NOS Nieuws - Algemeen

De Oekraïense president Zelensky wil verkiezingen houden als er twee maanden een staakt-het-vuren is geweest. Dat heeft hij duidelijk gemaakt op de jaarlijkse veiligheidsconferentie in München. Eerder deze week zei Zelensky "te besluiten tot verkiezingen als de benodigde veiligheidsgaranties er zijn."

Na gesprekken in Abu Dhabi, praten de Verenigde Staten, Oekraïne en Rusland volgende week verder in Genève. Of de vredesonderhandelingen dit keer een doorbraak opleveren, is volgens Zelensky nog maar de vraag.

Wat hem betreft is de balans zoek, omdat de VS tot nu toe vooral concessies vraagt aan Oekraïne en niet aan Rusland. "Eerlijk gezegd voelt het soms alsof de betrokken partijen over totaal verschillende dingen praten."

6000 drone-aanvallen

Zelensky hoopt dat Europa een grotere rol krijgt bij de gesprekken. "Europa is praktisch niet aanwezig aan de onderhandelingstafel. Dat is naar mijn mening een grote fout."

Hij begon zijn toespraak met dankbetuigingen, iets wat hem vorig jaar door de Amerikanen werd verweten. Hij bedankte in het bijzonder Duitsland, Noorwegen en Nederland voor de bijgedragen luchtafweersystemen.

Maar hij benadrukte dat de steun niet genoeg is: "Wapens ontwikkelen sneller dan de diplomatieke beslissingen die worden genomen om hen te stoppen". Hij vroeg de bondgenoten om sneller wapens te leveren, omdat die vaak pas op het allerlaatste moment aankomen.

Ondanks onderhandelingen over vrede gaan de Russische aanvallen dag en nacht door, volgens Zelensky gaat het om 6000 drone-aanvallen sinds januari.

Door de aanvallen is geen energiecentrale in Oekraïne gespaard, zei hij. Ondanks de aanhoudende bombardementen slaagt Rusland er volgens Zelensky niet in de oorlog te winnen. NAVO-secretaris-generaal Rutte beaamde dat. Het Russische leger lijdt volgens hem grote verliezen en wint minimaal terrein in de oorlog. "Zo weinig voortgang dat het irrelevant is," zei Rutte.

Volgende week gaan de drie landen weer om tafel. Volgens de Amerikaanse buitenlandminister Rubio, die vanochtend de conferentie toesprak, is een bestand in zicht, al bestreed hij dat de Amerikanen meer druk zetten op Oekraïne dan op de Russen.

'Vertraging'

Bij de nieuwe ronde gesprekken wordt de Russische delegatie geleid door Vladimir Medinsky. Die onderhandelde aan het begin van de oorlog ook al namens Rusland. Dat er weer een andere onderhandelaar aantreedt, leidde tot verbazing bij Zelensky. Volgens de hem voeren de Russen de wissel door om beslissingen te kunnen vertragen.

Zelensky zei in München meerdere keren dat hij niet gelooft dat de Russische leider Poetin uit is op vrede. Hij herhaalde dat er plannen klaarliggen voor duidelijke veiligheidsgaranties. Zonder die garanties komt er geen deal, zei hij.

Medaille voor skeletonner

Zelensky was verder vol lof voor de Oekraïense skeletonner Vladyslav Heraskevytsj, die werd uitgesloten van deelname aan de Olympische Spelen. "Simpelweg omdat hij van plan was een helm te dragen met daarop de gezichten van mensen die door Rusland in deze oorlog zijn vermoord," zei de president.

Op uitnodiging van Zelensky verscheen Heraskevytsj bij de veiligheidsconferentie. Daar ontving hij een belangrijke Oekraïense onderscheiding, de Orde van de Vrijheid. "Medailles zijn belangrijk voor Oekraïne, en ook voor jou. Maar wie je bent, lijkt mij het belangrijkste", zei Zelensky.

Heraskevytsj was vereerd, maar droeg de medaille op aan de landgenoten op zijn helm. "Ik deel dit met hen, zij verdienen het meer dan ik."

Schiphol annuleert morgen uit voorzorg vanwege de sneeuw een groot aantal vluchten. Een woordvoerder van KLM bevestigt aan persbureau ANP dat het om zeker 150 vluchten gaat. Of andere vliegmaatschappijen ook vluchten afblazen is nog niet bekend.

NOS-weerman Marco Verhoef verwacht dat Schiphol in de tweede helft van de middag en in de avond te maken krijgt met sneeuw. Laat in de avond of aan het begin van de nacht naar maandag zouden de problemen voorbij moeten zijn.

Volgens KLM worden vluchten geannuleerd in overleg met de luchthaven. Zowel binnenkomende als vertrekkende vluchten gaan niet door. De woordvoerder kan niet zeggen of het aantal geannuleerde vluchten nog wordt uitgebreid.

Door het preventief schrappen van de vluchten, hoopt de vliegmaatschappij te voorkomen dat mensen voor niets naar Schiphol komen.

Vorige maand kampte Schiphol dagenlang met problemen vanwege sneeuw. Toen gingen honderden vluchten niet door.

De herstelwerkzaamheden van een kapotte bovenleiding ten zuiden van Utrecht zijn afgerond. De treinen rijden weer volgens de dienstregeling, meldt ProRail aan de NOS.

Bij Utrecht Lunetten brak gisteravond een bovenleiding, waardoor er veel minder treinen konden rijden tussen Utrecht en Den Bosch en Utrecht en Arnhem. In verband met carnaval reden er wel treinen, maar minder dan gebruikelijk.

Eerder meldde ProRail dat de werkzaamheden eerder vandaag al klaar zouden zijn, rond 15.30 uur. De prognose werd later bijgesteld naar 18.00 uur. Uiteindelijk konden de treinen vanaf 20.00 uur weer volgens dienstregeling gaan rijden, en reden ze een half uur later weer zoals gebruikelijk.

Gestrande trein

Nadat gisteravond de bovenleiding was afgebroken, reed een trein tegen een loshangend deel van die leiding aan. Daardoor moesten ruim 800 passagiers worden geëvacueerd, zij konden overstappen in een andere trein die naast de gestrande trein werd gezet.

Het wegslepen van de gestrande trein duurde langer dan verwacht. Tijdens de werkzaamheden reden minder treinen tussen Utrecht Centraal en Den Bosch en daardoor ook tussen Utrecht en Schiphol. Tussen Arnhem en Utrecht reden wel intercity's, maar geen sprinters.

De komende dagen, als het door carnaval naar verwachting extra druk wordt, rijdt de dienstregeling rond Utrecht weer volgens planning.

De verre buitenwijken van Kyiv zien er somber uit. Het begint te schemeren aan het einde van de middag, maar de lampen binnen gaan niet aan. Slechts hier en daar is er licht te zien. Veel flats hebben maar een paar uur stroom per dag, meestal midden in de nacht.

Sinds begin januari bombarderen de Russen de civiele infrastructuur van de Oekraïense grote steden nog intensiever dan ze al deden. Daarom zitten honderden grote flats in Kyiv al twee, drie weken zonder verwarming, of ze krijgen maar een klein beetje warmte.

Ljoedmila (83) en kleinzoon Roman (18) wonen in een eenkamerappartement in één van de zwaarst getroffen wijken van Kyiv.

"Net als op straat is hier in de kamer geen verwarming, er is helemaal niets. Ze gaven ons een gaskachel met gasflessen. En dan nog die matras, of hoe heet dat ook alweer, een slaapzak."

Maar daarin houdt Ljoedmila het niet uit. Terwijl oma en kleinzoon wel wat gewend zijn: aan het begin van de oorlog zijn ze eerst vanuit de Donbas naar Lviv geëvacueerd, in het westen van Oekraïne, later pas naar Kyiv.

En nu worden deze twee vluchtelingen weer geëvacueerd, door de sociale dienst van Kyiv. Die nadrukkelijk niet wil spreken van evacuatie, maar het heeft over 'tijdelijk verhuizen'. Om de situatie niet te dramatisch te doen klinken.

