Aggregator

Een asielzoekerscentrum dat werd geschrapt na massaal protest, een nieuw plan dat opnieuw voor verdeeldheid zorgt en politieke partijen die er campagne op voeren. In de Utrechtse gemeente Rhenen is asielopvang een van de belangrijkste onderwerpen bij de gemeenteraadsverkiezingen.

In januari vorig jaar ontstond grote discussie over een geplande asielopvang op Landgoed Prattenburg voor 200 asielzoekers. De inwoners van het nabijgelegen dorp Elst voelden zich overvallen. Zo'n 80 procent ondertekende een handtekeningenactie gestart door bewoner Jan Scheffer.

Na de felle kritiek en handtekeningenactie besloot het gemeentebestuur het plan in te trekken. Nu, ruim een jaar later, ligt er een nieuw plan waarbij het aantal asielzoekers is teruggebracht van 200 naar de 116 die volgens de spreidingswet moeten worden opgevangen.

Klein is duurder

Daarbij liggen er meerdere varianten voor. De eerste is een asielzoekerscentrum op één plek, in de tweede variant komen er drie kleinere locaties verspreid over de gemeente. Rhenen zelf vangt dan 70 asielzoekers op, de dorpen Elst en Achterberg allebei 25.

Probleem is dat drie locaties een stuk duurder zijn: de gemeente heeft berekend dat dit ongeveer een miljoen euro extra per jaar kost. Dat komt vooral door de kosten voor beveiliging. Bij opvanglocaties met meer dan honderd bewoners regelt het COA de beveiliging, bij kleinere locaties moet de gemeente die kosten zelf betalen.

Ruim een jaar later blikken Jan Scheffer en dorpsgenoot Judith Hake terug op de actie. "Dit is een heel klein dorpje. Er zouden ineens 200 asielzoekers komen in een dorp waar nauwelijks voorzieningen voor zijn. Op een afgelegen plek waar geen verlichting is." Hij benadrukt dat hij niet tegen vluchtelingen is. ''Alleen niet op deze locatie en niet in deze omvang."

Als het aan Jan Scheffer ligt, stemt de gemeenteraad na de verkiezingen voor de variant waarbij de asielopvang in drieën wordt verdeeld. Deze variant is wel duurder en de kans bestaat dat de gemeentebelasting dan omhooggaat. Dat vindt Scheffer geen groot probleem. "Tuurlijk, het kost wat meer maar dat is het ons wel waard als we op die manier een prettigere en veiligere situatie kunnen creëren."

Judith Hake was ook betrokken bij de handtekeningenactie. Ze werkt als praktijkondersteuner bij een huisarts in het nabijgelegen Veenendaal, waar ook asielzoekers worden opgevangen. "Het COA helpt op de opvanglocaties met acute zorg als bewoners ziek zijn. Desondanks zie ik in mijn dagelijkse praktijk zelf hoeveel complexe zorg het uiteindelijk met zich meebrengt. Dan moet je bijvoorbeeld denken aan patiënten met ontregelde diabetes of hart- en vaatziekten. Hier in Elst hebben we maar een kleine huisartsenpraktijk. Het vraagt veel complexe zorg en dat had hier niet gekund."

De meeste politieke partijen in Rhenen zeggen zich te willen houden aan de spreidingswet waarbij asielzoekers over het land worden verdeeld. Alleen de lokale partijen 'AZC weg ermee. Trots op Rhenen' en 'De Lokale Volkspartij' zeggen dat er wat hen betreft geen azc in Rhenen komt, ondanks de wettelijke verplichting. Deze week onderstreepte minister Van den Brink (CDA) van Asiel en Migratie nog dat het nieuwe kabinet de spreidingswet in stand houdt.

Lijsttrekker Rob van der Zee van 'AZC Weg ermee' vindt dat ze er in Den Haag een potje van hebben gemaakt en dat gemeentes het afvoerputje zijn. Hij vindt niet dat hij kiezers misleidt met de belofte dat er geen azc komt als hij het voor het zeggen krijgt. ''Rita Verdonk zei altijd al: 'Nee is ook een antwoord.' Dus wij zeggen nee. En dan komt de minister maar met een aanwijzing. Dan gaan wij wel naar de Raad van State met onze argumenten."

Gerdien de Nooijer, lijsttrekker van de ChristenUnie, wil werken aan herstel van vertrouwen met de bewoners in Elst. Ze vindt dat er meer gesproken en overlegd moet worden met inwoners van de gemeente.

Een voorkeur voor één groot azc of juist drie kleinere locaties heeft ze nog niet: "Ik denk dat het vooral belangrijk is om te kijken naar een passende locatie. En met kleinere locaties is het weer lastiger met vrijwilligersinitiatieven. Dat zou dan weer pleiten voor een grotere opvang, ook financieel en technisch lijkt dat beter uit te komen. Maar we gaan eerst de dialoog aan."

Het thema van de Boekenweek, die vanavond tijdens het Boekenbal gevierd wordt door mensen uit het boekenvak, is dit jaar: mijn generatie. Schrijvers Mensje van Keulen (79), Iduna Paalman (35) en Iraida Martha Ooft (51) vertellen welke boeken hen gevormd hebben en waarom goede literatuur uiteindelijk universeel en generatieoverschrijdend is.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Mensje van Keulen: Alleen op de wereld van Hector Malot.

Iduna Paalman: Minihorror van Barbi Markovic.

Iraida Martha Ooft: De jaren van Annie Ernaux.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Redactie: Meryem El Mandoudi & IJsbrand Terpstra

Het Chinese Volkscongres zit erop. Na een week lang klappen, opzitten en luisteren, hebben de afgevaardigden bijna unaniem ingestemd met de plannen van de overheid en de Communistische Partij.

Het belangrijkste document is het nieuwe Vijfjarenplan, waarin China's sociaaleconomische richting tot 2030 is vastgelegd. Stemmingen in het autoritaire China zijn nooit spannend. Ditmaal kwam het totaal uit op 2758 stemmen voor, één tegen, twee onthoudingen en één niet-uitgebrachte stem.

Maar wat staat er precies in het plan en wat betekent dat voor de wereldhandel? Vier vragen en antwoorden.

