NOS Nieuws - Algemeen

Leerlingen van basisschool 't Oelebröd in Ruinen kunnen morgen weer naar school. De basisschool bleef vandaag gesloten vanwege een mogelijke wolf die in de buurt van de school was gezien.

In en rond de basisschool zijn geen sporen van een wolf aangetroffen, meldt de provincie Drenthe. De conclusie is daarom dan ook dat er geen sprake is van een dreiging bij de school in Ruinen, schrijft RTV Drenthe.

"Waarschijnlijk gaat het om een passerende wolf", zegt een woordvoerder. Wel gaan boa's de komende tijd extra surveilleren in de omgeving.

Omwonende sloeg alarm

Een omwonende van de school had de wolf vanochtend in de omgeving gezien en een medewerker gewaarschuwd. Vervolgens heeft de school contact gehad met de politie, provincie en burgemeester van de gemeente De Wolden, waar Ruinen onder valt.

Vanwege de gladheid zou de basisschool al later starten, maar na de melding van het roofdier op een aangrenzend sportveld, besloot de school helemaal dicht te blijven.

Vanaf morgen rijden de treinen weer zoveel mogelijk volgens de reguliere dienstregeling, meldt de NS. Na de hevige sneeuwval en vorst van afgelopen week, is de situatie op het spoor weer grotendeels normaal.

Sinds maandag 5 januari reed de NS een winterdienstregeling. Op veel trajecten reden minder treinen. Op enkele trajecten rijden de treinen morgen nog steeds niet of minder, maar dat heeft te maken met onderhoud dat vorige week niet heeft kunnen plaatsvinden. NS verwacht dat dit de hele week nog het geval zal zijn en adviseert de reisplanner te raadplegen.

ProRail waarschuwt dat niet alle winterse problemen definitief verdwenen zijn. De weersomstandigheden van de afgelopen dagen kunnen nog een tijdje doorwerken. "Alle niet-gebruikte wissels moeten door onze aannemers gecheckt worden voordat ze gebruikt mogen worden. Dat is een immense klus op meer dan 7000 kilometer spoor", schrijft de spoorbeheerder op zijn website.

Ook is er op bepaalde sporen en wissels niet gereden, waardoor roestvorming ontstaat. "We moeten op die sporen en wissels 'roest-rijden' om ze weer beschikbaar te maken."

Luchtvaartclaims

Op Schiphol waren de problemen in het weekend al voorbij. Ook vandaag is volgens het reguliere vluchtschema gevlogen.

Op het vliegveld is nog wel een voorraad koffers achtergebleven na alle problemen met het winterweer. Volgens een woordvoerder gaat het om honderden koffers. Luchtvaartmaatschappijen en afhandelaars zijn volgens Schiphol druk bezig met het nabezorgen van de bagage.

Claimorganisatie EUclaim zei vandaag honderden claims binnen te hebben gekregen van reizigers van wie hun vlucht van of naar Schiphol vorige week werd geannuleerd. "De teller staat nu op bijna zeshonderd, maar dat zal nog verder oplopen", liet een woordvoerder aan het ANP weten.

De komende dagen blijft het weer aanhoudend zacht, met temperaturen van 4 graden 's nachts tot 9 graden overdag.

De dagvaarding van Jerome Powell, voorzitter van de Amerikaanse centrale bank Fed, veroorzaakt een golf van bezorgdheid in de financiële wereld.

"Een ongekende poging om via aanvallen van het Openbaar Ministerie de onafhankelijkheid van de Fed te ondermijnen", noemen alle nog in leven zijnde voorgangers van Powell de stap in een veroordeling. Onder hen ook de 99-jarige Alan Greenspan, vermaard om zijn termijnen onder vier presidenten.

Zelfs Trumps eigen minister van Financiën waarschuwde volgens nieuwssite Axios voor de gevolgen. De dagvaarding "made a mess", volgens Scott Bessent, het veroorzaakt gerotzooi. Het aanpakken van Powell door justitie kan volgens hem grote gevolgen hebben op de financiële markten.

Na het bekend raken van de dagvaarding van Powell daalde de dollar in waarde en steeg de prijs van goud naar een recordhoogte.

Ongekend

Klaas Knot, tot voor kort president van de Nederlandse centrale bank DNB en invloedrijk bestuurslid van de Europese Centrale Bank, noemt de directe aanval op Powell "ongekend".

"Aanvallen op onafhankelijkheid centrale banken komen wereldwijd voor, maar er is in de westerse wereld toch wel consensus dat een onafhankelijke centrale bank de beste waarborg is om prijsstabiliteit te handhaven."

De dagvaarding van Powell is volgens Knot een dreigement van Trump aan alle Fed-bestuurders, met name aan de opvolger van Powell. Zijn termijn als voorzitter loopt over vier maanden af.

Zeer onverkwikkelijk

"Als de bestuurders zich niet voegen naar de wensen van de Amerikaanse president ten aanzien van het rentebeleid, dan zal hij niet schromen om zelfs het strafrecht in te zetten om achter deze bestuurders aan te gaan," zegt Knot. "En dat is natuurlijk een zeer, zeer onverkwikkelijke situatie om op onafhankelijke wijze je werk te kunnen doen."

Knot zegt dat hij in zijn 14 jaar als DNB-president nooit hoefde te vrezen voor zijn onafhankelijkheid van het ministerie van Financiën. "Natuurlijk wisselden we wel eens een mening uit over het een en ander, maar ik heb altijd de volle vrijheid gevoeld om uiteindelijk mijn eigen positie te kiezen bij de Europese Centrale Bank." De ECB bepaalt de rente voor de euro-landen.

President Trump zegt niets geweten te hebben van de dagvaarding van Powell. De Amerikaanse justitie dreigt met een strafrechtelijk onderzoek vanwege een verklaring in de Senaat over kostenoverschrijdingen bij de renovatie van Fed-gebouwen. Powell spreekt van een voorwendsel om het beleid van de centrale bank te beïnvloeden. Trump heeft eerder justitie ingezet om mensen die hem onwelgevallig waren onder druk te zetten.

Trump stoort zich al langer aan de terughoudendheid van de Fed om de rente te verlagen. Dat kan op korte termijn economische groei opleveren, maar op langere termijn jaagt het de inflatie aan. Eerder ontsloeg hij al op valse gronden een andere bestuurder van de Fed.

In Brussel is een rechtszaak stilgelegd na de vondst van een bedwants in de zaal. Alle aanwezigen zijn naar huis gestuurd om hun kleding op 60 graden te wassen of in de diepvries te leggen.

Volgens de VRT draait de zaak om negen personen die terechtstaan voor de executie van een Albanese man. Hij werd in 2020 op klaarlichte dag doodgeschoten in Sint-Jans-Molenbeek bij Brussel. Een van de verdachten wordt gezien als kopstuk van de Albanese drugsmaffia.

Het gaat om een assissenproces waarbij een volksjury aanwezig is. De zaak werd plotseling stilgelegd toen een jurylid ontdekte dat er een bedwants over zijn arm kroop.

