Aggregator

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio heeft in Vaticaanstad paus Leo XIV ontmoet. Het bezoek wordt gezien als een poging om betrekkingen met het Vaticaan te herstellen na de publieke tirades van president Trump tegen de paus.

Volgens Rubio stond het bezoek al langer gepland, al gaf hij tegenover journalisten toe dat "er uiteraard wat dingen zijn voorgevallen". Het bezoek duurde uiteindelijk tweeënhalf uur. Rubio, die katholiek is, sprak ook onder meer met kardinaal Pietro Parolin, hoofd diplomatie van het Vaticaan.

In een verklaring zegt het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken dat de ontmoeting "de sterke band tussen de Verenigde Staten en de Heilige Stoel en hun gedeelde toewijding aan de bevordering van vrede en menselijke waardigheid onderstreept".

Volgens het Vaticaan spraken Leo en Rubio over actuele gebeurtenissen "met bijzondere aandacht voor landen die geteisterd worden door oorlog, politieke spanningen en lastige humanitaire situaties, evenals over het belang om onvermoeibaar te werken aan vrede".

Correspondent Vaticaanstad Andrea Vreede:

"Gewoonlijk worden alleen staatshoofden en regeringsleiders persoonlijk door de paus ontvangen, maar vandaag mocht ook buitenlandminister Rubio lang op audiëntie bij Leo XIV. Daarna had hij uitvoerige gesprekken met de Vaticaanse topdiplomaten.

Vrijgegeven videobeelden laten zien dat de ontmoeting tussen de paus en Rubio ontspannen en vriendelijk verliep. Wat er achter gesloten deuren precies is gezegd, zal niemand ooit weten, maar uit de toon en inhoud van de verklaring die het Vaticaan na enige uren verspreidde blijkt dat wat de kerk betreft eventuele spanningen voorbij zijn.

Die lijken vooral te maken te hebben met president Trump en in mindere mate met vicepresident Vance, en de relaties tussen de VS en het Vaticaan niet ernstig te schaden. Diplomatiek wordt dus op oude voet voortgegaan, totdat president Trump misschien besluit om opnieuw zijn stem te verheffen tegen de paus."

De rel begon toen Trump vorige maand op sociale media uithaalde naar de paus. Hij noemde Leo onder meer "zwak op het gebied van misdaad en heel slecht in buitenlandpolitiek".

Trump reageerde daarmee op de uitspraken van de paus waarin hij de oorlog in het Midden-Oosten had veroordeeld en opriep tot vrede en dialoog.

Trump deelde vervolgens een AI-afbeelding op sociale media waarin hij zichzelf als een Jezus-achtige figuur neerzette. De afbeelding werd na veel kritiek verwijderd maar de Amerikaanse president weigerde zijn excuses te maken. Trump beweerde dat hij als dokter werd weergegeven en het zijn taak was als president om mensen beter te maken.

Evangelie

Afgelopen maandag suggereerde Trump dat de paus het prima zou vinden als Iran een atoombom had en dat hij "veel katholieken in gevaar bracht" door zich uit te spreken tegen de oorlog.

Leo sprak dat een dag later tegen en zei dat het zijn missie is om zich in te zetten voor vrede. "Als iemand me wil bekritiseren omdat ik het evangelie verkondig, laat hem dat dan doen met de waarheid", aldus paus Leo. Al sinds de jaren 60 veroordeelt de kerk het gebruik van kernwapens, voegde hij eraan toe.

Trumps felle uitspraken kregen ook van anderen kritiek. Zo noemde de Italiaanse premier Meloni zijn uitlatingen onacceptabel. Ook veel katholieke Amerikanen, geestelijke leiders in de VS en ook de Iraanse president Pezeshkian veroordeelden Trumps tirades.

Het gaat nog uren duren voor de grote brand in een datacentrum in Almere onder controle is. Bij de brand is veel rook ontstaan, daarnaast ervaren organisaties die servers in het centrum hebben problemen.

De brand ontstond om 08.45 uur in de technische ruimte van het datacentrum, zegt directeur Alexandra Schless. In het NorthC Datacentrum staan servers, waarop nationale en internationale klanten hun IT-omgevingen kunnen opslaan.

Er staan geen servers of gegevensdragers in brand, maar wel een deel van de stroomvoorziening, die is deels verloren gegaan. De datazalen met klantomgevingen zijn niet verloren. "Op last van de brandweer hebben we de stroomvoorziening uitgeschakeld. De apparatuur in het datacentrum draait dus niet meer", zegt Schless.

Doordat de stroom is afgesloten kunnen organisaties waarvan platformen in Almere staan opgeslagen geen gebruik maken van hun systemen. Onder meer het CBS, het vervoerdersbedrijf TransDev en Universiteit Utrecht hebben er last van.

In onderstaande video zie je de rookpluimen die zijn veroorzaakt door de brand:

De universiteit van Utrecht blijft morgen dicht. "Door brand in een datacentrum in Almere zijn er problemen met het netwerk, applicaties en websites van de Universiteit Utrecht. Dit heeft grote impact op het dagelijkse werk, onderzoek en onderwijs van en voor collega's en studenten", schrijft de onderwijsinstelling op zijn site.

De digitale systemen van de universiteit werken niet, evenals de toegangspassen. Medewerkers en studenten kunnen hierdoor werk- en studieruimtes niet in. "De noodzakelijke veiligheidsmaatregelen kunnen niet geboden worden", staat op de website van de universiteit.

Ook wordt afgeraden om online te werken of online onderwijs te volgen. Een student laat weten dat Osiris eruit ligt, een programma dat wordt gebruikt om officiële verslagen in te leveren. "Daar moet je je stageverslag en scriptie uploaden, en dan kun je het mogelijk laten publiceren."

Noodnummer

Ook sommige huisartsenpraktijken kunnen niet in hun systemen, zoals de praktijk van Jaap Wynia in Amsterdam. "Onze praktijk is best wel internetgericht. Ik was aan het bellen met een patiënt, en ineens was de verbinding verbroken."

De systemen en alle informatie van de praktijk draaien op de server in Almere. "Als die wordt uitgeschakeld hebben wij blijkbaar niks meer", aldus Wynia. "We kunnen niet bij de patiëntgegevens en hun dossiers, we weten de geplande afspraken niet, en we kunnen mensen slechter bereiken omdat we niet bij hun telefoonnummers kunnen."

Ook het contact van de patiënt met de praktijk wordt belemmerd: "Ik kan me voorstellen dat er mensen waren die dachten: waar is mijn dokter en hoe krijg ik die te pakken?" De praktijk maakt inmiddels gebruik van een noodnummer, "maar als het langer duurt, moeten we een andere oplossing verzinnen".

Meerdere NL-Alerts

Omdat bij de brand veel rook vrijkomt, zijn in de regio meerdere NL-Alerts verstuurd. Mensen moeten hun deuren en ramen dichthouden, en ventilatiesystemen uitzetten. De rook is van ver te zien.