Wat zijn de hoofdpunten?

Het plan begint met een beschrijving van een gevaarlijke buitenwereld door de lens van competitie tussen grootmachten, vooral China en Amerika. Daarom moet China onafhankelijker worden van andere landen in deze tijden van geopolitieke spanningen en handelsconflicten, maar verenigd zijn onder het leiderschap van de Communistische Partij.

Om dat te doen zet Peking dubbel zo hard in op technologie, innovatie en de industriële maakindustrie. Het is geen nieuwe strategie, maar eerder een uitbreiding van het huidige beleid om zoveel mogelijk zelf te kunnen en zo min mogelijk van het buitenland nodig te hebben.

De belangrijkste doelen en indicatoren zijn bijvoorbeeld het economische groeicijfer, het aantal te behalen patenten, investeringen in onderzoek en ontwikkeling (7 procent groei per jaar) of hoeveel energie China zelf moet kunnen opwekken.

In welke sectoren wil China vooral investeren?

Als je op één onderdeel moet letten in het nieuwe Vijfjarenplan? "Innovatie", aldus afgevaardigde Lü Caixia uit de provincie Zhejiang. Het woord komt meer dan 160 keer voor in het document.

China wil investeren in de hele toeleveringsketen van innovatie, van fundamenteel onderzoek tot de latere toepassingsmogelijkheden. Bij de plannen voor de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie (AI) zie je dat terug. Die technologie speelt een hoofdrol in het document en wordt meer dan vijftig keer genoemd. AI moet worden toegepast in fabrieken, academisch onderzoek, maar ook in consumptiegoederen, zoals mobiele telefoons en robots, en in het onderwijs.

Andere technologieën en sectoren die bij naam worden genoemd zijn bijvoorbeeld kwantum- en biotechnologie, "nieuwe energie" (groen, maar ook kernenergie), 6G-netwerken en de commerciële luchtvaart.

Wat gaat Peking doen voor de kwakkelende economie?

Peking blijft proberen met een paar sterke sectoren de economie uit het slop te trekken. Maar het erkent ook dat de binnenlandse consumptie te laag is en dat het besteedbaar inkomen van mensen omhoog moet. Daarom schrijft het plan ook meer sociale zekerheid voor, al blijft het beperkt.

Een Chinees beleidsdocument is doorgaans niet kritisch. Toch valt te lezen dat de economische groei ongelijk verdeeld is, waardoor er nog veel arme en onderontwikkelde regio's zijn. Ook worden werkgelegenheid, lage inkomens, de problematische vastgoedsector en schulden bij lokale overheden als "gebieden met risico's en verborgen gevaren" beschreven.

Toch lijkt het Chinese beleidsmakers niet te lukken om echt in te zetten op sociale zekerheid, ondanks oproepen in de samenleving om dit wel te doen. Zonder grote investeringen in pensioenen, zorg en kinderopvang, zullen Chinezen niet meer gaan uitgeven, waarschuwen experts.

Wat betekenen de plannen voor China's al enorme handelsoverschot?

Dat China hard wil gaan inzetten op de industriële maakindustrie kan problematisch zijn voor andere landen. Als Chinese consumenten zelf de producten niet gaan kopen, zal China's enorme handelsoverschot alleen maar groeien.

Vorig jaar noteerde China een recordhandelsoverschot van 1000 miljard euro en dit jaar loopt de teller verder op. In januari en februari is China's export naar Europa met 20 procent toegenomen ten opzichte van 2025.

Maar steeds meer landen werpen barrières op om hun industrieën te beschermen. Voor Chinese bedrijven zijn het noodzakelijke afzetmarkten, omdat ze hun spullen in eigen land niet kwijtraken.

China ziet de industriële maakindustrie als onderdeel van de nationale kracht en als noodzakelijk om onafhankelijk te worden van andere landen. Maar de extreme concurrentie in het binnenland baart China ook zorgen dat de bedrijven elkaar kapot concurreren. Al worden daarvoor nauwelijks oplossingen aangedragen in het nieuwe Vijfjarenplan.

De geschiedenis van het Vijfjarenplan

Het eerste Vijfjarenplan werd uitgebracht in 1953, toen China nog een planeconomie naar stalinistische model kende. Het plan moest China helpen te industrialiseren en gebruikte heel concrete doelstellingen, zoals voor staal- of cementproductie.

Hoewel China nu grote delen van de economie aan de vrije markt heeft overgelaten, is het Vijfjarenplan nog steeds een belangrijk instrument en bepalend voor de toewijzing van overheidsinvesteringen.

Shell is niet van plan in te gaan op de eis van Milieudefensie om onder meer geen olie en gas meer op te pompen uit nieuwe velden. Milieudefensie gaat hiermee "voorbij aan de realiteit van hoe het wereldwijde energiesysteem werkt", schrijft het energieconcern. "Shell beschouwt deze eisen als onrealistisch en ineffectief."

Eind vorige maand had Milieudefensie een brief gestuurd aan Shell met de nieuwe eisen. Die moeten de uitstoot van schadelijke stoffen in 2035 met 70 tot 78 procent omlaag brengen, met als doel nagenoeg geen uitstoot meer in 2050. De klimaatclub wilde uiterlijk binnen drie weken van Shell horen dat hiermee wordt ingestemd. Anders zou Milieudefensie een nieuwe rechtszaak tegen Shell beginnen.

In felle bewoordingen zegt Shell het met Milieudefensie eens te zijn dat dringende actie nodig is om klimaatverandering tegen te gaan. Maar met het aanpakken van één bedrijf verandert er volgens Shell helemaal niets: "Als één bedrijf zou stoppen met het opsporen of produceren van olie en gas, zouden de landen die de uiteindelijke eigenaren zijn van de reserves die ontginningsrechten opnieuw toewijzen aan een ander bedrijf."

Aanknopingspunten

Volgens Shell is dat "niet effectief" om de wereldwijde uitstoot te verminderen: "Het transformeren van het wereldwijde energiesysteem vraagt om gecoördineerde actie van overheden, bedrijven en klanten."

