Elon Musk heeft de rechtszaak die hij tegen OpenAI aanspande verloren. De miljardair had het bedrijf van topman Sam Altman voor de rechter gesleept omdat hij er geld aan doneerde en het er niet mee eens is dat het een bedrijf is geworden dat winst maakt in plaats van een non-profit onderzoeksbedrijf.
Later meer
Het kabinet heeft geen geld gevonden voor een nieuw innovatief sirenenetwerk dat kan waarschuwen bij crises en rampen. Minister Van Weel van Justitie schrijft aan de Tweede Kamer dat er daarmee in 2028 een eind komt aan het maandelijkse testen van het luchtalarm op de eerste maandag van de maand.
In 2024, toen er ook al gesproken werd over het stoppen van de testen, riep een meerderheid van de Kamer het kabinet nog op om de toekomst van het sirenenetwerk veilig te stellen. Het onderhoudscontract met de leveranciers werd daarop verlengd tot 1 januari 2028.
NL-Alert effectieverVan Weel schrijft nu dat "uitfasering conform eerder besluit vanaf dan uitgevoerd moeten gaan worden". Al eerder constateerde het kabinet dat het systeem met 4200 alarmpalen verspreid over Nederland sterk verouderd is en lang niet iedereen bereikt.
NL-Alert, waarbij burgers gewaarschuwd worden via hun mobiele telefoon, is veel effectiever, vindt Van Weel. Het kent al jaren een stabiel bereik van zo'n 92 procent van de inwoners. Ook wordt het steeds verder doorontwikkeld. Zo wordt er gewerkt aan de toevoeging van gebarentaal, zodat ook doven er gebruik van kunnen maken.
Dennis Locorriere, zanger en medeoprichter van Dr Hook, is zaterdag overleden op 76-jarige leeftijd. De Amerikaanse band had in de jaren 70 en 80 ook in Nederland enkele hits, zoals Baby Makes Her Blue Jeans Talk (1982), Sharing the Night Together (1978) en The Cover of the Rolling Stone (1972).
Locorriere is overleden aan de gevolgen van een nierziekte. Hij had vorig jaar al aangekondigd dat hij zou stoppen met optreden.
De zanger werd geboren in New Jersey en was betrokken bij de oprichting van Dr Hook in 1969, toen nog Dr Hook and the Medicine Show geheten. Locorriere speelde veelal tot diep in de nacht met de groep oudere, meer ervaren muzikanten, naar eigen zeggen vooral "omdat ik in die tijd een hippie was en geen zin had in een kantoorbaan".
FrontmanIn 1971 tekende de groep een platencontract en ging een samenwerking aan met kinderboekenschrijver Shel Silverstein, die vrijwel alle nummers schreef voor de eerste twee albums, Doctor Hook (1972) en Sloppy Seconds (1973).
Hoewel Locorriere op papier de frontman was en op de meeste nummers de leadvocalen voor zijn rekening nam, was het Ray Sawyer die met zijn ooglapje het meest opviel en een soort boegbeeld van de band werd. De meerstemmigheid van Locorriere en Sawyer droeg bij aan het geluid van de band, die door de jaren heen laveerde tussen country, soft rock en disco.
Hits in NederlandLocorriere zong onder meer de eerste hit van Dr Hook, Sylvia's Mother, en Carry Me, Carrie. Op hun grootste hit The Cover of Rolling Stone was Sawyer de leadvocalist.
In Nederland stond de groep tussen 1972 en 1982 acht keer in de top 40, met als hoogste noteringen een tweede plek met When You're In Love With A Beautiful Woman uit 1972 en Baby Makes Her Blue Jeans Talk in 1982.
Sawyer verliet de groep in 1983 waarna het contact tussen hem en Locorriere verwaterde. De groep ging nog twee jaar door zonder Sawyer, maar kon het succes van daarvoor niet meer evenaren.
Na Dr Hook ging Locorriere touren onder zijn eigen naam en bracht hij drie studioalbums uit en een aantal livealbums. Die waren een stuk minder succesvol dan het werk van Dr Hook.
Wel zong hij nog mee op albums van andere grote artiesten als Randy Travis. Ook zongen onder anderen Bob Dylan, Willy Nelson, Jerry Lee Lewis en Olivia Newton-John covers van door Locorriere mede geschreven liedjes.
De laatste jaren van zijn leven woonde hij in het Verenigd Koninkrijk. Hij trad weer op onder de naam Dr Hook starring Dennis Locorriere ter ere van de 50ste verjaardag van de band. Over zijn rol in de groep bleef hij altijd bescheiden. "De liedjes zijn de sterren, Ik ben alleen maar de man die ze zingt."
In twee Brabantse supermarkten zijn drugs in een partij met fruit gevonden. Het gaat om winkels in Sint-Oedenrode en Den Bosch.
Het is niet bekendgemaakt om wat voor drugs het gaat of om welke hoeveelheden. De politie wil vanwege het onderzoek geen verdere informatie delen.
De supermarkten liggen op ongeveer een half uurtje rijden van elkaar. Het zouden filialen van supermarktketen Lidl zij .
