Deze week pakt podcast De Dag de koffers met leuke gasten. Wat lezen, luisteren of kijken zij om inspiratie op te doen voor de rest van het jaar? Welke boeken, podcasts en series gaan de koffer in om op te laden? Vandaag pakken we de koffers met advocaat Christian Flokstra.
Luister hier:Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.
De tips van Christian op een rij:
Reageren? Mail naar dedag@nos.nl
Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek
Redactie: Judith van de Hulsbeek & Rosanne Sies
Het kabinet levert niet de inspanningen die de rechter in een klimaatzaak over Bonaire heeft geëist en ligt ook niet op koers om aan zijn verplichtingen in die zaak te voldoen. Dat blijkt uit vragen van de NOS. Juristen reageren verbouwereerd en spreken van nalatigheid. In een rechtsstaat kan het kabinet zo niet met een uitspraak van de rechter omgaan, vinden ze.
Op 28 januari oordeelde de rechter dat Nederland meer moet doen om de inwoners van Bonaire te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Onderdeel van dat vonnis is dat het kabinet uiterlijk een half jaar na de uitspraak, vandaag, inzage moet geven in de hoeveelheid broeikasgassen die Nederland nog denkt te kunnen uitstoten zonder de klimaatdoelen van Parijs te overschrijden.
In Parijs is in 2015 afgesproken dat we de opwarming van de aarde ruim onder de 2 graden Celsius willen houden, het liefst niet meer dan 1,5 graad. Om dat te bereiken is aan ieder land een beperkte hoeveelheid broeikasgassen toegewezen die nog uitgestoten kan worden.
Dat Nederland geen inzage geeft in die ruimte, kan grote gevolgen hebben, want de rechter oordeelde ook dat het kabinet vandaag over een jaar met nieuwe juridisch bindende klimaatdoelen moet komen. Om dat te kunnen doen, moet duidelijk zijn hoeveel van die 'uitstootruimte' het kabinet nog denkt te hebben.
'Niet serieus'Minister van Veldhoven (D66) van Klimaat en Groene Groei heeft niet voor de camera gereageerd op vragen die de NOS hierover stelde. Haar ministerie liet later schriftelijk weten dat het kabinet op Prinsjesdag met meer informatie komt over hoe er invulling wordt gegeven aan de uitvoering van het Bonaire-vonnis. Dat is ruim voorbij de termijn van een half jaar die de rechter redelijk noemt en er is bovendien geen garantie dat er dan meer duidelijkheid is over die emissieruimte.
Het kabinet zegt wel voorbereidingen te treffen om voor 28 juli volgend jaar bindende emissiereductiedoelen voor de gehele economie op te nemen in de nationale regelgeving. Daarbij wil het kabinet ook inzicht geven in de resterende emissieruimte voor Nederland.
"Ik maak me wel oprecht zorgen als ze een half jaar na het vonnis nog niet eens kunnen communiceren van welke ruimte ze uitgaan", zegt klimaatjurist Tim Bleeker van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Hij vindt het daarom ook moeilijk voorstelbaar dat er over een jaar een uitgewerkt pakket ligt. "Een blamage voor Nederland."
Het is een gebrek aan "constitutionele hoffelijkheid", vindt klimaatjurist Laura Burgers van de Universiteit van Amsterdam. In een rechtsstaat, en van een kabinet dat die rechtsstaat zegt te verdedigen, mag je een serieuzere omgang met een rechterlijke uitspraak verwachten, vindt zij. Er bestaan bovendien internationale regels die stellen dat de Staat de emissieruimte bekend moet maken, benadrukken beide juristen.
Geen advies gevraagdJurist Burgers wijst erop dat de Staat tegenover de rechter heeft aangegeven dat de onderliggende gegevens voor de inschatting van de uitstootruimte al beschikbaar zijn. "Ze hadden aangevoerd dat ze die informatie al hadden. Daarom zei de rechtbank ook: 'maak het dan maar binnen een half jaar publiek'. Waarom zou je er dan nog een paar maanden mee wachten?"
Zowel Bleeker als Burgers werd in mei door de Tweede Kamer uitgenodigd voor een technische briefing over het Bonaire-vonnis. Daar gaf de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) aan dat de raad een rol kan spelen bij het bepalen van de uitstootruimte. Navraag door de NOS leert dat het ministerie nooit zo'n verzoek heeft ingediend.
Ook het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), een logische partij om advies aan te vragen bij het maken van zo'n berekening, blijkt niet te zijn benaderd door het ministerie. "Die ruimte niet inzichtelijk maken, is gewoon nalatig", zegt Burgers beslist. Bleeker: "We leven in een land waarin iedereen zich aan regels moet houden, maar op het gebied van milieu en klimaat lijkt de overheid het daar zelf niet zo nauw mee te nemen."
Zorgelijke tendens"De tendens is dat het steeds minder vanzelfsprekend wordt dat de Staat rechterlijke vonnissen nakomt", ziet ook docent-onderzoeker staats- en bestuursrecht Tycho Scholten van de VU in Amsterdam. "Het is een patroon. Je zag het ook bij stikstof. Toen zei de rechter al 'normaal gaan we ervan uit dat de staat zich houdt aan vonnissen, maar daar kunnen we niet meer vanuit gaan, dus we gaan nu een dwangsom opleggen'. Dat is zorgelijk."
Afgelopen april ging de Staat in hoger beroep tegen het Bonaire-vonnis en er werd ook een procedure gestart om de verplichting om direct te handelen op te schorten, maar dat ontslaat het kabinet niet van maatregelen, benadrukken de juristen die de NOS over deze zaak sprak. Het vonnis is volgens de rechter "uitvoerbaar bij voorraad". Dat betekent dat het ongeacht hoger beroep of bezwaar direct nageleefd dient te worden.
