NOS Nieuws - Algemeen

Geschreeuw, paniek en een heel onaangename brandgeur. Zo omschrijven ooggetuigen de brand in een bar in de Zwitserse wintersportplaats Crans-Montana. Tientallen mensen overleefden de brand van afgelopen nacht niet en ruim honderd mensen raakten gewond. Verschillende getuigen deelden hun verhaal, onder meer bij Radio Télévision Suisse (RTS).

Zo zegt een 18-jarige man tegen de Franstalige publieke omroep van Zwitserland dat hij nog in shock is. Samen met vrienden was hij onderweg naar een andere bar vlakbij. "Het was er druk en we zagen rook uit de bar opstijgen", omschrijft hij.

"Ik belde de politie. Terwijl ik dat deed, was er een explosie en er kwam een vlam naar buiten." Hij zag mensen naar buiten rennen. "Mensen binnen probeerden de ramen met stoelen te breken. De hulpdiensten waren er gelukkig heel snel."

Een andere ooggetuige (21) liep op straat en zag mensen rennen. Ook kwamen er mensen met brandwonden naar buiten. "We roken de geur van gas en verbrand plastic. Het was een heel nare geur." De man zag mensen om hulp roepen.

'Alles was van hout'

Twee Franse vrouwen vertellen aan Franse media dat zij in de bar aanwezig waren. Ze beschrijven de paniek toen de vlammen verschenen en de menigte elkaar verdrong om naar buiten te komen, schrijft het Franse BFM TV. "Het was pure paniek, iedereen schreeuwde."

"De uitgang was vrij klein voor het aantal aanwezigen", zeggen de Françaises. "Iemand heeft een raam ingeslagen zodat mensen naar buiten konden." De twee vrouwen vermoeden dat het plafond door een verjaardagskaars in een champagnefles vlam vatte. Een andere getuige omschrijft dat het plafond binnen enkele tientallen seconden in brand stond. "Alles was van hout."

Er zijn bloemen bij de bar neergelegd:

De twee slaagden erin om snel de bar te verlaten. Dat deden ze via een smalle trap die naar de begane grond leidde. Volgens hen bereikte het vuur binnen een aantal minuten ook de begane grond.

"Er waren mensen aan het schreeuwen, en toen lagen er mensen op de grond, waarschijnlijk dood", zag een bewoner van de wintersportplaats. "Ze hadden jassen over hun gezicht." Een andere ooggetuige was rond 02.00 uur onderweg naar huis, vertelde hij aan RTS, toen hij enorm veel ambulances en agenten zag. "Ze blokkeerden het kruispunt en de rotonde." Ook hij hoorde mensen schreeuwen.

Omstanders in het ski-oord reageren geschokt:

Ook de Zwitserse president Parmelin heeft gereageerd op het drama. "Een moment van plezier is veranderd in een tragedie", schrijft hij. De Zwitserse bondsraad is "met haar gedachten bij de slachtoffers, de gewonden en hun families en betuigt haar diepste medeleven".

Ook in andere landen wordt geschokt gereageerd. Zo zegt de Franse president Macron dat hij denkt aan de slachtoffers en de gewonden. "Aan Zwitserland, de bevolking en de autoriteiten betuig ik mijn medeleven en de steun van Frankrijk." Volgens het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken raakten minstens twee Franse burgers gewond.

De Italiaanse premier Meloni zegt ook mee te leven en de situatie nauwlettend te volgen. De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken heeft aangeboden om het brandwondencentrum van een ziekenhuis in Milaan en ambulancepersoneel uit de Aostavallei vlakbij ter beschikking te stellen.

Dat geldt ook voor Nederlandse brandwondencentra, meldt persbureau ANP. Het gaat om het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk, het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam en het Martini Ziekenhuis in Groningen.

In een aantal bedrijfshallen bij Noord-Scharwoude woedt brand. Dat leidt in de wijde omgeving tot grote, zwarte rookwolken. De veiligheidsregio vreest dat de rook asbestvezels en asbestresten (flinters) bevatten en waarschuwt om uit de rook te blijven.

De eerste melding van de brand in het Noord-Hollandse dorp kwam rond 13.30 uur binnen bij de brandweer.

De brand woedt volgens de veiligheidsregio bij een autobedrijf en een naastgelegen pand waarin kermisartikelen worden opgeslagen, waaronder pluche beren. Tijdens de brand zijn explosies te horen, waarschijnlijk veroorzaakt door autobanden die door de hitte ontploffen.

Binnenblijven

Volgens NH Nieuws trekt de rook nu vooral richting Noord-Scharwoude zelf. Bewoners wordt opgeroepen om binnen te blijven, ramen en deuren te sluiten en het ventilatiesysteem uit te schakelen. "Help mensen in jouw omgeving om ook uit de rook te blijven", aldus de veiligheidsregio.

Het is nog niet duidelijk hoeveel asbest er vrijkomt. "Het bevindt zich op de daken van beide panden. Maar we weten nog niet tot waar het zich precies verspreidt", aldus een woordvoerder van de veiligheidsregio. "Dat gaan we nu in kaart brengen."

De brandweer wist eveneens een aantal gasflessen te verwijderen uit het pand waar het autobedrijf is gevestigd.

Flevoland, de jongste en twaalfde provincie van Nederland, bestaat vandaag precies 40 jaar. Met de vorming van één nieuwe provincie kwam op 1 januari 1986 een eind aan de bestuurlijke lappendeken in de polder. De eerste commissaris van de Koningin werd Han Lammers.

In de zomer van 1985 besloot de regering om wettelijk te regelen dat Flevoland een provincie zou worden, meldt Omroep Flevoland.

Op 1 januari 1986 was het op papier zover. Ruim een week later kwam koningin Beatrix naar de nieuwe hoofdstad Lelystad om de provincie ook officieel te proclameren. Ze liep daarbij samen met de eerste commissaris van de Koningin Han Lammers door de besneeuwde stad, toegejuicht door schoolkinderen met spandoeken 'Lelystad hoofdstad'.

Flevoland zelf is natuurlijk veel ouder dan 40 jaar, In 1891 presenteerde ingenieur Cornelis Lely zijn plannen voor inpoldering van de toenmalige Zuiderzee. Het duurde even, maar in het Staatsblad van 14 juni 1918 wordt de Wet tot afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee (Zuiderzeewet) afgekondigd. Dat was het startschot voor de Zuiderzeewerken.

Afsluitdijk

In 1932 kwam de Afsluitdijk gereed, tien jaar later viel de Noordoostpolder droog. Daarna kwamen Oostelijk Flevoland (1957) en Zuidelijk Flevoland (1968). Lelystad werd in 1967 gesticht, Almere in 1976.

Juist omdat het in fases ging, werd ook het bestuur stap-voor-stap geregeld. Op een gegeven moment was er een Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders en een Dienst der Zuiderzeewerken, die allebei onder de minister van Waterstaat vielen en alles wisten van inpolderen en uitgifte van land maar nauwelijks bestuurlijke ervaring hadden.

Om het nog ingewikkelder te maken vielen de twee gemeenten in de toenmalige Noordoostpolder (Urk was nog een aparte gemeente) onder de provincie Overijssel. Aan de andere kant was er de provincie Noord-Holland die ook zeggenschap wilde in het nieuwe land.

Lobby

De zes gemeenten in Flevoland waren die bestuurlijke lappendeken zat. Onder leiding van Han Lammers, toen burgemeester van Almere, begonnen ze een lobby voor een eigen provincie. In 1985 bleek die succesvol, al was het een dubbeltje op z'n kant. Het regeringsvoorstel voor de provincie Flevoland werd door de Eerste Kamer aangenomen met 38 tegen 33 stemmen.

Volgens Ton Horrevorts, destijds ambtenaar bij het ministere van Binnenlandse Zaken, ging de politiek vooral akkoord omdat de nieuwe bestuursvorm goedkoper zou uitpakken dan de bestuurlijke lappendeken, zo zegt hij op de website Flevolands geheugen.

Ruim een half jaar na het sturen van de eerste soldaten naar verschillende steden, heeft president Trump bekendgemaakt deze speciale strijdkrachten terug te trekken uit Chicago, Los Angeles en Portland. De aankondiging volgt kort op een uitspraak van het Amerikaanse hooggerechtshof. Dat hoogste hof legde Trump beperkingen op bij de inzet van de Nationale Garde voor politietaken.

Amerikaanse staten en steden hebben zich de afgelopen maanden steeds verzet tegen de door Trump opgelegde komst van de Nationale Garde. Doorgaans komen deze troepen op verzoek van een gouverneur, bijvoorbeeld om hulp te verlenen na rampen. Dat Trump nu op eigen houtje soldaten stuurde om de in zijn ogen buitensporige criminaliteit te bestrijden, noemden lokale leiders overbodig.

In een bericht op zijn eigen sociale medium Truth Social voegde de Amerikaanse president toe dat de federale strijdkrachten "zullen terugkomen, misschien in een heel andere en sterkere vorm, als de misdaad weer toeneemt". Die terugkeer van de troepen is volgens hem "slechts een kwestie van tijd".

'Illegale tactiek'

Trump, zelf een Republikein, stuurde de Nationale Garde uitsluitend naar steden met een Democratisch bestuur. Die reageren nu opgetogen op Trumps aankondiging. Volgens gouverneur Newsom van Californië betekent het "dat er eindelijk een einde zal komen aan deze illegale intimiderende tactiek" en dat Californië zelf weer zeggenschap krijgt over de inzet van de strijdkrachten.

Het kantoor van burgemeester Johnson van Chicago deelde na Trumps bericht de lokale criminaliteitscijfers over 2025 en concludeerde dat de stad in tien jaar tijd niet zo weinig misdaad heeft gezien als afgelopen jaar. Mede vanwege die cijfers had het hooggerechtshof vorige maand bepaald dat de inzet van de Nationale Garde in Chicago niet gerechtvaardigd was.

Daarmee kwam Trumps juridische onderbouwing voor de inzet van troepen elders in het land ook aan het wankelen. Kort voordat een federaal hof van beroep bekendmaakte dat Trumps regering honderden gardisten weer onder het gezag van de staat Californië moet plaatsen, kwam de president zelf met zijn aankondiging dat hij de troepen uit Chicago, Los Angeles en Portland terugtrekt.

'Overwinning voor heel Amerika'

Burgemeester Johnson van Chicago toont zich opgelucht over het besluit van het hof en spreekt van "een overwinning voor steden in heel Amerika". De uitspraak voorkomt volgens hem dat de grondwet "wordt uitgehold door een autoritaire leider" en laat zien dat "er ten minste een andere tak van de overheid is die erkent dat de buitensporige bevoegdheden van de president een echte bedreiging vormen voor onze democratie".

Welke ondemocratische stappen heeft Trump de afgelopen maanden gezet? Nieuwsuur zet het op een rij in deze video:

Trump begon vorig jaar juni soldaten naar Democratische steden te sturen toen er protesten gaande waren tegen zijn migratiebeleid, en zijn pogingen om meer migranten uit te zetten. De strijdkrachten kregen de opdracht federale eigendommen en overheidspersoneel te beschermen tegen de betogers. Lagere rechters floten de president de afgelopen maanden al meermaals terug.

Of er nu een eind komt aan de opgelegde inzet in alle Amerikaanse steden, is de vraag. Over de strijdkrachten in steden als Washington en Memphis liet Trump zich niet uit. Ondertussen kwamen gisteren 350 leden van de Nationale Garde aan in New Orleans, met goedkeuring van Republikeinse én Democratische lokale politici. Dit met het oog op de dodelijke aanslag tijdens de nieuwjaarsnacht van vorig jaar.

Verwoestend, gewelddadig en intens. Zo typeren de Nederlandse hulpdiensten de jaarwisseling. Hulpverleners in Nederland hebben een pittige avond en nacht achter de rug. Van vrolijk het glas heffen en genieten van vuurwerk was geen sprake.

De politie laat weten dat afgelopen avond en nacht 250 mensen zijn aangehouden. "Het geweld tegen hulpverleners en de politie was wederom hevig", valt te lezen in een persbericht. De impact van het vuurwerk en branden was op sommige plekken "ronduit verwoestend".

Plaatsvervangend korpschef Paulissen blikt terug op een zware nacht. "Het begon anders dan andere jaren al vroeg: halverwege de avond moest de mobiele eenheid al op veel plekken ingrijpen." In Nijmegen en Aalsmeer vielen er doden als gevolg van zwaar vuurwerk, in Rotterdam en Bergen op Zoom kwamen mensen om het leven door andere oorzaken. "Collega's hebben soms verschrikkelijke dingen gezien en meegemaakt."

De nieuwjaarsnacht begon al met een landelijk NL-Alert met de boodschap om alleen 112 te bellen in het geval van levensbedreigende situaties vanwege extreme drukte op de hulplijn. De politie verklaart dat het 112-nummer overbelast raakte omdat er te veel meldingen van branden binnenkwamen.

Brandweer Nederland had het dit jaar opnieuw drukker dan voorgaande jaren. Er kwamen 4286 meldingen van brandincidenten. Een stijging ten opzichte van vorig jaar, toen er 4106 meldingen waren. Uit een eerste inventarisatie blijkt dat de belasting op de meldkamer groot was. Afvalbranden, containerbranden en autobranden voerden weer de boventoon.

Voorzitter Jolanda Trijselaar van Brandweer Nederland prijst iedereen voor "de coördinatie en inspanning op alle fronten". Ze spreekt haar afgrijzen uit over het buitensporige geweld waar hulpverleners gedurende de nieuwjaarsnacht mee te maken kregen.

Trijselaar: "Ook dit jaar hebben we te maken gehad met agressie tegen onze mensen, zijn we belaagd en is met vuurwerk en ander materieel naar de brandweer gegooid." Ze hamert erop dat brandweermannen en brandweervrouwen, zowel beroepsmedewerkers als vrijwilligers, veilig moeten kunnen uitrukken, maar ook weer veilig thuis moeten komen. "Dit moet stoppen, onze mensen zijn er om te helpen, niet om doelwit van geweld te zijn."

Veiligheidsregio's

Afzonderlijke veiligheidsregio's sluiten zich aan bij de woorden van zowel de politie als de brandweer. Regio Rotterdam-Rijnmond spreekt van een "krankzinnig drukke nacht" met een recordaantal meldingen.

Veiligheidsregio's zien hoe het geweld tegen hulpverleners "extreem is toegenomen". Zo laat de regio Midden- en West-Brabant weten dat in Tilburg, Breda, Roosendaal en Bergen op Zoom de politie en mobiele eenheid moesten ingrijpen.

Het complete overzicht van de verwondingen die de spoedeisendehulpafdelingen moesten behandelen heeft Yara Basta, voorzitter van de SEH-beroepsvereniging, nog niet. Maar de berichten die Basta van collega's uit het hele land ontvangt, bevestigen het beeld van een rumoerige nacht waarin geweld geen uitzondering was. "Zo lijkt het er in Amsterdam op dat er meer letsel moest worden behandeld als gevolg van mishandelingen in vergelijking met vorig jaar."

Ook uit andere delen van het land komt het bericht dat het drukker was op de SEH dan vorig jaar. Het Martini Ziekenhuis in Groningen heeft tijdens de jaarwisseling opvallend veel jongeren binnen zien komen in zijn brandwondencentrum.

Negentien patiënten werden daar behandeld, ongeveer twee keer zoveel als vorig jaar. Tien zijn jonger dan 15 jaar, onder wie drie 7-jarigen. Het Martini Ziekenhuis zegt dat veertien patiënten poliklinisch werden behandeld. Zij konden na de ingreep weer naar huis. Vijf patiënten moesten worden opgenomen.

Volendam herdenkt vandaag de nieuwjaarsbrand in café 't Hemeltje van 25 jaar geleden.

Na een kerkdienst waarin de dodelijke slachtoffers werden herdacht, is een speciale lindeboom 'onthuld' vlak bij de plek van de brand. Die boom was een idee van veel nabestaanden en staat volgens de gemeente "symbool voor samenzijn, met ruimte voor herinnering en bezinning".

Bij de brand in het volgepakte café op de eerste verdieping van een dijkpand in Volendam kwamen in de allereerste uren van 2001 veertien mensen om het leven en raakten 200 mensen gewond.

Bij het afsteken van sterretjes ontstond een steekvlam die in de uitgedroogde kersttakken terechtkwam. Vrijwel direct vatte alle kerstversiering aan het plafond vlam. Toen de brandende massa naar beneden kwam, ontstond paniek. Maar op één steile trap na was er geen vluchtroute. De nooduitgang bleek geblokkeerd.

Derdegraads verbrand

Een van de zwaargewonden van toen is Mark Lansen. Hij was destijds 17 jaar oud en was samen met zijn zusje en nichtje in café 't Hemeltje. "Het duurde zeker een kwartier voor we naar buiten konden komen. Mijn armen, nek en gezicht waren derdegraads verbrand en bij mijn zusje haar rug. Ze droeg nylon en haar laarzen waren in haar benen geplakt", blikt hij terug bij NH Nieuws.

Net als tientallen andere gewonden, werd Lansen in coma gebracht. Pas tien dagen later ontwaakte hij en hoorde hij hoe groot de ramp was.

Een andere getuige is Linda Koeman. Zij werkte als politieagent in 2001 en moest wanhopige ouders tegenhouden die wilden weten of hun kinderen veilig waren. Ze moest ook bijhouden welke kinderen met ernstige verbrandingen bij wie onder een lauwe douche stonden.

Koud en glad

Ze herinnert zich nu dat het een paar uur na de brand, rond 03.00 uur, begon te ijzelen. "Het was al koud. Zo koud. En toen werd het ook nog eens glad", vertelt ze.

Intussen werd de ene na de andere gewonde overgebracht naar een inderhaast opgezette tent voor een eerste medische check. De bedoeling was dat ze daarvandaan met ambulances verder werden vervoerd naar ziekenhuizen. Maar dat ging lang niet altijd goed. "Er konden veel ambulances niet gaan rijden. Ze konden niet weg", aldus Koeman. "Door die tent en door een paal. Ik weet nog goed dat er een verpleger naar me toe kwam, roepend dat hij moest vertrekken, anders ging er een jongen dood."

Zoals bij elke heftige gebeurtenis volgden na de brand de onderzoeken. Daarin kreeg vooral de gemeente ervan langs. Waarom was er geen toezicht geweest op het aantal (vrije) nooduitgangen? Waarom was de plafondversiering met kersttakken niet geïmpregneerd? Waarom verliep het afvoeren van de vele gewonden zo moeizaam?

Reorganisatie

De nieuwjaarsbrand heeft ook tot een reorganisatie van de brandweer geleid. Niet alleen in Volendam, ook landelijk.

In Volendam is zelfs sprake van een omslag bij de brandweer, zegt Mark Lansen, de zwaargewonde van toen die nu zelf brandweerman is. Het team is kleiner en hechter, zegt hij. "We proberen dingen echt beter te doen. Zeker in de begeleiding naar jongere gasten. We praten veel meer met elkaar. Over alles. Vroeger was er strijd tussen teams binnen een kazerne. Nu werken we samen."

Volgens Lansen pakt dat positief uit De brandweer van Volendam werd afgelopen september uitgeroepen tot het beste brandweerkorps van Nederland.

Kijk hier een terugblik op de brand in Volendam die we eerder maakten:

Bij de kerkdienst en de 'onthulling' van de lindeboom hadden Volendammers vandaag een bloem bij zich. De gemeente heeft die bloemen verzameld in manden en daarna naar de graven van de veertien overleden jongeren gebracht. Ook die bloemen vormen "een krachtig symbool van verbondenheid en respect", aldus de gemeente.

De politie in Nijmegen heeft iemand aangehouden in verband met de dood van de 16-jarige jongen afgelopen nacht. Het slachtoffer kwam kort na de jaarwisseling in het stadsdeel Lindenholt om het leven door vuurwerk.

De politie onderzoekt of de opgepakte persoon "een verwijtbare rol" heeft gespeeld, staat in een bericht op X. Over de identiteit van de arrestant wil de politie verder niets bekendmaken.

Ondertussen is de rouw massaal op gang gekomen in het stadsdeel en de voetbalclub waar het slachtoffer speelde. "Wij hebben om 10.00 uur de deuren geopend om een plek te bieden om het verlies van Shane gezamenlijk te kunnen verwerken", zegt Arthur Andringa, voorzitter van S.C.E. Nijmegen. "Al snel waren er ongeveer 300 mensen bij ons. Shane was écht een jongen die onderdeel was van de voetbalclub en ook de wijk."

De Gelderlander schrijft dat het slachtoffer met veel buren op straat stond toen het kort na middernacht misging. Volgens de krant gaan er in de buurt verschillende verhalen rond over wat er is gebeurd. De politie onderzoekt de toedracht.

Nederland heeft het jaar 2026 feestelijk ingeluid met veel vuurwerk, champagne en lichtshows. Er werd ondanks meerdere afsteekverboden voor een recordbedrag aan vuurwerk de lucht in geschoten. Dat leidde ook dit jaar weer tot een aantal ernstige ongelukken, in enkele gevallen met dodelijke afloop.

Zo kwam in Nijmegen een minderjarige om het leven bij een incident. Volgens de Gelderlander gaat het om een jongen van 16, de politie heeft dat nog niet bevestigd. In Aalsmeer kwam afgelopen nacht een 38-jarige man om het leven bij een ongeluk met vuurwerk. De politie doet onderzoek naar de toedracht. Ook wordt onderzocht of er sprake was van illegaal vuurwerk.

De hulpdiensten hadden hun handen vol aan de nieuwjaarsnacht in Nederland. Vlak na de jaarwisseling werd er een NL-Alert verstuurd met de boodschap alleen 112 te bellen in het geval van levensbedreigende situaties vanwege extreme drukte op de hulplijn.

Vondelkerk

In Amsterdam moest de koninklijke marine te hulp schieten bij het blussen van een grote brand in de monumentale Vondelkerk. Even voor 01.00 uur vannacht ontstond er brand in de toren van de kerk aan het Vondelpark.

Tientallen huizen in de directe omgeving werden ontruimd vanwege de flinke vonkenregen die vrijkwam. Eerder vreesden de hulpdiensten voor een totale instorting van het gebouw, maar inmiddels is het instortingsgevaar geweken.

Onder buurtbewoners gaat het gerucht dat er vuurwerk in de toren is beland, maar de brandweer kan daar nog niets met zekerheid over zeggen. Voor zover bekend is er niemand gewond geraakt.

Beelden van de brand in de Vondelkerk:

In het Oogziekenhuis in Rotterdam zijn afgelopen nacht opvallend veel minderjarigen met oogletsel door vuurwerk binnengekomen. In totaal kwamen tot nog toe veertien gewonden binnen; anders dan voorgaande jaren is 85 procent van de slachtoffers minderjarig. "Dat is echt een trendbreuk", zegt een kinderarts van het oogziekenhuis.

Later vandaag komt het Oogziekenhuis met een nieuwe update van het aantal slachtoffers dat is behandeld. De verwachting is dat zich in de loop van de dag nog meer slachtoffers zullen melden.

Hulpdiensten bekogeld

Niet alleen omstanders en afstekers van het vuurwerk raakten gewond. Ook de hulpdiensten hadden een zware nacht, bovenal omdat zij werden bekogeld en beschoten met vuurwerk. In Breda werd de politie bekogeld met onder meer molotovcocktails en stoeptegels. En in de Haagse wijk Transvaal werd een politiebusje met zwaar vuurwerk bekogeld.

Voorzitter Nine Kooiman van de Nederlandse Politiebond stelde om 02.00 uur al dat er "ongekend veel geweld is gebruikt tegen hulpverleners". Zelf zei ze ook drie keer te zijn bekogeld met vuurwerk tijdens haar dienst in Amsterdam.

In de Haagse wijk Transvaal werd een politiebusje bestookt door zwaar vuurwerk:

De politie had deze jaarwisseling al meer incidenten dan normaal verwacht vanwege het naderende landelijke vuurwerkverbod. Twintig gemeenten hadden een afsteekverbod voor vuurwerk afgekondigd, maar op veel plekken hebben de inwoners zich daar weinig van aangetrokken.

In 2025 werd er voor een recordbedrag aan vuurwerk ingeslagen. Volgens belangenvereniging Pyrotechniek Nederland werd er voor zo'n 129 miljoen euro aan vuurwerk gekocht door consumenten. Een jaar eerder was er eveneens een record; toen werd er voor 118 miljoen euro aan vuurwerk gekocht.

Bekijk hier een impressie van de jaarwisseling in Nederland:

Goedemorgen en gelukkig nieuwjaar! Op verschillende plekken in het land zijn nieuwjaarsduiken afgelast vanwege ijsvorming. Op andere plekken gaat de traditionele frisse duik wel door. En in Volendam wordt de brand in café 't Hemeltje herdacht.

Eerst het weer: Vanuit het noordwesten komen er buien aan. Later vandaag worden die vooral landinwaarts steeds vaker winters van karakter. Bij een flink aantrekkende westenwind wordt het 3 tot 6 graden. Aan zee is tijdens buien kans op zware windstoten tot 80 km/u.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Nederland heeft gevierd dat 2026 is begonnen. Op veel plekken was het gezellig, maar er waren ook incidenten. Aan het begin van de nacht werd een NL-Alert verstuurd met de boodschap dat 112 alleen gebeld mocht worden in levensbedreigende situaties. In Nijmegen en Aalsmeer kwamen twee mensen om het leven door vuurwerkongelukken. Lees alles terug in ons liveblog over de jaarwisseling.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Op Schiphol hebben huisdieren de jaarwisseling vuurwerkvrij doorgebracht. Veel huisdieren zijn angstig vanwege het vuurwerk. Het Hilton Hotel op Schiphol biedt de dieren en hun baasjes een angstvrije nacht. Bij het vliegveld mag namelijk geen vuurwerk worden afgeschoten.

De kamers zijn best prijzig zeggen de hotelgasten, maar dat hebben ze graag voor hun geliefde viervoeters over. "Als ik deze avond door kan komen zonder de stress, dan heb ik het er graag voor over."

Fijne dag en nogmaals een gelukkig en gezond nieuwjaar toegewenst!

De eurozone is weer een land rijker. Bulgarije ruilde om middernacht officieel zijn nationale munteenheid, de lev, in voor de Europese eenheidsmunt. Daarmee hebben nu 21 van de 27 EU-landen de euro als betaalmiddel.

De invoering is bepaald niet onomstreden in het armste land van de Europese Unie. Volgens een recente enquête is een krappe meerderheid van 51 procent van de 6,7 miljoen Bulgaren voorstander, terwijl 45 procent liever de lev had behouden.

Laatste charmeoffensief

De voorstanders voerden op het laatst nog een charmeoffensief om de twijfels weg te nemen. Ze wijzen op de economische voordelen: handel wordt makkelijker en goedkoper als er geen geld en tijd wordt verloren met het wisselen van valuta. Dat scheelt jaarlijks wel 500 miljoen euro aan wisselkosten, rekende president Lagarde van de Europese Centrale Bank in november voor, op bezoek in de hoofdstad Sofia.

"De euro maakt betalingen en reizen voor de Bulgaren makkelijker", zei voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie. "Er komen nieuwe kansen voor Bulgaarse bedrijven, zodat ze meer voordeel halen uit de gemeenschappelijke Europese markt." En voor toeristen geldt: wie komende zomer aan het populaire Zonnestrand aan de Zwarte Zee zijn drankje wil afrekenen, hoeft niet eerst levs te gaan pinnen.

Soevereiniteit opgeven

Tegenstanders vrezen vooral prijsstijgingen, iets wat Bulgaren er met een gemiddeld bruto-inkomen van 1300 euro niet bij kunnen hebben. Die vrees is niet geheel ongegrond: meerdere landen rapporteerden extra inflatie na de invoering van de euro, al bleek het effect achteraf gering.

Kroatië, dat drie jaar geleden als laatste toetrad, deelde boetes uit aan winkels en bedrijven die de komst van de euro aangrepen om hun prijzen extra te verhogen. De Bulgaarse autoriteiten willen dit voorkomen, onder meer door de dagelijkse publicatie van prijzen van 101 gangbare producten op een website. Dat gaat door tot augustus.

Veel Bulgaren zijn daarnaast bang dat hun land met de lev een deel van zijn soevereiniteit weggeeft. Het wantrouwen tegen de overheid zit bij veel van de bewoners diep. Dat komt onder meer door de politieke chaos waarin hun land al jaren verkeert.

De afgelopen vier jaar waren er maar liefst zeven keer landelijke verkiezingen, en de kans is groot dat de Bulgaren binnenkort voor de achtste keer naar de stembus mogen. Het lukt maar niet om een stabiele regering te vormen. Het centrale thema daarbij zijn beschuldigingen over en weer van corruptie en vriendjespolitiek. In november trad de regering af na massale protesten tegen de begroting, waarin extra geld voor overheidsfunctionarissen werd gevonden door de belastingen te verhogen. Een volwaardige nieuwe regering is er nog niet.

Economie groeit

Brussel hoopt dat de euro Bulgarije steviger in de EU verankert. Het land kent een pro-Russische stroming met bijbehorende politieke partijen die garen spinnen bij de politieke chaos. Onderzoeksjournalisten hebben aangetoond dat Rusland een desinformatiecampagne financierde om de verdeeldheid over de euro verder aan te wakkeren. In februari probeerden duizenden aanhangers van de pro-Russische partij Heropleving het kantoor van de Europese Unie in Sofia binnen te dringen, uit protest tegen de euro.

Die komt vanaf vandaag desondanks uit de geldautomaten, al is dat later dan gepland. Bulgarije zat sinds 2020 in de wachtkamer, maar toetreding werd meerdere keren uitgesteld, onder meer doordat de inflatie te hoog was. In juni concludeerden de EU-regeringsleiders dat Bulgarije aan alle criteria voldeed. Dat de politieke instabiliteit invloed heeft op de stabiliteit van de munt, is niet waarschijnlijk: de Bulgaarse economie groeit bovengemiddeld en de staatsschuld is met 24 procent van het bruto binnenlands product een van de laagste van de EU.

In de praktijk zat de lev al jaren vast aan de euro, aangezien de koers in 1999 gelijk werd gesteld aan die van de Duitse mark die vervolgens zelf in de euro opging. En zelfs al jaren voor de eurobiljetten officieel hun betaalmiddel werden, hadden de Bulgaren al invloed op hoe ze eruitzien. Nadat hun land in 2007 lid was geworden van de Europese Unie, werd op het briefgeld de cyrillische benaming "EBPO" toegevoegd aan "EURO" en het Griekse "EYP-omega". Geen enkel ander EU-land gebruikt het cyrillische schrift.

De 34-jarige Democraat Zohran Mamdani is vlak na middernacht beëdigd als burgemeester van New York. Hij is de jongste burgemeester van de Amerikaanse stad in meer dan honderd jaar tijd, en de eerste moslim in deze functie.

De ceremonie was in een verlaten metrostation onder het stadhuis. Die locatie springt in het oog vanwege een prachtige architectuur, maar heeft ook een symbolische betekenis. Een van de speerpunten van de campagne van Mamdani was betaalbaarheid, onder meer van het openbaar vervoer. "Dit is werkelijk de grootste eer en privilege van mijn leven", zei hij na de beëdiging in een kort statement.

Later op de dag zal Mamdani nog een keer geïnaugureerd worden in een grotere ceremonie. Daar is ook senator Bernie Sanders bij, een van de politieke voorbeelden van de nieuwe burgemeester.

Mamdani is de opvolger van Eric Adams, die in opspraak raakte door een corruptieschandaal. Adams zou in de tijd voor zijn burgemeesterschap steekpenningen hebben aangenomen van buitenlandse partijen, in ruil voor invloed in de grootste stad van de Verenigde Staten.

In de Zwitserse wintersportplaats Crans-Montana zijn tientallen doden gevallen bij een brand in een bar. Meer dan honderd mensen zijn gewond geraakt, zeiden de Zwitserse autoriteiten op een persconferentie. Veel van de gewonden zijn er slecht aan toe.

De oorzaak van de brand is nog niet bekend. Volgens de autoriteiten was het een incident waarbij alle brandbare materialen of gassen in een ruimte plots ontvlamden.

Sommige lokale media schreven dat er rond 01.30 uur een explosie was in de bar. Er werd niet gemeld of de explosie voorafging aan de brand, of andersom. De Zwitserse nieuwssite Blick schreef eerder dat er mogelijk vuurwerk werd afgestoken in de bar. Twee vrouwen vertellen aan Franse media dat zij in de bar aanwezig waren en zagen hoe een kaars in een fles het plafond in brand zette.

Omstanders in het ski-oord reageren geschokt:

Crans-Montana is een populaire toeristische bestemming. Sommige slachtoffers komen niet uit Zwitserland maar uit andere landen, zeggen de autoriteiten. Het is onbekend of er Nederlanders aanwezig waren. Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt tegen persbureau ANP dat er nog geen verzoeken zijn gedaan voor consulaire hulp.

Het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken meldt dat er twee Franse staatsburgers gewond zijn geraakt bij de brand.

De Zwitserse autoriteiten onderzoeken hoeveel slachtoffers er precies zijn en wat er is gebeurd. In de bar kunnen maximaal zo'n 300 mensen zijn.

Brandwonden

Op foto's op sociale media is te zien dat er veel hulpdiensten ter plaatse zijn. Naar het gebied zijn tien helikopters en veertig ambulances gestuurd.

Lokale media schrijven dat er boven het gebied een vliegverbod is ingesteld en dat het gebied helemaal is afgezet. De brand zou inmiddels geblust zijn.

In ziekenhuizen in de omgeving zijn mensen binnengebracht met brandwonden. Hulpdiensten doen ondertussen een oproep aan mensen om risicovolle activiteiten te vermijden vandaag. Op die manier raken de ziekenhuizen niet overbelast.

Op de plek waar het gebeurde zijn hulpverleners druk bezig:

Er zijn een opvangcentrum en een hulplijn opgezet voor mensen die zijn getroffen door het incident.

Luxe ski-oord

Crans-Montana is een luxe ski-oord in het kanton Wallis in de Zwitserse Alpen. Behalve om het skiën staat de plek ook bekend om de luxe winkels en de après-skifeestjes.

Correspondent Midden-Europa Charlotte Waaijers:

"Dit is het hoogseizoen voor deze geliefde wintersportplek. Rond de jaarwisseling is het er druk, ook met bezoekers uit het buitenland.

De bar staat lokaal bekend als een plek waar vooral jongeren komen feesten, en volgens eerste berichten lijken er dan ook veel jongeren onder de slachtoffers te zijn. Maar de politie is nog terughoudend met informatie daarover, ook omdat de autoriteiten nog bezig zijn met de identificatie van de slachtoffers en hun naasten daar zo snel mogelijk over willen informeren.

Daarnaast is de aandacht nu gericht op het behandelen van de vele gewonden, die deels naar andere delen van Zwitserland gebracht zijn omdat de ziekenhuizen in Wallis het niet alleen aankunnen. De twee medische centra die gespecialiseerd zijn in het behandelen van brandwonden zitten in Zürich en Lausanne."

De bar waar de explosie was, is vaak drukbezocht. Jaarlijks is daar een oud-en-nieuwfeest. De bar heeft twee etages. Een trap naar beneden leidt naar een plek waar vaak 's nachts gedanst wordt.

Vanwege droogte in Crans-Montana was vuurwerk tijdens de jaarwisseling verboden in het gebied. Ooggetuigen vertellen aan lokale media dat er ondanks het verbod 's nachts wel veel vuurwerk was.

De Verenigde Staten hebben de afgelopen dagen weer meerdere aanvallen uitgevoerd op boten waarvan ze zeggen dat er drugs mee werden vervoerd. Daarbij zijn zeker acht mensen gedood. De aanvallen waren in internationale wateren, waar precies is niet bekendgemaakt door het leger.

De aanvallen op wat de VS "terroristische organisaties" noemt, werden uitgevoerd in opdracht van de Amerikaanse minister Hegseth, meldt het U.S. Southern Command op X.

Dinsdag werden drie boten vernietigd die volgens het Amerikaanse leger in konvooi voeren. "Drie drugscriminelen aan boord van het eerste schip kwamen om het leven bij de eerste aanval", schrijft het leger. "De overige drugscriminelen verlieten de andere twee schepen, sprongen overboord en zwommen weg voordat de daaropvolgende aanvallen die schepen tot zinken brachten."

Geen bewijs

Woensdag werden bij een vergelijkbare aanval op twee boten vijf mensen gedood. Het Amerikaanse leger voerde geen bewijs aan voor de bewering dat het ging om drugscriminelen die een georganiseerd drugstransport uitvoerden.

De regering van president Trump heeft sinds september vorig jaar meer dan 30 aanvallen uitgevoerd op vermeende drugsboten. Hierbij zijn volgens cijfers van de Amerikanen zeker 110 mensen gedood.

Eerder deze week claimde president Trump dat de Amerikanen een haven in Venezuela hebben aangevallen. Daar zouden drugs in boten worden geladen. Het zou voor het eerst zijn dat de VS een aanval doet op Venezolaans grondgebied.

De monumentale Vondelkerk in Amsterdam is vannacht bijna volledig verwoest door brand. Het vuur ontstond iets voor 01.00 uur in de toren van de kerk aan het Vondelpark. Voor zover bekend is niemand gewond geraakt.

Tientallen huizen in de directe omgeving zijn ontruimd omdat er brandende deeltjes door de wind werden verspreid. De bewoners zijn opgevangen in een yogastudio in de buurt.

Gevreesd werd dat het gebouw zou instorten, maar vanochtend meldde de veiligheidsregio dat dat gevaar is geweken. De muren van de kerk zijn blijven staan.

De brandweer heeft in de loop van de ochtend het sein brand meester afgegeven. De veiligheidsregio verwacht dat bewoners later vandaag terug kunnen naar hun huis.

De Amsterdamse burgemeester Halsema kwam vannacht naar de plek van de brand:

De oorzaak van de brand is nog niet bekend. Onder buurtbewoners gaat het gerucht dat er vuurwerk in de toren is beland, maar de brandweer kan daar nog niets met zekerheid over zeggen.

Veel kijkers

Er kwamen veel mensen kijken naar de brand. Daardoor hadden de hulpdiensten het soms moeilijk om bij het vuur te komen, zegt de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland.

Het gebouw, eind negentiende eeuw ontworpen door architect Pierre Cuypers, was tot 1977 een katholieke kerk. Tegenwoordig werd het rijksmonument onder meer gebruikt voor speciale gelegenheden en door kleine bedrijven. Ook hield de geloofsgemeenschap Liberty Church er op zondag kerkdiensten.

In Duitsland is voor de tweede keer deze maand een bank beroofd. Na de geruchtmakende overval in Gelsenkirchen van eergisteren, blijkt dat halverwege deze maand ook een bank in Bonn slachtoffer is geworden. Dat nieuws is pas vandaag naar buiten gebracht. In beide steden gaat het om een filiaal van Sparkasse.

Uit de bank in Bonn is 20 kilo goud gestolen ter waarde van zo'n 2,2 miljoen euro, melden Duitse media. Er is een medewerker aangehouden. Die zou zich zonder toestemming toegang hebben verschaft tot twee kluizen. Hoe dat heeft kunnen gebeuren, is nog niet duidelijk.

Er is een strafrechtelijk onderzoek geopend naar de medewerker, zegt de politie in Noordrijn-Westfalen. Sinds 17 december loopt er al een onderzoek, zowel intern als door de politie, aldus Sparkasse. De bank zegt contact te hebben met de getroffen klanten.

Spectaculaire overval Gelsenkirchen

Het nieuws komt twee dagen na de grote roof in Gelsenkirchen, waar dieven het voor elkaar kregen om zo'n 3000 kluisjes open te breken, het overgrote deel van de inhoud van de bank. Ze maakten contant geld, goud en waardevolle spullen buit, ter waarde van zeker 30 miljoen euro. In Duitsland wordt het een van de grootste bankovervallen in de geschiedenis van het land genoemd.

De dieven kregen toegang tot de kluizen met een speciale boor, die je volgens een politiewoordvoerder "niet bij een bouwmarkt koopt". Ze begonnen in de parkeergarage en boorden daar gaten in meerdere muren.

In Duitse media verschenen vandaag de eerste videobeelden van de vermoedelijke daders van de inbraak. Het lijkt erop dat de beelden zijn opgenomen in de parkeergarage. Daarop zijn twee gemaskerde personen, de vermoedelijke vluchtauto en een andere wagen te zien. Een van de gemaskerde mensen betaalt met muntjes bij een parkeermeter.

De daders zijn nog steeds spoorloos. De politie in Gelsenkirchen is op zoek naar getuigen die de afgelopen dagen verdachte geluiden hebben gehoord of andere zaken hebben gezien rond de plaats van de inbraak.

In het Groningse dorp Zevenhuizen is een ernstig verkeersongeluk gebeurd. Een persoon is daarbij overleden, meldt de politie. Vier anderen zijn voor controle naar het ziekenhuis gebracht.

Bij het ongeluk op de N979 Oudestreek botsten twee auto's op elkaar, meldt RTV Noord. Beide voertuigen raakten zwaar beschadigd. Een van de twee auto's botste tegen een boom en vloog vervolgens in brand.

Het is nog niet duidelijk waardoor het ongeluk heeft kunnen plaatsvinden.

In Iran zijn voor de vierde dag op rij mensen de straat op gegaan vanwege de hoge kosten van levensonderhoud. De protesten begonnen zondag met een protest van winkeliers in Teheran tegen de hoge inflatie.

In de dagen erna sloten winkeliers en kooplieden in andere steden en ook studenten zich aan. De onvrede richt zich niet alleen op de economische situatie, maar ook op het gebrek aan politieke vrijheden.

Bij protesten in de zuidelijke stad Fasa probeerden deelnemers vandaag een overheidsgebouw binnen te dringen:

Volgens lokale media zijn vier mensen opgepakt en raakten drie leden van de ordetroepen gewond. Het lokaal bestuur beschuldigt "vijandelijke kanalen en media" van het ophitsen van de betogers.

Dat werd door ordetroepen voorkomen. "De leider, een 28-jarige vrouw, is gearresteerd", meldden staatsmedia. Protest in Iran wordt met harde hand onderdrukt, of het nou gericht is op inflatie, droogte, vrouwenrechten of politieke vrijheden. Dit keer zegt het regime dat het met de demonstranten in gesprek wil, hoe is nog onduidelijk; daarbij is op beelden te zien dat ook nu op plekken hard wordt ingegrepen. Het Openbaar Ministerie dreigt met harde straffen tegen demonstranten die schade veroorzaken.

Sancties

De Iraanse economie lijdt onder de sancties die het land kreeg opgelegd, vanwege zijn kernenergieprogramma. Gevreesd wordt dat het atoomwapens probeert te maken, al wordt dat door Iran zelf ontkend.

Deze maand bedroeg de inflatie 42,5 procent. De nationale munt verloor dit jaar bijna de helft van zijn waarde. De president van de centrale bank nam maandag ontslag.

President Pezeshkian benoemde vandaag Abdolnasser Hemmatie (68), een voormalige minister van Economische en Financiële Zaken, tot opvolger bij de centrale bank.

De Duitse minister van Defensie Pistorius zegt geschokt te zijn door berichten over wangedrag van leden van een Duits parachutistenregiment. "De beschuldigingen over rechts-extremisme, seksueel wangedrag en drugsgebruik zijn schokkend", zei hij tegen persbureau DPA.

Pistorius uitte ook zijn onvrede over de leiding van het regiment. "Het kan niet zo zijn dat dit wangedrag blijkbaar niet onmiddellijk is opgemerkt en dat er ook niet de vereiste maatregelen tegen hen zijn genomen", aldus Pistorius.

Het Duitse Openbaar Ministerie is een onderzoek begonnen naar 200 incidenten waarbij negentien onderofficieren van het regiment betrokken zouden zijn geweest. Een aantal van hen is al ontslagen.

Elite-eenheid

Het Parachutistenregiment 26 is een elite-eenheid die onder meer bij de evacuatie van burgers uit crisisgebieden wordt ingezet. Het telt 1700 mannen en vrouwen en heeft zijn basis in Zweibrücken in de bondsstaat Rijnland-Palts.

Een lokale krant meldde in september op basis van een anonieme bron dat leden op een bijeenkomst nazi-uniformen hadden gedragen en de Hitlergroet hadden gebracht. Ook zouden mannelijke en vrouwelijke leden gefilmd zijn toen ze onder de douche stonden.

Antisemitisme

De Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) bracht maandag naar buiten dat twee vrouwelijke leden de legerleiding in juni op de hoogte hebben gebracht van "criminele toestanden" bij deze elite-eenheid.

Tientallen leden zouden seksuele overtredingen tegen vrouwen hebben begaan en psychische terreur op hen hebben uitgeoefend. Zeker dertig leden zouden bij rechts-extremistische en antisemitische incidenten betrokken zijn geweest. Ook zouden in de kazerne drinkgelagen zijn gehouden en zou er cocaïne zijn gebruikt.

Twee maanden onderzoek hebben volgens de FAZ een dossier van meer dan 600 pagina's opgeleverd. De toenmalige commandant moest in oktober vertrekken.

Gebruikers van Instagram en Facebook kunnen de chronologische tijdlijn weer kiezen als voorkeursoptie. Moederbedrijf Meta heeft op de valreep van het jaar zijn apps aangepast na een rechterlijke uitspraak. Dat betekent dat de recentste berichten weer altijd bovenaan verschijnen, als gebruikers dat willen.

Meta kan op basis van een algoritme bepalen welke berichten iemand te zien krijgt. De mogelijkheid voor een chronologische tijdlijn was er al, maar die voorkeur vergaten de apps steeds als een gebruiker de app afsloot.

Dat is in strijd met Europese regels, vond burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom. Gebruikers moeten te allen tijde een voorkeursoptie kunnen opgeven, staat in de Digital Services Act uit 2022.

Hoe stel je je voorkeursoptie in?

Gebruikers kunnen de chronologische volgorde terughalen door de 'volgend'-pagina aan te vinken. Die staat bovenaan de apps van Instagram en Facebook onder de optie 'voor jou'. Die mogelijkheid was er al een tijdje, maar steeds als gebruikers de app opnieuw opstartten, kwamen ze terug bij de 'voor jou'-pagina. Dat is nu veranderd. Als je de optie 'volgend' aanklikt, blijft die nu gewoon staan.

Bits of Freedom spande in augustus een rechtszaak aan tegen Meta vanwege die tijdlijn. De rechter stelde de burgerrechtenorganisatie in het gelijk. Uiteindelijk kreeg Meta tot eind van het jaar om de aanpassingen door te voeren. Dat is nu dus net voor de deadline gebeurd.

De organisatie is blij met de veranderingen. "De macht wordt nu teruggelegd bij de gebruiker, in plaats van dat Meta dat voor je bepaalt", zegt een woordvoerder. "Het gaat ons echt om de keuzemogelijkheid."

Stapsgewijs aangepast

De aanpassingen worden geleidelijk doorgevoerd, ziet Bits of Freedom. De eerste signalen dat Meta met de tijdlijn aan de slag was, kreeg de organisatie vorige week. Vandaag zijn er ook nog veranderingen doorgevoerd.

Meta legt zich niet neer bij de uitspraak van de rechtbank. Op 26 januari volgt een hoger beroep. Het bedrijf vindt het "een zaak voor de Europese Commissie, en niet iets voor individuele rechtbanken in EU-lidstaten", zei het bedrijf eerder.

In het centrum van de Duitse stad Düsseldorf is gisteren een Nederlandse man zwaargewond geraakt toen de taxi waar hij in zat werd beschoten. Dat heeft het Duitse Openbaar Ministerie bevestigd.

Duitse media melden dat het gaat om een 40-jarige man, die sinds de beschieting in het ziekenhuis ligt. Hij verkeert in levensgevaar, meldt het OM. Volgens de Duitse krant Bild is het slachtoffer een influencer.

De man is een neef van een Nederlander die een celstraf van twintig jaar uitzit voor onder meer drugshandel, bevestigt het Duitse OM na berichtgeving in Duitse media. Het is niet duidelijk of de schietpartij daarmee te maken heeft.

Ook is nog onduidelijk of er een of meerdere schutters zijn geweest. Daar wordt nog onderzoek naar gedaan. Voor zover bekend is er niemand gearresteerd.

In de taxi zouden nog meer mensen hebben gezeten. Zij bleven ongedeerd, schrijft omroep WDR. Dat geldt ook voor de taxichauffeur. Volgens Tagesschau zaten er tien kogelgaten in de taxi, waarvan negen in de voorruit op de plek waar de bijrijder zat. Het zou gaan om een gerichte aanval.