Aggregator

Albert Heijn kan zeker tot en met zondag geen boodschappen thuisbezorgen. Dat heeft te maken met de hackaanval of poging daartoe, waardoor de supermarktketen begin deze week de systemen uit voorzorg uit de lucht haalde.

Vanmiddag meldde Albert Heijn dat de winkels in het hele land weer als vanouds worden bevoorraad. Wel kan de beschikbaarheid van de producten per winkel verschillen.

Nog niet alles in de lucht

Daarnaast kunnen klanten voorlopig geen nieuwe online bestellingen doen en is de app ook nog niet volledig beschikbaar. Klanten die wel al betaald hebben voor hun bestelde boodschappen worden volgens AH gecompenseerd wanneer de systemen het weer doen.

De keten zegt dat de kassasystemen gewoon werken en dat de prijzen op de digitale schapkaartjes kloppen. Dat was begin van de week nog niet het geval. Persoonlijke kortingen en spaaracties zijn nog niet beschikbaar.

Albert Heijn heeft nog niet gecommuniceerd wat er afgelopen zondag precies is misgegaan en spreekt enkel van een "cybersecurity-incident". De NOS sprak met mensen uit de beveiligingswereld die concludeerden dat het om een hackaanval ging. De politie riep de supermarktketen gisteren op om aangifte te doen. Voor zover bekend is dat nog niet gebeurd.

Het Chinees-Nederlandse bedrijf Tenways is de nieuwe eigenaar van het fietsenmerk Sparta. Dat hebben de curatoren die het faillissement van moederbedrijf Accell afhandelen bekendgemaakt. Tenways krijgt met de aankoop onder andere de merk- en eigendomsrechten van Sparta in handen.

Tenways werd in 2021 opgericht in China. Inmiddels heeft het bedrijf zijn hoofdkantoor in Amsterdam. De fietsenmaker richt zich in Europa op de verkoop van elektrische stadsfietsen en trekkingfietsen voor langere afstanden.

Faillissement

Accell, het moederbedrijf van onder andere Sparta en Batavus, ging in augustus failliet. Het bedrijf kwam in zwaar weer tijdens de coronatijd, toen de levertijden van verschillende onderdelen opliepen. Na de coronaperiode nam de interesse in fietsen onder consumenten af.

Vorige week werd bekend dat dochtermerken Koga, Babboe en Batavus verkocht zijn aan de Singaporese investeerder Dutech. In een persbericht laten de curatoren weten dat voor Sparta een afzonderlijk verkooptraject liep, om "de best mogelijke opbrengst voor de boedel te realiseren". Met de verkoop blijft het merk behouden, schrijven ze.

Nu ook Sparta verkocht is, gaan de curatoren verder met de verkoop van de rest van de Accell-groep.

De pro-Palestijnse organisatie BDS Nederland doet aangifte tegen voormalig SGP-Kamerlid Roelof Bisschop. Aanleiding is zijn overtreding van het handelsverbod op goederen uit illegale nederzettingen in door Israël bezette gebieden.

Twee weken geleden vertelde Bisschop in een programma van de christelijke tv-zender Family7 dat hij bewust twee Israëlische flessen wijn had gekocht. De aankoop was volgens hem een "statement" uit protest tegen het invoerverbod dat het kabinet had afgekondigd. Bisschop zei dat hij het fundamenteel oneens is met dat besluit.

Family7 plaatste het interview op YouTube onder de kop "Roelof Bisschop kocht bewust wijn uit Israëlische nederzetting na ingaan handelsverbod". Twee dagen daarvoor had Bisschop op X al een foto gezet van twee flessen wijn, met de tekst "Toch nog maar even aangeschaft. Ze zijn er nog, de Israëlische wijnen!".

Omzeiling

Sinds 22 september geldt in Nederland een verbod op de invoer van goederen uit illegale nederzettingen in de bezette Palestijnse gebieden en op de Syrische Golanhoogte. Behalve een importverbod geldt er ook een verkoopverbod, een verbod op tussenhandel, een verbod op omzeiling van de regels én een aankoopverbod.

Wat is BDS Nederland?

BDS Nederland staat voor Boycot, Desinvesteren en Sancties. De organisatie is de Nederlandse tak van de internationale BDS-beweging, die Israël oproept het internationaal recht te respecteren.

De activisten zei na de uitspraken van Bisschop al melding te gaan doen bij de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD). Die dienst kan in actie komen als er signalen zijn dat er regels worden overtreden.

In de aangifte zegt BDS Nederland dat Bisschop bewust in strijd handelde met het sanctiebeleid, en dat hij dat op diverse platforms en momenten heeft uitgedragen. "Daarmee heeft hij indirect anderen aangespoord om de Israëlische wijnen, of andere goederen, aan te blijven schaffen."

"Wie als oud-Kamerlid publiekelijk aankondigt de wet bewust te testen, moet erop kunnen rekenen dat het OM kijkt of dat strafbaar is", vervolgt BDS.

Het OM laat weten bekend zijn met de aangifte. Het gaat bestuderen of er genoeg aanknopingspunten om een onderzoek te starten.

'Provocerend'

Het Israëlische wijnhuis in kwestie, Teperberg, heeft wijngaarden op de bezette Westelijke Jordaanoever en staat daarom op een lijst van de Verenigde Naties van bedrijven die actief zijn in nederzettingen.

Maar het wijnhuis geeft op zijn website aan dat deze specifieke wijnen net daarbuiten worden gemaakt, in het Israëlische Shfelat Yehuda. Satellietbeeld bevestigt dat daar inderdaad wijngaarden liggen. Bisschop zei desgevraagd niet te weten waar zijn wijnflessen exact vandaan komen.

