Aggregator

"Jade was van iedereen", zeiden de ouders van de in april overleden Jade Kops. Jade deelde haar ervaringen met honderdduizenden volgers op sociale media. Na haar overlijden volgde er een zee aan reacties, steunbetuigingen en condoleances. Vandaag werd duidelijk dat het daar niet bij bleef.

De familie ontvangt dreigementen, de politie voerde stopgesprekken. Behoorlijk wat mensen accepteren niet dat de familie geen contact wil, stellen de ouders. "Die mensen denken ook écht dat Jade van iedereen was", zei vader René Kops. Waar ligt die grens tussen het betuigen van medeleven als fan en mensen lastigvallen?

Fans hebben een buitengewoon emotionele connectie met hun idool, zegt sociaal wetenschapper Linda Duits, verbonden aan de Universiteit Utrecht. Een deel van hen heeft het gevoel dat ze hun idolen echt kennen. In dat geval is sprake van een zogenoemde parasociale relatie.

Zo'n relatie beschrijft de band die een persoon voelt tussen zichzelf en een beroemdheid die zij niet kennen, of met een personage uit een boek, een film of zelfs met kunstmatige intelligentie.

John Lennon en Britney Spears

Vergaande betrokkenheid bij beroemdheden is niet nieuw. John Lennon werd vermoord door een geobsedeerde fan. Fans van Britney Spears gingen massaal in protest met de #FreeBritney-beweging. En na de dood van voormalig One Direction-lid Liam Payne zeiden aanhangers dat het bijna voelde "alsof je een familielid verloren bent".

Die parasociale relatie bestaat ook met influencers, zoals in het geval van Jade Kops. "Het is een eenzijdige relatie, die mensen kennen jou als fan helemaal niet", zegt Duits. Toch is er een gevoel van nabijheid. "De mensen die je volgt of adoreert voelen misschien als je buurmeisje of als je nichtje. Ondertussen zie je ze tussen posts van je eigen vrienden of vriendinnen en loopt alles door elkaar heen."

Ook Elly Konijn, hoogleraar mediapsychologie aan de Vrije Universiteit, herkent het fenomeen. Toch spreekt ze liever over een media-gebaseerde relatie. "Een parasociale relatie suggereert dat het geen echte relaties zijn, alsof het minderwaardig is of ondergeschikt", zegt Konijn.

Maar die verbintenis gaat volgens haar wel degelijk twee kanten op. De influencer en de volger delen iets met elkaar, spreken elkaar aan en soms volgen er berichten heen en weer, zegt de hoogleraar. "Ook al is het via sociale media, dat gevoel is heel echt."

Ook Duits ziet die band als betekenisvol. Een grote betrokkenheid hoeft niet per definitie zorgelijk te zijn. "Het kan ook positief en betekenisvol zijn voor mensen die iemand volgen. Er zijn vast veel mensen die Kops gevolgd hebben die aanknopingspunten hebben uit hun eigen leven."

Dat beaamt Konijn. "Er is sprake van een emotionele verbinding. Maar het is heel ingewikkeld als iemand opeens wegvalt".

'Denken dat ze er recht op hebben'

Voor veel fans lijken grenzen een grijs gebied. "Je kan nu iemand volgen, liken, reageren. Soms krijg je reacties. Er is meer interactie en je krijgt er iets voor terug, je houdt contact", zegt Duits. "Het voelt wel degelijk wederkerig, daarom is het veel makkelijker om die grens over te gaan."

Veel volgers zullen denken dat hun reacties naar de ouders goedbedoeld zijn. "Als een vriendin overlijdt, stuur je de ouders ook een bericht. Ze denken dat het meerwaarde heeft", zegt Duits. "Fans vinden dat ze ergens aanspraak op kunnen maken, dat ze recht hebben op een foto, een glimlach, een aardig woordje. En zodra dat niet gebeurt, worden fans boos."

Dat de boosheid leidt tot bedreigingen vinden Duits en Konijn verschrikkelijk, maar niet verrassend. Dat ligt onder meer aan de verharding van de maatschappij. "Online haat is toegenomen, politici schelden elkaar de huid vol", zegt Duits.

Daar is Konijn het mee eens. "Politici en rolmodellen laten grensoverschrijdend gedrag zien en zijn brutaal." Dat is hier ook aan de hand, zegt ze. "De volgers verliezen compleet het perspectief van de familie uit het oog."

Fans moeten op een andere manier leren meeleven, stellen beiden. Dat kan bijvoorbeeld via online condoleanceregisters, of op een fysieke herdenkingsplek.

Konijn benadrukt: "Houd in de gaten wat je plek is, dat geldt ook voor offline relaties. Iedereen zou die moeten respecteren." Duits: "Het besef moet komen: dit gaat niet over mij als volger, maar over een familie."

In Rotterdam is vanavond iemand overleden bij een aanhouding door de politie. Volgens de regionale omroep Rijnmond gaat het om een man op een fatbike, die in Rotterdam-Zuid staande was gehouden na een achtervolging.

De politie zegt op X dat de persoon werd aangehouden omdat die zich niet kon legitimeren. Vervolgens werd de arrestant onwel. Reanimatie mocht niet baten.

