaring. De organisatie zegt dat er momenteel sprake is van "een ernstige noodsituatie" aan boord van het Nederlandse cruiseschip Hondius.

Ernstig ziek

Het schip vertrok drie weken geleden met zo'n 150 passagiers voor een cruise naar onder meer de Zuidpool en de Falklandeilanden. De Hondius was onderweg van Argentinië naar Kaapverdië toen passagiers ernstig ziek werden en stierven.

De Nederlandse man van 69 overleed aan boord van het schip. Zijn lichaam is aan land gebracht op het eiland Sint-Helena, midden in de Atlantische Oceaan, op zo'n 2000 kilometer van de Afrikaanse kust. Vervolgens werd zijn vrouw onwel. Zij overleed in een ziekenhuis in Johannesburg in Zuid-Afrika. Beide lichamen zullen later naar Nederland worden overgebracht.

"De prachtige reis die zij samen beleefden is abrupt afgebroken", laat een familielid van het echtpaar uit Haulerwijk via de organisatie Namens de Familie weten. "Wij kunnen nog niet bevatten dat we hen moeten missen. We willen hen in alle rust thuisbrengen en herdenken. We verzoeken de media geen namen, beelden of persoonlijke details van hen of onze familie te delen."

Een Amerikaanse reisblogger die meereist op de cruise doet zijn verhaal in een videoboodschap:

Oceanwide Expeditions schrijft dat de Nederlandse autoriteiten de repatriëring van de twee zieke opvarenden willen organiseren. Zij werken op het schip. De Kaapverdische autoriteiten hebben nog geen toestemming gegeven om gasten aan boord die medische zorg nodig hebben aan land te laten gaan, zegt de organisatie. Wel hebben lokale artsen het schip bezocht om de toestand van de twee zieke personen te onderzoeken.

De organisatie zegt in nauw contact te staan met onder meer direct betrokkenen, hun families, lokale autoriteiten, de WHO, het RIVM en het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Bij één ernstig zieke opvarende passagier is het hantavirus vastgesteld. Mensen raken besmet doordat ze ingedroogde deeltjes van urine of poep van knaagdieren inademen.

Iran claimt aanval op Amerikaans fregat in Straat van Hormuz, VS ontkent

3 hours 41 minutes ago

Iran heeft een Amerikaans marinefregat aangevallen, schrijft het Iraanse staatspersbureau Fars. Volgens het persbureau werd het oorlogsschip geraakt door twee projectielen toen het in de buurt van de haven van Jask voer, bij de Straat van Hormuz.

Het fregat zou Iraanse waarschuwingen hebben genegeerd en door de zeestraat willen varen. Daarna zou het zijn omgekeerd, schrijven Iraanse media.

De Verenigde Staten ontkennen dat het schip is geraakt door Iraanse raketten, meldt het hoofdkwartier van het Amerikaanse leger in het Midden-Oosten, Centcom, op X. "De Amerikaanse strijdkrachten ondersteunen Project Freedom en handhaven de zeeblokkade van Iraanse havens."

De Straat van Hormuz wordt door zowel Iran als de VS geblokkeerd. Vannacht kondigde de Amerikaanse president aan om schepen die vastzitten in de zeestraat weg te leiden.

Missie VS 'waanidee'

Die operatie met de naam Project Freedom heeft als doel om schepen te verplaatsen die niets met de oorlog te maken hebben. Daarbij worden onder meer torpedojagers ingezet. De missie zou volgens Centcom-commandant Cooper "essentieel voor de regionale veiligheid" zijn.

Centcom zegt dat tijdens de missie vandaag twee schepen die onder de Amerikaanse vlag varen de Straat van Hormuz "succesvol zijn gepasseerd".

Iran waarschuwde dat elke Amerikaanse inmenging in de zeestraat beschouwd zal worden als een schending van de wapenstilstand. Het staatspersbureau IRNA bestempelde Trumps project als een van zijn "waanideeën".

Iraanse controle zeestraat

De Revolutionaire Garde heeft vandaag een nieuwe kaart van de zeestraat gedeeld waarop de Iraanse controle van het gebied wordt weergegeven, schrijft het staatspersbureau Fars. Aan beide kanten van de Straat van Hormuz zijn twee dikke lijnen getekend.

Het is op de kaart niet meteen te zien of en in hoeverre het Iraanse controlegebied is veranderd.

Droneaanval op wolkenkrabber in Moskou, in aanloop naar nationale feestdag

3 hours 52 minutes ago

In Moskou is afgelopen nacht een wolkenkrabber door een Oekraïense drone geraakt, zegt burgemeester Sobjanin van de Russische hoofdstad. Er zouden geen gewonden zijn gevallen.