Het staat dus nog niet vast dat de twee flessen die Bisschop aanschafte daadwerkelijk afkomstig zijn uit bezette gebieden en dus onder het handelsverbod vallen.

De Nederlandse zangeres Floor Jansen verlaat de Finse symfonische metalband Nightwish na dertien jaar. De zangeres wil zich focussen op haar solocarrière.

"Deze beslissing is nodig en belangrijk voor ons en onze toekomstige ambities", schrijven Jansen en de band in een verklaring. "Voor jou, beste luisteraar, en eerlijk gezegd ook voor onszelf, betekent dit het einde van een prachtige reis."

Jansen was sinds 2012 frontvrouw van Nightwish, dat wereldwijd volle zalen trekt en miljoenen platen verkoopt. In Nederland werd Jansen bij het grote publiek bekend door haar deelname aan het tv-programma Beste Zangers in 2019. In hetzelfde jaar won ze ook de Popprijs.

Solo

In de afgelopen jaren ondernam de zangeres al een aantal solo-stappen. Zo gaf ze in 2020 een reeks concerten. Ook kwam Jansen in 2023 met haar eerste soloalbum, Paragon. Volgend jaar wordt haar tweede soloalbum verwacht.

"Een einde maakt ook ruimte voor een nieuw begin", schrijft de 45-jarige Jansen nu. "Ik weet zeker dat er een mooi muzikale toekomst op me wacht."

Nightwish gaat verder

Nightwish bestaat dertig jaar. Voor Jansen had Nightwish twee andere frontvrouwen: Tarja Turunen (1996-2005) en Anette Olzon (2007-2012).

De band zal naar eigen zeggen verdergaan zonder Jansen. Volgend jaar duiken ze de studio in om een nieuw album op te nemen. Het is nog onbekend wie op die plaat zal zingen.

In het debat over de zorgbegroting blijft het onduidelijk of er genoeg steun is voor de plannen van het kabinet. Minister Hermans van Volksgezondheid kreeg veel vragen over hoe chronisch zieken gecompenseerd gaan worden voor het verdwijnen van de zorgaftrek in 2028. Partijen in de Tweede Kamer willen hier helderheid over voordat ze besluiten over steun voor de begroting van komend jaar.

Er is al geld uitgetrokken om chronisch zieken te compenseren die in de problemen dreigen te komen door een opeenstapeling van maatregelen, waaronder het verdwijnen van de zorgaftrek. Er is alleen nog geen plan hoe dat geld precies wordt ingezet. Onder patiënten zijn de zorgen groot.

Oppositiepartijen zijn daardoor nog niet bereid om steun te geven aan de zorgbegroting. Die steun is wel nodig, omdat het minderheidskabinet geen meerderheid heeft. Minister Hermans zei dat ze volgende maand met nieuwe voorstellen zal komen, in de hoop dat die wel de goedkeuring van de oppositie kunnen wegdragen. De Kamer behandelt begin november het belastingplan. Voor die tijd moet er duidelijkheid zijn.

Eigen risico

In de oorspronkelijke plannen van het kabinet zitten twee maatregelen die chronisch zieken dreigen te raken. Het eigen risico gaat met 15 euro per jaar omhoog en er wordt alvast vastgelegd dat de zorgaftrek in 2028 verdwijnt. Dat zou betekenen dat chronisch zieken kosten die niet door de zorgverzekering worden gedekt ook niet meer mogen aftrekken van de belasting.

Vooral die laatste maatregel kan mensen met veel zorgkosten duizenden euro's per jaar kosten. Hermans zei zich te realiseren dat veel mensen juist dankzij de zorgaftrek mee kunnen doen in de samenleving en aan het werk kunnen. "Die groep hebben wij dus heel goed voor ogen", aldus de minister.

Toch wil het kabinet het belastingvoordeel afschaffen, omdat ook veel mensen met een hoger inkomen er gebruik van maken zonder het echt nodig te hebben. Dat maakt de regeling onnodig duur. Daarnaast is de regeling fraudegevoelig en ingewikkeld. Er worden veel fouten mee gemaakt, waardoor mensen te maken kunnen krijgen met terugvorderingen van de Belastingdienst.

Alternatief

Volgens minister Hermans is het "geen gemakkelijk puzzeltje" om de Kamer tegemoet te komen. Die wil dat onderzocht wordt of een alternatieve aftrek mogelijk is, die meer gericht is op de mensen die het echt nodig hebben. Het kabinet is bang dat de regeling daar alleen maar complexer van wordt en kijkt daarom ook naar andere manieren om de compensatie te regelen.

Partijen zoals Pro, JA21 en ChristenUnie willen weten hoe de afschaffing uitpakt voor chronisch zieken. Zij willen dit weten voordat de Kamer het belastingplan en ook de zorgbegroting verder behandelt. PVV en SP zijn ronduit negatief.

Kamerlid Bushoff van Pro benadrukte dat het minderheidskabinet met zijn partij op zoek moet naar een totaaldeal "waarbij gewone mensen erop vooruitgaan". Zonder zo'n deal rijdt het kabinet volgens hem "keihard op een muur af".

Het Nederlandse kennisplatform Raam, dat informatie deelt over Rusland en Oost-Europa, is in Rusland bestempeld als ongewenste organisatie. Het is voor het eerst dat een Nederlandstalig medium op deze lijst is gezet.

Hierdoor lopen Russische en Belarussische auteurs die voor Raam schrijven mogelijk extra risico's. Volgens het platform riskeren die journalisten een boete of strafvervolging.