A pinhole camera is almost a rite of passage in photography, given that you can make one so easily with little more than a cardboard box and enough tape to …read more

Twee voormalige ministers van Defensie zijn veroordeeld tot de doodstraf wegens corruptie, melden Chinese staatsmedia. Het gaat om Wei Fenghe en Li Shangfu. Een militaire rechtbank achtte het bewezen dat Wei steekpenningen heeft aangenomen. Ook Li is hiervoor veroordeeld, en daarnaast voor het aanbieden van smeergelden.

De mannen krijgen van de rechtbank wel twee jaar uitstel van executie. Dat houdt waarschijnlijk in dat hun doodvonnis bij goed gedrag wordt omgezet in een levenslange gevangenisstraf. Er is geen mogelijkheid tot strafvermindering of vervroegde vrijlating, meldt het staatspersbureau Xinhua.

Plotselinge verdwijning

Wei was minister van Defensie van 2018 tot 2023 en werd in maart 2023 vervangen door Li, die in oktober 2023 alweer werd ontslagen, twee maanden nadat hij plotseling uit het openbare leven was verdwenen. Zijn verdwijning leidde tot een hoop speculaties binnen de Chinese samenleving. Wei werd vervolgens in 2024 uit de Communistische Partij gezet wegens de vermeende corruptie. Ook werd zijn rang van generaal in de raketmacht ingetrokken.

Volgens China-deskundigen passen de veroordelingen binnen een grootschalige anticorruptiecampagne die president Xi Jinping binnen de legertop aan het doorvoeren is. De raketmacht en de afdeling materiaalinkoop zijn de belangrijkste doelwitten van de zuiveringen binnen het Volksbevrijdingsleger, de militaire tak van de Communistische Partij. Li werkte voordat hij minister werd tientallen jaren bij de afdeling materieel.

'Enorme geldsommen'

Chinese staatsmedia meldden volgens de BBC eerder al dat Li grote bedragen aan steekpenningen zou hebben ontvangen en anderen zou hebben omgekocht. Uit onderzoek zou daarnaast zijn gebleken dat hij zijn politieke verantwoordelijkheden niet nakwam en persoonlijke voordelen voor zichzelf en anderen nastreefde. Ook Wei zou grote bedragen en waardevolle spullen hebben aangenomen.

De straffen die zij hebben gekregen zijn de zwaarste die sinds 2012 aan hoge militairen zijn opgelegd. In dat jaar begon de anticorruptiecampagne van president Xi Jinping binnen het Volksbevrijdingsleger.

Rivalen uitschakelen

Begin dit jaar werden twee andere hoge militairen van het land aan de kant gezet. Toen ging het om generaal Zhang Youxia en stafchef Liu Zhenli. Zij werden verdacht van schendingen van discipline en de wet, en het hebben van "een uiterst negatieve impact" op de partij, de natie en het leger. De verdenking van corruptie wordt in China vaak gebruikt om rivalen uit te schakelen en controle binnen het systeem af te dwingen.

Correspondent China Gabi Verberg:

"Li en Wei zullen hoogstwaarschijnlijk niet geëxecuteerd worden uit angst voor protest binnen de Communistische Partij. De relatie tussen het Chinese Volksbevrijdingsleger en de partij staat al sinds jaar en dag met elkaar op gespannen voet. Het leger heeft altijd een hoge mate van autonomie gehad. Daar probeert Xi verandering in te brengen. Maar het Volksbevrijdingsleger, dat het leger van de partij is en niet van de staat, heeft tegelijkertijd veel macht binnen de partij. Een executie kan mogelijk voor veel onrust zorgen.

In plaats daarvan zullen de mannen vermoedelijk in de zwaarbewaakte Qincheng-gevangenis in Peking geplaatst worden. De Qincheng-gevangenis, die in 1958 gebouwd werd met steun van de Sovjetunie, is de plek waar voormalige hoge functionarissen en politieke gevangenen worden vastgehouden. De gevangenis staat bekend om z'n relatief luxe faciliteiten.

Een andere voormalige partijprominent die in de Qincheng-gevangenis een levenslange gevangenisstraf uitzit, is Bo Xilai, voormalig partijleider van de stad Chongqing en de grootste uitdager voor het partijleiderschap van Xi Jinping in 2012. Ook de inmiddels overleden Liu Xiaobo, een van China's bekendste mensenrechtenactivisten, heeft in deze gevangenis gezeten."

Peter Gillis is veroordeeld tot een celstraf van achttien maanden, waarvan zes maanden voorwaardelijk, voor belastingfraude. Daarnaast kreeg de ondernemer een taakstraf opgelegd van 60 uur voor het mishandelen van zijn ex.

De rechtbank acht bewezen dat de 64-jarige recreatieondernemer en realityster in 2020 en 2021 de aangifte vennootschapsbelasting te laat heeft ingediend voor onder meer zijn vakantieparken van de Oostappen Groep. Op die manier hield hij ruim 2,8 miljoen euro in eigen zak, aldus de rechtbank.

Gillis verklaarde eerder dat hij niet anders kon, omdat zijn administratie niet compleet was en zijn accountant was weggelopen, schrijft Omroep Brabant. Maar de rechtbank gaat hier niet in mee en oordeelt dat het volledig aan de ondernemer zelf te wijten is dat er niet op tijd belastingaangifte is gedaan.

Samenleving ondermijnd

Gillis heeft te weinig gedaan om zijn administratie op orde te krijgen, vindt de rechter. Zo was er niet genoeg personeel en werd geen actie ondernomen om dit te regelen. "Door zo te handelen heeft hij bewust het risico gelopen om niet op tijd aangifte te doen."

Volgens de rechtbank stond Gillis' administratie al jaren onder druk. "Het ging administratief al jaren mis en er zijn over meerdere boekjaren geen jaarcijfers opgemaakt." Dat wijst in de ogen van de rechter op een patroon.

Gillis wordt dan ook volledig aangerekend dat de belastingaangiftes niet op tijd zijn gedaan. Daarmee heeft hij de Nederlandse samenleving ondermijnd. Gillis moet voor zijn ondernemingen boetes van ruim 1,3 miljoen euro betalen.

Mishandeling ex

Eerder vandaag kreeg de ondernemer ook al een taakstraf van 60 uur opgelegd voor de mishandeling van zijn ex-partner, Nicol Kremers. Daarnaast moet hij haar een schadevergoeding van 1000 euro betalen.

De rechter vindt dat dankzij foto's, getuigenverklaringen en een 112-melding bewezen kan worden dat Gillis zijn ex in de neus en rug heeft gebeten. Ook heeft hij een oorbel uit haar oor getrokken en haar tegen een muur geduwd, meldt Omroep Brabant.

Tijdens de behandeling van de zaak drie weken geleden sprak Gillis de aantijgingen nog tegen en beweerde zijn advocaat dat de foto's en getuigenverklaringen niet klopten.