Ze zijn overgebracht naar een voormalig vakantiepark buiten de hoofdstad, waar de allerzwaksten worden opgevangen. In principe mogen ze hier een maand blijven. Maar de kans is klein dat Ljoedmila en Roman zullen terugkeren naar hun oude kamer, want de huisbaas heeft de huur opgezegd.

En dan is het nog maar te hopen dat het een beetje warmer is over een maand. In maart kan het zeer koud zijn in Oekraïne. Ook is het de vraag of de energievoorziening beter is tegen die tijd.

Zelensky: 'Geen energiecentrale gespaard'

Door de Russische aanvallen is geen energiecentrale in Oekraïne nog ongeschonden. Dat zei de Oekraïense president Zelensky in het Duitse München, waar hij de deelnemers aan de veiligheidsconferentie daar toesprak. Hij wees erop dat de Russen ondanks de zware aanvallen en de hoge verliezen aan hun kant nauwelijks terrein winnen.

Zelensky zei ook te hopen dat Europa een grotere rol krijgt bij de onderhandelingen over vrede. Hij zei dat de Verenigde Staten tot nu toe vooral concessies vragen aan Oekraïne en niet aan Rusland. Mede daarom was hij voorzichtig over de kans dat gesprekken in Genève komende week een doorbraak opleveren. "Eerlijk gezegd voelt het soms alsof de betrokken partijen over totaal verschillende dingen praten."

Het is onzeker of de energievoorziening in de grote steden deze winter wel gaat overleven. Denys Sakva, een energie-analist in Kyiv, durft geen voorspelling te doen, omdat het systeem "extreem kwetsbaar" is geworden. Hij adviseert investeerders, maar bijvoorbeeld ook de vertegenwoordiging van de Europese Unie in Kyiv.

Door de aanhoudende Russische bombardementen "is het schade op schade", zegt Sakva. Hij ziet dat als het grootste probleem van de Oekraïense energievoorziening. "Er is niet genoeg tijd om de centrales en het netwerk te repareren. Dus we zien nu grote onderbrekingen in de elektriciteitsvoorziening, ook door bijvoorbeeld slecht weer." De stroom valt dus ook uit als er geen beschietingen zijn.

Het zwaarst getroffen is zonder meer de hoofdstad, maar ook steden als Odesa, Soemy, Dnipro en Zaporizja hebben het erg moeilijk. "Import van elektriciteit en massale stroomafsluiting van consumenten zijn de oplossing." Sakva ziet de reparateurs als de echte helden. "Die zijn inmiddels zeer ervaren. Maar de voorraden reserveonderdelen zijn inmiddels heel klein."

Honderden drones tegelijk

Een groot probleem is dat de Russen nu honderden drones tegelijk inzetten. "Daarmee vallen ze de laatste lijnen in het systeem aan die de huishoudens verbinden. Met hun drones nemen de Russen steeds meer 110-kilowatt transformators onder vuur." Die brengen hoogspanning omlaag naar het niveau dat geschikt is voor het stopcontact thuis.

De warmtecentrales worden door de Russen met ballistische raketten aangevallen. Sommigen zijn al tien keer beschoten. "Dus het systeem lijdt op alle niveaus," ziet Sakva.

Een nieuwe tactiek van de Russen is ook dat ze het land in tweeën proberen te delen, in een oostelijk en westelijk deel, gescheiden door de rivier de Dnipro. "In het oosten zijn de grote industriële consumenten, maar daar is nauwelijks meer capaciteit om elektriciteit op te wekken."

Daarom vervoeren de Oekraïners stroom van west naar oost. De Russen proberen die verbinding te verbreken. "De industrie werkt nu met absolute minima," weet analist Sakva.

Kernenergie

De belangrijkste energiebron in Oekraïne op dit moment is kernenergie, omdat de kolen- en gasgestookte warmtecentrales praktisch allemaal kapot zijn. De belangrijkste kerncentrales staan in het westen en midden van het land.

De Russen zijn bezig de verbinding te vernietigen tussen de kerncentrales en het elektriciteitsnetwerk. "De centrales hebben al een keer hun capaciteit moeten halveren, omdat de verbinding eruit lag," vertelt Sakva.

De analist put een beetje hoop uit het weer. "De ergste koude lijkt voorbij. Dus we zijn er half door." Niettemin komen er nog hele moeilijke weken aan, verwacht hij.

Aan de kust bij het Friese plaatsje Wierum is opnieuw een dolfijn aangespoeld. Wandelaars zagen het dier bij eb honderden meters verderop liggen op het wad. Bij aankomst van de dierenambulance bleek de dolfijn al dood.

Een medewerker van de dierenambulance en een omstander hebben het dier samen naar de kust gesleept en daar op een brancard gelegd. Het wordt naar Utrecht gebracht voor onderzoek.

Tweede dolfijn

Afgelopen woensdag spoelde er op dezelfde plek ook al een dolfijn aan, die bleek nog in leven en is naar een opvangcentrum in Anna Paulowna gebracht. Het dier kreeg de naam Djay-Lynn. Dat er een dolfijn aanspoelt in het gebied is al opvallend, omdat in de Waddenzee geen dolfijnen leven.

Dat in korte tijd nu een tweede dolfijn aanspoelt is dan ook extra bijzonder. De kustwacht houdt de komende tijd extra in de gaten of er meer dolfijnen rondzwemmen of aanspoelen in het gebied.

In München is het in tegenstelling tot Iran zelf nog wel veilig mogelijk: demonstreren tegen het regime in Teheran. Volgens de organisatie en de politie waren er vandaag zo'n 250.000 mensen bij een betoging in de Zuid-Duitse stad aanwezig.

Dat gebeurt niet ver van de plek waar de jaarlijkse Veiligheidsconferentie bezig is. Het aantal demonstranten ligt veel hoger dan het door de organisatie verwachte aantal van 100.000 deelnemers. Een woordvoerder van de politie zegt tegen Duitse media dat de demonstratie vreedzaam is verlopen.

De betogers hopen op hulp van andere landen om het Iraanse regime omver te werpen. Daarna zou Reza Pahlavi, de zoon van de in 1979 afgezette sjah, het land kunnen leiden tot een democratische regering het kan overnemen.

Pahlavi zelf was ook bij de demonstratie aanwezig en hij sprak eerder op de veiligheidsconferentie. Hoewel zicht op de protesten in Iran van de laatste weken lastig is, omdat internet en telefonie geblokkeerd worden, houdt het verzet aan, vertelt hij aan de NOS.

Tijd winnen

"U heeft de moed gezien van mijn landgenoten die de straat opgingen, en geconfronteerd werden met grootschalig geweld. Natuurlijk moeten mensen zich terugtrekken, onder deze omstandigheden. Maar ze scanderen nog steeds."

Hij herhaalt de oproep aan andere landen, en de Amerikaanse regering in het bijzonder, om snel in te grijpen. "Het belang van een aanval om het regime uit te schakelen, dat kan ervoor zorgen dat mensen weer de straat op gaan om hun strijd voort te zetten. Daar draait het nu om."

Internationale onderhandelingen over het Iraanse atoomprogramma die nu nog lopen, leiden volgens Pahlavi nergens toe. "Daarmee probeert het regime simpelweg tijd te winnen. Maar elke dag die verstrijkt, kunnen er meer mensen sterven."

Vanmiddag riep Pahlavi op een persconferentie op tot een Amerikaanse militaire aanval op Iran. Hij wil dat de VS ingrijpt tegen de machthebbers in Teheran. Zo'n stap zou levens kunnen redden, meent Pahlavi, omdat praten met de Iraanse leiders volgens hem geen zin heeft.

Duizenden doden

In Iran braken eind december massale protesten uit. Demonstraties die eerst alleen gingen over de hoge inflatie in het land, keerden zich al snel tegen de onderdrukking door het streng islamitische regime. De protesten werden met veel geweld de kop ingedrukt.