De tegenwerpingen van Shell veranderen voor Milieudefensie niets. Doorgaan op dezelfde voet noemt de actiegroep juist 'onrealistisch', met een verwijzing naar de huidige prijsstijgingen van olie en gas. "Deze fossiele crisis toont dat we al tientallen jaren eerder hadden moeten investeren in duurzame energie zodat we nu niet in deze klimaat- en oliecrisis waren beland", zegt een woordvoerder.

Vijf jaar geleden dwong Milieudefensie via de rechter af dat Shell de uitstoot van CO2 versneld moest terugdringen. Shell ging in hoger beroep en kreeg daarin gelijk. Het gerechtshof in Den Haag oordeelde dat Shell zich aan de regels houdt met het eigen plan om de uitstoot omlaag te brengen.

Milieudefensie ziet in de uitspraak van het hoger beroep aanknopingspunten voor een nieuwe zaak. Bijvoorbeeld dat met investeringen in nieuwe olie- en gasvelden de vraag naar fossiele brandstof blijft aanhouden. Daarom eist de organisatie dat alle olie en gas uit velden die na 2022 werden aangekocht niet meer wordt opgepompt.

De wetgeving voor de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp'ers en andere zelfstandigen is naar de Tweede Kamer gestuurd. Het kabinet gaat nog steeds uit van een maandpremie van maximaal 171 euro.

Een zelfstandige die arbeidsongeschikt raakt, krijgt via deze verzekering na twee jaar een uitkering ter hoogte van het minimumloon. Het gaat dus echt om een basisvoorziening, zegt minister van Werk en Participatie Aartsen. De eerste twee jaar ziekte moet een zzp'er het eigen spaargeld aanspreken.

Het is een verzekering voor zelfstandigen die zich niet kunnen verzekeren omdat ze in het verleden ziek zijn geweest, of omdat andere verzekeringen voor hen te duur zijn. De arbeidsongeschiktheid hoeft niet te zijn ontstaan op of door het werk.

"De dekking is beperkt omdat anders meteen de premie omhooggaat", zegt Aartsen. Het blijft aan ondernemers zelf om meer voorzieningen te treffen als zij dat nodig vinden, zegt hij.

Ondernemers die zelf een goede arbeidsongeschiktheidsverzekering hebben, zzp'ers die ook als werknemer ergens in dienst zijn en directeur-grootaandeelhouders hoeven zich niet verplicht te verzekeren.

Al jaren over gesproken

Er wordt door de politiek al jaren gesproken over de verplichte zelfstandigenverzekering. In Nederland zijn in vergelijking met andere landen veel mensen als zzp'er aan het werk. Veel van hen zijn niet verzekerd en zijn afhankelijk van de bijstand als zij arbeidsongeschikt raken.

Dat vinden de meeste politiek partijen ongewenst, zonder dat zij het ondernemerschap willen ontmoedigen. Aartsen: "Je wilt af van de eeuwige discussie over zzp'ers, dus probeer je ook aan te pakken wat er negatief aan is."

Kritiek

De Raad van State was in een advies van eind vorig jaar nogal negatief, omdat de uitvoering voor een groot deel bij het overbelaste UWV en de Belastingdienst terechtkomt. Het CPB zegt dat de basisdekking te weinig bescherming biedt. Ook belangenorganisatie ZZP Nederland is kritisch en denkt dat invoeringsjaar 2030 niet eens gehaald gaat worden.

Of de wet wordt ingevoerd is nu aan de Tweede en vervolgens Eerste Kamer.

Een Nederlander is afgelopen week opgepakt op een boot bij de Azoren met 1800 kilo cocaïne aan boord. Ook vier Brazilianen en drie Surinamers werden aangehouden, meldt de Portugese politie.

Ze zouden met een vissersbootje uit Zuid-Amerika hebben geprobeerd om de grote hoeveelheid drugs Europa binnen te smokkelen. Het bootje werd ontdekt tijdens een grootschalige politieoperatie in samenwerking met de Portugese marine en luchtmacht.

De vissersboot werd geënterd op ruim 800 kilometer van de Portugese eilandengroep in de Atlantische Oceaan. De acht mannen zijn samen met de in beslag genomen drugs en het verzamelde bewijsmateriaal naar haven van Ponta Delgada op het eiland São Miguel gebracht. Het verdere onderzoek loopt.

In Tilburg is een vrouw vanochtend beland in een zinkgat dat was ontstaan tijdens graafwerkzaamheden. Volgens Omroep Brabant negeerde het slachtoffer een afzetting.

Werklieden waren op de kruising van het Korvelplein met de Quinten Matsijsstraat bezig met een graafmachine toen ze ineens een waterleiding raakten. Snel daarna stond de straat blank. Door het water spoelde ook veel zand onder de tegels vandaan, waardoor er een zinkgat ontstond.

Gat

In afwachting van de komst van Brabant Water plaatsten de werklieden borden en afzettingen rond het lek. Het slachtoffer liep langs de afzetting en viel vervolgens in een sleuf van bijna 2 meter diep.

Handhavers van de gemeente en werklieden schoten haar te hulp en haalden haar uit het gat, meldt een 112-fotograaf. Ze bleef ongedeerd.

Inmiddels zit de buurt rond het Korvelplein zonder water. Waterbedrijf Brabant Water meldt bezig te zijn met de lekkage. Hoelang dit nog zal duren, is niet bekend.

Een deel van de in Nederland verkrijgbare producten met speelzand bevat asbest, blijkt uit onderzoek van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

De toezichthouder onderzocht 99 producten, 65 ervan blijken volledig veilig. In die producten is geen asbest gevonden. In 29 producten zat weliswaar een minieme hoeveelheid, maar ze blijven onder de wettelijke richtlijn en mogen dus verkocht worden.

In vijf van de 99 onderzochte producten zat zo veel asbest dat ze direct uit de verkoop zijn gehaald.

Deze producten bevatten te veel asbest (bron: NVWA)

De aanleiding voor het uitgebreide onderzoek is de vondst van asbest in speelzand in het buitenland en publicaties in onder meer het AD.

