NOS Nieuws - Algemeen

Schenden de VS en Israël met hun aanvallen op Iran het internationale recht? Ja, zeggen veel deskundigen. "Amerika en Israël hebben de hoeksteen van de internationale rechtsorde aangevallen, namelijk het geweldsverbod", aldus universitair hoofddocent Marieke de Hoon. "Dat verbiedt een aanval op de soevereiniteit en de territoriale integriteit van Iran."

Het huidige Iraanse atoomprogramma vormt daar volgens haar geen uitzondering op. "Het geweldsverbod kent twee uitzonderingen die nu niet van toepassing zijn. Zo is er geen resolutie van de VN-Veiligheidsraad en het is ook geen rechtvaardige uitoefening van het recht op zelfverdediging."

Daarvoor zou Iran een aanval moeten hebben uitgevoerd of had daar een onmiddellijke dreiging voor moeten zijn, zegt De Hoon. "En dat is nu niet het geval. Het is niet zo dat Iran op het punt stond een nucleaire aanval uit te voeren op Israël, de VS of andere landen."

Hoogleraar internationaal recht Larissa van den Herik sluit zich daar bij aan. Alleen met toestemming van de VN-Veiligheidsraad of bij een directe dreiging mogen landen elkaar aanvallen, zegt zij. En ook volgens haar gaat de claim van zelfverdediging door de VS en Israël niet op.

Vleugellam door veto's

Daarom veroordelen de Verenigde Naties de aanval op Iran. Die Verenigde Naties zijn de belichaming van het internationaal recht zoals dat in de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog vorm kreeg. Het waren vooral de vijf winnaars van de oorlog en tevens permanente leden van de VN-Veiligheidsraad (de VS, Rusland, China, het VK en Frankrijk) die bepaalden hoe het internationaal recht eruit kwam te zien.

En dat raakt de kern bij de vraag of het internationaal recht nog wel werkt bij internationale conflicten en oorlogen. Dat doet het alleen als de VN-lidstaten dat willen. En dan vooral als de vijf permanente leden van de VN-Veiligheidsraad dat willen.

Dit orgaan met vijftien leden is verantwoordelijk voor de handhaving van de internationale vrede en veiligheid. Volgens het internationaal recht moeten alle VN-lidstaten zich houden aan de resoluties van de Veiligheidsraad. En daar zit het probleem: de afgelopen tachtig jaar zijn er talloze resoluties gestrand omdat een van de vijf permanente leden zijn veto uitsprak.

Door een oorlog op het Europese continent en een allesvernietigende oorlog in Gaza springen die veto's de laatste jaren meer en meer in het oog. Rusland houdt ze tegen in het geval van de oorlog in Oekraïne. En op zijn eigen resolutie na torpedeerde Amerika alle eerdere Veiligheidsraadresoluties die opriepen tot een onmiddellijk staakt-het-vuren in de Gazastrook. De veto's maken de VN-Veiligheidsraad zo goed als vleugellam.

Trumps nieuwe wereldorde

Met een soort shocktherapie creëert Trump zijn nieuwe wereldorde. Een wereldorde waarin wel plek is voor de door hem onlangs opgerichte Vredesraad als alternatief voor de VN, met steun van voornamelijk autocratische landen, maar waar minder plaats is voor het internationaal recht. Zo bleek ook begin dit jaar bij de ontvoering van de Venezolaanse dictator Maduro.

En met de aanval van de VS en Israël op Iran verzuchten steeds meer politici en volkenrechtdeskundigen dat het internationaal recht er niet meer toe doet. Tegelijk zal de overgrote meerderheid van de Iraanse bevolking er geen traan om laten dat het internationaal recht nu naar de letter wordt geschonden.

Westerse politici wijzen erop dat we hier met een moorddadig regime te maken hebben, dat al decennialang zijn eigen bevolking en mensen ver daarbuiten terroriseert. Dat doet ook minister Berendsen van Buitenlandse Zaken, die daarom zegt dat de Nederlandse regering begrip heeft voor de Amerikaanse en Israëlische aanvallen.

Hoopvol

Ook hoofddocent internationaal recht De Hoon spreekt van een vreselijk regime in Iran. Tegelijkertijd vindt ze het heel zorgwekkend dat terwijl de VS en Israël in haar ogen "agressie plegen tegen de internationale rechtsorde, er landen zoals Nederland zijn die dat niet veroordelen en wegkijken".

Volgens haar schept het een gevaarlijk precedent voor toekomstige internationale conflicten en roept het vooral een gevoel van een dubbele standaard op. En dat vooral bij niet-westerse landen.

"Toen Trump Groenland dreigde te annexeren, sloten westerse landen de rijen tegen zijn plan en hadden ze de mond vol van territoriale integriteit. Dat was erg hoopvol", vindt De Hoon. "Maar een paar weken later in het geval van Iran lijkt dat er allemaal niet meer toe te doen. Daardoor zeggen landen in het mondiale zuiden dat het Westen niet is te vertrouwen. Volgens hen meet dat met twee maten."

De vraag is of het internationaal recht wel werkt als landen zich er niets van aantrekken. "Als we nu met elkaar afspreken dat het internationaal recht er niet meer toe doet, dan geven we Trump, Rusland en China een vrijbrief om te doen wat ze al doen", zegt Van den Herik. Daarom pleit ze ervoor dat "Nederland en Europa met andere landen samen om de Verenigde Naties heen gaan staan" om die organisatie en daarmee het internationaal recht zo veel mogelijk te stutten.

Natuurmonumenten neemt samen met de betrokken gemeenten maatregelen om de drukte op de Posbank in Gelderland beheersbaar te maken. Nu is het soms zo vol in het natuurgebied ten noorden van Arnhem dat omwonenden klagen, wandelaars en fietsers zich onveilig voelen en dieren op de vlucht slaan.

De maatregelen komen erop neer dat bezoekers straks aan de rand van het uitgestrekte natuurgebied moeten parkeren en te voet verder kunnen gaan, meldt Omroep Gelderland. Om ervoor te zorgen dat automobilisten zich aan de nieuwe regels houden, worden slagbomen geplaatst.

"We hebben dat besloten omdat we zagen dat door de drukte de natuur echt verstoord werd", aldus Maarten Bakker van Natuurmonumenten. "Dus je zag veel minder wild en dieren hadden veel minder leefgebied."

De IJssel zichtbaar

De Posbank is een heuvelachtig heidegebied met zandverstuivingen, bossen, slingerende weggetjes en een aantal uitkijkpunten. Soms is vanaf die uitkijkpunten de IJssel zichtbaar.

Het is het hele jaar door druk in het natuurgebied, maar dat is vooral het geval wanneer de paarse heide bloeit in augustus en september.

"De Posbank is een bijzonder natuurgebied met fantastische vergezichten", zei boswachter Susanne Blommaert van Natuurmonumenten vorig jaar tegen National Geographic. "Ik snap dat mensen erheen willen. Maar wanneer de heide in bloei staat, wordt het vreselijk druk."

Sinds 1 juli 2024 zijn enkele wegen en parkeerplaatsen afgesloten voor auto's en motoren. Dat is zo in de weekenden, op feestdagen en in de zomermaanden juli en augustus.

Overlast

Maar er is meer nodig om te voorkomen dat gemotoriseerd verkeer de Posbank op rijdt. "Er zijn toch mensen die zich niet aan de regels houden. Daarom komen er slagbomen en worden de wegen op die momenten volledig afgesloten", aldus wethouder Paul Hofman (GroenLinks) in Rheden. "Dat doen we om de natuur te ontlasten, maar ook omdat veel omwonenden overlast ervaren."

