NOS Nieuws - Algemeen

Transgender vrouwen in de Verenigde Staten kunnen blijven deelnemen aan sportwedstrijden voor vrouwen. Een wetsvoorstel dat dat moest verbieden haalde het niet in de Senaat. Met 49 tegen 41 stemmen werd het verworpen. Er waren 60 stemmen nodig om het voorstel aangenomen te krijgen.

Het is een van president Trumps prioriteiten om "mannen te weren uit vrouwensporten". Het past in zijn overtuiging dat er geen andere sekse bestaat dan het geslacht dat iemand bij de geboorte heeft. Trump tekende daarover al in februari vorig jaar, vlak na zijn aantreden, een decreet.

Het wetsvoorstel was onderdeel van een breder pakket aan wetgeving, dat eerder dit jaar al werd aangenomen, maar de Republikeinse president wilde het weren van transgender sporters er nog in opnemen.

Geen meerderheid

De wetgeving gaat verder onder meer over het registreren van kiezers en een verplicht identiteitsdocument met foto in het stembureau. Daarmee wil Trump voorkomen dat mensen die illegaal in de VS verblijven hun stem uitbrengen. Ook wil hij dat er grotendeels een verbod komt op stemmen per post, een aanpassing die op felle tegenstand van parlementariërs stuit.

Trump heeft gedreigd geen andere wetten te ondertekenen voordat alle aanpassingen van het kiessysteem zijn aangenomen.

De president wil ook dat geslachtsveranderende operaties bij sommige minderjarigen worden verboden, maar het is onzeker of de Senaat daarover zal stemmen.

Naar verwachting zullen de Democraten het hele pakket uiteindelijk blokkeren. De Republikeinen hebben niet genoeg steun om de wetsvoorstellen erdoor te krijgen. Ze hebben 53 van de 100 zetels en zijn dus afhankelijk van een aantal Democraten om de vereiste 60 stemmen die nodig zijn voor wetgeving te halen.

De Brexit is meer dan zes jaar geleden, maar voor EU-burgers met de Britse nationaliteit zijn er opeens weer nieuwe problemen. Vanwege nieuwe paspoortregels konden mensen met zo'n dubbele nationaliteit de afgelopen weken opeens het Verenigd Koninkrijk niet meer in zonder Brits paspoort. Inmiddels zijn die regels wat afgezwakt, maar niet voor iedereen.

The Guardian sprak met enkele reizigers, vooral jongeren met een dubbele nationaliteit, die de dupe zijn van de veranderingen. Ze strandden op vliegvelden in Kopenhagen, Madrid en Mumbai omdat ze bij het inchecken geen Brits reisdocument konden laten zien. Sommigen kunnen daardoor wekenlang niet terug.

De nieuwe regels zijn bedacht door de Britse Labour-regering, als onderdeel van verscherpt migratiebeleid. Ze zijn in oktober gelanceerd, maar doken pas half februari in de media op, enkele dagen voordat ze van kracht werden.

Tot voor kort konden mensen met een dubbele nationaliteit met hun niet-Britse paspoort het VK in, maar nu niet meer. Het gaat om bijvoorbeeld om mensen die wel recht hebben op een Brits paspoort, maar dat nooit hebben aangevraagd. Maar ook mensen die hun Britse paspoort niet hadden meegenomen tijdens een buitenlandse reis hebben een probleem.

Onlogisch

De nieuwe regels gingen in op 25 februari en stuitten gelijk op verwarring en onbegrip, vooral omdat de overheid er niet bijster goed over had gecommuniceerd. Duizenden reizigers, vaak EU-burgers die in het VK wonen, bleken opeens niet meer naar huis te kunnen.

De verontwaardiging was des te groter omdat de veranderingen onlogisch lijken. Een EU-burger zonder dubbele nationaliteit, bijvoorbeeld een Nederlandse toerist, kan gewoon met een Nederlands paspoort de Britse grens over. Daar is nu niets aan veranderd. Maar voor een Nederlander die ook de Britse nationaliteit heeft, volstond datzelfde Nederlandse paspoort eind februari ineens niet meer.

Dat is inmiddels aangepast. Het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken maakte vanwege de commotie vorige week een uitzondering voor EU-burgers die ook de Britse nationaliteit hebben. Die mogen nu toch weer met hun EU-paspoort het VK in.

'Heel bang'

Die uitzondering geldt echter niet voor iedereen. Voor mensen met een tweede nationaliteit van buiten de EU sowieso niet, en ook kinderen van EU-burgers met twee paspoorten vallen er vanwege de Britse regelgeving niet automatisch onder, zelfs al zijn ze in het VK geboren.

Dat leidt nu tot schrijnende taferelen, blijkt uit het relaas van tieners die hun verhaal deelden met The Guardian. Een 16-jarige Britse scholier met een moeder van Noorse afkomst mocht in Denemarken het vliegtuig naar Engeland niet in omdat ze geen Brits reisdocument had. Ze heeft inmiddels twee weken school gemist en dat worden er mogelijk meer, want de wachttijd voor een nieuw paspoort is zes weken.

Een speciaal certificate of entitlement aanvragen, als bijvoegsel bij het andere paspoort, kan ook, maar dat kost meer dan 589 Britse pond (zo'n 675 euro) en de verwerking duurt eveneens weken.

Ook zit in Madrid een 19-jarige studente vast, meldt de Britse krant. Ze nam deel aan een door haar universiteit georganiseerde reis. Met haar Franse paspoort mag ze volgens de nieuwe regels niet terug naar huis.

En een 18-jarige vrouw met de Britse en Deense nationaliteit is gestrand in Mumbai na een vakantie van twee weken met vrienden. Ze kon het vliegveld in India ook niet meer af omdat ze daarvoor geen geldig visum meer had. "Ze was heel bang", vertelt haar moeder aan The Guardian.

Paspoorthel

In Yorkshire leidde de nieuwe paspoortregel ertoe dat een moeder haar zoon en kleinkinderen uit Nieuw-Zeeland niet kon ontvangen. Ze moesten hun lang tevoren geplande vlucht op het laatste moment annuleren omdat de kinderen nog geen Brits paspoort hadden.

"Ze zitten in een paspoorthel", zegt de moeder tegen de krant. "Er is totaal geen communicatie over deze nieuwe regel geweest. We zijn er kapot van."

Het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken wil niet reageren op individuele gevallen, en laat in een reactie aan Britse media weten de veranderingen bijtijds op de overheidswebsite gov.uk te hebben aangekondigd.

Robert Mueller, de voormalige FBI-directeur die de Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingen van 2016 onderzocht, is overleden. Dat heeft zijn familie bekendgemaakt. Mueller was 81 jaar en leed volgens Amerikaanse media aan de ziekte van Parkinson.

Hij werd bekend door zijn onderzoek naar de verkiezingsoverwinning van Donald Trump in 2016. Onderdeel van het onderzoek waren de mogelijke banden van Trumps campagneteam met Moskou.

Volgens de Democraten had Trump zijn verkiezingswinst mogelijk mede te danken aan inmenging van Rusland. Mueller bevestigde in 2019 na een jarenlang onderzoek dat er sprake was van Russische inmenging, maar besloot geen strafrechtelijke vervolging in te stellen tegen een zittende president.

Trump heeft de conclusie van Muellers rapport altijd bestreden en deed het onderzoek af als een heksenjacht. De president heeft laten weten blij te zijn met Muellers overlijden. "Hij kan niet langer onschuldige mensen beschadigen", aldus Trump op zijn sociale platform Truth Social.

Vietnamveteraan

Mueller had op het moment van het onderzoek naar de Russische inmenging al een lange carrière achter de rug. Hij had als militair gediend in Vietnam, was lang federaal aanklager en leidde de misdaaddivisie van het ministerie van Justitie.

Daar kreeg hij te maken met roemruchte zaken zoals die tegen maffiabaas John Gotti en het onderzoek naar de bom aan boord van een Pan Am-vlucht die in 1988 neerstortte in het Schotse Lockerbie. In 2001 werd hij op voordracht van toenmalig president George W. Bush het hoofd van de FBI.

