NOS Nieuws - Algemeen

De Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noël Barrot heeft de Amerikaanse ambassadeur in Parijs, Charles Kushner, op het matje geroepen. Reden daarvoor zijn uitspraken van de Amerikaanse regering over de dood van de extreem-rechtse activist Quentin Deranque.

Deranque overleed vorige week na een vechtpartij met vermoedelijk extreemlinkse activisten. De zaak leidde tot grote beroering in Frankrijk.

De Amerikaanse ambassade in Frankrijk en het Bureau voor Contraterrorisme van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken lieten op X weten de zaak te volgen. Volgens hen is "gewelddadig radicaal links extremisme in opmars" en vormt dat een bedreiging voor de openbare veiligheid.

Band met Trump

Barrot reageerde vandaag fel op die verklaring in het programma Questions politiques op televisiezender Franceinfo. Volgens hem is het onaanvaardbaar dat een ander land zich uitlaat over een zaak die "de nationale gemeenschap aangaat". "Wij accepteren geen enkele instrumentalisering van dit drama voor politieke doeleinden", zei hij. Frankrijk heeft "geen lessen te ontvangen van de reactionaire internationale gemeenschap", aldus de minister.

Kushner is de vader van de schoonzoon van Trump, Jared.

Ook rel in België

Ook in België is een diplomatieke rel ontstaan met de Verenigde Staten. De Belgische minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot heeft de Amerikaanse ambassadeur in Brussel, Bill White, op het matje geroepen na uitlatingen op sociale media.

White sprak zich uit tegen de vervolging van drie joodse besnijders in Antwerpen. Hij noemde de strafzaak "belachelijk en antisemitisch" en riep op de vervolging te stoppen. Volgens het Openbaar Ministerie worden illegale besnijdenissen onderzocht die mogelijk zijn uitgevoerd door personen zonder medische bevoegdheid. Prévot noemde de uitspraken van de ambassadeur "onjuist, beledigend en onaanvaardbaar" en sprak van gevaarlijke desinformatie.

De spanningen liepen verder op nadat White in een brief een "officiële klacht" indiende tegen Conner Rousseau, partijleider van de sociaaldemocratische coalitiepartij Vooruit. Aanleiding is een video waarin Rousseau president Donald Trump vergelijkt met Adolf Hitler. White noemt die vergelijking "totaal onredelijk en onaanvaardbaar" en eist dat de Belgische regering de uitspraken veroordeelt en de video laat verwijderen.

Rousseau zegt zich niet te laten intimideren en is niet van plan de video offline te halen. Volgens hem heeft België het recht om zich kritisch uit te spreken over ontwikkelingen in de Verenigde Staten.

Het Deense leger heeft gisteren een bemanningslid van een Amerikaanse onderzeeër geëvacueerd in de buurt van Groenland, meldt het Arctisch Commando op Facebook. De onderzeeër voer op 13 kilometer afstand van de kust.

Het bemanningslid had met spoed medische hulp nodig en werd opgehaald door een maritieme Seahawk-helikopter. Details over wat de militair mankeert zijn niet bekendgemaakt.

Het bemanningslid is overgedragen aan de Groenlandse gezondheidsautoriteiten en ligt in het ziekenhuis in de hoofdstad Nuuk.

Ziekenhuisschip naar Groenland

Later op de dag kondigde de Amerikaanse president Trump op Truth Social aan een ziekenhuisschip naar Groenland te sturen om de "vele zieke mensen" te helpen. Trump beweert dat zieke mensen in Groenland niet de juiste zorg krijgen. Verdere details zijn er nog niet, het is daarom onduidelijk of de aankondiging iets met de evacuatie te maken heeft.

Volgens de Deense defensieminister Poulsen is het helemaal niet nodig om een hospitaalschip te sturen. "De bevolking van Groenland krijgt de zorg die ze nodig heeft, ofwel in Groenland zelf, of eventueel specialistische zorg in Denemarken", zei hij tegen de Deense omroep DR. Hij zei dat Groenland geen medische hulp nodig heeft van andere landen.

Groenland is autonoom binnen het Deense koninkrijk. Het eiland heeft meerdere regionale ziekenhuizen en een groter ziekenhuis in Nuuk.