Een aantal toegangswegen, met name de Schietbergseweg, wordt opnieuw ingedeeld. Nu is het daar een ratjetoe van automobilisten die heel snel én fietsers die heel langzaam de heuvel op rijden. Hofman: "Dat willen we verbeteren, vooral voor fietsers, zodat we mensen aanmoedigen om met groen vervoer te komen."

Voor de bezoekers die met het ov komen, wordt komende zomer ook een nieuwe, duidelijke wandelroute aangelegd tussen station Rheden en een bezoekerscentrum op de Posbank. Nu ontbreekt die nog.

Parkeergeld

Ook nieuw is een Parkeer Informatie Route Systeem, 'PIRS'. Op verschillende plekken komen elektronische displays die het aantal beschikbare parkeerplekken weergeven, zodat automobilisten niet eindeloos hoeven te zoeken.

Volgend jaar komt daar nog een maatregel bij: dan moet op de parkeerplaatsen van Natuurmonumenten bij de Posbank worden betaald. "Het parkeergeld steken we in het beheren en beschermen van de natuur op de langere termijn. Wie lid is van Natuurmonumenten hoeft niet te betalen om te parkeren, want die draagt met betaald lidmaatschap al bij aan datzelfde doel", aldus Bakker.

Zowel Natuurmonumenten als de betrokken gemeenten zeggen zich te realiseren dat de maatregelen, zeker de slagbomen, ingrijpend zijn. Maar het moet wel, stelt Tineke van der Pas, wethouder van de lokale partij PAK in Rozendaal. "Wij willen deze mooie natuur ook bewaren voor de generaties na ons. En daarvoor is het nodig om een evenwicht te vinden in het gebruik van die natuur en die natuur niet te veel belasten."

In het Verenigd Koninkrijk is de man van Labour-parlementslid Joani Reid opgepakt op verdenking van spionage voor China. In het onderzoek zijn in totaal drie mannen aangehouden.

Reid zegt dat zij en haar kinderen niets met het politieonderzoek te maken hebben. Ze heeft naar eigen zeggen geen enkele aanwijzing gehad dat haar man de wet heeft overtreden. De parlementariër verzoekt Britse media om de privacy van haar kinderen te respecteren, schrijft onder meer de BBC.

De politie maakte eerder op de dag bekend dat mannen van 39, 43 en 68 jaar oud zijn aangehouden. Het drietal wordt beschuldigd van hulp aan een buitenlandse geheime dienst, volgens een in 2023 aangenomen veiligheidswet. Er zou geen directe dreiging zijn voor de Britse bevolking.

'Geen bewonderaar van dictatuur'

Hoewel Reid niet als verdachte is aangemerkt, zegt het Labour-parlementslid in een reactie dat ze nooit vragen heeft gesteld in het Lagerhuis over aan China gerelateerde zaken. Ze stelt ook dat ze nooit Chinese functionarissen, zakenmensen of diplomaten heeft ontmoet, "voor zover ik weet". Reid benadrukt dat ze "helemaal geen bewonderaar is van de dictatuur van de Chinese Communistische Partij".

Labour-premier Starmer bezocht China enkele weken geleden. Hij probeert, net als andere Europese leiders, de banden aan te halen met Peking. Dat de echtgenoot van een partijgenoot nu vastzit op verdenking van spionage voor China, komt Starmer dan ook slecht uit.

Starmer onder vuur

De premier verkeert al langer in zwaar weer. Hij staat er slecht voor in de peilingen en ligt onder vuur vanwege zijn benoeming van partijprominent Peter Mandelson tot ambassadeur in de VS in 2024. Uit recent vrijgegeven documenten uit het Epstein-dossier is gebleken dat Mandelson zeer nauwe banden had met zedendelinquent Epstein.

Starmer heeft voormalige Labour-minister Mandelson, tegen wie inmiddels ook een corruptieonderzoek loopt, ontslagen. De rechterhand van de premier is opgestapt vanwege het schandaal.

De NS houdt vandaag een grote controle op zwartrijders. Alle treinen die langs het station in Voorburg komen worden gestopt, waarna iedereen wordt gecontroleerd.

Op de perrons wachten tientallen conducteurs om bij elke trein binnen 4 minuten een kaartcontrole uit te voeren. Wie geen kaartje heeft, moet uitstappen en krijgt op het perron een boete. Daar zijn ook boa's en politieagenten aanwezig.

Normaal gesproken stoppen er alleen sprinters in Voorburg, maar vanwege de controle moeten ook de intercity's van en naar Den Haag stoppen. De NS verwacht zo'n zeventig treinen te controleren.

"We willen meer controleren en zo nu en dan bedenken we een nieuwe manier", zegt Reinier van Rigteren, veiligheidsmanager bij de NS. "Je kunt elke dag hetzelfde doen, maar door te verrassen halen we betere resultaten. Dit verwacht helemaal niemand vandaag."

Boete verhoogd

De NS schrijft steeds vaker bekeuringen uit. In 2024 werden ruim 350.000 mensen zonder kaartje beboet. De cijfers van vorig jaar zijn nog niet gepubliceerd, maar de spoorwegen schatten dat het zo'n 400.000 boetes waren.

De boete voor reizen zonder vervoersbewijs werd afgelopen oktober verhoogd van 50 euro naar 70 euro. Daarbovenop moeten reizigers de ritprijs betalen. De boete is gelijk voor alle vervoerders en wordt bepaald door de staatssecretaris van Infrastructuur.

De NS zegt steeds beter te kunnen voorspellen waar en wanneer reizigers zwartrijden. Op basis daarvan worden controleacties gehouden zoals in Voorburg. Eerder was er een soortgelijke actie bij het ongebruikte station Rotterdam Stadion, maar toen hoefden niet alle treinen te stoppen. De NS zegt vaker dit soort acties te zullen houden.

Als allerlaatsten kwamen ze binnen bij de show van Prada in Milaan, vorige week. Omringd door beveiligers werden ze naar hun plaats op de eerste rij gebracht. De rest van het publiek keek ervan op: dit waren geen modeminnende sterren, maar Meta-baas Mark Zuckerberg en zijn vrouw Priscilla Chan. Techmiljardairs zoals zij lijken de weg naar de modewereld gevonden te hebben, maar met welk doel?

ELLE-hoofdredacteur Emma Vloeimans was bij de Prada-show op de Milanese modeweek, al had ze in eerste instantie niet door dat het echtpaar Zuckerberg was aangeschoven. "Er was zoveel te doen om de aanwezige K-popsterren dat er weinig aandacht was voor Mark", beschrijft ze.

Modejournalisten schreven al snel over een mogelijk motief voor het bezoekje van Zuckerberg. Hij zou Prada willen verleiden tot een deal voor het maken van Meta's AI-brillen. Zo'n samenwerking is er al met Ray-Ban en Oakley. Die merken zijn eigendom van hetzelfde moederbedrijf als de brillentak van Prada, en dus zou het volgens Vloeimans goed kunnen dat de deal er komt.

Bezos

Eind januari was er op de coutureweek in Parijs minstens zo'n opvallend koppel aanwezig. Amazon-oprichter Jeff Bezos en zijn vrouw Lauren Sánchez Bezos verschenen bij meerdere modeshows, net zoals ze afgelopen najaar in de Franse hoofdstad deden. Bij de show van modehuis Schiaparelli arriveerde Sánchez zelfs met poortwachter van de modewereld Anna Wintour.

Het is een teken aan de wand dat het echtpaar in korte tijd veel invloed heeft vergaard in de modewereld. De twee zijn bovendien hoofdsponsor van het aanstaande Met Gala, het benefiet voor de modeafdeling van het Metropolitan Museum of Art in New York en georganiseerd door Wintour. Het is een van de belangrijkste mode-evenementen van het jaar.