Gewapende agentenVoor de ingang van de winkel in Sint-Oedenrode stonden vanmiddag gewapende agenten, schrijft Omroep Brabant. De politie meldde rond 18.45 uur dat dat de verdovende middelen zijn afgevoerd en dat het onderzoek ter plekke is afgerond.
De omgeving rond de supermarkt in Den Bosch werd ook afgezet. De winkel ging enkele uren dicht.
Tientallen miljoenen zonnepanelen liggen er inmiddels op Nederlandse daken. De meeste zijn nog zo nieuw dat ze bij de milieustraat maar mondjesmaat binnenkomen. Maar op een dag gaan ze kapot of zijn ze verouderd. Komende jaren zal de golf afgedankte panelen daarom steeds verder aanzwellen.
In die panelen zitten waardevolle materialen waarvan Europa zelf niet genoeg produceert. Organisaties en bedrijven werken hard aan manieren om die terug te winnen, het liefst zo zuiver dat ze weer zijn te gebruiken in zonnepanelen, batterijen of andere technologie.
Het kostbaarst zijn de zonnecellen, het onderdeel dat de stroom opwekt. Die bestaan onder meer uit silicium en, zeker bij oudere zonnepanelen, behoorlijk wat zilver. "Als je naar de oude zonnepanelen kijkt, gaat het over 20 gram zilver per paneel", zegt Mirjam Theelen van onderzoeksorganisatie TNO.
Het is lastig het zilver en silicium te scheiden omdat de cellen zijn 'vastgelijmd' tussen platen van glas en kunststof. Deze 'lijm', eigenlijk een soort plastic (polymeer), sluit de zonnecellen tientallen jaren af voor weer en wind. "Dat werkt fantastisch", zegt Theelen, "en dat werkt aan het einde van de levensduur ook nog fantastisch." Door die lijm is het lastig de grondstoffen er zonder glas en plastic uit te krijgen. En dat maakt het lastig ze nogmaals te gebruiken.
Scheiden met lasersOnderzoekers werken aan innovaties om zonnepanelen slimmer te hetgebruiken. Zo kijkt TNO naar lasers. "Wij schijnen met de laser op de bovenkant van het zonnepaneel", zegt onderzoeker Mirjam Theelen. "Het licht wordt dan opgenomen in de toplaag van de zonnecel, omgezet in warmte en blaast de hechting van de zonnecel en de polymeer op."
Deze aanpak maakt volgens Theelen niet alleen de lijmlaag los, maar verwijdert meteen het blauwe laagje van de zonnecellen. Dat scheelt weer een zuiveringsstap. Uiteindelijk blijft volgens Theelen 'schone' silicium en zilver over. Met nog wat stappen is dit geschikt om weer te gebruiken.
TNO heeft laten zien dat lasers op kleine schaal werken. De volgende stap wordt om dit proces op te schalen, met bedrijven, zodat ze het kunnen gebruiken in een fabriek en daar ook geld mee verdienen. "We geloven echt dat dit rendabel wordt", zegt Theelen. Ze wijst onder meer op de groeiende aantallen panelen en het dalen van de kosten van lasers. "Vijf jaar geleden kon dit nog niet, nu is echt het goede moment."
Ook in de praktijk is de recycling verbeterd. Nederlandse panelen werden aanvankelijk versnipperd. Het aluminium werd nog hergebruikt en de rest, inclusief zilver, werd onder meer als bouwmateriaal in nieuwe wegen gebruikt. "Wij waren daar ook niet blij mee, laat dat duidelijk zijn", zegt René Eijsbouts van Stichting Open, de organisatie die verantwoordelijk is voor de inzameling van zonnepanelen en ander elektronisch afval.
Hergebruik al verbeterdTegelijkertijd was het ook lastig om te investeren in recycling omdat er nog zo weinig zonnepanelen werden afgedankt. Zonnepanelen gaan wel 25 jaar mee, en destijds kochten veel minder mensen zonnepanelen. Maar inmiddels begint het aantal afgedankte zonnepanelen toe te nemen en dat zal de komende jaren doorgaan.
Stichting Open heeft een contract met het Eindhovense bedrijf Mirec, dat in zijn fabriek een systeem bouwde om materialen beter te scheiden. Dat levert nu al glas en aluminium op. De zonnecellen eindigen als een mengsel van silicium, zilver en andere metalen. Voorlopig wordt dat opgeslagen, zegt Eijsbouts. Totdat er voldoende materiaal is om te gaan scheiden en een Nederlands bedrijf dit kan gaan doen.
Ruim viervijfde van het materiaal in zonnepanelen wordt nu als grondstoffen hergebruikt, denkt Eijsbouts: "Wat we verliezen is de achterwand, dat is een vervelende plastic laag. En we verliezen de lijmlaag, die ook gewoon niet te redden is." Eijsbouts hoopt dat de silicium op termijn gebruikt gaat worden door Europese bedrijven.
Verloren aan ChinaDit past in de plannen van de Europese Unie om meer in kritieke materialen te voorzien. Nu is de EU sterk afhankelijk van China voor het winnen en zuiveren van grondstoffen zoals silicium.
Afhankelijk van hoe zuiver het silicium is, kan het voor diverse doelen worden gebruikt, zegt TNO-onderzoeker Theelen. Ze denkt aan onderdelen van batterijen. Ook is het silicium te hergebruiken in nieuwe zonnepanelen.