'Het nieuwe normaal'

De Deense premier Frederiksen verdedigde op sociale media het Deense gezondheidszorgsysteem en schreef dat ze "blij was om in een land te wonen waar iedereen vrije en gelijke toegang tot gezondheidszorg heeft, en waar het niet de verzekeringen of rijkdom zijn die bepalen of je de juiste behandeling krijgt", een weinig onverhulde sneer naar het Amerikaanse systeem.

Ze was niet op de hoogte gebracht van het Amerikaanse ziekenhuisschip en noemde het een voorbeeld van het "nieuwe normaal" in de internationale geopolitieke verhoudingen.

De relatie tussen Denemarken en de VS is de afgelopen maanden zwaar onder druk komen te staan. Trump heeft herhaaldelijk gezegd dat hij Groenland wil inlijven. Hij noemt het eiland van het strategisch belang voor de Amerikaanse nationale veiligheid en de NAVO ten opzichte van China en Rusland. Die plannen zijn inmiddels van tafel na een gesprek met NAVO-baas Rutte.

NAVO-missie

Wel wil Trump dat de VS betrokken wordt bij de winning van minerale grondstoffen in Groenland. Het eiland heeft een schatkamer aan waardevolle grondstoffen in de grond, maar Amerikaanse mijnbouwbedrijven staan vooralsnog niet te trappelen. Het delven van deze grondstoffen is ingewikkeld en vergt een lange adem.

De NAVO heeft inmiddels een missie in het leven geroepen in het Noordpoolgebied, Arctic Sentry. Die moeten de zorgen over de veiligheid van het Noordpoolgebied wegnemen. NAVO-diplomaten zeggen dat er geen acuut gevaar is voor de nationale veiligheid. De missie lijkt vooral als doel te hebben Trump tevreden te stellen.

In onderstaande video leggen we je uit waarom de VS al jaren een obsessie heeft voor Groenland:

Organisaties die vanuit Nederland hulpgoederen naar Oekraïne brengen, hebben te maken met aanvallen en sabotage. Eerder deze week waarschuwden de Nederlandse inlichtingendiensten voor de toename van hybride aanvallen die vermoedelijk vanuit Rusland worden gepleegd.

"Je bent gewoon belangeloos met humanitair werk bezig, dan verwacht je natuurlijk niet dat je doelwit wordt", aldus Jeroen Ketting van de Nederlandse hulporganisatie LifeLine Ukraine.

"We kregen vorig jaar juni een waarschuwing van de Oekraïense veiligheidsdienst", vertelt Ketting die met zijn organisatie humanitaire hulp biedt in Oekraïne. "Een Oekraïense vrouw was benaderd door de Russen met een instructie en een beloofde vergoeding om een terroristische aanval te plegen op ons kantoor in Oekraïne." Volgens Ketting zou de vrouw 5000 dollar krijgen.

Uit een brief die de Oekraïense veiligheidsdienst naar zijn stichting stuurde, blijkt dat de vrouw al bezig was met de voorbereidingen en explosieven in huis had gehaald. De aanslag is verijdeld door de veiligheidsdienst.

Opslagloods in de as gelegd

In dezelfde periode werd de opslagloods van LifeLine Ukraine in Kyiv in de as gelegd, laat Ketting zien op foto's. "Er sloegen vier Iraanse Shahed-drones in op onze loods", zegt Ketting. Dat de drones uit twee richtingen kwamen en razendsnel na elkaar neerkwamen, kan geen toeval zijn, denkt hij. Er raakte niemand gewond, maar Ketting was wel even van slag.

Ook Arnaud Dijkstra van de humanitaire organisatie Friese Rijders merkt de gevolgen van de veranderende oorlog. Hij was altijd al voorzichtig: de chauffeurs die namens zijn stichting onder meer eten, medische goederen en generatoren naar Oekraïne brengen, blijven zo kort mogelijk in het land en blijven ver bij de frontlinie vandaan.

"Onze Oekraïense partner brengt de goederen verder met busjes", vertelt Dijkstra. Een van die busjes werd rond de jaarwisseling geraakt door een drone. De weg lag bezaaid met macaroni uit Nederland. "De chauffeur heeft het gelukkig overleefd, want de macaroni en andere hulpgoederen zaten als een soort buffer tussen de chauffeurs en de inslag in. Maar ze zijn wel doof geworden."

