NOS Nieuws - Algemeen

Het dodental van de treinramp in Spanje is opgelopen naar 41. Spaanse media melden dat er een lichaam werd gevonden toen een kraan een van de wagons optilde.

Eerder was al duidelijk dat er nog drie lichamen in de wagons lagen, waarbij het niet lukte om ze te bergen. De Spaanse omroep RTVE schrijft dat er twee grote kranen worden ingezet om wagons op te tillen. Voordat beide kranen kunnen worden ingezet, moet met graafmachines de ondergrond worden geëgaliseerd.

De autoriteiten wijzen erop dat het aantal doden nog kan oplopen, omdat reddingswerkers nog altijd naar lichamen zoeken in de treinwrakken bij Adamuz in Zuid-Spanje. Dat werk is de hele nacht doorgegaan.

Intensive care

In ziekenhuizen in Andalusië liggen 39 gewonden, van wie er dertien op de intensive care liggen. Onder de gewonden zijn ook vier kinderen.

Het ongeluk gebeurde zondagavond. De achterkant van een trein die van Málaga onderweg was naar Madrid ontspoorde. Dat deel botste vervolgens op een tegemoetkomende trein. Door de botsing ontspoorden twee wagons van de laatstgenoemde trein. Enkele lichamen werden volgens de autoriteiten in Andalusië honderden meters van de plek van het ongeluk gevonden.

De Spaanse minister van Transport Óscar Puente noemt het een opmerkelijk ongeluk, omdat het gebeurde op een recht stuk en geen van de treinen te snel reed.

Breuk in de rails

Het onderzoek naar de oorzaak richt zich met name op een breuk in de rails. Het is nog niet duidelijk of de breuk er al zat voor de ontsporing of dat die is ontstaan door het ongeluk. Puente noemde elke bewering dat het ongeluk werd veroorzaakt door een defect spoor "pure speculatie".

De leiding van de nationale spoorwegmaatschappij Renfe meldde gisteravond dat ze een menselijke fout uitsluit.

Vanochtend verzamelden familieleden van slachtoffers die nog niet zijn geïdentificeerd zich bij een overheidsgebouw in Córdoba in de hoop op nieuwe informatie over hun naasten. Volgens de krant El País zijn sommigen de hele nacht wakker gebleven om bij ziekenhuizen, politiebureaus en mortuaria te zoeken naar hun geliefden.

In Spanje zijn drie dagen van nationale rouw ingegaan. Vlaggen hangen halfstok. Koning Felipe en koningin Letizia brengen vandaag een bezoek aan de rampplek en zullen waarschijnlijk naar een ziekenhuis gaan in Córdoba waar veel gewonden liggen.

President Trump heeft opnieuw een privébericht gedeeld dat hij had ontvangen van NAVO-chef Rutte. Daarin complimenteert Rutte de Amerikaanse president opnieuw voor zijn inspanningen voor vrede in de wereld. Trump schrijft verder dat hij ook een telefoongesprek met de NAVO-topman had dat volgens hem "erg goed" was.

"Beste Donald, wat je vandaag hebt bereikt in Syrië is ongelooflijk", schrijft Rutte in het bericht dat Trump op zijn socialemediaplatform Truth Social heeft gedeeld. "Bedankt Mark Rutte, secretaris-generaal van de NAVO!", schrijft Trump erbij.

De NAVO heeft aan internationale persbureaus bevestigd dat het gedeelde bericht inderdaad van Rutte afkomstig is.

Wanneer Rutte het bericht aan de president heeft gestuurd is niet duidelijk, maar waarschijnlijk doelt Rutte op het bereiken van een staakt-het-vuren tussen het regeringsleger in Syrië en Koerdische SDF-militanten. Dat werd zondag aangekondigd. De VS had een grote rol in de totstandkoming ervan.

World Economic Forum

Rutte schrijft verder in het bericht dat hij zijn mediaoptredens tijdens het World Economic Forum in Davos zal gebruiken om aandacht te vragen voor Trumps inspanningen rond het sluiten van akkoorden rond Oekraïne en Gaza. "Ik zal me ook inzetten om een weg vooruit te vinden rond Groenland. Ik kan niet wachten om je te zien", schrijft Rutte erbij.

Verschillende wereldleiders zijn de komende dagen samen in Davos. Ook president Trump is erbij. Hij zei vannacht ook al dat er daar over Groenland gesproken zal worden. Trump wil het land nog steeds overnemen van Denemarken, goedschiks of kwaadschiks.

"We moeten het hebben. Ze moeten dit doen. Ze kunnen het niet beschermen, Denemarken, het zijn geweldige mensen", zei Trump. "Ik ken de leiders, het zijn heel goede mensen, maar ze gaan er niet eens heen."

Het is de tweede keer dat president Trump een screenshot deelt van een bericht dat hij van Rutte had ontvangen. Tijdens de NAVO-top afgelopen zomer in Nederland stuurde Rutte: "Je vliegt nu naar een volgend groot succes in Den Haag vanavond. Het was niet makkelijk, maar we hebben ze allemaal op vijf procent gekregen." Daarmee doelde Rutte op het verhogen van de defensiebudgetten van alle NAVO-leden.

Ook van Macron

Trump deelde naast het bericht van Rutte nog meer persoonlijke appjes op zijn platform. Een paar uur daarvoor verscheen ook een bericht online van de Franse president Macron, gericht aan Trump. "Ik snap niet wat je met Groenland aan het doen bent", schrijft Macron daarin. Hij stelt voor aan Trump om hem, na Davos, in Parijs te ontvangen voor een diner voordat hij weer terug naar de VS vliegt.

Macron zou sceptisch zijn om toe te treden tot de Vredesraad die Trump voorstelt voor Gaza. "Als hij vijandig gaat doen leg ik een heffing van 200 procent op op zijn wijnen en champagnes. Dan zal hij wel lid worden", dreigde Trump daarop richting Macron.

Rusland heeft opnieuw een grote aanval uitgevoerd met honderden drones en raketten op Oekraïne. Vooral de hoofdstad Kyiv is zwaar getroffen. Honderdduizenden inwoners hebben geen elektriciteit meer, terwijl het buiten dag en nacht vriest. President Zelensky vraagt bondgenoten om meer steun zodat Oekraïne zich kan verdedigen tegen de aanvallen.

Burgemeester Klytsjko schrijft dat door de aanval 5635 wooncomplexen zonder verwarming zitten. "Bijna 80 procent daarvan zijn gebouwen waar de verwarming na 9 januari was hersteld."

Toen was er bij een aanval ook grote schade aangebracht aan cruciale infrastructuur in de stad. Klytsjko riep na die aanval inwoners op om de stad te verlaten voor plekken waar wel energie en warmte te vinden was.