Bloedzuigers

Bedwantsen zijn kleine insecten die leven van bloed van mensen en dieren. Ze veroorzaken kleine rode bultjes die kunnen jeuken. Het zelf bestrijden van de diertjes is moeilijk, vaak is een professioneel bedrijf nodig om van de plaag af te komen, schrijft het RIVM.

De zaak werd geschorst zodat iedereen maatregelen kon nemen. "Ik wil de juryleden, advocaten, de verdachten of wie dan ook niet in gevaar brengen", lichtte de voorzitter van het assissenhof toe.

De zaak gaat op zijn vroegst morgen verder.

Een 69-jarige Rotterdammer die werd aangehouden omdat hij een vermist meisje in huis had genomen, is weer vrijgelaten. De man nam het 10-jarige meisje in huis om haar onderdak te bieden tegen de kou. Omdat haar ouders niet wisten waar ze was, werd er zondagnacht een amber alert voor het kind verstuurd.

De man wordt verdacht van onttrekking aan het gezag, omdat je een minderjarige niet zonder toestemming van de ouders mag meenemen. De politie zegt geen aanwijzingen te hebben dat er andere misdrijven hebben plaatsgevonden.

Het meisje was afgelopen zaterdag weggelopen van haar ouderlijk huis in Rotterdam-Zuid. Ze bracht daarna uren op straat door. De politie meldt dat ze rond 18.00 uur de man aansprak, die op dat moment zijn hond aan het uitlaten was. Dat was op enkele kilometers van haar huis.

Herkend door een buurvrouw

De man bood haar vervolgens onderdak en eten en drinken aan. Een tip van een buurvrouw van de man leidde de politie de volgende ochtend naar het kind. Zij had het meisje zien lopen met de hond van de man.

Ze legde niet direct de link, maar ging even later toch bij de buurman langs. Toen het meisje opendeed, vroeg de buurvrouw naar haar naam. "Toen zij de naam van het amber alert noemde, gingen alle alarmbellen af", zei de buurvrouw tegen de regionale omroep Rijnmond. "Het maakte me niet uit bij wie ze was geweest. Ik nam haar onder mijn vleugels en wilde haar beschermen."

De buurvrouw nam het kind mee naar huis en belde de politie. Niet veel later werd de man aangehouden. Het vermiste meisje verkeerde in goede gezondheid en werd herenigd met haar ouders.

Duizenden toeristen zitten vast in Fins Lapland doordat een luchthaven is stilgelegd vanwege een koudegolf. De temperatuur dook er zondag naar -37 graden en vandaag is het niet veel beter.

Door de extreme kou is het te moeilijk om vliegtuigen ijsvrij te maken. Op de grond kunnen onderhouds- en tankapparatuur bevriezen. Zondag werden vanaf de luchthaven Kittilä in Lapland vluchten naar Londen, Bristol, Manchester, Parijs en Amsterdam geannuleerd.

Ook sommige Nederlanders op wintervakantie zitten vast. De familie Dijkman uit Hoevelaken zou gisterenavond terugvliegen, maar hun KLM-vlucht verviel, vertelt Lubèrtine Dijkman (49). "We werden omgeboekt naar maandagavond, en we hebben een extra hotelovernachting geregeld, maar vanochtend hoorden we dat de vlucht van vandaag ook niet gaat."

Bijboeken ging niet want het hotel zat vol, dus moest de familie op zoek naar een ander hotel en daar in de kou met de koffers naartoe. "Gelukkig is dat wel gelukt."

Hoe koud het is, merkt de familie vooral als het waait. "We waren eerder boven op een berg, maar dat hielden we niet langer dan vijf minuten vol", zegt zoon Mick (17). Zijn ouders moeten afspraken verzetten en hij en zijn zus missen school en stage. "We hopen echt dat we morgen terugvliegen."

De problemen op Kittilä houden vandaag nog aan. Het Finse meteorologische agentschap heeft een minimumtemperatuur van -39 voorspeld. Morgen wordt er milder winterweer verwacht met minimaal -20 graden.

Het extreem koude weer (-14 is normaal rond deze tijd) en de gladde wegen leiden ook tot verkeersproblemen in Lapland. Een bus belandde zondagochtend in een sloot. Er vielen geen gewonden.

De kou heeft te maken met de storm die eerder ook over Engeland en Frankrijk trok. In ons land bleef het bij sneeuwbuien.

"Me mattie en ik kregen fittie in me osso." Dat is een straattaalzin om te vertellen dat je met een vriend ruzie kreeg in je huis. Uit nieuw onderzoek van het Meertens-instituut blijkt dat straattaal-woorden die zo'n 25 jaar geleden werden gebruikt nog steeds populair zijn. En waar ze toen vooral gebruikt werden in grote steden is er nu een algemeen gebruik door jongeren in het hele land.

Taalwetenschapper René Appel schreef in 1999 een wetenschappelijk artikel over straattaal van jongeren in Amsterdam. Nu hebben drie wetenschappers onderzocht of woorden van toen nog steeds worden gebruikt, vertelt Kristel Doreleijers van het Meertens Instituut.

"We hebben onderzoek gedaan in schoolklassen door samen te werken met docenten Nederlands. Er wordt dan les gegeven over straattaal en tegelijkertijd gevraagd of jongeren de betekenis van woorden van toen nog herkennen en ook of ze nog gebruikt worden."

Sma wordt ams

Uit het onderzoek onder 573 scholieren verspreid over heel Nederland blijkt dat de meeste woorden nog springlevend zijn. Woorden als kill (jongen) en osso (huis) worden veel herkend en gebruikt. Doreleijers: "Je ziet dat die taal nog echt wel meerdere generaties mee kan gaan. En uit het onderzoek blijkt dat straattaal veel meer verspreid is. Vroeger vooral in de grote steden, nu gebruikt in heel het land."

Toch is er in al die jaren wel wat veranderd, vertelt taalwetenschapper Khalid Mourigh, die de afgelopen jaren scholen bezocht door heel het land. "Sommige termen zijn een beetje gedateerd en hebben inmiddels een andere betekenis gekregen."

Zo stond loesoe eerst voor 'weg' maar nu wordt het vaker gebruikt in de betekenis van 'losgaan'. Ook worden woorden vaak gedraaid: in de lijst van 1999 was sma nog een woord voor meisje, inmiddels is dat ams. "Veel jongeren herkennen nu ook het woord sma niet meer."

10 woorden

10 populaire woorden uit het onderzoek met de betekenis volgens taalwetenschapper René Appel in 1999.

pasen = geven

chickie = meisje

patta's = schoenen

fittie = vechten of gevecht

jonko = joint

loesoe = weg

fatoe = grapje

osso = huis

doekoe = geld

tatta = Nederlander

Veel van die woorden worden gebruikt komen uit het Sranantongo (Surinaams) maar er zijn ook invloeden uit het Engels, Marokkaans Arabisch, Riffijns Berber en andere talen. Volgens Mourigh ligt de oorsprong van straattaal in de jaren zeventig toen veel Surinamers naar Nederland kwamen.

"Ze spraken Nederlands maar ook Sranantongo. Die talen werden dan vaak gemixt. Bovendien hadden ze vaak een soort van straatprestige waar andere jongeren tegenop keken. Dat werd later straatcultuur die zich verspreidde in de grote steden. Andere jongeren nemen het over en zeggen: 'ik ga loesoe'. Zij weten dan niet meer dat het woord oorspronkelijk uit het Surinaams komt."