Daarbij zijn volgens de Iraans-Amerikaanse mensenrechtenorganisatie HRANA zeker 7000 doden gevallen, maar mogelijk zijn het er nog duizenden meer. Tienduizenden anderen raakten gewond of werden gearresteerd.

Verzoening

Bij de Veiligheidsconferentie zijn wereldleiders uit 115 landen bij elkaar. Vaak draait de bijeenkomst om verzoening en dialoog, maar soms worden ook nieuwe conflicten zichtbaar. Zo werd Europa vorig jaar hard toegesproken door de toen nieuwe Amerikaanse vicepresident Vance.

Dit jaar lijkt de VS juist voor verzoening te kiezen. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio benadrukte in een toespraak de lange geschiedenis die de VS en Europa met elkaar delen. De verhoudingen tussen beide wereldmachten staan op scherp na uitspraken en beslissingen van de regering-Trump over onder meer Groenland.

De Oekraïense president Zelensky benadrukte in München opnieuw zijn wens om Oekraïne te laten toetreden tot de NAVO.

In korte tijd hebben zich meer dan 150 mensen gemeld met klachten over een zelfgemaakte spray van een piercingshop in Coevorden. Een aantal mensen is na gebruik van de spray zelfs in het ziekenhuis behandeld.

De spray werd geadviseerd aan mensen die net een piercing hadden laten zetten bij LM Piercings, maar het spul bleek te zijn besmet. "We hebben die sprays gecontroleerd om te kijken of die helemaal zuiver waren, maar er bleek een bacterie in te groeien", aldus GGD-arts Siem Looijen bij RTV Drenthe.

Volgens hem was de inhoud van het merendeel van de geteste flesjes besmet. "Die mensen sprayden eigenlijk water met een bacterie op een net gezet gaatje, waardoor die bacterie in het oor terechtkwam en daar verder kon groeien."

Eén van de mensen die alarm sloegen over de spray was de 14-jarige Lisa Doldersum uit Hardenberg. In december ging zij samen met haar moeder naar de piercingshop. Zij wilden allebei een helix laten zetten, een piercing aan de zijkant van het oor.

Dikker en roder

Toen Lisa aan de beurt was ging het mis: "Hij deed het heel ruw en moest heel hard duwen. Toen vond ik het al niet meer fijn", vertelt ze bij RTV Drenthe. "Het bleef maar bloeden." Moeder en dochter vertrekken uiteindelijk naar huis met het advies om de zoutspray van de winkel twee keer per dag te gebruiken.

De spray was bedoeld om te desinfecteren maar had dus een averechts effect. "Mijn oor werd steeds dikker er roder. Het deed heel veel pijn. Toen dachten we: dit is niet goed", aldus Lisa.

De geraadpleegde huisarts onderneemt meteen actie. "De huisarts zei dat de piercing er direct uit moest. Als we een dag later waren geweest hadden ze in mijn oor moeten gaan snijden", aldus Lisa.

De piercing wordt verwijderd en ze krijgt een antibioticakuur mee. Toch blijft haar oor opzwellen. "Uiteindelijk zijn we naar de huisartsenpost van het ziekenhuis gegaan en daarna naar de kno-arts, zij hebben mijn oor opengesneden om de boel eruit te laten lopen."

Niet de enige

In het ziekenhuis blijkt dat Lisa niet de enige is. Ze is op dat moment de derde gedupeerde die zich met een ontsteking meldt. Dat worden er snel meer. "Gisteren hadden we er meer dan 150", aldus Bart Raaijmakers van de GGD Drenthe. "Dat kan nog oplopen, aangezien het middel ook via hun eigen webshop en bol.com werd verkocht."

Volgens hem heeft de GGD de piercingshop bijna twee jaar geleden al gezegd de zelfgemaakte spray niet meer te verkopen. "Wij hebben in maart 2024 al aangegeven dat hij een andere spray moest gaan gebruiken", zegt Raaijmakers.

Eigenaar Leon Bothof van LM Piercings zegt kapot te zijn van het nieuws. "Dit is gewoon onwerkelijk, het raakt mijn vrouw en mij heel diep", stelt hij. "We zijn er ondersteboven van en het is echt onbegrijpelijk hoe dit heeft kunnen gebeuren."

Bothof zegt de spray na de eerste klachten eind januari uit de handel te hebben genomen. Afgelopen woensdag is hij een terugroepactie begonnen. Het aantal mensen dat zich daarna bij de piercingshop meldde is volgens Bothof "op twee handen te tellen". Ook hebben zo'n vijftien mensen het formulier van de terugroepactie ingevuld.

"Het belangrijkste is dat de spray uit de omloop gehaald wordt", zegt de shopeigenaar. "Mensen mogen dat retour sturen naar ons en dat vergoeden wij sowieso, dat is geen enkel probleem."

Schadeclaim

Wat LM Piercings kan betekenen voor gedupeerden met blijvende schade aan het oor, moet nog blijken. "We kunnen daar nu nog geen harde uitspraken over doen", zegt de advocaat die Bothof bijstaat. "We staan er natuurlijk wel voor open om mensen zo goed mogelijk te helpen met enig ongemak dat ze hebben ervaren. Alleen zonder te weten wat de juridische kaders zijn, kunnen we daar niet te veel op ingaan."

Voor Lisa Doldersum en haar moeder is de zaak nog niet klaar. "Je kunt het litteken nu nog zien, mijn oor is niet meer hetzelfde", aldus Lisa, wijzend naar haar oor. "Als het koud is buiten voel ik het nog steeds."

Samen met een aantal andere gedupeerden overweegt ze een schadeclaim in te dienen.

Het weekend kent twee gezichten. Vandaag leverde dat op veel plaatsen veel zon op, al bleef het wel frisjes. In de nacht naar zondag kan het licht, lokaal zelfs matig vriezen, met minima tussen -1 en -5 graden. Het blijft droog, met flinke opklaringen.

Morgen begint nog met wat zon, maar in de loop van de dag neemt de bewolking toe. Vanaf begin van de middag trekt een neerslaggebied langzaam het land in en dat levert op veel plaatsen in de middag en avond sneeuw op. Die kan blijven liggen en het sneeuwdek kan oplopen naar 2 tot 4 cm. Uiteraard leidt dat dan tot gladheid en dat betekent dat iedereen goed moet oppassen.

Maandagochtend kan er in het noordoosten nog wat sneeuw vallen. Daarna loopt het kwik overal weer op en is het of droog, of het regent. Maar in de rest van de week blijft er relatief koude lucht in de buurt, wat van tijd tot tijd toch nog (natte) sneeuw kan geven.

Winters ongemak

Deze winter zit het grote stromingspatroon een beetje op slot. Hierdoor blijft de echte winterkou stevig aanwezig boven Scandinavië en deels ook boven Oost-Europa. Dan hoeft er maar heel weinig te gebeuren om die kou toch weer een beetje naar Nederland te brengen.

Als we dan vervolgens weer te maken krijgen met lagedrukgebieden vanaf de oceaan, die de kou proberen terug te dringen, dan levert dat bij ons winterse neerslag op. Dit slot op het grootschalige stromingspatroon kan het best een of twee maanden duren en zo zien wij dus al vanaf begin januari van tijd tot tijd winters ongemak over ons heen komen.

De Nederlandse Spoorwegen roept carnaval vierende treinreizigers op om hun troep mee te nemen. De NS werd naar eigen zeggen overrompeld door de puinhoop in de treinen, toen vannacht de schoonmaakploegen aan de slag konden.

Door de grote rommel lukte het vannacht niet om de treinen weer helemaal schoon te krijgen, "ondanks dubbele inzet van het aantal schoonmaakploegen", schrijft de vervoerder. Volgens de NS zijn er dit weekend zo'n 250 schoonmakers aan het werk in de treinen en op onderhoudslocaties.

Pizzadozen en braaksel

Carnavalsvierders laten van alles achter: "van lege blikjes bier en confetti, tot pizzadozen en braaksel". De NS schrijft dat duizenden feestgangers gebruik maken van het spoor om feest te kunnen vieren. Ook vandaag "is het weer gezellig in de trein".