De arrestatie was aan de Vaarnerkamp in Rotterdam. De plek werd afgezet met blauwe doeken. Behalve de politie kwamen ook ambulances en een wagen van de brandweer ter plaatse.

De Rijksrecherche doet onderzoek naar het incident, zoals gebruikelijk als een arrestant komt te overlijden.

Ajax heeft de uitwedstrijd tegen Fortuna Sittard met 1-5 gewonnen. Bij de Amsterdammers greep verdediger Thilo Kehrer de hoofdrol door bij zijn basisdebuut te scoren en een assist te geven.

Ajax herstelt zich zodoende van de 1-3 nederlaag in de topper tegen PSV van vorige week. Door de driepunter van vandaag komen de Amsterdammers op tien punten na vijf eredivisiewedstrijden.

Aanstaande dinsdag speelt de ploeg van trainer Míchel Sanchez in de eigen Johan Cruijff Arena een inhaalduel met Willem II.

Ajax opende sterk en stichtte direct gevaar via onder anderen Steven Berghuis. Fortuna kwam na de openingsfase wat onder de druk uit en na een half uur rook Ole Romény aan de 1-0. Niet veel later schoot Brandt, die al twee kansen gemist had, wél hard de 0-1 binnen.

Vlak na rust miste Mokio een grote mogelijkheid om de Amsterdamse voorsprong te verdubbelen. Kort daarna kwam Fortuna Sittard op gelijke hoogte dankzij Anthony Descotte na geklungel in de Ajax-defensie.

Verdedediger Kehrer zette Ajax vervolgens weer op voorsprong door raak te koppen nadat Tolu Arokodare de bal tegen de lat werkte. Ajax heerste in het vervolg en liep verder uit via treffers van Davy Klaassen, Kasper Dolberg en Youri Baas.

[Andy Huot] has a fantastic-looking infinity mirror digital clock that really raises the bar. It uses high quality components, smart use of RGB LED animations, and a clever “stacked diffuser” …read more

China en India willen gezamenlijk toewerken naar een oplossing voor het grensgeschil tussen de twee landen. Dat meldt het Indiase ministerie van Buitenlandse Zaken na een ontmoeting tussen de Indiase premier Narendra Modi en de Chinese president Xi Jinping.

De twee spraken elkaar vandaag op de BRICS-top in New Delhi. Het ministerie verklaarde na de ontmoeting dat "de twee leiders zich hebben uitgesproken voor een eerlijke, redelijke en voor beide partijen aanvaardbare oplossing".

Al decennia speelt tussen China en India een conflict over de grens die dwars door het Himalaya-gebergte loopt. In 2020 was daar nog een militaire confrontatie. Twintig Indiase en vier Chinese militairen sneuvelden daarbij.

De betrekkingen tussen de twee landen zijn sindsdien weer verbeterd, maar aan beide kanten van de 3500 kilometer lange grens is er nog altijd een forse militaire aanwezigheid.

Recordbedrag aan handel

De Chinese en Indiase industrie hebben bovendien last van regelgeving en logistieke problemen als ze handel met elkaar willen drijven, terwijl de economische betrekkingen steeds sterker worden. Volgens gegevens van de Chinese douane verhandelden de landen vorig jaar voor een recordbedrag van ruim 155 miljard dollar met elkaar.

"De twee leiders benadrukten de noodzaak om culturele uitwisselingen, zakelijke verbanden en mobiliteit tussen de twee landen te bevorderen", aldus het Indiase ministerie in een verklaring.

Vanwege de BRICS-bijeenkomst is president Xi voor het eerst sinds 2019 in India. Dat gegeven alleen al wordt gezien als een geleidelijke verbetering van de relatie tussen de buurlanden.

Verklaring over Midden-Oosten

BRICS is een samenwerkingsverband tussen elf landen, opgericht door Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika. Ook Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten, bondgenoten van de VS, zijn lid, net als Iran.

Op de top kwamen de aanwezige landen tot een gezamenlijke verklaring. Daarin roepen ze de strijdende partijen in het Midden-Oosten op tot terughoudendheid, zonder landen bij naam te noemen.

Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten worden rechtstreeks getroffen door de oorlog tussen de VS, Israël en Iran. Op de top spraken de Iraanse president Pezeshkian en de kroonprins van het emiraat Abu Dhabi voor het eerst met elkaar sinds de start van het conflict.

De Chinese president Xi riep de BRICS-landen op om als vredestichter op te treden in het conflict in het Midden-Oosten, omdat de oorlog "niet in het algemeen belang van de internationale gemeenschap is", citeerde de staatszender CCTV hem.

Helft van wereldbevolking

Het BRICS-samenwerkingsverband werd in 2009 opgericht met als doel de onderlinge economie te versterken en een tegenwicht aan het Westen te bieden. De groep is afgelopen jaren flink uitgebreid. Onder meer Egypte, Ethiopië en Indonesië kwamen erbij.

De groep landen vertegenwoordigt nu meer dan de helft van de wereldbevolking en een kwart van de wereldeconomie.

Ook Belarus, Bolivia, Kazachstan, Cuba, Maleisië, Nigeria, Thailand, Uganda, Oezbekistan en Vietnam zijn in 2025 als partnerlanden toegetreden tot BRICS.