Een buitenlandse organisatie wordt door Rusland als ongewenst aangemerkt als de activiteiten "een bedreiging vormen voor de fundamenten van de constitutionele orde van de Russische Federatie, het defensievermogen van het land, of de veiligheid van de staat", citeert Raam een Russisch wetsartikel.

Op de lijst staan nu meer dan 420 ongewenste organisaties. Eind vorige maand is besloten om de activiteiten van Raam erop te zetten en gisteren is dat openbaar gemaakt door het Russische ministerie van Justitie.

Het platform bestaat al tien jaar. Waarom juist nu dit besluit is genomen, is onduidelijk. Rusland motiveert de reden niet en organisaties worden niet op de hoogte gebracht wanneer ze op de lijst worden gezet.

Last voor Russische medewerkers

Hubert Smeets, een van de oprichters van het platform, kwam erachter door een bericht van de onafhankelijke Russische nieuwssite Mediazona. Smeets zegt verbaasd te zijn. "Zo ongelooflijk belangrijk zijn we niet. We zijn ook niet actief in Rusland zelf. Het wijst erop dat we door de Russische autoriteiten gebruikt worden om de verhoudingen met Nederland te escaleren."

De Russische ambassade in Den Haag heeft de Nederlandse regering en ook Raam al langer op de korrel, zegt Smeets. "Kennelijk wil men nu duidelijk maken dat er ook juridische consequenties zijn aan onze activiteiten."

Voor de Nederlandse drijvende krachten achter Raam zijn er nauwelijks consequenties, afgezien dat ze niet naar Rusland kunnen afreizen, zegt Smeets. "Maar het is wel verdraaid vervelend voor onze auteurs in Rusland en Belarus. Die zouden hier wel last van kunnen krijgen, dat zijn kwetsbare journalisten. Ik hoop erg dat bijvoorbeeld de Nederlandse ambassade in Moskou dat goed in de gaten houdt."

Uiteindelijk schadelijk

Smeets zegt dat al jaren voorzichtig wordt omgesprongen met het inzetten van die auteurs. "Maar sommige van onze medewerkers staan erop dat ze met naam en toenaam op onze site staan. Ze zeggen dat als ze in het geniep en anoniem moeten gaan werken, ze geen Russen meer zijn. Naar eigen zeggen leggen ze zich dan neer bij de politiestaat die Rusland geworden is."

Toch zegt Smeets dat Raam voorzichtiger zal worden. "We zullen nog nadrukkelijker vragen wat de Russische medewerkers zelf willen. We zullen nog meer moeten afgaan op hun eigen inschattingen van de gevaren die ze lopen."

Voorlopig verwacht Smeets dat er niets gaat veranderen aan de inhoud van Raam, ondanks de Russische maatregel. "Op korte termijn niet, maar ik sluit toch niet uit dat auteurs op andere manieren gaan werken. Als we met anonieme bronnen moeten gaan werken, dan gaat dat ten koste van betrouwbaarheid. Dat is vervelend, want we proberen met open vizier te werken. Uiteindelijk is het dus wel degelijk schadelijk."

Vampires aren’t as common as they once were, but in most places they aren’t fully protected and it’s still possible to get a tag for legal hunting come October — …read more

De persoon die afgelopen zaterdag om het leven kwam bij een aanrijding op de A2 bij Breukelen, was onwel geworden tijdens het rijden. Onderzoek heeft dat volgens de politie uitgewezen.

De automobilist reed in de richting van Utrecht en verloor op een gegeven moment de macht over het stuur. De auto schoot door de middenberm en belandde op de weg richting Amsterdam. Daar botste de wagen op twee andere auto's. De spookrijder overleefde dat niet en een van de twee andere bestuurders raakte gewond.

De politie doet geen mededeling over de leeftijd en de woonplaats van de omgekomen bestuurder.

Geen vangrail

Op het bewuste deel van de A2 staat tussen Breukelen en Vinkeveen geen vangrail, schrijft RTV Utrecht. De weghelften worden enkele kilometers lang gescheiden door een groenstrook. Om de paar honderd meter staat er een stukje vangrail.

In 2019 gebeurde er op hetzelfde stuk van de A2 een soortgelijk ongeluk. Toen kwamen drie mensen om het leven: de spookrijder zelf en een echtpaar dat in een andere auto zat.

Nieuw onderzoek

Een woordvoerder van Rijkswaterstaat zei gisteren tegen RTV Utrecht dat het simpelweg niet mogelijk is om overal een vangrail neer te zetten. Rijkswaterstaat beheert in totaal ruim 3000 kilometer aan snelweg. "Het kost geld om een vangrail neer te zetten en te onderhouden. En als er een ongeluk gebeurt, vergt dat ook extra onderhoud."

Rijkswaterstaat heeft als beleid dat er op een berm die breder is dan 20 meter geen vangrail hoeft te worden geplaatst. Na het ongeluk van zaterdag doet Rijkswaterstaat opnieuw onderzoek naar de verkeersveiligheid op de betreffende locatie.

Of er nu wel een vangrail komt, is voorlopig nog niet duidelijk. "Uiteindelijk kijken we altijd: hoe kunnen we het kostenvriendelijk inrichten en er tegelijkertijd voor zorgen dat iedereen veilig kan rijden."

JA21 en SGP willen "zwart op wit" een toezegging van het kabinet dat gemeenten niet gedwongen gaan worden asielzoekers op te vangen, wat ze van de spreidingswet wel moeten. Dat zei JA21-leider Eerdmans na afloop van zijn gesprek met minister Van den Brink van Asiel en Migratie.