Volgens de NS is het niet alleen in de treinen in het zuiden van het land een zooitje. Treinen daarvandaan rijden immers ook weer naar noordelijke plaatsen, waar geen carnaval wordt gevierd. Carnavalsvierders wordt daarom gevraagd om de trein netjes te houden en rommel op het station of thuis weg te gooien.

Carnaval duurt nog tot en met komende dinsdag.

De Amerikaanse immigratiedienst ICE heeft de afgelopen maanden duizenden immigranten illegaal vastgezet. Dat hebben honderden rechters in de VS sinds oktober vorig jaar geoordeeld, meldt persbureau Reuters op basis van een analyse van rechtbankdossiers.

Het gaat om zeker 4421 zaken waarbij immigranten volgens de rechtbanken onrechtmatig zijn vastgehouden. Andere zaken zijn nog in behandeling, zijn afgewezen omdat de gedetineerde is vrijgelaten of overgedragen aan een andere rechtbank, waardoor immigranten gedwongen worden een nieuwe zaak aan te spannen.

Voorheen konden immigranten in aanmerking komen om op borgtocht te worden vrijgelaten terwijl hun zaak liep bij de immigratierechter. Maar vorig jaar zomer besloot het ministerie van Binnenlandse Veiligheid dat mensen gedurende hun uitzettingsprocedure gedetineerd moeten blijven. Veel van de rechterlijke uitspraken gaan hierover.

20.000 rechtszaken

"Het is ontstellend dat de regering erop staat dat deze rechtbank de huidige wetgeving, die niets aan duidelijkheid te wensen overlaat, opnieuw definieert of volledig negeert", schreef rechter Thomas Johnston uit West Virginia vorige week in een uitspraak waarin hij de vrijlating van een Venezolaanse gedetineerde beval.

Volgens Reuters zitten er bijna 70.000 mensen in detentiecentra van ICE, een stijging van ongeveer 75 procent ten opzichte een jaar geleden, toen president Trump aantrad. Sinds zijn terugkeer in het Witte Huis hebben opgepakte immigranten ruim 20.000 rechtszaken aangespannen om hun vrijlating te eisen.

Massale deportaties

Vanwege de hoeveelheid rechtszaken moet het ministerie van Justitie advocaten die normaal gesproken strafzaken behandelen inzetten om namens de regering immigratiezaken op zich te nemen. Reuters heeft op basis van de rechtbankdossiers ruim 700 advocaten van het ministerie van Justitie in beeld die de regering vertegenwoordigden.

Vijf van deze advocaten behandelden elk ruim duizend zaken.

Het ministerie van Binnenlandse Veiligheid is niet verbaasd over de toename van het aantal rechtszaken en verwijt de rechters dat ze partijdig zijn. "Vooral nadat veel activistische rechters hebben geprobeerd president Trump te verhinderen het mandaat van het Amerikaanse volk voor massale deportaties uit te voeren", zegt woordvoerder Tricia McLaughlin.

Omstreden immigratiedienst

Een van de belangrijkste verkiezingsbeloftes van de president was om de grootste deportatie-operatie ooit uit te voeren. De immigratiedienst ICE is sinds Trump weer aan het roer staat veel machtiger geworden.

In een jaar tijd is het aantal ICE-agenten volgens de regering meer dan verdubbeld, van 10.000 naar 22.000. Ook krijgt de omstreden immigratiedienst de komende jaren tientallen miljoenen dollars erbij.

Vorige maand werd de 5-jarige Liam Ramos samen met zijn vader aangehouden bij een anti-immigrantenactie in Minneapolis. De arrestatie leidde wereldwijd tot veel beroering en na een bevel van de rechter werd het tweetal vrijgelaten. Desondanks wil de regering-Trump de deportatie van Liam en zijn familie doorzetten.

In de podcast Het Beste uit het Oog zitten de beste gesprekken die afgelopen week voorbijkwamen in NOS Met het Oog op Morgen.

De internationale wereldorde wordt door de Verenigde Staten steeds verder afgebroken. Dat zegt de organisatie achter de Veiligheidsconferentie in München. Op die conferentie werd besproken hoe we moeten omgaan met de Amerikaanse 'sloopkogelpolitiek'. Veiligheidsexpert Bob Deen van het Instituut Clingendael was erbij.

In Groningen verscheen Mark S. voor de rechter in de zogenoemde sextortionzaak. Hij staat terecht voor verkrachting, afpersing en chantage. Zijn ontkenningen en een tegenstrijdige verklaring veroorzaakten irritatie in de zaal en bij de rechter. Strafrechter Jacco Janssen zegt dat hij die irritatie wel begreep.

Schrijver Cees Nooteboom overleed deze week op 92-jarige leeftijd. Zijn oeuvre is omvangrijk met romans als Rituelen en reisboeken als Voorbije passages en De omweg naar Santiago. Schrijver en goede vriendin van Nooteboom Connie Palmen vertelde over zijn werk.

Tot slot: landverraders. Voor dichter en theatermaker Derek Otte is het een soort geuzennaam, vertelde hij. Hij schreef een dichtbundel met die titel en komende week staat hij in het theater met een gelijknamige voorstelling.

Deze aflevering van Het Beste uit het Oog kun je hier beluisteren. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Onze podcasts:

De Dag: elke werkdag 20 minuten verdieping bij één onderwerp uit het nieuws.

Lang verhaal kort: elke werkdag rond vijven één onderwerp, in 5 minuten. NOS op 3 vertelt je wat je moet weten over een actueel onderwerp om het nieuws erover beter te kunnen volgen.

Met het Oog op Morgen: elke dag een overzicht van het nieuws, een blik in de ochtendkranten en het betere journalistieke interview.

Het Beste uit het Oog: iedere zaterdag selecteert de redactie van Met het Oog op Morgen de mooiste gesprekken van de afgelopen week.

De Stemming van Vullings en De Rooy: elke vrijdag een nieuwe aflevering waarin de politieke week wordt doorgenomen. Gemaakt door de NOS en EenVandaag.

Jeugdjournaal-podcast: iedere week vindt het Jeugdjournaal antwoorden op vragen van kinderen bij het nieuws.

Een snijdende noordoostenwind en in Limburg zelfs nog een vlokje sneeuw houden de carnavalsvierders niet tegen. In steden als Tilburg, Den Bosch, Roermond en Venlo is het centrum volgestroomd met hossende en drinkende mensen.

De gemeente Breda heeft feestvierders opgeroepen niet meer naar de binnenstad te komen vanwege de drukte.

Ook de speciale carnavalsmissen, zoals die in de Sint Jan de Doperkerk in Waalwijk, trokken eind van de ochtend veel mensen. De mis in Waalwijk was feestelijk en eindigde met een polonaise, waarin pastoor Jos Verbraeken voorop ging. Alleen de opbrengst van de collecte viel tegen, meldt Omroep Brabant. Het collectemandje lag vol met (lege) flesjes wodkalikeur.

Bij de viering in de Sint Jansbasiliek in Oosterhout ging het er net zo feestelijk aan toe. Het was daar zelfs zo vol dat de pastoor ter plekke besloot om na de eerste carnavalsviering nog een tweede te houden.

'Fijnste fisje'

"Het fijnste fisje van het jaar", zeggen ze in Brabant. Met carnaval is iedereen even gelijk en om dat te benadrukken worden de mooiste kledingcreaties getoond. De in Brabant traditionele boerenkielen zijn er nog altijd, maar vormen steeds meer een minderheid.

Veel Brabanders en Limburgers vinden het moeilijk om Randstedelingen uit te leggen waarom ze zo graag carnaval vieren. Maar de muziekgroep Joekskepel Sôkkerpáek uit het Limburgse Tegelen deed vanochtend wel een poging.

Met hun instrumenten waren ze naar Amsterdam Centraal gereisd om daar feestvierders uit de hoofdstad op een speciale feesttrein naar Maastricht te begeleiden.