Volgens Koen Aartsma van Instituut Clingendael passen deze aanvallen bij de manier waarop Rusland de oorlog voert. "Nederland steunt Oekraïne via militair materieel en andere soorten goederen. Daar zet Rusland wat tegenover door het proces te frustreren."

"Het treinspoor in Polen is een doelwit", zegt Aartsma over die belangrijke levensader. "Maar dat geldt ook voor vrachtwagens met militair materieel en zelfs voor een busje met macaroni." Hulporganisaties vechten niet, maar worden wel gezien als onderdeel van de oorlog en steun aan Oekraïne. "Het onderscheid tussen militair en civiel wordt door Rusland vervaagd."

Dicht bij de frontlinie durft Rusland het verst te gaan en ook in de rest van Oekraïne is Rusland tot veel bereid. "In de rest van Europa gaat het om hybride aanvallen, waarvan Rusland kan ontkennen dat het erachter zit", zegt Aartsma.

Brand en een los wiel

Maurits Klaver denkt dat zijn stichting er slachtoffer van is geworden. Samen voor Oekraïne bracht onder meer kleding, eten en medicijnen naar Oekraïne, totdat hun busje afbrandde voor de deur bij oprichter Maurits Klaver in Nederland. Op hetzelfde moment werd de website van de stichting gehackt.

"De brandweer had al snel door dat het geen toeval was", vertelt Klaver. "Zij dachten aan een aanmaakblokje of theelichtje op de band." Het incident is niet verder onderzocht en er is nooit iemand opgepakt, zegt Klaver. "Gelukkig hebben we met donaties en geld van de verzekering een nieuw busje kunnen kopen."

Losgedraaid wiel

Jaap Scholten van Protect Ukraine kan erover meepraten. "Het gebeurde midden op de snelweg in Polen", vertelt hij. De terreinauto met hulpgoederen voor het Oekraïense leger reed met volle snelheid over de vierbaansweg toen een van de wielen eraf vloog en het voertuig enkele malen om de as tolde.

De oorzaak: een losgedraaid wiel. "Alle zes de moeren waren losgevlogen. De auto's waren voor vertrek uit Nederland door de garage geheel nagekeken. Het is uitgesloten dat ineens alle moeren lostrillen." Sabotage door Rusland, denkt ook Scholten. Maar dat is nooit bewezen.

Later gebeurde het nog eens dat een wiel van een van de voertuigen van Protect Ukraine ineens los was. Het leidde tot een nieuwe werkwijze. "We controleren nu de hele tijd of er niet weer mee gerommeld is en laten voertuigen niet meer alleen."

"We zien dat het aantal Russische sabotage-activiteiten toeneemt, maar voor elke afzonderlijke actie is het moeilijk om zeker te weten of Rusland erachter zit", zegt Aartsma van Instituut Clingendael.

De organisaties hebben hun werkwijze aangepast. Friese Rijders publiceert pas over ritten als die al voorbij zijn. Om niet gevolgd te kunnen worden, gebruikt Protect Ukraine speciale tasjes voor telefoons. LifeLine Ukraine houdt constant contact met militairen en lokale overheden, "alsof je het weerbericht volgt".

"Ik heb vier jaar van mijn leven aan Oekraïne gegeven maar ik wil niet mijn leven geven aan Oekraïne", redeneert Ketting. "De onschuld is uit het humanitaire werk verdwenen."

Een automobilist is vannacht met zijn auto het spoor op gereden in Oisterwijk. De man uit Spanje volgde blind zijn navigatie omdat hij de weg daar niet kende, meldt Omroep Brabant.

De man wilde op basis van navigatie de Heusdensebaan nemen, maar reed de spoorbaan op. De auto kwam daar vast te zitten. Het treinverkeer werd daarop stilgelegd en de hulpdiensten werden ingeschakeld.

De politie laat weten dat er niemand gewond is geraakt. Agenten hebben geprobeerd de auto met een sleepkabel aan een politiewagen los te krijgen, maar dat mislukte. Een berger moest er uiteindelijk aan te pas komen om de auto daar weg te krijgen.

Derde keer

Spoorbeheerder ProRail en een spooraannemer zijn langs geweest om de eventuele schade aan het spoor te bekijken. Omdat er op het eerste oog geen schade was, kon de Spanjaard zijn weg vervolgen.

Het is al vaker voorgekomen dat automobilisten op het spoor in Oisterwijk belanden. In 2025 reed een vrouw zich klem op dezelfde plek. In plaats van de spoorovergang over te steken en daarna af te slaan draaide ze op de overgang naar rechts waardoor ze op het spoor terechtkwam.