Verder willen zij dat tienduizenden Syriërs met een tijdelijke verblijfsstatus snel opnieuw beoordeeld worden omdat delen van het land in hun geval als veilig kunnen worden beoordeeld en zij mogelijk terug moeten.

Ook moet het kabinet snel organiseren dat asielprocedures buiten Nederland plaatsvinden en dat in het algemeen de asielinstroom snel naar beneden gaat. Deze eisen komen boven op de eis dat de lasten voor burgers in het Belastingplan omlaag moeten.

Voor de twee partijen is dit een van de voorwaarden om voor het einde van het jaar steun te kunnen geven aan het Belastingplan en de begrotingen van de ministeries.

Lasten burgers omlaag

De twee partijen hebben met de coalitiepartijen samen een meerderheid in de Tweede Kamer. In de Eerste Kamer kunnen zij het kabinet met andere partijen ook aan een meerderheid helpen, maar dat ligt een stuk ingewikkelder. Die meerderheid is nodig om de begrotingen goed te keuren. Zonder dat mag het kabinet in principe geen geld uitgeven of belasting heffen.

Eerdmans wil nu nog niet zeggen of zijn partij al zo ver is: "Het hangt met elkaar samen. Over het Belastingplan stemmen we op 12 november. Als we het totaalpakket weten, weten we of we voor kunnen stemmen." Het gesprek met Van den Brink krijgt een vervolg.

Wat het voor het minderheidskabinet betekent om 'over links' of 'over rechts' te gaan is hiermee weer wat duidelijker geworden. Maar hoe het gaat aflopen is nog steeds onzeker. Volgens asielminister Van den Brink zijn het op zich geen onoverkomelijke eisen. "Volgens mij ben ik in staat om met JA21 op asiel en migratie verder te werken", zei hij na zijn bezoek aan Eerdmans.

Dwang misschien niet nodig

Volgens Van den Brink werkt hij al aan de meeste 'asieleisen' maar is hij "nog maar net begonnen" als minister. Over de spreidingswet zegt hij dat die nu eenmaal moet worden uitgevoerd. Maar hij verwacht er met de gemeenten "wel uit te komen". Met andere woorden: dwang zal volgens hem niet nodig zijn.

Op de vraag aan Eerdmans of zijn eisen niet te hoog zijn voor het minderheidskabinet antwoordde hij: "Links vraagt zes miljard euro. Wij vragen asielmaatregelen en die zullen eerder geld op gaan leveren. Dus ik denk helemaal niet dat wij overvragen."

De linkse oppositiepartij Pro heeft in de onderhandelingen met het kabinet geëist dat de bezuiniging op de sociale zekerheid zoals de WIA en de WW van tafel gaat, in ruil voor steun aan de begroting van het ministerie van Sociale Zaken. Voor het overige van de financiën heeft Pro nog geen steun gegarandeerd.

De executie van oud-militair Nidal Hasan gaat niet live uitgezonden worden. Dat schrijft de Amerikaanse president Trump op zijn platform Truth Social. "Hij zal, zoals gepland, worden geëxecuteerd door een vuurpeloton, maar deze gebeurtenis zal niet worden uitgezonden", aldus Trump.

Nidal Hasan was majoor en werkte in het leger als psychiater toen hij in 2009 dertien mensen doodschoot op een legerbasis. Hij werd veroordeeld tot de doodstraf, uit te voeren door het leger. Afgelopen dinsdag werd bekend dat dat met een vuurpeloton zou gebeuren.

Vorige week zei minister Hegseth van Defensie dat hij de executie van Hasan wilde livestreamen. Het zou daarmee de eerste openbare executie in de VS in negentig jaar worden.

'Krachtig afschrikmiddel'

In eerste instantie keurde president Trump het plan goed, maar daar komt hij nu dus van terug. "Ik denk dat het uitzenden van de executie een krachtig afschrikmiddel had kunnen zijn voor de wereld om te zien hoe Amerika omgaat met terroristen en uitschot zoals Hasan", schrijft hij. "Veel integere en welwillende mensen zien hem echter liever niet sterven via een livestream of enig ander visueel medium."

Volgens Trump krijgen de naaste familieleden van de slachtoffers de gelegenheid om de executie persoonlijk bij te wonen, mochten zij dat willen.

De executie staat gepland op 3 december, maar door beroepsprocedures is het de vraag of die datum gehaald wordt.

Eerste keer in zestig jaar

Het is de eerste keer sinds 1961 dat het Amerikaanse leger de doodstraf uitvoert. Ook komt het zeer zelden voor dat in de VS een veroordeelde wordt gedood door een vuurpeloton. Dat kwam sinds 1977 slechts zes keer voor, op 1684 executies. De meeste terdoodveroordeelden kregen een dodelijke injectie.

Perhaps the most exciting news of the past few weeks in the world of hardware hacking has been the unlocking of hidden SDR functionality in the Wi-Fi radios found on …read more

Snel een biertje drinken, een likeurtje shotten of schnaps achterover slaan zit er op Duitse treinstations niet meer in. Vandaag is op alle 5700 treinstations in Duitsland een alcoholverbod ingegaan. Afgelopen zomer werd de alcoholstop al aangekondigd.

Het spoorbedrijf Deutsche Bahn (DB) stelt het verbod in om de veiligheid op stations te verbeteren. In Duitsland vonden afgelopen jaar volgens DB duizenden geweldsincidenten plaats.

