Aggregator

AI-systemen van het Amerikaanse bedrijf OpenAI hebben de afgelopen maanden beveiligingsmaatregelen van diverse Amerikaanse overheidswebsites omzeild. OpenAI zegt dat er geen sprake was van kwaadaardige inbreuken, al toont onafhankelijk onderzoek wel aan dat AI-systemen van het bedrijf op grote schaal restricties negeerden.

Het non-profit AI-onderzoeksbureau Transluce meldt dat OpenAI-bots onder meer hebben geprobeerd de Amerikaanse website van het ministerie van Onderwijs te hacken. Die poging mislukte. Een woordvoerder van het ministerie zei tegen persbureau AP dat er "geen impact op de website of databases" was.

Bij andere overheidsinstanties, waaronder het Amerikaanse ministerie van Handel, had de AI-software wel succes: er werden data vergaard met behulp van inloggegevens die online waren gevonden, aldus The New York Times. De bots deelden ook openbare informatie van beurswaakhond SEC op een Duits online forum.

'Honderdduizenden pogingen'

"Deze incidenten maken deel uit van een breder patroon waarbij deze agents minstens honderdduizenden keren proberen toegang te krijgen tot deze websites", zegt Transluce-topman Conrad Stosz tegen de krant. "Kennelijk omzeilden ze de beperkingen die door de ontwikkelaars zijn opgelegd."

OpenAI meldt dat tientallen organisaties wereldwijd, waaronder overheden, universiteiten en andere instellingen, zijn ingelicht over ongeoorloofde activiteiten van zijn software. Volgens het AI-bedrijf zijn de betrokken organisaties op de hoogte gesteld en zijn de "tot nu toe geïdentificeerde gevallen van geringe ernst".

Sam Altman, topman van het bedrijf, zegt in een afzonderlijk bericht op sociale media dat OpenAI te traag is geweest met het informeren van gedupeerden. Volgens hem loopt er inmiddels een onderzoek.

Australië

Eerder deze week zei premier Albanese van Australië dat OpenAI in juni een AI-programma had laten binnendringen op een Australische overheidswebsite. Daarbij werden uit het Australische zorgverzekeringssysteem Medicare ook gegevens opgevraagd die niet openbaar zijn.

Dit was voor zover bekend de eerste keer dat een AI-computerprogramma zich toegang verschafte tot een overheidswebsite. Kopstukken van de grote westerse AI-bedrijven waarschuwden twee weken geleden dat kunstmatige intelligentie dusdanig snel groeit dat het lastig wordt om de veiligheid te waarborgen.

Testfases

Het ongewenste gedrag ontstaat tijdens testfases waarbij de bots een gerichte opdracht krijgen, zoals het opzoeken van specifieke statistieken over bijvoorbeeld medicijnkosten in Australië, schrijft technologiewebsite TechCrunch.

Vervolgens gaan de AI-agents op zoek naar manieren om informatie te garen en delen, waarbij ook beveiligde databases - tegen de richtlijnen - gekraakt kunnen worden. Volgens Transluce doen modellen van OpenAI dit zeker al sinds maart van dit jaar.

Bij een ongeluk op de A76 tussen het Limburgse Heerlen en Geleen, ter hoogte van het dorpje Schinnen, is afgelopen nacht een persoon om het leven gekomen. Het slachtoffer bevond zich op de snelweg en werd geraakt door meerdere voertuigen.

De persoon overleed ter plaatse, meldt de politie. Dit gebeurde rond 03.00 uur.

Het is nog onduidelijk wat er precies is gebeurd en hoe de persoon op de snelweg terechtkwam.

De A76 is in noordelijke richting afgesloten voor onderzoek door de dienst Forensische Opsporing Verkeer. De politie zegt met meerdere scenario's rekening te houden. Over de identiteit van het slachtoffer is nog niets bekend.

De politie roept automobilisten die dashcambeelden hebben van het ongeval op om contact op te nemen met de politie.

De regeringscoalitie in Jemen, die wordt geleid door Saudi-Arabië, zegt twee raketten en twee drones te hebben onderschept die door Houthi-rebellen waren afgevuurd op buurland Saudi-Arabië.

Volgens de regering waren de raketten gericht op de stad Khamis Mushait in het zuidwesten van het land. De drones zouden op weg zijn geweest naar de Saudische hoofdstad Riyad.

Volgens persbureau AP werd één raket afgevuurd, die door Saudi-Arabië is neergehaald. Mensen zouden zijn gewaarschuwd in Khamis Mushait en Abha, maar niet in Riyad.

Zeeblokkade

De aanval is nog niet opgeëist, maar de door Iran gesteunde Houthi's wachten soms dagen voor ze met een verklaring komen. De Samenwerkingsraad van Arabische Golfstaten heeft de aanval veroordeeld en noemt die een "zware escalatie en een bedreiging van de regionale veiligheid". De raad vraagt om een reactie van de internationale gemeenschap.

De Houthi's voeren aanvallen uit op Saudi-Arabië sinds ze in juli een zeeblokkade tegen het buurland hebben afgekondigd. Daarbij worden Saudische schepen in de Rode Zee doelwit, maar worden ook steden en de energievoorziening aangevallen.