In 2004 zette hij zijn carrière op het spel toen hij dreigde op te stappen toen het Witte Huis een omstreden afluisterprogramma wilde toestaan dat volgens het ministerie van Justitie ongrondwettelijk was. Hij wist de goedkeuring daarvan ternauwernood te voorkomen.

In 2013 ging Mueller met pensioen en droeg hij het FBI-stokje over aan James Comey, die net als Mueller in aanvaring zou komen met Trump. Vier jaar later werd er toch weer een beroep op hem gedaan voor het speciale onderzoek naar de Russische inmenging bij de verkiezingen van 2016.

448 pagina's

Het 22 maanden durende onderzoek leidde tot een 448 pagina's tellend rapport. Het beschrijft Russische inmenging "op een grondige en systematische manier", door middel van hacken en propaganda om de Democratische presidentskandidaat Hillary Clinton zwart te maken en de campagne van Trump te helpen. Rusland heeft dat altijd ontkend.

Het onderzoek leidde tot aanklachten tegen 34 personen, onder wie medewerkers van Trump, Russische inlichtingenfunctionarissen en drie Russische bedrijven en ook tot schuldbekentenissen en veroordelingen. Mueller zag er uiteindelijk van af Trump zelf te vervolgen, tot teleurstelling van veel Democraten.

Dat betekent niet dat Mueller niets had gevonden wat hij Trump ten laste had kunnen leggen. Het ging daarbij bijvoorbeeld om Trumps pogingen om Mueller als speciaal aanklager te laten ontslaan en de reikwijdte van diens onderzoek in te perken. Ook onderzocht Mueller wat de president had gedaan om te voorkomen dat informatie naar buiten zou komen over een bijeenkomst in 2016 in de Trump Tower in New York tussen Trumps verkiezingsteam en een Russisch gezelschap.

'Geen hoax'

Mueller heeft de president daarvan niet vrijgesproken, zoals Trump zelf beweerde. Er was alleen besloten geen uitspraak te doen over de vraag of de president een misdrijf had gepleegd. "De president is niet vrijgesproken van de feiten die hem ten laste worden gelegd", voegde Mueller er expliciet aan toe.

Tijdens en na het onderzoek gebruikte Trump sociale media, toespraken en de media om Mueller aan te vallen; hij beschuldigde hem van "een politiek gemotiveerde, gemanipuleerde heksenjacht" en zei dat Mueller zich liet omringen door misdadigers. "Het is een grote hoax", zei Trump in 2019.

Tijdens een hoorzitting voor het Congres ging Mueller daar kort op in. "Het was absoluut geen hoax", zei hij, en hij wees op de vele aanklachten die uit het onderzoek waren voorgekomen.

Correspondent VS Rudy Bouma:

"Zowel op links als op rechts klinkt verontwaardiging over Trumps reactie op het overlijden van Mueller. De Democratische senator Adam Schiff schrijft dat Trump "iedere dag zijn onbeschaafdheid en ongeschiktheid voor het presidentschap toont". Voormalig adviseur van president Obama David Axelrod veroordeelt de post van de president als "verachtelijk maar totaal voorspelbaar".

Michael Steele, een voormalige voorzitter van de Republikeinse partij, noemt Trump op X "een afschuwelijke, walgelijke man zonder moraal". Volgens de Democratische Congreslid Dan Goldman "viert Trump op een walgelijke manier de dood van Mueller omdat die Trumps poging om de verkiezingen van 2016 te stelen heeft blootgelegd".

Anderen wijzen op de dubbele standaard van de regering-Trump. Na de moord op Charlie Kirk haalde zijn vicepresident Vance keihard uit naar mensen die de dood van de conservatieve influencer vierden: "Als je iemand ziet die de moord op Charlie viert, spreek diegene daarop aan. En verdomme, bel ook hun werkgever."

Zijn oproep sloeg aan: tal van van mensen die hun vreugde over Kirks dood hadden geuit, verloren hun baan of hun visum. Voor Trump gelden kennelijk andere standaarden.

Een progressieve influencer schrijft daarom nu: "Ik verwacht dat elke Republikein die verontwaardigd was over mensen die de dood van Charlie Kirk vierden, Trump onmiddellijk veroordeelt omdat hij over Robert Mueller zei: 'Ik ben blij dat hij dood is'. Dit is walgelijk."

Volgens de leider van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden is Trumps reactie bewust provocatief: "De wreedheid is het doel", schrijft Chuck Schumer. "Trumps doel is om je af te leiden van stijgende benzineprijzen, zijn doelloze oorlog, misstanden bij ICE en de Epstein-dossiers."

Krijgt de EU er weer een rechts-populistische en eurosceptische premier bij? Dat besluiten de Slovenen, als ze morgen naar de stembus gaan voor de parlementsverkiezingen. In de laatste peilingen ligt rechts-populist en politiek veteraan Janez Jansa nipt voor op de huidige links-liberale premier Robert Golob.

De 67-jarige Jansa is een oude bekende. Hij was al drie keer premier van Slovenië; zijn laatste kabinet viel in 2022. Begin jaren 90 rees zijn politieke ster toen hij opkwam voor democratische vrijheden. Die ontbraken in het communistische Joegoslavië, waarvan Slovenië tot 1991 deel uitmaakte.

Maar gaandeweg ontwikkelde Jansa zich tot een steeds radicalere rechts-populist, die de vrijheden in de jonge democratie juist stukje bij beetje inperkte. Hij probeerde bijvoorbeeld de rechtspraak naar zijn hand te zetten en joeg journalisten tegen zich in het harnas door de subsidie voor het nationale persbureau stop te zetten. De kritische berichtgeving beviel Jansa niet.

Verwantschap met Trump

Verder is hij voorstander van een hard migratiebeleid en traditionele waarden. Ook vindt hij dat het Sloveense onderwijs meer aandacht moet hebben voor de Sloveense cultuur en geschiedenis. Dat zijn boodschappen die aanslaan bij het meer behouden deel van het Alpenland.

Jansa verkondigt ze in een aanvallende stijl, waarbij hij regelmatig scheldt en politieke tegenstanders verdacht maakt, ook via sociale media. Niet zo verwonderlijk dus dat hij grote verwantschap voelt met de Amerikaanse president Trump. Jansa was de eerste en enige wereldleider die Trump in 2020 feliciteerde met zijn 'zege' in de presidentsverkiezingen, gewonnen door Joe Biden.

Ook de EU moet het regelmatig ontgelden en dan vooral de instituties en de meer liberale, op samenwerking gerichte lidstaten. Nederland was woedend toen Jansa als premier kritische Nederlandse Europarlementariërs in een tweet afbeeldde als marionetten van de Joodse zakenman en filantroop George Soros. Slovenië was op dat moment voorzitter van de EU. "Smakeloos, ik neem daar zover mogelijk afstand van", reageerde toenmalig premier Rutte. De Sloveense ambassadeur in Den Haag moest op het matje komen.

Spannende strijd

Als Jansa wint, past hij in het rijtje van rechts-populistische premiers als Meloni van Italië, Babis van Tsjechië, Fico van Slowakije en Orbán van Hongarije. Met die laatste wordt Jansa vaak vergeleken, maar er is zeker één groot verschil: Jansa is sterk pro-Oekraïens. Hij behoorde tot het eerste groepje EU-leiders die per trein president Zelensky in Kyiv bezochten, vlak na de Russische inval in 2022.

Dat Jansa voorligt in de peilingen, heeft hij deels te danken aan de teleurstelling onder de Slovenen over het trage hervormingsbeleid van het kabinet-Golob. De onervaren coalitie van drie linkse partijen, vier jaar geleden verrassend aangetreden, heeft regelmatig onderling ruzie. De beloofde verbetering van de gezondheidszorg komt voor veel kiezers niet snel genoeg van de grond; ook de vermeende hoge belastingdruk is een pijnpunt.