Voor China is het Tibetaanse Plateau een strategische regio vol grondstoffen en natuurlijke hulpbronnen. Al 75 jaar is China er de baas. Voor zijn hongerige economie delft Peking er mineralen en bouwt het er bijna 200 waterkrachtcentrales.

Over die grondstofwinning "hebben de Tibetanen zelf helemaal niks te zeggen", vertelt Kate Saunders van de ngo Tibet Watch. Voor hen betekent het een krimpend en vervuild leefgebied, en gedwongen verhuizingen. Gescheiden van huis en haard worden ze soms honderden kilometers verderop in opvanglocaties geplaatst.

Wat is Tibet?

China duidt Tibet aan als de Tibetaanse Autonome Regio, maar historisch was Tibet veel groter. Voor deze reportage bezochten we de Tibetaanse gebieden die nu vallen onder de Chinese provincies Sichuan en Qinghai en waar nog steeds bijna alleen Tibetanen wonen.

De rivier Jinsha is de bovenstroom van de Yangzi, de levensader van China. De paar bruggen daar worden streng bewaakt door gewapende agenten. Aan de andere kant ligt de Tibetaanse Autonome Regio. Hier en daar schittert het gouden dak van een Tibetaans boeddhistisch klooster of liggen stapels beschilderde mani-stenen.

Land onteigend

De bewoners van Wosecun en Nizhu hebben deze zomer gehoord dat hun land wordt onteigend. Vanwege de Boluo-waterkrachtcentrale wordt het gebied waar ze zijn opgegroeid onder water gezet.

Een ambtenaar uit Wosecun wijst naar de gebouwtjes het dichtst aan de oever en zegt dat negen huishoudens weg moeten. "Zij begrijpen ook wel dat hier blijven gevaarlijk is", verklaart ze. Waar mensen dan heen moeten en hoeveel compensatie ze krijgen, weet ze nog niet: "Dat moeten we nog nader verifiëren."

De ngo Global Energy Monitor telt zeventien waterkrachtcentrales in de Jinsha. De Boluo-centrale moet ongeveer een miljoen huishoudens van stroom gaan voorzien. Voor China draagt het bij aan de klimaatambities en het doel om zo veel mogelijk energie zelf op te wekken.

Niet zo groen als gedacht

Zelfs in de geïsoleerde en zwaar gecontroleerde Tibetaanse gebieden breken soms protesten uit, zoals twee jaar geleden tegen de Gangtuo Dam. De Chinese overheid schuwde geweld niet om de opstand neer te slaan.

"De Tibetanen daar zien dammen als een bron van vervuiling", zegt Tenzin Choekyi van Tibet Watch. Volgens de Tibetanen is het helemaal niet zo groen, als je de vervuilende bouw, de vernietiging van het ecosysteem en de hogere kans op overstromingen in dit aardbevingsgevoelige gebied meerekent.

China verhuist honderdduizenden Tibetanen van de graslanden of langs rivieren naar stedelijke opvanglocaties. Dat is beter voor hun eigen economische ontwikkeling, zegt China. Meerdere Tibetanen in zogeheten "armoedeverminderingsdorpen" vertelden de NOS dat de verhuizing geen vrije keuze was.

Armoede en frustratie

Aan de armoede is moeilijk te ontkomen voor de voormalige nomaden en herders, wiens ervaringen en vaardigheden slecht aansluiten bij de stedelijke economie. Teruggaan naar de graslanden gaat niet.

De frustratie zit diep bij de Tibetanen. Als ons gesprek met een vrouw van middelbare leeftijd in zo'n dorp in Garze wordt onderbroken door partijbonzen, roept ze hen toe: "De overheid kent alleen maar het onderdrukken van de normale mensen, maar geld geven, ho maar!" Ze sist erachteraan: "De overheid weet alleen hoe ze ons moeten bedriegen."

In de zomer wonen jakherders op de graslanden van Tagong. Daar ligt ook de Jiajika-lithiummijn en een groot chemisch meer voor de zuivering. Deze lithiumsoort is relatief duur en vervuilend om te verwerken.

Leven naast lithiummijn

Een herder van in de 30 zet net zijn tent op. Kauwend op een stokje zegt hij: "De Chinezen weten het en zullen niet stoppen. We zeggen dat het slecht is voor onze gezondheid, maar ze luisteren niet."

Bijna al China's lithium bevindt zich op het Tibetaanse Plateau. In beleidsdocumenten is te lezen dat de overheid verdere exploitatie van de mijnen stimuleert. De vraag naar lithium gaat alleen maar toenemen, volgens het Internationale Energie Agentschap zelfs verviervoudigen in de komende jaren.

Ook Gabriel Lafitte, specialist in de biodiversiteit en economie van Tibet, verwacht grotere investeringen. Want naast elektrische auto's "heb je de nieuwe aanjager van de lithiumvraag door de enorme AI-datacentra die de hele dag draaien", zegt hij.

Apple hardware has always been proprietary, sometimes to an extreme. But that’s not to say that it’s impossible to make something that does the same job, which is what [DosFox1] …read more

De voortvluchtige Nederlandse zakenman Guus Kouwenhoven, die veroordeeld is voor medeplichtigheid aan oorlogsmisdrijven in Liberia, is op 84-jarige leeftijd overleden. Dat melden Liberiaanse media op basis van een verklaring van zijn familie.