Talpa legt opnames stil

In reactie op het nieuws maakte Talpa bekend de opnames van het realityprogramma Massa is Kassa tijdelijk stil te leggen. Momenteel wordt het zestiende seizoen van de serie uitgezonden. Vandaag werden hiervoor de laatste opnames gemaakt bij de rechtbank in Den Bosch.

"Wij hebben kennisgenomen van de rechterlijke uitspraken in de rechtszaken rondom Peter Gillis. Zolang sprake is van hoger beroep of cassatie in deze zaken vinden er geen nieuwe opnames voor Familie Gillis: Massa is Kassa plaats", aldus een woordvoerder van Talpa.

Gillis overweegt in hoger beroep te gaan tegen de uitspraak voor belastingfraude. In de mishandelingszaak doet hij dat in ieder geval niet. "Je ziet wat er gebeurt bij Ali B die in hoger beroep is gegaan", zegt Gillis, doelend op de zwaardere straf die de rapper vandaag kreeg.

Eerder veroordeeld

De veroordelingen van vandaag staan los van de uitspraak die vorig jaar al werd gedaan. De ondernemer kreeg toen een jaar cel opgelegd, waarvan zes maanden voorwaardelijk, voor grootschalige belastingfraude.

Het ging toen onder meer om het zwart verhuren van chalets op zijn vakantieparken en het onjuist voeren en bewaren van de administratie. Tegen die uitspraak ging Gillis in hoger beroep.

In deze aflevering van De Dag reconstrueren we wat er gebeurde aan boord van de MV Hondius. Hoe kon het virus zich verspreiden? En hoe gevaarlijk is het hantavirus?

Rinie van Meurs was eerder als expeditieleider op de Hondius. Volgens hem is de situatie uniek: "Ik heb al vierhonderd cruises gemaakt, dit heb ik nog nooit meegemaakt."

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Microbioloog Jean-Luc Murk vertelt dat een op de drie patiënten met deze variant van het hantavirus overlijdt. Maar dat is volgens Murk geen reden tot paniek. "Het virus is niet heel besmettelijk, maar je wil het risico tot nul beperken. En daarom wordt alles uit de kast getrokken."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Bart Tuinman
Redactie: Max Smedes
Eindredactie: Rosanne Sies

In 2024 werd er drie jaar cel geëist tegen Ali B en kreeg hij er twee. Nu, in hoger beroep, eiste het Openbaar Ministerie (OM) twee en een half jaar, maar heeft het gerechtshof hem drie jaar onvoorwaardelijke gevangenisstraf gegeven. Wat is er nu anders?

De zaak tegen Ali B draait om vier strafbare feiten: twee aanrandingen en twee verkrachtingen, bij drie vrouwen. Hij werd in 2024 door de rechtbank in Haarlem vrijgesproken van de twee aanrandingen. Voor één van de verkrachtingen werd hij wel veroordeeld, maar de tweede beoordeelde de rechtbank destijds als poging tot verkrachting. Die laatste betrof zangeres Ellen ten Damme.

Ali B heeft steeds gezegd aan alles onschuldig te zijn en ging in hoger beroep. Vandaag deed het hof uitspraak en veroordeelde hem dus tot drie jaar cel. Een hogere celstraf, ondanks een lagere eis van het OM.

Dit keer was de eis van het OM een half jaar lager dan de vorige keer omdat de aanklagers wilden dat het hof rekening zou houden met de grote media-aandacht voor de zaak, die Ali B als erg zwaar had ervaren. Ook vindt het OM dat meeweegt dat hij nog geen strafblad heeft. Verder had het OM nu bij een van de aanrandingen om vrijspraak gevraagd.

De tweede verkrachting

Ali B is nu veroordeeld voor beide verkrachtingen. Het Hof oordeelt dat er bij Ellen ten Damme wel degelijk sprake was van verkrachting, en niet alleen een poging daartoe. De rechtbank was tot die conclusie gekomen omdat ze zich hevig had verzet en B uiteindelijk de kamer had uitgekregen, zei de voorzitter van het hof vandaag.

Maar haar verklaringen dat B "een beetje" bij haar zou zijn binnengedrongen, is voor het hof juridisch gezien een voltooide verkrachting. Binnendringen is binnendringen kortom, ook terwijl ze zich hevig verzette.

Bovendien zag het gerechtshof voldoende steunbewijs. Kort na de verkrachting vertelde Ten Damme haar manager dat B te ver was gegaan en over haar grens was gegaan. Ook zag de manager daarna de effecten bij haar. De zangeres gedroeg zich ineens timide, "wezenloos en leeg".

Wat is verkrachting?

Verkrachting is het ongewenst seksueel binnendringen van het lichaam (vagina, anus of mond), met een penis, vinger of voorwerp, waarbij toestemming ontbreekt. Tot enkele jaren geleden moest hierbij ook nog sprake zijn van dwang of geweld, maar dat is niet meer zo.

Als er geen toestemming is, is dat doorslaggevend voor strafbaarheid. Wel houdt de rechter bij het opleggen van een straf vaak rekening met de mate waarin er sprake was van dwang. Ook als er eerst wel toestemming is, kan er sprake zijn van verkrachting als die toestemming later wordt ingetrokken.

Deze definitie geldt ook binnen een huwelijk. Iemand dwingen om een ander te penetreren is ook verkrachting. Onder aanranding vallen alle andere gedwongen seksuele handelingen, zonder binnendringen van het lichaam.

De andere verkrachting acht het hof, net als de rechtbank eerder, bewezen. Ook over de twee aanrandingen oordeelt het hof hetzelfde als de rechtbank. De verklaringen van beide vrouwen zijn wel geloofwaardig, maar er was niet genoeg steunbewijs om de aanrandingen wettig te bewijzen. In één geval was dat omdat het slachtoffer pas veel later iemand over het voorval had verteld.

Zelf de publiciteit gezocht

Voor het bepalen van de strafmaat wordt vaak gekeken naar soortgelijke zaken. Voor een verkrachting met "beperkte mate van dwang", zoals hier het geval was, wordt meestal een celstraf van twee jaar gegeven. Dat zou op vier jaar komen.

Maar het hof heeft beide verkrachtingen apart beoordeeld. De ene was "heftig, maar kort". De tweede noemt het hof een "langer durende aanval, waarbij ondanks hevig verzet toch is binnengedrongen".

De grote media-aandacht is voor het hof geen reden geweest om een lagere straf te geven. Ali B had kunnen weten dat deze delicten negatieve aandacht zouden kunnen opleveren, en heeft dat dus aan zichzelf te wijten, aldus het hof. Bovendien heeft hij zelf de publiciteit opgezocht.

Zo is het gerechtshof tot een gevangenisstraf van drie jaar gekomen. De advocaat van Ali B heeft al laten weten dat hij in cassatie gaat, wat de laatste mogelijkheid is om de uitspraak aan te vechten. De zaak wordt dan niet opnieuw inhoudelijk behandeld; de Hoge Raad beoordeelt alleen of het recht op de goede manier is toegepast.