Maar de premier is zeker niet kansloos. Golobs partij ligt maar nipt achter op die van Jansa en het verschil is de afgelopen weken kleiner geworden. Cruciaal wordt daarnaast de uitslag van kleinere linkse en rechtse partijen, die nodig zijn voor een meerderheidscoalitie. Een deel daarvan zweeft rond de kiesdrempel van 4 procent. Of zij in het parlement komen, heeft een grote invloed op de zetelverdeling. De verkiezingen zijn dus ongemeen spannend.

Schandaal

Aan het eind van de campagne is het land ook nog eens opgeschud door een afluisterschandaal. Er doken online geluidsopnames op van hooggeplaatste leden van Golobs partij, waarin ze vergoedingen bespraken in ruil voor het gunnen van contracten aan bevriende ondernemers.

Bewijs van corruptie, riep Jansa, maar volgens Golob is er met de opnamen geknoeid. Volgens onderzoeksjournalisten komen ze van vertegenwoordigers van de omstreden private inlichtingendienst Black Cube. Daar werken voornamelijk voormalig medewerkers van de Israëlische geheime dienst Mossad.

De Sloveense geheime dienst heeft nu bekendgemaakt dat vertegenwoordigers van Black Cube in december met een privévliegtuig naar de hoofdstad Ljubljana kwamen en Jansa en zijn partij hebben bezocht. Jansa ontkent dat niet, maar zweert niets verkeerd gedaan te hebben.

Golob spreekt intussen van grove Israëlische inmenging. Zijn regering is zeer kritisch over het Israëlische optreden in Gaza en erkende Palestina als onafhankelijke staat. De Sloveense publieke omroep boycot het Eurovisie Songfestival vanwege de deelname van Israël. Jansa geldt daarentegen als sterk pro-Israël.

Morgen zal blijken of het schandaal invloed heeft op de uitkomst en wie ervan profiteert.

Door aanvallen op de energiesector in en rond de Perzische Golf stijgen de energieprijzen wereldwijd snel. De gevolgen zijn overal voelbaar, maar vooral Azië wordt hard geraakt.

Ruim 80 procent van de brandstoffen die normaal door de Straat van Hormuz worden vervoerd, gaat naar de Aziatische markten. Scheepverkeer is daar op dit moment nauwelijks mogelijk door Iraanse aanvallen en de energieoorlog heeft in Azië ook politieke gevolgen.

NOS-correspondenten in Azië leggen uit hoe het zit in hun regio.

"Japan haalt ruim 90 procent van zijn olie uit de Golfregio. Momenteel stijgen de prijzen dus razendsnel, wat leidt tot duurdere benzine, hogere transportkosten en zelfs productieproblemen bij bedrijven. De overheid grijpt in met subsidies en opent oliereserves om de schade te beperken. Noodmiddelen met een houdbaarheidsdatum.

Politiek zit Japan in een moeilijke positie. Als belangrijkste bondgenoot van de VS in Azië wordt het onder druk gezet om bij te dragen aan de veiligheid in de Straat van Hormuz. Tijdens haar bezoek aan Trump benadrukte premier Takaichi wat wettelijk gezien wel en niet mogelijk is. Ook sloot ze zich aan bij een internationale verklaring om veilige doorvaart te ondersteunen, zonder dat ze militaire inzet beloofde."

"Een militaire rol is namelijk onwaarschijnlijk: Japan heeft wettelijke beperkingen op de inzet van troepen. Daarbovenop zeggen negen op de tien mensen tegen de oorlog te zijn. Daarom lijkt het land te kiezen voor indirecte steun, zoals logistieke hulp. Zo probeert Japan buiten het conflict zelf te blijven zonder de VS boos te maken."

"In India nemen de problemen met de distributie van lpg-tanks toe in de commerciële sector. Restaurants moeten tijdelijk sluiten of schakelen over op hout of kolen. Dit leidt tot meer luchtvervuiling, wat een groot probleem is in India. De overheid heeft de regels tegen het gebruik ervan versoepeld om het gebrek aan lpg te compenseren.

De afgelopen dagen hadden huishoudens problemen met het verkrijgen van gas om op te koken, ook al geeft de Indiase overheid huishoudens voorrang bij de verdeling van de gasflessen. Volgens de overheid komt het tekort gedeeltelijk door paniek onder inkopers."

"India is voor ongeveer de helft van de lpg- en lng-voorziening afhankelijk van import via de Straat van Hormuz. Het land onderhandelt nu met Iran om schepen door te laten die gas vervoeren dat bestemd is voor India. Het land wil zo ook laten zien dat zijn multipolaire buitenlandbeleid iets concreets oplevert.

Deze week bereikten India twee schepen met lpg, maar aanvallen op gasvelden in Qatar hebben de zorgen vergroot. Want het heeft weinig zin om te onderhandelen over de doorvoer van een gasvoorraad als er geen gas meer beschikbaar is. India is een van de grootste afnemers van lng uit Qatar. Het is een belangrijke grondstof voor een soort kunstmest die hier veel wordt gebruikt voor de teelt van graan en rijst."

"Van energiepaniek is in China geen sprake. China heeft hard geïnvesteerd om zoveel mogelijk energie zelf op te wekken. Hoewel het land nog steeds de grootste energie-importeur van de wereld is, wekt het inmiddels 80 procent van de eigen behoefte zelf op.

China investeert in alle soorten energiebronnen om een 'gezonde mix' te hebben en risico's te spreiden. Steenkool, waarvan er veel in de Chinese bodem zit, is nog steeds de grootste energiebron. Maar China staat nu ook vol met zonne- en windmolenparken en steeds meer stuwdammen en kerncentrales.

Peking vreesde al vroeg de gevolgen van een mogelijk conflict in het Midden-Oosten. Een te grote afhankelijkheid van de (fossiele) brandstoffen uit die regio werd als te risicovol ingeschat. Ruwe olie haalt Peking daarom niet alleen uit het Midden-Oosten, maar ook uit bijvoorbeeld Rusland, Maleisië en Brazilië."

"De nood is dus nog niet hoog voor China. Analisten schatten verder in dat China ongeveer vier maanden aan oliereserves heeft opgeslagen. Maar als grootste importeur van ruwe olie in de wereld gaat ook China de prijsstijgingen merken.

Diplomatiek heeft het land dezelfde strategie als vaker bij internationale conflicten: China roept alle partijen op tot zelfbeheersing, dialoog en vrede, en stuurde een speciaal gezant om te praten. Op daden hoeven de landen echter niet te rekenen. Voor China valt er weinig te winnen door zich te mengen in een militair conflict met een onzekere uitkomst."

"Alle Zuidoost-Aziatische landen worden geraakt door de blokkade van de Straat van Hormuz, maar op verschillende manieren. Zo heeft Vietnam heel weinig noodreserves en schieten in dat land, dat leunt op de export, de prijzen in het scheepsvervoer omhoog.

In Myanmar heeft de afhankelijkheid van olie-import effect op de burgeroorlog. Zo is er minder brandstof voor de legervliegtuigen die bombardementen uitvoeren. In Thailand en Laos staan enorme files voor tankstations."

"Vooral voor Indonesië kan de situatie ook politiek precair worden. President Prabowo denkt dat het noodzakelijk wordt om extra te bezuinigen, omdat door de hoge olieprijzen het begrotingstekort over de wettelijke limiet van 3 procent gaat.

Maar bezuinigingen en hoge prijzen waren vorig jaar het startpunt voor gewelddadige protesten in Indonesië. Prabowo moet dus goed overwegen waar hij zal snijden om onrust onder de Indonesiërs te voorkomen."

In de Tsjechische hoofdstad Praag hebben tienduizenden mensen gedemonstreerd tegen de regering van premier Babis. Ze beschuldigen Babis en zijn kabinet van het uithollen van de democratie en maken zich zorgen over de toekomst van hun land.

De demonstratie was georganiseerd door de organisatie Miljoen Momenten voor de Democratie (Milion chvilek pro demokracii). Voorzitter Mikulas Minar vindt dat de regering zijn blik te veel naar het oosten richt. "De kou komt uit het Kremlin en loopt ons over de rug, maar we hebben het toch warm omdat we met velen zijn", zei hij op de demonstratie.