Kouwenhoven kreeg in 2017 van het gerechtshof in Den Bosch negentien jaar cel voor illegale wapenhandel en medeplichtigheid aan oorlogsmisdrijven in Liberia en Guinee. Dat gebeurde bij verstek omdat hij in Zuid-Afrika verbleef. Kouwenhoven vocht de veroordeling aan, maar de Hoge Raad hield het vonnis in stand.

Charles Taylor

De zakenman bouwde vanaf eind jaren 80 een houtkapimperium op in Liberia. In 2000 en 2001 leverde 'Mr. Gus' wapens aan de dictator van het land, Charles Taylor, in ruil voor een voorkeursbehandeling voor zijn bedrijven. Met de wapenleveranties schond hij de embargo's tegen Liberia die waren ingesteld door de Verenigde Naties.

Taylor voerde in die jaren een burgeroorlog waarbij zo'n 150.000 mensen zijn gedood. Hij werd in 2003 afgezet en uiteindelijk veroordeeld tot vijftig jaar cel.

Kouwenhoven werd eind 2017 aangehouden in Kaapstad, maar op borgtocht vrijgelaten. Uitlevering aan Nederland werd uitgesteld omdat hij korte tijd later met een gecompliceerde botbreuk in het ziekenhuis lag.

Nieuwe pogingen van justitie om hem naar Nederland te halen leverden om uiteenlopende redenen niets op, ook niet nadat Zuid-Afrika hem tot ongewenst persoon had verklaard en zijn visum had ingetrokken.

Langslepende zaak

Kouwenhoven was ook in 2006 al eens tot acht jaar cel veroordeeld voor wapensmokkel. In hoger beroep sprak het hof hem twee jaar later vrij wegens gebrek aan bewijs. In 2010 bepaalde de Hoge Raad dat het beroep over moest.

Kouwenhoven heeft altijd volgehouden onschuldig te zijn.

Alle radiosystemen bij de Nederlandse Kustwacht doen het weer. De nooddienst is weer bereikbaar via de marifoon en ook via het noodkanaal.

Sinds vanochtend vroeg was de Kustwacht alleen nog per telefoon bereikbaar en daardoor konden er geen berichten ontvangen of verzonden worden. Ook navigatieberichten en stormwaarschuwingen versturen of ontvangen ging niet meer.

KNRM

De marifoon is een zend- en ontvanginstallatie op schepen. Via kanalen kunnen schepen met elkaar en met de Kustwacht communiceren. Een van die kanalen, kanaal 16, is alleen voor noodoproepen. Die konden dus ook niet meer worden afgeluisterd door de Kustwacht.

Vrijwilligers van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) namen die taak vandaag over. In hun boothuizen luisterden ze het kanaal uit en konden ze de Kustwacht waarschuwen bij een noodmelding. Ook scheepsverkeerscentrales luisterden naar het noodkanaal.

De reddingsboten van de Kustwacht konden wel gewoon gealarmeerd worden omdat de communicatie daarmee via de telefoon en het C2000-netwerk voor hulpdiensten verloopt.

Volgens de Kustwacht is de storing ontstaan door geplande onderhoudswerkzaamheden.

150 graven op de Amerikaanse begraafplaats in Margraten (Limburg) zijn vandaag binnen de kortste keren geadopteerd. Geïnteresseerden hebben daar lang op moeten wachten, want er gold zes jaar lang een aanmeldstop.

"Het voelde echt alsof je in de rij stond voor festivaltickets", zegt Merel Keulen (28) uit Heerlen tegen L1 Nieuws. Zij wilde dolgraag een graf adopteren. Daarvoor had ze zelfs kennissen opgetrommeld die haar hielpen bij het verversen van de website om door de online wachtrij te komen.

Om 10.00 uur kwamen de graven beschikbaar. "Na twintig minuten kreeg ik een bevestiging binnen dat het gelukt was."

Op de begraafplaats en op de Muur der Vermisten in Margraten worden bijna 10.000 Amerikaanse militairen herdacht die sneuvelden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Keulen wilde graag de zorg voor een graf op zich nemen omdat ze de begraafplaats als kind al bezocht.

"Ik ging altijd met mijn ouders mee naar de begraafplaats omdat we een kennis hadden in Amerika. Via via vroeg een familielid van een van de soldaten of wij bij zijn graf bloemen konden neerleggen. Als je een graf kunt adopteren, krijgt de geschiedenis een gezicht. Dan krijgt het nog meer waarde."

Verplichtingen

Bij het 'adopteren' van zo'n graf komen wel wat verplichtingen kijken. De adoptanten moeten de begraafplaats meerdere keren per jaar bezoeken. Daarnaast moeten ze op bepaalde dagen een bloemetje leggen bij het graf of bij de Muur der Vermisten, bijvoorbeeld op Memorial Day of op de sterfdag van de soldaat. Voor Merel Keulen is dat geen probleem. "Met een half uurtje ben ik bij de begraafplaats. Daarbij is het geen straf om ernaartoe te gaan."