Al bij de aankondiging was er kritiek op het binnenhalen van het miljardairspaar, al is het niet de eerste keer dat de avond door de techwereld gesponsord wordt. Op de Instagrampagina van het museum schreven gebruikers dat Bezos culturele invloed probeert te kopen. Anderen riepen op tot een boycot van het gala.

Die negatieve geluiden zijn er ook van journalisten en modebloggers als het echtpaar zich op de modeweken vertoont. Zeker in januari, toen hun aanwezigheid in Parijs samenviel met een grote ontslagronde bij The Washington Post. Bezos is eigenaar van die Amerikaanse krant. Zijn Amazon ligt al langer onder vuur omdat de Amerikaanse immigratiedienst ICE gebruikmaakt van de IT-diensten van het techbedrijf.

"De vraag is: waarom zitten ze bij de shows terwijl ze niets met mode te maken hebben?", zegt Vloeimans. "Ik vind het niet nodig dat iemand als Bezos en zijn vrouw een podium krijgen in de modewereld. Maar de keuze voor wie front row mag, daar zitten altijd belangen achter."

Een hoop grote spelers in de mode zullen blij zijn met de komst van de techmiljardairs, zegt modejournalist en host van podcast De Modeshow Georgette Koning. "De merken zien mogelijkheden, want ze zijn uit op die miljarden."

"Het is een wedstrijd tussen een paar modeconglomeraten", zegt ze. "Het gaat niet heel florissant met die bedrijven. Er moet vertrouwen komen." Een Bezos of Zuckerberg kan dat vertrouwen leveren door te investeren. Er gaan geruchten dat Bezos geïnteresseerd is in het kopen van de Amerikaanse Vogue of de uitgever daarvan, mediabedrijf Condé Nast. Daarnaast zou een modehuis als Schiaparelli op zijn lijstje staan, al blijft dat allemaal onbevestigd.

'Geen illusies maken'

"Het is mogelijk dat beide partijen beter worden van zulke deals. Wat critici en bloggers daarvan vinden is ondergeschikt", zegt Koning. Vloeimans benadrukt dat veel modehuizen de techmiljardairs niet de rug toe kunnen keren. Ze verwijst naar de woorden van Prada-boegbeeld Miuccia Prada.

"Zij is politiek geëngageerd, een echte feminist, maar intussen zelf ook miljardair. Ze werd na de show geïnterviewd en zei dat we ons geen illusies moeten maken over de catwalk als plek voor politieke statements, omdat een modehuis als Prada nu eenmaal kleding maakt voor rijke mensen."

Hoever de invloed van de techbazen uiteindelijk zal reiken in de mode, blijft de vraag. Koning benadert het nuchter. "Op front row gaat het tussen de knapste mensen en de mensen met het geld. In die laatste categorie zijn de techmiljardairs gewoon een nieuwe soort."

Welke kant wil China de komende jaren op met de economie? Die vraag staat centraal op de belangrijkste politieke bijeenkomst van het jaar die in Peking is begonnen: het Nationale Volkscongres. Duizenden afgevaardigden zullen morgen de nieuwe economische groeidoelstelling horen. De speculatie is dat die dit jaar voor het eerst onder de 5 procent zal zijn.

Invloedrijker is dat het nieuwe vijfjarenplan wordt gepubliceerd, waarmee de sociaaleconomische richting tot 2030 wordt vastgelegd. De verwachting is dat China nog sterker zal inzetten op zelfvoorziening, de hoogwaardige maakindustrie (ook voor de export) en technologie.

Maar er zit een tweedeling in de Chinese economie. Aan de ene kant floreert de economie, met gigantische exportcijfers en een steeds sterkere technologiesector. Maar aan de andere kant kwakkelt de binnenlandse economie en is het voor veel Chinezen een tijd van steeds meer tegenslagen.

Wat is een vijfjarenplan?

Met een vijfjarenplan legt China de belangrijkste sociale en economische doelen vast. Sommige doelen of indicatoren zijn bindend, andere zijn streefdoelen. Het gaat bijvoorbeeld om de groei van het bruto nationaal product, de totale energie- of voedselproductie, of, zoals meer recentelijk, CO2-uitstootvermindering.

Zelfs in de rijke hoofdstad Peking zijn de huidige economische problemen merkbaar. De ene na de andere winkel of horecagelegenheid moet de deuren sluiten. Het straatbeeld wordt steeds meer gevuld met goedkope restaurantketens, omdat die door schaalvoordelen kunnen besparen op hun inkoopkosten.

Een nieuw geopende keten, de Zes Renminbi Noedelkoning, speelt in op de steeds kleinere portemonnee. Hier kan je voor omgerekend 80 eurocent een portie noedels krijgen, in plaats van de gemiddelde prijs van 2 à 3 euro in de hoofdstad. Voor 25 eurocent kan je een gekookt ei toevoegen.

"We besparen op alles, van loonkosten en ingrediënten tot de huur, en geven geen geld uit aan een verbouwing", zegt eigenaar Cai. Door de economische malaise is de concurrentie in de horeca in Peking nog extremer geworden, dus moesten we wel met een nieuw model komen, legt hij uit. "Kleine winsten, maar grote volumes, weet je wel?"

De klanten bestaan vooral uit de groeiende groep taxichauffeurs, klusjesmannen en bezorgers in de stad. Het zijn het soort banen waar je, als je moet, meteen mee aan de slag kunt en waar geen opleiding voor nodig is. Ze komen hier allemaal om dezelfde redenen, vertellen ze: het is goedkoop, het vult en het smaakt goed.

Energieke twintigers

Boodschappenbezorger Hu Zhu zit in zijn blauwe uniform te wachten op zijn bord noedels. "De economie gaat bergafwaarts," klaagt hij. Met een inkomen van zo'n 25 tot 35 euro per dag, eet hij hier graag.

Hij is aan de slag gegaan als bezorger toen hij twee jaar geleden zijn kantoorbaan verloor. "Bedrijven willen voor dat soort banen graag jonge mensen die net van de universiteit komen, niet iemand van boven de dertig", zegt hij.

Het is een veelgehoord probleem in China. Voorbij de dertig ben je duurder en word je gezien als minder efficiënt dan een energieke twintiger, dus vlieg je er eerder uit. "Ze hebben liever een jong iemand die wel luistert, dan een dertiger die dat niet doet", schatert hij uit.

Het gemiddelde opleidingsniveau in China is ook een probleem. Hu Zhu heeft nog gestudeerd, maar twee derde van de Chinezen heeft geen middelbareschooldiploma. Het vinden van een baan in de elektrische auto-industrie of de halfgeleiderindustrie, de topsectoren, wordt dan moeilijk. Maar ook de automatisering in de maakindustrie speelt laagopgeleide Chinezen parten.

Inzetten op technologie

In het zakendistrict van Peking zijn voorbijgangers een stuk positiever gestemd. Daar werken ze juist in de sectoren die nog meer steun gaan krijgen van Peking in het nieuwe vijfjarenplan, zoals in het bankwezen, de internationale handel of de techindustrie.

"Het wordt inzetten op technologie en innovatie", zegt Song, die net lunchpauze heeft. Voor hem is dat goed nieuws, want hij werkt bij een techinvesteringsfonds. "We zien al een zeker rendement en zitten in een positieve spiraal."

Het gaat deze week de vraag zijn hoeveel aandacht Peking gaat hebben voor het uit het slop trekken van de rest van de economie. Of dat Peking met een paar sterke sectoren de rest van economie omhoog gaat proberen te liften.

Het lijkt erop dat de griepepidemie over de piek heen is. Dat melden het RIVM en onderzoeksinstituut Nivel. Minder mensen met griepachtige klachten bezochten de afgelopen week de huisarts. Het ging om 66 op de 100.000 mensen. De week ervoor bezochten nog 68 op de 100.000 mensen de huisarts met klachten die lijken op griep.