Defensie en publieke omroep

Ook maken de demonstranten zich zorgen over de recente bezuinigingen op Defensie en de geplande ingreep in de financiering van de Tsjechische publieke omroep.

"Ik ben hier omdat ik me zorgen maak over de toekomst van mijn land", zei de 22-jarige Tomas Chaloupka. "Het stoort me dat de huidige regering probeert de vrije en onafhankelijke media te manipuleren, terwijl vrijheid en democratie van het grootste belang zijn."

"We willen niet zoals Hongarije worden", aldus lerares Hana Malanikova. "We willen ook niet het pad van Slowakije volgen. Het is tijd om wakker te worden."

Het is volgens de organisatoren de grootste antiregeringsdemonstratie in Tsjechië sinds 2019. Volgens de organisatie waren er 250.000 mensen op het protest afgekomen. De politie en andere instanties geven geen cijfers over het aantal deelnemers.

Demonstranten droegen Tsjechische, Oekraïense en Europese vlaggen bij zich. Op een meegebracht bord waren een kussende Amerikaanse president Trump en Russische president Poetin afgebeeld. Ook waren er volgens de Tsjechische publieke omroep toespraken van historici, politicologen en acteurs.

Babis na vier jaar weer premier

Populist en miljardair Babis is sinds half december weer aan de macht als premier, na vier jaar in de oppositie. Van 2017 tot 2021 was hij ook al premier. Nu werkt Babis samen in een coalitie met twee uiterst rechtse partijen, SPD en de Motoristen.

Babis wil breken met Europese klimaatplannen en wil minder steun leveren aan Oekraïne. In het Europees Parlement werkt zijn partij samen met de Fidesz-partij van de Hongaarse premier Orbán, die ook tegenstander is van steun aan Oekraïne.

Tijdens de vorige termijn van Babis organiseerde Milion chvilek pro demokracii ook al demonstraties tegen zijn regering. In de zomer van 2019 kwamen volgens de organisatie een kwart miljoen mensen bijeen op dezelfde locatie in Praag.

Zijn naam was niet algemeen bekend, maar zijn kerkgebouwen op veel plekken in Nederland zijn beeldbepalend. In zijn woonplaats Amerongen is architect Wouter van Beijnum (79) overleden, zo is vandaag bekendgemaakt.

Van Beijnum bouwde van alles, maar werd vooral bekend door de kerkgebouwen die hij ontwierp. Alleen al in Urk is hij verantwoordelijk voor zeven kerkgebouwen, meldt Omroep Flevoland.

Van Beijnum ontwierp ook het grootste kerkgebouw van Nederland in het Gelderse Opheusden, dat 2850 zitplaatsen telt. Een van de laatste kerken die hij voltooide was ook een heel grote, de kerk van de Gereformeerde Gemeente in Yerseke. Zeelands grootste kerk werd in 2024 geopend.

Baksteen, dakpan en koper

"Strak klassiek" noemde Van Beijnum zijn bouwstijl in het Reformatorisch Dagblad. "In de architectuur zie je steeds golfbewegingen. Vooral in de jaren 50 en 60 is er heel modern gebouwd. Nu bestaat er weer veel interesse voor de jaren 30. Dat spreekt mij veel meer aan: sober en stijlvol. Ik kies in mijn ontwerpen voor traditionele materialen: baksteen, dakpan en altijd een gedeelte koperbedekking."

Van Beijnum voelde zich vooral thuis in Urk. Zijn kantoor in Amerongen hing vol met tekeningen voor projecten in het vissersdorp, op een kast stond een schaalmodel van de vissersboot UK44. Van Beijnum ontwierp in het vissersdorp niet alleen zeven kerken, hij bouwde er ook een sporthal, twee scholen en de visafslag.

Maar in feite bouwde de architect in de hele Biblebelt, de brede strook die van Zeeland naar Overijssel loopt en een thuis biedt aan relatief veel bevindelijk gereformeerden. Kerkgebouwen van Van Beijnum zijn te vinden in Genemuiden, Barneveld, Putten, Elspeet, Schoonrewoerd, Zuilichem en Wijk en Aalburg, maar ook in tal van andere dorpen en steden.

Zijn twee kerkgebouwen in Opheusden vallen het meest op. In het dorp in de Betuwe staat de kerk van de Gereformeerde Gemeenten in Nederland, met 2850 zitplaatsen de grootste van Nederland. Nog geen paar honderd meter verderop staat het kerkgebouw van de Gereformeerde Gemeente van Opheusden, met 2000 zitplaatsen. Beide gebouwen zijn van Van Beijnums hand, maar de gelovigen kerken niet bij elkaar sinds de scheuring van 1953.

Niet te sober

Opmerkelijk is dat Van Beijnum zich weliswaar baseerde op de traditionele kerkbouw, maar wel probeerde om niet te sober te bouwen. Hij vond het belangrijk om altijd iets van symboliek aan het gebouw toe te voegen.

"Er zou best wat meer mogelijk moeten zijn", aldus Van Beijnum in het interview in het Reformatorisch Dagblad. "Het is waar dat te veel aandacht voor symboliek en kunst in de kerk de aandacht van het doel afleidt: de prediking en de sacramenten. Maar we moeten daarin niet doorslaan. Als er helemaal geen ruimte is om symboliek aan het gebouw toe te voegen, laten we wat liggen."

Van Beijnum wijst naar de drie grote ronde ramen in het verder strakke gebouw van de Gereformeerde Gemeenten in Nederland in Barneveld. Die bevatten beschilderd glas en verwijzen naar Bijbelspreuken.

De Hervormde Gemeente De Ark in Urk heeft twee grote glas-in-loodpartijen in het gebouw; voor een katholieke kerk heel normaal, maar voor een hervormde kerk bijzonder. "Heel mooi", aldus Van Beijnum.

In 2024 opende de Gereformeerde Gemeente een 'megakerk' in Yerseke. Een typische Van Beijnum met een toren die 45 meter boven het Zeeuwse platteland uitstijgt en 2000 zitplaatsen telt. De bouw van de kerk was al in 2015 gepland, maar omstreden omdat veel mensen in het dorp met 7000 inwoners het ontwerp aanvankelijk te groot vonden en bang waren voor verkeersdrukte.

Uiteindelijk stapte een groep omwonenden naar de Raad van State. Die bepaalde dat het gebouw en de toren minder hoog mochten worden dan aanvankelijk gepland. Ook kwamen er maatregelen om de stroom auto's in goede banen te leiden.

Bij de eerste dienst in 2024 leek de kritiek verdampt. "Ik vind het een mooi gebouw geworden", zei een voorbijganger destijds tegen Omroep Zeeland. Een andere omwonende zei blij te zijn met de klok op de toren. "Ik kan vanuit onze achtertuin nu altijd de tijd in de gaten houden", stelde ze.

Bij een meningokokkenuitbraak in het zuiden van Engeland is het aantal ziektegevallen opgelopen naar 23. Dat meldt de Britse gezondheidsdienst. Elf andere gevallen worden nog onderzocht.

Aan de Universiteit van Kent in de stad Canterbury werd afgelopen week een vaccinatieprogramma opgezet, nadat twee jongeren van 18 en 21 jaar overleden aan de gevolgen van een meningokokkenbesmetting. Ze stierven aan een hersenvliesontsteking die deze bacterie veroorzaakte.

De twee jongeren overleden afgelopen weekend en kwamen allebei uit de regio Canterbury. Een van hen, een man van 21, studeerde aan de universiteit in de stad. De ander, een vrouw van 18, zat op een middelbare school.

Nachtclub

De uitbraak wordt gelinkt aan een evenement in de nachtclub Club Chemistry in Canterbury. Meningokokken verspreiden zich door de lucht. Ook door zoenen kunnen mensen besmet raken.