"Het is echt een dorpsfeest", vertelt een van de muzikanten voordat ze aan de terugreis begint aan stadsomroep AT5. "Ik denk dat iedereen zich wel iets kan voorstellen bij een tentfeest waar je iedereen kent; waar iedereen lekker gek kan doen."

"Het verbindt mensen", zegt een andere muzikant. "We vieren het leven, zoals dat heet."

Kapotte bovenleiding

Of en hoe de muziekgroep samen met de Randstedelingen in de speciale trein Maastricht heeft bereikt is niet duidelijk: NS heeft problemen op het traject, door een kapotte bovenleiding tussen Utrecht en Den Bosch.

Het kan ook zijn dat de carnavalsvierders zijn uitgestapt in Eindhoven, waar een optocht met tal van praalwagens was. Of in Venlo, waar vastelaovend (Limburgs voor carnaval) vanochtend al officieel begon met een stampvolle Boètegewoeëne Boètezitting op de Markt.

In Maastricht is het feest volop aan de gang, al is de optocht daar pas morgenmiddag. Aanvang: exact 13.33 uur. Feestvierders moeten wel op tijd zijn, meldt L1 Nieuws.

Doorgaande scheepvaart

Rijkswaterstaat zet wegens hoogwater het beweegbare deel van de Servaasbrug tussen station en binnenstad noodgedwongen omhoog. Feestvierders met een kar wordt geadviseerd de Wilhelminabrug te gebruiken. De Servaasbrug is wel toegankelijk voor voetgangers. Tijdens de optocht gaat de brug wel omlaag, zodat iedereen kan oversteken.

"De stroming is door hoogwater sterker en er is minder ruimte onder de brug voor de scheepvaart", aldus de gemeente Maastricht. "Zo voorkomen ze gevaarlijke situaties voor doorgaande scheepvaart."

De Russische oppositieleider Aleksej Navalny is vergiftigd in zijn cel. Dat concluderen Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland en Zweden in een gemeenschappelijke verklaring.

De Europese landen zeggen hun conclusie te baseren op een analyse van biologisch materiaal van het lichaam van Navalny. Daarin is de giftige stof gevonden.

Volgens de landen is Navalny, die in 2024 overleed in een strafkolonie, een dodelijk gif toegediend. Het gaat om de stof epibatidine, die voorkomt in kikkers in Zuid-Amerika. De stof is normaal gesproken niet in Rusland te vinden.

Het gif van de pijlgifkikker uit Ecuador is zeer toxisch. Het verlamt de spieren, waarna degene die het gif toegediend krijgt door verstikking om het leven komt.

Het Verenigd Koninkrijk en Zweden hebben het voortouw genomen in het onderzoek naar Navalny's dood, zegt demissionair buitenlandminister Van Weel. Daarop volgden Nederland, Frankrijk, Duitsland.

De landen hebben meegekeken met het forensisch onderzoek en vervolgens laboratoriumonderzoek uitgevoerd. Nu kunnen ze dus bevestigen dat het gif dat is aangetroffen op het lichaam van Navalny epibatidine is.

Chemische wapens

Eerder stelde de weduwe van de overleden oppositieleider ook al dat haar man om het leven is gekomen door vergiftiging. Het was haar gelukt om biologisch materiaal van haar echtgenoot het land uit te smokkelen en te laten onderzoeken.

De landen die de verklaring laten uitgaan stellen dat Rusland het verbod op het gebruik van chemische wapens heeft geschonden. Op termijn willen ze Rusland aansprakelijk stellen voor zijn dood, zegt Van Weel.

Onacceptabel

"Ik mag hopen dat men zich in Rusland realiseert dat we dit niet accepteren", zegt demissionair premier Schoof. "Daarom is het belangrijk dat we nu met andere landen deze verklaring uitgeven." Hij hoopt dat dit Rusland zal bewegen tot een andere opstelling, al denkt hij niet dat dit zal gebeuren.

Correspondent Rusland Geert Groot Koerkamp:

"De Russische overheid en media zwijgen vooralsnog in alle talen over het nieuws dat uit laboratoriumonderzoek blijkt dat Aleksej Navalny in zijn cel is vergiftigd. Dat wekt geen verbazing, want de naam van Navalny wordt sowieso vrijwel nooit publiekelijk genoemd.

Toen zijn weduwe Joelia Navalnaja in september verklaarde dat haar man blijkens onderzoek was vergiftigd reageerde Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov met de mededeling dat hem daarvan "niets bekend" was en dat hij er dus niets over kon zeggen.

Het door Navalny opgerichte anti-corruptiefonds is sindsdien in Rusland tot 'terroristische organisatie' verklaard. Zijn postuum verschenen boek Patriot, dat ook in het Nederlands is vertaald, kreeg het predicaat 'extremistisch'. Meerdere Russen zijn vervolgd wegens het publiceren van foto's van Navalny."

Dat de landen deze verklaring nu uitgeven, lijkt opmerkelijk. Navalny overleed op 16 februari 2024 op 47-jarige leeftijd, bijna precies twee jaar geleden. Rusland beweerde dat dat kwam door een natuurlijke oorzaak. Op dat moment was zijn vrouw Joelia Navalnaja in München op de veiligheidsconferentie, die nu ook weer plaatsvindt.

Maar volgens Schoof is dat toeval en is de nu verklaring uitgegeven omdat de resultaten van de onderzoeken sinds kort bekend zijn.

Eerder vergiftigd

De oppositieleider was een van de belangrijkste critici van de Russische president Poetin. Na zijn overlijden beweerden gevangenisautoriteiten dat hij onwel was geworden tijdens een wandeling.

Voordat hij stierf zat Navalny meerdere straffen uit, onder meer voor "het oprichten van een extremistische beweging". Dat betrof zijn anti-corruptiestichting, waarmee hij misstanden aan het licht bracht. Hij was al eerder vastgezet vanwege verschillende aanklachten, die volgens hem politiek gemotiveerd waren.

In 2020 werd de oppositieleider met spoed opgenomen in een ziekenhuis in Rusland, nadat hij in een vliegtuig onwel was geworden. Hij werd vervolgens op aandringen van zijn familie naar een ziekenhuis in Berlijn gebracht. Daar constateerden artsen dat hij was vergiftigd met het zenuwgif novitsjok.

Toen hij na zijn behandeling in Duitsland weer terugkeerde naar Rusland, werd hij direct gearresteerd en vastgezet.

Na het horen van de toespraak van de Amerikaanse buitenlandminister Rubio lijkt het vertrouwen tussen Europese landen en de Verenigde Staten weer enigszins hersteld. Europese leiders spreken na de speech voorzichtig hun vertrouwen uit over een gedeelde toekomst met de Amerikanen.

Zo zei de voorzitter van de Europese Commissie Von der Leyen dat ze "zeer gerustgesteld" is door de verzoenende woorden van de Amerikaanse buitenlandminister. Ook demissionair minister van Buitenlandse Zaken Van Weel zegt dat hij en zijn Europese collega's opgelucht zijn.

De buitenlandminister hoorde een toespraak die gericht is op de trans-Atlantische band; Van Weel ziet toeschietelijkheid van de Amerikanen om samen op te trekken.

Kritiek op Europa

Het was een groot contrast met de donderpreek van de Amerikaanse vicepresident JD Vance vorig jaar op dezelfde veiligheidsconferentie. Daarin hamerde hij onder meer op wat volgens hem de gevaren zijn van "massa-immigratie". Ook in de 'nationale veiligheidsstrategie', die de Amerikanen vorig jaar presenteerden, werd weinig sympathiek gesproken over Europa.

In het document werden radicaal-rechtse partijen in Europa geprezen en werd de racistische complottheorie 'omvolking' aangehaald.

Rubio was in zijn toespraak vandaag in elk geval vriendelijker van toon en sprak ruimschoots over de lange geschiedenis die Europa en de VS met elkaar delen. Toch herhaalde hij de kritiekpunten die vicepresident Vance vorig jaar benoemde, zoals over wat zij noemen "massa-immigratie". Ook uitten ze beiden kritiek op maatregelen die Europese landen nemen tegen klimaatverandering. Ze zouden zich daarmee economisch de das omdoen.

