NOS Nieuws - Algemeen

De rechtbank in Rotterdam heeft een extreemrechtse activist veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf, waarvan één jaar voorwaardelijk. De politie vond vorig jaar augustus een grote verzameling antieke vuurwapens en munitie bij hem thuis in het Brabantse dorp Erp.

De 25-jarige man is lid van de Geuzenbond, die door de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid wordt aangemerkt als extreemrechts.

De politie kwam hem op het spoor na een tip van inlichtingendienst AIVD. De Brabander zou gezegd hebben dat hij "kogels wilde gebruiken tegen Antifa". Het Openbaar Ministerie kon daar geen bewijs van vinden. Daarom werd hij uiteindelijk ook niet aangeklaagd voor terrorisme.

'Thrill seeker'

De man omschrijft zichzelf als een 'thrill seeker'. Al op jonge leeftijd zou duidelijk zijn geweest dat hij spanning niet uit de weg gaat en grenzen opzoekt, maar de wapens heeft hij niet willen gebruiken, zegt hij. Die had hij alleen als verzamelaar en liefhebber. Hij zegt ook dat hij geen extremist is en dat hij geen geweld wil gebruiken.

De reclassering ziet dat anders. De jongeman zou zich "in een grijs gebied tussen activisme en rechtsextremisme" bevinden. Hij organiseerde evenementen en uitjes van de Geuzenbond en hij zou wel degelijk bereid zijn om wapens te gebruiken.

Dat wordt volgens de reclassering bevestigd door zijn aanmelding bij een militaire opleiding in Oekraïne om te strijden tegen de Russen. Toch is de kans klein dat hij een gewelddadige actie zal ondernemen, stelt de reclassering.

Denkbeelden spelen mee

Volgens de rechtbank was de man wel van plan om de wapens te gebruiken. Ook al waren het vooral antieke vuurwapens, ze waren gewoon bruikbaar. Ook had hij zelf een gaspistool omgebouwd tot een werkend vuurwapen en bezat hij een grote hoeveelheid munitie. Zijn interesses en denkbeelden spelen ook mee in de hoogte van de straf.

Als hij vrijkomt, moet hij onder meer verplicht behandeld worden en meewerken aan huisbezoeken van de reclassering. De wapens worden in beslag genomen, behalve twee hagelgeweren die niet verboden zijn. Die geweren krijgt de man terug.

De politie heeft de afgelopen dagen drie mannen opgepakt die nog een flinke gevangenisstraf moesten uitzitten. Ze zijn alle drie opgespoord door het Fugitive Active Search Team Netherlands (FastNL), een samenwerkingsverband tussen het OM en de politie dat voorvluchtige criminelen opspoort.

Het speciale team komt steeds vaker in actie om buitenlandse criminelen op te sporen die hun toevlucht in Nederland zoeken, meldt een teamleider: "De zaken worden steeds internationaler, zwaarder en complexer."

Maandag is een 61-jarige Nederlandse man aangehouden in Friesland. Hij was veroordeeld voor witwassen en het overtreden van de Opiumwet. Ook zat hij bij een criminele organisatie. Hij moet ruim zes jaar de gevangenis in.

Twee buitenlanders

Het speciale politieteam hield maandag in Delft ook een man van 28 aan met de Belgische en de Russische nationaliteit. Hij was bij de opsporingsdiensten op de radar gekomen via Enfast, de Europese variant van het opsporingsteam.

De man hoorde bij een criminele organisatie die mensen oplicht door zich voor te doen als bankmedewerker. Hij moet in België meer dan vier jaar de gevangenis in.

De laatste van de drie aanhoudingen vond plaats in Bleiswijk, in Zuid-Holland. Daar werd woensdag een 48-jarige Slowaak opgepakt, die twee jaar lang zijn kinderen heeft mishandeld. Hij verbleef bij een vriend in Nederland onder een valse identiteit. Er hangt hem een gevangenisstraf van meer dan negen jaar boven het hoofd.

De Amerikaanse chipontwerper Nvidia heeft vorig jaar een winst van ruim 101 miljard euro (120 miljard dollar) gemaakt. Het bedrijf verdiende zo veel dankzij grote investeringen in chips en datacenters voor kunstmatige intelligentie.

Om toepassingen met kunstmatige intelligentie (AI, afgekort van het Engelse artificial intelligence) te ontwikkelen, is veel computerrekenkracht nodig. Nvidia ontwerpt de chips die die rekenkracht leveren.

Het bedrijf verdiende zijn geld tot een aantal jaar geleden vooral met grafische videokaarten voor gamers, die de rekenkracht nodig hebben om computerspellen snel en soepel te laten lopen. Sinds 2022, het jaar waarin ChatGPT uitkwam, groeit het bedrijf enorm.

Nvidia profiteert elk jaar meer van de gigantische investeringen in kunstmatige intelligentie. Klanten van het bedrijf zijn onder meer de grootste techbedrijven, zoals Amazon, Google, Microsoft en ook Meta, het bedrijf achter Facebook en Instagram.

Zij hebben al aangekondigd om in 2026 voor honderden miljarden te investeren in datacenters. Een deel van dat bedrag gaat naar Nvidia-chips. De rekenkracht gebruiken de techbedrijven zelf of ze verhuren die aan andere bedrijven.

Nog meer winst

Omdat Nvidia zo veel geld verdient en er nog veel investeringen gepland staan, is het uitgegroeid tot een van de waardevolste bedrijven ter wereld. In oktober was Nvidia het eerste bedrijf waarvan alle aandelen samen meer dan 5000 miljard dollar waard waren. Na dat record daalde de koers weer wat.

De hoge beurswaarde is niet alleen gebaseerd op de winst, maar ook op de verwachting van nog meer winst. Beleggers kopen aandelen omdat ze denken dat ze hun investering kunnen terugverdienen. Vanwege de geplande investeringen in AI verwachten zij dat Nvidia de komende tijd nog veel chips zal verkopen.

Toch deelde Nvidia weinig details over de verwachte omzet, schrijft Deutsche Bank in een analyse. Op de beurs gebeurde er daarom weinig, ondanks de enorme winst- en omzetgroei. De koers is op dit moment iets lager dan het hoogtepunt in oktober: ongeveer 4750 miljard dollar. Nvidia is daarmee nog steeds met afstand het waardevolste bedrijf ter wereld.

Moederbedrijf Meta gaat ouders van tieners waarschuwen als zij binnen korte tijd meerdere keren zoektermen invoeren op Instagram die te maken hebben met zelfdoding of zelfbeschadiging.

Ouders moeten zich daarvoor inschrijven voor ouderlijk toezicht op de accounts. Ze krijgen dan een bericht via email, sms, WhatsApp of Instagram als hun kinderen bepaalde zoektermen invoeren.

De maatregel gaat vanaf volgende week gelden in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Australië en Canada. Later dit jaar volgen andere regio's, schrijft het bedrijf. Meta wil het dan ook gaan doen voor gesprekken die jongeren voeren met AI.

"Deze waarschuwingen zijn bedoeld om ouders ervan op de hoogte te stellen als hun tiener herhaaldelijk naar deze inhoud zoekt en om hen te helpen bij het ondersteunen van hun tiener", schrijft het bedrijf.

Amerikaanse rechtszaak

De aankondiging komt op het moment dat er een spraakmakende rechtszaak dient in de Verenigde Staten. Ruim 1600 eisers stellen dat de platforms van Meta bewust mentale schade veroorzaken bij jongeren.

De rechtszaak wordt nauwlettend gevolgd door ouders die hun kind zijn verloren aan de gevolgen van sociale media. Sommigen werden het slachtoffer van online chantage en pesterijen.

Meta verweert zich door te zeggen dat het bedrijf allerlei maatregelen neemt om tieners te beschermen op hun platforms. De uitspraak in de zaak is in maart.

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen over iemand? Erover praten helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

De trots op het gezicht van pensioenbestuurders is duidelijk zichtbaar op de bijeenkomst van de Pensioenfederatie. In het gebouw van pensioenuitvoerder APG zijn 24 pensioenfondsen, namens ruim de helft van alle Nederlanders die zijn aangesloten bij een fonds. Ze zijn zeer tevreden over de overstap naar het nieuwe stelsel per 2026.

De ruim één miljoen gepensioneerden van deze fondsen, onder wie oud-medewerkers uit de zorg, de bouw, de metaalsector en de horeca, zijn er per direct fors op vooruit gegaan. Gemiddeld genomen gaat het om een pensioenverhoging van 14 procent.

De fondsen halen opgelucht adem, maar maken zich wel zorgen over het debat over de AOW-leeftijd. "Zorg voor stabiliteit", klinkt het.

8 tot 20 procent

Dat de pensioenuitkeringen nu zo omhoog kunnen, heeft te maken met het verdelen van de reserves in kas. De fondsen die overstappen, hoeven in het nieuwe systeem minder buffers aan te houden en dus valt er in één keer veel geld te verdelen.

Van pot naar potjes

Fondsen moeten uiterlijk 2028 zijn overgestapt naar het nieuwe stelsel.

Voor deelnemers is de belangrijkste verandering dat de grote pensioenpotten worden verdeeld over individuele potjes, wat meer overzicht moet geven.

Verder hangt het jaarlijks wel of niet verhogen van de pensioenuitkering meer af van hoe goed de fondsen beleggen. Gaat het goed met de beleggingen, dan kan de uitkering omhoog. Gaat het minder goed of slecht dan kan het zijn dat de uitkering niet omhoog gaat of naar beneden moet worden bijgesteld.

Bij sommige fondsen zijn er tientallen miljarden ter verdelen over alle deelnemers. Gepensioneerden zien dat meteen terug in hun maandelijkse uitkering. Ze hebben er per 2026 recht op, maar de meesten krijgen het per maart op hun rekening, inclusief de verhoging voor de eerste maanden van dit jaar.

De verhoging van de pensioenuitkering loopt nogal uiteen. Oud-zorgmedewerkers van het Pensioenfonds Zorg&Welzijn krijgen er 12 procent bij. Gepensioneerden uit de bouw (+20,8 procent) en de horeca (+18,8 procent) zien hun uitkering nog verder stijgen.

Geruisloze transitie

De transitie werd als een grote administratieve uitdaging gezien, maar die is bijna geruisloos gegaan. Ger Jaarsma van de Pensioenfederatie: "Het ging heel voortvarend en beheerst. De maandelijkse uitkeringen zijn steeds betaald en pensioenpremies zijn gewoon geïnd."

De Autoriteit Financiële Markten wijst er geregeld op dat pensioenfondsen duidelijk en tijdig met hun deelnemers moeten communiceren over de overgang. Toch zeggen de pensioenbestuurders van de fondsen dat ze amper telefoontjes of mailtjes krijgen van hun deelnemers.

Ellen Metaal van Pensioenfonds Horeca & Catering: "Pas de afgelopen dagen heeft een enkeling gebeld met de vraag of het wel klopt dat de uitkering zo omhoog gaat."

AOW-discussie

De Pensioenfederatie maakt zich wel zorgen over de huidige discussie over de AOW-leeftijd. Weliswaar gaan de pensioenfondsen over de aanvullende pensioenen en niet over de AOW, maar volgens Jaarsma geeft de AOW-discussie onrust.

Het kabinet Jetten wil de pensioenleeftijd sneller laten stijgen dan nu gebeurt. In het pensioenakkoord uit 2019 over het nieuwe pensioenstelsel werd ook afgesproken dat de AOW-leeftijd juist minder hard zou stijgen. Dat was een eis van de vakbonden.

Jaarsma: "Ik begrijp dat dit tot onrust kan leiden bij mensen. Het is belangrijk dat de politiek en de vakbonden snel met elkaar hierover aan tafel gaan." Of het plan van helemaal van tafel moet, is niet aan de pensioenfondsen, maar aan de sociale partners, zegt Jaarsma.

De Keniaanse politie heeft een man opgepakt die wordt verdacht van het rekruteren van Kenianen voor het Russische leger. De 33-jarige man wordt verdacht van mensenhandel en wordt gezien als sleutelfiguur binnen een groot mensensmokkelnetwerk, schrijft de Keniaanse politie.

De link met Rusland wordt niet expliciet genoemd, maar Keniaanse media schrijven dat die er wel is.

In Kenia zijn wervingsbureaus actief die mensen goedbetaald werk beloven in Rusland, bijvoorbeeld als loodgieter of in een fabriek. Bij aankomst worden de mannen naar het front in Oekraïne gestuurd.

Rusland heeft in vier jaar oorlog grote verliezen geleden en heeft moeite met het aanvullen van militairen voor het leger. De Russische president Poetin wil een volledige mobilisatie voorkomen en ziet rekruteren in het buitenland als een oplossing.

Hoge salarissen

De NOS sprak deze maand met Keniaanse familieleden van mensen die naar Rusland zijn vertrokken. "Ze offeren Afrikaanse mannen op", zei de 31-jarige Dancan Cheng. Hij vertrok onder valse beloftes naar Rusland, maar wist te ontkomen. "Ze beloven ons veel geld, omdat ze weten dat we daar toch gaan sterven. Dan hoeven ze ons ook nooit te betalen."

De wervingsbureaus hebben het niet alleen op Kenianen voorzien, Rusland werft in Afrika ook Nigerianen, Ugandezen, Gambianen, Kameroenezen en Ghanezen voor het front in Oekraïne.

Verschillende oppositiepartijen vinden dat premier Jetten "een valse start" heeft gemaakt nu hij in hun ogen halsstarrig vasthoudt aan een snellere verhoging van de AOW-leeftijd, zoals afgesproken in het coalitieakkoord.

Jetten heeft de steun van een meerderheid om de maatregel door te zetten, nu hij heeft toegezegd dat hij de scherpe kantjes ervan af wil halen. Maar partijen als GroenLinks-PvdA, PVV, ChristenUnie, 50Plus, Denk, SP en Volt vinden dat een veel te zwakke toezegging en willen dat het plan volledig van tafel gaat.

Ze waarschuwen vandaag in het debat over de regeringsverklaring dat Jetten de verhouding met de Kamer op het spel zet, terwijl hij de Kamer nodig heeft om andere plannen van zijn minderheidskabinet door te voeren.

'Op ramkoers'

Partijleider Klaver van GroenLinks-PvdA vindt dat het kabinet "op ramkoers" ligt met de Kamer. "Er gaat zo veel kapot door deze manier van werken", zegt ook ChristenUnie-fractievoorzitter Bikker.

De snellere verhoging van de AOW-leeftijd, waardoor veel mensen langer moeten doorwerken, leidt tot onrust bij werknemers en ook bij de oppositie. Gisteren sloot de coalitie een deal met een deel van de rechtse oppositie, om nog eens te kijken of het mogelijk is om de maatregel te verzachten voor met name de lage inkomens en mensen met een zwaar beroep.

Bonden furieus

"Een pas op de plaats", noemt Jetten dat vandaag, maar een flink deel van de oppositie vindt dat dus veel te weinig. Ze weten zich gesteund door de vakcentrales FNV, CNV en VCP, die vandaag lieten weten dat ze "furieus" zijn en dat het "uitgesloten" is dat ze gaan praten met het kabinet als de AOW-plannen niet volledig van tafel zijn.

"Als het tij niet keert, leggen we het land plat", schrijven de bonden in een persbericht. Ze noemen de maatregel een "schoffering" van de afspraak dat de AOW-leeftijd voorlopig niet omhoog zou gaan. "Als het kabinet onrust zaait, kan het onrust krijgen." De bonden blazen ieder overleg voorlopig af.

In het debat vroegen de partijen Jetten om de maatregel van tafel te halen, zodat er weer gepraat kan worden, maar de premier wil eerst kennismaken met de bonden. Daarop zei PVV-leider Wilders: "U wilt wel praten, maar er is niemand om mee te praten, want ze komen niet."

Voor de toekomst

Volgens Jetten en de coalitie moet er iets gebeuren om het AOW-systeem ook in de toekomst betaalbaar te houden. Door de vergrijzing maken steeds meer mensen gebruik van de AOW, terwijl er minder mensen werken om de uitkeringen via premies op te brengen. Vorig jaar werd de AOW voor het eerst voor meer dan de helft betaald uit belastinggeld.

De AOW-maatregel van het kabinet moet uiteindelijk structureel 2,7 miljard euro per jaar opleveren.

Een groot aantal partijen in de Tweede Kamer wil dat het sociale platform X op 4 maart alsnog op gesprek komt. Zij hebben een brief aan het bedrijf gestuurd, waarin ze opnieuw vragen om op een uitnodiging in te gaan.

VVD-Kamerlid Queeny Rajkowski, de eerste ondertekenaar, zegt in een X-bericht dat het niet de eerste keer is dat X weigert "om publiekelijk verantwoording af te leggen over de keuzes die zij maken voor het tonen van bepaalde content. Ondertussen blijven antisemitisme en zeer extremistische content de boventoon voeren."

Rajkowsi verwijst daarbij naar een bericht van vanmorgen in het AD. De krant heeft onderzocht of de AI-app Grok van X-eigenaar Elon Musk extremistische content goedkeurt en dat bleek het geval te zijn. Beeld van bijvoorbeeld de Tweede Kamer die de Hitlergroet brengt en 'Mein Führer' scandeert, komt er zonder problemen doorheen.

Meta, TikTok en Google

De Kamer heeft volgende week woensdag een rondetafelgesprek over sociale media en de rol die de platforms hebben in het tegengaan van manipulatie en desinformatie.

Aan dat gesprek doen naast onderzoekers en maatschappelijke organisaties onder anderen Meta (van Facebook, Instagram en Whatsapp), TikTok en Google mee.

X heeft opnieuw laten weten niet aanwezig te zijn. Het platform wil alleen schriftelijke informatie verstrekken. In 2022 heeft het bedrijf al eens een uitnodiging voor een hoorzitting afgeslagen.

'Transparantie essentieel'

De brief die nu is verstuurd is, behalve door het VVD-Kamerlid, ondertekend door Kamerleden van CDA, GroenLinks-PvdA, D66, JA21, Volt, Denk, ChristenUnie, SGP, 50Plus, SP en Partij voor de Dieren.

De partijen vinden het teleurstellend dat X niet komt. "Een schriftelijke reactie biedt onvoldoende mogelijkheid tot directe gedachtewisseling en het stellen van vragen, hetgeen essentieel is voor een zorgvuldig en transparant gesprek", schrijven ze.

De Kamer wil vooral inzicht krijgen op de invloed die sociale media rond verkiezingen hebben. Op 18 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen.

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft een brief gestuurd naar ruim 2400 personen en bedrijven die illegale bestrijdingsmiddelen hebben gekocht via een webshop. De kopers worden opgeroepen de middelen in te leveren bij een inzamelpunt voor chemisch afval.

De webshop verkocht zonder vergunning een onkruidverdelger met glyfosaat. De middelen kwamen vermoedelijk uit Spanje.

Eind 2024 werd een grote hoeveelheid illegale bestrijdingsmiddelen gevonden in Noord-Brabant. Een 54-jarige man had in zijn garagebox bijna 3000 liter onkruidverdelger liggen. De webshop is sindsdien offline.

Boete uitgedeeld

In het strafrechtelijk onderzoek dat volgde, ontving de NVWA de gegevens van alle kopers van de illegale middelen. De instantie voerde 28 onaangekondigde inspecties uit bij de grootste afnemers, zoals hoveniers en bedrijventerreinen. In 27 gevallen werden de onkruidverdelgers aangetroffen en volgde er een boete.

Wat is glyfosaat?

Glyfosaat is een relatief goedkope en bijzonder effectieve onkruidverdelger die in de jaren 70 op de markt werd gebracht door Monsanto onder de merknaam Roundup. Zelfs het hardnekkigste onkruid legt het loodje. Volgens boeren is het uitermate effectief tegen onkruid als kweekgras en hoefblad.

Het probleem met glyfosaat is dat het niet alleen onkruid doodt, maar ook veel andere planten die van nature in Nederland voorkomen. Boeren gebruiken het om hun landbouwgrond onkruidvrij te maken. Particulieren mogen het middel niet gebruiken.

Zeker 74 doden, uitgebrande auto's op snelwegen en tankstations die in vlammen zijn opgegaan; een golf van geweld trok door Mexico nadat de leider van het Jaliscokartel was gedood. El Mencho, opgeklommen van drugshandelaar tot baas van een van de grootste en machtigste criminele organisaties ter wereld, is door Mexicaanse troepen om het leven gebracht.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

President van Mexico Claudia Sheinbaum kiest voor een harde confrontatie met de kartels, mede ingegeven door de druk van buurman Trump. De Amerikaanse president wil dat Mexico de kartels hard aanpakt. Het is de vraag of Sheinbaum Mexico daarmee veiliger maakt, zegt correspondent Boris van der Spek in podcast De Dag, zeker met het oog op het aankomende WK Voetbal in juni.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Rosanne Sies

Op het platteland in het noorden van Groningen zijn 'asfaltcowboys' actief, waarschuwt de politie. Het gaat meestal om Engelssprekende werklui die aanbieden om een oprit gratis of voor weinig geld te asfalteren met overgebleven asfalt. Daarna presenteren ze alsnog een gepeperde rekening.

"Ik ben gewoon enorm beetgenomen en vraag me af hoe ik dit heb kunnen doen", zegt een vrouw uit Garnwerd bij RTV Noord. "Normaal gesproken zou ik nooit op zoiets ingaan, maar toch heb ik betaald. Ik voelde me nogal onder druk gezet."

Bij de vrouw stonden maandag plotseling vier mannen op de stoep. Zij boden aan om haar oprit gratis van een nieuwe laag asfalt te voorzien met teer dat over was van een andere opdracht.

"Ze zeiden dat de machines leeg moesten, omdat het zou aankoeken als het ging afkoelen. Daarom moesten ze het kwijt. Dat klonk niet heel raar", zegt ze. "Bovendien moest onze parkeerplaats inderdaad geasfalteerd worden. Het leek mij een mooie verrassing voor mijn man."

Mobiel pinapparaat

Al snel nadat het eerste asfalt was gelegd, gaven de mannen aan dat er toch betaald moest worden. "Ook gingen ze een stuk asfalteren waar ik helemaal niet om had gevraagd", aldus de vrouw.

Even later bleek het werk klaar. Volgens de vrouw was het eindresultaat absoluut geen keurig geasfalteerde parkeerplaats. Toch kreeg ze een mobiel pinapparaat onder haar neus gedrukt en moest ze 1980 euro afrekenen.

Ook bij Gijs van Rhijn, uitbater van een cultuurcentrum vlak bij Winsum, kwam een Engelssprekende man aan de deur. "Hij zei dat hij een restpartij asfalt had. Dat wilde hij hier wel storten, voor veel minder geld dan normaal. Ik moest wel snel besluiten, want het was nog warm", aldus Van Rijn.

Na telefonisch overleg met zijn vrouw sloeg Van Rijn het aanbod af. "Ze vond het een raar verhaal en zei dat we het niet moesten doen", zegt hij.

Kentekens noteren

De politie op het Groningse platteland heeft meerdere meldingen binnengekregen en waarschuwt voor de asfaltfraude: "Oplichters gebruiken hoge druk en intimiderende technieken om snel een beslissing te forceren", schrijven de wijkagenten in Winsum op Instagram. "Ga niet in op het aanbod. Wijs het direct af."

Een woordvoerder van de gemeente Westerkwartier, waar Garnwerd onder valt, zegt ook op de hoogte te zijn. Hij adviseert om de politie te bellen en de kentekens te noteren van de wagens waarin de fraudeurs aan de deur komen. "Zo krijgt de politie een beter beeld van wie deze mensen zijn en waar zij rondrijden."

In het noordoosten van Nigeria zijn zeker 25 mensen gedood bij een aanval op twee dorpen. De aanvallers sloegen toe aan de rand van het Sambisa-woud, waar terreurorganisatie Boko Haram en de West-Afrikaanse afdeling van Islamitische Staat (ISWAP) actief zijn.

In het dorp Kirchinga waren de aanvallers gekleed in militaire uniformen, waardoor inwoners hen in eerste instantie aanzagen voor patrouillerende militairen van het Nigeriaanse leger. De aanvallers schoten op dorpelingen en staken hun huizen in brand. Dat kostte aan achttien mensen het leven.

In Garaha kwamen zeven mensen om het leven toen zeker vijftig gewapende mannen op motorfietsen het dorp bestormden en een nabijgelegen militaire basis aanvielen. Vier vluchtende inwoners en drie militairen werden neergeschoten. Ook werd een school in brand gestoken.

Criminele bendes

In het noorden van Nigeria is het al jaren onveilig. Er zijn zowel islamitische militanten als gewapende criminele bendes actief. Zij plegen aanvallen op dorpen en ontvoeren mensen voor losgeld. Hele gemeenschappen zijn voor het geweld op de vlucht geslagen. Ook zaterdag was er nog een aanval, waarbij zeker vijftig mensen omkwamen.

De federale regering staat onder toenemende druk om een einde te maken aan het geweld. Vorige week maakte het Nigeriaanse leger bekend dat honderd Amerikaanse militairen in het land zijn aangekomen om training te geven in de strijd tegen de gewapende groeperingen.

Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken raadt reizen naar Nigeria af. Grote delen van het noorden en zuidoosten van Nigeria hebben een rood reisadvies gekregen. Dat betekent: wat uw situatie ook is, reis er niet heen, het is er te gevaarlijk.

De afgelopen jaren stegen de beurzen naar recordhoogten door de grote verwachtingen rond kunstmatige intelligentie (AI), maar sinds de jaarwisseling dalen de aandelen van verschillende technologiebedrijven, juist door de vrees voor AI.

In de Verenigde Staten ging de koers van bijvoorbeeld softwaregigant Microsoft dit jaar met ruim 15 procent omlaag. In Nederland verloren databedrijven als Wolters Kluwer en RELX (het voormalige Reed Elsevier) respectievelijk 30 en 20 procent van hun beurswaarde. Bij uitzendbureau Randstad en muziekuitgever Universal Music gaat het om 15 procent.

"Bijna alles wat met software en data te maken heeft, wordt hard afgestraft", constateert Bob Homan, hoofd Investment Office van ING. "Men is bang door AI minder abonnementen te verkopen of dat AI een groot deel van de taken overneemt."

Worstcase-scenario

In de praktijk valt het Homan op dat er op de beurs een tweedeling ontstaat bij de technologiebedrijven: "Je ziet chipfabrikanten die het goed blijven doen, soms 40 tot 60 procent hoger staan. Aan de randen zie je bedrijven waarvan beleggers denken: wat zij doen, dat kan straks door AI worden overgenomen."

Dat werd deze week nog eens versterkt door een toekomstbeeld dat twee medewerkers van het Amerikaanse onderzoeksbureau Citrini Research schetsten. Zij bedachten hoe AI in twee jaar tijd in een worstcase-scenario economisch kon uitpakken voor gewone bedrijven. Die zouden op de fles gaan, terwijl AI-bedrijven schatrijk werden.

Niet slimmer willen zijn

Martijn Rozemuller van vermogensbeheerder VanEck noemt de dalende koersen een klassiek voorbeeld van waarom je niet moet proberen om de beurs te voorspellen: "Beleggers kunnen nu eenmaal overdrijven, zowel omhoog als omlaag. Dit pleit maar weer eens voor gespreid beleggen: je moet nooit proberen slimmer te zijn dan de rest door je te concentreren op één sector of type bedrijf."

Homan en Rozemuller begrijpen de zorgen over de impact van AI wel. "De afgelopen dertig, veertig jaar zijn tal van bedrijven door technologische ontwikkelingen minder waard geworden of verdwenen. Neem fotorolletjesproducent Kodak", zegt Rozemuller.

"Daar komen ook nieuwe voor terug. In de jaren nul riepen sommige mensen nog: 'Google met zijn zoekmachine wordt commercieel nooit wat'. Het is gewoon lastig om op de beurs de winnaars van de verliezers te onderscheiden. Wat je wel ziet, is dat de beurs als geheel op lange termijn altijd profiteert van technologische ontwikkelingen en economische groei."

Waarmee Rozemuller maar wil zeggen: "Je moet je als belegger nooit laten leiden door de waan van de dag. Eigenlijk moet je zo min mogelijk naar de beurs kijken. Leer jezelf een beetje discipline aan om niet te veel uit emotie te handelen. Als het om geld gaat, is emotie een slechte raadgever."

Verkoop-algoritmes

Vreemd genoeg worden de schokken op de beurs zoals nu met de AI-zorgen ook juist versterkt door algoritmes. Veel beleggers maken in beleggingsprogramma's en apps gebruik van zogenoemde stop loss-orders. "Dat zijn ingestelde algoritmes om bepaalde aandelen te verkopen als de prijs onder een bepaald punt zakt", legt Homan uit. "Als een aandeel even zakt, versterken die algoritmes de daling van een aandeel omlaag alleen maar meer. Gewoon gezond verstand blijft wel belangrijk."

Dat vindt ook Rozemuller: "Beleggers hebben toegang tot steeds meer informatie. Tien, twintig jaar geleden haalden ze hun informatie nog uit de krant, nu wordt het ze via hun mobiele telefoon bijna opgedrongen. Daar maken beleggingsplatformen ook handig gebruik van. Ze sturen steeds signalen die beleggers aanzetten om iets te doen. Als mens ben je dan ook geneigd iets te doen met die informatie. Zo wordt een koers tegenwoordig versterkt."

Verkopen bij paniek vloekt ook met de oude beurswijsheid: verkopen bij hoge koersen en kopen als die laag staan. "Ik zou niet inprogrammeren om te verkopen bij een dalende koers, maar juist bij te kopen", zegt Rozemuller.

Homan wijst naar Wolters Kluwer als aandeel dat door de lage prijs juist interessant wordt om te kopen. "Die keren 4 procent dividend uit en kopen nog 3,5 procent aan eigen aandelen in. De totale winst als aandeelhouder is dan 7,5 procent. Dat is helemaal niet slecht bij een spaarrente van 1,5 procent."

Topman Børge Brende van het World Economic Forum (WEF) stapt op na onthullingen over contacten met veroordeeld pedoseksueel Jeffrey Epstein. In een openbaar afscheidsbericht zegt de Noor niets specifiek over de aanleiding voor zijn vertrek, maar schrijft hij wel dat "niets moet afleiden van het belangrijke werk van het Forum".

De naam van Brende is opgedoken in de miljoenen documenten die de Amerikaanse justitie vorige maand vrijgaf over Epstein. Brende bleek in 2018 door oud-minister Terje Rød-Larsen in contact te zijn gebracht met zedendelinquent en schoof daarna drie keer aan bij diners met andere prominente diplomaten en zakenmensen. Daarna wisselde hij nog enkele mails en tekstberichten uit met de Amerikaan.

Hoewel Epstein toen al was veroordeeld voor zedenmisdrijven, zegt Brende daar niet van op de hoogte te zijn geweest. "Als ik ervan had geweten, had ik de eerste en elke andere uitnodiging voor diners of andere vormen van communicatie afgewezen."

Onderzoek afgerond

Het WEF stelde naar aanleiding van de ontdekking een onderzoek naar Brende in. Bij zijn vertrek werd bekendgemaakt dat daaruit verder niets onoorbaars aan het licht is gekomen. Brende trekt desalniettemin "na rijp beraad" zijn conclusies.

Brende stond sinds in 2017 aan het hoofd van de internationale praatgroep voor politici en zakenlui, die jaarlijks bijeenkomt in Davos om wereldwijde ontwikkelingen te bespreken. Kort voor de onthullingen eind januari had hij nog een centrale rol gespeeld in de editie van dit jaar.

Bestuurslid Alois Zwinggi neemt voorlopig de taken over van Brende, totdat het WEF een opvolger heeft gevonden.

Wereldwijde nasleep

De openbaring van Epsteins correspondentie heeft al verschillende prominenten hun baan gekost. Zo vertrok de topman van een logistiekreus uit Dubai die tips over escorts uitwisselde en werd de Britse ambassadeur in de VS, Peter Mandelson ontslagen. Hij wordt inmiddels, net als oud-prins Andrew, onderzocht vanwege het doorspelen van geheime overheidsdocumenten.

De Noorse kroonprinses Mette Marit bood begin deze maand excuses aan voor haar jarenlange contact met Epstein, ook toen zijn ware aard al lang bekend was. De echtgenoot van Rød-Larsen, diplomate Mona Juul stapte op als Noors ambassadeur in Jordanië vanwege hun nauwe banden: Epstein liet haar kinderen miljoenen na toen hij in 2019 overleed.

Bij het fatale brugongeluk twee jaar geleden bij Lochem zijn de risico's onvoldoende in kaart gebracht. Dat is de conclusie van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, die het ongeluk heeft onderzocht. Bij het ongeluk vielen twee doden.

Op 21 februari 2024 viel tijdens het hijsen een brugdeel uit de kranen. Het kwam op een montageplatform terecht, waarop vier bouwlieden stonden. Twee van hen kwamen om, de andere twee raakten gewond.

Volgens de OVV hadden de bouwpartijen elkaar in de voorbereiding van het project meer vragen moeten stellen over de mogelijke risico's. "We zien dat de partijen in Lochem elkaar vertrouwden, mede op basis van eerdere projecten", zegt raadslid Erica Bakkum. "Maar de onderlinge controle op de risico's ontbrak."

Ooggetuigen zagen het brugdeel naar beneden storten:

Een van die ontbrekende controles ging over de stabiliteit van de brugboog die moest worden gehesen. Die is volgens de onderzoeksraad niet uitgebreid genoeg getoetst. De raad vindt het aannemelijk dat de 'foutmarge' om de boog veilig te kunnen ophijsen te klein was. Kleine bewegingen door de wind waren waarschijnlijk al genoeg om het brugdeel te laten kantelen en vallen.

Ook is onvoldoende rekening gehouden met de risico's voor de medewerkers, concludeert de OVV. De raad adviseert staalbouwers om te onderzoeken of ze hijs- en montagewerkzaamheden ook kunnen uitvoeren zonder dat medewerkers zich "op kwetsbare posities" bevinden.

Aansprakelijkheid

De partijen die bij de bouw van de brug in Lochem betrokken waren, zijn zelf na het ongeval al met maatregelen gekomen, meldt de OVV in haar rapport. Maar de raad heeft niet gecontroleerd of die daadwerkelijk zijn toegepast.

Ook benadrukt de OVV dat de aanbevelingen bedoeld zijn om de veiligheid in Nederland te vergroten. Het rapport geeft geen antwoord op vragen rond schuld of aansprakelijkheid, aldus de raad.

Regionale vervoerder Arriva verlaagt op 1 maart de prijzen van de treinkaartjes in Groningen en Friesland.

In feite wordt daarmee de prijsverhoging van begin dit jaar voor een deel weer teruggedraaid. Sommige kaartjes werden toen ruim 17 procent duurder. "We vonden die prijsstijging toch wel heel hoog", aldus een woordvoerder bij RTV Noord.

De hogere treinprijzen hebben niet merkbaar tot minder reizigers geleid. "Maar we zitten qua aantal reizigers nog steeds niet op het hoge niveau van vóór corona", zegt ze. "Het ov moet wel aantrekkelijk zijn en blijven."

Drie euro voor drie minuten

Sinds 1 januari betaal je bij Arriva voor een reis van Bad Nieuweschans (in Groningen bij de Duitse grens) naar Stavoren in Friesland 32,16 euro. Vorig jaar was dat nog 27,32 euro (vol tarief), een prijsstijging van 17,7 procent

Het ritje van nog geen drie minuten tussen de stations Groningen en Groningen Europapark werd 12,6 procent duurder en kost nu 3,04 euro.

Toch was het geen winstbejag dat Arriva tot de prijsverhoging bracht, legt de woordvoerder uit. Een deel van de prijsverhoging van losse treinkaartjes was juist bedoeld om het vaker met de trein reizen goedkoper te maken.

Arriva biedt een zogenoemde 'staffelkorting' aan: heb je twee keer tien euro aan treinreizen uitgegeven, dan krijg je automatisch 20 procent korting op de volgende rit. Maar die korting voor veelreizigers moet ergens vandaan komen. Dat doet Arriva door sinds 1 januari twee cent per kilometer extra te rekenen voor elk los treinkaartje.

Jaarlijkse prijsverhoging

Bovenop die prijsverhoging kwam bovendien de reguliere jaarlijkse prijsverhoging van treinkaartjes, zoals ook NS die doorvoert: 6,52 procent.

Omdat het al met al te duur is geworden, past Arriva de 'gewone' prijsstijging van 6,52 procent nu aan naar 3,47 procent. De verhoging van 2 eurocent per kilometer blijft wel staan.

Passagiers die in januari en februari te veel hebben betaald worden gecompenseerd: waarschijnlijk komt er in april nog een tariefsverlaging. "De bedoeling is dat we eind dit jaar quitte spelen", zegt de woordvoerder, "En uitkomen op een gemiddelde verhoging van 3,47 procent en 2 cent per kilometer."

De prijsverlagingen gelden alleen voor Arrivatreinen in Groningen en Friesland. De vervoerder rijdt ook op trajecten in Oost- en Zuid Nederland, maar daar zijn in overleg met de betrokken provincies (de financiers van het ov) andere kortingsacties voor veelreizigers opgezet en de kaartjes minder duur geworden.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) ziet geen concurrentieproblemen ontstaan door de overname van Solvinity, de leverancier van DigiD, door het Amerikaanse bedrijf Kydnryl. Ook na de overname is er voldoende concurrentie, concludeert de ACM. De concurrentiewaakhond keurt de overname daarom goed.

De ACM benadrukt dat alleen is gekeken naar de concurrentiepositie, maar dat de autoriteit wel het belang inziet van het vergroten van de digitale autonomie in Nederland.

Digitale autonomie

In de Tweede Kamer leven er grote zorgen over de Amerikaanse overname. Een meerderheid wil dat het nieuwe kabinet alles op alles zet om te voorkomen dat Nederlandse DigiD-gegevens in de handen vallen van de Amerikaanse overheid.

Ook zijn er zorgen dat de Amerikaanse overheid de toegang tot diensten als DigiD kan blokkeren bij wijze van sanctie. Dat zou grote gevolgen hebben voor miljoenen Nederlanders.

Eerder legde de VS sancties op aan de hoofdaanklager bij het Internationaal Strafhof in Den Haag. Openbaar aanklager Khan had daarna geen toegang meer tot zijn email.

Meer onderzoek

De onafhankelijk toezichthouder Bureau Toetsing Investeringen (BTI) doet ook onderzoek naar de overname. Het BTI onderzoekt of de Amerikaanse overname nadelig kan uitpakken voor de toegankelijkheid van DigiD.

Miljoenen Nederlanders gebruiken DigiD om in te loggen bij overheidsdiensten of bij andere platformen zoals de huisarts, zorgverzekering of ziekenhuis. Het wordt gebruikt als identificatiemiddel om bij online persoonsgegevens te komen.

Nederlandse bieder

De ACM schrijft dat er ook na de overname nog genoeg keuze is uit Nederlandse en Europese aanbieders die soortelijke diensten bieden als Kydnryl.

Dat is ook een bron van de kritiek uit de Tweede Kamer. Er was namelijk ook een Nederlandse investeerder die een bod had uitgebracht om Solvinity over te nemen, meldde EenVandaag eerder. Het bod van die investeerder zou slechts enkele miljoenen lager hebben gelegen dan het bod van Kydnryl.

De Amerikaanse zakenman Oliver 'Power' Grant is op 52-jarige leeftijd overleden. Hij hielp in de jaren 90 het hiphopcollectief Wu-Tang Clan op weg en wist achter de schermen hun muzikale succes uit te bouwen tot een zakenimperium dat diende als voorbeeld voor veel andere artiesten uit het genre.

"Zonder hem was het allemaal niet gelukt", zegt Wu-Tang-lid GZA in reactie op zijn dood. "Wu was zonder Power niet tot volle wasdom gekomen." Een doodsoorzaak is niet bekendgemaakt.

Grant werd geboren op Jamaica, maar groeide op Staten Island in New York op, tussen mensen die later naam zouden maken in de muziekindustrie. Wu-Tang-lid RZA was het broertje van een vriend, klasgenoten Trevor Smith en Shawn Carter zouden later naam maken als Busta Rhymes en Jay-Z.

Van drugsdealer naar zakenman

Zelf had hij geen aanleg voor muziek en als tiener rolde hij het leven van een drugsdealer in, eerst dealde hij wiet, maar al snel crack. Na een arrestatie voor verboden wapenbezit, besloot hij liever op een andere manier aan zijn geld te komen. Precies op dat moment vroeg RZA hulp bij de aanschaf van muziekapparatuur.

Als jonge twintiger stond Grant in 1992 daarmee aan de wieg van de single Protect ya neck, wat al snel leidde tot het debuutalbum Enter the Wu-Tang (36 chambers). Grant was cruciaal in het pluggen van het album: "We liepen de gaten in onze schoenen". Met succes: het album werd binnen anderhalf jaar platina en geldt nog altijd als een klassieker.

Omdat met dat succes ook de bemoeienis van platenbazen groeide, was er voor Grant als producer minder te doen. Hij legde zich toe op het uitbouwen van het Wu-Tang-merk met een kledinglijn, iets dat toentertijd nog vrij uniek was in de hiphop.

Een natuurlijke aanleg voor handelen compenseerde zijn gebrek aan opleiding. "Wij waren schoolverlaters met een strafblad, die tegenover gasten zaten met een diploma in marketing", herinnerde hij zich. "Het was een hard knock life, vallen en opstaan. Hier was geen stappenplan voor."

Van hoodies tot eau de cologne

Een bevriende werknemer van een kledingfabriek kocht hij om, zodat hij buiten werktijden shirts kon bedrukken met het iconische Wu-Tang-logo. De helft van zijn voorraad gaf hij weg. Wat overbleef verkocht hij met precies genoeg winst om een nieuwe editie te kunnen bedrukken.

De groep zelf was aanvankelijk sceptisch, maar Grant produceerde succesvol hoodies, schoenen, baggy jeans, eau de cologne en zelfs Wu Wear for kids. Fans konden aanvankelijk alleen via postorder bestellen met een inlay in de cd-hoesjes, maar al snel opende Grant ook winkels, in onder meer New York, Atlanta en Philadelphia.

Ook Wu-Tang Clan zelf was inmiddels om en rapte graag over hun garment renaissance: RZA beschreef iemand die "Tommy Hill", Armani, Benetton en Gucci achter zich laat om alleen maar urban kleding te kopen: "For the new year, strictly Wu Wear". Het bracht tientallen miljoenen in het laatje.

Grant had daarbij de uitgesproken ambitie om verder te reiken dan de traditionele achterban in de armere wijken van New York. Juist in de Amerikaanse middenklasse elders zat immers het groeipotentieel. "Iedereen in de mainstream wil ook urban zijn", redeneerde hij en hij sloot lucratieve contracten met grote warenhuizen als Macy's en Bloomingdale's.

Eigen game

In 1999 bracht hij het PlayStationspel Wu-Tang: Shaolin Style, aan de man, een vechtspel waarin spelers in de huid van hun favoriete Wu-Tanglid kunnen duiken. Inspiratie voor de game waren de kungfufilms waar alle leden al sinds hun jeugd verzot op waren.

Hoewel Wu Wear een flinke dip kende na de millenniumwisseling en de winkels op de fles gingen, gold de onderneming als rolmodel voor artiesten die later kwamen. Jay-Z 's Rocawear, Billionaire Boys Club van Pharrell Williams en Kanye West Yeezy zijn schatplichtig aan het werk dat Grant verzette.

Zijn verhaal komt ook aan bod in de tv-serie Wu-Tang: An American Saga, over de beginjaren van de groep. Grant zelf kwam als acteur voorbij in een handjevol Hollywoodfilms, zoals Black and white uit 1999 met Ben Stiller en Robert Downey Jr.

Leden van Wu-Tang Clan reageren verslagen op Grants dood. "We zijn overal met jou geweest, nu ben jij overal", schrijft zijn oude jeugdvriend Raekwon. "Dit komt hard binnen", reageert ook Method Man met emoji's van een gebroken hart en een regenwolk. "Paradijs, broer. Goede reis!!"

Een Belgische student uit Leuven heeft ook in hoger beroep geen celstraf gekregen voor de verkrachting van een medestudente. De uitspraak is daarmee gelijk aan die van de rechtbank.

Over die eerdere gerechtelijke beslissing was in België veel te doen. De rechters kregen het verwijt aan klassenjustitie te doen; de ophef leidde zelfs tot demonstraties. Maar ook in hoger beroep komen de rechters dus tot hetzelfde oordeel.

De student zat weliswaar fout, maar volgens het hof was dat het gevolg van een verkeerde inschatting. De studente met wie hij de nacht doorbracht, was zo dronken dat ze niet kon instemmen met de seks. De student zou dit pas achteraf hebben ingezien.

Golf van woede

De volgende dag zei de vrouw zich niets meer te kunnen herinneren. De man heeft haar daarop verteld wat er die nacht was gebeurd. Volgens de rechters was hij zich vanaf dat moment bewust van zijn schuld.

Het feit dat hij ook in eerste aanleg geen straf kreeg, leidde in België tot een golf van woede. Uiteindelijk is de man gestopt met zijn studie gynaecologie en verloskunde. Hij werd na de uitspraak van de rechtbank door zijn universiteit geschorst.

Zware impact

Volgens het hof is die maatschappelijke onrust ook van belang voor de uitspraak van vandaag. Zo schrijft het hof: "...de mediastorm en haatcampagnes, die niet enkel op hemzelf, maar ook op zijn gezin en het slachtoffer een zware impact hebben gehad."

Het hof legt de man wel een voorwaardelijke straf op. Dat betekent dat hij alsnog de cel in moet voor dit vergrijp als hij in de komende vijf jaar opnieuw in de fout gaat bij een zedenzaak.

Er is een verdachte aangehouden voor de branden in verschillende kerken in Ede. De politie meldt dat er gisteravond een 27-jarige man uit de gemeente Ede is opgepakt.

In een week tijd is drie keer brandgesticht bij verschillende kerken in Ede. De politie heeft getuigen gevraagd om zich te melden.

Ede telt dertig kerken. De eerste brand vond plaats bij de evangelische gemeente De Schuilplaats. Twee dagen later werd brandgesticht bij de Evangelisch-Lutherse Kerk aan de Beukenlaan. De derde keer was het raak bij de hervormde Oude Kerk aan de Grotestraat, in het centrum van Ede.

De verdachte zit vast en wordt vandaag verder verhoord. Hij wordt waarschijnlijk deze week voorgeleid bij de rechter-commissaris. Bij de branden is niemand gewond geraakt.