Niet iedereen die besmet raakt, wordt ook daadwerkelijk ziek. Maar wie ziek wordt, moet zo snel mogelijk worden opgenomen in het ziekenhuis. De ziekte komt het meest voor bij kinderen tussen de 1 en 4 jaar, jongeren tussen 14 en 20 jaar en volwassenen boven de 60 jaar, meldt het RIVM.

Vaccinatieprogramma

Het Britse ministerie van Volksgezondheid is afgelopen woensdag een "gericht vaccinatieprogramma" begonnen voor studenten van de Universiteit van Kent. Volgens de BBC hebben sindsdien 5841 mensen een vaccin ontvangen. Sinds de uitbraak hebben ook meer dan 11.000 mensen antibiotica gekregen.

De Britse gezondheidsdienst schrijft dat het "geruststellend is om te zien dat zoveel jongeren die in aanmerking komen voor antibiotica en vaccinatie zich hebben aangemeld". "We willen iedereen die tot nu toe aan dit initiatief heeft bijgedragen hartelijk bedanken."

Symptomen

Volgens het RIVM worden mensen meestal niet ziek van een meningokokkenbesmetting. Het is een bacterie die bij mensen in de neus of keel zit. Alleen als die bacterie in de bloedbaan of het zenuwstelsel terechtkomt, kunnen mensen ernstig ziek worden. Als dit gebeurt, zijn de eerste klachten meestal verkoudheid, hangerigheid of een grieperig gevoel.

Een hersenvliesontsteking en/of bloedvergiftiging zijn te herkennen aan flinke hoofdpijn, een stijve nek, verwardheid, overgeven of paarse of rode vlekjes op de huid. Bij baby's kent hersenvliesontsteking vaak een ander verloop.

In Nederland maakt het vaccin tegen Meningokokken B, de variant die op dit moment rondgaat in het zuiden van Engeland, geen onderdeel uit van het Rijksvaccinatieprogramma. Volgens het RIVM kunnen mensen zich op eigen kosten laten vaccineren.

Kinderen worden in Nederland wel gevaccineerd tegen vier andere soorten meningokokken: A, C, W en Y. Dat vaccin werkt tien jaar, daarom krijgen kinderen van 14 jaar het vaccin opnieuw aangeboden. De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport bepaalt na advies van de Gezondheidsraad welke vaccins worden opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma.

In de bergen van Zuid-Tirol in Italië zijn zeker twee skiërs om het leven gekomen door een lawine, meldt de Italiaanse krant La Repubblica. Er waren op dat moment 25 mensen op de helling, van wie de sneeuw er zeven meesleurde. Drie mensen raakten zwaargewond, twee kwamen er met lichte verwondingen van af.

Er werd een grote reddingsoperatie op touw gezet. Daarbij werden gespecialiseerde reddingsteams en vijf helikopters ingezet.

De skiërs hadden noodzenders bij zich, waardoor ze makkelijker te lokaliseren waren. Het ongeluk gebeurde op 2300 meter hoogte in het Ridannadal, niet ver van de Oostenrijkse grens. In het gebied gold een verhoogd risico op lawines.

Meer dodelijke ongelukken

De lawine ontstond op een berg van meer dan 2600 meter hoog in de buurt van Racines. Ziekenhuizen in de omgeving, ook in Innsbruck in Oostenrijk, staan klaar om slachtoffers op te vangen.

Er zijn afgelopen winter in de Italiaanse Alpen al meerdere dodelijke ongelukken geweest. Volgens de EAWS, de dienst die waarschuwt voor lawines, zijn er alleen al in Italië sinds oktober 33 doden gevallen. In Frankrijk kwamen 31 mensen om het leven, in Oostenrijk 29 en in Zwitserland 15.

In andere wintersportlanden vielen nul tot acht doden. Het totaal staat op 127. Vorig jaar kwamen er in totaal 70 mensen om het leven in Europese skigebieden.

De Zuid-Koreaanse K-popband BTS heeft zijn rentree gemaakt met een concert in het centrum van de hoofdstad Seoul. Er kwamen tienduizenden fans op af. Het optreden was ook live te zien via streamingdienst Netflix.

"Annyeonghaseyo (hallo)! We zijn er weer", riep frontman RM naar het publiek toen hij samen met de andere leden Jin, Suga, J-Hope, Jimin, V en Jung Kook het speciaal voor dit concert opgebouwde podium op kwam.

"Ik herinner me nog heel goed hoe we jullie tijdens ons laatste concert in Busan, een paar jaar geleden, vroegen om op ons te wachten", zei Jin. "Heel erg bedankt dat jullie hier naartoe zijn gekomen."

Beelden van het comebackconcert van BTS:

Nu ze de dienstplicht hebben voltooid zijn de zeven leden na vier jaar terug met nieuwe muziek en een wereldwijde tour. Gisteren kwam het nieuwe album Arirang uit. Vandaag werd de tour afgetrapt met het concert in Seoul op de Gwanghwamun-boulevard. Die boulevard is al eeuwen het politieke en culturele middelpunt van Korea.

Toegang tot het terrein was gratis, maar fans moesten vooraf wel een van de 22.000 vrijgegeven toegangstickets zien te bemachtigen. Op de rest van de boulevard konden mensen meekijken op schermen.

De Zuid-Koreaanse politie had de beveiliging flink opgeschroefd vanwege de grote belangstelling, ook met de rampzalige drukte in Seoul tijdens Halloween in 2022 in het achterhoofd. Het was toen zo druk op straat dat mensen werden verdrukt. Bijna 160 mensen kwamen om het leven.

De omgeving van de boulevard was tijdens het concert van BTS afgezet en duizenden agenten begeleidden de menigte via een soort doolhof van hekken en bussen naar de plek van het concert.

Sommige Zuid-Koreanen vonden de veiligheidsmaatregelen overdreven, omdat de verwachte drukte uiteindelijk grotendeels uitbleef. De autoriteiten hadden gerekend op 260.000 bezoekers, veel meer dan het uiteindelijke aantal mensen dat naar het concert kwam. Velen besloten om toch maar thuis te blijven.

Bezoekersaantallen lopen uiteen

Hoeveel fans, ook wel het BTS Army genoemd, er uiteindelijk bij waren is niet helemaal duidelijk. Volgens het label van de groep waren er rond de 104.000 mensen bij het optreden, het stadsbestuur houdt het op tussen de 40.000 en 42.000 fans.

Sommigen kwamen helemaal vanuit Europa gevlogen om BTS te zien. "Ik ben in 2023 lid geworden van de Army, net toen ze aan hun dienstplicht begonnen", vertelt Jimena Pinilla, die vanuit Spanje naar Seoul was gekomen. "Ik ben zo blij om hier deel van uit te maken."

Zuid-Koreaanse cultuur

BTS debuteerde in 2013 en wist al snel fans over de hele wereld aan zich te binden. Het was de eerste K-pop-act die boven aan de Amerikaanse Billboard-hitlijst kwam te staan. Dat was in 2020 met het nummer Dynamite, dat ook in Nederland een grote hit was.

De bandleden putten inspiratie uit hun eigen cultuur en zijn daarmee een cultureel uithangbord voor Zuid-Korea. President Lee Jae Myung sprak de hoop uit dat het concert van BTS in Seoul de Koreaanse cultuur ook buiten het land op de kaart zet.

Het nieuwe album Arirang ontleent zijn naam aan een eeuwenoud volkslied, dat in zowel Noord- als Zuid-Korea als een officieus volkslied wordt beschouwd.

Midden op het terrein van voormalig Kamp Westerbork komt een Molukse zone. Daar wordt de geschiedenis verteld van de eerste Molukse families die 75 jaar geleden vanuit Indonesië werden gehaald en in de barakken op het terrein in de Drentse bossen kwamen wonen.

"Geweldig!" reageert Augustinus Tuparia (75) bij RTV Drenthe. Hij groeide op in de barakken, destijds Woonoord Schattenberg genoemd. "Straks krijgt het Molukse verhaal ook een plek en daar kun je alleen maar hartstikke blij mee zijn. Voor mij, maar ook voor mijn ouders die van boven meekijken. En voor mijn kleinkinderen."