Paniek

In krantenartikelen uit de jaren negentig klonk soms paniek door als het over straattaal ging, zegt Mourigh. "Zo van, het Nederlands gaat naar de knoppen en die jongeren spreken geen Nederlands meer."

Volgens de taalwetenschapper ligt dit genuanceerder. "Dat heeft denk ik eerder te maken met het feit dat het taalaanbod niet goed genoeg is. Ik denk dat die dingen vaak onterecht aan elkaar gelinkt worden. Denk ook eens aan dialect. Stel je voor dat je Limburgs spreekt met je opa of oma, dat betekent niet dat je per se slechter Nederlands spreekt in de klas. Ik denk dat de meeste jongeren wel gewoon weten wanneer ze moeten schakelen en dat ook kunnen."

Inmiddels zijn sommige woorden zo ingeburgerd dat ze zelfs in de Tweede Kamer opduiken. Zo wordt er gesproken over een 'fittie' als er gedoe is bij een partij. Niet tot genoegen van jongeren, zegt Mourigh. "Over het algemeen vinden ze het niks dat hun ouders of oudere mensen die taal gebruiken. Dan zeggen ze, dat kan echt niet."

Twee jongens die vastzaten voor betrokkenheid bij de dood van een Schiedammer (60) vorige week, zijn vrijgelaten. De jongens van 16 en 17 jaar oud worden verdacht van mishandeling en openlijke geweldpleging met de dood tot gevolg. De rechter-commissaris heeft besloten dat ze het onderzoek in vrijheid mogen afwachten.

De 17-jarige is heengezonden omdat hij een beperkte rol zou hebben gespeeld bij de mishandeling. Bij de 16-jarige ziet de rechter-commissaris onvoldoende aanwijzingen dat het handelen van de verdachten tot de dood van het slachtoffer heeft geleid. Het strafrechtelijk onderzoek loopt nog, de tieners blijven verdachte in de zaak.

Een rechter-commissaris bepaalt of er genoeg reden is om verdachten langer vast te houden in voorarrest. Daarbij wordt ook gekeken naar mogelijk vluchtgevaar.

Sneeuwballen

De 60-jarige man kwam vorige week maandag om het leven bij een metrostation aan de Van Limburg Stirumstraat in Schiedam. Volgens de politie is er mogelijk ruzie ontstaan na het gooien van sneeuwballen en zijn er klappen uitgedeeld.

Het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) heeft onderzoek gedaan naar het lichaam van de man. Mogelijk heeft zijn kwetsbare gezondheid meegespeeld bij zijn overlijden.

Eerder werden een 18- en een 19-jarige man aangehouden, maar zij bleken niets met het incident te maken hebben. De twee zijn een dag later vrijgelaten.

Wat er aan het incident voorafging, wordt verder onderzocht.

Het Ulvenhoutse Bos is een kwetsbaar natuurgebied en huisvest enkele zeer zeldzame planten die extreem gevoelig zijn voor stikstof. Dat slaat in hoge mate neer op dit gebied, door veeteeltbedrijven in de buurt, de nabijheid van de A27 en de A58 en de poep van veel honden van bewoners uit de omgeving.

Volgens de gemeente Breda en de provincie Noord-Brabant komen er te veel honden. Daarom is na jaren discussie besloten om het populaire uitlaatgebied af te sluiten voor de huisdieren.

Het besluit is gebaseerd op een literatuurstudie naar het effect van hondenpoep op de natuur, want veel feitelijk onderzoek is niet beschikbaar, zegt ecoloog Wieger Wamelink van de Wageningen Universiteit. "De hoopjes zijn maar klein, maar als er veel van zijn dan hoopt het zich op en kan het lokaal schadelijk zijn."

'Gebied heeft sociale functie'

Veel bewoners van het gebied zijn niet blij met het besluit. Al in 2023 startten zij een petitie die door ruim 1500 mensen is ondertekend. "Het gebied heeft een sociale functie", legt initiatiefneemster Ilse Burema uit. "Voor de honden zelf, want die kunnen samen spelen, maar ook voor de eigenaren, onder wie veel ouderen. Zij ontmoeten elkaar dagelijks en maken vaak een praatje."

Staatsbosbeheer, de beheerder van het natuurgebied, is verantwoordelijk voor de uitvoering van het besluit. Boswachter Wannes Rovers heeft er begrip voor: "Per dag komen hier twee kruiwagens met mest en vier kruiwagens met urine terecht. Daardoor wordt deze voedselarme bodem te rijk en dat kan de zeldzame flora niet aan."

Hij krijgt wisselende reacties. "Sommigen voelen zich beperkt in hun vrijheid, maar anderen vinden het prettig dat ze ongestoord kunnen wandelen of hebben begrip voor de zorgen om de natuur." Hij zegt dat het hondenverbod maar een van de 28 maatregelen is en dat ook de landbouw en andere gebruikers ermee te maken krijgen.

Niet de eerste plek

"Eigenlijk hebben we het probleem dertig jaar geleden zelf veroorzaakt", blikt Rovers terug. "Toen verwelkomden de natuurbeherende instanties elke bezoeker, wilden we zoveel mogelijk mensen laten genieten van de natuur."

"Daarmee hebben we het probleem opgelost voor de gemeenten die geen voorzieningen hoefden te treffen voor huisdieren. Maar het aantal huisdieren groeide en nu wordt de druk op de natuur te hoog." Hij pleit ervoor dat er binnen de bebouwde kom uitlaatplekken worden gecreëerd. "Dat hoeft niet alleen in de natuur. Tenslotte krijgen wij de hondenbelasting ook niet."

Het Ulvenhoutse Bos is niet de eerste plek in het land waar honden geweerd worden. Veel natuurgebieden worstelen met het groeiende aantal huisdieren, niet alleen vanwege hun uitwerpselen, maar ook omdat ze geregeld schade berokkenen aan planten en andere dieren in het bos.

Daarom worden honden al sinds 2024 geweerd in natuurgebied Bilwijk bij Haastrecht. In het natuurgebied bij Hoek van Holland moeten honden worden aangelijnd, in de hoop dat hun baasje de drol dan opruimt. Eenzelfde aanlijngebod is in voorbereiding voor honden op de Groevenbeekse Heide bij Ermelo.

'Ik vind het ver gaan'

Overal protesteren hondeneigenaren tegen deze beperkende maatregel, ook in het Ulvenhoutse Bos. "Ik vind het ver gaan", zegt een wandelaar. "Als wij hier weg moeten, stappen we in de auto naar een ander uitlaatgebied en dat levert ook stikstofuitstoot op." Een ander toont meer begrip. "We moeten als hondenbezitter ook onze verantwoordelijkheid nemen, waar mogelijk de drol opruimen, maar een verbod gaat wel ver."

Initiatiefnemer Ilse Burema van de petitie in Breda is niet van plan het verzet op te geven. "Zowel de veeteelt als de snelwegen produceren vele malen meer stikstof dan de honden. Waarom moeten wij de prijs betalen? Dat voelt heel onrechtvaardig."