Daardoor wordt de druk op de wereldwijde olieleveranties vergroot. Die staan al onder druk door de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran.

Bewoners van een huis in Doesburg zijn voor de tweede keer in één jaar tijd opgeschrikt doordat een auto tegen hun woning reed.

In december was het voor het eerst raak. Toen sloeg een auto over de kop nadat die tegen hun tuinmuur was gereden. De bestuurder kwam met de schrik vrij, maar de glazen voordeur en de gevel van de woning raakten beschadigd.

Afgelopen nacht gebeurde het opnieuw, meldt Omroep Gelderland. Rond 00.45 uur verloor een automobilist de macht over het stuur, waarna de auto van de weg schoot en tegen de pui van de woning tot stilstand kwam.

Deze keer lijkt de schade groter. Een deel van de gevel van de woning is ingestort. Het gat is zo groot, dat de binnenkant van de woning vanaf de straat te zien is.

Wonder boven wonder kwam ook vannacht de automobilist met de schrik vrij. De bestuurder kon zelfstandig en zonder verwondingen de auto verlaten.

De Amerikaanse nieuwszender CNN mag opnieuw niet in de buurt komen van president Trump: de zender wordt niet toegelaten aan boord van de Air Force One.

Trump woont vandaag een American football-wedstrijd bij tussen universiteitsteams uit Tennessee en Texas. CNN is voor Trumps bezoek aan Knoxville in Tennessee vandaag vervangen door journalisten van de conservatieve zender Real America's Voice News. Dat heeft het Witte Huis bekendgemaakt.

Donderdag stelde de rechter CNN, Politico en MS Now in het gelijk toen ze bezwaar maakten tegen de ban die het Witte Huis hen eerder oplegde. Gisteren gingen enkele journalisten er weer aan het werk. In de tijdelijke uitspraak, in afwachting van een rechtszaak, werd het presidentiële vliegtuig niet specifiek genoemd. De uitspraak had betrekking op de permanente toegangspassen voor het Witte Huis-complex.

CNN maakt deel uit van de pool van vijf grote zenders, de 'press pool', die om de beurt verslag doen vanuit het Witte Huis. De plek die voor CNN was bestemd in de Air Force One werd aanvankelijk vrijgehouden voor een andere zender uit de pool, maar Real America's Voice News, dat de plek kreeg toegewezen, maakt daarvan geen deel uit.

Trump is het geregeld niet eens met berichtgeving van een aantal media en verwijt ze nepnieuws over hem te verspreiden, zonder concrete voorbeelden te geven.

Als steunbetuiging aan de drie zenders zonden andere zenders uit de pool, zoals Fox News, donderdag geen live beeld uit van de ontmoeting van Trump met de Chinese president Xi Jinping.

In het dorp Heeten is gisteravond een jongen door een lichtkoepel gezakt op het dak van een basisschool. Hij is gewond naar het ziekenhuis gebracht, meldt RTV Oost.

Het incident gebeurde bij een school naast het terrein waar een dorpsfeest aan de gang was. De jongen zou onderdeel zijn van een groep die het dak van het gebouw had beklommen.

Over hun identiteit is niets bekendgemaakt. Het is daarom ook niet duidelijk of hij bijvoorbeeld ging om (oud-)leerlingen van de school.

Bekijks

Nadat het was misgegaan, moest de politie een ruit van de schooldeur inslaan om bij het slachtoffer te komen. De politie-inzet, met onder meer een traumahelikopter, trok veel bekijks van feestgangers.

Volgens de politie heeft het publiek het incident zelf niet kunnen zien.

"Mijn vrouw en ik zaten in het restaurant te eten en ineens hoorden we twee harde knallen", zegt een getuige van de moord op een terras in Amsterdam-Noord gistermiddag. "Mensen kwamen het gebouw in rennen en toen hoorden we dat het schoten waren geweest."

Veel terrasbezoekers waren gisteren getuige van de schietpartij op de NDSM-werf in Amsterdam. Op een zonnige vrijdagmiddag werd daar kort na 15.00 uur een man doodgeschoten op een vol terras.

"We zaten rustig in het restaurant toen we de schoten hoorden", vertelt de echtgenote. "Mijn man zei dat ik me moest verbergen, dus dook ik onder de tafel. Daarna pakte hij mijn hand en we renden met iedereen de hoek om."

Haar man noemt het spannende momenten. "Het is beangstigend, het ging allemaal zo snel. Je weet nooit wanneer zoiets gebeurt en dan moet je snel handelen. Gelukkig konden we wegkomen."

Andere terrasbezoekers vertellen aan Het Parool dat een woordenwisseling over een loslopende hond voorafging aan het geweld. "Het slachtoffer sprak de man aan, omdat zijn hond losliep en hard aan het blaffen was. Hij liep een paar keer heen en weer. We dachten dat er klappen zouden vallen, maar toen werd er geschoten."

De politie doet nog onderzoek naar de precieze omstandigheden, maar bevestigt dat de twee mannen ruzieden op het terras. "Het slachtoffer zat op het terras en daar is die woordenwisseling ontstaan. De verdachte is toen weggegaan en kort daarna teruggekeerd. Toen heeft het fatale schot plaatsgevonden."