Volgens de burgemeester zijn twee drones neergehaald en heeft een derde een verdieping in de Mosfilm-toren geraakt, schrijft hij op Telegram. Die toren van 213 meter maakt onderdeel uit van een luxe wooncomplex en staat in een stadsdeel in het westen van de Russische hoofdstad waar ook ambassades zijn gevestigd.

Het gebeurt zelden dat Moskou wordt geraakt door Oekraïense aanvallen vanwege onder meer de sterke luchtverdediging. Oekraïne heeft zich niet uitgelaten over de aanvallen.

Militaire parade

De aanval vond plaats enkele dagen voor de jaarlijkse militaire parade op het Rode Plein. Zaterdag wordt in Rusland de Dag van de Overwinning gevierd, een belangrijke dag voor de Russen, ingesteld om de overwinning van het Sovjetleger op nazi-Duitsland in 1945 te herdenken.

Dit jaar zijn er voor het eerst in twintig jaar geen tanks en ander zwaar materieel bij de parade; volgens het Kremlin vanwege de "operationele situatie" in Oekraïne.

De Russische president Poetin zou een tijdelijk staakt-het-vuren voor die dag willen voorstellen, schrijft The Moscow Times. Het is niet bekend of de Oekraïners zullen instemmen met het bestand.

Agenten niet vervolgd voor fatale achtervolging met drie doden in Den Haag 

4 hours 48 minutes ago

De politieagenten die eind vorig jaar een auto in Den Haag achtervolgden, zijn niet verantwoordelijk voor de fatale crash die daarop volgde. Dat concludeert het Openbaar Ministerie na onderzoek. De betrokken agenten worden niet vervolgd.

Bij het ongeluk op 4 december op de Bezuidenhoutseweg kwamen drie inzittenden om het leven. Een vierde raakte gewond. De slachtoffers waren twee vrouwen van 20 en 21 en een 24-jarige man. Ze kwamen alle drie uit Den Haag.

Stopteken

De bestuurder had 's nachts een stopteken gekregen vanwege te hard rijden, maar hij negeerde dat. Agenten hebben de auto toen enkele kilometers achtervolgd. Uit onderzoek bleek dat de politieauto tijdens de achtervolging tussen de 130 en 140 kilometer per uur reed en dat de achtervolgde auto nog harder ging.

De bestuurder verloor de macht over het stuur op de Bezuidenhoutseweg en kwam tegen een boom tot stilstand. De auto vloog vervolgens in brand. De politieauto was niet betrokken bij de botsing.

Uit het onderzoek van de Rijksrecherche blijkt volgens het OM dat de agenten zich tijdens de achtervolging aan alle richtlijnen hebben gehouden. Zo hielden ze voldoende afstand en namen ze op het laatst gas terug. Uit sporen op de weg blijkt dat de auto een stoeprand heeft geraakt en vervolgens is geslipt. Het OM concludeert daarom dat de agenten niets te verwijten valt.

Nabestaanden

Organisatie Namens de Familie, die nabestaanden bijstaat, zegt tegen Omroep West dat de nabestaanden van de twee vrouwelijke slachtoffers niets toe te voegen hebben aan de conclusies van het onderzoek. Het OM meldt dat de overlevende en de nabestaanden nog een mogelijkheid hebben om een artikel 12-procedure te beginnen. Via zo'n procedure kan het OM gedwongen worden om toch over te gaan tot vervolging.

Politie zoekt drie verdachten na bekladding Nationaal Monument in Amsterdam

5 hours 45 minutes ago

Drie verdachten worden gezocht voor de bekladding van het Nationaal Monument op de Dam. Dat meldt de Amsterdamse politie. Vanochtend vroeg werd het monument besmeurd met rode verf. Ook werd het woord 'genocide' op het Nationaal Monument geschreven.

Volgens de politie vond het incident vanochtend iets voor 04.30 uur plaats, op de dag van de Nationale Dodenherdenking. Zeker drie verdachten zijn na de bekladding op de fiets richting de straat de Nes gevlucht. Ze droegen regenkleding en hadden een "witte bigshopper", een grote boodschappentas, bij zich. De politie is op zoek naar getuigen.

Incident opgeëist

Bij stadskrant Het Parool is een video binnengekomen waarop de bekladding te zien is. Het filmpje is van activisten van Palestine Action Amsterdam. Dat is een groep die vindt dat Nederland medeplichtig is aan het Israëlische genocidale geweld in Gaza.

Het Parool meldt dat het onbekend is of zij de actie opeisen. De activisten hebben vooralsnog niet gereageerd op vragen van de NOS.

Palestine Action eiste eerder acties op, zoals de vernieling en bekladding van het auditorium van de Technische Universiteit Eindhoven en de bekladding van het Paleis op de Dam.