Vorige maand berichtte die krant dat in speelzandproducten in Nederland ook asbest was gevonden. De krant had twaalf stukken speelgoed met speelzand erin laten onderzoeken in een laboratorium. Bij de helft van het speelgoed werd de kankerverwekkende stof aangetroffen. De producten kwamen van onder meer Bol.com, Amazon, AliExpress en Koppen Speelgoed.

In Australië ontstond vorig jaar november al ophef omdat daar in speelzand witte asbest was gevonden. Dat leidde ertoe dat tientallen scholen uit voorzorg werden gesloten.

Het speelzand dat daar onveilig bleek, kwam uit China, net als veel van het speelzand dat hier in Nederland wordt onderzocht. Daarbij gaat het niet om zand dat in zandbakken buiten zit, maar om zand dat wordt verkocht als kinetisch zand, knijpspeelgoed, decoratiezand en gekleurd strooizand.

Vorige maand haalden meerdere Nederlandse winkels al producten uit de handel waarin dergelijk zand zat verwerkt. Dat waren onder meer Action, Hema, Top1Toys en Marskramer. Ze hadden zelf, bij het testen van hun producten, asbest gevonden in het zand.

Is een klein beetje asbest veilig?

Door alle onrust rondom speelzand wil de NVWA ook duidelijkheid op de vraag of de huidige norm nog wel voldoet. Er mag namelijk een heel klein beetje asbest in zand voorkomen, beschrijft de norm. Als er minder dan 0,1 procent asbest in zit, geldt een product nu nog als veilig. Asbest komt van nature voor in zandgrond; hierdoor kunnen er sporen in speelzand voorkomen.

Of die norm volstaat, moet snel duidelijk worden. De NVWA schrijft daar nog enkele weken voor nodig te hebben. Dan worden alle onderzoeksresultaten gepubliceerd.

Twaalf voetbalsupporters zijn aangehouden op verdenking van openlijke geweldpleging na afloop van een amateurwedstrijd. De groep zou agenten hebben belaagd met zwaar vuurwerk en stenen.

Het incident vond plaats op 31 januari, na de wedstrijd tussen RBC uit Roosendaal en FC Rijnvogels uit Katwijk (1-1). De wedstrijd werd gespeeld in het stadion van RBC. Toen het fluitsignaal ging, rende een grote groep van de thuisclub naar de plek waar de uitsupporters met een bus zouden vertrekken.

Bij de bus waren politieagenten aanwezig om ervoor te zorgen dat de bezoekende fans veilig konden vertrekken. De groep supporters van RBC gooide gericht met stenen en zwaar vuurwerk naar de politie, waardoor vier agenten gehoorschade opliepen. In totaal hebben vijftien agenten aangifte gedaan van het geweld.

'Heftige en onveilige situatie'

Op de avond zelf is al een aantal verdachten geïdentificeerd. Om de rest van de relschoppers op te sporen, zijn onder meer camerabeelden bekeken. De afgelopen weken zijn twaalf mannen opgepakt. Zij zijn tussen de 16 en 43 jaar.

"Het was een heftige en onveilige situatie waarin de agenten hun werk moesten doen", zegt de politiechef van Roosendaal. "Ik ben enorm geschrokken van hun verhalen en de beelden die ik later heb gezien. Dit kunnen we echt niet accepteren."

Alle verdachten hebben in ieder geval een stadionverbod opgelegd gekregen voor negentig dagen, waardoor zij de wedstrijden van RBC voorlopig niet kunnen bezoeken. Vorig najaar deelde de voetbalclub zelf nog stadionverboden uit aan een aantal supporters, na een incident met vuurwerk.

De verdachten wachten hun verdere straf in vrijheid af. De recherche en het Openbaar Ministerie gaan verder met het onderzoek. De politie sluit nieuwe aanhoudingen niet uit.

Het was decennia in alle dorpen en steden een vertrouwd beeld in de winkelstraat, en zelfs op elk treinstation: een muziekwinkel. Een grote winkelstraat had zelfs een eigen megastore, een soort warenhuis vol cd's, dvd's, T-shirts, boeken en ander fanmateriaal.

Door de hernieuwde interesse van muziek op vinyl keren muziekwinkels de afgelopen jaren in rap tempo terug in het straatbeeld. De populariteit van de fysieke geluidsdrager groeit zo hard dat zelfs een buitenlandse keten de sprong naar Nederland waagt.

Vorige maand opende het Britse HMV in Den Haag een eerste vestiging in Nederland. En vandaag komt daar al nummer twee bij, in de Amsterdamse Kalverstraat. De locatie nabij de Dam is een nogal saillante plek: één deur naast het pand waar jarenlang de grote muziekwinkel Fame Music zat.

Fame was de eerste en uiteindelijk ook laatste megastore van Nederland. De zaak ging mee ten onder met de financiële malaise van moederbedrijf Free Record Shop twaalf jaar geleden. Op een steenworp afstand zat van 1990 tot en met 2001 ook nog eens de Virgin Megastore, in de kelder van het Magna Plaza.

His Master's Voice

HMV-directeur Phil Halliday is verrast als hij hoort dat de Britse keten in de Kalverstraat de 'buurman' wordt van het voormalige Fame Music. "Ik had echt geen idee. Puur toeval", reageert hij.

HMV is een afkorting van His Master's Voice, een Engels muziekbedrijf met het iconische logo van een hond die nieuwsgierig in de hoorn van een grammofoonspeler tuurt. In 1921 begon het bedrijf in Oxford Street een eerste muziekwinkel.

Eind jaren 90 werd de naam afgekort tot HMV, nadat de winkelketen was afgesplitst van het gelijknamige platenlabel. Kort na de eeuwwisseling telde de keten zeker 250 vestigingen in Groot-Brittannië. Maar net als het Nederlandse Free Record Shop, kwam ook HMV vanaf 2010 in grote problemen door de neergang van de cd-verkoop.

Muziek en popcultuur

In de overlevingsstrijd ging HMV liefst twee keer failliet, tot het in 2019 in handen van een Canadese platenketen kwam. "Gelukkig bleven loyale klanten in die tijden muziek kopen in de winkels die er nog waren. Bijvoorbeeld om met andere liefhebbers in de winkel hun interesses te delen", blikt Halliday terug.