In 2022 reed een Belgische vrouw het spoor op, nadat zij op aanwijzing van haar navigatie onmiddellijk rechts was afgeslagen.

Pakistan zegt luchtaanvallen te hebben uitgevoerd op militaire doelen in buurland Afghanistan. Volgens de Taliban-regering in Afghanistan zijn daarbij meerdere mensen gedood of gewond geraakt, onder wie kinderen en vrouwen. Hulporganisatie Rode Halve Maan meldt zeker achttien doden.

Volgens Pakistan zijn de luchtaanvallen een vergeldingsactie voor recente zelfmoordaanslagen in de noordwestelijke provincie Khyber Pakhtunkhwa en de hoofdstad Islamabad. Die zijn volgens Pakistan opgeëist door militante groeperingen die steun zouden krijgen van Afghanistan.

Op X schrijft de Pakistaanse minister van Informatie dat het leger "op basis van inlichtingen gerichte aanvallen heeft uitgevoerd op zeven kampen en schuilplaatsen van terroristen". Doelwit waren volgens de Pakistaanse minister de Pakistaanse Taliban en Islamitische Staat Khorasan, een extremistische terreurgroep en regionale tak van IS. Het is niet duidelijk waar de aanvallen precies langs de grens zijn uitgevoerd.

De Taliban beschuldigen Pakistan ervan dat de aanvallen gericht waren op woningen van burgers en een onderwijsinstelling in het oosten van Afghanistan. Volgens de Pakistaanse autoriteiten ging het om de provincies Nangarhar en Paktika.

De nieuwe aanvallen volgen op een fragiel staakt-het-vuren dat Pakistan en Afghanistan in oktober sloten in Doha, nadat het geweld op meerdere plekken langs de grens was opgelaaid.

Ook na het staakt-het-vuren werden luchtaanvallen gemeld, onder meer op de Afghaanse hoofdstad Kabul. Daarvoor houdt de Taliban Pakistan verantwoordelijk. De opgelaaide spanningen hebben geleid tot de sluiting van belangrijke grensovergangen langs de ongeveer 2600 kilometer lange grens tussen de twee landen.

Zelfmoordaanslag

In februari kwamen bij een zelfmoordaanslag op een sjiitische moskee in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad 32 mensen om het leven en raakten zeker 170 mensen gewond. Vier verdachten werden opgepakt na een klopjacht in de plaatsen Peshawar en Nowshera.

De aanslag werd opgeëist door de Islamitische Staat Khorasan. De tak van IS claimde ook de verantwoordelijkheid voor een dodelijke zelfmoordaanslag in een restaurant in Kabul, afgelopen maand.

De autoriteiten in Pakistan zeggen dat de Taliban, ondanks herhaalde verzoeken, geen "substantiële actie" tegen de groeperingen hebben ondernomen.

Zo zag de schade na de luchtaanvallen eruit:

Presentator Koos Postema is op 93-jarige leeftijd overleden, meldt zijn familie aan persbureau ANP. Hij werkte lange tijd als verslaggever bij Achter Het Nieuws en was in de jaren 80 het gezicht van het populaire reünieprogramma Klasgenoten. Hij presenteerde ook verschillende NOS-programma's.

Postema overleed gisteren in het bijzijn van zijn twee dochters Judith en Ingrid. Zijn familie typeert hem als "bevlogen radio- en tv-maker". De uitvaart vindt in besloten kring plaats.

Radio en tv

Postema werd in Rotterdam geboren als de zoon van een trambestuurder. Zijn vader heeft hij nooit echt gekend, die overleed toen hij 4 jaar oud was. "Het moet een vriendelijke, stoute man zijn geweest. Dat laatste heb ik kennelijk van hem. Ik heb wel wat met stoute mannen", zei Postema over zijn vader in gesprek met HP/De Tijd in 2011.

Als 7-jarige maakte hij het bombardement van Rotterdam mee in de Tweede Wereldoorlog. Daarbij werd de wijk waar hij woonde totaal verwoest.

Het gezin week uit naar Vlaardingen, maar hij keerde terug naar Rotterdam om de Pedagogische Academie te doorlopen. Na militaire dienst en een korte periode als leraar solliciteerde hij in 1960 bij de VARA-radio en werd aangenomen bij Dingen van de dag. Twee jaar later was hij voor het eerst op televisie te zien als verslaggever bij Achter Het Nieuws.

