NOS Nieuws - Algemeen

Het gaat in Noorwegen nergens anders over deze dagen: de rechtszaak tegen Marius Borg Høiby, de stiefzoon van kroonprins Haakon. Hij staat terecht voor 38 misdrijven, waaronder vier verkrachtingen. Ook zijn moeder, prinses Mette-Marit, is volop in het nieuws vanwege haar contacten met de Amerikaanse zakenman en zedendelinquent Jeffrey Epstein.

Al decennia is het Noorse koningshuis zeer populair in eigen land, maar de affaires hebben ook op de koningsgezinde Noren effect. De publieke omroep NRK publiceerde gisteren een enquête waarin 76 procent van de Noren aangeeft dat hun vertrouwen in de prinses is afgenomen, na de recente onthullingen uit het Epstein-dossier.

Inmiddels geeft 44 procent van de Noren aan dat ze Mette-Marit ongeschikt vinden om koningin te worden. Zo'n een op de vijf mensen vindt haar wel geschikt en ruim een derde van de ondervraagden twijfelt. Het kan dus zomaar zo zijn dat de omstreden prinses de troon niet meer mag bestijgen, zeggen experts tegen de NOS. Toch is het volgens hen nog te vroeg om te zeggen of het koningshuis onherstelbare schade heeft opgelopen.

Domme fout

Dat Mette-Marit contact heeft gehad met Epstein was in 2019 al duidelijk geworden. Ze zei destijds ook dat ze daar spijt van had. De nu vrijgegeven e-mails laten echter zien dat de band met Epstein veel vriendschappelijker en persoonlijker was dan gedacht, legt Kristi Marie Skrede uit, verslaggever koninklijk huis bij omroep NRK. "Iedereen is ervan geschrokken. Mette-Marit is vandaag uit een organisatie gezet die seksuele voorlichting geeft in Noorwegen."

Het is een domme fout, zegt historicus en kenner van Europese koningshuizen Kemal Rijken. "Koningshuizen komen uit een tijd dat ze publicitair omstreden dingen konden doen zonder dat dat ooit bekend werd. Maar dat kan nu niet meer."

Volgens hem wilde het Noorse kroonprinselijk paar een jetsetleven leiden en kwamen ze zo met Epstein in aanraking. "De Amerikaan wilde een netwerk uitbouwen bij hooggeplaatsten in de politiek en het bedrijfsleven, maar ook bij koningshuizen. Daarom heeft hij naast het Noorse en Britse koningshuis eveneens contact gezocht met het Belgische koningshuis."

Veerkrachtig vertrouwen

Dat details over Mette-Marit en Epstein nu naar buiten komen, tegelijkertijd met het begin van het proces van haar zoon, is voor het koningshuis erg ongelukkig. Maar Skrede benadrukt hoe veerkrachtig het vertrouwen van de Noren tot nu toe is gebleken.

Anderhalf jaar geleden werd Marius gearresteerd en toen daalde het vertrouwen in de koninklijke familie naar een recordlaagte van 62 procent. Maar dit cijfer klom al snel weer terug naar 70 procent. "Het Noorse volk is gewoon heel koningshuisgezind. Ze hebben veel sympathie voor de koning en zijn familie, en helemaal voor Mette-Marit", zegt Skrede.

"Dat komt door haar ziekte: de prinses heeft een ernstige longziekte en ze is daar heel open over. En het is natuurlijk ook slim van kroonprins Haakon en Mette-Marit dat ze meteen hebben gezegd dat zoon Marius geen onderdeel is van het koninklijk huis en dat ze ook niet bij de rechtszaak aanwezig zullen zijn."

De Noren zijn trots op hun koningshuis, meer dan we in Nederland zijn, vertelt Rijken. De ruim vijf miljoen inwoners hechten volgens hem zeer sterk aan de nationale identiteit. Daar komt bij dat de koninklijke familie zeer zichtbaar is in Noorwegen.

Rijken: "De leden reizen het hele land door en zijn behoorlijk geliefd. Koning Harald is 88 jaar oud en wil aanblijven tot zijn dood. Hij wordt mede daarom enorm gewaardeerd en gerespecteerd door de Noren. De koninklijke familie is verder open over hun emoties en levens. Ze geven ieder jaar een inkijkje in hun leven met een documentaire van een uur."

Weinig tot niet zichtbaar

Of het Noorse koningshuis deze slechte publiciteit gaat overleven, is moeilijk te zeggen. Koningshuisverslaggever Skrede waagt zich niet aan voorspellingen en wacht op een verklaring van Mette-Marit over de Epstein-dossiers. "Een rechtszaak zoals nu van Marius is ook nog nooit voorgekomen, dus de gevolgen daarvan en wat er allemaal naar buiten gaat komen zijn ook niet te voorspellen."

Rijken houdt de optie open voor een bijzondere rol van Mette-Marit in de toekomst: "Kroonprins Haakon is onomstreden en blijft vooralsnog buiten schot. Het zou zo kunnen zijn dat in de toekomst bij de troonsbestijging Mette-Marit geen koningin kan worden of, als ze het wel wordt, dat ze weinig tot niet zichtbaar zal zijn. In dat geval moet Haakon het koningschap vrijwel alleen doen, met zijn dochter als troonopvolger erbij."

Wie zich in Berlijn aan een wandeling waagt, staat een balanceeract te wachten. De Duitse hoofdstad heeft al weken te maken met bijzonder lage temperaturen. De gladheid heeft tot overbelaste hulpdiensten geleid. Om de ijscrisis te bezweren, heeft het stadsbestuur het verbod op strooizout tijdelijk opgeheven.

Anders dan in Nederland, is strooizout in veel Duitse steden verboden. Het veroorzaakt schade aan flora en fauna, en kan gebouwen en infrastructuur beschadigen. In Berlijn kon het strooien met zout je eerder duur komen te staan, met een boete tot 10.000 euro. Normaal gesproken mag alleen de stedelijke reinigingsdienst bij extreem weer strooizout gebruiken, maar alleen voor autowegen.

Voor de stoep ligt de plicht om de doorgang ijsvrij te houden bij omwonenden. Daar wordt vooral zand en grind voor gebruikt. Dat leidt niet alleen tot vieze schoenen; het heeft ook een beperkt effect. Het biedt grip, maar doet de sneeuw niet smelten.

In Hamburg werd het lokale strooizoutverbod eerder al opgeheven. In Berlijn gingen er weken vol vrieskou en talloze botbreuken aan vooraf. De gladheid heeft geleid tot overvolle spoedeisendehulpafdelingen. In sommige ziekenhuizen zijn veldbedden neergezet om het hoge aantal uitglijders op te vangen. De brandweer is bijgesprongen vanwege een tekort aan ambulances en zegt de drukste maand ooit te beleven.

"We zitten aan onze limiet", zei SEH-arts Paul Waschk tegen de regionale omroep RBB. Bij hem kwamen op een avond zeventig mensen binnen. "Onder hen relatief veel jongeren, met soms zware verwondingen." De koepelvereniging voor huisartsen in de regio slaat eveneens alarm. "Iedereen staat onder enorme druk", laat een ziekenhuis aan persbureau DPA weten.

Boetes

De woede richt zich daarbij op het stadsbestuur, dat eerst vooral wees op de verantwoordelijkheid van de inwoners. Burgemeester Wegner (CDU) herinnert Berlijners eraan dat zij de plicht hebben hun stoep ijsvrij te houden. "Als daar iets gebeurt, bent u verantwoordelijk." De afgelopen dagen zijn er tientallen boetes uitgedeeld omdat stoepen niet ijsvrij waren.