Kamp Westerbork is vooral bekend als doorvoerkamp uit de Tweede Wereldoorlog. Vanuit het kamp werden meer dan 100.000 Joden, Sinti en Roma naar vernietigings- en concentratiekampen gedeporteerd.

Minder bekend is dat de oude barakken 75 jaar geleden in gebruik werden genomen om voormalige KNIL-militairen uit de Molukken op te vangen. In de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog waren zij onderdeel geweest van de Nederlandse troepenmacht die het opnam tegen de Indonesiërs. Zij moesten halsoverkop uit Indonesië weg toen dat land onafhankelijk werd.

Barak 55

Tuparia was een baby toen hij van de ene op de andere dag met zijn familie naar Nederland moest vertrekken. Hij kwam in barak 55 terecht. "We woonden in die barak met vijftien tot twintig families", herinnert hij zich.

De opvang van de KNIL-militairen zou aanvankelijk zes maanden duren. Nederland beloofde de Molukse families dat ze konden terugkeren naar een eigen staat. Maar die kwam er nooit. Tuparia woonde tot zijn achttiende in Woonoord Schattenberg.

Belangrijke geschiedenis

De meeste bezoekers van Herinneringscentrum Kamp Westerbork komen volgens directeur Bertien Minco voor het verhaal van de Tweede Wereldoorlog. Maar zij wil ook de andere verhalen vertellen.

"De Holocaust is een heel groot en dramatisch onderdeel van de geschiedenis", zegt ze. "Over de Molukse geschiedenis is heel lang niet gesproken, net zoals over de Joodse geschiedenis. Wij hebben de opdracht om te vertellen wat hier is gebeurd en dan kun je niet zomaar zo'n grote en belangrijke geschiedenis overslaan."

Hoe de Molukse zone er uit komt te zien, weet Minco nog niet. Daarover praat ze met vertegenwoordigers van de Molukse gemeenschap. Wel zegt ze dat er in ieder geval een gestileerde barak komt, met foto's. Er komt een audiotour en het Molukse monument op het kampterrein wordt vernieuwd.

De verhalen van Tuparia zullen zeker een plekje krijgen in de 'zone'. Hij geeft rondleidingen door het kamp en vertelt dan ook over zijn eigen ervaringen.

Wonen in de barakken was alles behalve luxe, herinnert hij zich. De kindersterfte was hoog, de hygiëne ondermaats. "Er was een gemeenschappelijk wasgedeelte", vertelt hij. "En wat ik nu vertel is echt gebeurd: dan was je bezig met jezelf te wassen, keek je op en werd je begroet door heel grote ratten."

De scheidingswandjes tussen de families waren dun. Dat had voor- en nadelen, lacht Tuparia. "Als de buren ruzie hadden, dan hielden we ons stil. Dan konden we meegenieten. Maar het omgekeerde gold natuurlijk ook."

Rode gebouwen

Dat zijn woonplek een dramatische geschiedenis had, ervoer Tuparia pas veel later. "Mijn ouders waren vooral druk met de vraag: wanneer gaan we terug naar de vrije Republiek der Zuid-Molukken?"

Het is nog niet bekend wanneer de Molukse zone wordt geopend.

In deze video zie je meer over de geschiedenis van Molukkers in Nederland:

De provincie Drenthe en een aantal gemeenten vinden dat het Rijk niet moeilijk moet doen bij de afhandeling van de schade die is ontstaan door de recente aardbeving bij Eleveld. Zo vinden ze dat alle gedupeerden eenmalig een vergoeding van 10.000 euro moeten kunnen krijgen voor schadeherstel, meldt RTV Drenthe.

Een week geleden werd een deel van de provincie Drenthe opgeschrikt door een aardbeving met een kracht van 3,0. De beving ontstond in een gesloten gasveld bij Eleveld, waar de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) jarenlang aardgas won.

Na de aardbeving kwamen meer dan 2000 schademeldingen binnen bij de Commissie Mijnbouwschade en het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG), vooral uit Assen en dorpen in de gemeenten Aa en Hunze en Midden-Drenthe.

Groningen

In een brief aan staatssecretaris De Bat van Klimaat en Groene Groei bepleiten de provincie en de betrokken gemeenten nu een aanpak van schademeldingen die "milder, makkelijker en menselijker" is.

Ze verwijzen naar de aanpak van aardbevingsschade in Groningen. In Groningen kunnen gedupeerden in het aardbevingsgebied niet alleen kiezen voor een eenmalige vergoeding van 10.000 euro; ze krijgen ook de mogelijkheid om de schade daadwerkelijk én kosteloos te laten herstellen door een aannemer, in plaats van dat ze geld ontvangen.

Bovendien hoeven ze de schade niet meer binnen een jaar tijd te melden, zoals nu in Drenthe het geval is.

Naar Gronings voorbeeld zou er ook een geschillenregeling moeten komen in Drenthe. Bewoners die het oneens zijn met de schadeafhandeling komen dan niet meer rechtstreeks tegenover de NAM te staan bij de rechter.

In de brief pleiten provincie en gemeenten ook voor een oplossing voor bedrijven en woningcorporaties. Zij mogen schade nu niet melden bij de Commissie Mijnbouwschade, maar moeten dat rechtstreeks doen bij de NAM.

Schadebureau

De nieuwe regeling zou er ook voor moeten zorgen dat er minder geld gaat naar speciale bureaus, die schades aan gebouwen in kaart brengen. Bij de afwikkeling van schade na de bevingen in 2023 verdiende schadebureau 10BE uit Groningen 440.000 euro. Vijf keer meer dan de 80.000 euro die alle inwoners gezamenlijk kregen voor schadeherstel.

In de brief wordt overigens niet opgeroepen tot het invoeren van de omgekeerde bewijslast (waarbij de NAM moet bewijzen dat er géén schade is), zoals die in Groningen wel geldt.

Staatssecretaris De Bat, die maandag op bezoek was in Drenthe, laat aan de NOS weten dat hij binnen vier tot zes weken met een aanpak wil komen die snel, degelijk en menselijk is, maar ook uitvoerbaar. Hij zegt daarover in gesprek te blijven met provincie, omwonenden en gemeenten.

De Bat kan niet zelf besluiten tot zo'n nieuwe regeling. De NAM, verantwoordelijk voor de kosten van aardbevingsschade uit het gasveld bij Eleveld, moet ook akkoord gaan.

Twee kinderen van 9 en 10 dachten gisteren een menselijk skelet te hebben gevonden bij een strandje bij de haven in Albrandswaard, onder Rotterdam. Zij schakelden de politie in.

De hulpdiensten ontvingen de melding met enige scepsis. "Kinderen hebben nu eenmaal een levendige fantasie, wat ervoor zorgde dat wij met enige twijfel naar de melding gingen", schrijft de politie.

Gearriveerd op de plek bij de Albrandswaardse haven lieten de kinderen zien wat ze gevonden hadden. "Eenmaal daar aangekomen, bleef ik even versteld staan, want wat ik in het water zag, leek toch echt op menselijke resten", zegt de agent die op de melding afging.

Opgelucht ademhalen

De politie zette de omgeving af en schakelde collega's van de forensische opsporing in. Er werd twee uur onderzoek gedaan.

Daarna konden de kinderen en de agenten opgelucht ademhalen. Het skelet bleek van een bever te zijn. De politie vermoedt dat het dier al een jaar aan het ontbinden was en vervolgens was aangespoeld.

Op sociale media schrijft de politie dat ze de kinderen dankbaar zijn.

Zeeland gaat harde voorwaarden stellen aan de bouw van twee nieuwe kerncentrales. Zo vindt de provincie dat de twee centrales op industriegronden moeten komen en dus niet in een "ongerept" polderlandschap zoals de Paulinapolder bij Terneuzen.

De voorwaarden die de provincie Zeeland gaat stellen aan de bouw, leidden gisteren tot een kribbige vergadering van Provinciale Staten, meldt Omroep Zeeland.