Een ernstig ongeluk met een treinconducteur was de druppel voor het bedrijf. Afgelopen zomer viel de conducteur uit een rijdende trein, nadat hij door een beschonken reiziger zonder kaartje in elkaar werd geslagen. De conducteur raakte zwaargewond.

Moeilijk handhaven

Het verbod op de consumptie van alcohol geldt in alle stationsgebouwen en op perrons. Er gelden uitzonderingen voor restaurants, cafés en in de treinen zelf. Hoewel DB het verbod heeft ingesteld, verkoopt het bedrijf in zijn eigen treinen wel alcohol.

Eerder waarschuwde de grootste politiebond van Duitsland al dat het verbod waarschijnlijk niet te handhaven is als er geen extra politiemensen komen. Overtreders worden in eerste instantie alleen geïnformeerd over het verbod, maar wie de situatie laat escaleren, riskeert een gebiedsverbod.

Experimenteren met alcoholverbod

Voorafgaand aan het landelijke verbod experimenteerde DB met een verbod op alcoholconsumptie op enkele stations in grote steden. Volgens het spoorbedrijf vonden daardoor minder geweldsincidenten plaats.

DB benadrukt dat het verbod ook geldt op feestdagen en tijdens grote evenementen. Een biertje drinken voorafgaand aan een voetbalwedstrijd of op weg naar Oktoberfest is daarmee op zijn minst moeilijker geworden.

Delegaties van Nederland en Frankrijk hebben voor het eerst overlegd over samenwerken op het gebied van kernwapens. Dat meldt het Nederlandse ministerie van Defensie. De bespreking, gisteren in Parijs, komt niet uit de lucht vallen: president Macron kondigde in maart aan in gesprek te willen gaan met een aantal andere Europese NAVO-landen, waaronder Nederland.

Nederland en Frankrijk spraken over manieren om "de Europese nucleaire en conventionele afschrikking te versterken", meldt Defensie. Verder is gesproken over de veiligheidsrelatie tussen beide landen in het algemeen.

Volgens defensieminister Yesilgöz is met het overleg een belangrijke stap gezet. "Op deze manier nemen we de verantwoordelijkheid voor onze eigen veiligheid", schrijft ze op sociale media.

De gesprekken tussen NAVO-landen zouden ertoe kunnen leiden dat Franse kernwapens worden gestationeerd in andere Europese landen. Dat gebeurt ook met Amerikaanse kernwapens: die liggen bijvoorbeeld op de Nederlandse vliegbasis in Volkel.

Afhankelijkheid Verenigde Staten

Europese NAVO-landen willen minder afhankelijk worden van de Verenigde Staten op defensiegebied. Volgens minister Berendsen van Buitenlandse Zaken blijft "de Amerikaanse nucleaire paraplu het fundament". Hij stelt wel dat Europa meer verantwoordelijkheid moet nemen voor de eigen verdediging.

Naast Nederland en Frankrijk nemen het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Polen, België, Griekenland, Zweden en Denemarken deel aan het Franse initiatief. De enige twee landen in dat samenwerkingsverband die in het bezit zijn van kernwapens zijn Frankrijk en het VK. Frankrijk breidt zijn arsenaal uit, het VK bezit een kleinere hoeveelheid kernkoppen.

Franse onderzeeërs

Frankrijk heeft vier nucleaire onderzeeërs. Daarvan is er altijd één op patrouille. Dat is om ervoor te zorgen dat op elk moment een vergeldingskernaanval kan worden gelanceerd als dat nodig is.

De Franse president is de enige die opdracht kan geven tot een kernaanval, maar hoort zich wel te houden aan het non-proliferatieverdrag waarin staat beschreven dat het gebruik van kernwapens wordt beperkt.

Op de vier raketonderzeeërs is ruimte voor ballistische raketten en kernkoppen. Elke onderzeeër draagt zestien ballistische raketten, die ieder voorzien zijn van zes tot tien kernkoppen. De nucleaire wapens zijn vele malen krachtiger dan de atoombom die de VS in 1945 op Hiroshima liet vallen en kunnen doelen raken op meer dan 6000 kilometer afstand.

Het is erop of eronder voor het invloedrijkste klimaatrapport ter wereld. Dat moet verschijnen voor een bepalende internationale klimaattop in 2028, maar de discussie over het moment van publiceren ontaardt in een felle politieke strijd. Het gezaghebbende VN-klimaatpanel IPCC, op dit moment bijeen in Ethiopië, piept en kraakt terwijl landen elkaar in de haren vliegen.

In het rapport, het zevende zogeheten evaluatierapport van het IPCC, bundelen honderden klimaatwetenschappers van over de hele wereld alle inzichten over de opwarming van de aarde. Het geldt als de basis van het internationale klimaatbeleid. Bovendien behoren deze IPCC-rapporten tot de weinige dingen in het gepolariseerde klimaatdebat waar zo'n beetje alle landen het inhoudelijk grofweg met elkaar over eens zijn.

In de Ethiopische hoofdstad Addis Abeba overleggen de 195 lidstaten onder meer over de tijd die ze nemen voor dit nieuwste rapport. Nederland, samen met Europese landen en bijvoorbeeld kleine eilandstaten, zou het graag volgens planning in 2028 zien verschijnen. Maar landen met grote fossiele belangen, vooral Saudi-Arabië en India, proberen dat koste wat kost te voorkomen.

Want juist op de klimaattop in 2028 moeten landen beoordelen hoeveel voortgang er is geboekt om de klimaatdoelen van Parijs te halen. Daar werd afgesproken om de opwarming van de aarde te beperken tot 2 graden, en liever nog tot 1,5 graad. Voor die beoordeling is zo'n bundeling van de nieuwste inzichten van groot belang, want dan baseert iedereen zich op dezelfde en nieuwste kennis.