Naast huisartsbezoeken wordt er ook gekeken naar hoe vaak het griepvirus wordt gevonden in afgenomen monsters. Er wordt bijvoorbeeld gekeken naar monsters die huisartsen afnemen bij mensen met een griepachtig ziektebeeld. Uit die monsters blijkt dat het influenzavirus ongeveer even vaak werd gevonden als een week eerder.

Nog steeds veel zieken

Dat minder mensen zich nu melden bij de huisarts, betekent niet dat de epidemie voorbij is. De meeste mensen met griepklachten gaan niet naar de huisarts, maar er is altijd een minderheid van vooral kwetsbare mensen die dat wel doet. Er is sprake van een griepepidemie als er twee weken lang meer dan 46 op de 100.000 mensen naar de huisarts gaan met griepsymptomen.

Het RIVM meldt dat een paar varianten van het griepvirus die nu rondgaan verschillen van de virussen waar het griepvaccin van dit seizoen op gemaakt is. Toch werkt het vaccin net zo goed als in voorgaande jaren, schrijft het instituut. Dat baseren ze op internationale onderzoeken, waarin ook Nederlandse gegevens zijn meegenomen.

De afgelopen weken leidde de griepepidemie tot meer drukte in ziekenhuizen. Op verschillende plekken werden geplande operaties afgezegd, bijvoorbeeld in ziekenhuizen in Leeuwarden, Amersfoort, Dordrecht en Den Bosch.

De Europese Commissie wil dat er bij publieke aanbestedingen in de toekomst verplicht in Europa geproduceerde producten worden gebruikt. De maatregel moet de Europese industrie versterken en tegelijkertijd leiden tot vergroening.

De made in Europe-eisen moeten in ieder geval gaan gelden voor strategische sectoren zoals de autosector, groene technologie en de zware industrie. Het zijn sectoren die het door verschillende oorzaken zwaar hebben, maar volgens de Commissie wel behouden moeten blijven in de EU.

Hoge energieprijzen en de geopolitieke onrust maken dat maatregelen volgens de Europese Commissie hard nodig zijn. Maar het plan moet vooral een antwoord bieden op de keiharde concurrentie uit China. Europa wordt overspoeld door goedkope Chinese producten waar Europese bedrijven niet tegenop kunnen concurreren. Het land is dominant in allerlei groene sectoren zoals die van de zonnepanelen.

Volgens klimaatcommissaris Wopke Hoekstra heeft China met "oneerlijke handelspraktijken" de eerlijke concurrentie ondermijnd: "We moeten harder opkomen voor onze eigen belangen."

Elektrische auto's

Dus wil de Europese Commissie dat elektrische auto's, als ze van publiek geld worden gekocht, voortaan in Europa in elkaar zijn gezet. Een deel van de onderdelen voor de elektrische auto's moet straks eveneens uit de EU komen.

Ook wanneer via publieke aanbestedingen zonnepanelen, windmolens, cement of aluminium gekocht worden, moeten die producten helemaal of gedeeltelijk uit de EU komen. Voor staal gaat die eis niet gelden, wel moet een deel van het staal groen geproduceerd zijn.

Industriepolitiek

Dat de Industrial Accelerator Act, waar al de plannen in staan, vandaag is gepresenteerd, was allesbehalve vanzelfsprekend. De afgelopen maanden werd de presentatie van de wet steeds uitgesteld. Er was namelijk veel discussie over de koerswijziging van de EU: van een open economie naar het bevoordelen van eigen bedrijven.

Frankrijk hamerde vooral hard op de made in Europe-verplichting. Het land wil de Europese maakindustrie, en zeker ook de Franse, een boost geven. Duitsland stond daar met een groep andere landen tegenover. In het machtige autoland bestaat de angst dat hun auto's straks te duur en onverkoopbaar worden. Ook bestaat de angst dat partnerlanden buiten de EU tegen het hoofd worden gestoten.

Volgens D66-Europarlementariër Brigitte van den Berg bevat het voorstel "maatregelen die we ons een paar jaar geleden niet konden voorstellen". Toch zijn de maatregelen volgens haar "hard nodig".

Te duur

Om aan de zorgen van tegenstanders van de wet tegemoet te komen, zijn inmiddels wel allerlei voorzorgsmaatregelen opgenomen. Als producten te duur worden, dan vervalt de made in Europe-verplichting. En ook landen waar de EU een handelsverdrag mee heeft voor de aangewezen producten mogen straks mogelijk meedoen.

Aan het voorstel kan nog flink worden gesleuteld, want ook het Europees Parlement en de EU-lidstaten moeten zich er nog over uitspreken. Gezien de grote belangen beloven dat stevige onderhandelingen te worden.

Het bedrijf achter de eerste Nederlandse testrit met de hyperloop is failliet. Gisteren sprak de rechtbank het faillissement uit van Hardt Hyperloop. De Delftse start-up haalde miljoenen op voor de ontwikkeling van een soort snelle trein in een buis.

De oorzaak van het faillissement is niet bekend. De curator zegt tegen RTL Z niet te weten of er een doorstart komt. Hardt Hyperloop werd opgericht in 2017 uit een studententeam van de TU Delft dat al deelnam aan ontwerpwedstrijden.

De hyperloop is een concept dat sinds vijftien jaar onder de aandacht wordt gebracht door Elon Musk en zijn bedrijf SpaceX. Het houdt in dat reizigers in een capsule door een vacuümbuis worden getrokken. In theorie zou het reistijd drastisch kunnen verkorten, maar het idee is nooit verder gekomen dan de testfase.

Wel halen hyperloop-projecten miljoenen aan investeringen op, dat gold ook voor Hardt Hyperloop. Met een investering in 2019 bouwde het Nederlandse bedrijf een grote testbaan in het Groningse Veendam. De provincie en het Rijk staken volgens RTV Noord 7,5 miljoen euro aan publiek geld in het project. De Europese Unie kende enkele jaren later 12 miljoen euro subsidie toe aan de testbaan.

Groningse testbaan

De testbaan staat tegenwoordig los van het bedrijf dat nu failliet is. De directeur van het European Hyperloop Center hoopt dat de ontwikkeling van de hyperloop door kan gaan, nu de belangrijkste partner bankroet is. Tegen de streekomroep RTV1 zegt hij dat de toekomst van het centrum opnieuw verkend moet worden.

Hardt Hyperloop was een van de grootste spelers in een samenwerkingsverband tussen Europese en internationale bedrijven die zich bezighouden met het experiment. De Europese Unie wil zo de krachten bundelen om het idee tot een succes te maken.

In een rapport van afgelopen november zei de Europese Commissie dat de hyperloop een steeds serieuzer idee wordt, maar dat er nog grote uitdagingen zijn. Zo zijn er geen duidelijke businessmodellen en zijn de investeringskosten hoog.

In Nijmegen is een grote partij vervalste merkartikelen gevonden. Het gaat onder meer om kleding, schoenen en accessoires die moesten lijken op die van merken als Dior, Prada en Louis Vuitton.

De spullen lagen in een volledig ingerichte showroom in een gebouw op een industrieterrein in Nijmegen. In een naastgelegen zeecontainer lagen nog meer neppe merkartikelen. In totaal werden er zo'n 11.000 stuks geteld.

Naast het gebouw staat een woning en daar werden verdovende middelen gevonden. Het gebouw, de container en de woning worden door dezelfde partij gehuurd.

Nog geen aanhoudingen

De partij neppe merkartikelen werd gevonden bij een integrale controle van de douane, de gemeente Nijmegen en de Arbeidsinspectie.

Zij hebben de zaak nu overgedragen aan de FIOD, de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst. Zij zijn een strafrechtelijk onderzoek gestart, onder leiding van het Functioneel Parket, dat binnen het OM bezig is met onder meer het tegengaan van fraude en milieucriminaliteit. Er is nog niemand opgepakt.

