NOS Nieuws - Algemeen

De Israëlische regering heeft een voorstel goedgekeurd om de controle over de bezette Westelijke Jordaanoever uit te breiden. Ook wordt het voor kolonisten makkelijker om grond te kopen.

Israël veroverde de Westelijke Jordaanoever in 1967, tegelijk met de Gazastrook en Oost-Jeruzalem. Sindsdien houdt Israël het gebied bezet. Op de Westoever wonen zo'n drie miljoen Palestijnen en zo'n 700.000 kolonisten in illegale nederzettingen. Volgens het internationaal recht zijn de nederzettingen illegaal.

De afgelopen maanden heeft Israël de controle over het gebied al verstevigd door nederzettingen verder uit te breiden, buitenposten te legaliseren en belangrijke beleidswijzigingen in het gebied door te voeren. Met de nieuwe plannen kunnen Israëlische kolonisten makkelijker land kopen omdat Israël zich stukken grond heeft toegeëigend.

Afgelopen week ging het Israëlische veiligheidskabinet al akkoord met de plannen. Meerdere landen, waaronder Nederland, Duitsland, Spanje en het Verenigd Koninkrijk, hebben die toen veroordeeld.

Correspondent Israël en Palestijnse Gebieden Nasrah Habiballah:

"Palestijnen verliezen al jaren meer en meer land aan Israël. Deze besluiten maken het nog makkelijker voor Israël om steeds meer Palestijns land in te nemen en Israël gaat zo steeds een stap verder richting annexatie. Israëlische politici uit de ultrarechtse coalitie die nu aan de macht is, zijn overigens ook heel open over het feit dat zij de hele Westoever willen annexeren.

De gevolgen van deze nieuwe besluiten voor Palestijnen zijn dramatisch, want deze stappen zijn heel moeilijk terug te draaien. Israël maakt zo een toekomstige Palestijnse staat onmogelijk. En dat is ook het doel, want ook daar is de huidige coalitie heel open over. Ze zijn tegen een staat voor de Palestijnen en willen de Israëlische controle over de Westoever alleen maar verder uitbreiden."

Volgens de extreemrechtse minister van Financiën Smotrich zet Israël hiermee "de nederzettingenrevolutie voort" en wordt de Israëlische controle over de Westelijke Jordaanoever verder verstevigd.

Peace Now, de Israëlische organisatie die illegale nederzettingen in kaart brengt, spreekt van een "mega-landroof". Volgens Peace Now kunnen de plannen ertoe leiden dat de helft van de Palestijnen op de Westoever wordt verdreven.

Bij een carnavalsoptocht in de Duitse stad Niederkassel in Noordrijn-Westfalen zijn drie mensen gewond geraakt na een val van een metershoge praalwagen. Een 51-jarige man liep ernstig hoofdletsel op en werd met een helikopter naar het ziekenhuis gebracht. Duitse media schrijven op basis van de politie dat een deel van de reling van de wagen was afgebroken.

Het ongeluk gebeurde aan het einde van de middag in de stad die tussen Keulen en Bonn ligt. Volgens de krant Kölner Stadt-Anzeiger was de carnavalsoptocht ten einde gekomen en stopte de tractor om de carnavalsvierders uit te laten stappen, toen de tractor opeens weer in beweging kwam.

Drie mannen van 20, 46 en 51 jaar verloren hun evenwicht en vielen van de ruim 3 meter hoge wagen. De politie heeft de praalwagen in beslag genomen. De tractorbestuurder was volgens Kölner Stadt-Anzeiger niet onder invloed.

Explosie bij carnavalsoptocht

Ook in Zwitserland heeft een carnavalsoptocht tot slachtoffers geleid. Gisteren was er in Le Châble, in het zuidwesten van Zwitserland, een explosie op een praalwagen waar elf personen bij gewond raakten. Een van de slachtoffers raakte zwaargewond en werd met een helikopter naar het ziekenhuis gebracht.

De Zwitserse omroep RTS schrijft op basis van de politie dat de explosie vermoedelijk werd veroorzaakt door de luchtcompressor die het confettikanon aandreef.

De beste groene intenties kunnen averechtse effecten hebben. Dat is de boodschap van een tentoonstelling over klimaatvriendelijk bouwen in Rotterdam. Architectenbureau MVRDV trekt zelfs de conclusie: niets is klimaatvriendelijker dan niet bouwen.

"Voor dit appartementengebouw in Parijs wilden we bewoners zoveel mogelijk groen geven", zegt Sanne van der Burgh van MVRDV Architecten. Ze wijst naar een foto op een van de tientallen plakkaten die aan een waslijn in de tentoonstellingsruimte hangen. Op de foto staat een gebouw vol groen, tot aan bomen op het dak.

"Maar die bomen zijn zwaar, zeker met alle grond en water die je nodig hebt. Dus heb je meer fundering nodig. En voor de constructie om het gebouw gebruik je weer veel staal." En bij de productie van staal en beton komt veel CO2 vrij, waardoor de aarde verder opwarmt. Zo is het groene ontwerp ineens niet zo groen.

Conclusie: "Deze bomen zouden honderden jaren moeten groeien om de klimaatimpact van dit gebouw teniet te doen."

Opbiechten

Het is maar een voorbeeld van hoe groene intenties niet zo groen uitpakken. De tentoonstelling heet Carbon Confessions. Het architectenbureau heeft zelf ook iets op te biechten: in de meer dan dertig jaar dat het bestaat, ging er veel goed bij het klimaatvriendelijk bouwen, maar ook veel fout.

De bouw is volgens Van der Burgh verantwoordelijk voor 39 procent van de CO2-uitstoot wereldwijd. "Architecten kunnen 196 keer meer impact hebben op het klimaat door hun werk dan door hun levensstijl. Dus ik kan alles doen: ik kan op de fiets gaan, ik kan vegetarisch of veganistisch eten of alleen maar tweedehands spullen kopen, maar mijn werk heeft veel meer impact op het klimaat dan mijn levensstijl."

"Je moet in de architectuur echt uitleggen waarom jouw project heel duurzaam is", zegt Van der Burgh als organisator van de tentoonstelling. Het gaat dan vaak over de fase dat mensen het gebouw gebruiken. "Maar de helft van de CO2-uitstoot van een gebouw is al geweest voordat iemand de verwarming aanzet. Die zit in de bouwfase."

"Dat gaf een ongemakkelijk gevoel. Want we bouwden nog steeds grote betonnen gebouwen en daarna zeggen we: het is heel duurzaam, want er zit een zonnepaneel, vogelhuisje en warmtepomp bij."

Wie door de tentoonstelling loopt, ziet de iconische gebouwen die het architectenbureau achter de tentoonstelling ontwierp. De Markthal en het Depot van Boijmans van Beuningen in Rotterdam, maar ook gebouwen in wereldsteden als New York, Parijs, Seoul en Shenzhen. Maar naast die successen is het bureau ook eerlijk over projecten waar de duurzaamheid z'n doel voorbijschoot.

Zoals een portiersloge op park de Hoge Veluwe, volledig gemaakt van beton. In 2012 werd het gebouwtje ontworpen. "Toen hadden we nog veel minder oog voor de CO2-uitstoot bij de productie van beton", zegt Van der Burgh. Het gebouwtje werd pas jaren later daadwerkelijk gebouwd. "Toen besloten we: we willen het in ieder geval maken van zo duurzaam mogelijk beton."

"Dus samen met adviseurs hebben we toen een materiaalsoort gevonden met een heel lage CO2-voetafdruk, eigenlijk een soort magisch beton." Maar ja, dan moet je wel een bouwer vinden die ook in magisch beton gelooft.

"Die materialen waren toen niet beschikbaar, dus moesten we toch ander beton gebruiken." Het is volgens Van der Burgh een veelzeggende anekdote. "We zien dat heel veel in de bouw. Dat architecten denken: ik gebruik duurzaam beton en daarmee doet mijn gebouw het heel goed. Maar in de praktijk is het heel lastig om dat soort materialen ook echt toe te passen."

"Het beste wat we kunnen doen is niet bouwen", zegt Van der Burgh. Ze wijst naar een maquette van een gebouw in Shenzhen, China. "Dit gebouw stond er al. De opdrachtgever had eigenlijk geen interesse in duurzaamheid, maar wel in geld. We stelden voor om het niet te slopen, maar te renoveren, waardoor het sneller weer beschikbaar zou zijn." Lachend: "Het is een ongemakkelijke boodschap voor een architect, maar we zouden minder moeten bouwen en meer moeten renoveren."

Lang was het ondenkbaar, maar steeds meer landen overwegen in navolging van Australië een minimumleeftijd in te voeren voor het gebruik van sociale media. Onder meer Frankrijk, Spanje, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk werken daaraan. Ook de nieuwe coalitie in Nederland wil een Europees verbod invoeren op sociale media voor kinderen tot 15 jaar.

Australië was in december het eerste land ter wereld dat zo'n verbod op sociale media invoerde. Het verbod geldt voor kinderen tot 16 jaar voor de apps Facebook, Instagram, Kick, Reddit, Snapchat, Threads, TikTok, X, YouTube en Twitch. Maar twee maanden na de invoering is er voor Australische kinderen weinig veranderd.

"Ik moest een gezichtsscan doen, maar die dacht dat ik 22 was", lacht Sofia (15). En zij is niet de enige. "Ik ken niemand die geblokkeerd is. Iedereen is ermee weggekomen, of ze hebben een nieuw account aangemaakt en over hun leeftijd gelogen."

Niet waterdicht

Socialemediaplatforms zijn verantwoordelijk voor de handhaving van het verbod. Als kinderen toch toegang hebben tot sociale media, kunnen de bedrijven een boete krijgen van zo'n 50 miljoen Australische dollar (ruim 28 miljoen euro).

Om te voorkomen dat kinderen op sociale media actief blijven, gebruiken techgiganten gezichtsscans en vragen zij jongeren om een vorm van identificatie. Ze werken daarbij samen met nieuwe techbedrijven die die leeftijdsverificatie uitvoeren. Die zijn naar aanleiding van het Australische verbod als paddenstoelen uit de grond geschoten.

In de praktijk blijkt de technologie nog lang niet waterdicht. "Ik zit nog op Snapchat, Instagram, TikTok, alles eigenlijk. Ik had overal al een andere leeftijd ingevoerd, voor mij is er niets veranderd", zegt Hugo (15).

Zijn dag bij de Inner Sydney High School in het centrum van Sydney zit er net op. "Mijn ouders vinden het prima dat ik nog op sociale media zit. Ze snappen dat ik het nodig heb om met mijn vrienden te praten."

Voor veel ouders is het een balanceeract. Hoewel uit peilingen blijkt dat vier op de vijf volwassenen het verbod steunen, zegt slechts een derde van de Australische ouders het verbod thuis te handhaven.

"De sociale media die mijn kinderen gebruiken zijn misschien niet ideaal, maar het is wel de manier waarop ze met elkaar communiceren", zegt Jessica Hromas, moeder van de 15-jarige Sofia.

Ze vindt het erger dat haar dochter liegt over haar leeftijd dan dat ze sociale media gebruikt. "Dit is de wereld waarin ze leven. Dus ik heb liever dat we er open over kunnen praten. Als je iets verbiedt, kap je ook het gesprek af."

Nog geen boetes

Toch is de Australische regering overwegend positief over het verbod. In januari maakte de Australische internetwaakhond bekend dat ruim 4,7 miljoen accounts van sociale media zijn gehaald. Bovendien gaat het er ook om dat het gesprek over het gebruik van sociale media nu wordt gevoerd, stellen deskundigen.

"Het was enorm ingewikkeld om tot dit verbod te komen, dat heeft jaren geduurd", zegt onderzoeker Timothy Koskie, verbonden aan de Universiteit van Sydney. "De verwachting dat het verbod meteen heel streng zou zijn, begrijp ik niet."

Mogelijk is het nodig om het verbod aan te scherpen, erkent Koskie. "Als daar brede steun voor is omdat het nu niet werkt, is dat ook al winst", zegt hij.

De Australische internetwaakhond, de zogeheten eSafety Commission, heeft nog geen boetes uitgedeeld aan de techbedrijven. Wel worden ze nauwlettend in de gaten gehouden en worden binnenkort mogelijk ook andere socialemediaplatforms toegevoegd.

Naïef

Onlangs kreeg spelplatform Roblox een waarschuwing en ook nieuwe apps zoals Lemon8 en Yope worden mogelijk verboden. Koskie vraagt om geduld. "De eerste signalen zijn bemoedigend, maar we kunnen pas over een tijd echt oordelen."

Het is de vraag of Australië een goed voorbeeld is voor andere landen die een soortgelijk verbod overwegen. Zo'n 97 procent van de Australische tieners is actief op meerdere sociale media. Ze horen daarmee bij de actiefste gebruikers van sociale media ter wereld.

"Kinderen zijn tegenwoordig heel tech savvy en vinden wel een manier om zo'n verbod te omzeilen", zegt Hromas. Liever heeft ze dat de socialemediabedrijven beter modereren en dat verslavende algoritmes worden verboden.

"De algoritmes zijn verschrikkelijk en er zijn nare dingen te zien", zegt ze. "Hoe meer we de grote techbedrijven ter verantwoording roepen, hoe beter. Maar het is best naïef van de regering om te denken dat zo'n verbod echt standhoudt."

NOS op 3 maakte eerder deze video over de groeiende zorgen over het gebruik van sociale media:

De Amerikaanse president Trump zegt dat lidstaten van zijn zogenoemde vredesraad meer dan 5 miljard dollar hebben toegezegd voor humanitaire hulp en wederopbouw in Gaza. Dat schrijft hij op zijn socialemediaplatform Truth Social.

Trump maakte ook bekend dat de lidstaten hebben toegezegd duizenden mensen naar Gaza te sturen. Volgens hem zullen zij toezien op de vrede en veiligheid van Gazanen en de lokale politie bijstaan.

De officiële aankondiging is donderdag in Washington D.C.: dan vindt de eerste vergadering van de raad plaats.

Twintigpuntenplan

De vredesraad van Trump is onderdeel van de tweede fase van het Amerikaanse twintigpuntenplan, dat een einde moet maken aan de oorlog in Gaza. De eerste fase ging in met een staakt-het-vuren in oktober vorig jaar, maar die wapenstilstand wordt geregeld geschonden en Israël voert nog altijd aanvallen uit op de Gazastrook.

De tweede fase gaat over de toekomst van Gaza, de ontwapening van Hamas en de terugtrekking van Israël uit Gaza. Het valt te betwijfelen of op die terreinen voortuitgang wordt geboekt.

Onderdeel van de vredesraad is verder de Gaza executive board, die moet toezien op het Palestijnse overgangsbestuur dat door een internationale troepenmacht moet worden ondersteund. Ook hier is het onduidelijk of er veel vorderingen worden gemaakt.

Wederopbouw

Het Indonesische leger heeft vandaag wel bekendgemaakt dat zo'n 8000 militairen eind juli paraat zullen staan om ingezet te kunnen worden in Gaza. Een woordvoerder zei dat het leger een speciale brigade daarvoor heeft samengesteld.

De militairen zullen zich voornamelijk richten op humanitaire hulp, het beschermen van de burgerbevolking en wederopbouw. Ze doen niet mee aan militaire operaties, zei het Indonesische ministerie van Buitenlandse Zaken eerder. Volgens het leger moet de regering nog beslissen wanneer de troepen daadwerkelijk worden ingezet.

Indonesië is een van de deelnemende lidstaten in de zogenoemde 'board of peace'. Volgens Indonesische functionarissen trad het land toe tot de vredesraad van Trump om de Palestijnse belangen te vertegenwoordigen, omdat er geen Palestijnse vertegenwoordiging is.

De organisatie werd aanvankelijk opgericht om de vrede in Gaza te bewaken, maar wil zich ook bezighouden met andere conflicten in de wereld. In totaal zitten 22 lidstaten in de vredesraad, waaronder Hongarije, Azerbeidzjan, de Verenigde Arabische Emiraten en Israël. Critici zeggen dat Trump met de vredesraad probeert de Verenigde Naties buitenspel te zetten.

Op een pluimveebedrijf met leghennen in Vlagtwedde in Groningen is vogelgriep geconstateerd. De ongeveer 35.000 leghennen worden gedood, meldt het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur.

In een straal van 10 kilometer rond het bedrijf in het dorp in de buurt van de Duitse grens, geldt per direct een vervoersverbod om verspreiding van het virus te voorkomen. Hierdoor mogen bedrijven in de omgeving geen vogels en eieren vervoeren. Ook mogen mest van vogels en gebruikt strooisel niet worden afgevoerd.

Ophok- en afschermplicht

Na meerdere vogelgriepuitbraken geldt sinds oktober vorig jaar een landelijke ophok- en afschermplicht. Pluimveebedrijven moeten hun dieren verplicht binnenhouden. Kinderboerderijen en hobbyhouders moeten hun vogels met bijvoorbeeld een volière afschermen van wilde vogels.

'Piek in november'

Het vogelgriepvirus wordt vooral door wilde vogels verspreid, zoals eenden, ganzen en zwanen. "November was een piek", zegt Thijs Kuiken, viroloog van het Erasmus MC in Rotterdam over het aantal besmette wilde vogels. "In december en januari is het aantal positieve gevallen bij wilde vogels iets afgenomen."

De afgelopen weken werd vogelgriep volgens Kuiken vooral bij wilde ganzen in het noorden en bij grote rivieren vastgesteld. Het gaat bijvoorbeeld om brandganzen en kolganzen. "Die ganzen overwinteren hier in Nederland en zijn nog steeds aanwezig. In het voorjaar vertrekken ze weer."

In de Italiaanse Alpen zijn zeker twee skiërs om het leven gekomen door een lawine in het Aostadal, in het noordwesten van Italië. Hulpdiensten zoeken nog naar mogelijke andere slachtoffers.

Een slachtoffer werd door de hulpdiensten dood onder de sneeuw vandaan gehaald. Een tweede skiër overleed kort daarna. Een derde slachtoffer is in kritieke toestand per helikopter overgebracht naar een ziekenhuis in Turijn. Volgens de reddingsdiensten komen de slachtoffers vermoedelijk uit Frankrijk.

De lawine gebeurde rond 11.00 uur in een zijdal boven het bergdorp Courmayeur, vlak bij de Franse grens. De skiërs bevonden zich buiten de normale pistes. Volgens Italiaanse media gaat het mogelijk om een groep van in totaal zes mensen.

Sinds het begin van de winter zijn in de Alpen meerdere mensen om het leven gekomen door lawines. Vorig weekend kwamen in Noord-Italië nog vier mensen om in het Valtellinadal en de regio Trentino.

Datzelfde weekend waren er ook lawines in de Aostavallei. Toen kregen vijf skiërs ermee te maken. Twee van hen werden meegesleurd, maar wisten zichzelf uit de sneeuw te bevrijden.

Slee-ongeluk

In Duitsland kwam vanochtend een jongen van 11 jaar om het leven bij een slee-ongeluk in de deelstaat Mecklenburg-Voor-Pommeren. Hij zat met een jongen van 13 en een meisje van 11 op een zelfgemaakte plastic slee die door een auto werd voortgetrokken, meldt de politie.

De 37-jarige bestuurder verloor de controle over zijn auto op de besneeuwde weg in de buurt van de gemeente Kuchelmiss. Daardoor botste de slee op een stapel hout. De jongen overleed ter plekke. De twee andere kinderen liepen lichte verwondingen op.

Tegen de bestuurder, die geen familie van de kinderen is, wordt onderzoek gedaan wegens dood door schuld en het veroorzaken van lichamelijk letsel.

In Arnhem hebben relschoppers vandaag een klimaatdemonstratie van Extinction Rebellion en de Partij voor de Dieren verstoord. Er zijn zeven mensen aangehouden, zij worden verdacht van openlijke geweldpleging.

De betogers demonstreerden op parkeerterrein De Blauwe Golven, maar een andere groep verstoorde de actie. Het zou gaan om supporters van Vitesse, schrijft Omroep Gelderland.

Volgens aanwezigen staken de supporters vuurwerk en rookbommen af en gooiden ze eieren naar de demonstranten. Daarop werd de sfeer grimmig. De politie greep snel in en verrichtte meerdere arrestaties.

Na het incident beëindigde de actiegroep de betoging op het parkeerterrein. De deelnemers gingen daarna naar het Nederlands Watermuseum aan de Zijpendaalseweg in Arnhem. Daar sloten ze de actie zonder nieuwe verstoringen af.

Aangifte

Extinction Rebellion en de Partij voor de Dieren doen aangifte van de verstoringen. Volgens de organisaties ging het om "een vreedzame demonstratie die op een onacceptabele manier is onderbroken".

In het centrum van Breda heeft een 38-jarige man gisteravond tijdens carnaval voor behoorlijk wat onrust gezorgd. Zo betastte hij vrouwen, vernielde hij prullenbakken en trok hij borden omver.

De misdragingen begonnen vroeg in de avond. Op basis van verhalen van getuigen kreeg de overlastgever van de politie een gebiedsverbod. Toen hij door agenten werd weggeleid uit het centrum deed de man midden op straat zijn broek open en begon hij te plassen, waarna hij werd aangehouden wegens openbare schennis.

Onderweg naar het cellencomplex plaste de man opnieuw, in de politiebus. De politie doet aangifte van vernieling van de bus, die volgens hen door een gespecialiseerd bedrijf moet worden schoongemaakt.

Aangekomen bij het cellencomplex zou de man een politiemedewerker die hem naar zijn cel begeleidde in de hand hebben gebeten. De medewerker raakte niet ernstig gewond, maar heeft wel aangifte gedaan. De verblijfplaats van de verdachte is niet bekend.

Druk bij EHBO

Hulpverleners hadden het ook druk met andere incidenten in de stad vanwege carnaval. De gemeente Breda zegt dat de EHBO een "intensieve avond" had, met name door incidenten gerelateerd aan onderkoeling en alcoholvergiftiging.

De spoedeisende hulp van het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg zegt dat het vannacht verliep zoals verwacht voor een carnavalsnacht. "Een aantal dronken mensen, wat kleine botbreuken, dat soort zaken", laat een woordvoerder weten.

Oekraïne heeft vannacht met drones aanvallen uitgevoerd op Russische doelen. Onder meer olie-installaties van het havencomplex van Taman werden getroffen. Taman is een schiereiland, ten oosten van de Krim, aan de Zwarte Zee. Er werden onder meer opslagtanks en terminals getroffen.

Twee mensen zijn bij de aanvallen gewond geraakt, zegt de Russische gouverneur van de regio. Door de aanvallen, die urenlang duurden, zijn grote branden uitgebroken. Volgens de gouverneur zijn meer dan honderd brandweermensen betrokken bij het bluswerk.

Behalve Taman werden ook aanvallen uitgevoerd op het dorp Joerovka, daar niet ver vandaan, en op de stad Sotsji, die ruim 400 kilometer naar het zuidoosten ligt. Bij die aanvallen was minder schade, zeggen de Russen.

Het Oekraïense leger maakt ook melding van de aanval op Taman. Oekraïne heeft de aanvallen op de Russische infrastructuur de afgelopen dagen hervat, na een eerdere gevechtspauze.

Nieuwe gesprekken

Omgekeerd voert Rusland al veel langer zeer zware aanvallen uit op de Oekraïense energiesector. Op veel plekken is daardoor de elektriciteit en de verwarming uitgevallen, waardoor veel Oekraïners in deze barre winter in de kou zitten. In een aantal grote steden zijn mensen geëvacueerd omdat hun niet-verwarmde appartementen door de kou onbewoonbaar waren geworden.

Komende dinsdag begint er in het Zwitserse Genève een nieuwe ronde van besprekingen die moeten leiden tot een eind aan de oorlog. Aan tafel zitten dan gezanten van Oekraïne en Rusland en Amerikaanse bemiddelaars. Het gaat onder meer over veiligheidsgaranties voor Oekraïne na het ingaan van een bestand en over de vraag waar de grens tussen beide landen moet lopen.

Zo eist Rusland de hele Donbas-regio op, die het nu maar voor een deel in handen heeft. EU-buitenlandchef Kallas zei daarover op de veiligheidsconferentie in München dat Rusland diplomatiek probeert binnen te halen wat op het slagveld niet lukt. Om de Donbas wordt al jaren zware strijd geleverd, maar de Russen hebben het gebied tot nu toe niet geheel kunnen veroveren.

De oorlog begon bijna vier jaar geleden, op 24 februari 2022, toen Russische troepen grootscheepse aanvallen uitvoerden op Oekraïne en het land binnenvielen.

Bij Israëlische luchtaanvallen in het noorden en zuiden van de Gazastrook zijn vandaag zeker tien Palestijnen gedood. Dat melden Palestijnse hulpdiensten en gezondheidsfunctionarissen.

In Tal al-Hawa, in het zuiden van Gaza-Stad, werd volgens lokale bronnen een groep burgers getroffen. Daarbij werd zeker één Palestijn gedood, meldt nieuwszender Al Jazeera.

Ook in Khan Younis in het zuiden van de Gazastrook vielen doden. Daar zouden door een luchtaanval zeker vijf mensen zijn gedood. Eerder op de dag werd melding gemaakt van nog eens vier doden bij een aanval op een tentenkamp waar ontheemde families verblijven.

Levensgevaarlijke situaties

Het Israëlische leger zegt dat de aanvallen een reactie zijn op schendingen van het staakt-het-vuren door Hamas. Volgens een woordvoerder voerde het leger aanvallen uit nadat strijders vanuit een tunnel ten oosten van de zogenoemde 'gele lijn' naar boven zouden zijn gekomen.

De gele lijn is een met gele betonblokken gemarkeerde grens in de Gazastrook waarachter het Israëlische leger zich in oktober, na het ingaan van de wapenstilstand met Hamas, heeft teruggetrokken.

De lijn verscheen voor het eerst op een kaart die werd gedeeld door de Amerikaanse president Trump, maar exacte coördinaten zijn nooit gepubliceerd. Burgers weten vaak niet waar de grens loopt, wat tot levensgevaarlijke situaties leidt.

Doden na het bestand

Volgens het leger zijn de Palestijnen gedood bij "gerichte aanvallen" die in lijn zijn met het internationaal recht. Israël zegt meerdere strijders te hebben gedood. Ook zegt het leger dat het doorgaat met het vernietigen van tunnels in het noorden van de Gazastrook.

Israël en Hamas beschuldigen elkaar geregeld van het schenden van het staakt-het-vuren, dat onderdeel is van een breder Amerikaans plan om de oorlog in Gaza te beëindigen.

Het ministerie van Volksgezondheid in Gaza, dat onder controle staat van Hamas, meldt dat sinds het ingaan van het bestand zeker 600 Palestijnen zijn gedood door Israëlisch vuur. Israël zegt dat in dezelfde periode vier militairen zijn gedood door strijders in Gaza.

Neutrale ruimtes

Ondertussen heeft Artsen zonder Grenzen (MSF) een deel van de medische operaties in het Nasser-ziekenhuis in Khan Younis opgeschort. De organisatie zegt dit te doen vanwege ernstige veiligheidsrisico's in het ziekenhuis.

Volgens de organisatie werden medewerkers en patiënten geconfronteerd met gewapende mannen op het terrein, kregen ze te maken met intimidatie en zelfs willekeurige arrestaties. Het ziekenhuisbestuur spreekt dit tegen en stelt dat er juist civiele politie is ingezet om patiënten en personeel te beschermen.

MSF noemt geen specifieke groep of organisatie waartoe de mannen zouden behoren. Het roept alle gewapende partijen, inclusief Israëlische troepen, op de bescherming van ziekenhuizen, personeel en patiënten te waarborgen. De hulporganisatie benadrukt dat ziekenhuizen neutrale ruimtes moeten blijven voor burgers en dat militaire aanwezigheid de veilige levering van medische zorg ernstig bedreigt.

Beschuldigingen

Het Nasser-ziekenhuis is een cruciale medische voorziening in het zuiden van Gaza en behandelt dagelijks honderden gewonden en zieken. Tijdens de oorlog werd het ziekenhuis meermaals doelwit van Israëlische aanvallen. Israël stelde dat Hamas vanuit of nabij ziekenhuizen opereert. Die beschuldiging is altijd door Hamas weersproken.

Het aantal vluchten van en naar Schiphol dat vandaag wordt geannuleerd vanwege de verwachte sneeuw is opgelopen tot 170. Daarvan zijn er 150 van KLM. Het gaat om vluchten die tussen 17.00 uur en middernacht zouden vertrekken of aankomen.

Volgens de luchthaven worden de vluchten geschrapt vanwege de combinatie van sneeuwval en harde wind. Start- en landingsbanen moeten eerst sneeuwvrij worden gemaakt. Dat geldt ook voor de opstelplaatsen van de vliegtuigen. Voor vertrek moeten de toestellen bovendien worden ontdaan van sneeuw en ijs, het zogenoemde de-icen.

KLM laat weten dat Schiphol luchtvaartmaatschappijen heeft gevraagd een bepaald percentage van hun vluchten te annuleren. De maatschappij bepaalt vervolgens zelf welke vluchten dat zijn.

Daarbij proberen de maatschappijen de gevolgen voor reizigers te beperken. Zo kiezen ze ervoor vluchten te schrappen naar Europese bestemmingen met meerdere dagelijkse verbindingen, zodat omboeken makkelijker is. Vluchten naar belangrijke overstapluchthavens, zoals Parijs, blijven vaker staan.

Sneeuwdek en gladheid

In de loop van de middag trekt een gebied met sneeuw vanuit het zuidwesten over het land. In heel Nederland geldt daarom code geel. De eerste sneeuw wordt rond 16.00 uur in Zeeland verwacht. In de avond sneeuwt het tijdelijk in vrijwel het hele land. Dat kan leiden tot een sneeuwdek van 3 tot 5 centimeter, plaatselijk mogelijk meer. Later gaat de sneeuw over in natte sneeuw en regen.

Rijkswaterstaat waarschuwt weggebruikers dat zij morgenochtend rekening moeten houden met gladheid en hun rijstijl daarop moeten aanpassen. Volgens de wegbeheerder kan het op veel plaatsen glad zijn. In Zeeland geldt code geel vooralsnog tot 23.00 uur, in Friesland en Drenthe tot 07.00 uur en in Groningen tot 09.00 uur.

Een glijbaan in zwembad De Watergeus in Zoetermeer is voorlopig buiten gebruik gesteld. Volgens de gemeente hebben zich "enkele incidenten" voorgedaan waarbij zwemmers gewond zijn geraakt.

Wat er is gebeurd en om hoeveel incidenten het gaat, is niet bekendgemaakt. De exploitant van het zwembad heeft niet gereageerd op vragen van Omroep West.

De 100 meter lange glijbaan, de zogenoemde Challenger, is na de ongelukken gesloten en opnieuw geïnspecteerd. Uit glijtesten blijkt dat de baan, sinds de zomer van 2024 in gebruik, te snel gaat.

"Sommige gebruikers ervaren in een specifieke bocht onveilig glijgedrag", aldus een woordvoerder van de gemeente. Hoe snel zwembadbezoekers naar beneden gaan, verschilt volgens haar per persoon.

Bij de keuring zijn ook scheuren ontdekt in het laatste deel van de glijbaan, bij de plek waar bezoekers uitstappen. De aannemer is aansprakelijk gesteld. Hoelang de glijbaan dicht blijft, is nog niet duidelijk.

Het zwembad werd in de zomer van 2024 geopend. De bouw ervan duurde langer doordat een onderaannemer failliet ging en de kosten opliepen. Uiteindelijk kostte het zwembad 27 miljoen euro, ongeveer 2,5 miljoen meer dan begroot.

Overlast door jongeren

Kort na de opening werden verschillende gebreken vastgesteld, zoals loslatend tegelwerk en problemen met de toegankelijkheid voor mindervaliden. Volgens sportwethouder Ronald Weerwag is een aantal problemen inmiddels verholpen of nog "in behandeling".

Nog geen maand na de opening kwam er extra cameratoezicht en beveiliging na overlast door een groep jongeren. Vijftien mensen kregen toen een toegangsverbod.

De Franse president Macron heeft opgeroepen tot kalmte na de dood van een 23-jarige man. Hij werd donderdag zwaar mishandeld en liep daarbij hersenletsel op. Een paar dagen later bezweek hij aan zijn verwondingen, maakte de Franse justitie gisteravond bekend.

De mishandeling vond plaats rond een conferentie waar een politicus van de radicaal-linkse partij La France Insoumise (LFI) een toespraak hield. De radicaal-rechtse vrouwengroepering Collectif Némésis was daarbij volgens Franse media "in de marge" aanwezig. De groep zegt zich in te zetten tegen geweld door immigranten tegen vrouwen.

Toedracht onduidelijk

Wie er achter de mishandeling zit is niet bekend. Over de toedracht gaan verschillende verhalen rond. Volgens een reconstructie van nieuwszender TF1 verstoorden leden van Némésis de conferentie. De groep zelf zegt dat antifascistische activisten uit Lyon hen hadden aangevallen en dat daarbij ook een medewerker van LFI betrokken was. Justitie is een onderzoek gestart.

Volgens Franse media bevond het slachtoffer zich in de kringen rond Némésis en zou hij betrokken zijn geweest bij de beveiliging van leden van de groep. Zijn familie zegt dat de student "noch een bewaker, noch lid van een beveiligingsdienst" was en geen strafblad had.

De familie spreekt van moord en van een "voorbereide hinderlaag" door georganiseerde en getrainde individuen die in de meerderheid waren. Ze waren volgens de familie bewapend en sommigen waren gemaskerd.

Na het incident van donderdag werden in verschillende regio's in Frankrijk partijkantoren van LFI vernield.

President Macron heeft zijn medeleven betuigd aan de familie van het slachtoffer. Ook veroordeelt hij de aanval. In Frankrijk "zal geen enkele zaak, geen enkele ideologie ooit moord rechtvaardigen. Ik roep op tot kalmte, terughoudendheid en respect".

Bij de traditionele carnavalsoptocht in Le Châble in het zuidwesten van Zwitserland zijn zaterdag elf mensen gewond geraakt door een explosie op een praalwagen. Eén persoon raakte ernstig gewond. Het incident gebeurde rond 15.00 uur.

De explosie lijkt te zijn veroorzaakt door de luchtcompressor die het confetti-kanon aandreef, aldus de Zwitserse omroep RTS. Het openbaar ministerie heeft een onderzoek geopend naar de toedracht.

De gewonden zijn ter plaatse behandeld en daarna overgebracht naar verschillende ziekenhuizen in de regio. De hulpdiensten rukten massaal uit. Drie helikopters, vier ambulances en een spoedarts kwamen ter plaatse.

Op verzoek van de aanwezige spoedarts worden bezoekers die binnen 24 uur na het incident last krijgen van gehoorproblemen, zoals aanhoudende oorsuizen, gevraagd contact op te nemen met hun huisarts.

Veiligheid aangescherpt

Le Châble ligt in het kanton Wallis, waar anderhalve maand geleden de tragedie in Crans-Montana plaatsvond. Tijdens de nieuwjaarsnacht brak brand uit in de kelder van een bar in het ski-oord. Het dodental na de brand staat op 41. Ook raakten meer dan honderd mensen gewond.

Omroep RTS meldt dat gemeenten in de regio de regelgeving rond brandveiligheidsnormen in openbare gebouwen hadden aangescherpt. Volgens de omroep worden de veiligheidsinspecties nu vrijwel zeker uitgebreid naar carnavalswagens.

Wereldleiders komen dit weekend bijeen op de veiligheidstop in München. Voor de Europeanen staat één thema centraal: onafhankelijker worden van andere grootmachten.

Een belangrijk onderdeel daarvan is zeldzame aardmaterialen uit eigen grond halen. Zoals uit het gebied boven de poolcirkel in Zweden. Maar de Sami-gemeenschap, de enige inheemse bevolking van de Europese Unie, zegt hierdoor te worden weggejaagd.

De potentiële nieuwe mijn zal precies worden gebouwd op de route waar de rendieren van het Sami-volk twee keer per jaar de tocht maken van de bergen naar de kust.

"Dit is de laatste route die we nog over hebben in de omgeving, er zijn al zo veel mijnen aangelegd door de Zweden", zegt Lars-Marcus Kuhmunen, voorzitter van de Sami-gemeenschap Gabna. "Als hier nog een mijn komt, wordt het onmogelijk voor ons om te blijven leven en werken in de omgeving."

De grond onder Kiruna, een plaats met zo'n 20.000 inwoners, zit vol zeldzame aardmetalen als neodymium, terbium en dysprosium. Mineralen en zeldzame aardmetalen zijn cruciaal voor de defensie-industrie. Ook in de zorg en in de fossielvrije technologie zijn ze hard nodig.

Cultuur voortzetten

Het opgraven van die stoffen in Kiruna is een van 47 belangrijke projecten die Europa zelfstandiger moeten maken. En dan met name van China en de VS; twee geopolitieke grootmachten die zich vijandiger opstellen tegenover Europa.

De Zweedse regering moet volgens conventies van de VN en de Raad van Europa waarborgen dat de Sami hun cultuur en manier van leven kunnen voortzetten. Dat wordt onmogelijk gemaakt met de geplande mijnen, zeggen de Sami.

Ook het stadsbestuur van Kiruna maakt zich zorgen. Recent werd bekend dat twee derde van de stad gesloopt of verplaatst zal moeten worden als de nieuwe mijnen er komen.

Volgens de lokale gemeenschappen moeten zij helemaal zelf opdraaien voor de Europese ambitie om geopolitiek zelfstandiger te worden. Van de Europese Commissie kunnen ze naar eigen zeggen geen hulp verwachten.

Bijproduct

Kiruna is om meerdere redenen een plek waar de EU nu naar kijkt. In de buurt van de Zweedse plaats is de concentratie hoger dan elders - al zijn zeldzame aardmetalen niet zo zeldzaam als de term doet vermoeden.

Ook is het winnen en raffineren van de aardmetalen vooral haalbaar voor mijnbedrijven die al operationeel zijn, omdat het een omslachtig, smerig en energieslurpend proces is. En anders dan in Nederland gingen de Zweedse mijnen nooit dicht. Inmiddels wordt rond 90 procent van het Europese ijzererts uit de Zweedse grond gehaald.

Als je wilt gaan graven naar zeldzame aardmetalen in Europa, kun je dat het beste doen in Kiruna, aldus Irina Patrahau, grondstoffenanalist bij het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS). "Ze hebben daar ervaring met het opzetten van hoogtechnologische mijnen, grotendeels aangestuurd door robots", zegt Patrahau.

Ook is er een overschot aan groene stroom in Zweden, met name uit waterkracht. "De impact op natuur en klimaat wordt dus relatief klein. Maar mijnen helemaal zonder impact, dat is het ook niet."

'Trump is wakker'

Mijnbedrijf LKAB is momenteel aan het onderzoeken hoeveel zeldzame aardmetalen er in de grond zitten onder Kiruna. Het kan zeker tien jaar duren totdat een nieuwe mijn operationeel is, zegt een woordvoerder.

In het gemeentehuis in Kiruna maakt de burgemeester zich zorgen over de Europese plannen. Rusland is niet ver weg, zegt Mats Taaveniku aan de telefoon. "En nu is Trump ook wakker geworden. De grondstoffen in onze gemeente zijn zeer interessant voor de politieke grootmachten."

Volgens Taaveniku heeft die lijst van de Europese Commissie er vooral voor gezorgd dat Kiruna een doelwit wordt voor andere landen. "We zijn heel kwetsbaar geworden."

De portemonnee trekken

Europa stelt geen (economische) hulp of compensatie beschikbaar voor projecten en gemeenschappen die worden beïnvloed door het Europees mijnbeleid, bevestigt een woordvoerder van de Europese Commissie. Als lokale gemeenschappen klem komen te zitten, is het aan het mijnbedrijf of de landelijke overheid om hen te compenseren, aldus de woordvoerder.

Mijnbedrijf LKAB zegt in een reactie gepaste compensatie te zullen verstrekken aan gemeente Kiruna en Sami-gemeenschap Gabna. De lokale gemeenschappen zien dat anders.

Maar misschien moet Europa toch de portemonnee trekken. Het opgraven en raffineren van eigen zeldzame aardmetalen schiet niet op, concludeerde de Europese rekenkamer recent. Deel van de oplossing zou volgens de rekenkamer kunnen zijn dat de EU geld investeert in de mijnbouw. Het is aan de Europese lidstaten en Europarlement om daarover te beslissen.

De voormalige Amerikaanse president Obama heeft gereageerd op een racistische video die onlangs via het account van de huidige president Trump werd gedeeld. Daarin waren de hoofden van Obama en zijn vrouw Michelle geplakt op apenlijven.

In een podcast reageerde Obama op de interviewer die de video aanhaalde. "Het is belangrijk te erkennen dat de meerderheid van de Amerikaanse bevolking dit gedrag zeer verontrustend vindt", zei Obama. "Er speelt zich op sociale media en televisie een soort clowneske show af."

Zonder Trump expliciet te noemen merkte hij op dat het decorum rond publieke functies is afgebrokkeld. "Wat waar is, is dat er geen schaamte meer lijkt te bestaan onder mensen die vroeger vonden dat je een zekere mate van fatsoen, gepastheid en respect voor je functie moest hebben, toch? Dat is verloren gegaan."

Het is uitzonderlijk dat Obama zich uitlaat over de politieke actualiteit in de VS. Doorgaans zijn oud-presidenten terughoudend met commentaar op een opvolger.

Obama zat in de podcast van Brian Tyler Cohen:

De video waarin de Obama's in de laatste seconden als aap te zien zijn leidde tot grote verontwaardiging, ook onder Republikeinen. Kort na de kritiek is het bericht verwijderd van Truth Social, het sociale medium van Trump. Volgens het Witte Huis waren de beelden per ongeluk door een medewerker geplaatst. Het filmpje werd aanvankelijk nog door het Witte Huis verdedigd.

In de 45 minuten durende podcast ging het ook over immigratiedienst ICE. Obama vergelijkt hun acties met die in "autoritaire landen en dictaturen". De optredens van de agenten in Minnesota noemt hij "zeer zorgwekkend en gevaarlijk". Verder prees hij de vreedzame protesten tegen de operaties van diensten als ICE.

Goedemorgen! Schiphol schrapt vluchten vanwege verwachte sneeuwval. En in veel plaatsen staan vanmiddag carnavalsoptochten op het programma.

Eerst het weer: het begint nog zonnig en droog, maar vanmiddag raakt het bewolkt en gaat het vanuit Zeeland sneeuwen. Vanavond ligt er lokaal een sneeuwdek van 3 tot 5 centimeter. In de nacht gaat de sneeuw over in regen.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Het Leids Cabaret Festival is gewonnen door Alina Sharipova. Volgens de vakjury kan de cabaretière het publiek op een geestige manier bij haar act betrekken. "Doordat zij zo op haar gemak is, zijn wij het ook", schrijft de jury.

Sharipova nam het in de finale in de Leidse Schouwburg op tegen Levy Geernaert en Meeuw Roovers. De publieksprijs ging naar Meeuw Roovers.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Schaatsers Jenning de Boo en Jordan Stolz streden om het goud op de 500 meter. Een spannende strijd die op enkele honderdsten van een seconde werd beslist. Door er muziek onder te zetten, zag de titanenstrijd op het ijs er nog fabelachtiger uit.

Fijne zondag!

Tijdens een patrouille in de Ecuadoraanse provincie Guayas hebben agenten meerdere mensenhoofden gevonden. De hoofden zaten in jutezakken en werden aangetroffen in een afgelegen gebied, melden lokale media.

In totaal gaat het om acht mannenhoofden, verspreid over twee zakken. In de buurt werden daarnaast meerdere flyers gevonden met de tekst: "stelen verboden".

Het is nog onbekend van wie de hoofden zijn en waarom ze daar zijn achtergelaten. De politie vermoedt dat de vondst iets te maken heeft met het aanhoudende drugsgeweld in de regio.

Ecuador ligt tussen Colombia en Peru, de twee grootste cocaïneproducenten ter wereld. Het land geldt als een belangrijk doorvoerland voor illegale drugs.

Halverwege vorige maand werden in Ecuador vijf afgehakte hoofden gevonden op een strand. Volgens de autoriteiten ging het toen vermoedelijk om een waarschuwing aan bendeleden die lokale vissers bedreigen en afpersen.

Het Internationaal Ruimtestation (ISS) heeft nieuwe bemanningsleden. Een team van vier astronauten kwam afgelopen avond aan bij het ISS.

De bemanning bestaat uit de Amerikanen Jessica Meir en Jack Hathaway, de Rus Andrej Fedjajev en de Française Sophie Adenot. Ze waren vrijdag vanaf Cape Canaveral in Florida vertrokken met een ruimteschip van SpaceX.

Zo zweefde de astronauten ISS binnen:

Hathaway en Adenot verblijven voor het eerst in het ISS. Meir en Fedjajev zijn er voor de tweede keer. Het team blijft acht maanden om onder meer onderzoek te doen naar bacteriën en microben.

Vervroegd terug om ziekte

Het viertal vervangt de astronauten die vorige maand vervroegd terugkeerden naar aarde vanwege een "ernstige medische aandoening" bij een van de astronauten. Wat er precies aan de hand was en hoe het nu met de ruimtevaarder gaat, is niet bekend.

Het was voor het eerst in de 25-jarige geschiedenis van het ruimtestation dat er een noodterugkeer nodig was. Door het incident waren er wekenlang alleen drie astronauten van een Russische missie in het ISS.