Het is nog niet bekend welk graf Keulen in beheer krijgt. Bovendien moet ze nog even geduld hebben. "Zes jaar geleden stonden er meer dan duizend mensen op de wachtlijst en dat is gelukt om in zes jaar af te werken. Nu ben ik een van de 150 personen, dus ik verwacht wel binnen een jaar of twee een naam te krijgen."

Dat de animo groot zou zijn, had de voorzitter van de stichting Adoptie Graven Margraten wel verwacht. "Ik ben bang dat mensen met de slaapzak voor de laptop gaan liggen om zaterdag om 10.00 uur in te loggen", zei Ton Hermes eerder tegen omroep Zuid-Limburg Vandaag.

De Britse anti-immigratiepartij Reform UK heeft binnen twee dagen twee miljoenendonaties toegezegd gekregen. Gisteren kreeg de partij van Nigel Farage een donatie van zo'n 36 miljoen pond (42 miljoen euro) toegezegd van cryptomiljonair Ben Delo. Datzelfde bedrag is nu ook beloofd door cryptomiljonair Christopher Harborne, de grootste donateur van de partij.

Volgens de BBC zijn het de grootste eenmalige donaties ooit gedaan aan een politieke partij in het Verenigd Koninkrijk.

De giften komen op een moment dat donaties aan de partij onder een vergrootglas liggen. Zo loopt er een onderzoek naar schenkingen die de partij niet zou hebben opgegeven in aanloop naar de verkiezingen van 2024. Daaronder was een bedrag van vijf miljoen pond dat Farage ontving van Harborne.

Volgens de Britse wet moeten parlementsleden giften, zakelijke voordelen en gastvrijheid die verband houden met politieke activiteiten officieel opgeven - ook van het jaar voordat ze verkozen worden. Als de gift strikt persoonlijk is hoeft dat niet.

Dat laatste was volgens Farage het geval met de schenking van Harborne. Het geld was volgens hem bedoeld voor zijn beveiliging toen hij nog geen lid van het Lagerhuis was.

Maximale schenking

Een ander probleem met die schenking is dat Harborne toen in het buitenland woonde en de Britse regering heeft bepaald dat buitenlandse stemmers maximaal 100.000 pond aan partijen mogen schenken. Inmiddels heeft Harborne zich volgens The Times een paar maanden geleden weer als kiezer in het VK laten registreren met een boerderij in Hampshire als adres. Dat zou de weg vrijmaken voor nieuwe financiële bijdragen aan Farage en zijn partij, dus ook voor die van vandaag.

Bij de recente gift van Ben Delo levert de regel sowieso geen problemen op. Hij is onlangs vanuit Hongkong teruggekeerd naar het Verenigd Koninkrijk.

Premier Burnham wil overigens de regels voor donaties verder aanscherpen zodat het maximum van 100.000 pond ook binnen het Verenigd Koninkrijk gaat gelden.

Geheime opnames

Vorige week raakte de partij van Farage opnieuw in opspraak toen uit geheime opnames van de Britse zender Channel 4 bleek dat twee medewerkers van Reform UK met een undercover verslaggever spraken over manieren om de regels over donaties uit het buitenland te omzeilen.

The 2026 Hackaday Superconference is just around the corner in November. It’s hard to believe that we’ve been having an annual gathering for so long, but this is number ten. …read more

Nabestaanden die de as van hun naaste willen uitstrooien in De Efteling krijgen daarvoor nooit toestemming van het pretpark, maar toch "komt het incidenteel voor". Dat bevestigt het pretpark aan Omroep Brabant. De omroep sprak met zes oud-medewerkers die zeggen dat er weleens as wordt uitgestrooid in de Droomvlucht of andere attracties.

"Ik had er altijd moeite mee als het aan het eind van de dag ontdekt werd tijdens de sluitronde of als ik het zag op een van de camera's", vertelt een ex-medewerker anoniem. De vrouw werkte tot 2022 bij het pretpark in Kaatsheuvel.

Stofzuiger

Ze zegt dat de as altijd werd opgeruimd aan het einde van de dag. "Dan liep een medewerker met een stofzuiger daarnaartoe. Vervolgens werd die in een kliko geleegd en klaar is Kees." Zelf deed ze het nooit. "Dat ging mij echt te ver, dat kon ik niet."

As uitstrooien mag niet overal. In Nederland is het wel toegestaan op open zee of in de eigen tuin. In bossen, parken of andere openbare plekken is toestemming nodig van de eigenaar.

Stiekem

Volgens de oud-medewerker kan het personeel er weinig tegen doen. "Het lastige is dat mensen het stiekem doen, dus je kunt bijna niet ontdekken wie het is geweest en ze daarop aanspreken." Een andere oud-medewerker zegt dat het vooral in het Sprookjesbos en de bootjes van de Gondoletta gebeurt, "omdat daar minder controle is".

Een woordvoerder van het park kan niet zeggen hoe vaak as in het pretpark wordt uitgestrooid. "Voor zover wij weten, is dit heel incidenteel een keer voorgekomen", zegt de woordvoerder tegen Omroep Brabant. Wie wordt betrapt, wordt aangesproken, zegt de woordvoerder. "Uiteraard doen we dat met respect voor de persoonlijke en emotionele betekenis die zo'n moment voor iemand kan hebben."

Niet passend

Het pretpark wil bezoekers niet extra controleren. "We gaan er daarom van uit dat bezoekers respecteren dat het uitstrooien van as in de Efteling niet is toegestaan."