Ondanks de kritische woorden van Rubio, ziet Van Weel in de toespraak wel een handreiking dat de Amerikanen samen willen werken met Europa. De VVD-bewindsman noemt de toespraak van Vance van vorig jaar "een wake-upcall". Die heeft er volgens hem toe geleid dat Europa meer is gaan doen aan de eigen veiligheid en zo de eigen broek kan ophouden.

Hij ziet de Amerikanen nog altijd als belangrijke bondgenoot. "We leven in een harde wereld waarin je goede vrienden moet hebben, en daar is de VS er een van."

Van Weel erkent wel dat die vriendschap veranderd is. "We hebben die heel lang aangenomen als vanzelfsprekend, en als bondgenootschap waar we niet ons best voor hebben hoeven doen." Een blijvende verandering is volgens hem dat Europa zelf meer verantwoordelijkheid neemt voor de veiligheid en de eigen toekomst.

Ook Von der Leyen ziet dat de band tussen de VS en Europa anders is dan die ooit was. Ze stelt dat er "dingen zijn gebeurd die niet meer teruggedraaid kunnen worden". Ze doelde vermoedelijk onder meer op de spanningen rond Groenland, waar de Amerikaanse president Trump dreigende taal over uitsloeg.

Correspondent Europese Unie en NAVO Kysia Hekster:

"Het verhaal van buitenlandminister Rubio had een verzoenende toon richting de Europeanen. Maar zijn boodschap was glashelder. De Verenigde Staten zijn bezig met het bouwen van een nieuwe wereldorde. Dat doen ze bij voorkeur graag mét hun Europese vrienden aan hun zijde, maar ze zullen er niet voor terugdeinzen het alleen te doen, zei hij. Ze willen dus samenwerken met de Europeanen, maar dan wel onder Amerikaanse voorwaarden.

Zo moet volgens Rubio een einde komen aan wat hij 'massamigratie' noemt. Die zou de Europese samenlevingen ontwrichten en destabiliseren, zei hij. Ook het klimaatbeleid zou Europa verzwakken en in plaats van de sociale zekerheid, zouden landen hun defensie moeten versterken. Het zijn duidelijke voorbeelden van hoe anders de Amerikanen en de meeste Europese politici naar de wereld kijken.

Toch zijn Europese leiders voorzichtig positief en reageren ze opgelucht over de uitgestoken hand van Rubio. Maar na een jaar Trump 2 realiseert iedereen zich ook dat dit niet betekent dat het volgende week nóg zo is, en dat nieuwe confrontaties altijd op de loer liggen."

Rubio sprak net als JD Vance vorig jaar over "massa-immigratie", wat geldt als een van de speerpunten van de regering-Trump. Op de manier waarop de VS met ICE jaagt op illegale migranten is binnen de VS en in Europa veel kritiek.

Van Weel erkent dat de regering-Trump er andere ideeën over migratie op nahoudt dan sommige Europese landen, maar stelt dat ook binnen Europa verschillende regeringen zitten met wisselende opvattingen. "Dat wil ook niet zeggen dat je niet samen in de Europese Unie kan zitten of kan samenwerken."

Hij vindt dat het "heel moeilijk" is om opvattingen te hebben over binnenlands beleid van een ander land. "Dat (het Amerikaanse migratiebeleid) is moeilijk om vanuit Europa te duiden."

"En dat geldt ook andersom", reageert Van Weel op Rubio's kritiek op "massa-immigratie" in Europa. Maar, zegt hij, "dat migratie ook in Nederland een politiek thema is, wil niet zeggen dat wij het beeld dat de Amerikanen over Europa hebben met ze delen."

Amerikaanse retoriek

Verschillen van meningen moeten kunnen, vindt hij, zoals bijvoorbeeld over Groenland. "Ondanks alle retoriek heb ik nooit het idee gehad dat artikel 5 van de NAVO niet van kracht zou zijn, of dat ze ons niet zouden beschermen als dat nodig is. Ik vertrouw de Amerikanen op een fundamenteel niveau."

Om de relatie met de VS goed te houden, moet Europa doorgaan op de ingeslagen weg, vindt de buitenlandminister. "We moeten doorbouwen op defensie en op energieonafhankelijkheid en zorgen dat we een sterk Europa zijn", zegt Van Weel. "Daar komt dan de band met de VS bij, waardoor we samen sterker staan in een onrustige wereld."

Zo langzaam als het formeren van een regering voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest ging - het duurde meer dan 600 dagen - zo snel was er een nieuwe premier. Tot zijn grote verrassing kreeg Boris Dilliès, burgemeester van Ukkel, vanochtend om 07.00 een telefoontje of hij minister-president van de Brusselse regering wilde worden. Om 10.00 uur legde hij de eed af bij de koning, een uur later dan gepland.

De afgelopen dagen werden al wel de ministersposten verdeeld, maar een premier was er nog niet. Dilliès (53) was geen kandidaat, maar heeft ruime politieke ervaring. Hij is lid van de liberale regeringspartij MR van formateur Louis Bouchez. Hij was tien jaar burgemeester van zijn geboorteplaats Ukkel en meer dan twintig jaar wethouder. Van 1995 tot 2003 werkte hij voor verschillende Brusselse regeringen. Ook in de jaren daarna, toen hij andere banen had, bleef hij politiek actief.

In 2005 kwam hij in het gemeentebestuur van Ukkel en in 2014 daarnaast ook in het Brusselse Parlement. Dat deed hij tot 2017, toen hij burgemeester werd. Ukkel is de grootste gemeente van het gewest.

Leider en verbinder

Zijn Nederlands is "zeer slecht, maar daar werk ik aan", zei Dilliés vanochtend. Hij werd weliswaar in Ukkel geboren, maar groeide op in Frankrijk, hij heeft een Franse vader. De voertaal in het Brusselse Gewest is vooral Frans, hoewel het Nederlands ook een officiële taal is. Het gewest bestaat uit de hoofdstad en de omliggende gemeenten.

In de Brusselse regering krijgt hij de rol van leider en verbinder. De regering bestaat uit zeven partijen, van links tot rechts. Naast de MR zijn dat de PS, Les Engagés, Groen, Anders, Vooruit en CD&V. "Er zijn heel veel ideologische verschillen.

Dan heb je iemand nodig die de mensen verbindt. Ik denk dat Boris Dilliès dat goed zal doen", zei Benjamin Dalle van coalitiepartij CD&V vanochtend. De reacties op zijn benoeming zijn overwegend positief en zijn politieke ervaring spreekt in zijn voordeel.

Bovendien is er geen tijd te verliezen na de lange formatie. De regering moet meteen aan de slag met de begroting, een nieuw mobiliteitsplan en de aanpak van de drugsoverlast.

In Zwitserland zijn gisteren bij een lawine twee skiërs om het leven gekomen. Volgens de VRT gaat het om mannen met de Belgische nationaliteit van 30 en 35 jaar oud.

Het gebeurde gisteren rond 14.00 uur in de buurt van Airolo, een gemeente in het zuidelijke kanton Ticino. Een derde skiër bleef ongedeerd, meldt de VRT. Hij probeerde de andere twee te helpen en heeft de hulpdiensten gealarmeerd, maar die konden niets meer doen.

Gisteren kwamen ook in Frankrijk drie wintersporters om het leven door een lawine. Dat gebeurde in het skigebied bij Val d'Isère. De lawine vond plaats buiten de pistes.

In verschillende delen van Frankrijk, Italië en Zwitserland is het risico op lawines groot. Ook Nederlandse reisorganisaties hebben wintersporters daarvoor gewaarschuwd. Dit weekend begint voor delen van Nederland de voorjaarsvakantie, een week waarin veel mensen op wintersport gaan.

De inwoners van de gemeenten Hilversum en Wijdemeren stemmen volgende maand niet mee bij de gemeenteraadsverkiezingen. Omdat de twee gemeenten samengaan, kunnen de inwoners pas op 18 november 2026 naar de stembus.