Een rondvraag op straat levert veel gefrustreerde reacties op. "Ze schuiven de verantwoordelijkheid voor veiligheid van de burgers van zich af", zegt de student Elias. Anderen wijzen erop dat ook stoepen rond openbare gebouwen spekglad zijn. "Of neem de parken, daar heeft al weken niemand naar omgekeken", zegt een man, die "al zeker twee keer" is uitgegleden.

"We zijn zulke winters gewoon niet meer gewend", zegt de Berlijnse Carola. "Daardoor is het nu zo gevaarlijk." Zelf loopt ze niet, ze schuifelt. "Je weet gewoon niet waar je nog kunt lopen."

Feit is dat de kou al lang aanhoudt. Met een gemiddelde temperatuur van -1,9 graden beleefde Berlijn de koudste januari in zestien jaar. De afgelopen dagen schommelde het kwik tussen de -5 en -10 graden. Vandaag geldt vanwege nieuwe sneeuwval een hernieuwde gladheidswaarschuwing.

Bestuurlijke uitglijder

Om het gebruik van strooizout te legaliseren, is eigenlijk een wekenlang proces nodig om de wet te wijzigen. Verkeerswethouder Bonde (CDU) kwam echter met een noodverordening. "Het gaat nu om het afwenden van gevaar, daarom moest ik handelen", zei ze.

Daarmee is het probleem nog niet opgelost. In vrijwel geen enkele bouwmarkt is nog strooizout verkrijgbaar. Doe-het-zelfzaken laten aan Duitse media weten pas over enkele dagen weer zout te hebben. Het stadsbestuur raadt aan desnoods keuken- en afwaszout te gebruiken.

Voor burgemeester Wegner betekent de gladheidscrisis opnieuw een bestuurlijke misser. De CDU'er ligt al onder vuur omdat hij na de aanslag op het Berlijnse stroomnetwerk vorige maand een potje ging tennissen. Nu vallen zijn politieke tegenstanders de burgemeester opnieuw aan om zijn gebrekkige crisismanagement.

Ook door zijn eigen coalitiegenoot, de SPD, werd hij hard aangevallen. De Berlijnse SPD-leider verweet Wegner "passief toe te hebben gekeken terwijl Berlijners massaal botten braken". Niet onbelangrijk: dit najaar zijn er verkiezingen en vooralsnog lijkt de Berlijnse CDU, ondanks verlies, de grootste te blijven. De impopulaire Wegner is daarom een geliefd mikpunt.

Op straat glijden de Berlijners ondertussen verder. Een vrouw haalt haar schouders op en komt met een Duits gezegde: "Er bestaat geen slecht weer, alleen slechte kleding." Zij draagt stevige laarzen, geërfd van haar oma. "Dan kom je de dag wel door."

Een democratische recessie, zo noemen ze het bij Human Rights Watch (HRW). Driekwart van de wereldbevolking leeft nu onder autocratische leiders. "De wereld staat in brand", zegt directeur Philippe Bolopion over mensenrechten, die vanuit Trumps Amerika verder onder druk zijn komen te staan. "De openlijke minachting voor internationale wetten en normen zie je terug in hoe de regering-Trump zijn eigen volk behandelt."

Bij het hoofdkwartier van immigratiedienst ICE in Minneapolis wordt vrijwel elke dag gedemonstreerd. Elke keer als ICE-agenten in- of uitrijden gaan de megafoons de lucht in. "Fuck you, varkens!", schreeuwt een van de demonstranten. Anderen blazen op hun fluitje. "Rechters zeggen dat dit allemaal onwettig is, maar er zijn geen consequenties", zegt een demonstrant. "Samen staan we sterk", roept een ander.

Het Whipple-gebouw, zoals de ICE-gevangenis heet, is vernoemd naar de bisschop die zich in de 19e eeuw inzette voor de rechten van de inheemse Amerikanen. Nu speelt het een sleutelrol in Trumps ICE-operatie in Minneapolis. Een operatie waarbij vele duizenden mensen, niet zelden willekeurig en vaak met geweld, door ICE zijn meegenomen en in het overvolle cellencomplex zijn vastgezet.

Bezorger van Amazon

Rechten van gedetineerden worden er met voeten getreden, toezicht is er nauwelijks. "Als wij hier niet staan, weet niemand hoeveel mensen er daadwerkelijk worden gedeporteerd", zegt Nick Benson, die vanaf een parkeerdek aan de rand van het vliegveld van Minneapolis telt hoeveel mensen er op de deportatievluchten worden gezet. Sinds Trump aan de macht is, worden cijfers daarover niet meer openbaar gemaakt.

"Een jaar geleden was er één vlucht per week. Nu is het er minstens één per dag, soms meer." Terwijl een vliegtuig van ijshockeyclub Montreal Canadiens naast het deportatievliegtuig wordt geposteerd, worden 21 mensen uit busjes geladen. Geboeid lopen ze de vliegtuigtrap op. "Een bouwvakker", ziet Benson, vliegtuigspotter en activist. "Eerder zag ik een bezorger van Amazon. Het is maar net in welke kloffie ze zijn opgepakt."

"In één jaar tijd heeft de Trump-regering belangrijke pijlers van de Amerikaanse democratie ondermijnd", zegt Bolopion van Human Rights Watch. "Venezolaanse migranten die naar de enorme CECOT-gevangenis in El Salvador zijn gedeporteerd, daar zijn gemarteld en in sommige gevallen seksueel zijn misbruikt. Kijk ook naar de werkwijze van ICE, die in strijd is met geldende internationale normen", zegt hij over Trumps gemaskerde agenten.

De dood van twee demonstranten in Minneapolis door federale agenten, aanvallen van Trump op journalisten en hulporganisaties, advocatenkantoren en universiteiten: het hoofdstuk Amerika in het HRW-jaarrapport is lijvig. "Het rechtssysteem wordt aan het werk gezet om af te rekenen met politieke opponenten", zegt Bolopion. "We hebben te maken met een allesomvattende aanval op mensenrechten in de Verenigde Staten. En dat is uiterst zorgwekkend."

Een democratie onder druk

"We zien al twintig jaar een wereldwijde democratische terugval", gaat Bolopion verder. Landen als Rusland en China die steeds minder vrij zijn geworden, bijvoorbeeld. "Beide landen zijn juist machtiger en agressiever in het ondermijnen van democratie en mensenrechten." Daar is nu een nieuwe speler bij gekomen: Donald Trump. "Ze zijn strategische opponenten, maar delen hun minachting voor internationale wetten en regels. Die begrenzen hun macht."

De impact van Trump op de rest van de wereld is groot, zegt de nieuwbakken HRW-baas. "Als de Verenigde Staten internationale normen loslaten, ondermijnt dat het hele systeem dat decennialang relatieve vrede en welvaart mogelijk maakte", zegt hij. "En het stuurt een gevaarlijk signaal naar autocraten wereldwijd: het seizoen voor mensenrechtenschendingen is geopend."

"De president zegt zich alleen gebonden te voelen door zijn eigen moraal, niet door internationaal recht. Dat vormt een reële bedreiging voor het hele systeem", zegt Bolopion onomwonden. "Het is alsof Amerika opeens voor het andere team speelt: de bestaande wereldorde wordt uitgedaagd", zegt hij over de Amerikaanse terugtrekking uit de Mensenrechtenraad van de VN, en Trumps sancties tegen het Internationaal Strafhof in Den Haag.

Tegelijkertijd is Amerika geen China, weet ook Bolopion. "De Chinese overheid is diep autoritair en werkt al lange tijd systematisch aan het ondermijnen van democratie, mensenrechten en internationale normen. Amerika is een democratie onder druk, maar wel met ruimte voor politieke oppositie, vrije pers en een vrij maatschappelijk middenveld. Niets van dat alles bestaat in China."