Goedemorgen! Vandaag verschijnen voor het eerst twee mannen voor de rechter die in april een man in een rolstoel in brand zouden hebben gestoken. En vanavond is er in Amsterdam een herdenking naar aanleiding van de aanslag in Berlijn.
Eerst het weer: er is veel ruimte voor de zon en blijft het overal droog. Bij een overwegend zuidwestelijke wind wordt warme lucht aangevoerd. Het kwik stijgt naar 24 graden in het noordwesten tot 30 graden in Limburg.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?Het leger van Sudan heeft een belangrijke snelweg heroverd, melden bronnen aan persbureau AFP. Die weg verbindt de hoofdstad Khartoem met Al-Obeid, een stad die wordt belegerd door de paramilitaire groepering Rapid Support Forces (RSF).
De Verenigde Naties waarschuwen al weken dat er in Al-Obeid een catastrofe dreigt, vergelijkbaar met het bloedbad van Al-Fasher vorig jaar door RSF-militanten.
Door de herovering van de 400 kilometer lange snelweg Al-Sadarat kan het Sudanese leger makkelijker troepen, wapens, voedsel en andere benodigdheden aanvoeren. Ook lijkt een grootschalige aanval door de RSF op de hoofdstad van de deelstaat Noord-Kordofan voorlopig afgewend.
Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:Bij de grote bosbranden in de buurt van Bordeaux helpen rugbyers de brandweer met het blussen. In Le Temple, 30 kilometer ten westen van Bordeaux, doen de sporters er alles aan om de brand zo ver mogelijk van de stad weg te houden.
Fijne dinsdag!
Een vuurstorm noemde een Franse brandweerman het en de gouverneur van het departement Gironde noemde het "een ongelofelijk en ongezien fenomeen". Tijdens de enorme bosbranden in de buurt van de Franse stad Bordeaux ontstond een pyrocumulonimbus: wolken die ontstaan door een bosbrand.
Een pyrocumulonimbus is in Europa vrij nieuw. Het fenomeen leidt ertoe dat bosbranden moeilijker te bestrijden zijn.
Wat is een pyrocumulonimbus-wolk?Pyrocumulonimbuswolken zijn wolken die ontstaan door extreme hitte van een bosbrand. Veel mensen noemen het dan ook een vuurwolk.
Doordat de bosbranden in de buurt van Bordeaux zo groot en krachtig zijn, stijgen samen met de rook ook enorme hoeveelheden energie en warmte op. Hierbij is de lucht op de grond heet en droog.
Wanneer de warmte van de bosbranden hoog genoeg is en de lucht bovenin koel en vochtig, koelt de rook af. Het vocht condenseert en vormt een wolk. De wolken kunnen blikseminslagen veroorzaken, die gepaard gaan met veel wind. Regen valt zelden uit de wolk.
In feite creëren bosbranden bij een pyrocumulonimbus dus hun eigen weer.
Wat maakt zo'n wolk zo gevaarlijk?Doordat de wolken veel wind met zich meebrengen, kunnen de branden op de grond nog meer worden aangewakkerd. De wind is ook nog eens heel onvoorspelbaar. Ook kan de bliksem de grond raken, wat, net als in het zuidwesten van Frankrijk, weer tot nieuwe bosbranden kan leiden.
In de zomer van 2021 veroorzaakte één brand in de Canadese staat British Columbia meer dan 700.000 bliksemflitsen, evenveel als de staat normaal gesproken in een jaar heeft.
De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA noemt de wolk "een vuurspuwende draak onder de wolken". In 2019 vlogen onderzoekers van NASA met een vliegtuig door de wolk om die beter te begrijpen. Zo werd onder meer de chemische samenstelling onderzocht en de impact op de luchtkwaliteit en het klimaat.
Nog steeds wordt er onderzoek gedaan naar pyrocumulonimbuswolken. Wetenschappers hopen zo een methode te ontwikkelen waarmee ze kunnen voorspellen wanneer de wolken ontstaan. Dat kan brandweerlieden helpen met het blussen ervan.
Hoe zeldzaam is dit fenomeen?De pyrocumulonimbuswolken zijn zeer zeldzaam, zeker in Europa. Vooral omdat er een grote, krachtige brand voor nodig is. De Franse brandweer zegt nooit eerder zo'n wolk in Frankrijk te hebben geregistreerd. In 2017 werd tijdens zware bosbranden in Portugal, waarbij 60 doden vielen, een vuurwolk gesignaleerd.
In Australië en de Verenigde Staten is het wel vaker voorgekomen. Het gebeurt dan alleen bij de hevigste bosbranden. Onder meer tijdens de grote bosbranden in de Amerikaanse staat Californië werden de afgelopen jaren meerdere vuurwolken gesignaleerd.
Deskundigen verwachten dat pyrocumulonimbuswolken in de toekomst vaker zullen voorkomen. Niet alleen hoge temperaturen spelen daar een rol in, ook veranderingen in de atmosfeer en de weersveranderingen aan de grond kunnen ertoe leiden dat dit soort wolken makkelijker ontstaan.
Is er een verband met klimaatverandering?Een direct verband met klimaatverandering zien deskundigen niet. Wel krijgen we door klimaatverandering vaker langere en drogere periodes met hogere temperaturen. Dat maakt de kans op (hevige) bosbranden groter en daarmee ook de kans op een pyrocumulonimbus.
LiveblogLees het laatste nieuws over de grote bosbranden in Europa in ons liveblog.