Na de aanvallen van vannacht zitten meer dan 335.000 inwoners van Kyiv zonder stroom. Op meerdere plekken braken branden uit. Een persoon kwam om het leven door de aanval.

Kritieke infrastructuur

"De linkeroever zit ook nog steeds zonder water als gevolg van de aanval", schrijft de burgemeester. "Medewerkers van nutsbedrijven werken eraan om de levering van warmte, water en elektriciteit te herstellen."

Rusland valt geregeld de kritieke energie-infrastructuur aan in Oekraïne, waar het momenteel volop winter is met temperaturen ver onder nul. Vannacht was het bijvoorbeeld -15 graden.

Dergelijke aanvallen hebben eerder deze maand de verwarming en stroom uitgeschakeld in duizenden flatgebouwen, voornamelijk in Kyiv, waardoor inwoners in de kou komen te zitten. Zij maken de koudste en moeilijkste winter door sinds 2022.

"Het is belangrijk dat de wereld niet hierover zwijgt", schrijft president Zelensky. "Rusland kan niet op gelijke voet staan met andere landen in de wereld zolang het zich uitsluitend richt op het doden en kwellen van mensen."

Correspondent Christiaan Paauwe in Oekraïne:

"Kyiv heeft het sinds de grootschalige invasie nog niet eerder zo zwaar gehad. Hele heftige aanvallen, grote problemen met de stroom- en watervoorziening en verwarming en een koude winter maken het leven in veel delen van de hoofdstad bijna onleefbaar.

Gisteravond sprak ik meerdere bewoners van een flat aan de linkeroever waar het binnen al tien dagen donker en koud was. Veel mensen uit dat gebouw waren al vertrokken naar familie of vrienden waar de stroomvoorziening en verwarming beter werkt.

Inwoners passen zich zo goed als het kan aan en autoriteiten doen er alles aan om infrastructuur te herstellen, maar de problemen stapelen zich op. Zo waren in de flat de radiatoren kapotgevroren. Veel mensen zijn afhankelijk van elektrische verwarmers, maar daardoor wordt het stroomnet overbelast en raken kabels beschadigd, waardoor gebouwen zonder elektriciteit komen te zitten. Een alternatief zijn gasverwarmers, alleen leiden die ook tot brandgevaar binnen."

Volgens Zelensky heeft Rusland bij de aanval van vannacht 300 drones en een "aanzienlijk" aantal raketten gebruikt. Ook steden als Dnipro, Zaporizja en Soemy zouden getroffen zijn. "Overal zijn reparatieteams en alle andere noodzakelijke teams in actie gekomen", schrijft de president.

Zelensky voegt eraan toe dat er ook veel drones en raketten konden worden onderschept door luchtverdedigingstroepen. Gisteren ontvingen ze nog een nieuwe voorraad raketten voor deze verdedigingssystemen. Die hebben volgens Zelensky enorm geholpen. "Elk steunpakket is belangrijk. Raketten voor Patriots, NASAMS en andere luchtverdedigingssystemen zijn hard nodig. Luchtverdedigingsraketten beschermen mensenlevens."

Minister Sybiha van Buitenlandse Zaken heeft daarom bondgenoten opgeroepen tot meer steun voor Oekraïne. De "barbaarse aanval" van vannacht moet volgens Sybiha een wake-upcall zijn voor de wereldleiders die nu bij elkaar zijn voor het World Economic Forum in Davos.

Nieuwe golf van aanvallen

Gisteren zei president Zelensky dat zijn land zich schrap zet voor een golf van nieuwe massale luchtaanvallen door Rusland. Een nieuwe tactiek moet beter gaan helpen tegen de aanvallen, kondigde Zelensky aan. Kleinere mobiele groepen van de strijdkrachten zetten daarbij drones in om Russische drones en raketten neer te halen.

De luchthavens van Lublin en Rzeszow in Polen, vlak bij de grens met Oekraïne, sloten ook korte tijd voor vliegverkeer. Volgens Polen ging het hierbij om een standaardprocedure, om militaire vliegtuigen veilig hun werk te kunnen laten doen.

In Australië is voor de vierde keer in 48 uur iemand aangevallen door een haai. De haai viel een surfer aan bij Point Plomer, zo'n 450 kilometer ten noorden van Sydney. De man kwam er goed vanaf met alleen kleine verwondingen. Volgens een strandwacht lijkt het erop dat de surfplank de grootste klap heeft opgevangen.

Bij de haaienaanvallen van de afgelopen dagen raakten twee mensen zwaargewond. De autoriteiten hebben besloten dat tientallen stranden ten noorden van Sydney in ieder geval de komende twee dagen gesloten zijn voor zwemmers en surfers.

In Australië is het nu zomer en vaak strandweer. De reddingsbrigade vraagt mensen om niet de oceaan in te gaan. "Als je overweegt te gaan zwemmen, ga dan gewoon naar een zwembad."

Hevige regenval

Experts zeggen dat de oorzaak van de haaienaanvallen ligt bij de hevige regenval van zondag. Toen viel er 127 millimeter regen in 24 uur. Het was daarmee de natste dag sinds 1988 in Sydney en omgeving.

Een expert van de universiteit van Sydney zegt tegen de Australische omroep ABC dat bij hevige regenval overtollig rioolwater uit de miljoenenstad wordt geloosd in de oceaan. Dat water vol uitwerpselen lokt vissen richting de kust en die trekken weer haaien aan.

Stierhaai

De autoriteiten vermoeden dat de zwemmers en surfers zijn aangevallen door een stierhaai. Die soort leeft met name in ondiepe kustwateren en riviermondingen en voelt zich thuis in zoet en zout water.

Doordat de stierhaai ook langs dichtbevolkte kustwateren leeft, is die vaker betrokken bij aanvallen op mensen. Samen met de witte haai en de tijgerhaai is de stierhaai de voor mensen gevaarlijkste haaiensoort.

Jaarlijks zijn er in Australië zo'n twintig haaienaanvallen, waarvan er gemiddeld drie dodelijk zijn.

Honderden Koerden hebben gisteravond laat en vannacht gedemonstreerd bij het gebouw van de Tweede Kamer in Den Haag. De groep vroeg aandacht voor de situatie van de Koerden in Syrië en riep de Nederlandse politiek op tot actie.

De demonstranten hadden vlaggen, spandoeken en flyers bij zich. "Syrische kinderen zijn gedood, Koerden zijn gedood.

Dit is terrorisme. Waar is de Europese Unie?", stond op een van de flyers. "Wat Europa eerst terrorisme noemde, financiert het nu met 620 miljoen euro ten koste van Koerdische levens."