"Canada, de Europese Unie, Zuid-Afrika, Brazilië, Zuid-Korea en Japan zullen zich moeten verenigen om de op regels gebaseerde wereldorde te beschermen", zegt Bolopion. Hij wijst naar de speech van de Canadese premier Carney, die tijdens het World Economic Forum in Davos middelgrote landen opriep vooral samen te werken en op te staan tegen machtsblokken als Amerika en China.

Of hij bang is dat Human Rights Watch na onder meer Hongkong, Rusland en Egypte straks ook in Amerika niet meer veilig is, en op enig moment de deuren moet sluiten? "Ik geloof echt dat de Amerikaanse samenleving en het Amerikaanse systeem robuust en veerkrachtig zijn", zegt Bolopion. "We hebben er vertrouwen in dat we ons werk in de VS kunnen blijven doen en zullen daarvoor blijven vechten met elke vezel in ons lichaam."

De politie in Wageningen kreeg vanmorgen een opvallende melding: een kudde van zo'n vijftig schapen was aan de wandel gegaan. De dieren waren uit hun weiland ontsnapt en moesten door agenten veilig van de straat worden gehaald.

Een verslaggever zegt tegen Omroep Gelderland dat de dieren op de weg veel bekijks trokken. Hoe ze uit hun weiland waren gekomen, is niet bekend. Agenten dreven de schapen over een rotonde naar een schoolplein, daar sloten ze de dieren in.

De eigenaar van de schapen heeft daarna de dieren met behulp van een hond weer naar het weiland geleid. Weggebruikers moesten daardoor even wachten voor ze hun route konden vervolgen.

De gemeente Breda ontwikkelt een nieuw park waarin het verboden wordt om te roken. Het Seeligpark, op het terrein van de voormalige Seeligkazerne, opent begin mei en is dan het eerste rookvrije park van Nederland.

Kroegen, sportvelden, speelplaatsen, bushaltes: het rookverbod verspreidt zich steeds verder over allerlei openbare plaatsen. Vaak gaat dat in het begin gepaard met flink wat gemor, maar na een tijdje snappen mensen het wel, zegt gezondheidswethouder Arjen van Drunen van Breda.

"Eerst hoor je: moet dat nou, dat mag ik toch zelf weten?", legt Van Drunen uit. "Dat zeiden we ook toen het in het café niet meer mocht. Daarna zeiden we dat allemaal toen het om speelplekken ging. Maar iedereen vindt het daar nu normaal."

'Rookvrij is gastvrij'

Veel mensen zien rookvrij nu juist als gastvrij, stelt Van Drunen, die ook initiatiefnemer is van het park. Hij verwacht dat dat ook op een openbare plek in de buitenlucht zo zal gaan. Dus gaat Breda steeds een stapje verder. "Je wil telkens de sociale norm aanpassen", vertelt hij.

Vorig jaar werden alle bushaltes in Breda rookvrij en hij merkt dat daar steeds meer steun voor is. "Op termijn snappen mensen dat iemand anders ook bij die bushalte staat te wachten. Die heeft er misschien last van."

'Niet meteen een boa achter je aan'

In het nieuwe park komen borden waarop staat dat er niet gerookt mag worden. Van Drunen heeft gezien dat dat op andere plekken prima wordt nageleefd. "Het is niet zo dat er meteen een boa achter je aankomt als je wel rookt", zegt hij.

Breda wil eerst een jaartje kijken of mensen zich aan het rookverbod houden en wat de effecten zijn. Of er meer parken volgen, weet de wethouder nog niet.

De alledaagse kosten zijn afgelopen maand met zo'n 2,4 procent gestegen ten opzichte van dezelfde maand een jaar eerder. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Daarmee stegen de prijzen flink minder hard dan de maand december. Toen was de inflatie nog 2,8 procent.

De prijzen daalden in januari met 0,7 procent ten opzichte van de maand december, volgens een snelle raming van het CBS. Dit hoewel de prijzen voor energie en brandstof stegen in januari. In december namen deze kosten nog af.

De dalende inflatie is vooral te danken aan de prijzen voor eten, drinken en tabak. Deze kosten stegen de afgelopen maand minder hard. Het CBS plaatst wel een kanttekening: kleding was in januari vaak goedkoper door aanbiedingen. Hierdoor waren de prijzen tijdelijk lager.

Dichter bij Europees gemiddelde

Volgens de Europese rekenmethode ligt de Nederlandse inflatie in januari zelfs nog lager. Die was 2,2 procent in januari, terwijl de inflatie in december nog 2,7 procent was.

Nederland komt met deze nieuwe inflatiecijfers dus veel dichter bij het Europese doel van een inflatie van 2 procent. De afgelopen jaren stegen de Nederlands prijzen gemiddeld harder dan in de meeste andere Europese landen, maar Nederland kruipt nu toch meer richting het Europees streven.

Een groot deel van de 14.000 bedrijven en instellingen die op de wachtlijst staan voor een elektriciteitsaansluiting kan daar de komende jaren vanaf. Overheid, netbeheerders en bedrijven komen met een plan om de ruimte op het stroomnet beter te benutten. Dat kan volgens de betrokken partijen door meer risico te nemen en meer flexibiliteit te organiseren.

Het initiatief sluit aan bij de plannen van het aankomende kabinet, dat komt met een 'crisiswet netcongestie' om de uitbreiding van het stroomnet te versnellen.

Meer risico

De leveringszekerheid van elektriciteit in Nederland is nu 99,99988 procent. Hierdoor zijn stroomstoringen relatief zeldzaam, maar deze zekerheid heeft een prijs. Een groot deel van de capaciteit van het elektriciteitsnet blijft hierdoor ongebruikt. Nu er zoveel economische schade ontstaat door de wachtlijst voor bedrijven moet dit veranderen.

"Netcongestie is een van de grootste obstakels in ons investeringsklimaat", zegt werkgeversvoorzitter Ingrid Thijssen van VNO-NCW. Door een beetje meer risico te nemen, ontstaat er meer ruimte op het elektriciteitsnet. Hierdoor neemt het risico op stroomstoringen wel toe.

De vandaag gepresenteerde plannen kunnen voor 2030 5 tot 10 gigawatt ruimte vrijmaken op het stroomnet. De komende jaren kan de wachtlijst hierdoor met "tientallen procenten afnemen", denkt Olof van der Gaag van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie. De NVDE vertegenwoordigt 1600 bedrijven die een belangrijke rol spelen in de energietransitie.

Er wordt in Nederland meer dan genoeg elektriciteit opgewekt, het probleem zit in het aantal (dikke) kabels en transformatorhuizen. De komende tientallen jaren wordt er bijna 200 miljard euro geïnvesteerd in de uitbreiding van het elektriciteitsnet.

Een op de drie straten moet worden opengebroken, er moet 80.000 kilometer kabel bij en er moeten 50.000 transformatorhuisjes worden gebouwd. En dat duurt even. "Ondernemers die wachten op een nieuwe of zwaardere aansluiting kunnen niet wachten tot het stroomnet is uitgebreid", zegt demissionair minister Hermans van Klimaat en Groene Groei.

Noodstroom om woonwijken te kunnen bouwen

Naast bedrijven dreigen ook nieuwbouwhuizen geen aansluiting op het elektriciteitsnet te kunnen krijgen. Daarom komen er regionale aanbestedingen voor noodstroom. Bedrijven kunnen intekenen om capaciteitsproblemen op het stroomnet op te lossen.