Met de oplevende interesse voor muziek op vinyl kropen de overgebleven platenzaken uit het dal. HMV speelde in op de wens van met name jongeren om muziek 'te beleven', legt Halliday uit.

"De helft van ons aanbod is muziek, de andere helft bestaat uit kleren, boeken, graphic novels en andere dingen uit de popcultuur. Een 8-jarige die bij ons langskomt voor een Pokémon-kaart, neemt een paar jaar later wellicht ook een lp mee. Wie voor Harry Styles komt wil misschien nog een t-shirt, terwijl een Taylor Swift-fan ook een plaat van Fleetwood Mac koopt."

Ook profiteerde HMV in eigen land van de teloorgang van muziekzalen en jeugdhonken. Halliday: "Er kwamen altijd al veel artiesten langs in onze winkels voor optredens. Nu nodigen we ook veel lokale bands en artiesten uit. In Engeland kunnen die nog maar op weinig plekken spelen. Bij ons kan iedereen terecht. Dat hopen we in Nederland ook te kunnen doen."

Europese uitbreiding

In Groot-Brittannië zit HMV met 120 vestigingen inmiddels weer bijna op de helft van het aantal van voorheen. Halliday beseft wel dat de glorietijd van de muziekwinkel niet op die manier terugkeert.

"In Engeland keren wij in bepaalde plekken niet terug, vooral omdat de economie en de winkelstraat daar te veel is vervallen. Er is wel een groeiende vraag naar muziek. We hebben nu 120 Britse winkels, waarom geen 120 erbij in Europa?"

Na Ierland begon HMV eind 2023 met een winkel in Antwerpen, gevolgd door een zaak in Brussel. Naast winkels in Nederland zegt Halliday ook te kijken naar mogelijkheden om winkels te openen in Duitsland en het noorden van Frankrijk.

Halliday verwacht niet dat de buitenlandse keten de lokale muziekwinkels dwars gaat zitten: "In Groot-Brittannië bestaan wij goed naast onafhankelijke muziekwinkels. Ik denk dat wij vooral een positieve bijdrage leveren aan de groei van de muziekcultuur. En we richten ons ook op jonge kopers. Die hopen we te introduceren in de wereld van het verzamelen van platen."

De Europese gamebeoordelaar PEGI past zijn regels voor leeftijdsclassificaties aan. Vanaf juni 2026 worden nieuwe criteria ingevoerd die beter rekening houden met online risico's in videogames, zoals betaalde willekeurige items.

Tot nu toe keek PEGI vooral naar de inhoud van games, zoals beelden van geweld, seks of grof taalgebruik. Met de nieuwe regels wordt ook gekeken naar functies binnen games en de manier waarop spelers worden aangemoedigd om geld uit te geven of langer te blijven spelen. Volgens de organisatie moet dat ouders een duidelijker beeld geven van wat kinderen in een game kunnen tegenkomen.

Een belangrijke verandering gaat over zogenoemde lootboxes, digitale pakketjes met willekeurige inhoud die spelers tegen betaling kunnen kopen. Games met zulke betaalde willekeurige items krijgen voortaan standaard een leeftijdsclassificatie van 16 jaar en ouder. In sommige gevallen kan dat zelfs oplopen tot 18 jaar.

Ook andere onderdelen van games gaan meetellen bij het bepalen van een leeftijdslabel. Games die spelers belonen voor dagelijks terugkomen, bijvoorbeeld via dagelijkse opdrachten of bonussen, krijgen minimaal een classificatie van 7 jaar en ouder. Als een spel spelers 'straft' wanneer ze een tijd niet spelen, bijvoorbeeld door vooruitgang te verminderen of items weg te nemen, wordt de minimale leeftijd 12 jaar.

Medewerking van experts

Daarnaast worden communicatieopties in multiplayergames strenger beoordeeld. Games waarin spelers vrij met elkaar kunnen communiceren zonder dat er mogelijkheden zijn om anderen te blokkeren of te rapporteren, krijgen een classificatie van 18 jaar en ouder.

Ook bepaalde verdienmodellen leiden tot een hogere leeftijdsgrens. Games met tijdelijke of beperkte aanbiedingen voor aankopen krijgen minimaal een classificatie van 12 jaar en ouder. Games die gebruikmaken van NFT's of andere blockchaintechnologie worden ingedeeld in de categorie 18 jaar en ouder.

PEGI ontwikkelde de nieuwe regels samen met experts en andere beoordelingsorganisaties. Daarbij werd onder meer samengewerkt met de Duitse organisatie USK, die vergelijkbare criteria al in 2023 invoerde.

Vanaf deze zomer

De aangepaste regels gelden vanaf juni 2026 voor nieuwe games die bij PEGI worden ingediend voor beoordeling. Omdat uitgevers hun games vaak al vóór de release laten beoordelen, verwacht de organisatie dat de eerste games met de nieuwe classificaties later deze zomer worden aangekondigd.

Jaitsen Singh, die 42 jaar vastzat in een gevangenis in de VS, is terug in Nederland. Dat bevestigt zijn advocaat aan de NOS na berichtgeving door de Volkskrant. De 81-jarige man is vanochtend geland op Schiphol en wordt overgebracht naar de Penitentiaire Inrichting Haaglanden in Scheveningen, waar hij permanente zorg krijgt.

In augustus 2025 oordeelde het gerechtshof in Den Haag dat de Nederlandse Staat een verzoek moest doen om hem naar Nederland over te brengen, zodat hij hier de rest van zijn straf kan uitzitten, vooral vanwege zijn hoge leeftijd en slechte gezondheid. Na de uitspraak werd bekend dat hij terminaal ziek is en lijdt aan acute leukemie.

Singh werd in 1986 in Californië veroordeeld tot een gevangenisstraf van 56 jaar tot levenslang voor het laten vermoorden van zijn vrouw en dochter. Hij zat toen al geruime tijd in voorarrest. Betrokkenheid bij de moorden heeft hij altijd ontkend.

"Blij dat hij terug is"

Er zijn aanwijzingen dat Singh onterecht veroordeeld is. Zo is de aanklager nadien van de zaak gehaald voor het omkopen van de kroongetuige. Ook heeft Singh volgens zijn advocaat Rachel Imamkhan nooit een volledige herziening gehad, omdat er DNA in de zaak is vernietigd en getuigen zijn overleden.