De demonstratie volgt op gevechten tussen de Syrische regering en Koerdische SDF-militanten. De SDF domineerde bijna tien jaar lang het noordoosten van Syrië. De afgelopen maand en met name afgelopen weekend rukte het regeringsleger op. Beide partijen vochten om verschillende provincies en steden in het noordoosten van het land, waarbij de SDF een groot deel van zijn machtsgebied heeft verloren.

Zondag werd duidelijk dat de Syrische regering een staakt-het-vuren is overeengekomen met de SDF. Gisteren, een dag na ondertekening van het bestand, werden er toch opnieuw gevechten gemeld, onder meer bij gevangenissen.

In het akkoord staat ook dat de Syrische overheid de controle krijgt over IS-gevangenen, en verantwoordelijk is voor hun beveiliging. Dat geldt ook voor buitenlandse IS-gevangenen. Daar zijn internationaal zorgen over, gezien het jihadistische verleden van de nieuwe machthebbers.

Vanwege de grootte van de groep demonstranten in Den Haag was de ME ook aanwezig bij het Kamergebouw. Voor zover bekend bleef de demonstratie rustig en zijn er geen mensen aangehouden.

Het Australische Lagerhuis heeft ingestemd met aangescherpte wapenwetten na de aanslag op een joodse ceremonie bij Bondi Beach waarbij vorige maand vijftien mensen werden doodgeschoten. Het wetsvoorstel omvat strengere controles bij de aanvraag van wapenvergunningen en een landelijke opkoopactie voor wapens.

Het wetsvoorstel werd door 96 parlementariërs gesteund, 45 stemden tegen. Het voorstel gaat nu naar de Senaat waar het waarschijnlijk ook wordt gesteund door een meerderheid van de parlementariërs. Minister Burke van Binnenlandse Zaken herhaalde in het Lagerhuis dat er in Australië ruim vier miljoen vuurwapens in omloop zijn. "Onhoudbaar", zei hij daarover. De opkoopactie voor vuurwapens moet het aantal wapens terugdringen.

Het zou de grootste opkoopactie in Australië zijn sinds 1996 toen een schutter een bloedbad aanrichtte in het dorp Port Arthur op het eiland Tasmanië. Daarbij kwamen 35 mensen om het leven. Bij de opkoopactie werden vervolgens ongeveer 650.000 wapens ingeleverd.

In het Lagerhuis werd ook een wetsvoorstel over haatzaaien aangenomen.

Bondi Beach

In december openden twee mannen het vuur op een Chanoekaviering bij Bondi Beach in de Australische stad Sydney. Hierbij kwamen vijftien mensen om het leven, onder wie een kind van 10. Volgens de politie was de aanslag geïnspireerd door terreurgroep Islamitische Staat (IS). Een van de schutters, Sajid Akram, werd op de plek van de aanslag door de politie doodgeschoten. Zijn zoon, Naveed Akram, is aangeklaagd voor 59 misdrijven.

Burke zei in het Lagerhuis dat de aanslag werd gepleegd door schutters "die haat in hun hart en wapens in hun handen hadden".

Goedemorgen! Het World Economic Forum in Davos gaat vandaag echt van start en bij de rechtbank in Utrecht staat de man terecht die vorig jaar in Nieuwegein een 11-jarig meisje doodstak.

Eerst het weer: Vandaag zijn er flinke zonnige perioden, vooral in het westen komen ook sluierwolken voor. De maxima liggen tussen 5 graden in het noordoosten en 9 graden in Zeeland. De wind is zwak en komt uit het zuidoosten.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Britse regering gaat onderzoeken of sociale media verboden moeten worden voor jongeren onder de 16 jaar. Dat meldt de BBC. De aankondiging komt nadat de druk op de regering om een socialemediaverbod in te stellen verder is toegenomen.

Afgelopen weekend riepen ruim zestig parlementsleden van Labour hun partijgenoot premier Starmer in een open brief op met een socialemediaverbod te komen voor kinderen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog dit:

Op veel plekken in Nederland is gisteravond het noorderlicht te zien geweest, van Nuenen tot aan Groningen. Hoe dichter bij de noordpool, hoe groter de kans was om het noorderlicht te zien. Bij sterke zonne-uitbarstingen is de groen-rode gloed ook in Nederland zichtbaar. Doorgaans is het natuurspektakel met een camera beter te zien dan met het blote oog.

Fijne dag!

Gemeenten worstelen om het personeelsbestand op peil te houden. Het tekort aan ambtenaren wordt nijpender en is geen tijdelijk probleem meer. Naar verwachting stroomt binnen tien jaar ongeveer een derde van het huidig gemeentelijk personeel uit vanwege pensioen, terwijl het moeizaam blijft om die vacatures op te vullen. Om de dreigende tekorten tegen te gaan, komen gemeenten met creatieve oplossingen.

Uit onderzoek van A&O fonds Gemeenten, dat gemeenten helpt met personeelszaken, blijkt dat ze in ieder geval kampen met drie onvermijdelijke ontwikkelingen: de arbeidskrapte blijft, de vergrijzing zet door en de druk op medewerkers zal toenemen.

"Het personeel van gemeenten is meer vergrijsd dan de landelijke beroepsbevolking", zegt Patricia Honcoop van A&O. Over tien jaar bereikt ruim 30 procent van de ambtenaren de pensioenleeftijd, op de gehele beroepsbevolking is dat 23 procent. Gemeenten zijn vergrijsde organisaties en er komen weinig nieuwe werkenden bij. "Dit is een nieuwe situatie die we nog nooit eerder hebben meegemaakt in Nederland."

Stilgevallen projecten

Gemeenten staan daardoor voor een dubbele opgave: nieuw personeel aantrekken én ervoor zorgen dat lopende projecten niet stilvallen door een gebrek aan gekwalificeerde ambtenaren. Dat laatste leidde in Utrecht en Arnhem al tot knelpunten. "Het is een ontzettende uitdaging om goed personeel te vinden", zegt een woordvoerder van de gemeente Arnhem.

Arnhem heeft een paar honderd vacatures per jaar, zegt hij. Opvullen gaat niet altijd makkelijk - en daarom kwamen projecten rondom de energietransitie en bijvoorbeeld het opknappen van een winkelcentrum stil te liggen. Daarom begon de gemeente twee jaar geleden met een innovatieve proef: gemeentepool. Daarbij worden kandidaten geworven op basis van motivatie en vaardigheden - niet naar aanleiding van een vacature.

Het gevolg: het trekt mensen vanuit allerlei vakgebieden aan die vervolgens binnen de gemeente kunnen doorgroeien. "Je bent niet vanaf het begin een projectmanager. Maar onze poolers gaan aan de slag bij verschillende projecten en kunnen dan vanzelf doorstromen", zegt de woordvoerder.