In de video zie je hoe de rechter het vonnis tegen Ali B uitspreekt en motiveert:

Een 31-jarige man uit Oosterhout is veroordeeld tot negen jaar cel en tbs met dwangverpleging voor het seksueel online afpersen van minderjarigen en het maken van kinderporno. Ook heeft de rechtbank hem schuldig bevonden aan ontucht en het verkrachten van een minderjarig meisje.

Het online misbruik ging via een videogame, waar verdachte Mohamed B. de slachtoffers, voornamelijk minderjarige meisjes, virtuele diamanten aanbood in ruil voor naaktfoto's. Hij dreigde de naaktbeelden online te zetten als ze er niet nog meer zouden sturen.

Ook dreigde hij de slachtoffers op te zoeken of hun ouders iets aan te doen als ze niet zouden doorgaan met het sturen van foto's en video's. Deze vorm van afpersing heet sextortion. Twee slachtoffers zocht B. fysiek op. Eén meisje werd meermaals door hem verkracht en een ander meisje aangerand.

Berekenend en geraffineerd

Het online misbruik vond plaats gedurende drie jaar. In het onderzoek vond de politie beeldmateriaal van 72 kinderen. Vijftig daarvan zijn geïdentificeerd. Het jongste slachtoffer waar B. contact mee had was een meisje van 8 jaar.

Volgens de rechtbank is verdachte Mohamed B. "zeer berekenend en geraffineerd te werk gegaan". "De verdachte benaderde de kinderen, won hun vertrouwen en verleidde of dwong hen om seksfoto's en seksfilmpjes van zichzelf te maken", stellen de rechters.

De man kon volgens Omroep Brabant tijdens zijn proces zijn handelen moeilijk onder woorden brengen. Wel bood hij zijn excuses aan. "Ik heb hulp nodig," zei hij.

Pedofiele stoornis

De rechtbank neemt het B. zeer kwalijk dat hij met zijn handelen geen rekening heeft gehouden met de gevolgen voor de slachtoffers en alleen oog had voor zijn eigen seksuele behoeften.

"Uit de verschillende slachtofferverklaringen blijkt ook dat de gevolgen voor veel van de kinderen groot zijn", oordelen de rechters, die daarom een celstraf van negen jaar op zijn plaats vinden.

Deskundigen hebben bij B. onder meer een pedofiele stoornis en kenmerken van autisme vastgesteld. Ook is hij verminderd toerekeningsvatbaar verklaard. Om die redenen legt de rechtbank de verdachte ook een tbs-maatregel op. Het Openbaar Ministerie had eerder acht jaar cel en tbs geëist.

Het aantal afpersingszaken neemt de laatste jaren snel toe. De politie registreerde vorig jaar bijna 3100 online seksuele misdrijven, waarvan sextortion er ook een is. Vaak zijn er tientallen en soms zelfs honderden slachtoffers per zaak.

De Australische autoriteiten hebben drie vrouwelijke Syriëgangers opgepakt die samen met hun kinderen waren teruggekeerd. Ze horen bij een groep van dertien Australiërs, die twee weken geleden het Syrische detentiekamp Al-Roj verliet.

De vrouwen werden op de luchthavens van Sydney en Melbourne gearresteerd. De autoriteiten stonden al klaar om ze op te pakken. Een 53-jarige vrouw wordt beschuldigd van vier misdrijven, waaronder misdrijven tegen de menselijkheid en slavenhandel.

Ook een 31-jarige vrouw wordt beschuldigd van het misbruiken van iemand als slaaf. Beide vrouwen kunnen 25 jaar celstraf krijgen.

De derde vrouw (32) wordt aangeklaagd voor onder meer lidmaatschap van een terroristische organisatie. Zij vertrok op 19-jarige leeftijd naar het gebied, dat toen nog in handen was van terreurgroep Islamitische Staat, en trouwde daar met een IS-strijder, schrijven Australische media. De vrouw riskeert een celstraf van tien jaar.

Correspondent Australië Meike Wijers:

"Er is grote ophef over de komst van de zogeheten 'IS-bruiden' naar Australië. De Australische regering heeft allerlei opties onderzocht om te voorkomen dat deze groep vrouwen en hun kinderen voet aan land kon zetten.

Maar juridisch heeft de regering geen poot om op te staan: de vrouwen hebben een Australisch paspoort en kunnen dus niet zomaar tegengehouden worden. Er wonen een paar duizend jezidi's in Australië die zich zorgen maken en ook de oppositie is kritisch. Die stelt dat de regering faalt in het beschermen van de Australische bevolking."

De Australische regering waarschuwde al dat de IS-vrouwen zouden worden aangehouden en aangeklaagd bij aankomst in Australië. Het land doet al meer dan tien jaar onderzoek naar Australiërs die betrokken zijn bij het plegen van misdaden in het zelfverklaarde kalifaat. Wie tussen 2014 en 2017 naar Syrië reisde om zich aan te sluiten bij IS kan een celstraf krijgen van tien jaar.

De kinderen van de Syriëgangers worden opgenomen in speciale reïntegratieprogramma's.

De overheid repatrieerde in 2022 vier vrouwen en dertien kinderen uit Syrische gevangenenkampen. Er verblijven nog zo'n 21 Australische staatsburgers in Al-Roj.

The Global Positioning System (GPS) was developed by the United States military in the 1970s, but it wasn’t long before civilians all over the planet started using it. By the …read more

Bij twee geëvacueerde opvarenden van cruiseschip Hondius is het hantavirus vastgesteld. Een van hen ligt in het ziekenhuis Radboudumc in Nijmegen en de ander in het LUMC in Leiden.

De twee personen waren per evacuatievlucht naar Nederland gebracht. Ze hadden aan boord gezeten van het Nederlandse cruiseschip waar een uitbraak van het het dodelijke virus woedt. Beiden vertoonden symptomen, maar nu is het tweetal dus officieel positief getest op het hantavirus.

"Op de afdeling waar de patiënt is opgenomen, zijn passende isolatiemaatregelen genomen om verspreiding te voorkomen", zo laat het Radboudumc weten. Volgens de twee ziekenhuizen lopen bezoekers geen risico op besmetting.

Nog drie mensen getest

Nog eens drie mensen in Nederland zijn getest op het virus, meldt het RIVM. Twee testuitslagen zijn negatief en een wordt nog geanalyseerd. Het gaat om drie mensen die op een vlucht van Johannesburg naar Schiphol direct in contact zijn geweest met een later overleden patiënt. Het drietal had naderhand klachten gekregen.

In het Amsterdam UMC is een vrouw opgenomen die mogelijk ook het hantavirus heeft opgelopen. Zij is een stewardess die op een vlucht contact heeft gehad met de 69-jarige Nederlandse vrouw, die aan boord van de Hondius was en later is overleden aan het virus. Het ligt voor de hand dat de stewardess een van de drie geteste personen is, maar het RIVM zegt daar niets over.