"Ik zou willen dat we iets minder met de pootjes omhoog gaan liggen", verzuchtte Statenlid Inez Flameling (GroenLinks-PvdA). "De vorige gedeputeerde heeft al gezegd dat we er geen zak tegen konden doen. Maar de geschiedenis staat vol van projecten die niet doorgingen vanwege lokaal verzet. Kijk naar de provincie Groningen: die heeft gezegd dat zij geen kerncentrales wil. Daar komen ze niet."

Goede propositie

Officieel is er nog geen besluit over de bouw van nieuwe kerncentrales. Maar de Zeeuwse gedeputeerde Johan Aalberts (CDA) verwacht dat wel. "Eerder heeft het Rijk al aangegeven dat er kerncentrales moeten komen. Ook in het nieuwe regeerakkoord staat dat kernenergie heel belangrijk is om aan de energietransitie bij te dragen", aldus Aalberts op 9 maart bij Omroep Zeeland. "En wij denken dat we zo'n goede propositie hebben dat de centrales naar Zeeland komen."

Aalberts doelde daarmee onder andere op het feit dat de enige nog werkende kerncentrale in Nederland in het Zeeuwse Borssele staat, en er dus veel technische kennis is.

De gedeputeerde is er zo zeker van dat de centrales naar Zeeland komen, dat hij op 9 maart al een aantal voorwaarden stelde. De allerbelangrijkste was dat er op het gebied van veiligheid "geen enkele concessie" wordt gedaan. "We weten dat mensen zich veilig willen voelen als de centrales komen", zei Aalberts. "We zitten bijvoorbeeld met een snelweg A58 die niet altijd bereikbaar is. Dat willen we graag opgelost hebben voordat de centrales komen."

Maar gisteren bleek dat een meerderheid van Provinciale Staten de voorwaarden te zacht vond. "We gaan niet Zeeland te grabbel gooien voor wat spiegeltjes en kraaltjes", aldus Statenlid Berend Boone van de BBB, de grootste partij in Provinciale Staten. "We moeten helder hebben wat onze rode lijn is. We lijken wel te smeken om centrales hier te zetten, terwijl ze ze ergens anders niet willen hebben."

De belangrijkste harde voorwaarde die de BBB samen met de ChristenUnie stelde was dat de kerncentrale op industriegrond wordt gebouwd. Daarmee zou de veelgenoemde Paulinapolder (pal tegenover Borssele aan de Westerschelde) als bouwlocatie afvallen. "Dat is een ongerepte prachtige polder, die is bijna symbool voor wat we Zeeland gaan aandoen", aldus Statenlid Lizo Koppejan (ChristenUnie). "Ik wil dat de Paulinapolder een 'no-go' wordt, als harde voorwaarde."

Dezelfde pyjama

Koppejan wees erop dat het draagvlak voor kernenergie in Zeeland in gevaar kan komen doordat alle hoofdpersonen in het dossier van het CDA zijn. "Ik wil heel voorzichtig toch iets aandragen. De gedeputeerde, de oude gedeputeerde, de commissaris én de verkenner kernenergie dragen allemaal dezelfde pyjama met zelfde groene logo: is daar wel goed over nagedacht bij het verdelen van de portefeuilles?"

"Een suggestieve opmerking", reageerde gedeputeerde Aalberts. "Die personen zijn allemaal van dezelfde partij, maar u bent hier als Provinciale Staten de baas."

Vervolgens toonde hij zich bereid om de voorwaarden aan te gaan passen, onder meer door nu een duidelijke voorkeur uit te spreken voor bouwen van de nieuwe centrales op industriegronden. Onder druk van de Statenleden worden ook andere voorwaarden aangescherpt: zo mogen er per se geen koeltorens komen bij de centrales. Ook is de provincie tegen de bouw van nieuwe hoogspanningsmasten en -leidingen in een deel van Zeeland.

Echt hard

"De harde voorwaarden zijn echt hard", zei Aalberts. "Dat geeft niet alleen u aan, maar dat geven ook de Zeeuwen aan."

Het kabinetsbesluit over de nieuwe kerncentrales wordt in september verwacht.

De politie is nog altijd op zoek naar de vluchtauto die werd gebruikt na het neerschieten van een man in Schoonhoven afgelopen donderdag. Het 36-jarige slachtoffer werkt bij de politie, is van Iraanse afkomst en is een tegenstander van het Iraanse regime.

De schutter is nog niet gevonden. De politie heeft wel beelden van de vluchtauto. Daarop is een Toyota Yaris te zien van na 2020 met een Nederlands kenteken. Ook heeft de auto specifieke velgen, achter geblindeerde ruiten en een spoiler.

Na de aanslag is de auto weggereden in de richting van Lopik. De politie wil in het belang van het onderzoek niet zeggen of er al tips zijn binnengekomen over de vluchtauto.

De neergeschoten man is ernstig gewond geraakt en ligt nog in het ziekenhuis. Daar vecht hij voor zijn leven, zei minister David van Weel van Justitie en Veiligheid gisteravond in het televisieprogramma Café Kockelmann.

Op sociale media staat de man bekend als iemand die tegen het Iraanse regime is. Zo vierde hij de dood van ayatollah Khamenei, hij bedankte de Amerikaanse president Trump daarvoor.

Veiligheidsmaatregelen

Volgens justitieminister Van Weel zijn er vooralsnog geen concrete bewijzen dat de schietpartij te maken heeft met de Iraanse afkomst van de man. Maar dat hij zich tegen het regime uitsprak, wordt volgens de minister wel serieus meegenomen in het onderzoek. Volgens Van Weel heeft het Iraanse regime lange armen, doelend op eerdere liquidaties in Nederland waar Iran waarschijnlijk achter zat.

Dat de neergeschoten man van Iraanse achtergrond is, is de reden dat Van Weel veiligheidsmaatregelen heeft genomen voor Iraanse dissidenten in Nederland. Wat die maatregelen zijn, zegt hij niet.

Vanaf volgend seizoen is er in de tweede en derde klasse van het amateurvoetbal geen scheiding meer tussen zaterdag- en zondagclubs. Ze worden samengevoegd in één competitie.

Dit plan van de KNVB leidt tot veel onrust. Een actiegroep van acht amateurclubs maakt na het weekend bekend of er een gang naar de rechter komt. De invloed van het plan op de verenigingscultuur is volgens de clubs zo groot dat het plan van tafel moet.

De actiegroep Kerngroep Weekendvoetbal voerde de afgelopen weken meerdere gesprekken met de voetbalbond over een alternatief. Zonder resultaat.

Het nieuwe schema leidt volgens de voetbalbond tot aantrekkelijkere competities met kortere reisafstanden en meer regionale derby's. Daarmee wordt het amateurvoetbal toekomstbestendiger, zegt de KNVB. In hogere klassen is de samenvoeging al ingevoerd.

Toch zijn veel clubs kritisch. Uit een enquête van de Kerngroep blijkt dat van de 400 clubs die reageerden 69 procent niet op een andere dag wil spelen. Een veelgehoord bezwaar is dat zo'n verandering een "grove inbreuk op de clubcultuur" zou zijn. Veel clubs zijn er logistiek niet op ingericht om op een andere dag te spelen, zei Stan Raben van de Kerngroep Weekendvoetbal eerder al tegen de NOS.

Principiële dagen

Amateurverenigingen spelen al decennialang op vaste dagen. Bij zondagclubs spelen de jeugdelftallen op zaterdag en de hogere teams op zondag. Bij zaterdagclubs spelen het eerste elftal en de jeugd al jaren op dezelfde dag.

Daarnaast zijn er ook nog principiële zaterdagclubs. De teams bij deze verenigingen spelen vanwege hun geloofsovertuiging nooit op zondag. In het plan van de KNVB kunnen deze clubs toch worden ingedeeld met zondagclubs. "Er bestaat een kans dat je in de toekomst als zondagclub op zaterdag thuis moet spelen tegen een principiële zaterdagclub", stelt Raben.