Altijd veel drama

Het is altijd wel steggelen en theater, vertelt klimaatexpert Leo Meyer, die al sinds 1995 betrokken is bij het VN-klimaatpanel. Ook nu, "zogenaamd gepensioneerd", voorziet hij de Nederlandse delegatie bij het IPCC onafhankelijk van advies. "Maar zo hard als het nu wordt gespeeld, heb ik in al mijn jaren nog niet meegemaakt."

Dat zegt ook IPCC-expert Kari De Pryck van de Universiteit van Lausanne. "Dit is wel zonder precedent. Er is altijd wel veel drama geweest bij het IPCC, maar niet hierover." Al zo'n drie jaar discussiëren landen met elkaar en de strijd bereikt deze week het kookpunt. Als overeenstemming uitblijft, voorziet ze problemen voor de top van 2028. "Ze hebben daar zeker wel input nodig van het IPCC."

Dikke rapporten

In hoeverre landen welbewust dit rapport uitstellen om de onafhankelijke klimaatwetenschappers in de weg te lopen, is niet in alle gevallen even duidelijk. Er zijn ook armere landen die voor vertraging pleiten omdat ze niet de mensen en middelen hebben om de dikke rapporten tijdig van commentaar te voorzien. Dat probleem speelt veel minder of niet in rijkere landen.

"Participatie en inclusiviteit is al sinds het begin een kwestie. Daar zit van meet af aan een grote ongelijkheid in", vertelt De Pryck. Arme landen, waar minder wetenschappers het doorgaans moeten doen met minder geld, hebben daardoor vaker minder input gehad en gaan nu op de rem omdat ze hun werk niet willen overhaasten.

Maar bijvoorbeeld Saudi-Arabië, dat zich ook in dit kamp schaart, staat in het wereldje bekend om "obstructie, pogingen om het IPCC te vertragen en een anti-wetenschappelijke houding", zegt De Pryck.

"Ik kan me van landen als Kenia nog voorstellen dat er iets legitiems in zit", voegt Meyer toe. "Maar Saudi-Arabië, India, Rusland en in het verlengde China omarmen het natuurlijk. Die hebben echt belang erbij om de tanden uit de IPCC-rapporten te slopen." Zeker de Saudiërs en de Indiërs gebruiken de discussie over participatie en inclusiviteit om hun fossiele industrie te verdedigen, klinkt het achter de schermen.

Politieke druk

Toch benadrukken beide experts dat de wereld zonder tijdig rapport niet in het duister tast. "Het is natuurlijk niet zo dat landen absoluut geen idee zouden hebben. Zo van: 'hé, is er een klimaatprobleem? Jeetje, laat ik vooral die IPCC-rapporten afwachten'", grapt Meyer. "Maar qua politieke druk heeft het natuurlijk wel veel invloed. Die wordt minder als je niet kan citeren uit het nieuwste IPCC-rapport."

Uiterlijk morgen hopen de landen de politieke strijd beslecht te hebben, zodat de budgetten bepaald kunnen worden en de onafhankelijke wetenschappers weten wanneer hun werk wordt verwacht. Lukt het morgen niet en moeten ze tot in het weekend door, dan is het maar de vraag of er nog genoeg vertegenwoordigers in Ethiopië zijn achtergebleven om überhaupt te kunnen stemmen.

De Stichting Dierennoodhulp Flevoland is verblijd met een grote erfenis. De stichting heeft maar liefst 50.000 euro gekregen van een man die vorig jaar overleed.

Voorzitter Irma Moes van de Stichting Dierennoodhulp Flevoland had het bedrag niet zien aankomen. De stichting had vanwege Dierendag een digitale collecte voor donaties georganiseerd toen Moes werd gebeld en van een executeur het verrassende nieuws kreeg te horen.

Aanvankelijk ging Moes uit van een donatie van 100 euro. "Toen zei die vrouw: het is een veel groter bedrag." Ze moest dan ook even slikken toen het bedrag van 50.000 euro werd genoemd. "Dit hadden we nooit verwacht", vertelt ze aan Omroep Flevoland.

Dierenliefhebber

Het geld is nagelaten door Joop van der Vaart, oprichter en voormalig eigenaar van een ijssalon in Lelystad. Hij overleed begin vorig jaar op 71-jarige leeftijd. Moes kende hem niet persoonlijk, maar hij had volgens haar wel een band met de stichting.

"Joop belde regelmatig naar de meldkamer van de dierenambulance omdat er bijvoorbeeld iets was met een vogeltje dat opgehaald moest worden." Moes denkt dat Van der Vaart zag dat haar stichting goed werk verricht en dat hij daarom besloot geld na te laten.

Gestegen brandstofprijzen

De Stichting Dierennoodhulp Flevoland is verantwoordelijk voor de dierenambulance en opvang in diverse gemeenten in de provincie. Ook heeft de stichting een dierenasiel in Lelystad. Het grote geldbedrag komt volgens Moes goed van pas.

Zo helpt het enorm om de gestegen brandstofprijzen op te vangen en kan de dierenambulance langdurig ondersteund blijven. "We hebben wel met elkaar besloten dat we het bedrag uitsmeren over vijf jaar."

Ook kunnen met het geld meer dieren worden geholpen. Moes legt uit dat dieren uit de vrije natuur in tegenstelling tot zwerfdieren niet onder de verantwoordelijkheid van een gemeente vallen. De meeste kosten voor de hulp aan deze dieren betaalt de stichting daarom zelf.