Politici veroordelen

Meerdere politici hebben de besmeuring van het monument veroordeeld. Minister-president Jetten noemde het "een idiote en volstrekt onacceptabele actie". "Laten we vandaag eensgezind zijn en samen met respect stilstaan", schrijft Jetten op X.

Doos met valse stempels en papieren van verzetsstrijder opgedoken: 'Unieke inkijk'

6 hours 7 minutes ago

In de KB nationale bibliotheek in Den Haag is een doos opgedoken met spullen van het Nederlandse verzet uit de Tweede Wereldoorlog.

Er zaten documenten in van de Haagse verzetsstrijder Wim Oosenbrug. Ook bevatte de doos valse stempels, blanco persoonsbewijzen, voedselkaarten voor concentratiekampen en ontheffingen voor de avondklok. De spullen werden ontdekt bij de voorbereiding van de verhuizing van het archief van de bibliotheek.

Oosenbrug was een spil in het Haagse verzet in de oorlogsjaren. Hij was het hoofd van de zogenoemde falsificatiecentrale, die stempels en papieren vervalste. De verzetsstrijder verzamelde veel spullen uit die tijd.

'Hachje redden'

Collectiespecialist Huibert Crijns van de KB noemt het een vondst die "een unieke inkijk" geeft in hoe het Nederlandse verzet destijds opereerde. De verzameling is volgens hem heel professioneel en georganiseerd. "Het brengt je terug naar die donkere tijd en geeft veel inzicht in hoe de omstandigheden toen waren."

Een andere bijzondere vondst zijn volgens Crijns contracten van het verzet met bedrijven die veel geld hadden verdiend aan opdrachten van de bezetter. "De bedrijven probeerden hun hachje te redden", zegt hij in het AD. "Ze beloofden al hun oorlogswinst over te dragen aan het verzet, in de hoop dat die mensen na de oorlog een goed woordje voor ze zouden doen."

Oosenbrug werd tijdens de oorlog opgepakt en op 22 april 1945 opgesloten in de strafgevangenis in Scheveningen. Omdat daar veel verzetsstrijders door de Duitsers gevangen werden gehouden werd het complex in de volksmond het Oranjehotel genoemd. Oosenbrug zou op 7 mei geëxecuteerd worden, maar de bevrijding kwam voor hem net op tijd.

Oosenbrug junior

De doos werd in de KB nationale bibliotheek aangetroffen toen medewerkers de collectie doornamen, met het oog op een verhuizing naar een nieuw magazijn in Midden-Delfland, in maart volgend jaar.

Hij bleek daar aan het begin van deze eeuw te zijn achtergelaten door Wim Oosenbrug junior, in de tijd dat hij bij de KB werkte. Hij had de doos gevonden bij het leeghalen van zijn ouderlijk huis.

De spullen blijven niet in de KB. Ze zullen worden geschonken aan een instelling die de geschiedenis van het verzet in de Tweede Wereldoorlog levend houdt.

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

GameStop doet bod op veilingsite eBay, dat bijna vier keer zo groot is

6 hours 46 minutes ago

De Amerikaanse videogamewinkel GameStop wil veilingsite eBay opkopen voor 55,5 miljard dollar. Het bod is opvallend omdat de videogamewinkel een veel lagere beurswaarde heeft dan eBay. Op dit moment heeft GameStop een beurswaarde van bijna 12 miljard dollar, terwijl eBay ongeveer 46 miljard dollar waard is.

Om de koop van eBay te kunnen betalen moet GameStop 20 miljard dollar lenen. De vraag is of eBay blij zal zijn met dit bod. Bij een overname wordt het bedrijf namelijk direct opgezadeld met de schuld waarmee GameStop de overname heeft betaald.

Bovendien ging het lange tijd niet goed met GameStop. Het heeft de afgelopen jaren veel winkels in de VS moeten sluiten en heeft sinds anderhalf jaar weer betere resultaten. Op dit moment telt het bedrijf nog zo'n 1600 winkels. Topman Ryan Cohen wil dat de videogamewinkel zich meer gaat richten op online verkopen.

GameStop kwam in 2021 opvallend in het nieuws omdat er een hype werd gecreëerd om aandelen van het bedrijf op te kopen. Daardoor steeg het aandeel in korte tijd heel hard in prijs. Toen kopers hun aandelen massaal weer verkochten, stortte de prijs weer in.

eBay werd in 1995 opgericht en is een van de eerste bedrijven die het online winkelen groot hebben gemaakt. Op de site kunnen bedrijven hun spullen verkopen en kunnen mensen ook onderling dingen kopen en verkopen. Het bedrijf was van 2004 tot en met 2020 ook eigenaar van Marktplaats.