Daar stuit de Europese wens zelfstandiger te worden op nog een uitdaging. Europa heeft zijn industrie voor zonnepanelen, en de materialen en onderdelen die daarvoor nodig zijn, grotendeels verloren aan China.
Wel zijn er bedrijven die innovatieve zonnepanelen maken, die bijvoorbeeld makkelijker kunnen worden hergebruikt of zo licht zijn dat ze op meer daken kunnen liggen. Maar de bulk van de zonnepanelen komt uit Azië.
Sinds vanochtend 11.00 uur is de Betuweroute niet in gebruik. Leden van de actiegroep Geef Tegengas hebben zich vastgeketend aan de goederenspoorlijn tussen de Rotterdamse haven en de Duitse grens.
De actievoerders en spoorbeheerder ProRail bevestigen dat de actie nog gaande is. De demonstranten zitten ter hoogte van Elst, tussen Nijmegen en Arnhem.
De politie was druk met het afvoeren van de demonstranten:
Door de actie kunnen er geen goederentreinen over het spoor rijden. Jaarlijks gaan er zo'n 20.000 goederentreinen over de Betuweroute, dat is ruim 50 per dag.
MensenrechtenDeze maand blokkeerde Geef Tegengas al meerdere keren het spoor in de haven van Rotterdam. Bij eerdere acties werd ook geprobeerd het spoor te beschadigen en werden er keien onder het spoor uitgegraven.
De actiegroep stelt dat Nederland zich schuldig maakt aan "het rondpompen van fossiele brandstoffen, wapens en andere troep die de wereld naar de knoppen helpt".
De Rotterdamse haven en de Betuwelijn spelen volgens Geef Tegengas daarbij een belangrijke rol. Ook eist de groep dat de handel met Israël wordt gestopt.
VerbodZodra de actievoerders zich vastketenen, bellen ze het noodnummer van ProRail. De spoorbeheerder legt het treinverkeer stil als mensen bij een spoor worden gemeld of gezien.
ProRail maakt zich zorgen over de veiligheid: "Het spoor is echt geen plek voor demonstraties. Het is echt onveilig." De spoorbeheerder zegt dat het niet de bedoeling is dat goederentreinen met gevaarlijke stoffen moeten stilstaan op plekken waar ze normaal niet stilstaan.
Eerder verbood burgemeester Schouten van Rotterdam de acties. Zij heeft het over aanrijdgevaar, elektrocutiegevaar en stilstand van goederentreinen met gevaarlijke stoffen.
SchadeDe branchevereniging van bedrijven in de Rotterdamse havens, Deltalinqs, zegt de acties "spuugzat" te zijn. Volgens Deltalinqs leveren ze 100.000 tot 250.000 euro schade per uur op
De verstoringen raken naast de spoorvervoerders ook de industrie in de haventerminals en de bedrijven waar de producten naartoe gaan.
Tot nu toe duurden de acties zo'n twee tot drie uur, maar deze keer slagen de actievoerders erin om het treinverkeer veel langer plat te leggen.
Op Schiphol staan lange rijen voor de beveilingscontrole. De luchthaven waarschuwt voor langere wachttijden en raadt aan op tijd naar Schiphol te komen. Er is extra personeel ingezet om mensen te woord te staan.
Oorzaak van de lange wachttijden is mogelijk dat Schiphol is overgestapt op andere beveiligingsbedrijven.
Reizigers zeiden eerder vandaag tegen De Telegraaf dat de wachttijd langer dan een uur was. Op sociale media is te zien hoe lange rijen zich hebben gevormd en spreken mensen zelfs van urenlange wachttijden.
Een woordvoerder van Schiphol bevestigt dat het druk is en de wachttijd bij de beveiligingscontrole langer is dan de 'normale' wachttijd van ongeveer tien minuten. Hoe lang die wachttijd is, verschilt per moment en locatie.
De wachttijd is inmiddels wel afgenomen. Om 19.00 uur was de verwachte tijd om langs beveiliging te gaan tussen de 30 en 35 minuten. Het is nog niet duidelijk hoe de situatie zich de komende dagen gaat ontwikkelen.
Nieuwe beveilingsbedrijven"Samen met beveiligingsbedrijven werken we eraan om de wachttijden zo kort mogelijk te houden", zegt ze. Schiphol werkt sinds vandaag met drie beveiligingsbedrijven in plaats van vijf. De nieuwe beveiligingsbedrijven zijn vennootschappen waarin Schiphol een belang heeft, zodat de luchthaven meer grip heeft op de beveiliging. Hierdoor hebben veel van de bijna 5000 beveiligers een nieuwe werkgever.
De woordvoerder wil niet bevestigen of deze overstap de oorzaak is van de lange wachttijden. Ze zegt dat de luchthaven nog bezig is de oorzaak uit te zoeken. Wel noemt ze het "vervelend" voor reizigers en luchtvaartmaatschappijen.
Er is extra personeel in de terminal ingezet dat reizigers te woord staat, water uitdeelt en zorgt dat mensen weten waar ze naartoe moeten. Tegen persbureau ANP zeggen wateruitdelers in de vertrekhallen dat mensen binnen een uur door de controles zouden moeten kunnen zijn.