Singh, zijn zus en zijn advocaat vechten al ruim tien jaar voor zijn overplaatsing. Singh was de langst gedetineerde Nederlander in het buitenland. "We zijn allemaal blij dat hij terug is", aldus Imamkhan.

Uitzichtloosheid

In 2023 probeerde de advocaat al om Singh naar Nederland te halen via een zogenoemde Wots-procedure, op basis van de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen. Die zaak werd afgewezen. De rechter oordeelde destijds dat Singh, die in Suriname is geboren, daarvoor onvoldoende binding had met Nederland. Hij woonde vier jaar in Nederland en daarna dertien jaar in de VS.

Singh en zijn advocaat gingen in beroep bij het hof in Den Haag. Dat heeft ook gekeken naar de situatie waarin Singh zich bevindt, zoals de uitzichtloosheid van zijn situatie in de VS. Volgens het hof had de Staat niet genoeg rekening gehouden met Singhs bijzondere omstandigheden, zoals zijn hoge leeftijd en slechte gezondheid. Binnen vier weken moest de procedure voor zijn overplaatsing worden gestart.

In 2020 nam de Tweede Kamer met een ruime meerderheid een motie aan waarin de regering gevraagd werd zich maximaal in te spannen om Singh naar Nederland te laten komen.

Zijn familieleden in Nederland ijveren er al jaren voor dat Singh vrijkomt of de rest van zijn straf in Nederland mag uitzitten. Ook hijzelf zei in een audioboodschap aan zijn advocaat dat hij niet veel tijd meer heeft. "Laat mij te komen overlijden tussen mijn familieleden."

In het aanmeldcentrum Ter Apel verbleven vannacht opnieuw te veel mensen. De gemeente Westerwolde, waar Ter Apel onder valt, heeft daardoor opnieuw recht op een dwangsom van 50.000 euro. Met deze dwangsom is het maximum van vijf miljoen euro bereikt en komt er een eind aan de huidige regeling.

Westerwolde probeert al langere tijd het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) te dwingen niet meer dan 2000 mensen te laten overnachten in Ter Apel. De gemeente won daarover een rechtszaak, waarna ze bij elke overtreding een dwangsom mocht opleggen.

Eerst was dat 15.000 euro, sinds oktober 2024 is dat verhoogd naar 50.000 euro. De rechter verbreedde ook het uitgangspunt. Niet alleen overnachten geldt sindsdien als overtreding. Er mogen niet meer dan 2000 asielzoekers verblijven in het aanmeldcentrum van Ter Apel. De rechter stelde echter ook een maximum in van 5 miljoen euro. Dat punt is volgens Westerwolde vandaag bereikt.

Het COA laat weten dat het zich maximaal inspant om de drukte te beperken, maar stelt afhankelijk te zijn van gemeenten door heel het land die opvangplekken beschikbaar moeten stellen.

Terug naar de rechter

Ter Apel is het centrale aanmeldcentrum voor asielzoekers in Nederland. Iedereen die in Nederland asiel wil aanvragen en niet via een luchthaven is aangekomen, moet via Ter Apel. Op papier moeten asielzoekers na enkele dagen doorstromen naar een regulier azc, maar door een tekort aan plekken is die doorstroom gestokt.

Nu de huidige dwangsomregeling is vervallen, staat Westerwolde voor een keuze: terugkeren naar de rechter om een nieuwe regeling af te dwingen is een reëel scenario, zo schreef RTV Noord vanochtend. Een meerderheid van de gemeenteraad is daarvoor.

De burgemeester van Westerwolde, Jaap Velema (D66), laat in een schriftelijke verklaring weten: "Nu de financiële prikkel wegvalt, verandert onze inzet niet: het COA blijft gehouden aan de gemaakte afspraken. Wij blijven dit stevig en voortdurend onder de aandacht brengen bij het COA en het ministerie."

Het is de gemeente nooit te doen geweest om het verdienen van geld, benadrukt de gemeente. De drukte leidde eerder tot onveilige situaties, zowel voor de asielzoekers als voor de inwoners van het dorp.

ArcaOS is an operating system you might not have heard of, but you will recognize it when we tell you that it’s the direct descendant of IBM’s OS/2. It’s just …read more

De Inlichtingen- en Opsporingsdienst van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT-IOD) heeft gisteren bij Tata Steel in IJmuiden administratieve gegevens opgehaald. De informatie is nodig voor het strafrechtelijk onderzoek dat loopt naar de staalfabrikant. Onderzocht wordt of het bedrijf bewust schadelijke stoffen in de grond, lucht of het water heeft afgevoerd.

De ILT-IOD is een dienst die namens het Openbaar Ministerie onderzoek doet naar georganiseerde milieucriminaliteit, waarbij de natuur, mensen en de maatschappij onherstelbaar wordt beschadigd. Het onderzoek naar Tata Steel werd opgestart nadat advocaat Bénédicte Ficq namens meer dan achthonderd omwonenden aangifte had gedaan.

Op basis van het onderzoek van de ILT-IOD naar het productieproces van staal en de kooksgasfabrieken van Tata Steel moet het OM uiteindelijk een besluit nemen of het bedrijf daadwerkelijk vervolgd wordt. Eind 2022 werd samen met het Nederlands Forensisch Instituut een inspectie van het terrein gedaan.

Vervolgingsbesluit

De ILT-IOD stelt dat een groot deel van het onderzoek inmiddels is afgerond en dat een deel van het dossier nu wordt overgedragen aan het OM. Op basis hiervan kan de aanklager besluiten of er voldoende bewijs is om Tata Steel wel of niet te vervolgen.

Ondertussen gaat de ILT-IOD wel door met het onderzoek. Onder meer naar de rol van bestuurders en andere medewerkers van Tata Steel. Wanneer het volledige onderzoek is afgerond kan de dienst nog niet zeggen. De ILT-IOD meldt wel dat Tata Steel medewerking verleende bij de eerdere inspectie en het vorderen van de administratie.