In dat geval moeten wedstrijden bijvoorbeeld op zaterdagavond plaatsvinden, omdat de jeugdteams overdag de velden bezet houden. De Kerngroep is bang dat er dan niet genoeg spelers en vrijwilligers beschikbaar zijn. Ook voorziet de actiegroep minder publiek aan de zijlijn en dalende kantine-inkomsten.

Kwestie van wennen

In hogere competities spelen teams al sinds 2016 samen. In de vierde divisie zijn de ervaringen van de ruime meerderheid positief, zegt voorzitter Paul Kools van het Centraal Orgaan 4e Divisieverenigingen. "De reisafstanden zijn aanzienlijk korter, er is meer belangstelling door het verhoogd aantal regionale derby's en sponsoren voelen zich meer verbonden met de club."

Toch begrijpt hij een deel van de bezwaren van de zondagclubs. Zondagteams kunnen vaak niet eerder dan zes uur 's avonds spelen en zaterdagteams willen voor middernacht thuis zijn. "De kritiek die er is, is vooral gericht op het speelschema en niet op het sportieve aspect."

Hoewel clubs in hogere klassen eerst niet stonden te juichen over latere speeltijden en andere wedstrijddagen, wegen de bezwaren in de praktijk niet op tegen de sportieve voordelen. Sportief gezien zijn clubs in grote meerderheid enthousiast, zegt Kools. "Doe het voor het algemeen belang van het amateurvoetbal."

Als het aan de KNVB ligt gaat het plan door, al zegt de bond altijd bereid te zijn om naar de zorgen en wensen van de verenigingen te luisteren. Op de mogelijkheid van een rechtszaak wil de KNVB nog niet reageren.

Bij een Russische droneaanval op een woning in de Oekraïense stad Zaporizja zijn twee mensen omgekomen. Het gaat om een man en een vrouw. Twee kinderen van 11 en 15 jaar raakten gewond, melden de lokale autoriteiten. De aanval vond plaats aan de vooravond van nieuwe gesprekken tussen Amerikaanse en Oekraïense onderhandelaars.

Bij een andere Russische droneaanval kwam het grootste deel van de regio Tsjernihiv in het noorden van Oekraïne zonder stroom te zitten. Die regio grenst aan Rusland en Belarus.

Aanvallen energievoorzieningen

Rusland richt zich al langer op de energievoorziening van Oekraïne. Daarbij worden ook burgers hard geraakt. Miljoenen Oekraïners zaten deze winter, een van de strengste in jaren, in de kou en in het donker.

Begin deze maand voerde Oekraïne een grote droneaanval uit op een Russische havenstad in Krasnodar. Sinds vorig jaar heeft Kyiv de aanvallen op olie-installaties in Rusland opgevoerd. Oekraïne probeert daarmee de brandstoftoevoer van het Russische leger te verstoren, en dat raakt de Russen hard.

Ook Rusland viel deze maand weer energie-installaties en kritieke infrastructuur in Oekraïense steden aan. Bij die aanvallen werden ook woningen, scholen en bedrijven geraakt. Een daarvan rond de hoofdstad Kyiv.

Later vandaag vinden in Miami gesprekken plaats tussen afgevaardigden van de VS en Oekraïne, melden Oekraïense media. De gesprekken met Rusland liggen tot nu toe stil vanwege de aandacht voor de oorlog in Iran.

De Oekraïense president Zelensky zegt dat zijn belangrijkste punt wordt om ervoor te zorgen dat die gesprekken met Rusland en de VS worden hervat. Ook wil hij dat de VS blijft toestaan dat NAVO-landen Amerikaanse wapens kopen om naar Oekraïne te sturen. Het Witte Huis heeft de ontmoeting met de Oekraïense delegatie nog niet bevestigd.

Eerdere gesprekken die begin vorige maand plaatsvonden verliepen "moeilijk" volgens Zelensky. "We zien dat er vooruitgang is geboekt, maar op dit moment verschillen de standpunten nog", zei Zelensky in een WhatsApp-bericht aan journalisten.

In de Duitse stad Gießen heeft een voorbijganger op straat 35 tanden gevonden. Ze werden gevonden in Heuchelheim, een deelgemeente van Gießen. Het gebied ligt zo'n 70 kilometer ten noorden van Frankfurt am Main.

De tanden werden vorige week al gevonden op een stoep en na de vondst werd de politie ingeschakeld. Ook werd er forensisch onderzoek uitgevoerd, daaruit bleek dat de tanden van mensen zijn. Wat opviel is dat de tanden in goede staat waren. Ze waren bijna allemaal nog heel, slechts een paar waren afgebroken.

De tanden zouden op een professionele wijze getrokken zijn. Het zijn geen melktanden.

Tandarts

De politie heeft geen idee hoe de tanden op straat terecht zijn gekomen. In het onderzoek dat de politie startte is onder meer aan buurtbewoners gevraagd of zij meer weten of iets gezien hebben. Ook is er navraag gedaan bij een tandartspraktijk in de buurt.

Het onderzoek heeft nog niet opgeleverd van wie de tanden geweest zijn en waarom ze op straat lagen.

De druk op de zorg, de opvang en de politie door mensen met verward gedrag neemt toe. Hulporganisaties waarschuwden deze week dat de problemen ze over de schoenen lopen. "Wij vangen heel veel mensen op die op straat voor onrust en overlast zorgen", zei Tara Jane Thomas van het Leger des Heils in Nieuwsuur. "Op het moment dat wij dat niet meer kunnen doen, zijn ze overgeleverd aan de straat."

Ook het aantal overlastmeldingen bij de politie stijgt. Waren er in 2016 nog krap 75.000 meldingen over dit soort gedrag, afgelopen jaar liep dat op naar bijna 170.000.

In podcast De Dag bespreken we met Nieuwsuur-verslaggever Cecile van der Grift de vraag: hoe gaan we in Nederland om met mensen met ernstig verward gedrag? En waar gaat het mis?

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Van der Grift dook de afgelopen jaren in de wereld van personen met verward gedrag. Ze maakte meerdere reportages, onder meer over de moord op de 25-jarige Rens in 2023 in Amsterdam, door een psychotische buurman. Ook ging ze langs bij een training voor agenten van de Dienst Speciale Interventies (DSI). Zij worden vaker ingezet voor incidenten met verwarde personen.

Er zijn steeds minder opvangplekken voor deze mensen, dus blijven ze langer op zichzelf wonen, met alle problemen van dien. Van der Grift bezocht zogenoemde Skaeve Huse, eenvoudige woningen aan de rand van een stad of dorp, die rust moeten brengen voor zowel bewoners als hun omgeving. Maar in veel gemeenten waar dit concept van de grond moet komen, verzetten omwonenden zich.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Goedemorgen! Het is 21 maart, de internationale dag tegen racisme. Dat betekent ook de jaarlijkse landelijke demonstratie tegen racisme en fascisme in Amsterdam. En Max Verstappen rijdt een keertje niet in de Formule 1, maar in de GT3-klasse op de Nürburgring.

Eerst het weer: vooral in het noorden nog een tijdje mist of laaghangende bewolking. Op andere plekken is er flink wat zon. Het wordt maximaal 9 graden vlak bij de Waddenzee tot 13 graden in het zuiden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

Het aantal schademeldingen na de aardbeving bij Eleveld in Drenthe van vorige week is verder opgelopen. Het zijn er nu in totaal ruim 1900, meldt staatssecretaris De Bat (CDA) van Economische Zaken en Klimaat aan de Tweede Kamer.

Bij het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) zijn 24 meldingen binnengekomen van een acuut onveilige situatie als gevolg van de aardbeving, maar de meeste gevallen bleken mee te vallen. Twee situaties worden nog onderzocht, meldt RTV Drenthe.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Winst voor lokale partijen, en veel gehoord: verzet tegen de spreidingswet. Wat gaat het kabinet doen met de boodschap van deze uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen?

Simone Weimans, Marleen de Rooy en Jorn Jonker bespreken het in Rondje Binnenhof #99:

Fijne zaterdag!