In deze graphic lees je meer over wat het virus inhoudt en welke symptomen besmette mensen ervaren:

De besmette 69-jarige vrouw heeft op 25 april 's avonds minder dan een uur aan boord gezeten van een vlucht van Zuid-Afrika naar Nederland, toen het toestel nog aan de grond stond. Ze is onder begeleiding uitgestapt, omdat ze te ziek was om te vliegen.

Geen risico nemen

Alle passagiers van die vlucht worden door de GGD en het RIVM op de hoogte gesteld van de situatie. "De mevrouw is toch drie kwartier aan boord geweest en het is mogelijk dat ze de infectieziekte heeft verspreid", zegt Saskia van Egmond van de GGD Kennemerland. "Die kans is overigens erg klein, maar we willen gewoon geen risico nemen." Aan boord van het toestel zaten ruim 300 mensen.

Zo'n vijf mensen worden als hoogrisicogeval beschouwd, aangezien ze de zieke vrouw in het vliegtuig hebben geholpen. Deze mensen worden elke dag gebeld door de GGD om te kijken of ze last van symptomen hebben. Hun situatie wordt gemonitord tot maximaal 4 juni, wanneer de incubatietijd van het virus is afgelopen.

Geen isolatieplicht

Voor ongeveer vijftig passagiers van de vlucht geldt een lager risico. Dit zijn mensen die in de twee rijen voor, achter of in dezelfde rij hebben gezeten als de overleden patiënt. "Zij krijgen het advies om bij klachten als hoofdpijn, misselijkheid en koorts dit te melden bij de GGD", zegt Van Egmond over het contactonderzoek.

Voor zowel de eerste als tweede groep mensen geldt geen isolatieplicht bij klachten. Evenals de GGD zegt het RIVM dat de kans op besmetting van mens op mens heel klein is. "Dat gebeurt alleen als mensen langere tijd nauw contact met elkaar hebben, bijvoorbeeld in een gezinssituatie."

Vijf besmettingen op cruiseschip

Op het cruiseschip zijn inmiddels vijf besmettingen vastgesteld, meldt Wereldgezondheidsorganisatie WHO. Nog eens drie personen aan boord zijn vermoedelijk geïnfecteerd, maar dat is nog niet zeker. Een van de bevestigde gevallen is de scheepsarts. Die ligt momenteel in het ziekenhuis in Johannesburg.

"Hoewel dit een ernstig incident is, schat de WHO het risico voor de publieke volksgezondheid laag in", zei directeur Tedros. Een expert van de VN-instantie is aan boord van het schip gegaan, samen met twee Nederlandse artsen. De specialisten blijven aan boord tot het schip de Canarische Eilanden heeft bereikt.

De natuurbrand die op 29 april uitbrak op het militaire oefenterrein in 't Harde is veroorzaakt door een oefening met springstoffen. Dat heeft de Koninklijke Marechaussee bekendgemaakt.

"Het meest aannemelijke scenario is dat tijdens het springen van de mijnen er vermoedelijk gloeiend hete deeltjes, zoals glasvezelresten van oudere mijnen en resten van de gebruikte brandfakkels, uit de springkuil zijn geslingerd", zegt een woordvoerder van de marechaussee. In zo'n springkuil worden explosieven tot ontploffing gebracht.

Dronebeelden van de oefening ondersteunen dat scenario, zegt de marechaussee. Daarop is volgens hen te zien dat direct na de ontploffing op verschillende plekken rondom de springkuil brandhaarden ontstonden. "Het vuur breidde zich zeer snel uit tot een grote vuurzee."

Geen strafbare feiten

Uit het onderzoek bleek ook dat er geen strafbare feiten zijn gepleegd bij de oefening. "De brand ontstond tijdens een geplande oefening. De eenheid had de oefening correct aangevraagd en het was vooraf goedgekeurd door de relevante autoriteiten."

Omdat er dus geen aanwijzingen liggen dat er strafbare feiten gepleegd zijn, stoppen de marechaussee en het Openbaar Ministerie nu met het onderzoek. "De resultaten worden overgedragen aan defensie met het oog op mogelijke aanpassingen van de protocollen en voorschriften."

In de video zie je beelden die de brandweer van dichtbij maakte:

Na een natuurbrand vorig jaar in de buurt van Ede besloot defensie nog dat veiligheidsprotocollen niet hoefden worden aangepast.

De marechaussee doet nog wel onderzoek naar drie andere natuurbranden op militaire oefenterreinen vorige week: de brand op de Ederheide van 21 april en de branden op de Oirschotse Heide en Weerterheide op 30 april. Daarvan moet de oorzaak nog worden vastgesteld.

De overheid moet stoppen met het gebruiken van algoritmes om fraude en criminaliteit op te sporen. Steeds meer overheidsinstanties maken gebruik van zogenoemde datagedreven profilering, maar dit leidt in de praktijk vaak tot discriminatie, stelt de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme vast. De commissie komt volgende maand met een rapport hierover.

De commissie noemt de toeslagenaffaire als voorbeeld, maar ook DUO. Tussen 2012 en 2023 werden zo'n 10.000 studenten op basis van een discriminerend algoritme gecontroleerd op fraude met studiefinanciering. De overheidsinstantie hanteerde een selectieprocedure voor fraude waarbij uitwonende studenten met een migratieachtergrond eerder in beeld kwamen dan autochtone studenten.

Volgens de voorzitter van de commissie, Joyce Sylvester, kunnen allerlei groepen getroffen worden. "Het kunnen jongeren zijn, maar ook ouderen of mensen in bepaalde wijken. Over het algemeen raakt het mensen die sociaal-economisch zwakker en kwetsbaar zijn."

Verouderde data

Volgens de commissie is het gebruik van zulke algoritmes in strijd met de belangrijkste principes van goed bestuur. Zo ontbreken er wettelijke kaders waarin staat hoe datagedreven profilering gebruikt mag worden. Ook baseren algoritmes hun opsporing voor fraude op verouderde data. Als er in de oude gegevens al sprake was van discriminatie, kan het algoritme dat gaan herhalen en zelfs versterken.

Overheidsinstanties zeggen vaak de algoritmes in te zetten omdat dat efficiënter zou zijn dan andere methoden om fraude vast te stellen, maar volgens de commissie is daar weinig overtuigend bewijs voor. "Ze denken dat ze efficiënt bezig zijn, maar wij zeggen: kijk wat het kost als het misgaat", zegt Sylvester.

Daarnaast is het een probleem dat burgers vaak niet weten dat ze geprofileerd worden door de algoritmes, en welke algoritmes en criteria daarvoor worden gebruikt. Het Algoritmeregister dat overzicht moet bieden aan burgers over hoe de overheid algoritmes gebruikt en wanneer, is gebrekkig.