Het 'uitstel' van de verkiezingen in Hilversum en Wijdemeren komt doordat de instemming van de Eerste en Tweede Kamer met de fusie wordt verwacht na de gemeenteraadsverkiezingen, legt NH Nieuws uit.

De Tweede en Eerste Kamer nemen dat besluit waarschijnlijk in het voorjaar. Het is een formaliteit, maar Hilversum en Wijdemeren houden daardoor in november zogenoemde herindelingsverkiezingen.

Nederland telt sinds 1 januari 2023 in totaal 342 gemeenten. Dat zijn er een stuk minder dan dertig jaar geleden: toen waren er nog 774 gemeenten. Vooral in de jaren 90 en de jaren nul gingen tal van gemeenten samen. De belangrijkste reden was meestal dat het goedkoper is om bepaalde taken samen te voegen.

In feite is dat ook de reden voor de fusie van het kleine Wijdemeren - met Loosdrecht, Kortenhoef en 's-Graveland als belangrijkste kernen - met grote buur Hilversum (bijna 100.000 inwoners).

Financieel toezicht

Wijdemeren met z'n 24.000 inwoners is sinds 1 januari 2002 zelf een fusiegemeente en kampte langdurig met financiële problemen. In 2023 werd de gemeente zelfs een jaar lang onder financieel toezicht gesteld door de provincie Noord-Holland.

Voor elke uitgave, zoals het onderhoud van wegen of de riolering, moest de gemeente toestemming vragen aan de provincie. Bovendien kampte de gemeente met een personeelstekort.

Het lukte Wijdemeren om voor 2024 een sluitende begroting te presenteren. Maar toen had de gemeenteraad het principebesluit om te fuseren al genomen. "Zelfstandigheid is op zich mooi, maar daarmee bewijzen we onze inwoners geen dienst", sprak PvdA/GroenLinks-raadslid Wilna Wind in oktober 2023. Zij wees op de nog steeds precaire financiële situatie, maar zei ook dat de dienstverlening van de gemeente nog altijd tekortschoot. Bovendien betaalden de inwoners hoge gemeentelijke lasten.

Er waren verschillende fusiekandidaten, maar al snel bleek dat Hilversum voor een meerderheid van de gemeenteraad de meest logische partner was. Sommige inwoners hadden twijfels en vroegen zich af waarom ze zich niet over het samengaan konden uitspreken.

Maar de fusie op 1 januari 2027 tot de nieuwe gemeente Hilversum is een feit, op voorwaarde dus dat de Eerste en Tweede Kamer ermee instemmen.

Torenhoge financiële druk

Sommige inwoners blijven twijfels houden over de fusie. Carnavalsverenigingen de Schuimlikkers in Ankeveen en de Turftrappers in Kortenhoef vrezen dat ze dit weekeinde voor het laatst een carnavalsoptocht kunnen houden. Nu krijgen ze nog voor een schappelijk prijsje een vergunning. Mogelijk dat 'Hilversum' daarvoor veel meer geld vraagt, vrezen ze.

"Verenigingen die onze dorpen al jarenlang omtoveren tot een feestelijk hart van het carnaval, mogen straks niet bezwijken onder torenhoge financiële druk vanuit Hilversum", zei Stijn Visée, op 18 november BBB-lijsttrekker in Hilversum/Wijdemeren, bij NH Nieuws. "Als lid van de Raad van Elf weet ik hoe hard de vrijwilligers werken. Het is onbestaanbaar dat dit prachtige carnavalsfeest straks onbetaalbaar wordt door Hilversumse bureaucratie."

Vakbonden CNV en FNV waarschuwen voor de gevolgen van de WW-maatregelen die het nieuwe kabinet wil nemen. De duur van de werkloosheidsuitkering wordt verkort van twee naar één jaar en de bedragen worden lager. Een forse achteruitgang, volgens de bonden onacceptabel.

De nieuwe coalitie van D66, VVD en CDA wil de uitkering in het begin verhogen. "Zo hebben werkenden meer financiële zekerheid en rust om snel passend nieuw werk te vinden", staat in het coalitieakkoord. De uitkering zou de eerste twee maanden worden verhoogd van 75 naar 80 procent van het loon. Daarna blijft het net als nu 70 procent.

"Het verhogen van de eerste maanden helpt alleen als je na een of twee maanden weer een nieuwe baan hebt, dan heb je er voordeel van", zegt vice-voorzitter Patrick Fey van het CNV tegen de NOS. "Het probleem is veel groter als je wat langer zonder baan zit, dan heb je die uitkering echt nodig om je leven van te kunnen betalen."

Daarnaast wordt de opbouw van het recht op WW gehalveerd tot een halve maand per gewerkt dienstjaar. Nu is dat de eerste tien jaar een volle maand. Dat betekent dat het veel langer duurt voor iemand recht heeft op een volledig jaar WW.

Kaalslag

Vakbond CNV rekende de plannen door en spreekt van "een kaalslag die dit nieuwe kabinet aanricht". Mensen leveren veel geld in, terwijl de premie hetzelfde blijft. En dat geldt voor 24 procent van de mensen in de WW. "Dat is geen kleine groep", zegt Fey. Het gaat om zo'n 50.000 van de 200.000 mensen die jaarlijks werkloos worden.

Er geldt al een maximum voor de WW, momenteel is de uitkering gebaseerd op een inkomen van maximaal 6617 euro bruto per maand. Bij de voorgestelde verlaging van 20 procent wordt dat 5293 euro bruto per maand. Na de eerste twee maanden is de WW 70 procent daarvan.

CNV rekent voor dat het verschil voor mensen die recht hebben op de maximale WW-uitkering kan oplopen tot 66.307 euro in twee jaar. Fey erkent dat dat de mensen zijn die het meest verdienen, maar zegt dat het niet gaat om de topinkomens. "Verre van dat. We zien dat vaak oudere mensen die aan het eind van hun salaris zitten en misschien ook ploegentoeslagen krijgen ook hierdoor geraakt worden."

Financiële problemen

Mensen komen naast de zorgen over het verlies van hun baan ook sneller in financiële problemen, zegt Fey. "We zien dat er veel ontslagen zijn en dat de werkloosheidscijfers oplopen. Met name oudere werknemers hebben het daardoor lastig op de arbeidsmarkt, die gaan zich sneller zorgen maken of ze in de bijstand terechtkomen of hun huis moeten opeten. Dat zijn echt grote zorgen."

Ook mensen die recht hebben op minder dan het maximum gaan er volgens de berekeningen op achteruit. "Wie minder verdient, levert verhoudingsgewijs minder in", zegt de vakbond, zo'n 10.000 tot 50.000 euro in twee jaar.

Zo stelt vakbond FNV in het AD dat ook jongeren worden getroffen, met name doordat de opbouw langer duurt. Met een halve maand per jaar duurt het 24 jaar om het recht op een jaar WW op te bouwen.

Geen luxe

Fey denkt niet dat de verdeling eerlijker wordt door de hogere inkomens harder aan te pakken en daarmee het gevoel van onrechtvaardigheid te verminderen. "Mensen hebben er ook zelf WW-premie voor betaald, en als je een wat hoger salaris hebt dan leef je daar ook naar. Dus op het moment dat je zonder baan komt te zitten, heb je die uitkering nodig om je rekeningen te betalen. Dat heeft niets met luxe te maken."

Begin maart worden zes of zeven adders uitgezet op de Wolfhezerheide, niet ver van Oosterbeek. Het gaat om jonge mannetjes die met hun paargedrag de zieltogende adderpopulatie in het natuurgebied moeten redden.

Het plan om de jonge adders uit te zetten komt van natuurbeschermingsorganisatie RAVON. Die maakt zich grote zorgen over de huidige adderpopulatie op de Wolfhezerheide.

"In 2020 waren er nog iets meer dan 60 adders. Nu gaat het nog om zo'n 25 stuks. Dus het gaat heel hard", aldus Raymond Creemers van RAVON bij Omroep Gelderland.