De Efteling krijgt wel eens verzoeken voor uitstrooiingen in het park, maar gaat nooit akkoord. Volgens de woordvoerder is het park daar niet op ingericht. "Daarnaast wordt het park elke dag schoongemaakt en onderhouden. Ook om die reden vinden we het niet passend om hier as uit te strooien."

250 gitaristen hebben vanmiddag in Hilversum hun innerlijke Jimi Hendrix de vrije loop gelaten om een ode te brengen aan de Amerikaanse zanger en gitarist John Mayer. Zijn album Continuum bestaat vandaag twintig jaar en was voor veel (jonge) gitaristen inspiratie om het zessnarige instrument op te pakken.

Vóór Continuum stond John Mayer vooral bekend als zoetgevooisde singer-songwriter van nummers als Your Body is a Wonderland en No Such Thing. In Nederland brak hij door met de ballad Daughters. Die plaat werd gedraaid op de begrafenis van dj Wim Rigter in 2004, waarna het nummer veel op de radio was. Sindsdien staat Daughters steevast in de Top 2000.

Op Continuum liet Mayer een ander geluid horen, waarbij zijn gitaarspel veel meer naar de voorgrond werd geduwd. Er zijn veel bluesinvloeden te bespeuren, met bijpassende tekstuele thema's. De nummers gaan over liefdesverdriet (Slow Dancing in a Burning Room, In Repair), over ouder worden en de vergankelijkheid van het leven (Stop This Train) en jaren-60-grootmeester Jimi Hendrix wordt zelfs geëerd met een cover van Bold as Love, waarop Mayer de solo's moeiteloos een eigen draai geeft.

De bekendste single is Waiting on the World to Change. En dat nummer werd vandaag door 250 gitaristen (én een trompettist) gespeeld voor Beeld & Geluid in Hilversum. Initiatiefnemer was zanger en gitarist Ed Struijlaart, die het belang van de plaat wilde onderstrepen.

"Ik wil tonen wat hij betekend heeft voor de gitaar", zegt Struijlaart, die deze maand een theatertournee doet over het album. "Dat instrument is eigenlijk altijd aan conjunctuur onderhevig, afhankelijk van welke muziek op dat moment populair is. Maar John Mayer heeft eigenhandig een hele generatie gitaristen geïnspireerd om te gaan spelen."

En die generatie, een Nederlandse afvaardiging ervan althans, stond rond het middaguur met de gitaar in de hand voor Beeld & Geluid. Een gemêleerd gezelschap, aldus Struijlaart. "De jongste is 10 jaar en de oudste is 79. Een samenkomst van gelijkgestemden."

Het doel was vooral om er gewoon met zijn allen te zijn en om "tegelijk te beginnen en tegelijk te eindigen", lacht Struijlaart. De keuze voor Waiting on the World to Change was ook geen toevallige. "Het is een soort passief protestnummer. We kunnen wel wachten tot de wereld verandert, maar ik dacht: we zijn nu twintig jaar verder, beste John Mayer, het is tijd om nu actie te ondernemen. We kunnen de wereld niet veranderen met 250 gitaristen, maar wel het plein bij Beeld & Geluid iets mooier maken."

Duizenden mensen hebben vanmiddag in Amsterdam meegelopen met een klimaatmars. De deelnemers liepen gezamenlijk van de Dam naar het Museumplein om aandacht te vragen voor klimaatproblemen.

Volgens de organisatie waren zo'n 40.000 mensen op de been. De politie en de gemeente doen geen uitspraak over het aantal aanwezigen.

De deelnemers spraken hun kritiek uit richting de politiek:

Deelnemers eisten onder meer dat Nederland stopt met fossiele brandstof en willen een versnelde overstap naar schone energie. Een deel van hen had spandoeken en protestborden bij zich. Daarop stonden teksten als 'Holy moly, stop met olie' en 'fossiel is niet cool'. Ook waren Palestijnse vlaggen en vlaggen van Extinction Rebellion (XR) te zien.

De mars begon om 14.00 uur. Daarvoor traden artiesten op als Merol en Son Mieux. De tocht van 2,5 kilometer werd georganiseerd door de zogeheten Klimaatcrisis Coalitie, die bestaat uit verschillende milieu- en maatschappelijke organisaties, waaronder Milieudefensie en XR.

Jong en oud was bij het protest aanwezig:

De klimaatbeweging organiseerde de afgelopen jaren vaker marsen in Amsterdam, meestal in het najaar. Het drukst was het in 2023. Volgens de organisatoren waren toen zo'n 85.000 mensen aanwezig.

Launched in 1976, LAGEOS-1 (LAser GEOdynamic Satellite) is unusual in that it contains no instrumentation, no electronics, no power supply, and no means of propulsion. It’s spherical, weighs just under …read more

Het meisje met de zaadjes in het haar van auteur Nancy Bosmans en illustrator Lisa van Winsen heeft de Archeon Thea Beckmanprijs gewonnen. Dat is de prijs voor het beste historische jeugdboek van het jaar.

