Vuurwerkmatten, droneshows en optredens kleuren de komende dagen pleinen en parken in China ter gelegenheid van het Chinees Nieuwjaar. Dit jaar staat één traditie extra in de belangstelling: de leeuwendans. De eeuwenoude dans, die op het Chinese vasteland lange tijd naar de achtergrond was verdwenen, wint opnieuw aan populariteit onder jongeren.
Bovendien krijgt de dans steeds meer internationale erkenning. China en Maleisië hebben gezamenlijk een nominatie ingediend om de traditie te laten opnemen op de Unesco-lijst van immaterieel cultureel erfgoed.
De leeuwendans is een traditionele Chinese dans waarbij een of twee dansers in een kleurrijk leeuwenkostuum bewegen op het ritme van trommels en bekkens. De dans wordt vooral uitgevoerd tijdens feestdagen zoals Chinees Nieuwjaar en staat symbool voor geluk, voorspoed en het verdrijven van kwade geesten.
Nauwelijks meer uitgevoerd
Hoewel de leeuwendans vooral in Zuid-China diepgeworteld was, kwam de traditie in de twintigste eeuw onder zware politieke druk te staan en werd de dans op het vasteland een tijdlang nauwelijks nog uitgevoerd. Buiten China bleef de dans echter springlevend, met name binnen Chinese diasporagemeenschappen, waar de dans een belangrijk cultureel symbool bleef.
Toen de leeuwendans later weer in China werd toegestaan, bleek de interesse onder jongeren sterk afgenomen en leek de traditie langzaam te verdwijnen. Door jaren van actief cultuurbeleid, het organiseren van wedstrijden, schoolprogramma's en modernisering van de dans, wint de leeuwendans inmiddels opnieuw aan populariteit, vooral onder jongeren en meisjes.
Over het ontstaan van de leeuwendans bestaan verschillende verhalen. Volgens een bekende mythe zou de dans in de vijfde eeuw zijn ontstaan, toen mensen zich als leeuwen verkleedden om olifanten af te schrikken die in oorlogvoering werden ingezet. Historisch bewijs hiervoor ontbreekt. Waarschijnlijker is dat de dans voortkwam uit rituelen waarbij mensen zich verkleedden en lawaai maakten om kwade geesten of wilde dieren te verjagen en dat die gedaante door de jaren heen veranderde in de leeuwendans.
Wat vaststaat, is dat de leeuwendans voor het eerst wordt vermeld in geschriften uit de Tang-dynastie (618-907 n.Chr.). In de eeuwen daarna verspreidde de dans zich van de hofcultuur naar een alledaags volksgebruik in grote delen van China, waaronder Jieyang in Zuidoost-China.
In die stad ligt ook het officiële onderzoeksinstituut en opleidingscentrum voor de leeuwendans, beide geleid door Sun Shuqiang. Hij nam het instituut over van zijn grootvader, waarna het uitgroeide tot een van de bekendste regionale opleidingscentra, met honderden studenten die optreden in binnen- als buitenland.
Volgens Sun is de traditie meegegroeid met de tijd: "Vroeger was de kop van het leeuwenkostuum van hout gemaakt; tegenwoordig gebruiken we lichtere materialen, waardoor meer mensen de dans kunnen uitvoeren." Ook ontwikkelde hij nieuwe technieken die de choreografie spectaculairder maken. Een andere belangrijke verandering is de groeiende deelname van vrouwen en meisjes. "Modernisering betekent ook dat meisjes dezelfde kansen krijgen om mee te doen", aldus Sun.
Zo leert de nieuwe generatie de leeuwendans:
Iemand die er goed in is geslaagd om meisjes te enthousiasmeren, is leeuwendanser en trainer Lin Kairong. Hij richtte een paar jaar geleden de eerste leeuwendansschool op in Jieyang, speciaal voor kinderen. Terwijl we zitten te wachten op de weekendtraining, komen de leerlingen - de jongste is nog maar 6 jaar oud - met hun grote leeuwenpakken aangesjouwd waarnaar er een paar uur serieus en toch met veel plezier en kabaal gedanst wordt.
Kai, vader van drie dochters, merkt op dat veel meisjes wel interesse hadden in de dans, maar zich niet aanmeldden bij een school. Dus ging hij zelf de wijk in om meisjes te enthousiasmeren. En met succes. Het merendeel van zijn vijftig leerlingen zijn meisjes.
Politieke aangelegenheid
Behalve vermaak, is de promotie van traditionele dansen als de leeuwendans ook een serieuze politieke aangelegenheid. Onder president Xi Jinping is de bescherming van cultureel erfgoed hoog op de agenda komen te staan. Volgens zijn regering dient het een belangrijk binnenlands politiek doel: het verstevigen van nationale identiteit, trots en sociale cohesie.
Daarnaast versterkt het China's internationale prestige. Cultureel erfgoed dwingt invloed en respect af op het internationale toneel en zet China in een goed daglicht, is de gedachte.
Sun en zijn leerlingen reizen de hele wereld over, van Dubai tot Milaan, om de leeuwendans te promoten en erkenning te krijgen voor de dans. Met de geplande opname van de leeuwendans op de Unesco-Werelderfgoedlijst lijkt de droom van Sun en die van China dit jaar werkelijkheid te worden.