Schiphol adviseert reizigers om "op tijd op de luchthaven te zijn", binnen Europa is dat twee uur van tevoren, en voor intercontinentale vluchten drie uur.
De twee vrouwen (31 en 33) uit Stadskanaal die worden verdacht van kindermishandeling blijven vastzitten, heeft het Openbaar Ministerie bepaald.
Het gaat in eerste instantie om drie dagen. De officier van justitie beslist in deze periode of de vrouwen worden voorgeleid. De verdachten zitten voorlopig nog in beperkingen, wat betekent dat ze alleen contact mogen hebben met hun advocaat.
NoodverordeningNadat bekend was geworden dat de twee moeders worden verdacht van ernstige mishandelingen van twee jonge kinderen, werden de ruiten van hun woningen en die van een familielid van een van hen ingegooid. Sindsdien gold een noodverordening in Stadskanaal, die inmiddels is opgeheven.
Volgens burgemeester Sloots keerde de rust zaterdag terug in de buurt na een oproep van een 16-jarig meisje om knuffels en bloemen bij de dichtgetimmerde woningen te leggen. "Het sloeg toen om van boosheid naar verdriet en medeleven met de kinderen", aldus Sloots tegen RTV Noord.
Een meisje en haar moeder vertellen waarom ze een knuffel brengen:
Een 30-jarige vrouw uit Rotterdam die werkte in de ouderenzorg heeft jarenlang patiënten bestolen van hun sieraden en die vervolgens verkocht aan meerdere goudinkopers. De politie heeft bekendgemaakt dat de vrouw op 8 april is aangehouden op verdenking van diefstal en witwassen.
De verdachte zou voor 67.000 euro aan trouwringen, zegelringen en kettingen met initialen en datums hebben verkocht. Zeker een deel daarvan betreft gestolen waar. Volgens de politie heeft de vrouw vanaf september 2023 tot april dit jaar bij verschillende zorginstellingen in Rotterdam en omgeving gewerkt als uitzendkracht, en daar de sieraden gestolen.
De politie kwam haar op het spoor bij een controle bij een inkoper van goud in Rotterdam-Zuid. Daaruit bleek dat de 30-jarige tienduizenden euro's had verdiend met de verkoop van gouden sieraden.
Na verder onderzoek kwam naar voren dat er aangiftes bij de politie lagen van gestolen sieraden, die overeenkwamen met de spullen die de vrouw aan de goudinkoper had verkocht.
Zoektocht naar eigenarenVan honderden andere gouden sieraden die de vrouw heeft verkocht is nog niet duidelijk van wie ze waren. Mogelijk zijn die ook gestolen.
De politie is op zoek naar de eigenaren en heeft beschrijvingen gedeeld op de website. De rechtmatige eigenaren kunnen de sieraden niet meer terugkrijgen omdat ze al zijn omgesmolten. Toch is het belangrijk dat diegenen zich melden, zegt de politie, omdat de verdachte dan berecht kan worden.
De Iraanse Nobelprijswinnaar voor de Vrede, Narges Mohammadi (54), is ontslagen uit het ziekenhuis en naar huis gestuurd, meldt haar stichting. De mensenrechtenactivist lag bijna drie weken in het ziekenhuis, omdat ze in de gevangenis maandenlang is verwaarloosd, schrijft haar familie.
Mohammadi werd deze maand vanuit de gevangenis naar een ziekenhuis in Teheran overgebracht. Ze heeft ernstige hart-, long- en bloeddrukproblemen, nadat ze in maart een hartaanval had gekregen. Maar een bezoek aan een cardioloog werd haar geweigerd.
Haar gevangenisstraf is opgeschort na het betalen van een borgsom. Om welk bedrag het gaat, is niet bekendgemaakt. "Voor haar herstel is strikt medisch toezicht buiten de gevangenismuren nodig", zegt haar dochter Kiana. "Haar terugsturen naar de gevangenis is een doodvonnis. We moeten ervoor zorgen dat ze vrij blijft."
Zwaar mishandeldEind vorig jaar werd de activist, journalist en Nobelprijswinnaar opnieuw opgepakt door de Iraanse veiligheidsdiensten nadat ze kritiek had geuit op het Iraanse regime. Volgens haar familie ging haar gezondheid in de gevangenis achteruit doordat ze tijdens de arrestatie zwaar werd mishandeld.
Ze was toen met medisch verlof van een eerdere gevangenisstraf, van ruim 13 jaar. Die had het regime haar opgelegd voor onder meer propaganda tegen de Iraanse regering. Tijdens haar verlof ging ze door met openbare protesten en media-optredens. Na haar arrestatie werd ze veroordeeld tot nog eens zeven jaar cel.
Mohammadi kreeg in 2023 de Nobelprijs voor de Vrede voor haar strijd voor vrouwenrechten en tegen de doodstraf. Omdat ze ook toen gevangen zat kon ze de prijs niet ophalen in Noorwegen. Haar kinderen namen de prijs in ontvangst. In dat jaar vreesde haar familie al voor haar leven, omdat ze niet genoeg zorg kreeg in de gevangenis.