Getuigen zagen dat de man na het schot met zijn hond bleef rondhangen bij het terras. "Hij is gewillig meegegaan. Hij heeft zich helemaal overgegeven aan de politie." De man had volgens getuigen nog wel zijn wapen in het IJ gegooid. Dat kon snel door politieduikers worden teruggevonden.

De arrestatie van de verdachte:

Vanwege het mooie weer waren er veel getuigen van de moord. "Ja, het is hier altijd druk bij de NDSM-kade, want er gaat hier ook een pont en met dit weer zitten veel mensen op het terras", zegt de politiewoordvoerder. "Dit is natuurlijk verschrikkelijk om mee te maken. Die mensen willen gewoon genieten en moeten dan zien."

De politie heeft ooggetuigen verzameld en met een stadsbus naar het politiebureau gebracht om hun verklaring af te nemen. Spullen die door het vluchtende publiek werden achtergelaten, zijn naar het bureau aan de Rode Kruisstraat in Amsterdam-Noord gebracht om opgehaald te worden.

Gevangenismedewerker

Al kort na de schietpartij werd duidelijk dat het slachtoffer werkzaam was in de gevangenis van Zaanstad. Ingewijden zeggen tegen Het Parool dat de verdachte daar heeft vastgezeten. Of de mannen elkaar kenden en of dat heeft meegespeeld, is niet bekend. De politie zal dat meenemen in het onderzoek.

Vanwege het politieonderzoek werden de veerponten tussen de NDSM-werf en de overkant van het IJ urenlang stilgelegd. Pas om 18.30 uur kon een deel van de kade weer worden vrijgegeven en werd de dienstregeling weer opgestart. Vanwege het uitvallen van de ponten was het op de alternatieve route vanaf de Buikerslootweg aanzienlijk drukker.

Rusland zat achter een van de bekendste sabotageacties, zo concludeert Polen. Door brandstichting twee jaar geleden is het grootste winkelcentrum van Warschau er niet meer. Die actie geeft een uniek kijkje in hoe de Russen Europa proberen te raken met de zogenoemde hybride aanvallen. Met wegwerpspionnen en tussenpersonen deelt Rusland prikken uit, zonder dat de daders weten dat ze het namens Rusland doen.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Correspondent Christiaan Paauwe ging voor Nieuwsuur terug naar de plek van de brand. Experts vertelden hem dat dit soort aanvallen alleen maar meer gaan voorkomen met waarschijnlijk nog grotere gevolgen. De waarschuwingen over sabotageacties die deze week door heel Europa klonken, zijn dus al realiteit in Polen.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Rosanne Sies

Berlijn krijgt hoogstwaarschijnlijk voor het eerst een burgemeester van Die Linke. De socialistische partij won afgelopen week de deelstaatverkiezingen en wil een coalitie vormen met de Groenen en de SPD. Die Linke voerde campagne met een opvallende belofte in de strijd tegen hoge huren: het onteigenen van grote vastgoedbedrijven.

Het plan is om bedrijven met meer dan 3000 woningen onder controle van de stad te brengen. In totaal gaat het om 240.000 woningen, die in een nieuwe organisatie worden ondergebracht. Samen met de bestaande sociale huurwoningen krijgt de stad dan zeggenschap over 30 procent van de huurmarkt.

De huren zullen worden bevroren of zelfs dalen, omdat er geen winst meer wordt gemaakt. Dat heeft ook effect op de private huursector, omdat contracten zijn gebonden aan een huurindex, op basis van het gemiddelde van een wijk.

Die Linke wil de onteigende bedrijven een schadevergoeding uitkeren die veel lager ligt dan de marktwaarde. Volgens de Berlijnse rekenkamer is dit mogelijk, maar zijn er tegelijk grote juridische risico's. De partij schat het bedrag op 10 tot 17 miljard euro. Dat wordt betaald uit leningen, die over tientallen jaren worden terugbetaald met de huuropbrengsten.

Schimmelwoning

Het was in Berlijn, waar 84 procent huurder is, voor velen de reden om Die Linke te stemmen. "Het zal lang duren, maar ik ben hoopvol", vertelt Daniel Ahl in zijn flat in de wijk Kreuzberg. Zojuist is de elektriciteit uitgevallen, als gevolg van lekkage. "Ik woon hier sinds 2019 en het is al de zesde keer."

Ahl huurt bij Vonovia, met 130.000 woningen de grootste verhuurder van Berlijn, en is zeer ontevreden. "In plaats van rotte leidingen te vervangen, laten ze het lekken zodat het uiteindelijk een verzekeringskwestie voor de huurder wordt." Contact krijgen met de multinational is nauwelijks mogelijk, zegt hij.

Hij hoopt dat zijn huis wordt opgeknapt zodra Vonovia wordt onteigend. "Vorig jaar keerde het bedrijf 1 miljard aan dividend aan aandeelhouders uit. Dat geld kan beter besteed worden aan de huurders."

Onteigening is niet radicaal, vindt Ahl, omdat het bedrijf "mensenrechten schendt" door huurders in schimmelwoningen te laten wonen.