Het boek van Bosmans gaat over slavernij en volgt daarbij het Ghanese meisje Yaa. Zij is ongeveer 4 jaar oud als ze samen met haar moeder en anderen uit haar dorp ontvoerd wordt door slavenhandelaars. Yaas moeder verstopt zaadjes uit hun thuisland in de vlechten van het meisje. Yaa plant de zaadjes stiekem, en voelt zich dan weer eventjes thuis.

Jeugdprijs

De Thea Beckmanprijs wordt ieder jaar uitgereikt in Museumpark Archeon in Alphen aan den Rijn aan het beste historische jeugdboek. De jury kijkt naar historische jeugdromans die zowel goed geschreven zijn als de lezer op geloofwaardige wijze meenemen naar het verleden. De winnaar ontvangt 1250 euro.

Naast de volwassen jury is er ook een jeugdjury bestaande uit twaalf kinderen. Zij reiken de Jonge Beckmanprijs uit. Een panel van jongeren kiest de winnaar. Die krijgt eveneens 1250 euro.

Dit jaar ging de Archeon Jonge Beckmanprijs naar het boek De Titanic en het raadsel van de Grote Omar van Lucinda Vos en Marlene Rebel. Het boek volgt een meisje en een jongen op het welbekende schip.

Thea Beckman

De prijzen zijn vernoemd naar schrijfster Thea Beckman (23 juli 1923 - 5 mei 2004). Zij is het bekendst door haar historische jeugdboeken zoals Kruistocht in Spijkerbroek. Dat boek won de Europese prijs voor het beste historische jeugdboek.

Voor de tweede keer in korte tijd is brand uitgebroken in een opslag van de Bulgaarse wapenfabrikant EMCO. Het vuur ontstond bij een loods bij de plaats Gorna Varpishta waar munitie en kruit liggen opgeslagen. De vlammen sloegen daarna over naar twee andere gebouwen.

Bij de brand vielen geen slachtoffers. Aanwezige bewakers konden op tijd wegkomen. De brandweer stuurde een noodmelding aan omwonenden, maar volgens een woordvoerder liep het nabijgelegen dorp geen direct gevaar.

Het is de tweede keer in korte tijd dat er brand uitbreekt bij een EMCO-complex: op 10 augustus werd al een munitieopslag bij de plaats Belitsa in de as gelegd.

Speculatie over Russische connectie

De oorzaak van beide branden is nog onduidelijk. Een EMCO-woordvoerder zei eerder dat bij de eerste brand een menselijke fout inmiddels wordt uitgesloten en het bedrijf meewerkt aan het verdere politieonderzoek.

In Bulgaarse media wordt gespeculeerd over mogelijke Russische betrokkenheid bij de branden. De afgelopen jaren werd Rusland vaker ervan beschuldigd heimelijke aanvallen uit te voeren op doelwitten in Europa, zoals de explosieven-drones die vorige maand bij een wapentransport in Leipzig werden gevonden.

In 2024 vaardigde Bulgarije al eens een arrestatiebevel uit tegen zes Russen die in het afgelopen decennium betrokken zouden zijn geweest bij aanslagen op EMCO. Tussen 2011 en 2020 gingen meerdere voorraden die bedoeld waren voor export naar Oekraïne in vlammen op.

Vergiftigd

Ook moesten eigenaar Emilian Gebrev, zijn zoon en een EMCO-leidinggevende in 2015 in het ziekenhuis worden opgenomen na een plotselinge verslechtering van hun gezondheid. Ze zouden zijn vergiftigd met een onbekend middel. Drie Russen worden daarvoor gezocht. Moskou ontkent betrokkenheid.

De Bulgaarse minister van Binnenlandse Zaken nam vanmorgen zelf een kijkje bij Gorna Varpishta, waar de brandweer nog steeds aan het blussen is. Hij zei tegen de pers dat uit voorzorg de controles en beveiliging bij soortgelijke bedrijven in het land zullen worden opgeschroefd. Hij voegde eraan toe niet te willen speculeren over de oorzaak: "We houden alle opties open en zullen alle theorieën zorgvuldig bestuderen."

'Enorme aanval'

In Oekraïne zelf zijn vannacht vier mensen omgekomen bij Russische aanvallen, bijna zestig personen raakten gewond. In Zaporizja kwamen een man en een vrouw om bij een drone-inslag op een wooncomplex. In Kryvyi Rih werd een werknemer gedood bij een aanval op een metaalbedrijf.

Havenstad Odesa werd vannacht ook geraakt door een volgens de autoriteiten "enorme aanval". Hier viel een dode en zijn volgens de Oekraïense president Zelensky bijna vijftig mensen gewond geraakt. Een van de aanvallen was op een appartementencomplex, een andere trof een hotel.

"Onze steden en gemeenschappen zijn sinds gisteravond vrijwel voortdurend aangevallen", meldde Zelensky aan het begin van de middag op X. Een deel van de aanvallen is volgens de president afgeslagen.

"Als de Russen gewone mensen zo schaamteloos tot doelwitten maken van hun terroristische aanvallen, is het frustrerend dat de sterkste machten ter wereld de Russische escalatie niet op hetzelfde niveau beantwoorden", schreef hij.

Rubberfabriek

Rusland heeft de afgelopen weken de aanvallen op Oekraïne opgevoerd, zeker nu de verdediging van het land te wensen overlaat door munitietekorten. Moskou houdt - ondanks de vele burgerslachtoffers - daarbij vol militaire doelwitten te kiezen en te werken met "uiterst nauwkeurige wapens".