De 30-jarige man die vorig jaar april met een paintball-geweer Roddelpraat-presentator Dennis Schouten onder vuur nam, is veroordeeld tot een taakstraf van 180 uur en een gevangenisstraf van 33 dagen, waarvan 30 dagen voorwaardelijk. Daarnaast moet hij een schadevergoeding betalen.
Schouten werd voor zijn opnamestudio opgewacht door youtuber Joep van R., beter bekend als Malle Joepoe. Op het moment dat die Schouten in zijn vizier kreeg, begon hij te schieten, waarna Schouten een gebouw invluchtte. Op zijn Instagram-account verklaarde Schouten later dat hij niet doorhad dat het om een paintball-geweer ging en dat hij doodsangsten had uitgestaan. Hij was meerdere malen geraakt.
De veroordeelde youtuber had voordat hij Schouten onder vuur nam al een GPS-tracker geplaatst onder de auto van Jan Roos, de andere presentator van het online roddelkanaal. Die ontdekte de tracker terwijl zijn auto voor zijn huis stond. De verdachte verklaarde dat hij dit volgsysteem had geplaatst om de locatie van de studio van de presentatoren te kunnen achterhalen.
Racist en pedoDe aanval op de Roddelpraat-presentator werd gefilmd en de youtuber plaatste de video vervolgens online. De schutter noemde Schouten hierin een racist en een pedo.
Tegenover de rechtbank verklaarde hij dat de actie was bedoeld om aandacht te genereren voor zijn YouTube-kanaal. Van R. betuigde spijt en zei hij dat hij niet voldoende had nagedacht over de gevolgen van zijn 'prank'. Volgens hem was het niet de bedoeling dat de presentatoren doodsangsten zouden uitstaan.
De rechter oordeelde echter dat de verdachte nauwelijks verantwoordelijkheid heeft genomen voor zijn daden en dat hij het filmpje pas van YouTube verwijderde toen dit nadelige gevolgen voor hemzelf had.
De man moet Schouten een schadevergoeding van 3000 euro betalen. Jan Roos krijgt 1500 euro van de youtuber. Omdat hij al drie dagen in voorarrest heeft gezeten, hoeft hij niet naar de gevangenis.
Het vakantiegeld voor gepensioneerden zal dit jaar fors hoger zijn dan vorig jaar. Over een aantal dagen wordt het vakantiegeld uitbetaald. Seniorenplatform AOW.nu berekende dat AOW-gerechtigden dit jaar netto tot 20 procent meer ontvangen.
Alleenstaande AOW'ers krijgen 21 mei ongeveer 1174 euro aan vakantiegeld op hun rekening gestort van de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Vorig jaar was dat nog 978 euro.
Partners die allebei het basispensioen van de overheid ontvangen krijgen dit jaar ook meer. Gezamenlijk bedraagt het vakantiegeld netto 1677 euro, ten opzicht van de 1398 euro vorig jaar.
De hoogte van het vakantiegeld verschilt wel per situatie. Zo krijg je geen volledige AOW-uitkering als je een jaar of langer in het buitenland hebt gewoond. Op de site van de SVB kunnen mensen kijken wat de bedragen voor hen specifiek zijn.
MinimumloonDe stijging komt voor het grootste deel door de relatief sterke stijging van het minimumloon afgelopen jaren. Vakantiegeld voor gepensioneerden die recht hebben op AOW is namelijk een vast bedrag per maand, dat gebaseerd is op het minimumloon. Als dat stijgt, dan stijgt het vakantiegeld dus mee.
Vakantiegeld voor AOW'ers is anders geregeld dan voor mensen met een baan. Werknemers krijgen minimaal 8 procent van het brutoloon, maar voor de AOW geldt dit niet.
Vakantiegeld werkendenUit een berekening van ADP vorige maand bleek al dat de hoogte van het vakantiegeld voor werkenden dit jaar flink kan verschillen tussen deeltijd- en voltijdsbanen. Over het algemeen krijgen parttimers en mensen met een minimumloon dit jaar meer vakantiegeld dan het jaar daarvoor.
Een groep van ruim dertig wadlopers kwam dit weekend vast te zitten voor de kust van Ameland. Er werden reddingsboten en een helikopter van de kustwacht ingezet om ze terug aan wal te krijgen.
Luisteren?Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!
Willard Molenaar, schipper bij de KNRM Ameland, werd opgepiept en kwam direct in actie. Hij kent het gebied goed en vertelt wat de gevaren zijn. Met name slibvorming kan het wadlopen moeilijk maken.
De afgelopen jaren is er met name in het eerste stuk van de route veel slib bijgekomen, vertelt waddengids Peter Laagland van Avontuurlijk Wadlopen. En daardoor zijn de tochten ook zwaarder geworden.
Niet iedereen kan dat aan en voor gidsen is volgens hem vaak het grootste risico de afweging of deelnemers fit genoeg zijn. Die wordt deels ter plekke gemaakt op basis van hoe iemand gekleed is of op basis van leeftijd en postuur. "Maar je kunt het niet altijd goed inschatten."