Kritiek

Economen zijn sceptisch over het plan. Woningmarktonderzoeker Konstantin Kholodilin van denktank DIW spreekt van een dure en riskante operatie. Hij schat de kosten hoger, op zo'n 50 miljard. "Als je de huren wil laten dalen, is het maar de vraag of de lening terugbetaald kan worden." De stad moet garant staan, waardoor de rekening uiteindelijk bij de burger kan belanden.

Daarnaast zal het investeerders afschrikken. "Het is dan niet erg aantrekkelijk meer om te investeren in Berlijn, terwijl de stad behoefte heeft aan 20.000 nieuwe woningen per jaar", zegt Kholodilin. "Met onteigening komt er geen een woning bij, maar wel een berg schulden."

Bondskanselier Merz wil de onteigeningen op federaal niveau blokkeren, zo kondigde hij een dag na de Berlijnse verkiezingen aan. Ook de sociaaldemocratische SPD, met wie Die Linke wil regeren, is tegen. Voor de socialisten is het echter een breekpunt in de coalitieonderhandelingen.

Beschuldigingen van antisemitisme

Die Linke kampt met nog een kwestie die coalitievorming in de weg staat. Het gaat om uitspraken van aanhangers die door tegenstanders als antisemitisch worden gezien. Het gaat om teksten als 'dood aan het Israëlische leger' en 'yallah, yallah, intifada'. In de Duitse politiek en media wordt een zeer brede definitie van antisemitisme gehanteerd, waaronder ook kritiek op Israël valt.

Politici van de SPD en de Groenen willen dat Die Linke antisemitisme in de partij aanpakt. De partijtop heeft inmiddels een aantal leden op een zijspoor gezet.

De onteigeningen hebben een lange voorgeschiedenis. Begin deze eeuw verkocht de toenmalige linkse stadsregering uit geldnood tienduizenden woningen. Zo kreeg een handvol bedrijven in één klap een deel van de huurmarkt in handen.

In 2021 stemde in een referendum een meerderheid van de Berlijners voor het onteigenen van deze bedrijven, maar dat werd niet uitgevoerd.

De Berlijnse huurdersvereniging twijfelt aan de haalbaarheid en oppert alternatieven. "Denk aan het dwingen van private verhuurders om een deel van de woningen als sociale huur te verhuren", zegt Sebastian Bartels van de Mieterverein. Ook is meer personeel nodig om misstanden aan te pakken. "Wij zien talloze overtredingen van huurregels, maar die worden niet aangepakt."

Huurder Daniel Ahl wil vooral dat zijn woning weer bewoonbaar wordt. Over twee dagen komt een monteur langs, tot die tijd zit hij in het donker. Ondertussen vreest hij de volgende huurverhoging. "Weggaan is geen optie, dan moet ik naar de stadsrand. En deze wijk is mijn thuis."

Goedemorgen! In Montreal rijden Demi Vollering en haar wielercollega's de wegwedstrijd van de WK Wielrennen. En Paus Leo XIV zet het centrum van Parijs op stelten.

Eerst het weer: vandaag zijn er wolkenvelden, maar ook nu en dan zon. De maxima liggen tussen 19 en 22 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

TikTok heeft een schikking getroffen in een rechtszaak in de Amerikaanse staat Alabama over de veiligheid van kinderen op het platform. TikTok stemt in met beperkingen voor kinderen die het platform gebruiken en zal minstens 100 miljoen dollar betalen aan de staat Alabama.

De rechtszaak die maandag zou beginnen is daarmee van de baan. Ze hebben onder meer afgesproken dat het sociale-mediaplatform voor kinderen en tieners een dagelijkse tijdslimiet van twee uur instelt en ook krijgen jonge gebruikers voortaan een niet-gepersonaliseerde feed.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

De Amerikaan Ashlin Barry won gisteren bij het WK wielrennen in Montreal de wegwedstrijd bij de junioren (onder 19 jaar). Die wedstrijd wordt een stuk minder goed bekeken dan het 'echte' WK voor mannen en vrouwen, maar toch is die winst interessant: Barry is met zijn 1,92 meter, en circa 77 kilo vrij zwaar en groot voor een wielrenner en won door vroeg in de aanval te gaan.

En wie zijn er ook zwaarder en langer dan veel renners die gespecialiseerde klimmers zijn? De Nederlandse Mathieu van der Poel (1,84 meter, circa 75 kilo) en zijn Belgische rivaal Wout van Aeart (1,90 meter, circa 78 kilo). Zij rijden zondag de wegwedstrijd van het WK. "Zij kunnen waarschijnlijk zondag ook wel winnen", zei een blije Barry voor de camera's van NOS.

Fijne zaterdag!

TikTok heeft een schikking getroffen met de Amerikaanse staat Alabama. Het bedrijf betaalt minimaal 100 miljoen dollar (87 miljoen euro) en voert beperkingen in de staat in voor kinderen die het platform gebruiken.

Maandag zou er in Alabama een rechtszaak tegen TikTok starten. Daarin werd het sociale mediabedrijf ervan beschuldigd dat de app opzettelijk verslavend is gemaakt voor kinderen en slecht is voor het mentale welzijn van kinderen. Met deze schikking is de rechtszaak van de baan.

Onderdeel van de schikking is dat er in de staat Alabama nieuwe beperkingen worden doorgevoerd, zoals een dagelijks gebruikslimiet van twee uur voor kinderen, strengere leeftijdsverificatie en gebruiksvriendelijkere ouderlijke controle.