Nieuwe optie op menukaart

Met de aankomende uitstroom dreigt ook een verlies van kennis en ervaring. Om die reden loopt sinds mei vorig jaar in de gemeenten Westland, Rijswijk, Midden-Delfland en Maassluis de proef 'Doorwerkambtenaar'. Dat is, zoals de naam al doet denken, bedoeld voor ambtenaren die na hun pensioen graag nog (parttime) willen werken.

"Gemeenten willen natuurlijk graag verjongen", zegt businessmanager Wybe Schuitema. "Maar wie gaat die mensen goed inwerken? Ook daarvoor kun je gepensioneerden inzetten." Anderen werken wel door in het voor hen bekende vakgebied, dat is volgens Schuitema aan de ambtenaar zelf.

Op dit moment doen vier gemeenten mee aan de tweejarige pilot, maar de belangstelling groeit. "Ik verwacht dat er dit jaar tientallen gemeenten zullen aansluiten", zegt Schuitema. "Het is een nieuwe optie op de menukaart tegen het personeelstekort. Je kunt nieuwe mensen aannemen, maar vind ze maar. Je kunt extern inhuren, maar dan praat je over enorme bedragen."

Kleine gemeente, meer moeite

Kleine gemeenten hebben meer moeite met het aantrekken van personeel dan grote. Bijvoorbeeld Geertruidenberg in Noord-Brabant. "We hebben per vakgebied slechts een beperkt aantal specialisten in huis, waardoor medewerkers een breed takenpakket hebben. Als één van hen vertrekt, kan een vakgebied volledig onbezet raken", zegt een woordvoerder.

Buurgemeenten hebben volgens de woordvoerder hetzelfde probleem. "Het gaat ook vaak om dezelfde functies, waardoor gemeenten onderling in dezelfde vijver vissen." Bovendien bieden grotere gemeenten vaak een hoger salaris voor dezelfde functie. "Met name functies aan de top worden hoger beloond bij grotere gemeenten. Dat merken wij aan het verloop van onze medewerkers."

Over het algemeen zijn salarissen van gemeentepersoneel lager dan salarissen in het bedrijfsleven, zeker bij kraptefuncties zoals financieel specialisten, juristen of bouwkundig ingenieurs. "Salaris wordt steeds belangrijker voor mensen", zegt Honcoop van A&O. Maar een flinke verhoging van beloningen bij gemeenten zit er volgens haar niet in. "Je zit vast aan de cao, je hebt te maken met publieke gelden en een bepaald budget. Er wordt ook bezuinigd op gemeenten vanuit het Rijk. Dat maakt het er niet makkelijk op."

Tegelijkertijd krijgen gemeenten steeds meer taken toebedeeld. "Bijvoorbeeld migratievraagstukken of de energietransitie. Daar is geld voor nodig, maar vooral menskracht." Volgens Honcoop is het daarom positief dat meer gemeenten actief nadenken over oplossingen voor het aanhoudende personeelstekort.

De Britse regering gaat onderzoeken of sociale media verboden moeten worden voor jongeren onder de 16 jaar. Dat meldt de BBC. De aankondiging komt nadat de druk op de regering om een socialemediaverbod in te stellen verder is toegenomen. Afgelopen weekend riepen ruim zestig parlementsleden van Labour hun partijgenoot, premier Starmer, in een open brief op met een socialemediaverbod te komen voor kinderen.

Ook Esther Ghey vroeg de Britse regering om actie te ondernemen, de moeder van de vermoorde 16-jarige Brianna. Het trans meisje werd in 2023 door twee tieners doodgestoken. "In het geval van Brianna beperkten sociale media haar vaardigheid om contact te maken in de echte wereld. Ze had echte vrienden, maar koos ervoor om online te leven", schreef Ghey in een brief die werd ingezien door de BBC.

Eerder zei de leider van de Conservatieve Partij, Kemi Badenoch, dat haar partij sociale media voor jongeren onder de 16 jaar verbiedt indien de partij na de volgende verkiezingen aan de macht komt.

Australië

Australië was vorig jaar december het eerste land ter wereld dat met een socialemediaverbod voor kinderen kwam. Sindsdien moeten socialemediaplatforms Facebook, Instagram, Kick, Reddit, Snapchat, Threads, TikTok, X, YouTube en Twitch kinderen onder de 16 jaar weren. De Britse regering zegt dat ministers een bezoek aan het land gaan brengen om van de Australische aanpak te leren.

Op vragen over een eventueel verbod zei premier Starmer vorige week dat de regering met interesse naar Australië kijkt. Ook zei hij dat kinderen beter tegen sociale media beschermd moeten worden.

Op veel plekken in Nederland is maandagavond het noorderlicht te zien geweest, van Nuenen tot aan Groningen.

Hoe dichter bij de noordpool, hoe groter de kans om het noorderlicht te zien. Bij sterke zonne-uitbarstingen is de groen-rode gloed ook in Nederland zichtbaar. Doorgaans is het natuurspektakel met een camera beter te zien dan met het blote oog.

Het noorderlicht (aurora borealis) ontstaat door uitbarstingen op de zon. Daardoor komen grote hoeveelheden geladen deeltjes in de ruimte. Door de aantrekkingskracht van de aarde worden deze deeltjes vooral naar de noord- en zuidpool getrokken, omdat daar het magnetisch veld van de aarde het sterkst is.

De geladen deeltjes gaan met hoge snelheid door de atmosfeer en botsen daar op andere deeltjes. Daarbij komt energie vrij, met als gevolg de bijzondere kleuren aan de hemel.

In de Amerikaanse staat Michigan heeft een winterstorm tot een enorme kettingbotsing geleid. Ruim honderd voertuigen zijn op elkaar gebotst of van de snelweg geraakt. Volgens Amerikaanse media zijn zeker negen mensen gewond geraakt.

Als gevolg van de kettingbotsing sloot de politie de snelweg in beide richtingen af. Hulpdiensten moesten onder meer ruim dertig vrachtwagens wegslepen.

Een man zegt tegen het Amerikaanse persbureau AP dat hij vanwege de sneeuw nauwelijks de voertuigen voor hem kon zien. Hij besloot naar de middenberm te rijden om te voorkomen dat hij van achteren zou worden aangereden.

AVROTROS heeft opnieuw een verklaring uitgegeven over het offline halen van de documentaireserie Hila voorbij de Taliban. De omroep zegt dat er geen aanleiding is om te denken dat er een direct verband is tussen de documentairereeks en de arrestatie van een Afghaanse vrouw die daarin voorkomt. "Het offline halen van de serie betreft een voorzorgsmaatregel, genomen in afwachting van meer duidelijkheid."