Reageren? Mail dedag@nos.nl
Presentatie en montage: Elisabeth Steinz
Redactie: Max Smedes en Marco Geijtenbeek
In Afrika is een nieuwe variant van het dodelijke ebolavirus uitgebroken. Deze zeldzame Bundibugyo-variant heeft tot nu toe aan 88 mensen het leven gekost en er zijn ruim 300 verdachte gevallen, allemaal in de Democratische Republiek Congo en Uganda. Vier vragen en antwoorden over ebola:
Wat is ebola?Ebola is een zeldzame, ernstige infectieziekte die kan leiden tot bloedingen in het lichaam. Het is niet duidelijk bij welke dieren het ebolavirus in eerste instantie vandaan komt, maar volgens het RIVM spelen waarschijnlijk vleermuizen een grote rol bij de verspreiding van het virus naar andere dieren. Mensen kunnen vervolgens besmet raken door contact met besmette dieren, waarna het virus zich ook van mens op mens kan verspreiden.
Dat gebeurt in delen van Afrika bijvoorbeeld via zogeheten bushmeat: vlees van wilde dieren. Mensen kunnen besmet raken tijdens de jacht of door bij het slachten en bereiden van het vlees in aanraking te komen met besmet bloed.
Meer dan de helft van de mensen die de ziekte krijgen, gaat eraan dood. Ebola komt alleen voor in delen van Afrika. De ziekte dook in 1976 voor het eerst op in het noorden van Congo (destijds Zaïre), bij de rivier Ebola.
Wat zijn de symptomen?
Ebola begint vaak met hoge koorts, hoofdpijn en spierpijn. Daarna kunnen keelpijn, misselijkheid, overgeven, diarree en pijn op de borst optreden. In ernstige gevallen ontstaan bloedingen, bijvoorbeeld aan de slijmvliezen van mond, ogen en darmen.
Het virus verspreidt zich via direct contact met lichaamsvloeistoffen van een besmet persoon, zoals bloed, braaksel, diarree, speeksel of zweet. Vooral bloed, ontlasting en braaksel zijn volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zeer besmettelijk. Ebola verspreidt zich niet via de lucht, bijvoorbeeld door hoesten of niezen, en ook niet via muggen, zoals bij malaria.
De tijd tussen besmetting en de eerste ziekteverschijnselen ligt tussen de 2 en 21 dagen en bedraagt gemiddeld ongeveer een week. Mensen zijn besmettelijk vanaf het moment dat de eerste klachten ontstaan.
Waarom verspreidt deze variant zich zo snel?Eind april was de eerste vermoedelijke besmetting in de provincie Ituri, toen een besmette verpleegkundige zich meldde bij een gezondheidscentrum. Eerste testen reageerden negatief, maar in mei werd duidelijk dat het om een andere ebola-uitbraak ging dan die van de bekende Zaïre-variant, namelijk de Bundibugyo-variant.
Dat is een van de vier bekende varianten van ebola. Volgens het RIVM is deze variant extra zorgwekkend omdat er, anders dan bij de meest voorkomende ebolasoort, geen goedgekeurd vaccin voor beschikbaar is. De variant is maar twee keer eerder opgedoken.
Water- en sanitatiespecialist Jan Heeger was voor het Rode Kruis meermaals in Congo tijdens ebola-uitbraken, onder meer in Butembo in 2018. Daar werkte hij mee aan de behandeling en zogeheten ringvaccinaties, waarbij niet alleen besmette patiënten, maar ook hun directe contacten en mensen met wie die contact hadden werden ingeënt om verdere verspreiding van het virus te voorkomen.
"De uitbraak verspreidt zich ook sneller omdat het om een andere variant gaat", zegt Heeger. "De testmethoden waren in eerste instantie gericht op een andere ebolavariant. Daardoor duurde het langer voordat duidelijk werd met welke variant ze te maken hadden en lopen hulpdiensten nu achter de feiten aan."
Kan ebola naar Nederland komen?Die kans is heel klein, zegt Tjalling Leenstra, hoofd Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding van het RIVM. "In Afrika zijn de afgelopen decennia ongeveer twintig grote ebola-uitbraken geweest. Dat heeft nauwelijks geleid tot besmettingen buiten het continent, behalve in enkele gevallen waarbij patiënten bewust zijn overgebracht voor behandeling."
Het virus wordt alleen overgedragen via direct contact met een ziek persoon of besmette lichaamsvloeistoffen. "Het is niet zoals corona dat via de lucht gaat. Als je je aan de richtlijnen houdt en beschermende kleding draagt, is het risico heel beperkt", aldus Leenstra. Ook kunnen besmettingen in Nederland sneller worden opgespoord en patiënten beter worden geïsoleerd dan in Afrika.
In theorie kan iemand tijdens de incubatietijd naar Nederland reizen, dus voordat er klachten ontstaan. Maar volgens het RIVM is die kans klein, mede omdat de uitbraak zich afspeelt in een onrustig gebied waar nauwelijks toeristen komen. Ook houdt het RIVM in de gaten of Nederlandse hulpverleners in de regio werken.
Mocht toch iemand met ebola in Nederland aankomen, dan kan via contactonderzoek snel in kaart worden gebracht met wie die persoon contact heeft gehad. Die mensen worden vervolgens geïsoleerd.