Verbod op cosmetische filters

Ook gaat de app voor kinderen tussen middernacht en zes uur 's ochtends op slot en kinderen krijgen na vijftien minuten onafgebroken gebruik de tip om een pauze te nemen. Verder krijgen tieners de mogelijkheid om een niet-gepersonaliseerde feed te selecteren en komt er een verbod op alle cosmetische filters voor kinderen.

De afgesproken aanpassingen in de app komen grotendeels overeen met wijzigingen die Meta, het moederbedrijf van Instagram en Facebook vorige maand heeft toegezegd in een schikking. Meta kocht toen een zaak die tal van Amerikaanse staten hadden aangespannen af met een bedrag van ruim 15 miljard euro.

De procureur-generaal van de staat noemt het een "geweldige dag voor ouders in Alabama". De beperkingen die TikTok in deze schikking zijn opgelegd, gelden officieel alleen voor Alabama. Maar mogelijk voert het bedrijf ze in de hele Verenigde Staten door, omdat het lastig kan zijn om grote platformwijzigingen per staat door te voeren.

Het is niet voor het eerst dat TikTok een schikking treft. In augustus werd bekend dat het bedrijf bijna 350 miljoen euro betaalt in een zaak die het Amerikaanse ministerie van Justitie had aangespannen, omdat de privacy van kinderen niet goed werd beschermd.

Ook in Europa ligt TikTok onder vuur. Volgens de Europese Commissie schermt de app accounts van minderjarigen niet genoeg af. Als gebruikers bijvoorbeeld hun account op 'openbaar' zetten, kan iedereen de video's van die gebruikers zien, ook als ze minderjarig zijn. Het bedrijf is het niet met die kritiek eens.

De grootste bank van Italië, Intesa Sanpaolo, is het slachtoffer geworden van fraude die met behulp van AI werd gepleegd. De oplichters zijn erin geslaagd om tientallen miljoenen euro's buit te maken door gebruik te maken van een deepfake-stem.

De fraude begon in februari, ontdekte de Italiaanse krant Corriere della Sera. Toen kreeg de toenmalige voorzitter van private banking-tak van de bank een bericht via WhatsApp dat afkomstig leek van de CEO van Intesa Sanpaolo, Carlo Messina. Hij vroeg dringend om hulp bij een buitenlandse transactie.

Kort daarna werd hij gebeld door iemand die zich voordeed als een bij hem bekende senior partner van een groot internationaal advocatenkantoor die de transactie bevestigde. De oplichters gebruikten in dat telefoongesprek kunstmatige intelligentie om de stem van die advocaat na te bootsen.

Het slachtoffer dacht dat het verzoek echt was en gaf, nadat er ook nog wat vervalste e-mails waren gestuurd, de financiële afdeling de opdracht om een reeks overboekingen naar het buitenland te doen, voornamelijk naar China en Hongkong.

De zwendel werd vrij snel ontdekt dankzij interne beveiligingssystemen. Een kleine zestig miljoen euro kon daardoor worden teruggehaald in samenwerking met de autoriteiten in China, Portugal en Italië. De rest, zo'n 36 miljoen euro, is nog altijd spoorloos. Bronnen zeggen tegen persbureau Reuters dat het geld via allerlei buitenlandse rekeningen is doorgesluisd en uiteindelijk is omgezet in cryptovaluta.

De voorzitter van de private banking-tak van Intesa Sanpaolo trad in maart af om persoonlijke redenen. Het bedrijf gaf destijds geen verdere uitleg over zijn vertrek.

Oproep: 'wees alert'

Het Italiaanse Openbaar Ministerie doet onderzoek naar de oplichting en probeert de resterende 36 miljoen te traceren. Het OM zou een buitenlandse verdachte op het oog hebben.

Ondertussen doet justitie een oproep aan alle banken om alert te zijn en niet te denken "dat het ons nooit zou overkomen".

In verschillende Amerikaanse steden is afgelopen dag de eerste Dolly Parton Dag gevierd. De datum is niet zomaar gekozen, 25 september, in het Engels 9/25, klinkt hetzelfde als een van Partons grootste hits: 9 to 5.

Verschillende steden en staten hebben de dag officieel gewijd aan de vorige maand overleden zangeres. Onder meer in San Francisco, Nashville, Sevierville en Pigeon Forge werd op een feestelijke manier stilgestaan bij haar leven.

In San Francisco werd het feest opgeluisterd met blonde pruiken, roze glitters en fans die hun innerlijke Dolly naar boven haalden, schrijft NBC. Ook was er een Dolly Parton-lookalike-wedstrijd. Zelfs een parkiet deed mee, die een felroze hoedje op was gezet.

'Meer zoals Dolly leven'

Gavin Newsom, de gouverneur van Californië, zegt dat hij geen moment twijfelde om in te stemmen met een feestdag voor het country-icoon. "We zouden er allemaal goed aan doen om wat meer zoals Dolly te leven," zei hij in een verklaring.

Hij hoopt dat ook dat 25 september meer wordt dan een dag om alleen Dolly Parton te eren. "We creëren ook een jaarlijkse herinnering voor onszelf om te leven zoals zij dat deed: vol vreugde, gratie en met een groot hart."