In de provincie Utrecht worden al gasgeneratoren gepland die moeten gaan bijspringen bij een tekort aan elektriciteit in nieuwe woonwijken. Dat zou ook op veel andere plaatsen in Nederland moeten gebeuren. Naast gasgeneratoren wordt er ook gekeken naar batterijen om de problemen op piekuren op te lossen.

Spitsmijden op het stroomnet

Overheid, netbeheerders en bedrijven zetten in op meer flexibiliteit. De problemen op het elektriciteitsnet zijn vergelijkbaar met snelwegen: het grootste deel van de dag kan iedereen prima doorrijden, de problemen beperken zich tot de spits. Door het verkeer beter te spreiden, nemen de files af. Hetzelfde geldt voor het stroomnet. Netbeheerders proberen bedrijven daarom te verleiden om hun elektriciteitsgebruik flexibeler te maken en de spits te vermijden.

De afgelopen tijd reageerden bedrijven daar nog niet erg enthousiast op. Netbeheerders zoals Tennet, Liander, Stedin en Enexis gaan bedrijven daarom beter informeren over de mogelijkheden en gevolgen van spitsmijden. Ook mogen netbeheerders van toezichthouder ACM een hogere financiële vergoeding geven aan bedrijven die hieraan willen meewerken.

Met de vijftig grootste stroomverbruikers moeten maatwerkafspraken gemaakt worden. In Zeeland heeft chemiebedrijf Air Liquide in Vlissingen al zo'n flexibelcontract afgesloten. Hierdoor kunnen de kunstmestfabriek van Yara in Sluiskil en een aantal andere bedrijven van de wachtlijst, en verduurzamen met een zwaardere elektriciteitsaansluiting.

Geen auto's opladen tussen 16.00 en 21.00 uur

Het opladen van elektrische auto's moet in principe niet langer tussen 16.00 en 21.00 uur gebeuren. Tijdens deze avondspits op het elektriciteitsnet gaan al heel veel huishoudelijke apparaten aan. Het stroomnet kan op dat moment niet ook nog ruim 600.000 elektrische auto's opladen.

De overheid roept op dit moment particulieren in een campagne al op het elektriciteitsgebruik in het begin van de avond te beperken.

Het treinverkeer bij Schiphol is rond 10.15 uur hervat, meldt NS. De verwachting is dat de treinen omstreeks 10.45 uur weer normaal rijden. Het treinverkeer rond de luchthaven was met het oog op de veiligheid stilgelegd nadat in een schakelkast van een perron op het station van Schiphol kortsluiting was ontstaan.

Door de storing was er ook geen treinverkeer op het doorgaans drukke traject Amsterdam Zuid-Den Haag.

Brand

De kortsluiting werd veroorzaakt doordat in de treintunnel bij Schiphol korte tijd een brand woedde. In die situatie wordt de spanning van de bovenleiding afgehaald, legt een woordvoerder van spoorbeheerder ProRail uit. "Dat is een standaard maatregel, je wil op zo'n moment geen energie op de bovenleiding."

Voor reizigers die naar Schiphol willen of juist moeten vertrekken vanaf de luchthaven betekende het dat ze naar alternatief vervoer moesten zoeken. Passagiers die vanuit Rotterdam of Den Haag onderweg waren naar Amsterdam moesten rekening houden met omreizen.

Geen extra drukte

Op Schiphol is de drukte te overzien, zegt een woordvoerder tegen persbureau ANP. Er waren wat langere rijen bij de informatiepunten van NS.

Op de wegen op Schiphol, waar bussen, auto's en taxi's stoppen, was het ook wat drukker. In de aankomst- en vertrekhallen was geen grote extra drukte. De perrons van het station onder de luchthaven bleven grotendeels leeg

Tussen Amsterdam en Utrecht rijden al een paar dagen minder treinen door een wisselstoring, die naar verwachting nog tot vanavond duurt. NS raadt ook reizigers in die regio aan alternatief vervoer te zoeken.

Goedemorgen! In Groningen, Friesland en Drenthe geldt deze ochtend code rood vanwege verraderlijke gladheid. In Abu Dhabi onderhandelen Oekraïense, Russische en Amerikaanse delegaties over een einde aan de oorlog.

Eerst het weer: in het noorden geldt vanochtend een weeralarm, code rood, vanwege ijzel. In de rest van het land wordt het droog en breekt de zon door. Het wordt 2 graden in Groningen en 11 graden in Limburg.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Het aantal gevallen van uitgezaaide darmkanker is ondanks de vergrijzing de laatste jaren gedaald. Dat heeft volgens het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) te maken met het bevolkingsonderzoek darmkanker dat in 2014 is opgestart. Omdat het een vorm van kanker is die vaker bij oudere mensen voorkomt, was een stijging verwacht, maar dat is niet het geval.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Bij het Kamerdebat over het coalitieakkoord krijgt demissionair minister Heinen van Financiën, ook Tweede Kamerlid voor de VVD, de vraag of hij in het nieuwe kabinet opnieuw minister op dat ministerie wordt. Hij blijft in de plooi, maar partijleider Yesilgöz geeft alvast antwoord.

Fijne dag!

In ongeveer de helft (51 procent) van alle buurten en dorpen is de afgelopen vijf jaar de bereikbaarheid van noodzakelijke voorzieningen zoals de huisarts, basisschool, kinderopvang of de supermarkt verslechterd. Dat blijkt uit een analyse van CBS-data door de regionale omroepen in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart.

In een op de vijf buurten en dorpen zijn daadwerkelijk een of meerdere soorten voorzieningen verdwenen. Dat betekent dat je voor die voorziening in 2024 verder dan 1 kilometer moest reizen. In de overige buurten is de afstand verder gegroeid tot voorzieningen die al langer niet heel dichtbij waren.

De teruggang in deze voor de leefbaarheid belangrijke voorzieningen beperkt zich niet tot de uiterste randen van het land. Dorpen in de Betuwe hebben hier net zo goed last van. Maar ook in steden komt het voor dat bijvoorbeeld verlieslijdende buurtsupers in kleinere winkelstraten sluiten en de wijk daarna is aangewezen op een grote supermarkt verderop.

Café dicht, wel een borrel

De gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek laten duidelijk zien waar de klappen vallen. De regionale omroepen vergeleken de meest recente gegevens van 10.000 'buurten', uit 2024, met die van 2019, het vroegst vergelijkbare jaar waarover gegevens beschikbaar zijn. Daardoor zijn verschillen over een periode van vijf jaar zichtbaar.

Een voorbeeld is Varik, een dorp met zo'n duizend inwoners in de gemeente West Betuwe, waar in de onderzochte periode het café uit het dorp verdween. Dat gebeurt in veel meer plaatsen; het is een van de belangrijkste oorzaken van de oplopende afstanden tot voorzieningen. In Varik wordt inmiddels wel iedere vrijdag een borrel gehouden.

In het buurdorp Ophemert (1650 inwoners) sloot de supermarkt zijn deuren, waardoor de lokale bevolking nu bijna 5 kilometer moet rijden voor boodschappen. Op de vroegere plek van de supermarkt zijn inmiddels appartementen gebouwd.

Tegen de trend in is zo'n 15 procent van de buurten er de laatste vijf jaar juist op vooruitgegaan. Concreet betekent dit dat zich in bijna een op de tien buurten een of meerdere soorten voorzieningen hebben gevestigd. In de overige gevallen zijn voorzieningen dichter bij een buurt terechtgekomen.