Een basisschool in Hilversum heeft besloten niet mee te doen aan de avondvierdaagse in Loosdrecht. De directeur van OBS Elckerlyc zegt tegen de regionale omroep NH de sfeer na alle spanningen rondom een noodopvang voor asielzoekers "niet feestelijk genoeg meer" te vinden. De avondvierdaagse begint vanavond.
De organisatie van de avondvierdaagse nam vorige week al maatregelen vanwege de anti-azc-demonstraties bij het gemeentehuis van Wijdemeren. Daar wordt sinds vorige week dinsdag een groep minderjarige mannelijke asielzoekers opgevangen.
De noodopvang stuit op verzet. Daarbij hebben anti-azc-demonstranten en relschoppers meerdere avonden op rij geweld gebruikt tegen de politie en vernielingen aangericht. Vorige week dinsdag werd een poging gedaan om het gebouw waar de asielzoekers verblijven in brand te steken.
De organisatie van de avondvierdaagse besloot daarop de wandelroute vanwege de onrust aan te passen, zodat de kinderen niet langs het gemeentehuis lopen. Daarnaast zijn ouders opgeroepen om hun kinderen geen kleding met leuzen voor of tegen een AZC aan te trekken.
Grote politie-aanwezigheidNick Homan, directeur van OBS Elckerlyc, vindt de ontstane sfeer niet passend bij het karakter van de avondvierdaagse. De directie en ouderraad besloten daarom dat het beter is dat de 120 leerlingen thuisblijven.
"De sfeer blijft grimmig en er blijft een grote politie-aanwezigheid nodig", is te lezen in een e-mail aan alle ouders. "Wij vinden dat er een ontspannen sfeertje moet zijn. Dat is nu niet helemaal aan de orde", zegt Homan.
Zorgen over de veiligheid spelen niet de grootste rol bij het besluit om niet mee te doen, schrijft hij. "De organisatie heeft echt haar best gedaan om maatregelen te treffen en zij geven aan dat het veilig genoeg is. Het gaat ons vooral om het feestelijke karakter, dit moet een feestje zijn."
Kinderen teleurgesteldVoor de kinderen komt het nieuws als een teleurstelling. "De avondvierdaagse is echt een hoogtepunt van het jaar. Veel kinderen vinden het heel jammer dat het nu om volwassen redenen niet doorgaat", zegt Homan.
Tegelijkertijd merkt hij dat veel leerlingen begrijpen wat er speelt. "Kinderen kijken ook het Jeugdjournaal en weten wat er aan de hand is."
Andere scholen doen wel meeTussen de directeuren van deelnemende scholen is de afgelopen dagen veel contact geweest. "Iedereen zat eigenlijk met hetzelfde dilemma", zegt de directeur. "Veel scholen volgen het advies van de organisatie, andere scholen laten de keuze bij de ouders."
Het dilemma kwam ook op tafel bij de Violenschool, zegt Sara Steenkamp, een van de ouders die betrokken zijn bij de organisatie van de Vierdaagse. Maar die heeft besloten wel mee te lopen. "We hebben vooral gekeken naar veiligheid en vinden dat die gewaarborgd wordt."
Excuses burgemeesterWaarnemend burgemeester Mark Verheijen van de gemeente Wijdemeren bood afgelopen vrijdag zijn excuses aan voor de communicatie rondom het besluit voor de noodopvang.
In een videoboodschap erkende Verheijen dat de gemeente inwoners heeft "overvallen" met het besluit om tijdelijk vluchtelingen op te vangen in Loosdrecht.
De lichamen van de vier nog vermiste Italiaanse duikers in de Malediven zijn gevonden, melden het Italiaanse ministerie van Buitenlandse Zaken en de Maledivische regering. De lichamen werden door reddingswerkers diep in een grot onder water gevonden.
De precieze plek van de lichamen is nu bekend, maar ze zijn nog niet uit zee gehaald. Daar wordt de komende dagen aan gewerkt.
Vorige week donderdag kwamen vijf Italianen om toen zij grotten gingen verkennen op zo'n 50 meter diepte bij het atol Vaavu, een ringvormig koraaleiland.
De groep duikers bestond uit een universitair docent en haar dochter, een marien bioloog, een onderzoeker en een duikinstructeur. Een van de lichamen werd al snel op 62 meter diepte gevonden bij dezelfde grot. Het ging om de duikinstructeur.
Finse expertsTijdens de zoektocht kwam afgelopen weekend ook een duiker van het Maledivische leger om. Hij werd onwel en overleed in het ziekenhuis. De zoekactie lag daarom even stil. Ook het slechte weer belemmerde de zoektocht meerdere keren
Gisteren kwamen drie Finse duikers, experts in diep- en grotduiken, helpen met zoeken. De operatie duurde ongeveer drie uur, zegt het Europese duikersnetwerk DAN Europe. Het Finse duikersteam verzamelde ook belangrijke informatie voor de bergingswerkzaamheden. Zo heeft het team onder meer het grottenstelsel onder water verkend.
OngelukDe grens voor recreatief duiken in de Malediven is 30 meter diepte. Zonder toestemming mogen duikers niet dieper gaan. Er wordt nog onderzocht waarom de Italianen toch dieper waren afgedaald.