Volgens ecoloog Wamelink is het lastig om hondenbezitters aan te spreken op hun geliefde huisdier. "Ze zijn belangrijk voor mensen en voor hun welzijn", zegt hij. "En een hondenverbod is niet zaligmakend. Uit onderzoek blijkt dat een te grote belasting wel ingrijpt in de flora, maar dat is zeer lokaal. De uitstoot van industrie en veeteelt is vele malen schadelijker."

Het advies om water te koken voor inwoners van Amersfoort en omgeving is verlengd tot en met woensdag. Volgens drinkwaterbedrijf Vitens is de oorzaak van een verontreiniging inmiddels gevonden, maar is er nog geen garantie dat het drinkwater schoon is.

Het kookadvies geldt sinds 5 januari vanwege de vondst van een bacterie in het drinkwater en werd donderdag nog verlengd. Die enterokokbacterie is voor de meeste mensen ongevaarlijk, maar kan voor mensen met een kwetsbare gezondheid of een verminderde weerstand vervelende gevolgen hebben. Zo kunnen zij klachten krijgen die lijken op buikgriep.

Het drinkwaterbedrijf heeft het water dagelijks op meerdere plekken gecontroleerd op zoek naar de bron van de besmetting. Die is afgelopen weekend gevonden in een voorraadkelder van een productielocatie in Amersfoort, maar Vitens onderzoekt nog hoe de bacterie daarin terecht is gekomen. Het bedrijf zegt dat de kelder buiten gebruik is en is schoongemaakt. Mensen krijgen hun drinkwater nu uit andere voorraadkelders.

Voor het kookadvies wordt ingetrokken, wil Vitens zeker weten dat andere voorraadkelders en waterleidingen helemaal schoon zijn. Ook wil het bedrijf uitsluiten dat er meer oorzaken zijn voor de aanwezigheid van de bacterie.

Betrouwbare test

Vitens mag het kookadvies pas intrekken als er bij twee achtereenvolgende tests geen verontreiniging wordt gevonden. Een goede en betrouwbare test duurt volgens Vitens twee dagen.

Het kookadvies geldt voor delen van Amersfoort, Achterveld, Bunschoten-Spakenburg, Hoogland, Hooglanderveen, Leusden, Soest, Soesterberg, Stoutenburg en Stoutenburg-Noord.

Alleen voor het Meander Medisch Centrum is het kookadvies vervallen. Omdat het ziekenhuis op een gunstige plek ligt, is geregeld dat het water daar via een andere productielocatie van Vitens binnenkomt.

Woensdag krijgen inwoners een nieuwe update van Vitens. Als alle uitslagen dan goed zijn, kan het kookadvies worden opgeheven.

Onvoldoende onderhoud

Het is het derde kookadvies voor drinkwater in korte tijd in de provincie Utrecht. Een deel van het getroffen gebied moest tussen de kerstdagen en de jaarwisseling ook al enkele dagen het water koken.

In november waren er problemen met het drinkwater in de stad Utrecht. Dat kwam doordat er vanwege onvoldoende onderhoud regenwater in het drinkwater was gekomen.

Vitens verwacht niet dat er een verband is tussen de drie uitbraken, maar onderzoekt dat wel.

Een chimpansee met uitzonderlijke cognitieve talenten is dood. Het vrouwtje met de naam Ai leefde in een Japans universitair centrum en werd bekend doordat ze bijvoorbeeld in staat was getallen te gebruiken en kleuren te onderscheiden. Ai is 49 jaar geworden.

Volgens het Japanse Kyodo News was Ai zo slim dat ze in 1989 erin slaagde te ontsnappen, samen met een andere aap, door het hangslot op haar kooi met een sleutel te openen.

Beelden van Ai in haar verblijf bij het onderzoekscentrum:

Ai werd in West-Afrika geboren en in 1977 naar een centrum in Kyoto gebracht dat de evolutionaire oorsprong van menselijk gedrag bestudeert. Het onderzoeksprogramma, gericht op het chimpanseebrein, werd naar haar vernoemd. Ze was het eerste studieobject van het programma. Na Ai lieten ook andere primaten in het centrum zien over bijzondere cognitieve vaardigheden te beschikken.

Onderzoekers gaven Ai toen ze achttien maanden oud was een speciaal toetsenbord dat aan een computer was verbonden. Toen ze vijf jaar was kon Ai tot zes tellen, later tot negen, en ze kon van 300 voorbeelden aangeven om wat voor object, cijfer of kleur het ging. Ze kon ook vormen als cirkels en rechthoeken selecteren om een virtuele appel te tekenen.

Haar talent maakte Ai het onderwerp van een aantal wetenschappelijke artikelen, waaronder studies gepubliceerd in het tijdschrift Nature. Het leverde haar de bijnaam 'genie' op in de populaire media.

Schilderen

Los van de laboratoriumtesten had Ai plezier in tekenen en schilderen. Zonder een beloning in de vorm van eten te krijgen, krabbelde ze met stiften op papier. Ze was overigens niet de enige chimpansee die daar lol in had.

In 2000 kreeg Ai een jong. Dat mannetje, Ayumu, staat eveneens bekend om zijn uitzonderlijk goede geheugen.

Hier is Ayumu te zien tijdens een cognitieve test:

De studies naar de cognitieve capaciteiten van chimpansees hebben de onderzoekers geholpen "een experimenteel kader op te zetten om het denken van chimpansees beter te begrijpen". "Dat is een cruciale basis voor het bestuderen van de evolutie van de menselijke geest", aldus het centrum. "Ai was erg nieuwsgierig en nam actief deel aan deze studies, waardoor verschillende aspecten van het brein van chimpansees voor het eerst aan het licht kwamen."

In 2017 bestond het Ai-programma veertig jaar. Voor die gelegenheid werd een sjaal gemaakt met een van Ai's tekeningen, die aan de bekende Britse biologe Jane Goodall werd gegeven. Ai stierf afgelopen vrijdag aan ouderdomsgebreken en orgaanfalen, omringd door medewerkers van het universitair centrum.

Er is voor ongeveer 9 miljoen euro aan schade gemeld aan auto's, huizen en inboedels van particulieren op oudejaarsavond en nieuwjaardag. Vergeleken met voorgaande jaren valt dat bedrag mee.

De schatting is gebaseerd op de eerste claims bij verzekeraars en cijfers van de Stichting Salvage. Die stichting biedt namens de verzekeraars hulp aan gedupeerden.

De ervaring is dat het uiteindelijke schadebedrag niet veel anders zal zijn, zegt een woordvoerder van het Verbond van Verzekeraars. Normaal gesproken worden de hoogste claims het eerst ingediend. Vorig jaar werd in dezelfde periode voor ongeveer 16 miljoen euro aan schade gemeld. Uiteindelijk is toen voor 15,5 miljoen uitgekeerd.

Het relatief lage bedrag is opmerkelijk, omdat er in de aanloop naar het afgelopen Nieuwjaar veel meer vuurwerk is verkocht. Waardoor de gemelde schade veel lager is dan in voorgaande jaren, weet het verbond niet.