In de serie onderzoekt presentatrice Hila Noorzai hoe het in Afghanistan vier jaar na de machtsovername door het aartsconservatieve islamitische Talibanregime met de rechten van Afghaanse vrouwen en meisjes gaat. Een van de geïnterviewden is een sportlerares. Gisteren werd bekend dat zij en een andere vrouw ruim een week geleden zijn opgepakt. De speciaal rapporteur van de VN voor mensenrechten in Afghanistan liet weten "extreem bezorgd" te zijn.

"We hebben de serie offline gehaald in het belang van de veiligheid van de vrouwen", liet de omroep gisteren weten. In het belang van de veiligheid van sportlerares bleef het daarbij. Of er een verband is tussen de arrestatie en het meedoen aan de serie bleef onduidelijk.

Onjuiste suggesties

In de verklaring van vandaag staat dat in verschillende media is gesuggereerd dat de omroep zonder instemming van betrokkenen heeft gefilmd of dat zonder hun instemming interviews zijn uitgezonden. "Die suggesties zijn onjuist. De documentaire is met grote zorgvuldigheid gemaakt op een manier die past bij werken in een uiterst complexe en repressieve context."

De omroep blijft erbij dat het verhaal van de geportretteerde vrouwen verteld moest worden. Dat zouden de geïnterviewde vrouwen ook vinden. "Het niet zichtbaar maken van deze realiteit zou betekenen dat hun situatie onzichtbaar blijft."

Bij kerkdiensten in het noordwesten van Nigeria zijn gisteren tientallen mensen ontvoerd. Internationale persbureaus melden op basis van lokale functionarissen dat de aanvallen tegelijkertijd plaatsvonden op twee of drie kerken.

Volgens de districtspolitie werden de kerken in de staat Kaduna aangevallen door bandieten die "geavanceerde wapens" bij zich droegen. Het is onduidelijk hoeveel mensen zijn meegenomen. Een leider van de lokale geloofsgemeenschap zegt dat elf mensen al zijn teruggekeerd en dat nog 168 mensen worden vermist.

De politie is een zoekactie gestart, maar die verloopt moeizaam omdat het gebied afgelegen is en de wegen slecht zijn. Het is niet bekend wie er achter de kidnapping zit.

Golf van ontvoeringen

In Nigeria was vorig jaar een golf van ontvoeringen, waarbij vaak tientallen tot honderden mensen werden meegenomen. Zo was in het westen van Nigeria in november een aanval op een katholieke kostschool. Toen werden ruim 300 leerlingen en 12 leraren ontvoerd door gewapende mannen. Het duurde bijna een maand voordat alle ontvoerde schoolkinderen waren bevrijd.

Ontvoeringen zijn een verdienmodel in Nigeria en komen steeds vaker voor. De ontvoerders, die vaak onderdeel zijn van gewapende bendes, komen met voertuigen een dorp of gemeenschap binnen en nemen vaak tientallen mensen tegelijk mee. Daarna eisen ze losgeld voor hun vrijlating. Het blijft nadien vaak onduidelijk wat voor groepering er achter de ontvoering zit.

Correspondent Saskia Houttuin maakte vorig jaar deze video over de 'epidemie van ontvoeringen' in Nigeria:

De Nigeriaanse regering kreeg veel kritiek na de reeks ontvoeringen, omdat die volgens de bevolking te weinig doet om ze te voorkomen. Nigeria is een arm land en investeert te weinig in de veiligheid, zeggen deskundigen. Het land zou ook oorzaken zoals de economie, werkgelegenheid en onderwijs moeten aanpakken, vinden zij.

De overname van de Nederlandse kunstmestfabrikant OCI door een Egyptisch bouwbedrijf gaat voorlopig niet door, heeft de Ondernemingskamer besloten.

De Vereniging van Effectenbezitters (VEB) stapte samen met enkele kleine beleggers begin januari naar de rechter. Zij waren bang dat OCI zou worden opgeslokt door bouwbedrijf Orascom. Beide bedrijven staan onder controle van een Egyptische familie.

De beleggers vrezen dat ze bij deze overname minder waardevolle aandelen in het Egyptische bouwbedrijf zouden terugkrijgen. Die angst lijkt niet geheel ongegrond. Zowel de kunstmestfabrikant uit Geleen als het bouwbedrijf uit Caïro staat onder controle van de miljardairsfamilie Sawiris. De inmiddels overleden Onsi Sawiris was de oprichter van Orascom Construction Industries, dat in 2015 opsplitste in een chemietak (OCI) en een bouwbedrijf (Orascom). Zijn zoon Nassef is nu de belangrijkste aandeelhouder van beide bedrijven.

Komende donderdag zou er op de aandeelhoudersvergadering van OCI gestemd worden over de hereniging van OCI met Orascom. Doordat de familie Sawiris meer dan de helft van de aandelen in handen heeft, zou die stemming een formaliteit zijn.

Abu Dhabi

OCI is nu genoteerd aan de Amsterdamse beurs. Maar na de overname zouden de kleine beleggers die aandelen kwijtraken. In ruil daarvoor zouden ze aandelen in het bouwbedrijf Orascom terugkrijgen. Dat bedrijf is genoteerd aan de beurs in Abu Dhabi. Bovendien lijkt de familie gegoocheld te hebben met de waarde van de aandelen, zeggen de Nederlandse beleggers.

De Ondernemingskamer ziet wel wat in de bezwaren. Het Geleense bedrijf mag donderdag niet stemmen over de overname. Bovendien benoemen de rechters twee tijdelijke bestuurders. Zij moeten onderzoeken of de fusie goed is voorbereid en of de kleine aandeelhouders niet benadeeld worden.

Groenland en Denemarken hebben met NAVO-secretaris-generaal Rutte gesproken over een NAVO-missie op Groenland en in het Noordpoolgebied. Dat zei de Deense defensieminister Poulsen, die samen met buitenlandminister Motzfeldt uit Groenland op bezoek was in Brussel.

Rutte zelf schrijft op X dat de drie hebben besproken hoe het Noordpoolgebied, inclusief Groenland, belangrijk is voor de collectieve veiligheid en hoe Denemarken meer gaat investeren. "We blijven samenwerken als bondgenoten op deze belangrijke kwesties." Hij liet zich niet uit over een eventuele missie of de Amerikaanse dreiging richting het eiland.

De NAVO-secretaris-generaal bevindt zich in een lastige positie, omdat de Verenigde Staten de belangrijkste partner zijn in het bondgenootschap.