Voor de achteruitgang zijn verschillende oorzaken. Zo ligt de Wolfhezerheide relatief geïsoleerd tussen de snelweg A50 en een druk bereden provinciale weg. "De eerstvolgende populatie is kilometers verderop, terwijl andere adderpopulaties in contact staan met zo'n vijf andere", zegt Creemers. "Daardoor gaat het met die populaties een stuk beter."

Zien er raar uit

Onderzoekers in het gebied merken op dat de slangen er van de buitenkant 'raar uitzien'. Creemers: "Uit een genetische analyse blijkt dat er sprake is van inteelt. Dat is slecht voor de overlevingskansen. Er is nog maar weinig genetische variatie in de huidige populatie."

Dat de populatie in korte tijd zo afgenomen is, heeft ook te maken met de droogte in het gebied. "Er zijn veel droge zones en daar kunnen ze slecht tegen. De beek staat bijvoorbeeld al een tijd heel laag. Dat kan nog omgekeerd worden, maar dat gaat wel veel tijd kosten", stelt Creemers.

Omdat het met de populaties op de Veluwe iets verderop veel beter gaat, wil RAVON daar jonge adders vangen, om die op de Wolfhezerheide uit te zetten. "De jonge mannetjes doen eerder mee met de paring. Daarnaast kunnen oudere vrouwtjesslangen meer jongen krijgen. We willen dus vooral die pubermannetjes aan de populatie toevoegen", vertelt Creemers.

Moet begin maart

De adder is de enige giftige slang in Nederland en staat op de zogenoemde rode lijst te boek als kwetsbaar. In Nederland komt de adder alleen nog voor in Drenthe, Friesland en op de Veluwe. In het oosten van Overijssel en het Limburgse natuurgebied Meinweg worden sporadisch adders gezien.

Het uitzetten van de adders op de Wolfhezerheide moet begin maart gebeuren, zodat de jonge adders meteen kunnen meedoen aan de paartijd die in april begint. "De mannetjes ruiken de vrouwtjes en gaan daar dan gelijk op af. Als je het een half jaar eerder of later doet loop je het risico dat ze alweer weg zijn uit het gebied", zegt Creemers. "We hopen dat ze minstens één keer succesvol paren."

Terreinbeheerder Natuurmonumenten en de provincie Gelderland moeten nog instemmen met het uitzetten van de jonge adders. En dan nog is het geen structurele oplossing voor de adderpopulatie op de Wolfhezerheide, benadrukt Creemers. "De echte oorzaken zoals verdroging en versnippering vergen een langere en structurelere aanpak in de vorm van vernatting van het beekdal en benutten van kansen voor natuurontwikkeling in de naaste omgeving."

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio heeft in een toespraak op de veiligheidsconferentie in München het belang van de samenwerking tussen Europa en de Verenigde Staten benadrukt. Op verzoenende toon sprak hij over de gedeelde geschiedenis van de VS en Europa en hoe de trans-Atlantische waarden zijn ontstaan.

Hij ging uitgebreid in op de verwantschap tussen de Verenigde Staten en Europa. De VS wil deze "oude vriendschap" nieuw leven inblazen. Hij zei dat de VS altijd "een kind van Europa" zal blijven.

Rubio weidde in zijn toespraak uit over de Europese geschiedenis, zoals over de oorlogen die op het continent hebben gewoed en hoe het communisme een gevaar was waar Europa van is bevrijd door de VS.

Om de volgens hem gedeelde trans-Atlantische waarden zoals het christelijke geloof te beschermen, moeten de bondgenoten niet schuwen om te strijden tegen bijvoorbeeld massa-immigratie. Rubio's woorden daarover sluiten aan bij de tekst van het Amerikaanse nationale veiligheidsplan, dat eerder veel stof deed opwaaien en waarin wordt gewaarschuwd dat Europa door massa-immigratie zijn identiteit, cultuur en historische waarden dreigt te verliezen.

Rubio vindt het daarom van belang dat bondgenoten van Amerika sterk zijn en in staat zijn om zichzelf te verdedigen, zei hij.

Nieuwe westerse beschaving bouwen

De discussie moet wat hem betreft dan ook niet gaan over details als "hoeveel geven we uit aan defensie?", maar over wat er verdedigd moet worden. "Wij verdedigen een belangrijke beschaving", vindt hij. Het is daarom belangrijk om samen de gemeenschappelijke belangen te verdedigen en een nieuwe westerse beschaving te bouwen, aldus Rubio.

Dat moeten de westerse landen doen door gezamenlijk op te trekken bij bijvoorbeeld het winnen van kritieke mineralen, en samen controle te krijgen over de grenzen. Volgens hem hebben Europese landen zich te afhankelijk gemaakt van andere landen en is massa-immigratie een crisis die zich ontwikkelt en landen destabiliseert.

Dat is volgens hem geen xenofobie of vreemdelingenhaat, maar fundamenteel voor het beschermen van de gedeelde waarden van Europese landen en de VS. Deze "nieuwe westerse beschaving" moet wat Rubio betreft door de VS en Europese landen samen worden gebouwd om zo te werken aan een gemeenschappelijke toekomst.

Correspondent Europese Unie en NAVO Kysia Hekster:

"Dit was de toon waar de Europeanen op gehoopt hadden. Het contrast was groot tussen de confrontatie van de Amerikaanse vicepresident JD Vance vorig jaar, en de verzoenende toon die Rubio aansloeg.

Velen in de zaal zullen een zucht van verlichting geslaakt hebben, zoals de voorzitter van de veiligheidsconferentie na afloop van de toespraak zei.

De toon van Rubio was weliswaar heel anders dan die van Vance, maar de onderliggende boodschap was min of meer dezelfde als die van vorig jaar. Het ging opnieuw over "massa-immigratie", zoals Rubio dat noemt, en over beleid om klimaatverandering tegen te gaan, dat Europa zou verzwakken.

Europa moet volgens Rubio weer sterk en trots op zichzelf worden, en Trumps Amerika moet volgens hem daarin een lichtend voorbeeld voor Europa zijn.

De Europeanen zullen door deze toespraak tijdelijk gerustgesteld zijn, maar er is het afgelopen jaar te veel gebeurd om te doen alsof er niks gebeurd is, hoe verleidelijk dat perspectief ook kan zijn."

Richting het einde van zijn toespraak haalde Rubio nog uit naar de Verenigde Naties en andere instituties, die volgens hem "in een ideale wereld alles oplossen met diplomatie", maar dat is volgens hem niet meer mogelijk. Internationale samenwerkingsverbanden zoals deze moeten volgens Rubio daarom worden hervormd.

Hij maakte ook van de gelegenheid gebruik om de prestaties van zijn president Trump te bejubelen. Rubio stelde dat in tegenstelling tot eerdergenoemde instanties, Trump het wel voor elkaar heeft gekregen om conflicten op te lossen. Zo roemde hij het bestand tussen Israël en Hamas, dat Trump heeft bewerkstelligd. Ook ging hij in op het Amerikaanse ingrijpen in Venezuela, het bombarderen van nucleaire installaties in Iran.

Nauw verweven

Ook roemde hij Trump dat het hem is gelukt om de Russen en Oekraïne aan te tafel krijgen om te praten over het beëindigen van de oorlog in Oekraïne. Volgens hem zijn de discussiepunten teruggebracht naar nog maar een paar kwesties, die weliswaar het moeilijkst zijn om het over eens te worden. Op de kritiek dat de VS vooral Oekraïne onder druk zet en niet Rusland, het land dat de veroveringsoorlog begon, ging hij niet in.

De buitenlandminister sloot zijn toespraak af door te vertellen over de nauwe verwevenheid van Europa en de VS. Van de ontdekkingsreiziger Christoffel Columbus, die als eerste Europeaan voet op Amerikaanse bodem zette, tot de Duitsers die landbouwmethodes en beter bier naar de VS brachten.

"Zij hadden nooit kunnen bedenken dat een van hun nakomelingen hier nu zou zijn. Onze gemeenschappelijke overtuigingen en waarden zullen altijd gedeeld zijn", besloot Rubio.