Het Gelderse Maasbommel is zo'n voorbeeld. Het kreeg er drie primaire voorzieningen bij: een winkel voor dagelijkse levensmiddelen, een cafetaria en een buitenschoolse opvang. Bij dorpen die erop vooruitgaan, valt op dat dit vaak komt doordat een buitenschoolse opvang zich in (de nabijheid van) een buurt heeft gevestigd.

Buitenbeentje Castelré

Het Brabantse Castelré was in 2024 de meest afgelegen buurt van Nederland. Castelré is niet echt een dorp, meer een verspreide groep huizen met 125 bewoners in de gemeente Baarle-Nassau. Een uitzonderlijke plek, want de buurt wordt vrijwel geheel omringd door België en is slechts door een strook land van 200 meter aan Nederland verbonden.

De inwoners moeten volgens de cijfers daardoor gemiddeld een kleine 10 kilometer afleggen om in Nederland van de primaire voorzieningen gebruik te maken. De werkelijkheid is minder dramatisch: de Belgische plaats Hoogstraten (22.000 inwoners) ligt op een steenworp afstand.

Verst van de voorzieningen

Als we kijken naar échte dorpen en buurtschappen van meer dan 250 inwoners ligt Ketelhaven (625 inwoners) in Flevoland het verst van de voorzieningen, gemiddeld 8,1 kilometer. Ketelhaven is een voormalig recreatiepark bij Dronten dat permanent wordt bewoond.

De buurtschap heeft wel een verwarmd buitenzwembad, maar de bewoners zijn voor de basisschool, kinderopvang, huisarts en supermarkt aangewezen op Dronten, ruim 8 kilometer verderop. Dat is al het geval sinds Ketelhaven er ligt.

Verantwoording

Het grondgebied van Nederland is opgedeeld in 14.574 'buurten'. Het CBS houdt van deze buurten bij wat de afstand is tot zo'n dertig voorzieningen. Voor onze analyse beperken we ons tot de negen meestgebruikte voorzieningen die het belangrijkst zijn voor de dagelijkse leefbaarheid in een woonomgeving.

Dat zijn de supermarkt, overige levensmiddelen, de basisschool, het kinderdagverblijf, buitenschoolse opvang, de bibliotheek, de huisarts, een cafetaria en een café. Buiten beschouwing laten we categorieën als ziekenhuis, hotel, restaurant, treinstation, voortgezet onderwijs, bioscoop, museum en poppodium.

Van 10.517 buurten zijn data van zowel 2019 als 2024 beschikbaar. De resterende buurten vallen af omdat tussentijds hun grenzen of coderingen zijn veranderd. We hanteren een ondergrens van 250 bewoners per buurt én er moet sprake zijn van flink wat huizen bij elkaar. Daarmee vallen buurten af met namen als 'Verspreide huizen Zorgvlied' en 'Buitengebied Nieuwvliet'. Ook vakantieparken, die soms als buurt worden aangeduid, tellen niet mee.

Er geldt op dit moment code rood voor de provincies Drenthe, Friesland en Groningen vanwege gladheid door ijzel, meldt het KNMI. Dat weeralarm wordt alleen gegeven als er sprake is van extreem weer dat een grote impact op de samenleving heeft. De waarschuwing geldt tot zeker 12.00 uur.

Het treinverkeer van de NS wordt ten noorden van Zwolle om 12.00 uur hervat. Tot die tijd rijden er geen NS-treinen in Drenthe, Friesland en Groningen. Eerst zou het treinverkeer vanaf 11.00 uur worden opgestart, maar omdat code rood is verlengd, wordt ook het treinverkeer een uur later hervat.

Weerman Marco Verhoef:

"De temperatuur blijft in het noordoosten vandaag onder nul, of komt er maar heel even boven. Het verwijderen van het ijs is dan ook een lastige taak. Ook als code rood straks wordt ingetrokken, zijn de ongemakken niet meteen geweken.

IJzel is de lastigste vorm van gladheid om te bestrijden. Omdat de regen onderkoeld is (een temperatuur onder nul heeft), bevriest die meteen bij het raken van de grond of andere objecten. Er vormt zich meteen een ijslaagje. Als het blijft ijzelen, houdt deze vorm van gladheid zichzelf dus in stand. Strooien heeft daardoor een beperkt effect. Als er al zout ligt, kan de ijslaag daarbovenop ontstaan. Bovendien is er weinig verkeer."

De gladheidscoördinator van Rijkswaterstaat in Friesland zegt dat het zo glad is dat de strooiwagens daar niet meer de weg op kunnen. Het KNMI meldt dat ook in de andere regio's, met code oranje en geel, er nog kans is op ongelukken door de ijzel. Het advies is om niet de weg op te gaan vanwege verraderlijke gladheid. "Hierdoor is er een grote kans op ongelukken door gladde wegen, fietspaden, voetpaden en bruggen."

Het KNMI gaf in juli 2023 voor het laatst een weeralarm af, toen vanwege storm Poly. Een woordvoerder van het weerinstituut zegt dat er afgelopen nacht is besloten tot het weeralarm, in nauw overleg met onder meer Rijkswaterstaat. "Vooral om te voorkomen dat mensen de weg op gaan."

Naast het weeralarm voor Groningen, Drenthe en Friesland gelden er ook waarschuwingen voor andere provincies:

Door de gladheid in de noordelijke provincies zijn er vannacht meerdere ongelukken gebeurd.

Op de A28 bij Haren raakten gisteravond laat al twee mensen gewond bij een kop-staartbotsing. Ze zijn naar het ziekenhuis gebracht. Bij Eelde schaarde enkele uren later een vrachtwagen met trailer. Het voertuig kwam in de vangrail terecht. De A28 richting Groningen werd daarop tijdelijk afgesloten. Op de afrit Fluitenberg bij Hoogeveen belandde een andere vrachtwagen in de vangrail.

Iets zuidelijker op dezelfde snelweg, bij Staphorst, veroorzaakte de gladheid twee ongelukken op enkele honderden meters van elkaar. In beide gevallen kwamen auto's in de vangrail terecht. De weg was richting Meppel ook enige tijd volledig afgesloten.

Ook in Noord-Holland ging het mis. Op de N505 bij Hoogkarspel vielen meerdere gewonden bij een zwaar ongeval met drie auto's. Een van hen moest uit een auto worden bevrijd door de brandweer.

In Friesland raakte op de A6 bij Scharsterbrug een strooiwagen van de weg. Bij Bant in Flevoland sloeg een auto op dezelfde snelweg over de kop. Het is niet bekend of er gewonden zijn gevallen. Bij Nagele belandde een auto deels in een sloot. In Assen raakten drie vrachtwagens van de weg op een industrieterrein naast het TT Circuit.

Verschillende scholen in de noordelijke provincies hebben aangegeven later op te starten. Een school in Emmen blijft de hele dag dicht.

Hogeschool Hanze liet weten dat toetsen op locatie en praktijklessen niet doorgaan. De hogeschool blijft tot 11.00 uur dicht, de Rijksuniversiteit Groningen opent de deuren om 10.30. De Groningse bibliotheken blijven tot 12.00 uur dicht.

Het aantal gevallen van uitgezaaide darmkanker is ondanks de vergrijzing de laatste jaren gedaald. Dat heeft volgens het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) te maken met het bevolkingsonderzoek darmkanker dat in 2014 is opgestart.

Omdat het een vorm van kanker is die vaker bij oudere mensen voorkomt, was een stijging verwacht, maar dat is niet het geval. Het aantal diagnoses van uitgezaaide darmkanker daalde van 7200 in 2013 naar 5900 in 2024, de laatst bekende cijfers. In totaal kregen afgelopen jaar 11.300 Nederlanders de diagnose darmkanker, in 2013 waren dat er 13.000.