Poulsen en Motzfeldt ontmoetten vandaag ook EU-buitenlandchef Kallas in Brussel. "Denemarken en Groenland zijn niet alleen", schrijft Kallas op X. De veiligheid in het gebied noemt ze een gezamenlijk belang, waarover samen met de VS overlegd kan worden.

De Amerikaanse president Trump dreigde vorige week dat hij Groenland hoe dan ook in handen wil krijgen. Hij zei dat de VS het eiland nodig heeft vanwege de veiligheid en strategische ligging.

Trumps importheffingen

De NAVO-missie zou Arctic Sentry moeten gaan heten. Een groep landen stuurde afgelopen week al militairen naar Groenland om de mogelijkheden voor een militaire oefening in het Arctisch gebied te verkennen.

Daarmee wilden ze naar eigen zeggen laten zien dat ze de Amerikaanse zorgen over de veiligheid in het Noordpoolgebied serieus nemen. Ook Nederland stuurde twee militairen.

De missie schoot Trump echter in het verkeerde keelgat. Hij reageerde woedend op de voorbereidingen en kondigde een heffingsplan aan van 10 procent op alle goederen uit acht Europese landen die militairen naar Groenland stuurden.

'EU niet uit op conflict'

Dreigen met invoerheffingen is niet de juiste manier om dit aan te pakken, zei Kallas vandaag. "We zijn niet uit op een conflict, maar zullen voet bij stuk houden", stelde ze. "Europa beschikt over een reeks instrumenten om zijn belangen te beschermen."

Ook andere Europese leiders schaarden zich vandaag opnieuw achter Denemarken en Groenland. Donderdag is er een extra EU-top over eventuele tegenmaatregelen voor de Amerikaanse importheffingen.

"We moeten de dialoog van sociale media, zoals Truth Social, naar vergaderruimtes verplaatsen", zei de Deense buitenlandminister Rasmussen over de gesprekken met de VS. Woensdag was hij met zijn ambtgenoot Motzfeldt op bezoek in Washington. Daar slaagden de twee er niet in om de Amerikanen van hun standpunt te overtuigen.

Groenland 'kopen'

Voorafgaand aan de bijeenkomst met Rutte schreef premier Nielsen van Groenland dat het belangrijk is dat de gesprekken worden gevoerd "op een manier waarbij wij worden betrokken en waarbij onze eigen verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling voor het land wordt gerespecteerd".

Groenland is nog altijd formeel onderdeel van het Deense koninkrijk. De Deense overheid gaat bijvoorbeeld over het defensie- en buitenlandbeleid van Groenland. Daarom zijn de Denen nauw betrokken bij de gesprekken over de Amerikaanse dreigementen.

Zorgen toegenomen

Hoewel Trump al vaker heeft gesproken over zijn wens om Groenland "in handen te krijgen", zijn de zorgen hierover de afgelopen weken toegenomen.

Begin dit jaar drongen Amerikaanse militairen Venezuela binnen en ontvoerden ze president Maduro. Trump wil militair ingrijpen in Groenland niet uitsluiten.

Vandaag werd bekend dat Trump zijn dreigementen koppelt aan het niet verkrijgen van de Nobelprijs voor de Vrede. In een bericht aan de Noorse premier Støre schreef hij dat hij zich niet langer "verplicht voelt om zich alleen maar in te zetten voor vrede".

Nu kan hij naar eigen zeggen beter kijken "naar wat goed is voor de VS". Daar valt wat hem betreft de macht over Groenland ook onder.

Bij Theater De Spiegel in Zwolle is gisteren een standbeeld opgedoken. Het kunstwerk, gemaakt van een gipsachtig materiaal, toont een Franse bulldog met daarop een man met een blik bier in zijn hand. Wie het heeft neergezet, is onbekend.

"We moesten er vooral hard om lachen toen we het zagen", zegt Lysette Dijk-Hartman van het theater tegen RTV Oost. Wie het kunstwerk heeft gemaakt, weet ze niet. "Misschien een creatieve versie ter nagedachtenis aan onze hond?"

Ze verwijst hiermee naar een standbeeld van een Franse bulldog dat jarenlang bij het theater heeft gestaan. "Er werd enorm veel op gespeeld", zegt ze. "Kinderen gingen er vaak op zitten en mensen hakten er zelfs stukjes uit."

In de loop der jaren raakte het beeld steeds verder beschadigd. Omdat herstel niet meer mogelijk was, is het beeld uiteindelijk weggehaald.

Vlakbij staat sinds gisteren dus een ander hondenbeeld. Op een bordje dat gisteren bij het kunstwerk te zien was, stond dat het kunstwerk, genaamd Monument voor de Vandalist, inderdaad ter nagedachtenis is aan het weggehaalde standbeeld.

Bij het theater vermoeden ze dat studenten van kunstacademie ArtEZ het hebben gemaakt. Dijk-Hartman: "Het beeld is daar op school gezien, bevestigen mijn collega's." Helemaal zeker weten doen ze het niet, dus wie achter het nieuwe standbeeld zit, blijft voorlopig een raadsel.

Het theater nodigt de anonieme makers uit om het beeld weer op te halen.

In tien jaar is het aantal zelfdodingen onder jongeren tot 30 jaar gestegen, van 212 naar 299, bleek vandaag uit cijfers van het CBS. Onderzoekers hebben moeite om de stijging te verklaren, maar weten wel wat kan helpen om het aantal zelfmoorden naar beneden te krijgen.

Jos de Keijser is emeritus hoogleraar klinische psychologie in Groningen en deed onderzoek naar het voorkomen van zelfdoding. Daarvoor maakt hij onder meer uitgebreide reconstructies van de laatste maanden van iemand die zichzelf van het leven heeft beroofd.

Maar zelfs dergelijk uitgebreid onderzoek levert geen algemene oorzaken op. Er zijn wel een aantal factoren waarvan bekend is dat ze een grote rol kunnen spelen bij suïcide, zoals armoede, verslaving of depressie. "Maar die zijn te grofmazig om bijvoorbeeld hulpprogramma's voor op te zetten. En dat is het grote probleem", zegt De Keijser.

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Hoe krijg je dan toch grip op zo'n complex probleem? De Keijser: "We weten wel een aantal dingen die werken. Als de wachtlijsten in de ggz korter zijn, als cyberpesten snel wordt aangepakt, als verslaving behandeld wordt, als schuldenproblemen bespreekbaar worden gemaakt: dat helpt allemaal."

Volgens De Keijser kunnen suïcidale gedachtes voelen als vastzitten in een fuik, waarbij je nog maar één kant op kunt zwemmen. "Je voelt je dan zo rot, dat er niet meer zijn voelt als de enige manier om de pijn niet meer te voelen." Centraal staat het gevoel van hopeloosheid. De Keijser benadrukt: "Suïcide is de oplossing van de pijn niet meer willen voelen, niet dat je dood wil."