Het Italiaanse Openbaar Ministerie doet onderzoek naar de doodsoorzaak. Vooralsnog wijst alles erop dat het om een ongeluk gaat.
Duikinstructeur Pim van der Horst is gespecialiseerd in duiken op grote diepte. Hij vertelde eerder dat ook hij niet weet wat er precies is gebeurd, maar wijst op de mogelijkheid dat de duikers niet het juiste beademingsgas bij zich hadden. "Wat ook meespeelde daar, dat heb ik meegekregen, is dat het weer was omgeslagen", legde Van der Horst uit. "Dat maakt het allemaal wel erg spannend en erg lastig."
Het kabinet en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten komen vanavond bijeen voor spoedoverleg over de onrust rond de opvang van asielzoekers en het geweld bij protesten tegen opvanglocaties.
De VNG riep vorige week op tot zulk spoedoverleg. Onder meer in IJsselstein en Loosdrecht liepen betogingen uit de hand. In Loosdrecht werd vorige week bij protesten tegen de komst van een tijdelijke opvanglocatie brand gesticht. Agenten die het vuur wilden blussen werden bekogeld en de brandweer tegen gehouden.
Minister Van den Brink van Asiel zag de oproep van de VNG tijdens een debat in de Kamer binnenkomen en zegde toe in gesprek te gaan. Het gesprek vindt vanavond plaats. Aanwezig zijn behalve Van den Brink ook premier Jetten, minister Heerma van Binnenlandse Zaken en minister Van Weel van Justitie en Veiligheid.
Georganiseerde ontregelingDe VNG maakt zich grote zorgen en ziet dat gemeenten die verantwoordelijkheid nemen voor het mogelijk maken van opvanglocaties in toenemende mate te maken krijgen met intimidatie, bedreiging, geweld en georganiseerde ontregeling.
"Deze gemeenten zetten, op nadrukkelijk verzoek van het kabinet, stappen naar voren om noodopvang mogelijk te maken, juist vanwege het grote tekort aan opvangplaatsen", schreef de vereniging vorige week in een brief aan Jetten.
"Wat zich momenteel rond opvanglocaties afspeelt, gaat niet meer uitsluitend over asielopvang", aldus de gemeenten. "Democratisch genomen besluiten worden steeds vaker ondermijnd door intimidatie, bedreiging, geweld en ontregeling." De VNG vraagt het kabinet om steun en om samen te kijken welke aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn om verdere escalatie te voorkomen.
Tekort aan opvangplekkenMinister Van den Brink deed eerder een klemmend beroep op gemeenten mee te helpen aan noodopvang en het uitvoeren van de spreidingswet vanwege het grote tekort aan opvangplaatsen. Hij sprak in maart van dit jaar van 4500 opvangplekken verwacht dat dat zal oplopen tot 7900 plekken.
Bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart boekten veel partijen winst die zich verzetten tegen de komst van asielzoekerscentra en het uitvoeren van de spreidingswet. In een brief aan de Kamer wees Van den Brink erop dat die wet in stand blijft "totdat er voldoende evenwichtig over het land verdeelde opvang is".
Drukker dan normaal in Ter ApelIn het aanmeldcentrum in Ter Apel was het de afgelopen nachten nog drukker dan normaal. In het complex mogen maximaal 2000 mensen per nacht worden opgevangen, maar sinds vorige week week schommelt het aantal mensen rond de 2200.
In de nacht van zondag op maandag sliepen 2199 mensen in het aanmeldcentrum. De nacht ervoor ging het om 2234 asielzoekers. Dat was volgens persbureau ANP het hoogste aantal sinds 18 september 2024. Volgens opvanginstantie COA hebben sommige mensen op stoelen of op de grond moeten slapen.
De afgelopen nachten kon maar net worden voorkomen dat asielzoekers de nacht buiten zouden moeten doorbrengen. Bij aantallen hoger dan 2200 lukt het niet asielzoekers 's nachts fatsoenlijk op te vangen.
Doordat de opvang van asielzoekers in Nederland vastzit, stromen maar weinig mensen vanuit Ter Apel door naar andere opvangplekken in het land. Tegelijkertijd melden zich elke dag nieuwe asielzoekers bij het aanmeldcentrum.
Leger inzettenHet kabinet heeft het geweld bij de protesten veroordeeld, maar krijgt ook het verwijt de gemeenten niet genoeg te steunen. De Doetinchemse burgemeester Boumans (VVD), vicevoorzitter van de VNG, zei in het tv-programma Buitenhof dat wat er nu in de samenleving gaande is hem doet denken aan de onrust in de periode voor de Tweede Wereldoorlog.
Wat hem betreft moet Jetten meer regie pakken en desnoods het leger inzetten, Hij noemde de opstelling van sommige politici in Den Haag die de spreidingswet hekelen "gevaarlijk". Meerdere burgemeesters wijzen erop dat het hun taak is wetten uit te voeren en dat het daarbij niet helpt als Haagse politici de wet in twijfel trekken.
Hij noemde onder meer VVD-fractievoozitter Brekelmans, die suggereerde dat gemeenten die geen asielzoekers willen opvangen daaronderuit kunnen.
Bekijk hier het interview dat Brekelmans vorige week aan de NOS gaf:
