NOS Nieuws - Algemeen

De Amerikaanse president Trump wil voor deze zomer afspraken maken over een staakt-het-vuren tussen Rusland en Oekraïne, meldt president Zelensky van Oekraïne. Daarover zouden volgende week voor het eerst gesprekken worden gehouden in de VS. Miami wordt daarvoor als locatie genoemd.

"Ze zeggen dat ze alles voor juni willen afhandelen", zei Zelensky in opmerkingen tegen de pers. "Ze willen er alles aan doen om een einde te maken aan de oorlog. Ze willen daar de hele agenda voor schoonvegen."

Het Witte Huis heeft nog niet gereageerd op de opmerkingen van Zelensky. In het verleden liepen deadlines om tot een overeenkomst te komen op niets uit, omdat Rusland en Oekraïne het niet eens konden worden over de voorwaarden voor zo'n bestand. Rusland eist dat Oekraïne gebied opgeeft, maar dat is voor Kyiv onbespreekbaar.

Gevangenenruil

Afgelopen week werd in Abu Dhabi het vredesoverleg tussen beide landen hervat, onder leiding van de Amerikaanse gezant Witkoff. Hoewel alle partijen spraken over productieve gesprekken bleef concreet resultaat uit. "Makkelijk is het niet, maar we stellen ons zo constructief mogelijk op", zei Zelensky toen.

Wel maakten de landen afspraken over een gevangenenruil. In totaal werden afgelopen donderdag 314 gevangenen uitgewisseld.

Ondanks die toenadering voerde Rusland vannacht weer op grote schaal aanvallen uit in Oekraïne. Op verschillende plekken waren de energie-infrastructuur doelwit, van centrales en verdeelstations tot hoogspanningskabels.

Geen olympisch bestand

In totaal werden daarbij volgens Oekraïne 400 drones en zo'n veertig raketten in gezet. Rusland probeert het Oekraïense moreel te breken door bij temperaturen rond de -15 graden stroom en warmte uit te schakelen.

"Iedere dag zou Rusland voor diplomatie kunnen kiezen, maar wordt er gekozen voor nieuwe aanvallen", reageert Zelensky. "Er moet voorkomen worden dat Moskou de kou inzet om Oekraïne onder druk te zetten."

Met de aanval is duidelijk dat Rusland een VN-oproep voor een wereldwijd olympisch bestand naast zich neerlegt. Secretaris-generaal Guterres had daartoe opgeroepen, zoals er in het oude Griekenland ook geen oorlog werd gevoerd zolang de spelen duurden. Oekraïne had laten weten daarvoor open te staan.

Vanwege de nachtelijke aanval werden ook enige tijd twee vliegvelden in Zuidoost-Polen stilgelegd, omdat NAVO-vliegtuigen uit voorzorg patrouilles uitvoerden in de buurt van de grens met Oekraïne. Toen het gevaar was geweken, werd het luchtverkeer hervat. Polen zegt dat er uiteindelijk geen schendingen van het luchtruim waren.

Het Chinese hooggerechtshof heeft de terdoodveroordeling van een Canadees vernietigd, meldt het Canadese ministerie van Buitenlandse Zaken. Het besluit komt na een bezoek van de Canadese premier Carney aan China. Hij was daar om de diplomatieke banden te herstellen.

Volgens The New York Times, die als eerste over de zaak berichtte, krijgt Robert Schellenberg een nieuw proces.

Schellenberg werd in 2014 door China opgepakt op verdenking van drugshandel. Volgens aanklagers wilde hij drugs naar Australië smokkelen. De man heeft volgens Canadese media een verleden met druggerelateerde misdrijven. Zo werd hij in 2012 in Canada al veroordeeld tot twee jaar cel voor drugshandel.

Schellenberg heeft altijd ontkend iets verkeerds te hebben gedaan. In 2018 werd de Canadees door een rechtbank in China veroordeeld tot 15 jaar gevangenisstraf.

Een jaar later kreeg hij in een nieuw strafproces de doodstraf. Dat gebeurde een maand nadat de financieel directeur van Huawei in Vancouver werd opgepakt, omdat het bedrijf de Amerikaanse sancties tegen Iran zou hebben geschonden. De diplomatieke relatie tussen China en Canada raakte daardoor bekoeld.

Lagere tarieven

Vorige maand ontmoette Carney de Chinese president Xi tijdens een vierdaags bezoek aan China om de relatie tussen de twee landen te herstellen. Nu de banden met de Verenigde Staten zijn verslechterd door de importtarieven van president Trump, wil Canada op economisch gebied meer gaan samenwerken met Peking.

Beide landen hebben afgesproken dat China lagere importtarieven krijgt voor elektrische auto's die het op de Canadese markt brengt. In ruil verlaagt China de tarieven op Canadese landbouwproducten.

Licht dat speelt door het lommer, de zon die door de wolken breekt. Geïnspireerd door de impressionisten blijkt Vincent van Gogh in Parijs frisse Franse accenten te hebben aangebracht op een oud Brabants werk, De populierenlaan van Nuenen. Na een jarenlange restauratie is daar nu duidelijkheid over en is het werk in hernieuwde glorie te zien.

Het werk was in 1903 het eerste schilderij van Van Gogh dat in een publieke collectie werd opgenomen. Tijdens zijn leven had hij maar één schilderij verkocht, maar 13 jaar na zijn dood werd hij steeds meer gewaardeerd als vernieuwend kunstenaar.

Als miskend genie had Van Gogh voor De populierenlaan van Nuenen nog een ouder werk moeten opofferen. Hij schilderde de voorstelling in 1885 over een afbeelding die hij een jaar eerder had gemaakt, van een toren in datzelfde Brabantse dorp waar zijn ouders woonden.

Uitdagende restauratie

Het hergebruik stelde de restaurateurs een kleine anderhalve eeuw later voor een uitdaging. Doordat de oorspronkelijke verflaag niet goed uitgehard was, was de nieuwe laag niet goed gehecht. Dat veroorzaakte craquelé, barstjes en opstaande verfschilfers die bij de restauratie gestabiliseerd moesten worden.

Spannend daarbij was de vraag of de verflaag niet volledig los zou komen als geprobeerd zou worden de vergeelde vernislaag te verwijderen. Een tussenvernis van eiwit dat Van Gogh zelf had aangebracht bleek gelukkig te helpen.

Tijdens de restauratie was er voor het eerst ook de mogelijkheid grondig te onderzoeken of Van Gogh het werk dat hij in Brabant had geschilderd nog had aangepast in de tijd dat hij in Frankrijk woonde. Dat blijkt inderdaad het geval: waarschijnlijk geïnspireerd door de kunst die hij tijdens zijn verblijf in Parijs zag, bracht hij in 1886 met modernere verf flinke retouches aan.

Met fris geel en diep rood schilderde hij meer bladeren in de bomen, op boomstammen vooraan zette hij groene toetsen. De donkere lucht kreeg enkele helderblauwe accenten. "Door deze aanpassingen is nu ook zonlicht aanwezig op de voorgrond. In de lucht boven het dorp breken de donkere wolken open dankzij de blauwe verfstreken", schrijft het museum.

De populierenlaan staat hiermee voor een waterscheiding in Van Goghs oeuvre: het laat zien hoe de schilder de aardse tinten uit zijn beginjaren verruilde voor de moderne invloeden die hij Parijs oppikte.

Druipsporen

Mysterieus blijven lange, dunne druipsporen die restaurator Erika Smeenk-Metz ontdekte over het hele schilderij. Vermoedelijk gaat het om lijnolie, maar onduidelijk is hoe dat op het werk is terechtgekomen en of Van Gogh dat zelf deed of niet. Omdat ze niet verwijderd konden worden zijn de sporen licht geretoucheerd om ze minder te laten opvallen.

Het werk is vanaf vandaag weer te zien in een depotpresentatie van het museum, waarvan het hoofdgebouw nog altijd gesloten is voor een grote renovatie. "Dankzij het onderzoek en de restauratie komt dit schilderij dichterbij Van Goghs oorspronkelijke intentie dan ooit tevoren."

Hoe groot is de kans dat het aanstaande Nederlandse kabinet nog dit jaar gaat vallen? Het is een van de nieuwste weddenschappen op Polymarket. Een Amerikaans platform waar je op zo'n beetje alles kunt gokken. De Kansspelautoriteit wil dit soort platforms aan banden leggen.

Je kunt het zo gek niet bedenken of er bestaat wel een weddenschap over op Polymarket: keert Jezus terug naar de aarde voor 2027? Wie wint de Golden Globes? Wanneer trouwt Taylor Swift? Maar ook: hoe groot is de kans dat de Amerikaanse president Trump Groenland inneemt?

De oprichter van Polymarket noemt het een voorspelplatform, maar de Kansspelautoriteit concludeert na onderzoek dat het een illegale goksite is. De toezichthouder wil dat de site voor Nederlanders onbereikbaar wordt en dat weddenschappen over de Nederlandse politiek van de site verdwijnen. Als dat niet gebeurt, kan het instituut bijvoorbeeld overgaan tot het opleggen van boetes.

Ella Seijsener, directeur vergunningen en toezicht bij de Kansspelautoriteit, waarschuwt: "Het aanbieden van weddenschappen op politieke gebeurtenissen is te allen tijde verboden in Nederland, ook als de website een gokvergunning zou hebben."

32 miljoen dollar

Wereldwijd steken mensen via Amerikaanse sites als Polymarket en Kalshi miljarden in gokken op politiek, het weer en sportwedstrijden. De sites zijn in België en Duitsland al geblokkeerd en zijn in Nederland illegaal. Toch ging er in een weddenschap over de formatie van de nieuwste coalitie in Nederland 32 miljoen dollar om.

Techondernemer Alexander Klöpping verkondigde vorig jaar dat hij een paar duizend euro had buitgemaakt door te wedden op de uitkomst van de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen. De Kansspelautoriteit heeft hem daarop aangesproken.

"Polymarket normaliseert gokken door van vrijwel alles een kans om te gokken te maken", zegt Tony van Rooij, gokonderzoeker bij het Trimbos-instituut. Gebruikers kunnen bij Polymarket ongelimiteerd geld inleggen, zelf weddenschappen opzetten en hier een datum aan verbinden. De kansen, percentages en prijzen worden automatisch bepaald op basis van vraag en aanbod.

Van Rooij wijst op de gezondheidsrisico's van kansspelen. "Gokken klinkt wellicht onschuldig, maar het hangt vaak samen met schulden, schade aan gezinnen en relaties, eenzaamheid, depressie, wanhoop en andere schade."

Handelen met voorkennis

Crypto-expert Bart Mol verdiepte zich in de goksites en ziet in de weddenschappen een graadmeter van de samenleving. "Tijdens de afgelopen Amerikaanse verkiezingen zag je op Polymarket eerder dat Donald Trump ging winnen dan in kranten of op tv werd gemeld. Daarmee kun je met de wijsheid van de massa de uitkomst van gebeurtenissen voorspellen."

Polymarket, een bedrijf dat inmiddels miljarden waard is, maakt gebruik van cryptovaluta en blockchaintechnologie, waardoor gebruikers anoniem kunnen blijven. Daardoor bestaat het risico dat gebruikers handelen met voorkennis.

Zo werd recentelijk een weddenschap aangemaakt met de voorspelling dat de termijn van president Maduro van Venezuela voor het einde van januari ten einde kwam. Die voorspelling kwam uit toen Amerikaanse elitetroepen hem ontvoerden. Een gokker won enkele honderdduizenden dollars. In verschillende media wordt gespeculeerd dat het iemand uit het Witte Huis moet zijn geweest.

Verkiezingen beïnvloeden

In dat verband speelt een ander groot risico, volgens Seijsener van de Kansspelautoriteit. "De weddenschappen kunnen onafhankelijke democratische processen beïnvloeden, zoals verkiezingen. Dat is onwenselijk."

Zij grijpt ook de afgelopen Amerikaanse verkiezingen aan. "Tussen Kamala Harris en Donald Trump was het lang een nek-aan-nekrace totdat er veel geld op de winst van Trump werd ingezet." Seijsener vindt het aannemelijk dat het gedrag van kiezers is beïnvloed. "Mensen stemmen mogelijk anders als zij geld op de uitkomst inleggen."

Polymarket is door de NOS om een reactie gevraagd, maar het bedrijf heeft niet gereageerd.

De Amerikaanse staat Californië heeft te maken met een hausse aan vergiftigingen door paddenstoelen. Door de warme herfst van vorig jaar, gecombineerd met de vroege regen deze winter, is er een overdaad aan paddenstoelen, en de giftige exemplaren zijn maar moeilijk te onderscheiden van de eetbare.

Sinds november zijn er al vier mensen overleden door het eten van giftige groene knolamanieten, een van de gevaarlijkste paddenstoelen wereldwijd. Zo'n veertig mensen raakten vergiftigd, drie van hen hadden een acute levertransplantatie nodig.

Normaal ziet Californië ongeveer twee tot vijf vergiftigingen door knolamanieten per jaar. De leeftijd van de slachtoffers loopt uiteen van 19 maanden tot 67 jaar.

Groene knolamanieten kunnen binnen 24 uur hevige buikkramp, misselijkheid en diarree veroorzaken. Omdat die symptomen weer overgaan, zoeken slachtoffers vaak geen hulp van een arts, terwijl ondertussen de toxines in het lichaam wel schade veroorzaken aan lever of nieren. Tegen de tijd dat dat duidelijk is, is behandeling vaak moeilijk.

Draaierig en vermoeid

"Niemand had ons gewaarschuwd", zegt Laura Marcelino, die in november ziek werd na het eten van de paddenstoelen. In haar Mexicaanse geboorteplaats Oaxaca aten ze vaker zelfgeplukte exemplaren. "We dachten dat het veilig kon."

Haar echtgenoot kreeg een dag later de eerste verschijnselen, hij was draaierig en vermoeid. Omdat ze dachten dat het om een virusje ging, bleven ze de paddenstoelen gebruiken in een soep en tortilla's. Daarop werden ze allebei doodziek. Haar echtgenoot onderging een levertransplantatie, ze kampen allebei nog met de nasleep van de vergiftiging.

Omdat de paddenstoel zo makkelijk kan worden verward met eetbare exemplaren, heeft het ministerie van Volksgezondheid in de staat wildplukkers opgeroepen helemaal geen paddenstoelen uit de natuur meer te consumeren.

651 hotelkamers maakte ze schoon, maar geld zag ze tot vandaag niet. Nataliia pakte voor 150 euro de bus uit Oekraïne omdat haar werk was beloofd in Nederland. En ook 20 asielzoekers gingen kamers schoonmaken bij het Ibis Styles hotel in Arnhem, nadat iemand ze op straat had aangesproken. Ook zij werden lange tijd niet uitbetaald en de schoonmakers blijken te werken op ongeldige contracten.

Nieuwsuur-verslaggever Mark Schrader kwam het verhaal bij toeval op het spoor, toen hij met collega Zainab Hammoud op een bankje bij het station in Arnhem zat. Wat volgde was een zoektocht naar de bedrijven en schimmige tactieken hierachter. In deze nieuwe zaterdageditie van podcast De Dag lichten we elke week een verhaal van Nieuwsuur uit. Vandaag vertelt Mark over dit onderzoek.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Wat er gebeurde in dit hotel herkennen experts. De klachten over mensenhandel en uitbuiting nemen toe, merken zij, omdat er zo'n tekort aan personeel is voor juist dit soort werk. De arbeidsinspectie doet onderzoek naar de misstanden.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl
Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek
Redactie: Judith van de Hulsbeek

Goedemorgen! Vandaag komen de eerste Nederlanders in actie op de Olympische Winterspelen. Ook voert VVD-leider Yesilgöz campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen.

Eerst het weer: het is droog met in het noorden kans op dichte mist. Later overal droog en zonnig, bij 4 tot 12 graden.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Het Amerikaanse ministerie van Defensie stuurt geen officieren meer naar masteropleidingen op de prestigieuze Harvard-universiteit. "Harvard is woke, het ministerie niet", zegt minister Pete Hegseth. Hij hekelt het in zijn ogen "radicaal-linkse en dogmatische" onderwijs dat in de collegezalen wordt gegeven.

Talentvolle Amerikaanse militairen kunnen lessen volgen aan militaire en civiele onderwijsinstellingen. Vanaf het academisch jaar 2026-2027 zal het Pentagon stoppen met alle beurzen en militaire opleidingen aan Harvard. Officieren die daar momenteel studeren, mogen hun opleiding nog wel afronden.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Het olympisch vuur brandt, de sporters zijn met gejuich ontvangen en Willem-Alexander zit met zijn vrouw en dochter op de tribune: de Olympische Winterspelen zijn gisteren geopend in Italië. Een terugblik op de openingsceremonie.

Fijne zaterdag!

Het Amerikaanse ministerie van Defensie stuurt geen officieren meer naar masteropleidingen op de prestigieuze Harvard-universiteit. "Harvard is woke, het ministerie niet", schrijft minister Pete Hegseth in een toelichting op X. Hij hekelt het in zijn ogen "radicaal-linkse en dogmatische" onderwijs dat in de collegezalen wordt gegeven.

Talentvolle Amerikaanse militairen kunnen lessen volgen aan militaire en civiele onderwijsinstellingen. Vanaf het academisch jaar 2026-2027 zal het Pentagon stoppen met alle beurzen en militaire opleidingen aan Harvard. Officieren die daar momenteel studeren, mogen hun opleiding nog wel afronden.

Minister Hegseth stelt in een video op X dat Harvard niet langer voldoet aan de behoeften van het ministerie en de strijdkrachten. "We willen krijgers opleiden, geen woke-aanhangers." De komende tijd worden ook andere universiteiten door het ministerie onder de loep genomen, zegt Hegseth.

Antisemitisme

President Trump en zijn ministers richten hun pijlen al langer op gerenommeerde universiteiten als Harvard, Princeton, Columbia en Brown. Ze vinden onder meer dat de universiteiten te weinig hebben gedaan om antisemitisme aan te pakken bij pro-Palestijnse studentendemonstraties en zijn tegen samenwerking met Chinese onderwijsinstellingen en onderzoekers.

Harvard heeft nog niet op het verbreken van de banden door het Pentagon gereageerd. Op de site van de universiteit is wel al enige tijd een citaat van rector magnificus Alan Garber te lezen: "Geen enkele regering (.....) mag dicteren wat particuliere universiteiten mogen onderwijzen, wie ze mogen toelaten en in dienst nemen, en welke studie- en onderzoeksgebieden ze mogen nastreven."

Op de provinciale weg N348 in Gorssel zijn twee minderjarige jongens om het leven gekomen bij een eenzijdig verkeersongeval. De auto waarin ze zaten raakte rond 00.45 uur van de weg en belandde tegen een boom.

De slachtoffers komen uit Eefde. Een derde inzittende van de auto, ook een minderjarige, is bij het ongeluk gewond geraakt en naar het ziekenhuis gebracht. Hij verkeert niet in levensgevaar.

Het is niet duidelijk wat er is gebeurd. Mogelijk raakte de auto een stoeprand in de middenberm en verloor de chauffeur daarna de controle over het voertuig. De politie doet sporenonderzoek op de weg tussen Deventer en Zutphen.

Ongeluk Limburg

Gisteravond laat kwam bij een ander eenzijdig ongeluk een automobilist in Limburg om het leven. Het gaat om een jongen van 17 uit Peel en Maas.

Hij botste door nog onbekende oorzaak in Kessel tegen een bedrijfsgebouw. Een andere inzittende van de auto, een 18-jarige man uit Peel en Maas, is naar het ziekenhuis gebracht.

In Slowakije zijn twee bergbeklimmers om het leven gekomen bij een lawine. De slachtoffers zijn twee mannen van 37 en 38 uit Hongarije. Volgens de plaatselijke autoriteiten hebben ze de lawine waarschijnlijk zelf veroorzaakt.

Het ongeluk gebeurde op de Hoge Tatra, een hooggebergte op de grens tussen Slowakije en Polen. De klimmers werden door de lawine ongeveer 400 meter naar beneden gesleurd.

Een groep andere klimmers in de buurt zag de lawine en wist de bedolven mannen te lokaliseren voordat reddingswerkers arriveerden. Volgens de bergreddingsdienst slaagden ze erin de twee mannen uit de sneeuw te bevrijden, maar ze bleken al overleden.

Een rechtbank in Londen heeft een nieuwe celstraf van tientallen jaren opgelegd aan een Britse seriemoordenaar. Steve Wright, die eerder al levenslang kreeg, is nu ook schuldig verklaard aan het ontvoeren en vermoorden van een 17-jarig meisje in 1999, meldt de BBC. Ook is hij veroordeeld voor een poging tot ontvoering van een vrouw.

Wright, ook wel bekend als de 'Suffolk Strangler', zit al een levenslange gevangenisstraf uit omdat hij in 2006 vijf jonge vrouwen vermoordde. Hun lichamen werden verspreid over tien dagen gevonden.

Alle slachtoffers waren sekswerkers. Onderzoek wees uit dat ze waarschijnlijk waren overleden als gevolg van verstikking.

Overeenkomsten

Zeven jaar eerder werd de 17-jarige Victoria Hall vermoord na een avond uit. Zij liep naar huis met een vriendin en ze namen afscheid toen ze bijna thuis waren. Vijf dagen later werd haar lichaam gevonden in een sloot, 40 kilometer verderop. Deskundigen stelden vast dat zij door verstikking om het leven was gekomen.

Jarenlang bleef de zaak onopgelost. In 2019 werd de zaak heropend, omdat de politie vermoedde dat nieuwe informatie en forensische mogelijkheden wellicht tot antwoorden zouden leiden. Meer dan 400 mensen werden als mogelijke verdachte aangewezen.

Als onderdeel van het onderzoek werden opnieuw duizenden uren aan camerabeelden bekeken, waar Wright opdook op de beveiligingscamera van een winkel van een tankstation. Ook was er een DNA-match met hem. Daarnaast zag het team opvallende overeenkomsten met de moorden die hij in 2006 pleegde.

In 2021 werd Wright aangehouden in gevangenschap. Sindsdien ontkende hij steevast alle aanklachten, maar deze week bekende Wright schuld, net toen de rechtzaak zou beginnen.

Ontsnapt

Wright is ook veroordeeld voor een poging tot ontvoering, een avond voor de moord op Victoria Hall. Het slachtoffer was de destijds 22-jarige Emily Doherty. Wright stond met draaiende motor naast zijn auto, met de deur open. Toen Doherty hem zag, begon ze te rennen. Ze verstopte zich in opritten en tuinen, terwijl Wright in zijn auto stapte om haar te zoeken, zegt de rechtbank. De vrouw hoorde hem vervolgens weer te voet naderen, waarna ze weer wist te ontsnappen.

In haar politieverklaring kon zij een beschrijving van de auto en gedeeltelijk kenteken doorgeven, waaruit later de auto van Wright als mogelijk voertuig werd geïdentificeerd. De rechter zei overtuigd te zijn dat zij zou zijn vermoord, als het hem was gelukt om haar te ontvoeren.

Geen berouw

Wright toonde geen enkele emotie tijdens de zitting, schrijft de BBC. Ook niet toen hij werd geconfronteerd door nabestaanden van de 17-jarige Victoria. "Victoria was een lief meisje met nog haar hele leven voor zich", zei haar vader later buiten de rechtbank. "Dit alles werd ons afgenomen door Steve Wright."

"Gezien de al opgelegde straf voor uw andere afschuwelijke misdaden, is het vrijwel zeker dat u in de gevangenis zult sterven", zei de rechter tegen de 67-jarige Wright. Hij kreeg veertig jaar celstraf voor de moord op Victoria Hall, twaalf jaar voor haar ontvoering en negen jaar voor de poging tot ontvoering van Emily Doherty.

De familie van de Oekraïense militair Nazar Daletskyi dacht jarenlang dat hij was omgekomen. Zijn lichaam was geïdentificeerd. Ze rouwden op zijn begrafenis. Maar deze week belde hij ineens zijn moeder op, nadat hij bij een gevangenenruil was vrijgekomen.

De video van het gesprek gaat rond op sociale media:

Nataliya, de moeder van Nazar, vertelt haar verhaal samen met een nicht aan de BBC. "Het was zo vreemd, omdat mijn zoon was overleden. Ik heb hem begraven, maar nu hoor ik zijn stem. Kun je je voorstellen wat een emotie een moeder dan voelt? Grote vreugde. Ik kon mijn tranen niet bedwingen."

Toen de Russen begin 2022 Oekraïne binnenvielen, trok de destijds 42-jarige Nazar naar het front. Hij had al oorlogservaring en twijfelde geen moment, vertelt Nazars nicht. Maar in mei van dat jaar raakte hij vermist. Officieel nieuws kwam maar niet. Tot ze een jaar later te horen kregen dat zijn lichaam was geïdentificeerd in een mortuarium in het zuidoosten van het land, met behulp van DNA-onderzoek.

De familie haalde het lichaam op en hield de uitvaart. Maar afgelopen september kregen ze een eerste teken dat Nazar nog in leven zou zijn. Een collega-soldaat die net was vrijgelaten door de Russen belde hen op, en liet weten dat hij hem was tegengekomen in de gevangenis. "We waren geshockeerd, het was niet te geloven. Maar waarom zou hij liegen?", zegt de nicht.

Deze week belde Nazar ineens zelf zijn moeder op, na drie jaar en negen maanden vermist te zijn geweest. Hij is verzwakt, hij is vermoeid, maar hij komt naar huis. "Ik zou willen dat alle vrouwen, moeders en kinderen zo'n telefoontje zouden krijgen, en deze vreugde", vertelt Nataliya. "Nu wacht ik op mijn zoon, om hem stevig te knuffelen. Ik hou zo veel van hem."

De politie heeft drie socialemedia-accounts offline gehaald die veelvuldig persoonsgegevens deelden van mensen binnen de Iraanse gemeenschap in Nederland.

De maatregel volgt op meerdere aangiftes en tientallen meldingen van doxing die binnenkwamen bij de politie in Den Haag. Volgens de politie gebeurt dat veel sinds de demonstraties in Iran.

Doxing is het online delen van persoonsgegevens, vermoedelijk met kwade bedoelingen en om te intimideren, en is sinds 2024 strafbaar. Op de accounts werden onder meer foto's en namen van mensen uit de Iraanse gemeenschap gedeeld.

Er is nog niemand aangehouden, maar de politie sluit niet uit dat dat nog gebeurt. Een woordvoerder zegt dat er één verdachte in beeld is.

Demonstraties in Iran

In Iran gaan sinds eind december steeds vaker mensen de straat op om te protesteren tegen het regime en onderdrukking. De staat treedt hard op, volgens bronnen zijn duizenden Iraniërs om het leven gekomen.

Ook in Nederland spreken onder anderen Iraanse Nederlanders zich uit tegen het regime van ayatollah Khamenei.

Zo was er vandaag nog een demonstratie vlak bij de Iraanse ambassade in Den Haag. Actievoerders van Amnesty International betoogden tegen de onderdrukking van de bevolking van Iran.

Demissionair staatssecretaris Tielen (Jeugd, Preventie en Sport) wil de verkoop van speelzand voorlopig niet aan banden leggen. Het AD meldde deze week dat verschillende soorten speelzand mogelijk asbest bevatten. Tielens collega in België, minister Beenders van Consumentenzaken, wil de producten uit de winkels. Maar daar wil de staatssecretaris hier zich niet aan wagen: zij wil eerst de onderzoeksresultaten van de NVWA afwachten. "Het punt met gezondheidsrisico's is dat je zoveel mogelijk ongerustheid wil voorkomen. En ook geen extra ongerustheid wil creëren."

Hoelang het onderzoek van de NVWA gaat duren, is nog onduidelijk. Tot die tijd zijn er nog veel vragen. Daarom hebben we er vier voorgelegd aan experts en de antwoorden op een rij gezet.

1. Om wat voor zand gaat het?

"Het gaat deels om educatief speelgoed en deels om knutselspeelgoed", zegt David de Vreede van het Expertisecentrum Asbest & Vezels. Hij heeft als adviseur geholpen bij het onderzoek van het AD. "Het gaat bijvoorbeeld om zandtafeltjes, waarin kinderen figuren schrijven of tekenen. Of kleurpennetjes van zand."

Er gaan ook verhalen rond dat het om plakzand gaat, zogenoemd kinetisch zand. "Dat is niet onderzocht", zegt De Vreede. "Maar dat hoeft niet te betekenen dat daar geen asbest in zit."

2. Mijn kind heeft met speelzand gespeeld. Moet ik me zorgen maken?

Volgens Martin van den Berg, emeritus hoogleraar toxicologie aan de Universiteit Utrecht, is het lastig om daar een eenduidig antwoord op te geven. "Het algemene idee is dat je zoveel mogelijk moet wegblijven van asbestvezels, omdat ze in je lichaam niet afgebroken worden. Dan komen ze in je longen terecht en veroorzaken daar permanente irritatie. Naarmate je meer aan asbest wordt blootgesteld, krijg je meer irritatie. Uiteindelijk kunnen die lokale irritaties leiden tot kanker."

Toch roept Van den Berg op tot kalmte als kinderen niet lang zijn blootgesteld. Hij wijst erop dat vooral mensen die langdurig, beroepsmatig zijn blootgesteld aan asbest ziek worden. "Als speelzand niet het favoriete speelgoed was van je kind, is er geen reden tot paniek."

3. Ik heb speelzand in huis. Wat moet ik er nu mee?

In Vlaanderen vragen de scheidingsstations om het zand in een dubbele zak te stoppen en dat dan luchtdicht af te voeren, afgesloten met tape. "Dat klinkt verstandig om ook hier te doen", zegt Van den Berg. "Als je die zakken vult, doe dat dan buiten met handschoenen aan en een mondkapje op met de hoogste beschermingsklasse. En maak het zand nat, want dan komen de asbestvezels niet in de lucht terecht en adem je het niet in."

Gooi de zakken dan niet zomaar in de afvalbak. Neem contact op met je gemeente of afvalinzamelaar. Die kan je informeren over waar je dit het beste in kan leveren.

Ruim ook niet restjes speelzand op met een stofzuiger, zegt toxicoloog Paul Scheepers van de Radboud Universiteit. "Aan de achterkant komen asbestvezels er dan weer uit. En je hebt een besmette stofzuiger en stofzuigerzak."

Pas vooral op als je een verjaardagspartijtje hebt gehad waarbij iedereen door speelzand heen liep, vertelt Scheepers. "Binnen de kortste keren ligt het door heel het huis. Dan krijg je te maken met langdurige blootstelling en is het echt verstandig om deskundigen te bellen voor advies over je gezondheid en om het zand te laten opruimen."

4. Hoe komt asbest in speelzand terecht?

Ook hier is niet met zekerheid een antwoord op te geven. Maar volgens De Vreede lijkt het er niet op dat de asbestvezels bewust zijn toegevoegd. "Als dat in het productieproces zou gebeuren, zou de verontreiniging gelijkmatig zijn."

Dat lijkt nu niet het geval. "Als je kijkt naar de onderzochte producten, dan bevat het ene bakje wel asbestvezels en het andere niet. Dat maakt het aannemelijk dat het gesteente waaruit het zand is gemaakt, al van nature asbest bevatte. Wij adviseren fabrikanten en importeurs: ga voor plantaardige alternatieven. Ook van maiszetmeel kun je speelzand maken."

De Verenigde Staten hebben een verdachte opgepakt van de dodelijke aanslag op het Amerikaanse consulaat in Benghazi in 2012. Dat heeft minister Bondi van Justitie laten weten.

Bij de aanslag in Libië kwamen vier Amerikanen om het leven, onder wie de toenmalige ambassadeur Christopher Stevens. De hoofdverdachte werd in 2020 veroordeeld tot bijna twintig jaar cel.

De nu opgepakte verdachte heet Zubayar al-Bakoush en is volgens The New York Times de derde persoon die is aangehouden in de zaak. Het is niet bekend in welk land hij werd aangehouden. Hij is inmiddels aangekomen in de VS. Zijn zaak zal worden behandeld door een rechtbank in Washington.

Bakoush speelde volgens Bondi een sleutelrol bij de aanslag en werd meer dan tien jaar gezocht. Hij wordt beschuldigd van moord, terrorisme en brandstichting. Volgens de VS was hij lid van een extremistische militie.

Gecoördineerde aanslag

Bij de aanslag, op 11 september 2012, werd het gebouw waarin het consulaat was gevestigd aangevallen met mortieren en raketten en in brand gestoken. Ook een bijgebouw van de inlichtingendienst CIA werd aangevallen.

De Benghazi-aanslag werd voor de regering-Obama een hoofdpijndossier. Toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton stelde dat de aanslag een gevolg was van uit de hand gelopen demonstraties in de stad. In 2015 verweerde Clinton zich urenlang voor het Amerikaanse Congres tegen aantijgingen dat de medewerkers op het consulaat slecht beveiligd waren.

Systematisch gefaald

Later concludeerde een onafhankelijke commissie dat het ministerie van Buitenlandse Zaken systematisch gefaald had. De diplomaten werden inderdaad onvoldoende beveiligd, ondanks herhaalde verzoeken om verbetering.

Ook was de aanslag niet het gevolg van een gewelddadig protest, maar ging het om een op zichzelf staande gecoördineerde terroristische aanslag van de jihadistische beweging Ansar al-Sharia, een militie die nauwe banden had met al-Qaida.

De Amerikaanse president Trump ligt onder vuur vanwege het delen van een video met racistische beelden. Daarop zijn oud-president Obama en diens vrouw Michelle te zien, die als apen zijn afgebeeld. Inmiddels is het bericht verwijderd van Truth Social, het sociale medium van Trump.

Volgens het Witte Huis waren de beelden per ongeluk door een medewerker geplaatst. Het filmpje werd aanvankelijk nog door het Witte Huis verdedigd.

De video ging over onbewezen fraude bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2020, die Trump verloor van zijn Democratische opponent Biden. Aan het einde van het filmpje zat een kort beeld van twee apen, met de hoofden van de Obama's erop geplakt. Op de achtergrond klinkt het nummer The Lion Sleeps Tonight.

Het filmpje leidde tot een storm van kritiek, ook uit Trumps eigen partij. Zo riep de zwarte Republikeinse senator Tim Scott op de video te verwijderen. Hij noemt het "het meest racistische dat ik ooit uit dit Witte Huis heb gezien". Ook meerdere prominente Democraten zoals Hillary Clinton, burgemeester Zohran Mamdani van New York en Congreslid Alexandria Ocasio-Cortez reageerden met verontwaardiging.

Woordvoerder Karoline Leavitt van het Witte Huis verdedigde de video aanvankelijk en zei erbij dat de beelden uit een meme afkomstig zijn. Daarin wordt Trump afgebeeld als koning van de jungle en verschillende Democraten als andere personages in de stijl van de Disney-film The Lion King. "Stop met de nepverontwaardiging en bericht over iets dat echt van belang is voor het Amerikaanse publiek", gaf Leavitt de pers mee.

De Britse politie heeft twee woningen van Peter Mandelson doorzocht in verband met corruptieverdenkingen tegen hem. De voormalige Labour-minister en Eurocommissaris (72) zou van zedendelinquent Jeffrey Epstein tienduizenden euro's hebben ontvangen en vertrouwelijke financiële plannen van de Britse regering en de Europese Unie met hem hebben gedeeld.

Informatie daarover dook op in documenten die door de Amerikaanse regering zijn vrijgegeven. Bekend is dat Mandelson zeer nauwe contacten met de Amerikaanse zedendelinquent Epstein onderhield, ook na diens veroordeling in 2008 voor het uitlokken van prostitutie.

De doorzoekingen waren vandaag in woningen in Londen en het Zuid-Engelse graafschap Wiltshire. Een woordvoerder van de politie in Londen zei niet expliciet dat het woningen van Mandelson waren, maar zijn toelichting was duidelijk. "De doorzoekingen houden verband met een onderzoek naar ambtsmisdrijven in het openbaar bestuur waarbij een 72-jarige man betrokken is."

De kwestie-Mandelson heeft zijn partijgenoot premier Starmer in grote moeilijkheden gebracht. Hij benoemde Mandelson in 2024 tot Brits ambassadeur in de VS, terwijl toen al bekend was dat hij op goede voet had gestaan met de in 2019 overleden Epstein. Starmer zette de benoeming door, omdat hij hoopte dat Mandelson goed met de Amerikaanse president Trump overweg zou kunnen.

Tijdens het vragenuur deze week in het Britse Lagerhuis haalde Starmer hard uit naar de voormalige ambassadeur. Hij zei dat Mandelson over zijn contacten met Epstein was ondervraagd, maar dat Mandelson gelogen had.

Mandelson is inmiddels ontslagen. Ook heeft hij zijn zetel in het Britse Hogerhuis moeten opgeven. Er ligt nog geen aanklacht tegen hem.