In Zandvoort is een bezoeker van een Pride-evenement gisteren geslagen en uitgescholden. Vlak na de belaging hielden agenten een minderjarige verdachte aan, meldt NH Nieuws. De politie noemt het aannemelijk dat de geaardheid van het slachtoffer de aanleiding was voor de mishandeling.
De mishandeling vond overdag plaats op de Grote Krocht in Zandvoort. Daar vond gisteren de laatste dag van het jaarlijkse Pride on the Beach-festival plaats.
De politie kon met behulp van camerabeelden de minderjarige verdachte herkennen en aanhouden. Hoe oud de verdachte is en wat er precies is gebeurd, heeft de politie tot dusver niet laten weten. Het slachtoffer hoefde na de mishandeling niet naar het ziekenhuis te worden gebracht.
Gisteren bleek al dat tientallen mensen melding hadden gemaakt van discriminatie bij de start van de WorldPride in Amsterdam afgelopen weekend. De lhbti+-organisatie Report It Always krijgt normaal enkele meldingen per dag, maar zag dit weekend meer dan zeventig meldingen binnenkomen. Die kwamen vooral van mensen die op weg naar huis waren van het festival Milkshake en bezoekers van de Pride Walk.
Het leger van Sudan heeft een belangrijke snelweg heroverd, melden bronnen aan persbureau AFP. Die weg verbindt de hoofdstad Khartoem met Al-Obeid, een stad die wordt belegerd door de paramilitaire groepering Rapid Support Forces (RSF).
De Verenigde Naties waarschuwen al weken dat er in Al-Obeid een catastrofe dreigt, vergelijkbaar met het bloedbad van Al-Fasher vorig jaar, dat werd aangesticht door RSF-militanten.
Door de herovering van de 400 kilometer lange snelweg Al-Sadarat kan het Sudanese leger makkelijker troepen, wapens, voedsel en andere benodigdheden vervoeren. Ook lijkt een grootschalige aanval door de RSF op de hoofdstad van de deelstaat Noord-Kordofan voorlopig afgewend.
Hoop op verlichtingAan het innemen van de snelweg ging een dagenlang offensief vooraf. Het resultaat daarvan is dat het regeringsleger de RSF-troepen ten westen van de snelweg heeft weten terug te dringen.
Als vermoedelijke reactie op de operatie van het regeringsleger heeft de RSF droneaanvallen uitgevoerd op Al-Obeid. Daarbij zijn voor zover bekend geen slachtoffers gevallen. De leider van de RSF, Mohamed Hamdan Dagalo, zei in een videoboodschap aan zijn militanten dat ze zich niet moeten inhouden in de strijd tegen het regeringsleger. "Vanaf vandaag heb ik de teugels niet meer in handen, ik heb ze aan jullie overgedragen", sprak hij.
Sinds het begin van de oorlog tussen de Sudanese regering en de RSF in april 2023 zit Al-Obeid al in het spervuur. De stad telt zo'n half miljoen mensen. Volgens de VN zijn er zo veel mensen naartoe gevlucht dat het inwonertal is verdubbeld. Er komt amper voedsel de stad binnen. Door aanvallen van de RSF op wijken, wegen en kritieke infrastructuur is de humanitaire crisis daar verërgerd.
Bovendien had de RSF de stad de afgelopen maanden langs het noorden, westen en zuiden omsingeld, waardoor alleen nog de oostelijke bevoorradingsroute overbleef. Ook die probeerden de militanten af te sluiten.
De Verenigde Naties probeerdes dan ook de afgelopen weken de aandacht van de internationale gemeenschap op Al-Obeid te vestigen, omdat ze een herhaling van de gruwelijkheden van Al-Fasher vreesden. Daar werden vorig jaar alleen al in drie dagen tijd naar schatting zeker 6000 mensen gedood. RSF-militanten trokken moordend, verkrachtend en plunderend door de stad en hadden het gemunt op niet-Arabische inwoners. Vermoed wordt dat er in totaal misschien wel tienduizenden burgerdoden zijn gevallen.
Bij die slachtpartij heeft RSF zich volgens Amnesty International schuldig gemaakt aan etnische zuivering en oorlogmisdaden. Een groep mensenrechtenexperts concludeerde dit jaar dat het geweld van de RSF "tekenen van genocide" vertoonde.
Bekijk hier meer over de moordpartijen gepleegd door de RSF in Al-Fasher:
De politie in de Amerikaanse stad Seattle vermoedt dat drie mensen betrokken waren bij de schietpartij op een foodfestival van zondag. Bij die schietpartij werden drie mensen gedood en raakten vier anderen gewond, onder wie een jongen van 2 jaar. Er zou sprake zijn geweest van bendegeweld.
Aanvankelijk zei de politie ervan uit te gaan dat twee verdachten op elkaar hadden geschoten op het culinaire evenement Bite of Seattle. Nu blijkt uit rechtbankdocumenten dat er nog een derde verdachte is.
Een van de verdachten zit vast: een jongen van 15 jaar. Hij moest vandaag voor de rechter verschijnen. Een andere, een jongen van 19 jaar, is vermoedelijk ter plekke doodgeschoten. Naar een derde "onbekende persoon" wordt nog gezocht.
De politie vermoedt dat leden van twee bendes op elkaar zijn gaan schieten. Meer informatie over het motief is niet gecommuniceerd.
Drukbezocht festivalDe doden zijn twee mannen van 19 en 44 en een vrouw van 56. Twee van hen overleden op het foodfestival, de ander stierf in het ziekenhuis. Op de plek van de schietpartij werden twee geweren gevonden.