Voor de afgelopen jaarwisseling werd 35 procent meer vuurwerk verkocht dan bij de jaarwisseling 2024-2025:

De schatting beperkt zich tot schade die onder een particuliere opstal-, inboedel-, of autoverzekering valt. Medische kosten en schade voor bedrijven, scholen, kinderdagverblijven of overheidseigendommen zijn in de schatting niet meegenomen.

De schade voor niet-particulieren loopt in de tientallen miljoenen euro's, verwachten de verzekeraars. Het gaat dan bijvoorbeeld om de brand in de Vondelkerk in Amsterdam, diverse bedrijfsbranden, een grote brand in een flatgebouw in Rotterdam en een parkeergarage in Hellevoetsluis.

Elektriciteitscentrales hebben vorig jaar meer gas verbruikt dan in 2024. De centrales gebruiken gas om de schommelingen in de productie van wind- en zonne-energie op te vangen. De toename blijkt uit cijfers van de Gasunie, het overheidsbedrijf dat aardgas transporteert en opslaat.

De Gasunie transporteerde vorig jaar 63,4 miljard kubieke meter aardgas, 3,9 miljard kubieke meter meer dan het jaar daarvoor. Vooral op koude en donkere dagen in de winter werd flink meer gas getransporteerd. Op de dagen dat minder duurzame energie wordt opgewekt, vangen gascentrales een deel van deze vraag op.

Het totale gastransport is de laatste vijf jaar wel aan het dalen. 2025 is daar een uitzondering op, zegt directeur bij Gasunie Transport Services, Jeroen Zanting. "Dat het gastransport vorig jaar is gestegen komt voornamelijk doordat elektriciteitscentrales meer gas hebben verbruikt, de gasvoorraad aan het begin van 2025 erg laag was en weer aangevuld moest worden, en er meer gas is vervoerd naar Duitsland."

"Vergroening in de elektriciteitsindustrie is heel succesvol geweest, waardoor gas steeds vaker een balanceerrol heeft gekregen", aldus Zanting. "Gascentrales kunnen snel leveren en zijn daarom geschikt om de vraag naar stroom op onzekere dagen op te vangen, al zal het aantal momenten dat gas ingezet wordt steeds beperkter worden."

Aan- en uitzetten

Voorheen kwam alle stroom uit kolen en gascentrales, maar dit verschuift steeds meer naar groene stroom. "Gas blijft onmisbaar, maar tegelijkertijd gebruikt Nederland inmiddels voor meer dan de helft stroom uit hernieuwbare bronnen", zegt Olof van der Gaag van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE). "Een recordhoeveelheid ten opzichte van voorgaande jaren."

"Nederland draait steeds vaker op zon en wind, maar die kun je niet zomaar aan- en uitzetten. Een betrouwbaar vangnet blijft daarom cruciaal", zegt Van der Gaag. Dat vangnet bestaat voor een groot deel nog uit kolen- en gascentrales, maar kan ook worden gecreëerd met biomassa, groene waterstof of het gebruik van een kerncentrale. "Biomassa is al ver ontwikkeld, dus op korte termijn is dit het voornaamste duurzame vangnet."

Meer vloeibaar gas

Vorig jaar werd voor het eerst meer vloeibaar gas (lng) geïmporteerd met schepen dan dat er aardgas via pijpleidingen naar Nederland kwam, met de Verenigde Staten als grootste leverancier. De lng-import steeg vorig jaar met meer dan een kwart.

Nederland heeft sinds het begin van de Oekraïne-oorlog in 2022 de import van Russisch gas afgebouwd. Daarnaast is het zogeheten Groningenveld gesloten voor gasproductie. Lng-import uit de Verenigde Staten en Qatar speelt sindsdien een steeds belangrijkere rol voor de Nederlandse, maar ook Europese gasvoorraad. Gas wordt nu via schepen aangevuld vanuit de VS en via de leidingen vanaf de havens in Rotterdam en Groningen naar Nederland en andere EU-landen vervoerd.

Door de inval in Oekraïne wordt de gasvoorraad scherp in de gaten gehouden. Vorig jaar is zo'n 21 procent meer gas opgeslagen dan een jaar eerder. Toch waren de voorraden aan het begin van de winter leger dan in voorgaande jaren. Volgens de Gasunie komt dit doordat de gasopslagen in het voorjaar van 2025 al relatief leeg waren.

Chemiebedrijven

Als je inzoomt op de cijfers voor de chemische industrie, zie je dat gastransport naar deze sector met 9 procent daalde. Deze trend is na de inval in Oekraïne verder versterkt. "Het zegt veel over de industriële activiteit en wordt gedreven door fabrieken die in Nederland zijn gesloten of stilstaan. Dat is nu nog meer zo dan aan het begin van de oorlog", zegt de directeur van de Gasunie.

Vorig jaar hebben veel chemiebedrijven in Nederland fabrieken moeten sluiten. Het gasverbruik van de industrie is daardoor afgenomen. "Het is een feit dat de industrie in Nederland een hogere energieprijs moet betalen dan in onze buurlanden en daardoor een concurrentienadeel hebben", zegt Van der Gaag.

Zanting benadrukt dat de Nederlander van deze cijfers niks heeft gemerkt. "De leveringszekerheid is afgelopen jaar nagenoeg 100 procent geweest, dus de mensen thuis met een aansluiting op het gasnet merken hier niks van."

Het Openbaar Ministerie heeft procesafspraken gemaakt met een zoon van Ridouan Taghi, Faissal, die de drugshandel van zijn vader draaiende moest houden. Het OM eiste vandaag een lagere straf tegen Faissal in ruil voor zijn medewerking aan een snel proces.

Normaal gesproken zou justitie acht jaar hebben geëist, nu vraagt het OM om een straf van zes jaar cel. De afspraak is dat Faissal dan afziet van nader onderzoek en een hoger beroep, waardoor zijn proces sneller is afgehandeld. Deze werkwijze wordt steeds vaker toegepast in Nederland.

Faissal wordt verdacht van deelname aan een criminele organisatie die zich met name bezighield met drugshandel en witwassen. Het lijkt erop dat hij werd klaargestoomd om het imperium van zijn vader over te nemen.

'Nog veel te leren'

In 2019 werd Ridouan Taghi gearresteerd in Dubai. Een van zijn zakenpartners kreeg de opdracht om zijn toen 19-jarige zoon te coachen. "Hij heeft nog veel te leren over ons werk", aldus Taghi.

De drugshandel is allesbehalve makkelijk, schetste de coach in een onderschept chatbericht. "Dit vak kent in 90 procent maar twee eindes: dood of in de bajes. Er zijn geen narcos die met 75 jaar zonder problemen met pensioen gaan."

Toch weerhield dit Taghi er niet van zijn oudste zoon als zaakwaarnemer aan te wijzen. Faissal heeft bij de politie bevestigd dat hij na de arrestatie van zijn vader werd benaderd als het nieuwe aanspreekpunt.

"Ik ben toen bij zaken betrokken geraakt die strafbaar zijn. Dat ging op afstand via de telefoon. Ik kon niet goed overzien waar ik eigenlijk bij betrokken werd", zegt hij.