De burgemeester van Nashville, waar Parton sinds haar 18e woonde, zegt dat haar impact op Nashville nog generaties lang voelbaar zal zijn: "Ze heeft ons laten zien dat zorg voor een gemeenschap betekent dat je er voor elkaar moet zijn."

In New Orleans was een optocht met mensen die verkleed waren als Dolly Parton:

De Amerikaanse country-artiest Dolly Parton overleed vorige maand op 80-jarige leeftijd. Ze leed aan kanker. Parton verkocht tijdens haar leven wereldwijd meer dan 100 miljoen platen en is daarmee een van de bestverkopende artiesten in de geschiedenis.

Kort na haar overlijden werd ook bekend dat de luchthaven van de Amerikaanse stad Nashville binnenkort de naam van Dolly Parton krijgt.

De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken zegt dat Iran de VS een deal heeft voorgesteld waarbij de Straat van Hormuz binnen een week weer open kan en "de normale scheepvaart weer kan worden hersteld". Minister Araghchi is in New York voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Daar zei hij tegen verslaggevers dat dit mogelijk is als "aan de noodzakelijke voorwaarden wordt voldaan".

Die voorwaarden komen uit een eerdere overeenkomst tussen de VS en Iran die in juni werd ondertekend en waarmee een staakt-het-vuren werd verlengd, dat daarna volop werd geschonden.

In die overeenkomst stond dat de VS en Iran alle militaire operaties zouden staken en dat het stoppen met militaire acties ook gold voor Libanon waar Israël aanvallen uitvoert. Ook zou de VS de zeeblokkade opheffen en Iran zou een veilige doorgang bieden voor commerciële schepen. Daarnaast was afgesproken dat Iran geen kernwapens zou ontwikkelen of aanschaffen.

'Positieve gesprekken'

Dat is wat Iran nu ook weer voorstelt. Volgens Araghchi is het plan in de marge van de Algemene Vergadering via Qatarese bemiddelaars overhandigd aan de Amerikaanse regering. Persbureau Reuters vroeg om een reactie bij een Amerikaanse functionaris en die meldde dat er positieve gesprekken plaatsvinden via bemiddelaars. De VS en Iran zouden het onder meer hebben over nucleaire zaken.

Eerder deze week dreigde de Amerikaanse president Trump in zijn toespraak voor de Algemene Vergadering Iran nog met oorlogstaal: "Zal er een overeenkomst met Iran worden gesloten die hen in staat stelt zich te herstellen en een veel groter land op te bouwen dan het ooit tevoren was? Of vernietig ik de Islamitische Republiek, en wel snel, zodat ze nooit meer de kans krijgen om mensen en landen te doden en te vernietigen? Jaag ik ze naar de hel?"

Araghchi zei vrijdag als reactie dat Iran geen "dwang, bedreigingen of intimidatie" accepteert. En over een heropening van de zeestraat zei hij: "De keuze ligt nu bij de Verenigde Staten."

De Amerikaanse krant The Wall Street Journal meldt op basis van bronnen dat Trump het Iraanse voorstel heeft geweigerd. Trump zou zijn medewerkers hebben gezegd dat hij verwacht de bombardementen op Iran te hervatten na de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen in november.

Olieprijzen

De oorlog van de VS en Israël tegen Iran begon op 28 februari met luchtaanvallen op Iran. Iran reageerde met drone- en raketaanvallen op Israël, Amerikaanse bases in de de regio en door de Straat van Hormuz te blokkeren.

Sindsdien gaan er nauwelijks nog vrachtschepen met olie en gas door de nauwe zeestraat. Voor de oorlog ging zo'n twintig procent van het wereldwijde olie en gas door de Straat van Hormuz. De blokkade leidde wereldwijd tot grote prijsstijgingen.

Recently [The Parallel Port] was asked to take a look at repairing the PoE++ feature on a Ubiquiti switch that otherwise worked fine. This is a pretty nice 24-port rackmounted …read more

De Ierse band U2 heeft vrijdag een optreden gegeven op de school waar de band 50 jaar geleden begon. Op het schoolplein van de Mount Temple Comprehensive School in Dublin speelde de band zeven nummers, waaronder With or Without You.

De band werd precies vijftig jaar geleden opgericht, nadat de toen 14-jarige Larry Mullen een bericht op een prikbord plaatste met de tekst "Drummer zoekt muzikanten om een band te beginnen". De audities waren een paar dagen later, op 25 september 1976, bij Larry Mullen thuis.

Bono had de auditie bijna overgeslagen, omdat hij wat maanden ouder was dan Mullen en bang was dat hij er niet tussen zou passen. En Adam Clayton was toen nog een bassist die geen bas kon spelen. Hij werd geselecteerd, omdat hij "het mooiste haar" had.

De jonge band begon onder de naam Feedback en bestond naast Larry Mullen uit zanger Paul Hewson (de echte naam van Bono), gitarist David Evans (The Edge) en bassist Adam Clayton.

Op het schoolplein openden U2 het miniconcert voor honderden scholieren met I Will Follow. Dat nummer komt van hun eerste album dat in 1980 verscheen, vier jaar na de oprichting.