Saudi-Arabië ligt onder vuur van de Houthi's. Na de aanvallen op het belangrijkste vliegveld van het land in hoofdstad Riyad, raken de gewapende strijders ook olie-installaties en een ander vliegveld. Vliegverkeer naar Riyad ligt nog altijd stil.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Correspondent Daisy Mohr schetst in podcast De Dag hoe de aanvallen van de Houti's de afgelopen tijd intensiveerden. Veel mensen zullen de strijdgroep kennen van het enteren van containerschepen in de Rode Zee. Maar sinds de oorlog tussen de VS en Iran zijn de mogelijkheden voor de Houthi's uitgebreid. Wie kan hen stoppen?

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Judith van de Hulsbeek en Judith Kutschenreuter

Japanse bedrijven gaan tot 21 miljard dollar investeren in de bouw van twee chipfabrieken in de Verenigde Staten. Die worden eigendom van de Amerikaanse overheid en Japanse investeerders. Het plan is onderdeel van een grotere deal tussen Japan en de regering-Trump.

Japan investeert de komende jaren in totaal 550 miljard dollar in de VS, in ruil voor president Trumps belofte om importheffingen op Japanse goederen te verlagen. Direct na het maken van de afspraak gebeurde dat laatste al: zo ging de heffing voor Japanse auto's van 25 procent naar 15 procent. De VS heeft er wel als voorwaarde aan verbonden dat Japan de investeringen ook daadwerkelijk uitvoert.

Het beheer van de chipfabrieken komt in handen van GlobalFoundries, een grote fabrikant op de halfgeleidermarkt. Een halfgeleider is het materiaal waarvan een microchip is gemaakt. Het bedrijf verkoopt geen eigen chips, maar produceert ze voor anderen.

De bouw van de eerste fabriek moet eind dit jaar van start gaan. Het is de bedoeling dat de chipproductie dan in 2029 op gang komt. Eind 2028 wordt besloten of er daadwerkelijk een tweede fabriek wordt gebouwd.

Afhankelijk van China

Op papier is het voor Japan geen slecht idee om te investeren in de Amerikaanse fabrieken. Voor de meeste Japanse goederen geldt dat de VS de grootste afnemer is, zo ook in de halfgeleiderindustrie en bij de verkoop van chipmachines. Verlaagde importheffingen zijn dus gunstig.

Daarnaast wil Japan zich meer loskoppelen van China, het land waaruit Japan nu goedkope chips importeert. Maar bovenal wil Japan de banden met de Verenigde Staten warmhouden. Dat is belangrijk, mede omdat Japan in grote mate afhankelijk is van de VS wat betreft de nationale veiligheid.

NOS op 3 maakte een video over de spanningen tussen China en Japan:

Ook hoopt Japan dat het een beetje kan verdienen aan de investering. Idealiter kunnen fabrikanten van chipmachines in Japan hun machines verkopen aan de chipfabrieken.

Productie naar eigen land

De Verenigde Staten willen op hun beurt de chipindustrie weer meer naar zichzelf toe trekken. Daarin heeft het land de afgelopen jaren al een enorme inhaalslag gemaakt, maar naar Amerikaanse zin nog niet genoeg. De VS vreest dat de wereldwijde toeleveringsketen in Chinese handen terechtkomt.

Ondanks alle ambities is het de vraag of de eerste fabriek op tijd af komt, en of die snel kan gaan draaien. In Amerika zijn de lonen en kosten voor fabrieken hoog. Bij een soortgelijk project van het Taiwanese bedrijf TSMC, de grootste onafhankelijke fabrikant van halfgeleiderchips, liep de bouw van een fabriek in Arizona flinke vertraging op.

De Verenigde Staten willen heel graag vooruit, maar hebben niet altijd de mankracht en kennis in huis om dergelijke geavanceerde fabrieken op te starten en draaiende te houden. De afgelopen jaren besteedde Amerika dit soort taken juist uit aan landen als Zuid-Korea, Taiwan, Japan en Nederland.

Kritiek

Het is dus afwachten of de Japanse investeringen financieel duurzaam blijken. Die gedachte leeft ook bij Japanse burgers. Zij hebben kritiek op de plannen, ze zien hun geld al verdwijnen naar de VS.

Japanners hebben moeite met Trumps wispelturigheid: zij zien dat het moeilijk is om vaste afspraken te maken met de Amerikaanse president. Meer dan een kwart van de Japanners ziet de VS als de grootste dreiging voor wereldvrede.

Ook Japanse burgers willen minder afhankelijk worden van China, maar onder een groot deel van de bevolking heerst de angst dat de afhankelijkheid zich nu van China naar de VS verplaatst. Japanners zien liever dat het land investeringen gaat doen in de eigen industrie.

Hoe kan Japan miljarden investeren?

Het jaarbudget van Japan was in 2025 omgerekend zo'n 770 miljard dollar, wat maakt dat het land de mega-overeenkomst nooit zelf zou kunnen bekostigen. Daarom spoort de Japanse overheid bedrijven aan om te investeren. De overheid biedt subsidies, steun en begeleiding voor een grotere aanwezigheid op de Amerikaanse markt.

De bouw van de chipfabrieken in de VS is niet het eerste project in het kader van de recente handelsafspraken tussen Japan en de Verenigde Staten. Eerder beloofde Toyota tot tien miljard dollar te investeren in zijn Amerikaanse productiefaciliteiten.