Om wat voor zaken het gaat, wil Faissal niet zeggen. Op deze ene verklaring na beroept hij zich op zijn zwijgrecht. Voor het maken van procesafspraken is een bekentenis overigens niet nodig.

Hasj- en cocaïnehandel

Voor het OM is het wel duidelijk waar de zoon van Taghi bij betrokken was: grootschalige hasj- en cocaïnehandel. De organisatie zou maar liefst 28.000 kilo hasj in voorraad hebben gehad. Al staat op de tenlastelegging alleen een reeks onderschepte cocaïnetransporten, variërend van enkele tientallen tot enkele honderden kilo's.

Bewijs komt uit onderschepte chatberichten en doorgespeelde boodschappen van Taghi's voormalige advocaten Youssef T. en Inez Weski.

Een van de mensen met wie Faissal in een appgroep zat, was volgens het OM de voortvluchtige drugshandelaar Jos L., die zich nog altijd schuil lijkt te houden in Sierra Leone. Andere contacten zijn inmiddels wel opgepakt en hebben ook procesafspraken gemaakt met het Openbaar Ministerie.

Verder zou Faissal zich hebben beziggehouden met het witwassen van miljoenen aan drugsgeld. Hij volgde in Dubai een opleiding tot boekhouder. Faissal wilde zijn vader zo helpen met het witwassen van drugsgeld, blijkt uit chats die aan hem worden toegeschreven.

Netwerk

Zijn vader zou de "oorlogen" voeren en het geld binnenbrengen, Faissal zou de financiën afhandelen. In berichten schreef Faissal dat hij een netwerk wilde opbouwen in de bovenwereld dat zijn vader onaantastbaar zou maken. "Ik ga u supertrots maken, een empire bouwen dat ons bij de topelite zet."

Tot slot chatte Faissal met de contacten van zijn vader over het bevrijden van zijn vader uit de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught. Dit plan werd in 2021 verijdeld.

Faissal werd in de zomer van 2023 gearresteerd in Dubai. Een jaar later werd hij uitgeleverd aan Nederland. Net als zijn vader zit hij vast in de EBI.

Zijn proces begon ruim een jaar geleden, maar verliep niet heel soepel. Faissal wisselde van advocaten wegens een "verschil van inzicht" en later volgde een vergeefse poging om andere rechters te krijgen. Zijn advocaten vonden het onterecht dat nader onderzoek in de zaak werd geweigerd.

Het is nu aan de rechtbank om te beoordelen of de voorgestelde procesafspraken met Faissal door de beugel kunnen.

NAVO-lidstaten moeten er samen voor zorgen dat Groenland wordt beschermd tegen landen als Rusland en China. Dat heeft NAVO-secretaris-generaal Rutte gezegd tijdens zijn bezoek aan Kroatië.

Volgens Rutte zijn alle lidstaten, waaronder de Verenigde Staten, het eens over het belang van het eiland in het noordpoolgebied. Het bondgenootschap zou daarom werken aan "nieuwe stappen" om de veiligheid te versterken.

Vrijwel alle landen willen een grotere rol van het bondgenootschap in de Arctische regio, zo bleek vorige week. Er zou worden gepraat over een nieuwe NAVO-missie in het gebied. Met zo'n gezamenlijke missie, met bondgenoot Amerika, zou de ergste spanning in ieder geval tijdelijk uit de lucht zijn, is het idee.

De Amerikaanse president Trump heeft vorige week herhaald dat hij Groenland wil 'hebben'. Naar eigen zeggen om ervoor te zorgen dat het niet in handen valt van China of Rusland. Militair ingrijpen werd daarbij niet uitgesloten. "We gaan iets met Groenland doen, of ze het nou willen of niet."

'Einde van de NAVO'

Groenland is een onafhankelijk land binnen het Deense koninkrijk. De Deense premier Frederiksen sprak over het einde van de NAVO als het inderdaad zou komen tot een Amerikaanse militaire actie tegen haar land. Dat werd vandaag herhaald door de Litouwse Eurocommissaris voor Defensie Andrius Kubilius.

Daarnaast zijn EU-lidstaten volgens het Europees Verdrag verplicht Denemarken te helpen als het land te maken krijgt met militaire agressie, zei Kubilius. Denemarken en Europese medestanders zouden daarom werken aan een plan over hoe te reageren als de VS daadwerkelijk actie onderneemt om Groenland in te nemen.

Rutte zegt dat hij gelooft dat Trump "het juiste" doet voor de NAVO. "De collectieve verdediging is cruciaal. Op dit moment bespreken we de volgende stappen om te verzekeren dat we gezamenlijk verdedigen wat hier op het spel staat."

NAVO-correspondent Kysia Hekster:

"Rutte was de afgelopen tijd opmerkelijk stil. Dat is logisch, want als bondgenoten Amerika en Denemarken tegenover elkaar staan, is het niet in het belang van de NAVO om daar nog meer nadruk op te leggen. Als topman moet Rutte juist alle bondgenoten op één lijn zien te krijgen en houden.

Vandaag bevestigt Rutte dat de NAVO-bondgenoten kijken hoe ze het noordpoolgebied de komende tijd beter kunnen beschermen. Achter de schermen wordt gekeken naar een speciale Groenlandmissie. Vorige week werd daar al op voorgesorteerd door diplomaten binnen de alliantie. Voor zo'n NAVO-missie moeten alle landen akkoord gaan, ook de Verenigde Staten. De hoop is dat met zo'n gezamenlijke missie het héle bondgenootschap laat zien hoe belangrijk de veiligheid van het noordpoolgebied is, en dat de Amerikanen niet in hun eentje aan de slag gaan.

De vraag is wel of dit genoeg zou zijn voor Trump. Die blijft benadrukken dat hij Groenland wil hebben. De problemen voor Rutte om de eenheid binnen de NAVO te bewaren, zijn met het voorstel voor een Groenlandmissie dus nog lang niet voorbij."

Dit weekend gingen in 1000 dorpen en steden door heel Amerika mensen de straat op om te protesteren tegen vreemdelingenpolitie ICE. Vorige week werd de Amerikaanse Renee Good doodgeschoten in haar auto door een ICE-agent in Minneapolis. Wat daar gebeurde zorgt tegelijkertijd voor groeiende boosheid en enorme vastberadenheid. Opnieuw staan Amerikanen lijnrecht tegenover elkaar.

Verslaggever bij de NOS Simone Tukker volgt het nieuws in de VS vanuit Nederland en ziet hoe het protest tegen de acties van ICE toeneemt. De dood van Good maakt dat al die losse protesten tegen ICE die er al waren, verbonden en feller worden. Tegelijkertijd zegt de regering-Trump dat de agent uit zelfverdediging handelde. Trump wil zijn anti-immigratiebeleid voortzetten.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Deze aflevering van De Dag kun je hier beluisteren. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Onze podcasts:

De Dag: elke werkdag 20 minuten verdieping bij één onderwerp uit het nieuws.

Lang verhaal kort: elke werkdag rond vijven één onderwerp, in 5 minuten. NOS op 3 vertelt je wat je moet weten over een actueel onderwerp om het nieuws erover beter te kunnen volgen.