De Keijser is blij met de Wet integrale suïcidepreventie, die per 1 januari 2026 is ingegaan. "Gemeentes moeten nu kijken waar de risicogroepen zitten. Bijvoorbeeld: in de stad Groningen komt suïcide veel voor bij studenten, dus moet er een programma gemaakt worden dat zich op hen richt."

Signalen herkennen

Vanwege de gelaagdheid en complexiteit van suïcide wordt volgens De Keijser ook de micro-aanpak gekozen. "Bewustwording en actie in de klas, op straat, bij de sportvereniging. Niet alleen kijken naar de factoren die een rol kunnen spelen, maar ook het herkennen van signalen." Suïcidepreventiefonds 113 noemt als signalen bijvoorbeeld terugtrekken, contact vermijden of slaapproblemen.

Daarom lanceerde 113 vandaag de campagne 'Lessen voor het Leven'. Het doel van de campagne is om het aantal zelfdodingen onder jongeren te verminderen en het gesprek over mentale gezondheid aan te zwengelen.

De 27-jarige Rajhen werkte mee aan de campagne. Hij was 17 jaar toen hij zijn vriend Brian verloor aan zelfdoding. Ze zaten samen in het laatste jaar van de middelbare school.

Na een feestje sloeg Rajhen linksaf en Brian rechtsaf. "De volgende ochtend werd ik wakker met een whatsappje met een afscheidsbericht van Brian. Op dat moment wisten we nog niet of we het serieus moesten nemen, maar toen we hoorden van zijn broers dat hij niet thuis was gekomen, kwam er wel paniek in de tent."

De vriendengroep van Brian ging naar hem op zoek. Uiteindelijk vonden ze hem in het water. "Tot de dag van vandaag staat dat op mijn netvlies en dat zal er ook nooit meer afgaan."

Voor Rajhen, zijn vrienden en de familie van Brian kwam de zelfdoding onverwacht. Hij was met zijn toekomst bezig en was aangenomen voor de opleiding beveiliger. Rajhen denkt achteraf dat Brian wel worstelde, met bijvoorbeeld zijn lijf. Maar het blijft voor nabestaanden gissen naar zijn beweegredenen.

Rajhen roept iedereen op om te praten over zijn gevoelens. "Weet dat het geen taboe is, en dat je niet de enige bent. Dat klinkt zo makkelijk, maar als ik voor de hele vriendengroep mag spreken, ik denk dat iedereen had gewild dat hij ook maar een keer had gezegd: 'ik zit hiermee. Wat denk jij?"

Centraal bij de preventie van suïcide zou volgens De Keijser het verminderen van hopeloosheid moeten staan. "Die kan bestreden worden, met hoop. Het gaat erom dat iemand langzamerhand gaat inzien dat er behandelingen mogelijk zijn.

Het verhaal van Brian laat zien hoe moeilijk het kan zijn om signalen te herkennen, en waarom preventie zich niet alleen richt op de risico's, maar ook op het bespreekbaar maken van gevoelens. Je kan als luisteraar de problemen van een ander niet oplossen, maar je kan iemand wel naar een oplossing leiden, benadrukt De Keijser. "Hoop is een soort cement naar de oplossing. Wees een rots in de branding."

Verhalen waarin geclaimd wordt dat de brand in de Vondelkerk is ontstaan door een aanslag, worden breed gedeeld op sociale media, blijkt uit onderzoek van stichting Justice for Prosperity. Voor deze claims is geen enkel bewijs. Politie en brandweer zijn nog bezig met het onderzoek naar de brand in Amsterdam.

In de berichten wordt beweerd dat de brand ontstond door een aanslag van 'jihadisten' en 'moslimterroristen'. Ook wordt een link gelegd met een 'linkse elite' die erbij betrokken zou zijn.

De berichten zijn onderdeel van een bewuste desinformatiecampagne, zegt voormalig-AIVD'er en directeur van Justice for Prosperity Jelle Postma. Volgens Postma legde 20 procent van alle berichten op X op 1 en 2 januari een link tussen de brand en moslims. Ook op andere sociale media als Facebook, TikTok en Telegram gaan dit soort verhalen rond.

Postma: "Al een paar minuten na het nieuws over de brand zien we de eerste valse claims verschijnen. Aanvankelijk gaat het vooral om suggesties. Het wordt dan meer als vraag gepresenteerd: "Zouden het moslims zijn?"

Al na een uur verandert de vraag in de vaststelling dat het een aanslag is. Zonder enig bewijs. "Heel toevallig een kerk en geen moskee... FU tering moslims", aldus een van de vele berichten.

Desinformatie verspreiden

Nog diezelfde nacht worden de berichten verder verspreid door invloedrijke extreemrechtse influencers als Eva Vlaardingerbroek en de Brit Tommy Robinson. Die laatste schrijft: "Weer een iconische Europese kerk tot de grond afgebrand." En: "Heb je al genoeg van ze? Massadeportaties 2026".

Vanaf dat moment gaat de verspreiding van de desinformatie hard, constateert Postma. "Een sneeuwbal wordt hier echt een lawine." De strekking van die berichten is steeds dat de brand in de kerk een aanval zou zijn op christenen. Schuldigen zijn moslims en een linkse elite.

Dat laatste vindt Postma opmerkelijk. "In Nederland hebben we nog niet vaak gezien dat er zo duidelijk het verband wordt gelegd tussen jihadisme en politiek links."

Het verhaal wordt ook opgepikt door pro-Kremlin media en influencers in Rusland. "Dit gebeurde ook bij de rellen op het Malieveld", zegt Postma. "Lokale gebeurtenissen worden opgepikt en verder gepolariseerd. Dat is onderdeel van een campagne om desinformatie te verspreiden."

Commercieel belang

Het voorbeeld van de Vondelkerk staat niet op zichzelf, zegt Claes de Vreese, hoogleraar politieke communicatie aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). "Je ziet dat er suggesties worden gedaan door anonieme accounts bij een lokale gebeurtenis. Dat zijn niet per se bezorgde burgers."

Vaak wordt niets met die suggesties gedaan en blijft het bij een paar berichten. Maar soms wordt het overgenomen. "Het wordt dan gebruikt om in te spelen op woede en boosheid die er al is: ragebait heet dat." Dat gebeurt niet toevallig. "Dit soort influencers heeft er politiek en commercieel belang bij om dat te doen."

Zorgelijk, benadrukt Postma. "Het is moeilijk vast te stellen of dit de mening van veel mensen beïnvloedt, maar je ziet wel dat het op verschillende niveaus iets doet. Van een jonge moslim die op het voetbalveld wordt aangesproken over een gebeurtenis tot rechtse partijen die bepaalde retoriek overnemen."