Zondag was de laatste dag van het jaarlijkse driedaagse festival, dat wordt gehouden in de buurt van de Space Needle, een toeristische trekpleister van Seattle. Het festival bestaat al tientallen jaren en trekt naar eigen zeggen elk jaar zo'n 350.000 bezoekers.
Het schip de Otella ligt klaar voor vertrek aan de Waalkade van Nijmegen. De 140 passagiers druppelen een voor een binnen voor de start van hun vakantie. Eindbestemming: Straatsburg. Althans, dat was de bedoeling. Door de lage waterstand gaan ze de eindbestemming waarschijnlijk niet halen.
"We moeten dag voor dag bekijken hoe ver we kunnen komen", vertelt kapitein Teun Sijbrands van SijFa Cruises. De Otella heeft een diepgang van 1,45 meter. "Daarmee kunnen we tot Koblenz varen. Dat is nog geen Straatsburg. Daarvoor hebben we meer regen nodig, maar dat zit er nog niet aan te komen. Dus dat is voor ons best een groot probleem."
Voor de organisatoren van riviercruises zijn het spannende tijden. De waterstanden houden ze de komende dagen van minuut tot minuut bij want bij een verder zakkend waterpeil moeten ze de hele route weer omgooien. "De Rijn wordt steeds moeilijker, maar ook de Donau is een behoorlijke uitdaging", zegt Maurice Eltink van Feenstra Riviercruises.
Het bedrijf moest de afgelopen weken de routes aanpassen. "We hebben een reis naar Bazel moeten omzetten. We gaan nu naar Trier", vertelt Eltink.
Aanmeren in ArnhemOok bij Nationale Vereniging de Zonnebloem houden ze de situatie nauwlettend in de gaten. De Zonnebloem organiseert reizen voor mensen met een lichamelijke beperking. De rondvaarten in Nederland kunnen nog doorgaan. "Maar we kunnen voorlopig niet naar Duitsland. In september staat onze eerste reis die kant op weer gepland. Of dat gaat, is nog even spannend", vertelt een woordvoerder.
Het schip van de Zonnebloem meert aan in Arnhem. In 2022 lukte dat vanwege de lage waterstand niet. Toen werden er rondjes over het IJsselmeer gevaren. Voor de komende weken is de verwachting dat Arnhem nog bereikbaar is. "En als dat toch niet gaat, meren we op een andere plek aan. Voor de gasten maakt dat niet veel uit, ze kijken erg uit naar hun vakantie."
Planning omgooien?Naast de Otella, die vandaag vanuit Nijmegen vertrok, heeft SijFa Cruises nog een schip stil liggen in de Donau. "Dat ligt daar tot in ieder geval half augustus. Een ander schip daar kan nog een stukje varen", vertelt Sijbrands.
Het liefste wil de kapitein de route niet omgooien want dan krijgen de gasten niet de reis die ze gekocht hebben. "We volgen het programma zo lang mogelijk want als de mensen niet krijgen wat in de folders beschreven staat, hebben ze recht op geldteruggave", vertelt Sijbrands. "En dat kost best veel geld."
Het laagwater is dit jaar uitzonderlijk vroeg. "Vaak is het in september of oktober. Juli is extreem vroeg in het jaar. Dat hebben we nog nooit gehad", aldus Sijbrands. De Rijn bij Lobith voert momenteel ongeveer 745 kuub water per seconde af. Dat is rond deze tijd normaal ruim 1900 kuub.
Door klimaatverandering kan droogte vaker voorkomen. Voor Sijbrands is dat reden om de jaarplanning nog eens tegen het licht te houden. "De mensen willen allemaal in de zomer op vakantie. In november liggen we stil. We kijken of we die periode kunnen verplaatsen, maar het is ook zoeken naar wat de klant wil."
ChangXin Memory Technologies (CXMT), de grootste Chinese chipmaker, maakt furore op de Chinese beurs. Vanochtend maakte het een bijzonder beursdebuut. In korte tijd steeg de waarde van het aandeel met bijna 500 procent. Dankzij de beursgang is het bedrijf op dit moment omgerekend zo'n 427 miljard euro waard.
"Deze beursgang van CXMT is wel echt spectaculair", zegt beleggingsexpert Corné van Zeijl. "Elon Musk had dit zeker ook gewild voor de beursgang van SpaceX." Dankzij de beursgang werd het bedrijf in één klap het grootste bedrijf van het Chinese vasteland, exclusief Hongkong.
Het succes van de Chinese chipmaker heeft meerdere redenen. Allereerst is er enorme vraag naar het soort geheugenchips dat CXMT maakt. Deze DRAM-geheugenchips worden gebruikt voor laptops, telefoons en ook datacenters. Op dit moment is het aantal spelers dat deze chips op grote schaal maakt nog op één hand te tellen.
Nu nog kleine speler"Samsung en SK Hynix zijn beide Zuid-Koreaanse bedrijven. Er is ook nog een Amerikaanse partij, Micron Technology. Dit is de eerste Chinese speler die de markt betreedt", zegt Daniel Citroen, sectorspecialist technologie bij ING. De Chinese chipmaker is vergeleken met de andere drie bedrijven nog altijd een stuk kleiner.
Volgens Ellie Wang, analist bij TrendForce, is CXMT in de toekomst mogelijk een serieuze concurrent voor de huidige grote spelers. "De beursgang zou de investeringen van CXMT in capaciteit en technologie op de lange termijn moeten ondersteunen. CXMT heeft zijn capaciteit uitgebreid en meer Chinese smartphonefabrikanten binnengehaald als klant, waardoor het bedrijf een steeds geloofwaardigere uitdager wordt op de reguliere DRAM-markt. Nu klanten vanwege het tekort op zoek zijn naar extra leveranciers, zou CXMT nog meer kansen moeten krijgen."