'Stop met algoritmes'

De commissie roept de overheid daarom dus op om te stoppen met de datagedreven profilering, zolang discriminatie niet kan worden voorkomen. Er zijn andere methodes die de overheid kan gebruiken om fraude op te sporen, zoals aselecte controles of willekeurige steekproeven.

"Omdat profilering raakt aan kernprincipes van de rechtsstaat, democratie en goed bestuur, moet de overheid transparant zijn over haar keuzes en aantonen dat de inzet van profielen effectief is en geen schade veroorzaakt. Dit vraagt om extra waakzaamheid en terughoudendheid", zegt Sylvester.

Het verzamelen van data kan wel een belangrijke manier zijn om ongelijkheid in kaart te brengen en tegen te gaan, maar dan moeten mensen hier toestemming voor geven "en vervolgens volwaardig worden betrokken bij beleid."

Veysel Ü., die in 2022 twee mannen heeft doodgeschoten in een McDonald's in Zwolle, krijgt in hoger beroep een iets lagere straf. Hij moet 26 en een half jaar de cel in, terwijl de rechter eerder nog tot een straf van 30 jaar kwam.

Het hof stelt dat Ü. tijdens zijn gevangenisstraf een stoornis heeft opgelopen. Uit onderzoek blijkt dat hij lijdt onder de spanning die de gevangenisstraf oplevert. Bovendien heeft hij te lang moeten wachten op zijn rechtszaak.

Ü. had in maart 2022 een afspraak met de broers Ali (57) en Hüseyin (62) Torunlar in een filiaal van McDonald's in Zwolle. Het was rond etenstijd en het restaurant zat helemaal vol. Het gesprek escaleerde en plots klonken er schoten. Ü. schoot de broers dood, hij vuurde elf keer

In het restaurant brak paniek uit. Er zaten op dat moment veel ouders met kinderen in de McDonald's.

Vloekend en tierend

Waarom Veysel Ü tot de moordpartij overging, blijft deels onduidelijk. Ü. zegt dat hij werd afgeperst, maar volgens het hof is zijn verhaal hierover ongeloofwaardig. Hierdoor is het voor nabestaanden moeilijker om het verlies te verwerken, verwijt het hof de veroordeelde.

Na de rechtbank komt ook het hof dus tot een veroordeling voor moord.

Volgens de regionale omroep RTV Oost reageerde Ü. "vloekend en tierend" op de uitspraak, waarna hij is afgevoerd naar de gevangenis.

Ali B gaat in cassatie bij de Hoge Raad, de hoogste rechter in Nederland. Die procedure mag hij in vrijheid afwachten. Volgens het Openbaar Ministerie is er geen gevaar dat de rapper zal vluchten, omdat zijn gezin in Nederland is.

De rapper werd vanochtend in hoger beroep veroordeeld tot drie jaar cel voor twee verkrachtingen. De straf is zwaarder dan die B eerder kreeg. Ook is die hoger dan de strafeis. B wil het oordeel aanvechten.

Swier zegt dat zijn cliënt de uitspraak "pijnlijk" vindt. Ook reageerde B "verrast, teleurgesteld, maar strijdbaar".

"We zijn het niet eens met het feit dat het hof een heel aantal verweren niet heeft gevolgd of daar überhaupt niet op is ingegaan", legt Swier uit. "En we zijn het niet eens met de waardering met wat door het hof als steunbewijs is gebruikt. Ook dat is aanvechtbaar bij de Hoge Raad."

De advocaat schat dat de cassatie een jaar duurt. Tot die tijd hoeft Ali B nog niet de gevangenis in.

Wat is in cassatie gaan?

Als iemand in cassatie gaat, betekent dit dat diegene in beroep gaat bij de Hoge Raad tegen een oordeel van een lagere rechter. Het is de laatste juridische stap die B kan nemen.

Het is geen gewoon hoger beroep, want bij deze procedure wordt de zaak niet helemaal opnieuw behandeld.

De zogenoemde cassatierechter is "een hoogste rechter die niet alle aspecten van een zaak kan beoordelen", legt de Hoge Raad uit. Er wordt alleen gecontroleerd "of de feitenrechter (een rechtbank of een gerechtshof) het recht juist heeft toegepast en of deze de regels voor de procedure goed heeft gevolgd". Zo wordt gecheckt of een wet of regel goed is uitgelegd. Ook wordt onder meer de onderbouwing van een uitspraak gecontroleerd.

"Het recht heeft gesproken", reageerde Ellen ten Damme vanmiddag op NPO Radio 5. Zij is verkracht door Ali B. "Mijn verhaal was nooit een geheim. Mensen in mijn omgeving hebben het altijd geweten."

"Het Openbaar Ministerie heeft daar blijkbaar feiten in gezien en gehoord, waarmee zij een aangifte hebben gedaan", legt de zangeres uit. "En daar is dit uitgekomen. Het recht moet zijn werk doen en dat is het enige dat geldt." Ten Damme deed nooit aangifte, maar legde wel verklaringen af. Ze hoopte dat die de andere vrouwen zouden steunen.

Naomi, de andere vrouw die door Ali B is verkracht, doet vanavond haar verhaal in de talkshow RTL Tonight. Dat zei haar advocaat Bernard Sprenger. Zijn cliënt is "dolgelukkig" met de uitspraak.

'Dankbaar'

Jill Helena wil de uitspraak van het hof in rust verwerken. Voor het aanranden van Helena werd Ali B vrijgesproken. Haar advocaat Sébas Diekstra laat aan het ANP weten dat de zangeres ervoor heeft gekozen geen interviews of andere mediaoptredens te geven.

"Voor mij is pijnlijk duidelijk geworden wat zo'n langdurig proces met iemand als mens doet", laat Helena in een verklaring weten. "De stress, de onzekerheid en de voortdurende spanning hebben veel invloed gehad op mijn leven, zowel privé als professioneel. Tegelijkertijd ben ik dankbaar dat er opnieuw erkenning is geweest voor mijn verhaal en ervaring. Dat betekent veel voor mij."

In de video zie je hoe de rechter het vonnis tegen B uitspreekt en motiveert:

De enorme explosie in een vuurwerkfabriek in Zuid-China heeft deze week aan 26 mensen het leven gekost. Tientallen mensen raakten gewond. Fabriekshallen zijn met de grond gelijkgemaakt en in de wijde omtrek zijn door de kracht van de ontploffing de ramen van huizen gebroken. "Het was als een regen van glas," vertelt een buurtbewoner.

Al meer dan duizend jaar wordt er vuurwerk gemaakt in de stad Liuyang, ook wel de 'vuurwerkhoofdstad van China' genoemd. De sector is de levensader van de regio. Maar het gaat ook geregeld fout: jaarlijks gebeuren er ongelukken in een van de honderden vuurwerkfabrieken, zeggen mensen daar.

De overheid heeft nu alle fabrieken gesloten voor veiligheidsinspecties. Naast het verlies van levens en de angst na deze ramp, zullen daarom ook de economische consequenties voor het stadje groot zijn.