De Japanse topman Masayoshi Son van tech-investeringsmaatschappij Softbank deed eind 2024 een gigantische toezegging: in vier jaar tijd wil het bedrijf honderd miljard dollar investeren in de VS. Dat moet zo'n 100.000 banen opleveren, gericht op kunstmatige intelligentie. De topman is miljardair en kwam in het verleden vaker op de koffie bij president Trump.

Prins Harry en zijn vrouw Meghan zijn voor het eerst sinds hun terugkeer in het Verenigd Koninkrijk weer samen in het openbaar verschenen. Het paar brengt onder grote belangstelling van het publiek een bezoek aan meerdere liefdadigheidsorganisaties in de stad Nottingham.

Bij aankomst namen Harry en Meghan ruim de tijd om met het publiek een praatje te maken en handen te schudden. Volgens de BBC barstte het publiek los toen zij de auto uitstapte. Een vrouw riep: "We houden van u, hertogin Meghan, we houden van u!"

Het is het eerste officiële publieke optreden sinds het stel vanuit de VS naar Engeland verhuisde. Voor Meghan is het het eerste publieke optreden in vier jaar tijd in het Verenigd Koninkrijk. De laatste keer was tijdens de uitvaart van koningin Elizabeth II in 2022.

De ontvangst was hartelijk in Nottingham:

De hertog en hertogin van Sussex namen in 2020 afscheid als leden van het Britse koningshuis en verlieten het Verenigd Koninkrijk. Zij wilden hun tijd willen gaan verdelen tussen het Verenigd Koninkrijk en Californië, waar Meghan is geboren.

In augustus werd bekend dat Harry en Meghan met hun twee kinderen, prins Archie (7) en prinses Lilibet (5), terugverhuizen naar het VK. Volgens Britse media spelen daarbij meerdere factoren een rol, waaronder de wens om meer tijd in Europa door te brengen, hun kinderen onderwijs in het Verenigd Koninkrijk te laten volgen en dichter bij Harry's familie te zijn.

Kookworkshop

Om zo openlijk naar buiten te treden in Notthingham is niet geheel toevallig. In 2017 maakten Harry en Meghan daar hun eerste officiële optreden als verloofd stel. Britse media melden dat ze tijdens hun bezoek drie maatschappelijke organisaties aandoen.

Bij de organisatie Himmah Hub nemen ze deel aan een kookworkshop. Daarna bezoeken ze de voedselbank van de organisatie, waar ze spreken met mensen die in armoede leven. Ook gaan ze langs jongerenorganisatie Community Recording Studio en Epic Partners, een organisatie die kinderen en families ondersteunt.

Harry is al meer dan tien jaar betrokken bij Community Recording Studio en Epic Partners. Meghan werkte eerder samen met Himmah aan Together: Our Community Cookbook, dat in 2018 verscheen.

Na hun vertrek uit het Verenigd Koninkrijk bleven Harry en Meghan betrokken bij Britse goede doelen via hun eigen stichting. Maar hun focus lag ergens anders. Harry en Meghan gaven als reden voor hun vertrek dat ze een "rustiger leven" wilden leiden, maar sloten ook lucratieve contracten met Netflix en Spotify.

De verhouding met de rest van de koninklijke familie verslechterde snel. Het echtpaar verklaarde dat medewerkers van het paleis ongevoelig waren geweest voor Meghans mentale gezondheid. Bovendien beschuldigden zij andere leden van de koninklijke familie van racisme en het manipuleren van de media.

De openlijke kritiek van Harry op zijn familie en het koningshuis leidden tot een breuk tussen de prins en zijn vader, koning Charles. Jarenlang zag die zijn kleinkinderen niet.

Oxford

De spanningen zijn de afgelopen maanden enigszins afgenomen, nu Harry de wens heeft uitgesproken zich met zijn vader te verzoenen. Ook gaf hij aan dat hij wil dat zijn kinderen de kans krijgen om hun 77-jarige grootvader te leren kennen. Charles wordt momenteel behandeld voor een vorm van kanker die begin 2024 werd vastgesteld.

Harry en Meghan en hun kinderen verblijven naar verluidt in een woning in de Cotswolds, een gebied omringd met heuvels, dorpen en boerderijen ten westen van de stad Oxford.

When creating a peripheral for a mobile phone, an obvious path is to create a companion app with which to talk to it. But as we all know today’s app …read more

Vier dagen nadat Albert Heijn te maken kreeg met een (poging tot een) hackaanval worden winkels weer als vanouds bevoorraad.

"De reguliere leveringen van zowel houdbare producten als versproducten aan onze winkels zijn in het hele land volledig hervat", zegt de supermarktketen in een korte update over de situatie.

De beschikbaarheid van producten kan nu nog per winkel verschillen, zegt Albert Heijn. In de loop van de dag moeten er steeds minder lege schappen te zien zijn.

Geen bezorging en sparen

Daarmee is de situatie nog lang niet als normaal. Albert Heijn bezorgt nog steeds geen online bestellingen. De site van AH is ook nog niet online. Ook werken de spaarprogramma's en persoonlijke bonusaanbiedingen nog niet.

Nu de bevoorrading weer loopt, zegt de keten zich te richten op het "zorgvuldig en veilig herstellen van de volledige dienstverlening".

Wat er precies gebeurd is, is nog steeds onduidelijk. Albert Heijn zegt de IT-systemen zelf offline te hebben gehaald vanwege een 'cyberveiligheids-incident'. Uit gesprekken van de NOS met mensen uit de beveiligingswereld bleek dat het om een hackaanval ging.

De politie riep Albert Heijn gisteren nog op om aangifte te doen. Dat was in ieder geval toen nog niet gebeurd.