De beursgang van CXMT heeft voor Nederlandse beleggers weinig effect. Op dit moment is het alleen voor Chinese beleggers mogelijk om in het bedrijf te investeren. De technologiebeurs STAR Market is het Chinese antwoord op de Amerikaanse Nasdaq, maar is niet toegankelijk voor buitenlandse beleggers.
STAR MarketDe STAR Market werd in 2019 opgericht om geld op te halen voor innovatieve technologiebedrijven uit sectoren waarin China zich graag wil ontwikkelen. Hieronder vallen onder meer kunstmatige intelligentie (AI), biotechnologie en chips.
Voor veel bedrijven in dit soort hoogtechnologische sectoren is het moeilijk om financiering te krijgen, omdat er vaak jarenlange grote investeringen voor onderzoek en ontwikkeling nodig zijn voordat ze winstgevend worden.
Of een bedrijf zich wel of niet kan registreren op deze beurs hangt in tegenstelling tot vele andere beurzen niet af van de financiële geschiedenis waarop de winstgevendheid van het bedrijf getoetst kan worden. In plaats daarvan wordt er gekeken welke doorbraken er mogelijk in het verschiet liggen en of deze passen bij de ontwikkelingsplannen van de Chinese overheid.
Minder afhankelijk van het buitenlandIn de praktijk richten veel van deze bedrijven zich op het ontwikkelen van technologieën waarvoor China nu nog afhankelijk is van het buitenland, iets waar Peking vanaf wil. In de afgelopen jaren gingen tal van chipbedrijven CXMT al voor op de beurs van Shanghai, zoals China's chipgigant SMIC. Dat bedrijf haalde destijds ruim 6,5 miljard euro op, en gold jarenlang als de grootste beursgang uit de STAR Market-geschiedenis.
Volgens Citroen zijn voor Europa lessen te trekken uit het succes van CXMT. "China is er in korte tijd in geslaagd een vierde macht te worden in de productie van die geheugenchips. Voor Europa zou dit weer een wake-upcall moeten zijn om echt meer in onze chipindustrie te investeren."
Ook zorgen in ChinaVoorafgaand aan de beursgang van CXMT waren er ook zorgen. Handelaren, academici en vertegenwoordigers van andere bedrijven waren bang dat CXMT het moeilijker zou maken voor andere Chinese bedrijven om kapitaal op te halen. Na een reeks overleggen met betrokken partijen beloofde de Chinese Commissie voor Effectenregulering de stabiliteit van de markt te versterken. Waarvoor gevreesd werd, gebeurde vandaag niet. De CSI 300 Index, de belangrijkste graadmeter van de driehonderd grootste bedrijven op de beurzen in Shanghai en Shenzhen, steeg vandaag met ruim 1 procent.
Tot kort voor de aanslag in Berlijn werd Abdul B. in de gaten gehouden door veiligheidsdiensten, schrijven Duitse media. De politie had onder meer een camera opgehangen voor de ingang van zijn woning. Zaterdagavond werd gefilmd hoe B. zijn huis verliet. Ongeveer een uur later werd de aanslag gepleegd.
Op het Pride-evenement in de Duitse hoofdstad werd een Poolse vrouw gedood, 29 mensen raakten gewond. B. wordt verantwoordelijk gehouden voor wat de autoriteiten beschouwen als een islamistische terreurdaad. Na een klopjacht werd B. gisteravond doodgeschoten door agenten.
De surveillanceoperatie in de aanloop naar de aanslag is onthuld door de krant Süddeutsche Zeitung en omroepen NDR en WDR. Agenten hielden B. sinds zijn vrijlating halverwege mei in de gaten. De 21-jarige was veroordeeld tot een voorwaardelijke celstraf voor het voorbereiden van een terreurdaad. Hij was vrijgelaten op voorwaarde dat hij een deradicaliseringstraject zou volgen.
Surveillance werd afgeschaaldHet monitoren van B. werd tien dagen na zijn vrijlating afgeschaald, omdat er volgens de agenten geen aanwijzingen waren dat de 21-jarige een aanslag plande. Dit besluit zou mede zijn ingegeven door de beperkte middelen die de dienst heeft.
Enkele dagen daarna oordeelde een antiterrorismeteam dat B. wel degelijk een gevaar vormde, aldus de Duitse media. Hij viel volgens experts in de categorie 'rood', oftewel: er zou een hoog risico zijn dat hij een aanslag ging plegen. Maar omdat de surveillerende agenten tot een andere conclusie waren gekomen, werden er geen extra maatregelen getroffen.
Camerabeelden elke 24 uur bekekenHet monitoren van de telefoon van B. en zijn activiteiten op internet gingen wel door. Daarnaast werden de camerabeelden van zijn woning elke 24 uur bekeken. Uit de publicatie wordt niet duidelijk of agenten zaterdagavond hebben gezien dat B. zijn huis verliet, of dat ze deze beelden later hebben bekeken.
Op basis van camerabeelden was begin juli een huiszoeking gedaan bij B.. Agenten hadden toen gezien dat hij een verdacht object bij zich droeg dat leek op een pistool. Het bleek uiteindelijk een speelgoedwapen te zijn.
Duitslandcorrespondent Chiem Balduk:"Van links tot rechts klinkt er verbazing dat Abdul B. op vrije voeten was. Die verontwaardiging zal door deze publicatie alleen maar groter worden. De meningen verschillen over wat er moet gebeuren. CDU/CSU roept op tot hogere straffen, terwijl coalitiegenoot SPD dat te simpel gezegd vindt en vooral wijst op uitvoeringsfouten bij politie en justitie. De radicaal-rechtse partij AfD wijst naar immigratie, de politievakbond pleit voor meer bevoegdheden.