Spullen vernietigd

Alle gevonden kleding, schoenen en accessoires worden vernietigd. De FIOD zegt daarover dat er strikte regels gelden bij het vinden van neppe merkartikelen. Die spullen mogen niet gedoneerd worden of naar de kringloop gebracht worden omdat ze niet terug in omloop mogen komen.

Voor neppe merkkleding kunnen ook veiligheids- en kwaliteitsrisico's gelden, bijvoorbeeld omdat onbekend is welke verf- of kleurstoffen zijn gebruikt. Daarom mag het bijvoorbeeld ook niet gedoneerd of gerecycled worden. "Veiligheid en het tegengaan van criminaliteit staan voorop", aldus de FIOD.

De schoonmaak van wat wel de grootste drugsput van Europa wordt genoemd, is bijna afgerond. De provincie Noord-Brabant heeft meer dan 400 bomen bij Halsteren gekapt en enorme hoeveelheden vervuilde grond en vervuild grondwater afgevoerd. Daarna is schone grond aangebracht.

Het mensenwerk is nu klaar. Bacteriën die van nature in de grond zitten moeten ervoor zorgen dat de rest van de bodem zich herstelt. Maar "het zal nog tientallen jaren duren voordat hier weer het bos vol leven staat", aldus de provincie Noord-Brabant.

De drugsput op de Brabantse Wal, op een steenworp afstand van het Zeeuwse Tholen, werd in 2021 ontdekt. Tot zo'n 7 meter diep werd een giftige cocktail van chemicaliën ontdekt die daar waarschijnlijk jaren achtereen waren gedumpt.

Boswachter Erik de Jonge schatte dat er een hoeveelheid drugsafval met de omvang van 37 zeecontainers in de bossen bij Halsteren in de grond zat. Volgens hem was een groot deel van het bodemleven dood en sijpelde het afval steeds dieper door in het grondwater. Al snel werd gesproken van de 'grootste drugsput van Europa'.

Megadrugsdump

Er is lang gesteggeld over de vraag wie de schoonmaak moest betalen. De vervuiler betaalt, is het uitgangspunt. Maar wie verantwoordelijk was voor de megadrugsdump, is nooit opgehelderd.

Wel is duidelijk dat vlakbij, in een loods aan de rand van de Brabantse Wal, een Zuid-Amerikaans drugskartel actief was. In 2020 werd daar cocaïne verwerkt. Toen de politie daar begin 2021 binnenviel, was er niemand meer. Wel ontdekte boswachter De Jonge vlak bij de verlaten loods de put.

Omdat die bij een waterwingebied en in een Natura 2000-zone ligt, besloten provincie en het Rijk uiteindelijk om het grootste deel van de schoonmaakkosten te dragen.

Sterk vervuilde grond

In 2023 werden 400 bomen op en rond de heuvel gekapt. 5000 kubieke meter grond werd weggegraven. Dat was nodig om zo'n 1200 kuub sterk vervuilde grond veilig te kunnen verwijderen. Bijna de helft daarvan is ook echt weggehaald, het zand is afgevoerd naar een gespecialiseerd bedrijf in Moerdijk.

In het bos ontstond een metersdiep gat met een oppervlak van 2000 vierkante meter. "Een krater in het bos of er een wolkenkrabber gebouwd zou gaan worden", stelt de provincie.

Daarna volgde de schoonmaak van ruim 6000 kubieke meter vervuild grondwater door het te filteren in een soort fabriekje naast het terrein. Experts wisten 750 kilo aan pure, giftige drugsgrondstoffen uit het grondwater te zeven.

Daarna is in de put schoon stuifzand uit de buurt gestort en daarbovenop zo'n 30 centimeter humusrijke bosgrond. De heuvel is nog kaal, maar lijkt op 'vroeger'.

Mezen, lijsters en houtduiven

Boswachter Erik de Jonge kijkt bij Omroep Brabant met gemengde gevoelens terug op de afgelopen vijf jaar. "Dit is natuurlijk het monument van ellende in Brabant", zegt hij. Tegelijkertijd ziet en hoort De Jonge herstel. "Ik zie sporen van reeën en ik hoor mezen, lijsters en houtduiven."

"We hebben afgelopen najaar rogge gezaaid om het bodemleven te stimuleren", aldus de boswachter. "Zodra de bodem het weer aankan, willen we mooi gemengd bos gaan planten." Mogelijk is dat volgend najaar.

Volgens De Jonge "komt er een moment dat er weer vogels in de boomtoppen broeden en reeën liggen te rusten in de dekking". "De natuur is veerkrachtig genoeg om zich zelfs op deze plek weer te herstellen."

Een ijsvlakte met op de achtergrond besneeuwde toppen. Temperaturen die schommelen rond min 25 graden Celsius zodat je, zeker als het waait, elk stukje huid moet bedekken tegen bevriezing.

In deze barre omstandigheden spuit het Nederlandse bedrijf Arctic Reflections nu water op het zee-ijs in Noordoost-Canada om het sneller te laten aangroeien. De proef moet leiden tot een aanpak om het ijs trager te laten smelten, en de opwarming van het poolgebied af te remmen.

Beelden van de expeditie in Canada:

Een omstreden plan, en het is verre van zeker dat het zal slagen. "Maar we zijn aan onze stand verplicht het te proberen", zegt Fonger Ypma, oprichter en directeur van Arctic Reflections. "Andere mensen richten zich op het Amazonegebied, wij zijn met het poolgebied bezig."

Elke winter groeit in het Noordpoolgebied een enorme hoeveelheid zee-ijs. Vanaf het hoogtepunt in maart smelt een groot deel, om in september op het jaarlijks dieptepunt te komen. Door de uitstoot van broeikasgassen warmt de regio snel op en verdwijnt er ijs. Sinds de jaren zeventig is het oppervlak en de dikte van het ijs flink afgenomen.

IJsvrije zomer dreigt

Wetenschappers verwachten dat dit doorzet zodat de pool in de komende tientallen jaren praktisch ijsvrij kan worden. En dat jaagt de opwarming van de aarde verder aan. Waar het witte zee-ijs zonlicht grotendeels terugkaatst, neemt donker zeewater veel warmte op. Die spiraal wil Ypma doorbreken.

Arctic Reflections pompt water op het ijs, waar het door de kou snel bevriest. Normaal groeit het ijs alleen aan de onderkant, maar nu dus aan beide zijden. Bovendien bevriest hierdoor de sneeuwlaag op het ijs. Normaal werkt deze als isolatie waardoor het ijs aan de onderkant minder snel aanvriest. Het dikkere ijs dat nu wordt gecreëerd, zou een grotere kans moet hebben de zomer te doorstaan.

De proef gebeurt in nauwe samenwerking met de Inuit, die er toestemming gaven voor en met hun kennis over het ijs bijdragen.

Afleiding van klimaatbeleid

Eerdere proeven op Spitsbergen en in Newfoundland toonden al aan dat het principe werkt. Maar het staat nog niet vast dat het ijs daadwerkelijk langer blijft liggen. De huidige veldproef is weer groter. Op diverse manieren houden onderzoekers in de gaten wat de effecten zijn op het ijs, zowel verwacht en onverwacht.

Samen met een ander bedrijf en diverse universiteiten kreeg Arctic Reflections vorig jaar een subsidie van ruim 11 miljoen euro voor onderzoek naar het dikker maken van poolijs. Dat geld komt van een Britse overheidsfonds dat onderzoek financiert naar (grootschalige) ingrepen in het klimaat, om de gevolgen van klimaatverandering te beperken. Iets wat experts ook wel geo-engineering noemen.

Veel wetenschappers zijn uitgesproken kritisch over deze aanpak. "Het leidt af van, en vertraagt, het naar beneden krijgen van de CO2-uitstoot", zegt Marie Cavitte, poolonderzoeker aan de Vrije Universiteit Brussel. Cavitte vindt dat de plannen "valse hoop" bieden, en alleen maar leiden tot tijdverlies voor hetgeen echt zin heeft.

Twee keer Nederland opspuiten

"Ik zou ook graag willen denken dat we niet moeten ingrijpen", zegt Fonger Ypma. "Maar dat kan ik niet omdat mensen al zoveel klimaatverandering hebben veroorzaakt dat we voor 2050 de eerste vrijwel ijsvrije zomer gaan krijgen." Ypma benadrukt dat hun plan geen vervanging is voor het terugdringen van de uitstoot. Het moet vooral tijd winnen, terwijl de mensheid minder olie, gas en steenkool gaat gebruiken.

Om een serieus effect te hebben moet de aanpak naar een veel grotere schaal. Ypma denkt dat het jaarlijks verdikken van 80.000 vierkante kilometer ijs genoeg is de dalende trend te keren. Dat is ongeveer twee keer Nederland.

Het onderzoek richt zich nu op de basis, maar Ypma heeft al wat algemene ideeën over de opschaling. Daarbij denkt hij aan zo'n duizend mobiele "pompplatforms". Die worden telkens verplaatst om gericht een gebied op de spuiten waar het ijs nét dreigt te verdwijnen in de zomer.

Grote twijfels

Ook over de praktische haalbaarheid leven grote twijfels onder poolonderzoekers. "Ik denk niet dat dit kan worden gedaan op een redelijke schaal", zegt Julienne Stroeve, poolwetenschapper aan University College Londen. Volgens haar is de aanpak onwerkbaar duur, energieverslindend en onpraktisch.

"Ik zou hier ook sceptisch over zijn als iemand anders het zou proberen", zegt Ypma, die veel respect heeft voor de expertise poolwetenschappers. Maar dat wel vaker de opschaling van technologie is onderschat, zoals bij zonne- en windenergie. Ypma blijft erbij dat het de moeite waar is dit te proberen: "Het is belangrijk voor de aarde dat we het hitteschild, wat het noordpoolijs eigenlijk is, in stand houden."

Een pand dat de gemeente Houten al maanden op het oog had voor de opvang van asielzoekers, blijkt te zijn verkocht aan de investeringsmaatschappij van ondernemer Wim Beelen. Beelen bevestigt de aankoop en zegt dat hij van het oude bedrijfspand aan de Essenkade een 'belevingscentrum' wil maken.

De gemeente Houten en het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) zeggen niet op de hoogte te zijn gebracht van de aankoop van het pand door de ondernemer.

De verkoper van het pand, De Waal Beheer, bevestigt bij RTV Utrecht dat is gekozen voor de investeringsmaatschappij van Beelen.

De verkoper ergerde zich aan de trage besluitvorming van de gemeente over een mogelijk azc, laat De Waal Beheer weten. "Dat heeft bij dit besluit een belangrijke rol gespeeld", aldus de directeur van de onderneming.

Plannen van de baan

Het gemeentebestuur stelde in juni vorig jaar voor om in het pand een tijdelijke opvang te realiseren voor zo'n 2 tot 2,5 jaar, vooral bedoeld om het vaak overvolle aanmeldcentrum in Ter Apel te ontlasten. In het pand zouden 200 tot 250 asielzoekers komen.

In november besloot de gemeente de plannen in de ijskast te zetten, na een aantal tumultueus verlopen protesten van voor- en tegenstanders. Wel zei de gemeente toen te onderzoeken of in het pand mogelijk een langdurige opvangplek kon komen.

Door de verkoop van de beoogde locatie lijkt het opvangplan in Houten van de baan. "Als het pand echt verkocht is, lijkt me niet dat daar een azc komt", reageert een woordvoerder van de gemeente Houten.

Zij benadrukt dat de gemeente nog wel in gesprek gaat met Beelen over een mogelijke opvang van asielzoekers.

Spreidingswet

De gemeente Houten vangt op dit moment geen asielzoekers op en voldoet dus niet aan de spreidingswet. Volgens die wet zou Houten minimaal 337 asielzoekers moeten opvangen.

"Hoe het nu verdergaat, moeten we gaan onderzoeken", zegt de gemeentewoordvoerder.

De gemeenteraadsverkiezingen over twee weken kunnen de krimp van het aantal zwembaden keren, hopen veel bezoekers en eigenaren van zwembaden. Al jaren neemt het aantal binnenbaden af. Gemeenten worstelen ermee, omdat het duur is om zwembaden open te houden en gemeenten de afgelopen jaren zijn gefuseerd.

Ook in Harmelen, onderdeel geworden van de gemeente Woerden, is dat het geval. De gemeente heeft twee zwembaden, maar wat moeten ze ermee? De lokale politiek denkt er verschillend over.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Vaste bezoeker Gerrie de Kruijf zou het kapitaalvernietiging vinden als het zwembad in haar dorp moet sluiten. Het bad is 25 jaar oud en kan nog wel even mee. Maar wethouder Jacques Rozendaal (CU/SGP) legt uit dat op de lange termijn twee zwembaden heel duur zijn.

Dit voorbeeld laat zien hoe geworsteld wordt met openbare zwembaden. Het doet pijn om ze te sluiten, want inwoners vinden de baden heel belangrijk, blijkt uit onderzoek van het Mulier Instituut. Maar een zwembad verwarmen en schoonhouden kost 400 euro per uur, legt zwembaddirecteur Robert Hoogland uit.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl
Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek
Redactie: IJsbrand Terpstra

Tijdens de grote reparatie van de Westerscheldetunnel moet het verkeer om de beurt door de beschikbare tunnelbuis. Dat heeft de provincie Zeeland besloten. Die oplossing krijgt de voorkeur boven omrijden via Antwerpen.

De 6,6 kilometer lange tunnel tussen Zuid-Beveland en Zeeuws-Vlaanderen is de eerste vier maanden van volgend jaar deels afgesloten vanwege een grote scheur in een van de tunnelbuizen. Daardoor is maandenlang maar één buis beschikbaar.

Het ene uur zal verkeer door die buis naar het noorden rijden, het andere uur naar het zuiden. Uit gesprekken met mensen uit de zorg, logistiek, onderwijs en het bedrijfsleven bleek dat deze variant de voorkeur had.

Omrijden via Antwerpen kost minstens 50 kilometer extra voor een enkele reis en een veel langere reistijd. Ook in België zaten ze niet te wachten op al dat extra wegverkeer op de toch al drukke ring van Antwerpen. Onder meer de Vlaamse Kamer van Koophandel (Voka) was fel tegen het plan.

Reserveren

De oplossing is volgens gedeputeerde Harry van der Maas alleen mogelijk als het dagelijks verkeer door de tunnel drastisch afneemt. Gebeurt dat niet, dan is volgens hem het risico op opstoppingen groot. Daarom moeten automobilisten die door de tunnel willen vooraf een plek reserveren.

Op drukke momenten krijgen hulpdiensten, zorg, bevoorrading en andere voertuigen die van vitaal belang zijn voor de samenleving voorrang. Daarom geldt in de eerste maanden van het jaar het advies om zoveel mogelijk thuis te werken en alleen door de tunnel te reizen als het echt niet anders kan.

Om reizigers tegemoet te komen, zullen meer bussen worden ingezet en zal de veerboot voor fietsers en voetgangers tussen Vlissingen en Breskens vaker gaan varen. Reizigers die niet met het openbaar vervoer kunnen reizen en ook naast een reservering grijpen, zullen alsnog moeten omrijden via België.

In een animatiefilmpje wordt uitgelegd hoe verkeer tijdens de werkzaamheden door de tunnel kan:

De scheur van 30 meter werd ontdekt in oktober 2022. Bijna een jaar later werd het nieuws wereldkundig gemaakt na uitgebreid onderzoek. Over een lengte van 2 meter blijkt het beton zelfs gebroken te zijn. De tunnel is op dat moment nog veilig te gebruiken, maar de schade moet wel gerepareerd worden. De werkzaamheden zijn meermaals uitgesteld.

De reparatie kost zo'n 20 miljoen euro. Daar komt nog zo'n 10 miljoen euro bij voor de aanleg van extra parkeerplaatsen bij de tunnel en het inzetten van extra bussen.

Een Nederlands fregat gaat mogelijk het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle op de Middellandse Zee ondersteunen, op verzoek van Frankrijk. Het Nederlands kabinet neemt daar op korte termijn een beslissing over. Intussen zet het fregat wel al koers naar de Middellandse Zee.

Het gaat om het luchtverdedigings- en commandofregat Zr.Ms. Evertsen, dat de afgelopen weken heeft meegedaan aan een internationale oefening op de Oostzee. Die oefening vond met 25 schepen, 140 vliegtuigen, 1200 drones en militairen uit 24 landen ook plaats rond het Franse vliegdekschip.

"De Fransen hebben besloten om hun vloot richting de Middellandse Zee te laten gaan, door wat er nu gaande is in Iran. Ze hebben ons gevraagd om te helpen", zegt minister Yesilgöz (Defensie). Volgens de Fransen gaat het om een "defensieve inzet".

'Geen tijd verloren laten gaan'

Yesilgöz benadrukt dat er nog geen beslissing is genomen over of de Zr.Ms. Evertsen echt wordt ingezet, omdat eerst de details van het Franse plan nog duidelijk moeten worden. "Maar we hebben wel al besloten om mee te varen, zodat er geen tijd verloren gaat als we besluiten om mee te doen", licht de minister toe.

Op de Zr.Ms. Evertsen werken zo'n 170 mensen. "Dat is fors', zegt Yesilgöz. "We moeten voordat we een besluit nemen ook kijken wat de risico's voor hen zijn."

Gisteren zei president Macron dat hij met het Franse vliegdekschip vooral de belangrijke vaarroutes wil openhouden. "We moeten onze economische belangen beschermen, omdat olie en gasprijzen en de internationale handel ernstig verstoord worden door de oorlog", zei hij in een televisietoespraak.

Forum voor Democratie kreeg vorig jaar twee ton van vastgoedman Peter Poot, dat schrijft Follow The Money. Sinds 2023 is 100.000 euro per donateur de maximale gift voor een politieke partij, maar door een omweg was de gift van Poot toch legaal.

Poot is eigenaar van het vastgoedbedrijf Chipshol. Hij is ook al jaren donateur van Forum voor Democratie (FVD). In het verleden gaf hij al vaker meer dan een ton per jaar, bijvoorbeeld in verkiezingsjaar 2021.

In aanloop naar diezelfde verkiezingen kregen andere partijen nog veel hogere bedragen van één persoon. Zo kreeg D66 een miljoen van techondernemer Steven Schuurman.

De hoge giften waren de aanleiding om partijdonaties aan banden te leggen. Sinds 2023 mag een persoon of rechtspersoon nog maar maximaal 100.000 euro per jaar aan een partij doneren.

Toegestaan?

Toch kreeg FVD vorig jaar het dubbele van twee stichtingen waar Poot de voorzitter van is, blijkt ook uit het overzicht van giften aan politieke partijen. Uit een mailwisseling tussen FVD en het ministerie zou bovendien blijken dat de vastgoedman ook de uiteindelijke eigenaar (in jargon: UBO) van de stichtingen is.

"Hij wil graag een bevestiging dat de andere entiteit waarin hij ook UBO is ook 100.000 kan doneren zonder een boete te krijgen", citeert Follow The Money uit de mail. De ambtenaar zou terug hebben gemaild dat de methode inderdaad is toegestaan.

Poot en FVD reageerden deze ochtend niet op vragen van de NOS.

Andere partijen

Steven Schuurman blijft overigens ook flink doneren. Hij schonk afgelopen jaar eveneens meer dan een ton. Maar omdat hij zijn geld over meerdere partijen verdeelde is het ook toegestaan. Volt kreeg 100.000 euro van Schuurman, net als D66. GroenLinks en PvdA kregen beide 20.000 euro.

Ook dit jaar stroomden er weer aanzienlijke donaties binnen bij verschillende partijen. Die bleven tot nu wel allemaal onder de grens van 100.000 euro per persoon. De Partij voor de Dieren kreeg tot nu toe het meest, twee ton, van twee verschillende mensen. De VVD kreeg 150.000 euro van twee donateurs. D66 en GroenLinks kregen beide zo'n 10.000 euro.

De Tweede Kamer lijkt, net als het kabinet, positief over het voorstel van de Franse president Macron om te praten over nauwere samenwerking op het gebied van kernwapens. Met name de coalitiepartijen D66, VVD en CDA willen de handschoen oppakken. Het geluid is hoe dan ook anders dan de afgelopen decennia.

Macron zei maandag in een speech over de nucleaire strategie van Frankrijk dat hij het Franse kernwapenarsenaal wil uitbreiden en dat hij met een aantal Europese landen, waaronder Nederland, wil samenwerken.

Waar het Nederlandse beleid tot nu toe vooral gericht was op het beperken van het aantal kernwapens in de wereld, liet het kabinet-Jetten meteen weten met de Fransen te willen praten. En het lijkt daarvoor de ruimte te krijgen van de Tweede Kamer.

'Ter afschrikking'

"We zien dat de Russische agressie groot is en we moeten echt onze eigen veiligheid in Europa kunnen garanderen en daar hoort ook nucleaire veiligheid bij", zegt D66-Kamerlid Belhirch.

Ook VVD-fractievoorzitter Brekelmans vindt het positief dat Macron meer Europees wil samenwerken en de Franse kernwapens "meer ter verdediging van Europa" wil inzetten, "meer ter afschrikking van onze vijanden".

CDA-Kamerlid Van Lanschot voegt toe dat Europa alleen een "krachtige positie" kan hebben in de wereld door samenwerking tussen de lidstaten. "Dus deze open hand van Macron vinden wij een goede ontwikkeling."

De grootste oppositiepartij, GroenLinks-PvdA, reageert voorzichtiger, maar vanwege de onvoorspelbaarheid van de internationale ontwikkelingen, noemt Kamerlid Piri het Franse voorstel om in gesprek te gaan toch "interessant".

"Wij zijn nu voor onze defensie in heel grote mate afhankelijk van de Amerikanen", zegt Piri. "Mijn fractie vindt het echt nodig dat wij die afhankelijkheid gaan afbouwen." Wel zegt zij dat je er niet van uit moet gaan dat "je alleen maar veilig bent als je een kernwapen hebt tegen de macht van de grootsten". "Dat is een gevaarlijke discussie."

'Maakt wereld onveiliger'

Een andere oppositiepartij, de SP, is hoe dan ook tegen. Meer kernwapens kunnen leiden tot een nieuwe kernwapenwedloop, zoals in de Koude Oorlog en dat maakt de wereld alleen maar onveiliger, laat Kamerlid Dobbe weten.

Is dit in strijd met het Non-proliferatieverdrag?

Frankrijk is het enige EU-lid dat kernwapens heeft. Nederland heeft met 190 andere landen het 'Non-proliferatie'-verdrag getekend, dat onder meer is bedoeld om de verspreiding van kernwapens te beperken.