Vroege opsporing

Alle Nederlanders tussen de 55 en 75 jaar krijgen elke twee jaar een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek darmkanker. Daarbij worden veel voorstadia of vroege stadia van darmkanker opgespoord. Bij een voorstadium van darmkanker gaat het bijvoorbeeld om een poliep met onrustige, maar nog goedaardige cellen. Het verwijderen van de poliep is vaak voldoende.

"De afname van darmkanker, en vooral van uitgezaaide darmkanker, onderstreept het belang van bevolkingsonderzoek en vroege opsporing", zegt Carla van Gils, directeur van KWF Kankerbestrijding. "Door mee te doen vergroot je de kans dat kanker in een vroeg stadium wordt ontdekt en dat redt levens."

Andere telling

Het totaal aantal kankerdiagnoses is de afgelopen twee jaar stabiel. Vorig jaar kregen 134.800 mensen te horen dat ze kanker hebben; in 2024 waren dat er 134.700.

Volgens het IKNL heeft de lichte stijging te maken met het meenemen van zogeheten laaggradige tumoren van het centraal zenuwstelsel in het totaal aantal diagnoses. Deze tumoren, die onder meer voorkomen in de hersenen, groeien vaak langzaam en zijn minder agressief. Toch kunnen ze op termijn ook schadelijke effecten hebben waardoor ze nu ook worden meegenomen in de cijfers.

Vaker huidkanker door vergrijzing

Hoewel de vijf meest voorkomende kankersoorten voor mannen en vrouwen afgelopen jaren dezelfde waren, is de volgorde wel veranderd. Huidkanker (PCC) was vorig jaar de meest voorkomende kankersoort, gevolgd door prostaatkanker en borstkanker.

"Plaveiselcelcarcinoom van de huid komt het meest voor bij 75-plussers", aldus Otto Visser, hoofd registratie bij Integraal Kankercentrum Nederland. "Omdat er steeds meer 75-plussers zijn, zien we ook deze vorm van kanker stijgen."

Ook het aantal diagnoses van prostaatkanker ziet Visser "flink stijgen". "Dit komt vooral door een ouder wordende bevolking, maar ook door veranderingen in opsporing van prostaatkanker."

Voor het opsporen van prostaatkanker wordt vaker een PSA-test gebruikt. PSA is een stofje dat de prostaat aanmaakt. Uit een bloedtest kan een verhoogde PSA-waarde blijken, wat op een tumor kan duiden.

Gebrek aan kennis

Toch wordt prostaatkanker vaak laat ontdekt. Dat komt volgens het IKNL omdat prostaatkanker, in tegenstelling tot borstkanker, geen landelijk programma voor vroege opsporing heeft. Ook is er bij mannen een gebrek aan kennis over prostaatkanker.

KWF Kankerbestrijding heeft subsidie voor landelijk onderzoek naar hoe prostaatkanker eerder en op een goede manier kan worden opgespoord. De Gezondheidsraad moet nog goedkeuring geven voor het onderzoek.

Bij een botsing tussen een vaartuig van de Griekse kustwacht en een boot met migranten zijn zeker veertien migranten overleden. Dat heeft de kustwacht gemeld. De aanvaring was voor de kust van het eiland Chios in de Egeïsche zee.

Lokale media schrijven dat er 24 opvarenden naar het ziekenhuis zijn gebracht, waaronder twee medewerkers van de kustwacht. Volgens de Griekse omroep ERT zijn onder de gewonden elf kinderen en twee zwangere vrouwen.

Er wordt nog gezocht naar vermiste opvarenden met patrouilleboten, een helikopter en duikers.

Gevaarlijke oversteek

De migranten waren vanuit Turkije waarschijnlijk op weg naar Chios. Een patrouilleboot van de Griekse kustwacht zou de boot hebben ontdekt en hebben verzocht van koers te veranderen, meldt nieuwszender Skai. Vervolgens kwam het door een nog onbekende oorzaak tot een botsing tussen de vaartuigen. Meerdere opvarenden belandden vervolgens in zee.

Hoewel er tegenwoordig minder migranten aankomen in Griekenland dan in 2015 of 2016, zijn er nog altijd migranten die de gevaarlijke oversteek wagen naar de Griekse kust vanuit Turkije. Griekenland voert strenge patrouilles uit om de migranten te ontmoedigen naar de Griekse kust te varen.

De voormalige Britse prins Andrew is verhuisd van zijn huis in Windsor naar Sandringham Estate, in graafschap Norfolk, meldt de BBC. Hij verblijft in een tijdelijk onderkomen. Waarschijnlijk zal Andrew nog een keer verhuizen als zijn nieuwe woning op het landgoed klaar is.

Andrew verloor eerder al zijn titels, vanwege zijn vriendschap met zedendelinquent Jeffrey Epstein.

De oud-prins verhuisde maandagnacht. Hij zal naar verwachting de komende weken naar Windsor terugkeren om de rest van zijn bezittingen op te halen, schrijft de BBC.

Zijn nieuwe woning wordt niet betaald door het Britse Kroondomein. Dat was bij zijn vorige woning, de Royal Lodge, wel het geval. Buckingham Palace kondigde in oktober aan dat Andrew zou verhuizen uit die woning, tegelijkertijd met het intrekken van zijn prinselijke titel. Die aankondiging volgde na een wekenlange controverse over de hoogte van de huur die werd betaald aan het Britse Kroondomein.

Het landgoed Sandringham, waar de nieuwe woning staat, is privé-eigendom van koning Charles. Hij zal de kosten van het nieuwe huis van zijn broer betalen.

Vrouw op de grond

De druk op Andrew om in de VS te getuigen over zijn relatie met de overleden zedendelinquent neemt intussen toe. Hij heeft altijd ontkend iets verkeerds te hebben gedaan. Zo weersprak hij de aantijgingen van Virginia Giuffre dat hij haar seksueel heeft misbruikt toen ze 17 jaar oud was.

Zijn banden met Epstein blijven Andrew Mountbatten-Windsor, zoals hij tegenwoordig wordt genoemd, achtervolgen. De laatste reeks vrijgegeven Epstein-documenten bevat foto's waarop Andrew op handen en voeten lijkt te knielen boven een vrouw die op de grond ligt.

Er staan ook e-mailwisselingen in tussen Epstein en Andrew die plaatsvonden nadat de Amerikaanse miljardair al in opspraak was gekomen vanwege het ronselen van minderjarigen.

Los daarvan onderzoekt de Britse politie beschuldigingen dat een vrouw door Epstein naar het Verenigd Koninkrijk was gestuurd voor een ontmoeting van seksuele aard met Andrew.

Die ontmoeting zou in 2010 hebben plaatsgevonden in de voormalige residentie van de prins. De vrouw was toen in de twintig. Andrew heeft nog niet gereageerd op vragen over de nieuwste beschuldigingen.

D66-leider Jetten is na het Kamerdebat over het coalitieakkoord door een meerderheid van de Tweede Kamer benoemd tot formateur. Hij gaat woensdag samen met VVD en CDA beginnen met het verdelen van de ministeries en het aanwijzen van kandidaat-bewindslieden.

Ook het coalitieakkoord van de drie partijen staat na het debat nog overeind. GL-PvdA deed een vergeefse poging de verhoging van de AOW-leeftijd in 2033 meteen van tafel te krijgen. De linkse oppositiepartijen stemden voor, maar partijen aan de rechterkant vinden het te vroeg om al ergens tegen te stemmen terwijl er nog niet eens een kabinet is om mee te onderhandelen.