Bij huizen in de buurt van de fabriek is de schade groot. Vensters zijn er half uit geslagen, plafonds zijn naar beneden gekomen en overal ligt glas van de gebroken ramen. "Onze achterdeur is kapotgeslagen, boven is het stucwerk naar beneden gekomen en alle lampen zijn kapot," zegt diezelfde buurtbewoner. Haar huis staat op een paar honderd meter van de fabriek.

Zodra ze het nieuws hoorde, is ze meteen naar huis gereden om haar schoonmoeder te helpen, die wel thuis was. "Het glas viel zo op mijn armen," vertelt die. Ze hoefde gelukkig niet naar het ziekenhuis, maar haar buren hadden wel medische verzorging nodig voor hun verwondingen.

Dichter bij de fabriek kan je nu niet komen. De politie heeft de wegen afgezet. Op het terrein staan ook grote pakhuizen vol met buskruit, dus de autoriteiten vrezen voor verdere explosies. Het zal nog lang duren voordat de politie het gebied weer vrijgeeft.

Vuurwerkhoofdstad van China

In de 'vuurwerkhoofdstad van China' werken zo'n 300.000 mensen in de sector, meer dan twintig procent van de bevolking. "Bijna elk huishouden heeft wel iemand die in de vuurwerksector werkt," vertelt vuurwerkexporteur Li Muzi.

Volgens de Chinese legende werd vuurwerk hier uitgevonden toen een man genaamd Li Tian aan het experimenteren was met bamboe en buskruit. Wat begon als een traditie om boze geesten te verdrijven en voorspoed te brengen, groeide uit tot een wereldwijde industrie.

Maar die industrie ligt nu stil. Op last van de overheid moesten alle fabrieken voor onbepaalde tijd sluiten. Sommigen schatten dat het misschien wel een half jaar kan duren. "We gaan grote verliezen lijden," verwacht een vuurwerkgroothandelaar, ook genaamd meneer Li. "De leveringen zullen vertraging oplopen en het zal het inkomen van mensen sterk raken."

Ondertussen is het onderzoek naar de precieze toedracht in volle gang. Volgens Li Muzi had het ongeluk te maken met de nieuwe nationale veiligheidsnormen voor vuurwerk. Fabrieken moesten hun productieproces aanpassen, wat leidde tot fouten en verwarring.

Dat lijkt ook het geval bij de Huasheng fabriek waar het afgelopen week misging. Het bedrijf was eerder dit jaar al op de vingers getikt. Inspecteurs constateerden in januari dat werknemers onzorgvuldig omgingen met explosieve stoffen. Het bedrijf kreeg een boete en moest een veiligheidscursus volgen.

Li Muzi heeft een familielid verloren in de ontploffing, iemand die op dat moment aan het werk was in de fabriek. "Het management van de fabriek heeft een grote verantwoordelijkheid hierin," zegt hij stellig. "Natuurlijk zullen ze naar de gevangenis moeten."

Research reactors come in many forms and sizes, with the TRIGA class being commonly found at universities. The TRIGA reactor at the University of Utah was installed in 1975, and …read more

"Het is een grote eer, maar misschien zie ik er toch vanaf", zegt een beoogd wethouder van een gemeente in het oosten van het land. Omdat de onderhandelingen over het nieuwe bestuur in zijn gemeente nog lopen, mag zijn naam nog niet naar buiten.

Na 30 jaar ambtenarij kan hij nu wethouder worden, maar hij vreest dat die stap leidt tot een pensioengat van zo'n 40.000 euro. Dat komt uit op ongeveer 170 euro per maand minder. Hij is niet de enige ambtenaar die wethouder kan worden en sterk twijfelt vanwege de financiële gevolgen.

Langzamerhand worden de eerste wethouders in verschillende Nederlandse gemeenten geïnstalleerd, na de verkiezingen van maart. Maar bij de Wethoudersvereniging kloppen tientallen bezorgde ambtenaren aan.

Nu overstappen naar het beroep van wethouder kan duizenden of tienduizenden euro's schelen. Dat heeft te maken met de onzekerheid over de pensioenen van politieke ambtsdragers. Uiterlijk 1 januari 2028 moeten alle pensioenregelingen over zijn naar het nieuwe stelsel, maar de regeling voor politici is daar nog niet klaar voor.

Politieke pensioenen

Bij de overstap naar het nieuwe pensioenstelsel hoort financiële compensatie voor sommige leeftijdsgroepen. Maar die geldt alleen voor werknemers die actief deelnemen in het fonds op het moment van overstappen naar het nieuwe stelsel. Zogeheten 'slapers', die nog wel pensioenvermogen hebben staan bij een fonds, maar niet meer opbouwen, komen niet in aanmerking voor dat bedrag.

Politici zoals ministers, raadsleden en wethouders bouwen pensioen op via de Algemene Pensioen- en uitkeringswet Politieke Ambtsdragers (APPA). Bij het fonds van hun vorige werkgever worden zij een slaper. Als dat fonds de compensatie nog moet uitdelen, lopen zij die als slapende deelnemer dus mis. Bij de APPA is voor die compensatie nog niets geregeld.

Pensioencompensatie

In het oude pensioensysteem dragen jonge werknemers meer af om zo de oudere generatie de zekerheid te kunnen geven van een stabiel pensioen. Naarmate die jongere werknemers zelf ouder worden, zorgen de generaties onder hen weer voor hun pensioen door meer in te leggen.

Maar die systematiek verdwijnt en dat levert een nadeel op voor werkenden in het midden van hun loopbaan. Zij hebben jarenlang extra geld ingelegd voor de generatie boven hen, maar kunnen niet meer rekenen op die hogere inleg van de generaties onder hen.

Daarvoor moeten zij worden gecompenseerd bij de overstap naar het nieuwe stelsel. Per pensioenfonds spreken werkgevers en werknemers met elkaar af hoe hoog die compensatie is. Om die compensatie te kunnen betalen, moet een fonds voldoende geld in kas hebben op het moment van overstappen.

Het ministerie van Sociale Zaken gaat ervan uit dat "enkele tienduizenden" Nederlanders compensatie zullen mislopen. Daarbij wordt vooral naar ambtenarenpensioenfonds ABP gekeken dat per 2027 overstapt. Met 1,3 miljoen actieve deelnemers is de kans reëel dat daar ambtenaren tussen zitten die dit jaar van baan wisselen.

Wethouders komen nogal eens uit de ambtenarij, zegt de Nederlandse Wethoudersvereniging, die vreest dat kandidaten hierdoor afzien van het wethouderschap. "De vraag over het pensioengat is dé vraag aan onze vereniging, al maanden", zegt directeur Hatte van der Woude. "Sinds februari klopten al zeker veertig beoogd wethouders aan met hun zorgen. Het gaat om serieuze bedragen."