Een deel van de 14.000 bedrijven die op de wachtlijst staan voor een stroomaansluiting, wekt met diesel eigen stroom op. Het gaat tegen alle vergroeningsplannen in, maar wachtende ondernemers zien geen andere uitweg. Het kan nog jaren duren voordat ze daadwerkelijk een stroomaansluiting hebben die volstaat en die tijd hebben ze niet.

"We hebben echt alles geprobeerd, maar dit is de meest haalbare oplossing op de korte termijn", zegt Rutger Schuur van laadpalenfabrikant Flexicharge. Naast zijn bedrijfspand in aanbouw in Den Bosch staat een rode dieselaggregaat te brommen, net iets kleiner dan een compacte personenauto. Elke twee weken gaat er 800 liter diesel in.

Hoeveel ondernemers als Schuur er in het land zijn? Niemand die het weet, want cijfers over aggregaten worden voor zover bekend niet bijgehouden. Het ministerie van Klimaat en Groene Groei weet wel dat er ondernemers zijn die naar dieselgeneratoren grijpen, net als netbeheerder Enexis en de koepelorganisatie van omgevingsdiensten in Nederland.

Meer aggregaten verhuurd

Aggregaatverhuurder Atlas Copco in Zwijndrecht heeft ook geen landelijke cijfers, maar ziet de vraag wel toenemen. "We hebben er nog wel wat om te verhuren, maar niet meer veel," zegt Geert Jansens.

"Er zijn bedrijven die geen netaansluiting kunnen krijgen", weet hij. "Of ze hebben een aansluiting, maar willen hun productie uitbreiden. Dan hebben ze een grotere aansluiting nodig, maar die kunnen ze niet krijgen. Dan kun je er een generator bijplaatsen."

Als consument merk je er misschien nog weinig van, maar het stroomnet in Nederland is op bepaalde tijdstippen erg vol. Netbeheerders laten niet zomaar nieuwe bedrijven toe tot het net, omdat het anders overbelast dreigt te raken. Dat belemmert duizenden bedrijven in hun groei.

Een aggregaat kan dan dus een oplossing zijn, maar wel een met grote nadelen. Ook als je je niet bekommert om de CO2-uitstoot van zo'n aggregaat, plaatst niemand zo'n ding voor de lol. Het kost geld om het apparaat te huren en de diesel die erin moet, is nog duurder.

Bij laadpaalondernemer Schuur in Den Bosch gaat er dus elke twee weken 800 liter diesel in. Als de bouw van z'n fabriek eenmaal is voltooid, moet hij nog veel vaker bijtanken.

"Het voelt ook wel krom dat wij, als fabrikant van laadpalen, nu met diesel moeten werken", zegt Schuur naast zijn generator. "We wilden echt een klimaatneutraal gebouw maken, want wij zijn onderdeel van de energietransitie. Dan is het gek dat we toch gebruik moeten maken van diesel. Maar we hebben echt alles geprobeerd en dit is de meest haalbare oplossing op korte termijn."

Uitbreiding kost tijd

Flexicharge staat op de wachtlijst bij netbeheerder Enexis. Enexis-bestuurder Han Slootweg baalt ook van de dieselaggregaten die bedrijven plaatsen. "Ik zou dat liever niet hebben, maar ik begrijp het wel."

Hij kan bedrijven echt niet sneller aan elektriciteitsaansluitingen helpen, zegt hij. Uitbreiding van het net kost veel tijd, bijvoorbeeld omdat vergunningen moeten worden aangevraagd en omwonenden inspraak moeten krijgen. En dan is er nog het personeelstekort.

"Het is echt een uitdaging om voldoende mensen te vinden", zegt Slootweg. "Vooral technische vakmensen zijn schaars. En daar zijn er heel veel van nodig bij ons en op een heleboel andere plekken."

Tien jaar wachten

Het kan volgens hem nog wel tien jaar duren voordat de netwerkproblemen zijn opgelost. "Ik snap helemaal dat bedrijven de netbeheerder en dus ook Enexis daarop aanspreken. Dat is volstrekt logisch. Maar we doen al alles om dit probleem op te lossen."

Ondernemer Schuur zou eind dit jaar alsnog een aansluiting moeten krijgen. "Daar moet ik wel vertrouwen in hebben", zegt hij met een lachje. Hij twijfelt of het echt gaat lukken. "Ik hoor natuurlijk ook om mij heen dat het vaak toch langer duurt."

Hoe kan het dat het Nederlandse stroomnet overvol is geraakt? Dat legden we eerder uit in deze video:

De politieagent die vorige week bij een aanhouding in het centrum van Utrecht een vrouw schopte ging te ver. Ook de inzet van de wapenstok bij het incident was niet iedere keer gepast. Onderzoek door een onafhankelijke commissie heeft dat uitgewezen, zegt politiechef Midden-Nederland Yvonne Hondema.

Ze benadrukt dat het handelen van de agenten "grotendeels goed" was. Er zijn dan ook geen disciplinaire gevolgen voor de agent, maar de leiding gaat wel met hem in gesprek.

Hondema noemt de aanhouding, waarvan videobeelden op sociale media rondgingen, terecht. Wel erkent ze dat delen van het toegepaste geweld niet aan het toetsingskader voldoen. "We hebben allemaal de trap gezien. Daarna escaleerde de situatie en dat is nooit het doel van politieoptreden. Hier moeten en willen we van leren."

Volgens de politiechef ging de agent af op een melding van onrust bij het Bollendak bij winkelcentrum Hoog Catharijne. Toen hij twee vrouwen aansprak omdat ze een andere vrouw "onheus bejegenden", werd hij uitgescholden en beledigd. Hij hield een 23-jarige vrouw uit De Koog aan, deelde daarbij een trap uit en sloeg verschillende keren met een wapenstok. Ook een 39-jarige man uit Rotterdam werd opgepakt, voor belediging en belemmering.

Beelden van het incident werden veel gedeeld:

Bij een aanhouding mag een politieagent geweld gebruiken, benadrukt Hondema. "Bijvoorbeeld om mensen van je af te houden. Dat is een grote verantwoordelijkheid, en dat betekent ook dat wij er heel zorgvuldig mee omgaan. En dat we dat geweld ook altijd laten toetsen."