Ook andere voorstellen om de plannen tegen te houden, zoals het verhogen van het eigen risico voor de zorg naar 460 euro en het verkorten van de WW-uitkering van twee jaar naar één jaar, haalden het niet. Aan het coalitieakkoord is dus nog niets veranderd.

Teruglezen: het Kamerdebat

Lees hier het verloop van het Kamerdebat over het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA terug.

Daarmee is niet gezegd dat de oppositie zich gewonnen geeft. De onderhandelingen zijn gewoon nog even uitgesteld tot een latere datum als er concretere plannen van nieuwe ministers op tafel liggen.

De nieuwe ministersploeg zal, zoals verwacht, een zware klus krijgen bij het zoeken naar meerderheden in de Tweede en Eerste Kamer.

Want tijdens het debat over het coalitieakkoord was van de oppositie veel kritiek te horen over de plannen van D66, VVD en CDA. De ChristenUnie noemde de plannen "guur", de SP waarschuwde voor acties op het Malieveld. De uitgestoken handen waren af en toe ver te zoeken, zo klonken de verwijten over en weer.

GL-PvdA-leider Klaver, die met twintig zetels in de Tweede en veertien in de Eerste Kamer een machtsfactor is, noemt de geplande verhoging van de AOW-leeftijd "een valse start van deze coalitie". Want daarmee zou het nieuwe kabinet aan de afspraken met werkgevers en werknemers tornen die in 2019 zijn gemaakt in het pensioenakkoord.

Het onderwerp leidde tot verhitte discussies:

Jetten blijft erbij dat er "nieuwe stappen nodig zijn" om de pensioenen op de lange termijn betaalbaar te houden omdat mensen steeds ouder worden. Maar hij realiseert zich dat zijn coalitie maar 66 zetels heeft en op zoek zal moeten naar meerderheden.

Klaver waarschuwde dat het nieuwe kabinet er wel eens "kort" zou kunnen zitten als de coalitiepartijen niet beter gaan luisteren. PVV-leider Wilders gaf informateur Letschert het advies dat als zij minister wordt, ze dan een "goeie terugkeerregeling" moet afspreken over haar huidige baan.

Die regelmatig harde en vijandige sfeer was aanleiding voor Letschert om te zeggen dat de onderlinge relaties tussen de politieke partijen wel "iets warmer" mogen.

Ook de partijen die het nu te vroeg vinden om al plannen weg te stemmen gaven aan waar zij zich zorgen over maken. JA21 heeft negen zetels in de Tweede Kamer en deze steun kan de nieuwe coalitie goed gebruiken. Maar de partij wil daar wel wat voor terug, zo maakte Kamerlid Nanninga duidelijk. In ieder geval minder lastenverzwaring en minder asielopvang.

Nare maatregel

CDA-leider Bontenbal noemt zelf de verhoging van het eigen risico voor de zorg "een nare maatregel". Maar hij zegt dat de drie partijen ervoor hebben gekozen maatregelen te nemen tegen de vergrijzing om goede zorg in de toekomst zeker te stellen. "Als je nu niets doet ben je onverantwoord bezig en dat willen wij niet", zei hij.

Er was ook kritiek op de belastingverhoging, die de drie coalitiepartijen een "vrijheidsbijdrage" noemen. VVD-leider Yesilgöz verdedigde deze lastenverzwaring, die volgens haar niet alleen bij de middeninkomens terechtkomt. Voor die groep is juist geregeld dat de kinderopvang bijna gratis wordt en dat de hypotheekrenteaftrek in stand blijft, zei zij.

Waar de oppositiepartijen het wel over eens zijn geworden is dat zij niet tekenen voor de financiële onderbouwing van het coalitieakkoord. Daarmee zeggen zij in feite dat het bijsturen van de plannen wat hen betreft extra geld mag gaan kosten of dat de drie coalitiepartijen het geld dan maar elders moeten wegstrepen.

Een klus voor demissionair minister van Financiën Heinen (VVD) die naar alle waarschijnlijkheid ook in het nieuwe kabinet de overheidsfinanciën gaat bewaken:

Maar zo ver is het nog niet. Eerst gaan de drie partijen hun ministersploeg samenstellen die, met potlood in de agenda, op 23 februari met de koning op de foto gaat op paleis Huis ten Bosch.

Het Franse Openbaar Ministerie heeft in hoger beroep vier jaar cel geëist tegen politica Marine Le Pen, waarvan drie onvoorwaardelijk. Ook mag Le Pen als het aan het OM ligt zich vijf jaar lang niet verkiesbaar stellen. Dat zou betekenen dat ze, in lijn met de eerdere veroordeling, niet zou mogen meedoen aan de Franse presidentsverkiezingen van 2027.

De drie jaar celstraf zou de politica thuis met een elektronische enkelband mogen uitzitten. Het andere jaar is een voorwaardelijke celstraf. Dat betekent dat zij die alleen hoeft uit te zitten als ze opnieuw de fout in gaat.

Le Pen werd vorig jaar maart veroordeeld tot vier jaar cel, waarvan twee voorwaardelijk voor het illegaal doorsluizen van Europees geld naar de geldkas van haar partij Rassemblement National (RN). Ook kreeg ze een verbod van vijf jaar op het bekleden van een openbaar ambt. Le Pen ging daarop in beroep.

'Systeem van verduistering'

"Marine Le Pen was, in navolging van haar vader, de aanstichter van een systeem dat de verduistering van 1,4 miljoen euro voor haar partij mogelijk maakte", stelde de procureur-generaal vandaag in zijn slotwoord in het gerechtshof van Parijs.

Ook voor de tien andere verdachten in de zaak eist het OM opnieuw een veroordeling. "Zij werkten voor de partij, maar werden betaald door Europa", zei de procureur-generaal.

President

Vorige maand ging het hoger beroep tegen Le Pen en tien partijmedewerkers van start. De rechter doet naar verwachting in de zomer uitspraak. Le Pen ontkent de beschuldigingen en stelt dat het een politiek gemotiveerd proces is, bedoeld om te voorkomen dat ze president wordt.

De rechts-radicale politica is een van de populairste van Frankrijk. Meer dan 40 procent van de Fransen is het volgens een recente opiniepeiling van Le Monde eens met de ideeën van haar partij. Le Pen liet al weten dat als zij zou worden veroordeeld, zij dan haar rechterhand Jordan Bardella naar voren zou schuiven tijdens de presidentsverkiezingen in 2027.

De 53-jarige Seif al-Islam Kadhafi, de zoon van de oud-dictator Muamar Kadhafi, is gedood in het noordwesten van Libië. Dat meldt persbureau AP op basis van lokale veiligheidsfunctionarissen. Ook de politiek adviseur en advocaat van Kadhafi melden zijn dood.

Kadhafi zou zijn gedood in de stad Zintan, zo'n 130 kilometer ten zuidwesten van hoofdstad Tripoli. Het is niet duidelijk onder welke omstandigheden hij is gedood. Zijn adviseur zegt dat hij thuis is omgebracht door meerdere mannen.

De zoon van Kadhafi werd lange tijd beschouwd als opvolger van de dictator. Hij werd gezien als meer westersgeoriënteerd. Hij studeerde aan de London School of Economics.

Dood dictator

Toen er in 2011 een opstand uitbrak in het land koos hij de kant van zijn vader, die tijdens zijn gewelddadige gevangenneming door de Nationale Overgangsraad op 69-jarige leeftijd werd gedood. Daarmee kwam er een einde aan zijn decennialange bewind.

Kadhafi's zoon zat meer dan vijf jaar gevangen in Libië voor oorlogsmisdaden tijdens de opstand die een eind maakte aan zijn vaders regime. In 2017 kwam hij uiteindelijk vrij.