Met het Oog op Morgen: elke dag een overzicht van het nieuws, een blik in de ochtendkranten en het betere journalistieke interview.

Het Beste uit het Oog: iedere zaterdag selecteert de redactie van Met het Oog op Morgen de mooiste gesprekken van de afgelopen week.

De Stemming van Vullings en De Rooy: elke vrijdag een nieuwe aflevering waarin de politieke week wordt doorgenomen. Gemaakt door de NOS en EenVandaag.

Jeugdjournaal-podcast: iedere week vindt het Jeugdjournaal antwoorden op vragen van kinderen bij het nieuws.

Vijftien gemeenten roepen de formerende partijen op om Schiphol 's nachts te sluiten. Ze willen dat de luchthaven tussen 23.00 en 07.00 uur geen vluchten meer afhandelt, om de nachtrust en gezondheid van omwonenden te beschermen.

In de oproep schrijven de gemeenten dat vliegtuiggeluid kan oplopen tot 80 decibel, vergelijkbaar met een voorbijrazende trein. Nachtvluchten zouden in de geluidsbelasting tien keer zwaarder wegen dan dagvluchten, omdat ze de slaap verstoren. Langdurige blootstelling kan leiden tot slaapproblemen, stress en hart- en vaatziekten, met gevolgen voor concentratie en productiviteit.

De oproep komt van de gemeenten Aalsmeer, Amsterdam, Beverwijk, Haarlem, Heemskerk, Heiloo, Kaag en Braassem, Landsmeer, Leiden, Leiderdorp, Oegstgeest, Teylingen, Uitgeest, Wormerland en Zaanstad. Ze nodigen andere gemeenten uit zich bij de oproep aan te sluiten.

De gemeente Haarlemmermeer, waar Schiphol zelf onder valt, doet niet mee.

'Scheelt voor 120.000 omwonenden'

In 2024 startten en landden op Schiphol maandelijks ruim 2400 nachtvluchten, blijkt uit cijfers van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Onderzoek van het RIVM laat zien dat het aantal mensen met ernstige slaapverstoring door vliegtuiggeluid tussen 2002 en 2020 toenam.

Een nachtsluiting zou de hinder met ruim 20 procent verminderen voor bijna 120.000 omwonenden, stellen de gemeenten.

Ze benadrukken dat vluchten niet mogen worden verschoven naar de zogenoemde 'randen van de nacht', tussen 22.00 en 23.00 uur en tussen 07.00 en 08.00 uur. "Een volledige nachtsluiting dient daarom altijd gepaard te gaan met een daling van het totale aantal vluchten."

Schiphol: nieuwe discussie onwenselijk en risicovol

Schiphol schrijft in een reactie op de oproep van de gemeenten dat het zelf ook minder hinder voor omwonenden in de nacht nastreeft, bijvoorbeeld door de tarieven voor nachtvluchten te verhogen om zo maatschappijen te ontmoedigen om nachtvluchten uit te voeren.

Tegelijk onderstreept de luchthaven dat er vanuit Den Haag is besloten geen nachtsluiting in te voeren, onder meer vanwege Europese regels. "Het opnieuw starten van deze discussie leidt tot langdurige onzekerheid en is daarom onwenselijk en risicovol", aldus Schiphol.

Als de oproep van de gemeenten wordt uitgewerkt, zou Schiphol niet de eerste luchthaven zijn die nachtvluchten schrapt. Zo mogen op het Londense Heathrow geen vluchten landen voor 04.30 uur en niet opstijgen tussen 23.00 en 06.00 uur. De luchthaven van Frankfurt is volledig gesloten tussen 23.00 en 05.00 uur.

"Ik zal niet rusten voordat Iran een door het volk gekozen democratische regering heeft." Dat is naar eigen zeggen de missie van Reza Pahlavi, de zoon van de in 1979 afgezette sjah. Vanuit de VS wakkert de voormalig kroonprins de protestgolf in Iran aan. Ook spoort hij president Trump aan op te treden tegen het regime.

In video's van demonstraties in Iraanse steden is te horen dat een deel van de betogers leuzen als 'lang leve de sjah' scandeert. "We staan op het punt ons geliefde Iran terug te eisen", zei Pahlavi gisteren in een videoverklaring op X. Achter hem is de vlag uit het sjahtijdperk in de vorige eeuw te zien.

Aanzienlijke achterban

Kenners benadrukken dat Pahlavi's invloed op de protestgolf niet moet worden overdreven. "Het lijkt erop dat er vooral meer mensen zijn gaan demonstreren door de perceptie dat het regime verzwakt is door de twaalfdaagse oorlog met Israël, en door Trumps dreigement dat hij zou ingrijpen als demonstranten zouden worden gedood", zegt politicoloog Ammar Maleki (University Tilburg).

Het effect van Pahlavi's videoboodschappen valt niet te meten. Maar volgens Maleki is wel duidelijk dat de voormalig kroonprins een aanzienlijke achterban heeft.

Wie is Reza Pahlavi?

Reza is de oudste zoon van Mohammad Reza Pahlavi, de laatste sjah van Iran. In een door de VS gesteunde coup in 1953 had Mohammad de absolute macht naar zich toegetrokken. Onder zijn heerschappij was Iran een seculiere staat met nauwe banden met het Westen.

De sjah regeerde Iran met harde hand. Zijn inlichtingendienst Savak was berucht om marteling en executie van politieke gevangenen. In 1979 werd Mohammad afgezet. De oppositie liep destijds uiteen van socialisten tot islamisten, maar die laatste groep greep uiteindelijk de macht.

Ten tijde van de Iraanse Revolutie woonde Reza in de VS, waar hij werd opgeleid tot straaljagerpiloot. Hij bleef in Amerika en woont in een buitenwijk van Washington. Aanvankelijk hield hij zich op de achtergrond, maar de laatste jaren werpt hij zich expliciet op als oppositieleider.

Ongeveer een op drie inwoners van Iran heeft vertrouwen in Pahlavi. Tot die conclusie komt de door Maleki opgerichte stichting Gamaan in een meerdere opiniepeilingen onder tienduizenden mensen in Iran in recente jaren. De nieuwste cijfers dateren uit november vorig jaar.

"Ongeveer een derde van de Iraniërs is fel tegen hem en de overige groep zou hem kunnen steunen afhankelijk van de situatie." Er zijn wel grote regionale verschillen, legt Maleki uit. Zo is de steun voor Pahlavi in regio's met veel andere bevolkingsgroepen, zoals de Koerden, een stuk lager.

Toch komt in het Gamaan-onderzoek landelijk gezien geen andere oppositie-figuur of pro-regimekandidaat in de buurt van Pahlavi's populariteit. Hij lijkt te profiteren van zijn grote naamsbekendheid, verdeeldheid onder de Iraanse oppositie en algehele onvrede over het regime.

Verheerlijking

Demonstranten zijn nu vooral bezig met wat ze níét willen, vervolgt Maleki. Daarbij helpt het dat iedereen in Iran Pahlavi kent als zoon van de laatste sjah.