Het optreden is onderdeel van de promotie voor hun nieuwe album Carnaval De Luz dat in november uitkomt. Op dat album staat ook een duet van Bono met de vorige maand overleden zangeres Dolly Parton.

Bij de aankondiging van het lied Vertigo maakt hij nog een schoolgerelateerde grap. De song begint met uno, dos, tres, catorce (één, twee, drie, veertien) en Bono zei: "Als je Spaanse les wil volgen, neem die dan niet bij mij."

Bij het schooloptreden was veel pers, waaronder de Ierse omroep RTÉ:

Later op de de dag trad U2 ook nog op vanaf een balkon van een café in het centrum van Dublin.

De Bundibugyo-variant van ebola verspreidt zich verder in de Democratische Republiek Congo (DRC). Op twee nieuwe plekken in het noorden van het Centraal-Afrikaanse land zijn besmettingen vastgesteld, meldt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).

Het aantal regio's waar het virus rondgaat, komt daarmee op 63. Het gaat om meer dan 7890 mensen, van wie zeker 3799 mensen zijn overleden; vooral jonge kinderen zijn kwetsbaar.

De uitbraak van dit jaar is de dodelijkste ooit in de DRC. Tegen de Bundibugyo-variant bestaat geen vaccin of medicijn en de ziekte is daardoor moeilijk onder controle krijgen.

Afrika-correspondent Elles van Gelder bezocht een vluchtelingenkamp in de DRC, waar een ebola-uitbraak was, en schreef daarover het onderstaande artikel:

De meeste nieuwe besmettingen ontstaan in het oosten van de DRC. Al decennialang zijn daar gewapende groepen actief en is er etnisch geweld. Dat komt mede doordat er goud en andere kostbare metalen in de grond zitten waar iedereen zijn hand op wil leggen.

Ook staat de gezondheidszorg onder druk en is de bevolking kwetsbaar voor misinformatie over ebola, vertelde hulporganisatie Artsen zonder Grenzen eerder aan de NOS. Zo gaan verhalen rond dat ebola helemaal niet bestaat en dat de aanpak overdreven is.

Armoede in het gebied zorgt er bovendien voor dat mensen ondanks besmettingsrisico's toch op pad gaan om geld te verdienen; bijvoorbeeld op de markt of in de mijnen. Zij kunnen onbedoeld het virus van plek naar plek meenemen en verspreiden, wat de beheersing van de ebola-uitbraak bemoeilijkt.

Volgens de WHO zorgen onder meer de conflicten in het gebied ervoor dat de uitbraak zo moeilijk onder controle te krijgen is. "De toegang tot sommige gebieden is problematisch", zegt WHO-baas Tedros.

WHO waarschuwt

Het gevolg is dat het de gezondheidsorganisatie niet goed lukt om besmettingen op te sporen. Ondertussen verhogen het grote aantal ontheemde mensen en de hoge bevolkingsdichtheid de risico's op de overdracht van het virus.

Volgens de WHO zal de ebola-uitbraak niet uitgroeien tot een pandemie. Wel benadrukt de gezondheidsorganisatie dat de wereld zich beter moet voorbereiden op wereldwijde uitbraken van infectieziektes die vergelijkbaar zijn met het coronavirus.

Wat is ebola?

Ebola is een ernstige infectieziekte die wordt veroorzaakt door een virus. De ziekte komt vooral voor in delen van Centraal- en Oost-Afrika, zoals in de DRC en Uganda. De eerste klachten zijn meestal koorts, vermoeidheid, spierpijn en hoofdpijn. Later krijgen patiënten last van braken, diarree en bloedingen.

Besmetting vindt vooral plaats via lichaamsvloeistoffen van een besmet persoon. De huidige uitbraak wordt veroorzaakt door de Bundibugyo-variant van het virus. Er is nog geen goedgekeurd vaccin beschikbaar, al wordt daar wel aan gewerkt.

De oppositiepartijen Pro en Volt willen gezamenlijk onderhandelen met het kabinet-Jetten over mogelijke steun aan de begroting van 2027. Ze benadrukken dat met de steun van deze twee oppositiepartijen het minderheidskabinet verzekerd is van een "stabiele" meerderheid in de Tweede en Eerste Kamer.

De twee partijen zullen zaterdag al hun eerste gezamenlijke gesprek hebben met minister Heinen van Financiën en premier Jetten. Vorige week bij de Algemene Politieke Beschouwingen bleek dat er nog geen duidelijkheid was welke partijen - links of rechts - de Prinsjesdagplannen gaan steunen. Het kabinet kondigde aan om nieuwe gesprekken op te starten met enkele oppositiepartijen.

Deze week was er een adempauze en die heeft het kabinet gebruikt om een "nieuw en aantrekkelijk aanbod" te maken "om zowel de linker- als de rechterkant van de oppositie" over de streep te trekken, zo maakte Jetten vandaag op zijn wekelijkse persconferentie bekend.

Vooruitgang

Zaterdag zullen in totaal vijf oppositiepartijen een gesprek hebben in Den Haag, ook de ChristenUnie, SGP en JA21 hebben een uitnodiging voor zaterdag gekregen. 50Plus is maandag aan de beurt.