Het Internationaal Strafhof vaardigde in 2011 een arrestatiebevel uit tegen Seif Kadhafi. Het hof verdacht hem van misdaden tegen de menselijkheid.

In 2021 kondigde Kadhafi aan mee te willen doen aan de Libische presidentsverkiezingen. In eerste instantie werd zijn deelname geblokkeerd, later mocht hij toch meedoen. De verkiezingen werden echter voor onbepaalde tijd uitgesteld. De laatste jaren verdween hij steeds meer op de achtergrond.

Het regent al weken klachten over de nieuwe Transdev-bussen in de regio Utrecht. Die gaan over vertragingen, uitval en een gebrek aan informatie. Voor de blinde Marko Molenaar is er nog een ander groot probleem: zijn hulphond kan niet comfortabel meereizen. "Het geeft zo veel stress dat ik maar thuisblijf", zegt hij tegen RTV Utrecht.

De golden retriever van Molenaar gaat overal mee naartoe. Dus ook mee in de bus naar werk, sport of vrienden. Maar de prioriteitsplekken in de bus hebben zo weinig beenruimte, dat de hond niet goed bij hem kan zitten of liggen.

De hond staat daardoor noodgedwongen deels in het gangpad, waardoor andere reizigers over het dier heen moeten stappen. "De hond zit niet fijn, ik zit niet fijn. Het is niet ontspannen zo", zegt Molenaar.

Niet fijn

Transdev zegt in een reactie dat er al meerdere klachten binnen zijn gekomen over de beperkte ruimte voor een hulphond. Het bedrijf gaat volgende week met deskundigen op zoek naar een oplossing.

Er zijn wel plekken voor rolstoelen en kinderwagens in het midden van de bus, maar daar is geen zitplek voor Molenaar of anderen met een hulphond.

"De bus is mijn mobiliteit, de enige mobiliteit die ik heb als iemand die volledig blind is", vertelt Molenaar. "Zonder bus kan ik niet naar mijn werk in Amersfoort of naar sportles of vrienden."

Humeur

Hij ervaart naar eigen zeggen veel stress sinds Transdev het busvervoer heeft overgenomen. Zo kwamen bussen te laat, staakten ze hun rit halverwege of kwamen ze helemaal niet opdagen. Bovendien moeten chauffeurs vanwege zijn visuele beperking standaard stoppen en zeggen welke lijn ze zijn. Dat is meermaals niet gebeurd, zegt Molenaar.

"Het doet heel veel met mij. Ik heb er zoveel stress van dat het mijn dagelijkse humeur beïnvloedt en dat ik eigenlijk niet meer normaal kan functioneren. Mijn werk heeft gezegd: werk maar zo veel mogelijk thuis. Ik ben iemand die graag onder de mensen is, tussen de collega's. En dat wordt best onmogelijk gemaakt."

In navolging van de Senaat heeft het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden een financieringspakket goedgekeurd. Kort daarna ondertekende president Trump het akkoord. Hiermee is de gedeeltelijke sluiting van de overheid voorbij.

Sinds zaterdag was er voor de tweede keer in een paar maanden tijd een zogenoemde shutdown. De Amerikaanse overheid lag deels plat omdat het Huis niet op tijd kon stemmen over de begroting. Er was grote onenigheid over de begroting vanwege het optreden van immigratiedienst ICE.

Twee weken

Door het akkoord is er voor het grootste deel van de federale overheid tot 30 september financiering, het einde van het fiscale jaar. Voor het ministerie van Binnenlandse Veiligheid is er een kortlopende financiering voor twee weken. In totaal gaat het om een bedrag van 1,2 biljoen dollar.

Dat geeft ruimte voor de Senaat om te onderhandelen over de hervorming van ICE. Democraten willen dat ICE-agenten bodycams gaan dragen en willen een einde aan de mobiele patrouilles van die dienst. Sommige Republikeinen hebben al gezegd open te staan voor een aantal ideeën.

Eensgezind

Eerder op de middag wist Republikeinse voorzitter Johnson van het Huis van Afgevaardigden de steun van bijna alle Republikeinen te verkrijgen voor zijn plan om de shutdown te beëindigen. Die steun was nodig om het wetsvoorstel aan te nemen.

Trump riep de Republikeinen gisteren in een bericht op sociale media op om eensgezind te blijven. "Er kunnen op dit moment geen veranderingen komen." Hij benadrukte dat de sluiting van de overheid zo snel mogelijk moest worden teruggedraaid. "En ik hoop dat alle Republikeinen en Democraten net als ik dit wetsvoorstel steunen."

Het Sudanese leger zegt dat het erin is geslaagd de belegering van de stad Kadugli te beëindigen. De tienduizenden inwoners van de stad in het zuiden van het land zaten al sinds het begin van de oorlog in 2023 grotendeels afgesloten van de buitenwereld. Ze hadden niet tot nauwelijks toegang tot voedsel, medicijnen en andere essentiële goederen.

Generaal Abdel Fattah al-Burhan kondigde op de nationale televisie aan dat zijn troepen een toegangsweg tot de stad in handen hebben. Hij feliciteerde de inwoners met de komst van het leger en beloofde Sudanezen in andere belegerde plekken dat het leger ook daar zou komen.

Eerder deze week zei het leger al de stad Dilling weer in handen te hebben. Ook die stad ligt in de centrale provincie Kordofan. In maart vorig jaar kreeg het regeringsleger hoofdstad Khartoem weer in handen. Sindsdien krijgt het leger geleidelijk aan meer gebieden in handen.

In Sudan woedt sinds 2023 een burgeroorlog. Het regeringsleger vecht een oorlog uit tegen de gewapende paramilitaire groep RSF. Miljoenen Sudanezen zijn op de vlucht geslagen. Ruim 33 miljoen mensen hebben humanitaire hulp nodig, stelde VN-organisatie OCHA eind vorig jaar vast.

Het IPC, de voedselwaakhond van de VN, stelde toen ook officieel hongersnood vast in Kadugli en de stad Al-Fasher. De voedselwaakhond spreekt van hongersnood als minstens 20 procent van de bevolking geen toegang heeft tot eten, een op de drie kinderen aan acute ondervoeding lijdt en er per dag zeker twee mensen per 10.000 doodgaan door honger.

Veel op de vlucht geslagen Sudanezen vonden hun toevlucht in een van de vluchtelingenkampen in het land. Ook daar waren ze echter niet veilig. Bij een aanval van RSF op het vluchtelingenkamp Zamzam werden in april vorig jaar meer dan 1500 burgers gedood.

Correspondent Afrika Elles van Gelder:

"Op sociale media circuleren beelden van Sudanezen die vieren dat het regeringsleger de controle heeft overgenomen in Kadugli. De stad kampte al lange tijd met zwaar geweld en een schrijnend gebrek aan hulp. In november werd er zelfs een hongersnood uitgeroepen. De hoop is dat humanitaire hulp de bevolking nu wél kan bereiken.

Daarnaast is het de tweede militaire overwinning van het regeringsleger in dit gebied in korte tijd. Dit kan een verdere opmars van de paramilitaire RSF afremmen. Het regeringsleger heeft nu ook weer nieuwe posities om de eigen troepen te versterken en beter te bevoorraden.

De overwinning volgt bovendien kort na een ander belangrijk symbolisch moment: voor het eerst sinds jaren landde eergisteren een commercieel vliegtuig op de luchthaven van hoofdstad Khartoem, de stad waar de oorlog begon. Daar probeert het regeringsleger de situatie geleidelijk te normaliseren. Voor nu hebben ze de wind in de zeilen."