Een deel van de bevolking verlangt volgens de politicoloog terug naar die tijd, terwijl anderen vooral terugdenken aan de onderdrukking door de sjah. "Waar Pahlavi vroeger nog kritiek had op zijn vaders heerschappij, verheerlijken hij en zijn team die periode nu vooral", zegt Maleki.

"Mensen klampen zich aan Pahlavi vast, omdat hij tegenwicht biedt aan de Islamitische Republiek", zegt Sanam Vakil. Zij is Midden-Oostendeskundige bij denktank Chatham House in Londen. "Hij is een belangrijke stem binnen de oppositie, maar die is gefragmenteerd."

De 65-jarige banneling presenteert zichzelf als leider van een toekomstige overgangsregering. Het is zeer de vraag of het ooit zover komt, maar Pahlavi roept op tot een referendum over de terugkeer van de monarchie. Er zijn echter twijfels over Pahlavi's democratische beloftes.

"Het is heel makkelijk om te praten over referenda en democratie, maar er is nog weinig bewijs dat zijn woorden ondersteunt", zegt Vakil. Ze wijst op aanvallen door aanhangers van Pahlavi op andere oppositiegroepen. "Er zit een agressieve groep achter hem die de democratische principes niet weerspiegelt."

Verder heeft Pahlavi zich volgens de experts nauwelijks bereid getoond samen te werken met andere Iraanse oppositiegroepen.

Beelden van protesten in de afgelopen dagen:

Een ander omstreden punt is Pahlavi's bezoek aan Israël in 2023, waar hij sprak met premier Netanyahu. Pahlavi wordt door een deel van de Iraanse bevolking verguisd om zijn toenadering tot Israël, terwijl een deel die stap juist steunt en betere verhoudingen wil met Israël.

"Hij lijkt me een aardig persoon", zei Trump deze week over Pahlavi. De Amerikaanse president suggereerde dat het voor hem ongepast zou zijn om Pahlavi te ontmoeten. Trump zei te willen wachten voordat hij een oppositiekandidaat openlijk steunt.

In Den Haag zijn hoorzittingen begonnen in een genocidezaak tegen Myanmar. Het Internationaal Gerechtshof (ICJ) onderzoekt of het land schuldig is aan genocide op de islamitische Rohingya-minderheid.

De zaak draait om een grootschalige militaire operatie in de staat Rakhine om de Rohingya te verdrijven. Volgens de regering was de aanval gericht tegen militante Rohingya, maar de moslims zelf spreken van een etnische zuivering in het overwegend boeddhistische land.

De VN stelde in 2018 al dat er in Myanmar 'genocidale handelingen' werden verricht. Dorpen werden platgebrand en inwoners verkracht of vermoord. Ongeveer 700.000 mensen werden gedwongen te vluchten naar buurland Bangladesh en leven daar nog altijd onder slechte omstandigheden in vluchtelingenkampen.

Twaalf landen, waaronder Nederland

De zaak werd ruim zes jaar geleden aangespannen door Gambia. Daarna sloten elf andere landen zich bij de aanklacht aan, waaronder Nederland. Gambia wil onder meer dat het ICJ Myanmar herstelbetalingen oplegt en dat het land garandeert dat het genocideverdrag niet opnieuw zal worden geschonden.

Gambia baseert zich op het VN-genocideverdrag uit 1948, bedoeld om volkerenmoord te voorkomen en te bestraffen. Zowel Gambia als Myanmar heeft die verklaring ondertekend. Het verdrag beschrijft genocide als een zaak van internationale betrokkenheid, die moet worden berecht door een internationaal hof.

In een tussenuitspraak uit 2020 oordeelde het ICJ al dat Myanmar per direct maatregelen moest nemen om de Rohingya te beschermen. Maar volgens mensenrechtenorganisaties zijn ook daarna ernstige misdaden gepleegd. Sinds de staatsgreep door het leger in 2021 zou de situatie voor de Rohingya-minderheid alleen maar slechter zijn geworden. Myanmar ontkent dat sprake is van genocide.

Zuidoost-Azië correspondent Mustafa Marghadi:

"Gambia gaat bij het ICJ beargumenteren waarom Myanmar in hun ogen de regels van het genocideverdrag heeft overtreden. Daarvoor krijgt het land drie dagen de tijd. Vervolgens krijgt Myanmar drie dagen de kans om zich te verdedigen.

Er worden ook getuigen en experts gehoord. Daarna volgt nog niet meteen een uitspraak. Het hof moet eerst oordelen of de regels zijn overtreden en dat kan een paar maanden duren. Pas daarna kan het hof overgaan tot een veroordeling.

Het is een heel belangrijke zaak. Ook omdat het lang geleden is dat het Internationaal Gerechtshof een genocidezaak inhoudelijk heeft behandeld."

Het is nog de vraag of de gevluchte Rohingya na een eventuele veroordeling kunnen terugkeren naar Myanmar. Na de militaire staatsgreep is een gewapende volksopstand uitgebroken. De rebellengroep Arakan Army heeft de staat Rakhine bijna helemaal in handen en gebruikt ook geweld tegen de Rohingya.

Wanneer het hof uitspraak doet in de zaak, is nog niet bekend. Als Myanmar wordt veroordeeld, kan dat gevolgen hebben voor toekomstige genocidezaken, waaronder de zaak tegen Israël die is aangespannen door Zuid-Afrika.

Basisschool 't Oelebröd in Ruinen blijft vandaag gesloten vanwege een mogelijke wolf die is gezien in de buurt van de school. Vanwege de gladheid zou de basisschool al later starten, maar nadat de viervoeter was gezien op een aangrenzend sportveld, besloot de school helemaal dicht te blijven.

Volgens het Dagblad van het Noorden had een omwonende van de school de wolf vanochtend in de omgeving gezien en een medewerker op de hoogte gebracht. Vervolgens heeft de school contact gehad met de politie, provincie en burgemeester van de gemeente De Wolden, waar Ruinen onder valt. Het is niet onafhankelijk bevestigd dat het daadwerkelijk om een wolf gaat.

Snel handelen

Na overleg tussen verschillende partijen is een boa van de provincie naar Ruinen gestuurd om te kijken waar het dier precies was. Leerlingen en medewerkers waren toen nog niet aanwezig. Die zouden vanwege de gladheid om 10.30 uur beginnen, zegt Bas Guchelaar, bestuurder van stichting Wolderwijs waar de school onder valt, tegen RTV Drenthe.

"Dit alles speelde rond 09.30 uur. En we wisten dat er rond 10.30 uur een heleboel mensen naar het schoolplein zouden komen", zegt hij. "We hebben afgewogen hoe snel er gehandeld kon worden. We wisten niet hoelang de boa er zou zijn en hoelang de situatie zou duren, maar wisten vrij zeker dat dit niet voor 10.30 geregeld was."

Uit voorzorg gesloten

Daarom besloot de school na overleg de deuren vandaag helemaal gesloten te houden als voorzorgsmaatregel. Volgens Guchelaar was het dier vlak bij het schoolplein gezien. "We willen geen risico lopen."

Hoelang 't Oelebröd de deuren gesloten houdt is op dit moment nog niet duidelijk. Als provinciemedewerkers langs zijn geweest om de situatie te beoordelen, gaat de school opnieuw overleggen, aldus de bestuurder.