Klaver wil dus niet meer zonder zijn collega Dassen. "Wij strijden voor vooruitgang voor gewone mensen en een eerlijke bijdrage van de allerrijksten. Wij geloven in progressieve samenwerking", aldus Klaver. "Met Pro en Volt kan het kabinet een meerderheid vinden in beide Kamers om te zorgen dat we Nederland vooruit helpen en eerlijker maken."

Ook Dassen benadrukt dat deze twee partijen kunnen zorgen voor een stabiele meerderheid. "De wereld verandert razendsnel. Mensen verwachten dat politici weer gaan samenwerken aan een duurzame en innovatieve toekomst", aldus Dassen.

Met steun van Pro en Volt heeft de coalitie 38 zetels in de Eerste Kamer, wat de krapst mogelijke meerderheid is. In de Tweede Kamer komen ze op een ruime meerderheid van 87 zetels.

Koopkracht

Het is nog onduidelijk hoe het "nieuwe en aantrekkelijk bod" er precies uitziet. Volgens Jetten gaat het om een pakket voorstellen "die nauw met elkaar samenhangen" en betrekking hebben op koopkracht, de toekomst van het sociale stelsel en belasting op inkomen uit vermogen (box 3).

De premier benadrukte vandaag weer dat hij wil zoeken naar "zo breed mogelijke steun", dus zowel van links als rechts. Het is nog steeds onduidelijk of dat lukt. De linkse en rechtse oppositiepartijen zijn niet enthousiast en de VVD is huiverig om alleen een akkoord met linkse partijen te sluiten.

Packet radio is a particularly fun part of the ham radio hobby. Once upon a time, you might have squirted data about the airwaves using something like the Heathkit HK-21 …read more

Na het dodelijke schietincident op klaarlichte dag op een drukke plek in Amsterdam zijn er nog veel vragen. Zo onderzoekt de politie of de verdachte na een woordenwisseling met het slachtoffer een vuurwapen speciaal is gaan halen of dat hij het al bij zich had.

Een vraag die ook opkomt, is of de verdachte en het slachtoffer elkaar kenden. De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) bevestigt dat het slachtoffer in de gevangenis in Zaanstad werkte. Wat zijn naam is en wat voor werk hij daar deed, wil de DJI niet kwijt.

Bijlmerbajes

De misdaadsite Crimestation hoorde van collega's van het slachtoffer dat hij hoofd was van een afdeling waar zware jeugdcriminelen zitten. Bronnen van het AD spreken van een voormalig leidinggevende, die nu in Zaanstad werkzaam was.

Het Parool hoorde van ingewijden dat de verdachte in Zaanstad heeft vastgezeten. "Of de mannen elkaar kenden en of dat heeft meegespeeld bij de dodelijke schietpartij is niet bekend." Volgens deze krant heeft het slachtoffer tientallen jaren in het gevangeniswezen gewerkt, waaronder in de voormalige Bijlmerbajes in Amsterdam.

De politie wil niet ingaan op de vraag of er een verband is tussen de verdachte en het slachtoffer.

In deze video is te zien dat de verdachte wordt aangehouden:

De ontwikkelingen gingen vanmiddag razendsnel. Het was mooi weer en druk op en rond een terras op de NDSM-kade aan de noordkant van het IJ, waar veerponten aanleggen.

Volgens de politie ontstond rond 15.05 uur een woordenwisseling tussen een man op het terras en de verdachte. De verdachte vertrok, maar keerde korte tijd later terug en schoot de man op het terras neer. "Wij waren vrij snel ter plaatse en hebben nog gereanimeerd, maar dat mocht helaas niet meer baten", zegt een woordvoerder.

Hoeveel tijd ertussen het vertrek en de terugkeer van schutter zat, kon of wilde hij niet zeggen.

Hond

Volgens getuigen ging de ruzie over de hond die de verdachte bij zich had. "Het slachtoffer sprak de man aan, omdat zijn hond losliep en hard aan het blaffen was", zei een getuige tegen Het Parool. "Hij liep een paar keer heen en weer. We dachten dat er klappen zouden vallen, maar toen werd er geschoten."

De politie kan niet bevestigen dat de woordenwisseling over de hond ging. "Dat horen wij graag van getuigen", zegt de woordvoerder. "Ook de verdachte zou dat kunnen verklaren."

De verdachte kon snel worden aangehouden, voor het terras waar de schietpartij plaatsvond. Getuigen hadden gezien dat hij zijn wapen in het water had gegooid. Duikers hebben aan het begin van de avond een wapen gevonden.

Traumatisch

Veel mensen waren getuige van de gebeurtenissen, ook kinderen. De politie liet een bus komen om ze naar het politiebureau te brengen, waar ze een verklaring konden afleggen.

"Het is hier altijd druk", zegt de politiewoordvoerder. "We hebben hier veel terrassen en met dit weer zitten er veel mensen op het terras. Die zien dan dit gebeuren. Dat is natuurlijk verschrikkelijk als je dit moet meemaken. Het is traumatisch voor iedereen maar voor een kind misschien nog veel erger."

De getuigen zijn erop gewezen dat ze bij Slachtofferhulp kunnen aankloppen als ze hulp nodig hebben.