Tata Steel bevestigt de medewerking. "Dit past in de constructieve houding die Tata Steel IJmuiden al vanaf het begin van het onderzoek in februari 2022 voorstaat", zegt het concern in een verklaring. Ook benadrukt Tata Steel dat het "vanuit een hoge urgentie" veel doet om schadelijke uitstoot te verminderen.

Bij de crash van een tankvliegtuig van het Amerikaanse leger in het westen van Irak zijn vier militairen om het leven gekomen, meldt het centrale commando van de VS. Naar de twee andere inzittenden van het toestel wordt nog gezocht.

Er waren twee toestellen bij het incident betrokken, schreef het leger eerder. Het tankvliegtuig stortte gisteravond neer nadat het vermoedelijk was gebotst met een ander Amerikaans vliegtuig. "Het neerstorten is niet het resultaat van friendly fire of een beschieting door de vijand", meldt het leger. Het incident wordt onderzocht.

Het vliegtuig dat vermoedelijk betrokken was bij de botsing is gezien op de Israëlische luchthaven Ben Gurion. Op beelden die op sociale media circuleren en door NOS zijn geverifieerd, is te zien dat dit toestel beschadigd is aan de staart.

Volgens Flightradar had dat vliegtuig tijdens de vlucht de zogeheten squawk-code 7700 afgegeven. Dat is een noodsignaal.

Islamitisch Verzet in Irak, waarin pro-Iraanse milities zich hebben verenigd, beweert dat het verantwoordelijk is voor het neerhalen van het Amerikaanse vliegtuig. Bewijs daarvoor levert de groep niet.

Bijna twee weken geleden begonnen de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran. Daarbij werd de Iraanse opperste leider ayatollah Khamenei gedood. Sindsdien raakten steeds meer landen in de Golfregio betrokken bij de oorlog.

In totaal zijn er elf Amerikaanse doden gemeld sinds het begin van de oorlog. Het Pentagon meldde dinsdag dat 140 Amerikaanse militairen gewond zijn geraakt, van wie er 108 alweer in actieve dienst waren. Israël meldde tot dusver 12 doden. Zeker 1300 Iraniërs zijn volgens de autoriteiten sinds het begin van de oorlog gedood.

Ook in Libanon zijn tot nu toe honderden mensen gedood. Daar voert Israël aanvallen uit op vooral de zuidelijke buitenwijken van de hoofdstad Beiroet, omdat de militante beweging Hezbollah zich daar zou ophouden. Hezbollah is een bondgenoot van Iran en begon met aanvallen op Israël nadat de ayatollah Khamenei was gedood. Het dodental staat op 687.

De politie heeft vier verdachten opgepakt voor de brandstichting en de explosie bij een synagoge in Rotterdam. Een verdachte is minderjarig (17), een is 18 en twee zijn 19 jaar. Ze komen uit Tilburg. Ze zaten met zijn vieren in een auto en zijn vannacht al opgepakt.

Vannacht rond 03.45 uur was er kort brand voor de ingang van het gebouw aan het A.B.N. Davidsplein in Rotterdam-Blijdorp. Op beelden op sociale media is te zien dat er daarna een explosie is. De brand ging vanzelf uit, niemand raakte gewond.

De verdachten werden aangehouden in de buurt van een andere synagoge. Volgens de politie viel een auto daar op door het rijgedrag. Om welke andere synagoge het gaat, is niet bekendgemaakt. De bestuurder van de auto voldeed aan het signalement van de verdachte van de explosie.

Volgens de politie is het nog niet duidelijk of ze plannen hadden om bij nog een synagoge brand te stichten of een explosief te laten ontploffen.

Van Weel: intimidatie tegen Joodse gemeenschap

Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel noemt de brandstichting "vreselijk nieuws". Ook spreekt hij van "intimidatie en geweld tegen de Joodse gemeenschap". Volgens Van Weel ligt het "zeer voor de hand dat het een antisemitisch gedreven incident is".

"Het leidt weer tot heel veel angstgevoelens bij de Joodse gemeenschap en in heel Nederland", zei premier Jetten op zijn wekelijkse persconferentie. Er is in Nederland "geen plaats voor intimidatie, haat of geweld tegen welke religieuze minderheid dan ook", vindt hij.

Burgemeester Schouten zegt dat het "veel angstgevoelens bij onze Joodse stadsgenoten" naar boven brengt. "We blijven de veiligheid rondom de synagoges nauwlettend bewaken."

Luik

De beelden van de brand zijn door de NOS geverifieerd. Het account dat de beelden deelt, postte eerder ook een video van een explosie bij een synagoge in Luik.

De afzender claimt dat een door Iran gesteunde Iraakse groep achter de explosie in Rotterdam zit. Maar daar is nu nog geen bewijs voor. De politie zegt de beelden mee te nemen in het onderzoek.

Schouten zegt dat het nog onduidelijk is of de explosies in Luik en Rotterdam met elkaar te maken hebben. "De politie heeft heel groot opgeschaald om te zien wat hier achter zit."

'Gerichte aanslag'

De voorzitter van de synagoge, Chris den Hoedt, noemt het een "gerichte aanslag op een Nederlandse geloofsgemeenschap". "Dit is ongepast en verschrikkelijk."

Volgens Den Hoedt valt de materiële schade aan het gebouw mee. "Maar het is vooral de emotionele impact. Het is de opmaat van wat we al twee jaar zien: toenemend antisemitisme. En dat daar weinig tegen gedaan wordt."

Volgens minister Van Weel is er al vijftien jaar bewaking bij de Rotterdamse synagoge. Hij zegt dat het aan de burgemeester is om te bepalen of die voldoende is.

De bewaking bestaat er onder meer uit dat er camera's hangen bij de synagoge en dat er bij bijeenkomsten marechaussees voor de deur staan.

Ook zegt Van Weel vanochtend al contact te hebben gehad met de Joodse gemeenschap: "Deze mensen zijn natuurlijk heel bezorgd."

Den Hoedt hoopt dat het vanuit de politiek "niet bij woorden blijft, maar dat er ook daden aan worden gekoppeld om antisemitisme uit te sluiten".