Deze aanslag valt midden in de campagne voor deelstaatverkiezingen in Berlijn. Net zoals de campagne voor de Bondsdagverkiezingen in 2025 werd gekleurd door een mesaanval door een asielzoeker en de campagne voor deelstaatverkiezingen in 2024 door een aanslag in Solingen.
Uit onderzoek van de Goethe-Universiteit is gebleken dat de AfD daardoor meer stemmen won. Dat maakt het een lastige situatie voor politieke partijen: enerzijds willen ze de problemen serieus benoemen, maar ze willen ook voorkomen dat de AfD daarvan profiteert."
Waarom B. de aanslag zou hebben gepleegd is nog onduidelijk. Wel is bekend dat hij in zijn jonge jaren radicaliseerde. Hij probeerde zich aan te sluiten bij de terroristische organisatie Islamitische Staat.
In juli 2025 werd B. gearresteerd in Libanon en in voorarrest geplaatst. Een militaire rechtbank veroordeelde hem tot drie maanden gevangenisstraf voor onder meer het aanzetten tot religieuze en sektarische conflicten.
De in Duitsland geboren man keerde na zijn vrijlating terug naar Berlijn, waar hij op de luchthaven werd gearresteerd. Het Duitse OM eiste drie jaar cel voor het voorbereiden van "een ernstige geweldsdaad".
B. werd uiteindelijk veroordeeld tot een voorwaardelijke celstraf van een jaar en tien maanden. Het OM ging hiertegen in beroep en dat mocht de 21-jarige in vrijheid afwachten.
Bewoners van de Brabantse dorpen Engelen en Bokhoven zijn geschrokken van de scheldwoorden en anti-azc-teksten die afgelopen weekend op meerdere woningen en voertuigen zijn geklad. Het gaat onder meer om woningen van mensen die voorstander zijn van de komst van een opvanglocatie voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv'ers).
Een van de panden die beklad werden, is het huis van Rob en Ingrid. Ze waren niet thuis toen het gebeurde. "Dit is heel eng", zegt Rob tegen Omroep Brabant.
Het stel woont sinds een jaar in het huis. "We zijn niet per se voorstander van de opvang. We snappen goed dat mensen zich veel zorgen maken. Daarom willen ook wij gewoon informatie en met iedereen in gesprek over mogelijke gevolgen, risico's en oplossingen. Zonder boosheid of ruzie."
Ingrid had precies daarvoor een oproep gedaan in het dorpsblad. "Door die open houding worden we nu aan de kant van de echte voorstanders gezet en gaat onze naam rond bij extreme tegenstanders", zegt Rob. "Wij willen er gewoon over kunnen praten, maar dat wordt heel Engelen door intimidatie en bedreigingen onmogelijk gemaakt."
Opvang van vijftig jongerenDe gemeente Den Bosch wil vijftig jongens en meisjes van 15 tot 18 jaar oud opvangen op een bedrijventerrein op de grens van Engelen en Den Bosch. Toen de plannen in april bekend werden ontstond hevig verzet. Er waren meerdere felle protesten en in mei ging een explosief af bij de beoogde locatie. De mobiele eenheid moest meermaals ingrijpen.
Ook het huis van Hettie en haar man in Bokhoven werd beklad. De deurbel was groen gespoten en de posters van Vluchtelingenwerk, die aan hun ramen hingen, waren met rode stift doorgekrast. "Woede, frustratie en angst", antwoordt Hettie op de vraag wat er door haar heen ging toen ze dat zag.
Voor haar en haar man zijn de vluchtelingen in Engelen welkom. "We zien de zorgen, en die moeten we ook serieus nemen. Maar wat er nu gebeurt in de gemeenschap, met geweld en dit soort vandalisme, daar staan wij volstrekt niet achter."
Niet alleen voorstanders van de opvang zijn gedupeerd. In Bokhoven werd ook de donkerblauwe auto van bewoonster Ietje bespoten met groene verf. "Een heel rare confrontatie", noemt ze dat. "Mijn buurman heeft wel een poster hangen", zegt ze. Daarop staat: 'Gastvrij Engelen, iedereen welkom'. Daar is Ietje op zich niet op tegen, zegt ze: "Ik spreek me niet op die manier uit, maar ik vind het prima dat hij dat heeft hangen." Al zou ze inmiddels liever zien dat hij het affiche weghaalt.
Extra surveillanceEen andere buurtbewoner voelt zich sinds de bekladdingen onprettig op straat. "Het doet me pijn dat dit in ons dorp gebeurt. Er is al genoeg rotzooi in de wereld. Blijf gewoon met elkaar praten en blijf van elkaars spullen af."
Vandaag liet de gemeente Den Bosch, waar Engelen en Bokhoven onder vallen, weten dat er de komende tijd extra gesurveilleerd gaat worden in de dorpen. Hoe die surveillance er precies uit gaat zien, kan een woordvoerder nog niet zeggen.
'Geen plaats in de samenleving'In de gemeenteraad van Den Bosch hebben elf van de dertien partijen de bekladdingen veroordeeld in een gezamenlijk statement: "Wij veroordelen het vandalisme dat in Engelen heeft plaatsgevonden. Het intimideren van inwoners heeft geen plaats in onze democratische samenleving", aldus de partijen.
De overige twee partijen in de raad, PVV en Forum voor Democratie, hebben het statement niet ondertekend. Beide hebben niet gereageerd op vragen van Omroep Brabant over waarom ze dat niet hebben gedaan.