Ook de Franse handtekening staat onder dit verdrag, maar het land had al nucleaire wapens toen het verdrag van kracht werd. Dat geldt ook voor de VS, Rusland, het VK, en China. Het bezit van kernwapens is tot deze vijf ondertekenaars beperkt.

Het idee is dat een nauwere samenwerking tussen Nederland en Frankrijk niet in strijd is met het Non-proliferatieverdrag, omdat de wapens in bezit van Frankrijk blijven en het aantal landen met kernwapens dus niet groter wordt.

In het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA staat al dat Nederland "constructief" staat tegenover "het versterken van een Europese nucleaire afschrikking".

Het is nog onduidelijk hoe de samenwerking tussen Frankrijk en Nederland eruit gaat zien. Daar moet nog over onderhandeld worden. Macron opperde maandag dat "strategische middelen" tijdelijk in andere landen geplaatst kunnen worden.

Betekent dit dat er straks Franse kernkoppen in Nederland liggen? Het is een publiek geheim dat op de Nederlandse luchtmachtbasis in Volkel al Amerikaanse kernwapens zijn opgeslagen. Dat is nooit officieel bevestigd, maar oud-premier Lubbers gaf in 2013 toe dat "die malle dingen" er nog altijd zijn.

Verder heeft één squadron van de Koninklijke Luchtmacht F-35-gevechtsvliegtuigen die geschikt zijn om een NAVO-kernwapentaak uit te voeren. Daar kunnen in theorie dus Franse kernwapens mee vervoerd worden.

'Deelname aan oefeningen'

CDA'er Van Lanschot denkt hardop na over wat er zou kunnen gebeuren: "Trainingen, gezamenlijk onderhoud aan faciliteiten waar kernwapens liggen opgeslagen en natuurlijk strategische plaatsing ervan."

Oud-Defensieminister Brekelmans wil nog niet te concreet worden. "Je kunt ook denken aan Nederlandse deelname aan oefeningen die Frankrijk met enige regelmaat doet", zegt hij. "De bal ligt nu echt even bij Frankrijk en het kabinet." Pas daarna is de Tweede Kamer weer aan bod.

In de Australische staat Victoria krijgen werknemers vanaf 1 september definitief het recht om twee dagen thuis te werken, zonder aan bepaalde voorwaarden te voldoen. Die wet werd deze week goedgekeurd door het parlement. Voor zover bekend is het wereldwijd voor het eerst dat dit recht wordt vastgelegd in de wet.

De wet geldt voor alle mensen die hun werk "behoorlijk" kunnen uitvoeren vanuit huis, meldde de premier van Victoria, Jacinta Allan, toen de wet vorig jaar werd bedacht. Het gaat dus vooral om mensen met een kantoorbaan, die voldoende hebben aan een computer en een internetverbinding.

Allan wil de wet doorvoeren om de drempel om te gaan werken te verlagen voor inwoners van de staat, waar onder andere de stad Melbourne ligt. "Thuiswerken is fijn voor gezinnen, omdat het hen tijd en geld bespaart", zegt Allan. Bovendien moet de wet jonge ouders de kans geven om vanuit huis te werken.

Kleine bedrijven

Ook kleine bedrijven moeten zich houden aan de nieuwe regel, werd gisteren bekend. Nadat de plannen vorig jaar voor het eerst werden geopperd, was het nog de vraag of de regelgeving alleen voor grote bedrijven zou gelden.

Bedrijven met minder dan vijftien werknemers krijgen wel langer de tijd om alles op orde te krijgen. Zij hebben tot 1 juli 2027 om de eventuele thuiswerkdagen voor hun personeel te regelen.

Verzoek indienen

Australiërs moeten nu nog een verzoek indienen om thuis te werken en moeten hierbij voldoen aan bepaalde voorwaarden. Bovendien mogen werkgevers de verzoeken afkeuren, bijvoorbeeld als het te duur is. Vaak gebeurt dit ook.

De nieuwe plannen van Allan doen veel stof opwaaien in het bedrijfsleven van Victoria. Er wordt gevreesd dat de nieuwe regels bedrijven weg zullen jagen uit de staat, omdat in andere staten de wet niet geldt.

In Europese landen gelden verschillende regels voor thuiswerken. In Nederland mogen werkende mensen een verzoek indienen om thuis te werken, maar mogen werkgevers dit met een goede reden afwijzen. In 2023 werd een wetsvoorstel om thuiswerken makkelijker te maken verworpen door de Eerste Kamer.

Een rechtbank in Zuid-Korea heeft een vrouw, een arts en een ziekenhuisdirecteur veroordeeld voor de moord op een pasgeboren baby. De vrouw wilde na 36 weken haar zwangerschap afbreken. Volgens de aanklagers bracht de arts het kind via een keizersnede levend op de wereld en is de baby daarna gedood.

De chirurg kreeg een celstraf van vier jaar en de directeur van het ziekenhuis moet zes jaar de gevangenis in. De vrouw zelf kreeg een taakstraf en een voorwaardelijke celstraf van drie jaar.

De zaak kwam aan het licht toen de vrouw twee jaar geleden een video op YouTube plaatste waarin ze vertelde hoe ze na 36 weken haar zwangerschap had afgebroken. De video ging viraal en leidde tot grote maatschappelijke verontwaardiging.

Abortus is in Zuid-Korea niet bij wet geregeld. Het verbod erop is in 2019 afgeschaft, maar sindsdien ontbreken duidelijke regels. Zo is niet vastgelegd tot welk moment in de zwangerschap abortus mag worden uitgevoerd. Het is voor het eerst dat een vrouw die in een laat stadium abortus laat uitvoeren en haar artsen terechtstaan voor moord.

Vervalste gegevens

De zaak werd tot in de gruwelijkste details besproken in de rechtbank. Zo zeiden de aanklagers dat het kind levend werd geboren via een keizersnede en dat artsen het baby'tje vervolgens in een vriezer legden tot het niet meer leefde.

Om het op een doodgeboorte te doen lijken, vervalste het ziekenhuis de medische gegevens van de vrouw. De chirurg en de ziekenhuisdirecteur hebben bekend schuldig te zijn aan de dood van de baby.

De vrouw verklaarde in de rechtbank dat ze pas na zeven maanden ontdekte dat ze zwanger was. Ze wilde een abortus omdat ze geen vast inkomen had. Ook vreesde ze voor aangeboren afwijkingen bij haar baby, omdat ze tijdens haar zwangerschap had gerookt en alcohol had gedronken.

Medisch personeel verklaarde dat de vrouw wist dat haar baby gezond was. Ook zou ze vooraf hebben geweten dat haar baby via een keizersnede levend ter wereld zou komen. De vrouw ontkent dat.

Wetgeving ontbreekt

De rechter oordeelde dat de vrouw straf verdiende, maar nam daar de tekortschietende regelgeving en het gebrek aan steun voor vrouwen die in zulke situaties terechtkomen in mee.

Na het afschaffen van het verbod op abortus in 2019 adviseerde het Constitutioneel Hof aan het parlement om regels voor abortus op te stellen. Dat gebeurde niet, omdat conservatieve parlementsleden zich tegen de wet verzetten. Daardoor ontbreekt wetgeving nog altijd.

Mensenrechtenorganisatie Amnesty International wil dat er onmiddellijk regels komen. "Door het gebrek daaraan kunnen zwangere vrouwen gedwongen worden tot uitbuitende en ongereguleerde medische praktijken, onnodige vertraging ondervinden of helemaal geen toegang hebben tot essentiële gezondheidszorg."

Het Zuid-Koreaanse ziekenhuis heeft volgens aanklagers meer abortussen uitgevoerd. Het zou omgerekend ruim 800.000 euro hebben gekregen voor het uitvoeren van zo'n 500 abortussen. De vrouwen kwamen via tussenpersonen bij het ziekenhuis terecht.