De Afghaanse Talibanregering beschuldigt Pakistan van luchtaanvallen op woonwijken in Kabul en in de zuidelijke provincie Kandahar. Volgens Afghaanse autoriteiten zijn daarbij zeker vier burgers om het leven gekomen, onder wie kinderen. Vijftien mensen raakten gewond.

Volgens regeringswoordvoerder Zabihullah Mujahid voerden Pakistaanse gevechtsvliegtuigen in de nacht van gisteren op vandaag aanvallen uit op meerdere burgerlocaties. Daarbij zouden onder meer huizen zijn geraakt in Kabul.

"Deze onrechtvaardige aanval in de laatste tien dagen van de heilige maand ramadan en aan de vooravond van Eid al-Fitr toont duidelijk aan dat zij geen humanitaire principes of morele waarden naleven", zegt Mujahid op X.

Tegenaanval

Er zouden ook brandstofdepots bij het vliegveld van Kandahar zijn getroffen. Die depots zijn volgens de Taliban eigendom van de private luchtvaartmaatschappij Kam Air en leveren brandstof aan civiele luchtvaartmaatschappijen en aan vliegtuigen van de Verenigde Naties.

Pakistan heeft nog niet officieel gereageerd op de beschuldigingen.

Het Afghaanse ministerie van Defensie meldt dat het vanmorgen een tegenaanval heeft uitgevoerd. Volgens het ministerie voerde de Afghaanse luchtmacht aanvallen uit op militaire doelen van het Pakistaanse leger in de regio Kohat.

Onderdak bieden aan TTP

Volgens Kabul werd daarbij een militair fort geraakt, evenals een commandocentrum langs de Durand-lijn, de omstreden grens tussen Afghanistan en Pakistan. Ook depots en woonverblijven van militairen zouden zijn vernietigd. Het ministerie zegt dat er "aanzienlijke menselijke en materiële verliezen" zijn geleden, maar noemt geen aantallen. Onafhankelijke bevestiging ontbreekt.

De spanningen tussen Afghanistan en Pakistan lopen al weken op. Sinds eind februari voeren beide landen aanvallen uit op elkaars militaire posities langs de grens. Volgens Pakistan zijn de operaties gericht tegen strijders van de Pakistaanse Taliban, de militante groepering Tehrik-e-Taliban Pakistan (TTP).

Islamabad beschuldigt de Afghaanse Taliban ervan de TTP onderdak te bieden op Afghaans grondgebied. De regering in Kabul ontkent dat.

Onderhandelingen ver weg

Internationale oproepen om de spanningen te verminderen hebben tot nu toe weinig effect. Een staakt-het-vuren dat in oktober werd bemiddeld door Qatar en Turkije is inmiddels beëindigd. Nieuwe onderhandelingen lijken door de recente escalatie voorlopig verder weg.

De Zweedse kunstenaar Margareta Magnusson is op 92-jarige leeftijd overleden. Tien jaar geleden schreef ze een wereldwijde bestseller over het Zweedse begrip döstädning, grondig opruimen voor je dood.

Bij dat Zweedse gebruik zorg je ervoor dat je nabestaanden niet na je dood opgezadeld raken met jouw uitpuilende huis vol spullen. Door bij leven al afscheid te nemen van spullen, foto's en correspondentie, maak je het niet alleen hen makkelijker, maar beleef je zelf ook nog eens bewust je eigen herinneringen, redeneerde Magnusson.

Magnusson schreef in 2018 een boek over döstädning, een samenvoeging van de Zweedse woorden voor dood en opruimen. Het werd een wereldwijde bestseller die in 32 landen werd uitgegeven, zoals in Nederland onder de titel De edele Zweedse kunst van het opruimen. De Engelse vertaling bleef dichter bij de brontaal en sprak van "Swedish death cleaning".

Hygge, lagom en lykke

Met haar boek sloot Magnusson aan bij opruimtrends als die van Marie Kondo, die lezers adviseerde alleen spullen te houden die geluk brengen. Vanwege de overeenkomsten met die Japanse schrijver werd Magnusson wel de "Marie Kondo van de dood" genoemd.

Döstädning paste ook in een bredere interesse in Scandinavische concepten. Enkele jaren eerder was er al een boek verschenen over hygge, de Deense versie van gezelligheid. Daarna volgden ook werken over lagom (het Zweedse idee dat je moet leven met niet te veel en niet te weinig) en lykke (geluk op zijn Deens).

De tachtiger Magnusson, die eerder als kunstenaar had gewerkt, schreef na dit eerste boek nog een tweede, Levenslessen van iemand die (waarschijnlijk) eerder doodgaat dan jij, in 2022.

Papierversnipperaar

Aanleiding voor Magnusson om te schrijven over döstädning was een verzuchting van haar Amerikaanse schoonzoon, die erg opzag tegen het leeghalen van het huis van zijn ouders na hun dood. Zelf had zij juist heel veel troost gevonden in de werkwijze van haar moeder, die voor haar dood door het hele huis briefjes met haar wensen had geplakt. Daardoor was precies duidelijk wat naar het goede doel kon, wat belangrijk was of wat naar iemand anders terug moest.

Magnusson raadde lezers aan zelf ook vast een begin te maken, vanaf je 65ste ongeveer. Niet meteen beginnen met de fotoalbums (wat te emotioneel zou zijn), maar eerst de kelder en zolder, waar de objecten toch al halfvergeten liggen te verstoffen. Daarna kun je ervoor kiezen voorwerpen weg te geven, aan bekenden of de kringloop. Foto's deelde Magnusson zelf graag uit aan de familie.

Zelf kocht ze een papierversnipperaar voor wat overbleef: belastingaangiften, oude correspondentie, foto's met mensen die je niet herkent. Er bleef voor haar uiteindelijk een schoenendoos met dierbare stukken over. Haar dochter zegt tegen de Zweedse omroep SVT dat Magnusson daarmee dus haar eigen raad heeft opgevolgd. "Mijn moeder had niets op zolder, niets in de kelder", reageert ze op haar dood. "Ik hoef geen vinger uit te steken."

(Telecompaper) Claro Colombia (America Movil) has filed a request to the Superintendency of Industry and Commerce (SIC) for authorisation to acquire the...