Het kolonistengeweld breidt zich uit naar de gebieden waar de Palestijnse Autoriteit het gezag heeft op de Westelijke Jordaanoever. Dat stelt onder meer de Israëlische mensenrechtenorganisatie B'Tselem vast. Ook de Verenigde Naties concludeerden eerder dit jaar dat er sprake is van een uitbreiding van "nederzettingenactiviteit" naar gebieden onder Palestijns bestuur.
Met de Oslo-akkoorden uit de jaren 90 werd de bezette Westelijke Jordaanoever opgedeeld in drie gebieden. Gebied A wordt volledig bestuurd door de Palestijnse Autoriteit. In gebied B gaat de Palestijnse Autoriteit over het dagelijks bestuur en Israël over de veiligheid en in gebied C heeft Israël de volledige controle.
De verdeling was bedoeld als tijdelijke regeling, in afwachting van een definitief vredesakkoord. Alleen kwam dat akkoord er nooit.
De meeste kolonisten wonen in het gebied waar Israël de volledige controle heeft (gebied C), dat met zo'n 60 procent het grootste deel van de Westoever omvat. Daar vinden ook de meeste aanvallen plaats, maar het kolonistengeweld bereikt ook gebied B en zelfs gebied A.
"Grote delen van gebied C zijn inmiddels etnisch gezuiverd", vertelt Shai Parnes. Hij werkt voor B'Tselem. "Veel van het land daar is niet meer toegankelijk voor Palestijnen. Nu gaat Israël naar het volgende hoofdstuk. Het 'succes', zoals zij het noemen, proberen ze nu toe te passen in gebied B, de meer stedelijke gebieden van de Westelijke Jordaanoever."
Volgens hem is het einddoel van Israël duidelijk: "Ze willen de Palestijnse samenleving afbreken en een einde maken aan het recht op zelfbeschikking."
Aanvallen"De kolonisten voeren hier overal aanvallen uit, bijna dagelijks", vertelt Awad Samra. Hij woont in Turmus Ayya, dat grotendeels in gebied B ligt. "Ze proberen de Oslo-akkoorden van tafel te vegen. Alles wat Palestijns is, willen ze uitwissen."
Een groep kolonisten heeft vorige week brand gesticht in het dorp. Het land naast de woning van zijn broer ging in vlammen op. Samra vertelt dat het Israëlische leger en de politie op de brand afkwamen, maar niet ingrepen. Volgens Samra beschermt het leger de kolonisten.
Ook Parnes van B'Tselem zegt dat dit soort aanvallen vaak met medewerking van het Israëlische leger plaatsvinden.
Dodelijke slachtoffersSamra vreest dat de aanvallen snel kunnen escaleren en waarschuwt voor dodelijke slachtoffers. In de steden en dorpen rondom Turmus Ayya zijn de afgelopen tijd al vaker doden gevallen bij aanvallen. Volgens de VN-organisatie OCHA zijn er dit jaar 76 Palestijnen gedood op de Westelijke Jordaanoever, onder wie zeker 13 door kolonisten.
Afgelopen weekend werden in de buurt van Nablus vier Palestijnen en twee Israëliërs gedood. De plek waar de aanval plaatsvond ligt in gebied A, waar de Palestijnse Autoriteit het volledige gezag heeft.
De Palestijnse dorpsbewoners vertellen dat gewapende kolonisten hun dorp aanvielen en het vuur openden. Israël zegt dat een Palestijnse inwoner eerst een kolonist doodschoot.
Bewuste provocatieEen dag na de brand op het land in Turmus Ayya kwam één van de kolonisten terug naar het dorp. Niet veel later reed er een golfkarretje het gebied binnen waar nog eens drie kolonisten in zaten.
"Ze komen hier elke dag in dat golfkarretje", vertelt Samra terwijl hij naar een aantal straten verderop wijst. "Ze rijden daar tussen de woningen door en gaan dan de berg op. Het is provoceren, in de hoop dat één van de inwoners de confrontatie met ze aangaat."
De inwoners in Turmus Ayya voelen dat ze er alleen voorstaan. Ze hebben daarom inmiddels ramen dichtgetimmerd met planken en prikkeldraad rondom hun woningen gehangen. "Kijk dan", roept Samra terwijl hij het prikkeldraad vastpakt. "Het voelt alsof ik in een gevangenis woon."
Weinig vervolgingPremier Netanyahu heeft kolonistengeweld tegen Palestijnen de afgelopen jaren meerdere keren veroordeeld, maar hij stelt doorgaans dat het gaat om een kleine groep extremistische jongeren. Zo zei hij eerder deze maand in een interview met de Amerikaanse zender CNN dat het gaat om zo'n 100 tot 150 "jeugddelinquenten" van buiten de Westelijke Jordaanoever.
Mensenrechtenorganisaties bestrijden dat beeld en spreken van een breder patroon. Ook wijzen ze op de gebrekkige vervolging van geweld van Israëlische burgers tegen Palestijnen. Volgens mensenrechtenorganisatie Yesh Din eindigde bijna 94 procent van de door de organisatie gevolgde onderzoeken tussen 2005 en 2025 zonder aanklacht. In 3 procent van de gevallen kwam het tot een gedeeltelijke of volledige veroordeling.
De vier Nederlanders die gisteren vermist raakten op het Malawimeer zijn levend gevonden. Het ministerie van Buitenlandse Zaken meldt dat er een einde is gekomen aan de zorgelijke situatie.
De opvarenden zijn veilig terug aan land gebracht, mede door hulp van de Nederlander Vincent Kouwenhoven. Op de wal is medische hulp verleend.