Het ingewikkelde van dit soort claims, is dat ze heel moeilijk te ontkrachten zijn. In het geval van de Vondelkerk kan het maanden duren voordat het onderzoek naar de brand is afgerond. Tot die tijd kan niet met zekerheid gezegd worden wat de oorzaak was.

Verstoren van de democratie

Een dilemma, erkent De Vreese. Mede daarom is het ook ingewikkeld om dit soort desinformatie effectief te bestrijden: "Er is geen wondermiddel."

Volgens de Vreese is het in ieder geval nodig om algoritmes die ophef en desinformatie belonen, strenger aan te pakken. "Je kunt ook aan kleine ingrepen denken die dempend werken. Bijvoorbeeld labels die waarschuwen dat iets niet geverifieerd is."

Postma benadrukt ook de rol die verspreiders van desinformatie spelen. "Je kunt content modereren, maar als er een prikkel is om desinformatie te verspreiden, zal dat blijven gebeuren." Volgens Postma is het belangrijk dat er meer onderzoek wordt gedaan naar mensen en netwerken die desinformatie bewust verspreiden.

"Het verweer is vaak dat dit vrijheid van meningsuiting is, maar feit is ook dat het de democratie ondermijnt." Daarom roept hij op tot meer maatschappelijk debat over hoe ver die vrijheid van meningsuiting mag gaan. "Soms moet je democratie ook tegen zichzelf beschermen. Het zou goed zijn als daar een politieke discussie over is."

De Franse premier Lecornu gaat een omstreden wetsartikel gebruiken om de begroting voor 2026 door te drukken. Hij heeft vanmiddag in de ministerraad bekendgemaakt dat hij artikel 49.3 toepast om de begroting van dit jaar goed te keuren.

Dankzij dat wetsartikel kan Lecornu de begroting zonder tussenkomst van het parlement doorvoeren. Hij had al drie maanden geprobeerd om een meerderheid voor de begroting te krijgen, maar zonder succes.

Het besluit van de premier is het volgende hoofdstuk in een langlopende kwestie die gaat om de begroting van de Franse regering. Frankrijk heeft een begrotingstekort van 5 procent van het bruto binnenlands product (bbp), dat geldt als het grootste tekort binnen de Europese Unie.

Zevende premier sinds 2017

Lecornu is in september aangetreden als premier, nadat zijn voorganger was opgestapt. Die premier, François Bayrou, hield ermee op omdat hij in het parlement niet genoeg steun kreeg voor miljardenbezuinigingen die hij had voorgesteld.

Bayrou wilde de Franse staatsschuld verkleinen door belastingverhogingen door te voeren. Zijn plan was om te korten op sectoren zoals onderwijs en zorg en de vergoedingen voor medische kosten. Ook wilde hij twee landelijke feestdagen schrappen, die zouden dan werkdagen worden.

De voorgenomen bezuinigingen leidden tot massale protesten in Frankrijk, ook nadat Bayrou al was vertrokken. Daardoor lag een deel van het openbaar vervoer plat en werden wegen geblokkeerd.

Bayrou werd in september opgevolgd door Lecornu, maar die kondigde nog geen maand nadat hij was aangetreden aan dat hij opstapte. President Macron accepteerde zijn ontslag niet en Lecornu werd een aantal dagen later opnieuw geïnstalleerd.

Begroting doorvoeren

Lecornu's voornaamste taak bleef om de begroting rond te krijgen, maar hij kon op weinig steun in het parlement rekenen. Dat is verdeeld over de aanpak van de Franse economische crisis. Wel werd de financiering van de sociale zekerheid door een meerderheid van het parlement goedgekeurd.

Nu lijkt Lecornu een riskante uitweg uit de impasse te hebben gevonden. Hij moest toestemming vragen aan president Macron om de wet te gebruiken. Volgens de krant Le Parisien heeft Lecornu een paar dagen op hem ingepraat om hem te overtuigen van de noodzaak van het toepassen van de omstreden wet.

Correspondent Frankrijk Saskia Houttuin:

"'Spijt en verbittering'. Zo omschreef premier Lecornu vanuit het Elysée zijn besluit om grondwetsartikel 49.3 door te voeren. Na drie maanden van onderhandelen en concessies doen, ziet de premier zich genoodzaakt om de begroting voor dit jaar per decreet rond te krijgen: zonder akkoord en dus zonder stemming in het parlement.

In oktober had hij nog beloofd zich niet aan deze maatregel te branden, omdat eerdere ervaring leerde dat daarmee de deur zou worden geopend voor een motie van wantrouwen. Die stemming gaat er sowieso komen, twee partijen hebben die inmiddels aangevraagd.

Maar Lecornu heeft een troef waardoor hij een kans heeft om een vertrouwensstemming te overleven. Afgelopen weekend deed de premier een aantal belangrijke handreikingen aan de socialisten, waaronder het verhogen van belastingtarieven voor grote bedrijven. Daarmee hoopt hij dit linkse blok in ieder geval aan boord te hebben. De grote vraag is of dat voor Lecornu voldoende zal zijn om politiek te kunnen overleven."

Het Openbaar Ministerie eist een boete van 525.000 euro tegen twee dochterbedrijven van bouwreus VolkerWessels. Het op-een-na grootste bouwbedrijf van Nederland staat in het beklaagdenbankje vanwege een oude omkoopzaak op Sint Maarten.

In 2013 werd de Causewaybrug opgeleverd bij de internationale luchthaven op het Nederlandse deel van het Caribische eiland. VolkerWessels zou die klus gekregen hebben door via een tussenpersoon honderdduizenden euro's te betalen aan Theo Heyliger, destijds de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening, Milieu en Infrastructuur van Sint Maarten.

Kroongetuige

Die tussenpersoon speelt een hoofdrol in de zaak. De consultant praat sinds 2019 met het OM als kroongetuige. Hij zou onder meer over Heyliger verklaard hebben: "er is maar één baas op het eiland". Als de inmiddels voormalig minister niet betaald zou worden, zou VolkerWessels geen nieuwe contracten meer krijgen. De consultant zou het geld op een parkeerplaats aan Heyliger gegeven hebben, verpakt in kranten.

De oud-minister is inmiddels veroordeeld voor het aannemen van steekpenningen. Het OM hoopt dat de rechter nu ook boetes wil opleggen aan de dochterbedrijven van VolkerWessels en aan een voormalige bestuurder van het bouwbedrijf.

Het bedrijf wil nog niet inhoudelijk reageren. "We zullen donderdag onze kant van het verhaal uitgebreid in de rechtbank uiteenzetten", zegt een woordvoerder.