In Zaporizja en Kryvyi Rih zou vannacht de metaalsector doelwit zijn geweest die levert aan het leger, in Odesa ging het om de haveninfrastructuur die nodig is voor militaire bevoorrading.

Oekraïne maakte op zijn beurt vanmorgen bekend een belangrijke rubberfabriek in de Zuid-Russische stad Toljatti te hebben aangevallen. Hier zou synthetisch rubber worden gemaakt dat nodig is voor Russische raketten.

Als de internationale veiligheid verslechtert of als defensie er veel taken bijkrijgt, bijvoorbeeld van de NAVO, dan moet het mogelijk zijn bepaalde dienstplichtigen op te roepen. Defensie werkt daarom verder aan een zogenoemde selectieve opkomstplicht. Dat meldt staatssecretaris Boswijk van Defensie aan de Tweede Kamer.

Bij een selectieve opkomstplicht worden alleen dienstplichtigen opgeroepen die op dat moment volgens defensie nodig zijn. De opkomstplicht wordt wat Boswijk betreft opgedeeld in fases. Van het verplicht geven van informatie aan Defensie over je geschiktheid tot het verplicht deelnemen aan een keuring en het in dienst gaan als militair.

17-jarigen krijgen nu al een enquête van defensie toegestuurd die ze op basis van vrijwilligheid kunnen invullen. Daar worden vier fases aan toegevoegd die steeds verplichtender worden, afhankelijk van hoeveel en hoe snel defensie militairen nodig heeft. Naast vrijwillig de enquête invullen zijn dat verplicht de enquête invullen, verplicht reageren op een uitnodiging, verplicht meedoen aan een selectie, en als uiterste verplicht in dienst treden.

Zeer gevoelig onderwerp

Het is niet voor het eerst dat de selectieve opkomstplicht ter sprake komt. Boswijk heeft daar in maart van dit jaar al een debat over gevoerd met de Tweede Kamer. Daarin uitten onder andere Pro en de SP bezwaren. In zijn voortgangsbrief aan de Kamer noemt Boswijk het "een zeer gevoelig onderwerp" maar zegt dat het kabinet het niettemin nodig vindt.

Het uitgangspunt blijft dat defensie werkt met beroepsmilitairen aangevuld met reservisten, op basis van vrijwilligheid. Maar defensie moet zich voorbereiden op situaties dat dat niet meer voldoende is, zegt hij.

In Nederland bestaat nog steeds dienstplicht voor mensen van 17 tot 45 jaar. Maar dienstplichtigen worden niet meer opgeroepen, de opkomstplicht is sinds 1997 opgeschort. In de plannen van defensie wordt gewerkt aan nieuwe wetgeving als dienstplichtigen weer opgeroepen gaan worden.

Zo moeten jongeren de keuze krijgen wanneer ze hun dienstplicht vervullen. Niet meer verplicht vanaf 18 jaar, maar ergens tussen hun achttiende en zevenentwintigste. Die dienstplichtigen krijgen een opleiding van zes maanden: de Nationale Weerbaarheidstraining. In de nieuwe wetgeving worden ook regels opgenomen voor uitzonderingen, vrijstellingen en gewetensbezwaarden.

Positieve prikkels

Ook moet er nog uitgewerkt worden hoe de overheid reageert op mensen die geen gehoor geven aan hun oproep van defensie. Boswijk spreekt van "positieve prikkels, sancties, eventuele tegemoetkomingen, rechtsbescherming en de verwerking van persoonsgegevens". Wie weigert dienst te doen kan dus een straf krijgen.

Het wetgevingstraject en de organisatie rondom de selectieve opkomstplicht gaat jaren duren. Tot die tijd wil defensie met duidelijke opleidingstrajecten en meer oog voor persoonlijke voorkeuren, vaardigheden en opleidingswensen zo veel mogelijk vrijwilligers bereiken.

Boswijk zegt te begrijpen dat het nieuwe plan effect heeft op de samenleving. Daarom wil hij de komende tijd de maatschappelijke discussie voeren en in gesprek gaan met jongeren.

Eind september debatteert de Tweede Kamer verder over het onderwerp.

Bij de trein die gisteravond in het noorden van Frankrijk ontspoorde was waarschijnlijk sprake van sabotage. Dat melden gerechtelijke bronnen aan Franse media.

Bij de ontsporing tussen de steden Rouen en Caen raakten gisteren 44 mensen gewond. Een vrouw van 18 is er slecht aan toe en werd in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht.

Bronnen meldden gisteravond al aan media dat er een metalen voorwerp op het spoor lag, waar de trein tegenaan was geknald. Nu zeggen ze ervan uit te gaan dat het voorwerp bij de plaats Oissel-sur-Seine opzettelijk is neergelegd. Het zou gaan om een stuk rails.

Wat het motief zou zijn, is nog niet duidelijk. Een verdachte is ook nog niet in beeld. Officieel moet uit onderzoek nog blijken of het stuk rails de oorzaak was van de ontsporing. Duidelijk is in elk geval dat de machinist niet onder invloed was van alcohol of drugs.