Dat toetsen is in dit geval ook gebeurd, door een commissie met mensen van buiten de politie en deskundigen van binnen de organisatie. De groep heeft geconcludeerd dat een aantal van de 'geweldmomenten' door de beugel kon. "Dat moest hij doen voor de aanhouding en om mensen van zich af te houden", zegt Hondema in een interview met de NOS. "Maar er waren ook een paar momenten die echt anders hadden gemoeten." Ze doelt daarmee op de trap en een deel van de inzet van de wapenstok. "De collega moest het binnen een split second beslissen, maar in dit geval is het niet de-escalerend geweest."

Ondergedoken

Deze week werd bekend dat de agent en zijn gezin zijn ondergedoken. Hij heeft ernstige bedreigingen ontvangen en zijn persoonlijke informatie is gedeeld op sociale media.

Hondema roept op elkaar met respect te blijven behandelen. "Meningen over ons optreden staan soms lijnrecht tegenover elkaar. Dat er bedreigingen worden geuit naar onze betrokken collega is volstrekt onacceptabel. Dat geldt ook voor de vele discriminerende opmerkingen die wij online zien onder het geplaatste filmpje."

Eens met conclusie

De twee vrouwen op de video zijn het eens met de conclusie dat er "deels disproportioneel geweld" tegen hen is gebruikt, laat hun advocaat Anis Boumanjal weten in een reactie. "Mijn cliënten zijn ook verheugd om te horen dat de politie daar haar verantwoordelijkheid voor wil nemen en lering uit wil trekken." De vrouwen waren niet betrokken bij het onderzoek, al stonden ze daar wel voor open, zegt hij.

Het tweetal heeft gisteren aangifte gedaan van mishandeling, poging tot zware mishandeling en schending van de geweldsinstructie. Boumanjal vertelde vorige week aan Nieuwsuur dat er ook sprake zou zijn geweest van racisme, maar dat wordt in de aangifte niet genoemd. De beoordeling van de zaak is aan het Openbaar Ministerie.

Miljoenen mensen zullen de komende weken de Olympische Winterspelen volgen. De ogen zullen niet alleen gericht zijn op de prestaties van de topsporters, maar ook op wat ze dragen.

In de Italiaanse modehoofdstad Milaan paraderen vanavond tijdens de openingsceremonie de atleten in hun teamtenues. Dat de Spelen ook steeds meer om mode draaien, is een recente ontwikkeling, vertelt modejournalist Susan Sjouwerman.

"Het idee dat je je beste modebeentje voorzet, leeft pas sinds de laatste jaren breed. Het ene land is daar iets meer mee bezig dan het andere." Ze wijst erop dat modehuis Ralph Lauren in 2008 begon met het ontwerpen van kleding voor het Amerikaanse team.

Volgens Sjouwerman heeft het speciaal laten ontwerpen van de teamoutfits onder meer te maken met de verdere commercialisering van het sportevenement. Landen zijn steeds meer bezig met branding, zegt ze. "Ze denken: 'We willen medailles winnen maar willen ons land ook zo goed mogelijk neerzetten.' En kleding is een van de beste manieren om dat te doen. Je kan daarmee de identiteit, geschiedenis en de ambachten van een land goed laten zien."

Publieksfavoriet

Een van de landen die daar volgens Sjouwerman in is geslaagd, is Mongolië. De outfits van het Mongolische team vallen goed bij het publiek en op sociale media wordt er lyrisch over gesproken.

Mongolië heeft gekozen voor een merk uit eigen land, Goyol Cashmere. De ontwerpers lieten zich inspireren door de traditionele kledingstukken die Mongoolse strijders tussen de 13de en 15de eeuw droegen. De lange gewaden en tunieken zijn gemaakt van kasjmier, dat Mongoliërs al duizenden jaren gebruiken om zich te beschermen tegen de barre winters.

De outfits van het Amerikaanse team zijn eveneens een van de favorieten bij het publiek. Ook deze Winterspelen zijn ze ontworpen door Ralph Lauren. Deze keer wilde het modehuis Amerikaanse knusheid uitstralen, met veel wit en motiefjes op de kleding. Ook is gekozen voor de olympische ringen en de Amerikaanse vlag op de voorkant van de truien. De sporters konden meebeslissen over de ontwerpen.

Voor Sjouwerman valt Haïti tijdens deze Spelen ook op met de kleding. "De vrouwelijke deelnemer draagt onder meer een pufferrok. Door het volume en de kleurstelling van de rok lijkt de outfit op de jurken die traditioneel gedragen worden door Haïtiaanse vrouwen."

Hoewel het land maar twee sporters naar Italië stuurt, doet dat niets af aan de boodschap. Het ontwerp laat een rood paard zien tegen een groene tropische achtergrond en azuurblauwe zee. Het dier staat symbool voor de onafhankelijkheid van het land.

De Italiaans-Haïtiaanse ontwerpster Stella Jean wilde oorspronkelijk de revolutionaire leider Jean Toussaint Louverture afbeelden, maar dat was tegen de regels van het Internationaal Olympisch Comité. Het reglement staat politieke symbolen of uitingen niet toe.

Niet alle landen kiezen voor een opvallend ontwerp. Zo werkt Canada samen met het populaire sportkledingmerk Lululemon en is er gekozen voor een functionele outfit. Sporters zijn gekleed in onder meer rode en groen-blauwe pufferjassen en gevoerde broeken. Op de kleding is ook een esdoornblad afgebeeld, het nationale symbool van Canada.

Ook de Spanjaarden lopen in het rood en geel van de Spaanse vlag er relatief ingetogen bij tijdens de openingsceremonie.

De Nederlandse olympiërs lopen tijdens de openingsceremonie rond in kleding van Fila. Voor de huldiging na afloop van de Spelen in Nederland is gekozen voor Denham. Dat Nederlandse jeansmerk verzorgde twee jaar geleden tijdens de Zomerspelen in Parijs ook de kleding van de olympiërs.

"De outfits van Denham zijn typisch Nederlands, veel blauw en oranje met een knipoog naar denim en duidelijk sportief. Het past prima bij het beeld van de Nederlander die er hip maar casual bijloopt in toffe jeans met sneakers eronder", zegt Sjouwerman.

De modejournalist zou het mooi vinden als een ontwerper in de toekomst outfits maakt die op de Nederlandse klederdracht geïnspireerd zijn. "Wellicht gebeurt dat nog, nu we zien hoe sommige andere landen dat doen."