Door zijn leeftijd (50-plus) en ruime ambtenarensalaris zou de beoogd wethouder voor de gemeente in het Oosten van het land mogelijk zo'n 40.000 euro aan compensatie bij ambtenarenpensioenfonds ABP mislopen - zo'n 170 euro per maand. "Ik klaag niet over mijn inkomen, en wethouder worden is een fantastische uitdaging, maar zo'n bedrag is ook voor mij een grote opoffering."

De NOS sprak nog een andere kandidaat-wethouder. De schooldirecteur bouwt nu pensioen op bij het ABP. Door het wethouderschap zou hij zo'n 36.000 euro aan compensatie mislopen.

"We herkennen de signalen", laat het ABP weten. Het pensioenfonds laat weten veel vragen te krijgen van deelnemers over compensatie.

Vrijwillig voortzetten

Door vrijwillig geld in te blijven leggen in een pensioenfonds, kan iemand actief blijven en vervalt de compensatie niet. Maar een ambtenaar die wethouder wordt, kan niet kiezen voor vrijwillige voortzetting bij het ambtenarenpensioenfonds ABP. Fiscaal is dat niet mogelijk, zeggen zowel het ministerie van Binnenlandse Zaken als het ABP.

Wel is het idee dat het ABP per 1 januari 2028, een jaar na zijn eigen overstapdatum, ook de APPA-regelingen voor politieke ambtsdragers gaat overnemen. Dan moeten min of meer dezelfde compensatieregels van ABP ook gaan gelden voor politici zoals ministers, raadsleden en wethouders.

Maar dat moet nog wel geregeld worden. Het ministerie verwacht dat dat nog op tijd lukt. De Tweede en Eerste Kamer moeten het nog goedkeuren.

Dat maakt het onzeker voor de beoogde wethouders. Daarnaast is het voor een wethouder onzeker of hij er op 1 januari 2028 nog wel zit. "Een raadslid zit er meestal wel vier jaar, maar een wethouder soms veel korter", zegt Van der Woude van de Wethoudersvereniging. Volgens het ministerie krijgt een wethouder de helft van de compensatie als hij of zij voor 2028 moet aftreden.

De provincies Groningen, Friesland, Drenthe en Flevoland gaan onderzoeken of zij kunnen meebetalen aan de aanleg van de Lelylijn. Zo kijken ze of het mogelijk is om jaarlijks tot 40 miljoen euro opzij te zetten, om bij te dragen aan de financiering van de langverwachte spoorverbinding tussen Lelystad en Groningen.

Met het bedrag kunnen de provincies en gemeenten tegemoetkomen aan het advies van Lelylijn-gezant Klaas Knot. Die presenteerde eerder dit jaar zijn advies over de bekostiging van de Lelylijn. Of de omvang van de bijdrage haalbaar is, wordt de komende maanden onderzocht.

Knot stelt voor dat het Rijk 25 jaar lang jaarlijks 400 miljoen euro reserveert. Dat zou neerkomen op circa driekwart van de benodigde investering van naar schatting 14,5 miljard euro. Het resterende bedrag moet volgens hem uit alternatieve financiering komen, zoals bijdragen van regionale overheden en mogelijk Europese subsidies.

Financiering Lelylijn

De landelijke politiek praat al jaren over de Lelylijn. Onder de afgelopen twee kabinetten werd de spoorverbinding tussen Noord-Nederland en de Randstad steeds realistischer.

Er lag zelfs al 3,4 miljard euro voor klaar, maar het vorige kabinet besloot vorig jaar om een groot deel van dat geld te gebruiken voor de aanleg van de Nedersaksenlijn, tussen Groningen en Enschede. Dat besluit leidde tot onbegrip bij de noordelijke provincies, die al meer dan zestig jaar ijveren voor de aanleg van de Lelylijn.

Bijdrage van de regio

Momenteel lijken er in Den Haag geen concrete plannen te zijn voor de Lelylijn: het huidige kabinet noemt de spoorverbinding niet in het regeerakkoord.

Een mogelijke bijdrage van de regio, omgerekend zo'n 40 miljoen euro per jaar volgens het advies van Knot, wordt daarom gezien als een belangrijk middel om steun te vergaren in Den Haag.

"Als je commitment vraagt van de Tweede Kamer voor de realisatie van de Lelylijn, helpt het enorm als de regio zelf ook bereid is middelen vrij te maken", zegt Knot tegen RTV Noord.

De provincies kwamen gistermiddag bij elkaar om te praten over de toekomst van de spoorverbinding. Zij concluderen zelf nu ook: ze moeten Den Haag met klinkende munt laten zien dat ze dit echt willen.

Of de regio daadwerkelijk 25 jaar lang miljoenen kan sparen, is nog niet zeker. "Het eerlijke antwoord is dat we dit nu aan het onderzoeken zijn", zegt René Paas, de commissaris van de Koning in Groningen.

"Niemand heeft zomaar 40 miljoen per jaar op de plank liggen. Maar we vinden dit project zo belangrijk, dat we serieus kijken wat mogelijk is." Er wordt dan ook bekeken hoe het bedrag onder de provincies verdeeld gaat worden, en wat gemeenten kunnen bijdragen.

Mocht het de noordelijke overheden lukken om het benodigde bedrag opzij te zetten, is daarna het plan om de 40 miljoen, samen met 400 miljoen van het Rijk, in een apart spaarfonds te stoppen. Volgens Knot kan het Rijk deze investering dragen.

"De Nederlandse economie is in beginsel groot genoeg om zo'n bedrag te dragen", aldus Knot. "Maar de begrotingsdruk is hoog en er zijn veel andere claims op de rijksbegroting. Juist daarom is het belangrijk om het geld apart te zetten in een fonds, zodat het ook echt beschikbaar blijft voor dit project."

Knot waarschuwt voor het zogeheten 'koekoeksjong-effect', waarbij grote projecten andere investeringen verdringen. Daarom pleit hij voor een apart fonds voor de Lelylijn, waar Rijk en regio niet zomaar bij kunnen. "Dat is de beste garantie dat het geld wordt gebruikt waarvoor het bedoeld is."

'Aan ons zal het niet liggen'

Over een week zal Knot zijn advies toelichten bij de vaste Kamercommissie Infrastructuur en Waterstaat. De verwachting is dat de Lelylijn daarna op de agenda van de Kamer wordt geplaatst. Dan zal duidelijk worden welke partijen dit zien zitten en belangrijker nog, of coalitiepartijen het voorstel van een spaarfonds willen omarmen.

"Ik denk dat het belangrijk is dat Kamerleden horen: er wordt iets van hen gevraagd, maar de regio staat ook klaar", zegt Knot. Paas: "We opereren in een ingewikkeld politiek speelveld, maar één ding is duidelijk: aan ons zal het niet liggen."

(Telecompaper) Truecaller has warned of a SEK 23 million restructuring cost in the second quarter as it plans to cut some 70 full time-equivalent jobs...