SpeedbootDe Nederlanders maakten gisteren de oversteek van Mbamba Bay in Tanzania naar Nkhata Bay in Malawi. Ze waren samen met drie bemanningsleden vertrokken in een speedboot. Toen ze niet op de verwachte tijd aankwamen in de haven van Nkhata Bay werd groot alarm geslagen.
Verschillende zoekteams rukten uit en zochten sinds gisteren naar de vermisten. Vissers en mensen die langs de oevers van het Malawimeer wonen werd gevraagd om uit te kijken naar het bootje.
Het is niet bekend hoe de familieleden eraan toe zijn. Daar doet het ministerie in verband met de privacy geen uitspraken over. Wel zegt een woordvoerder dat bij de zoektocht is samengewerkt door de autoriteiten in Malawi, Tanzania en ambassadepersoneel. Ook is nog niet bekend wat er aan boord is gebeurd en wat er onderweg is misgegaan.
Vincent Kouwenhoven, die betrokken was bij de zoekactie, heeft enkele accommodaties op eilandjes in het Malawimeer. Hij vertelt dat er gisteren een noodsignaal binnenkwam bij de manager op het eiland.
Daarop zijn enkele speedboten het water op gestuurd en is er een vliegtuigje opgestegen. Kouwenhoven heeft gehoord dat de piloot uiteindelijk het gekapseisde bootje heeft teruggevonden. De vermisten zouden door vissers uit het water zijn gehaald en aan land zijn gebracht.
Beruchte stormenKouwenhoven schat in dat de Nederlanders in redelijke conditie waren toen ze aan land kwamen. Het waren geen gasten van zijn accommodaties. Ze hebben vermoedelijk zelf een overtocht geregeld.
Dat is volgens Kouwenhoven af te raden, omdat het kan spoken op het Malawimeer. Het weer kan opeens omslaan en de stormen in juli zijn volgens hem berucht.
Verder noemt hij het een groot geluk dat de opvarenden zijn gevonden. Het meer is zo groot dat het volgens hem voelt als zoeken naar een speld in een hooiberg. Ook kent hij verschillende verhalen over boottochten op het Malawimeer die niet goed zijn afgelopen.
Osman al Arab staat in zijn straat in Geesteren te kijken hoe zijn auto op een grote wagen wordt geladen. De voorruit is helemaal aan diggelen, het interieur zwartgeblakerd. Ook zijn dochtertje van 3 kijkt toe.
"Mijn vrouw en de kinderen zijn bang", zegt Al Arab. Het Syrische gezin met een verblijfsstatus kreeg dit weekend voor de vierde keer te maken met vernielingen.
De dreumes van 1 krijgt nog niet alles mee, "maar voelt wel dat wij bang zijn". De kinderen van 3 en 6 hebben wel in de gaten wat er gebeurt.
Het gezin durfde vannacht niet thuis te slapen. Van slapen kwam het sowieso niet echt, zegt de vader. "Ik ben heel erg moe."
Stenen door de ruitDe afgelopen vier jaar woonde het gezin in asielzoekerscentra. Een paar maanden geleden was het eindelijk zover: een eigen huis. Maar voordat ze verhuisd waren naar de rijtjeswoning in het Overijsselse Geesteren, was het huis al meermaals doelwit van vernielingen.
Drie keer ging er een steen door de ruit van het huis. Daar kwam dit weekend hun uitgebrande auto bij. Osman begrijpt er niks van. "We hebben niks gedaan."
Een woordvoerder van de politie Oost-Nederland laat weten dat inmiddels vaststaat dat brandstichting de oorzaak is van de brand. Forensisch onderzoek heeft dat uitgewezen, maar over de dader tast de politie nog in het duister.
'Dorpsbewoners durven niet te praten'"We merken dat er angst is onder mensen uit de buurt", zegt Chantal Westerhoff van de politie Oost-Nederland. "Die angst zorgt ervoor dat mensen niet met ons durven praten."
"Daar bedoel ik eigenlijk mee dat we geen tips hebben en op dit moment geen aanwijzingen wie hier de veroorzaker van is." Westerhoff roept inwoners van Geesteren die informatie hebben op om zich alsnog bij de politie te melden. Dat kan ook anoniem, benadrukt ze.
De man die de uitgebrande auto op zijn wagen heeft geladen, schuift zwarte as en stukken glas die op straat liggen op zijn schep. Als de grootste stukken van straat zijn gehaald, stapt hij in en rijdt hij weg. Een veegwagen van de gemeente maakt de straat verder schoon.
'Ik wil de buurt niet tot last zijn'"Het is misschien beter als we weggaan", zegt Al Arab. Hij is bang dat hij de buurt tot last is. "Onze lieve buren worden bang."
"Heel triest", reageert Westerhoff van de politie als ze dat hoort. "Deze mensen hebben helemaal niks fout gedaan en zij zijn hun buren niet tot last. Wie dat wel zijn, zijn de mensen die dit hebben gedaan."
Of het gezin inderdaad gaat verhuizen is nog niet duidelijk. Mocht het zover komen, dan zullen andere statushouders hun intrek nemen in de woning. Het huis is bedoeld voor die specifieke groep, zeggen betrokkenen.
Burgemeester Anko Postma merkt dat er veel onrust is ontstaan in het dorp en dat inwoners zich minder veilig voelen. "We hebben nauw contact met het gezin, omwonenden en de betrokken professionals", schrijft hij in een reactie. "De veiligheid en ondersteuning van het gezin en de buurt staan daarbij voorop."
De burgemeester, politie en het OM hebben eind van de middag overlegd over de situatie. De politie gaat voorlopig meer surveilleren in de buurt.