Voor dat VARA-programma maakte hij enkele grote reportages over onder meer de opstand tegen het Portugese koloniale bestuur in Angola, de aardbeving in Skopje en de oorlog en hongersnood in Biafra.

Vriendelijke onderwijzer

Koos Postema kwam op de kijker over als een soort vriendelijke onderwijzer, zonder belerend te zijn. Hij werd beschouwd als zeer betrouwbaar en was er goed in de mensen die hij interviewde op hun gemak te stellen. Hij wist onbespreekbare onderwerpen, zoals euthanasie, abortus, pedofilie en transseksualiteit, op een laagdrempelige manier de huiskamer binnen te brengen.

Ook in Een klein uur "U" en Een Groot Uur "U" besprak hij zaken die tot dan toe taboe waren. Hij kreeg er in 1969 de Zilveren Nipkowschijf voor.

Tegen HP/De Tijd vertelde Postema over het verhaal dat hem het meest bij is gebleven, over het seksleven van een gehandicapte man. "We durfden in die tijd nog net niet te vragen: 'Hoe doen jullie het dan?'", herinnerde hij zich. "Hij vertelde er zeer openhartig over, zonder de daad te beschrijven. Het was doodstil in de studio, en thuis keek men kennelijk vol verbazing."

Postema interesseerde zich daarnaast voor sport. Hij was presentator van het radioprogramma NOS Langs de Lijn en deed in 1963 voor alle omroepen vanuit de studio in Bussum stevig rokend verslag van de legendarische Elfstedentocht met Reinier Paping als winnaar.

Een overzicht van de carrière van Postema:

Reünie

In de jaren 70 presenteerde Postema voor de NOS de programma's Den Haag Vandaag, Langs de Lijn en Met Het Oog Op Morgen.

Midden jaren 80 stond hij aan de wieg van het eerste Nederlandse ontbijtprogramma Ontbijt Met Koos. Een paar jaar later kon er weer met Koos worden ontbeten in het Olympisch Ontbijt tijdens de Winterspelen in Calgary.

In 1986 presenteerde hij de eerste aflevering van Klasgenoten, dat uitgroeide tot een zeer populair televisieprogramma. Tussen 1986 en 1989 maakte hij, eerst voor de VARA en later voor Veronica, 175 afleveringen van dit programma, waarin een bekende Nederlander met zijn oud-klasgenoten praat over hun vroegere schooltijd.

Postema noemde Klasgenoten "heerlijk" om te doen. "De beste afleveringen werden goede portretten van buurten en mensen, en van een tijd. Hoe arm mensen waren of hoe leuk of niet leuk ze het hadden. Als een bekende Nederlander vertelt over een dorp waar hij vandaan komt en vertelt over zijn of haar jeugd met de dorpelingen daar omheen, dan begint dat dorp te leven. Het zijn een soort lichte documentaires."

Producent Jef Rademakers zei in 2012 in TV Monument van Omroep Max dat Postema's ervaring als leerkracht hem er "geknipt" voor maakte. "Het is een programma waarin hij kon excelleren. Want hij heeft het gezag om onderwijzer te zijn, maar hij is zijn leven lang ook schooljongen gebleven. Hij kon zijn eruditie en overwicht er in kwijt, maar ook zijn ordinaire grappenmakerij."

Enkele fragmenten uit het programma:

Postema probeerde in de jaren 80 en 90 uitstapjes naar de commerciële tv, maar die mislukten. Zo was hij een van de gezichten van de mislukte sportzender Sport 7.

Hij ging vervolgens aan het werk voor de RVU waar hij programma's maakte als Werken aan Werk en Kaap de Goede Hoop. Sinds 2012 was hij verbonden aan Omroep Max. Daar presenteerde hij het tv-programma TV-Wijzer en verzorgde de wekelijkse rubriek Televisie Uit Blik in Tijd voor Max.

Postema werd in 1991 benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau. In 2007 kreeg hij de Beeld en Geluid Oeuvre Award en in 2012, op zijn tachtigste verjaardag, werd een straat naar hem vernoemd op het Mediapark in Hilversum.

Vanavond om 22.30 uur op NPO2 is een interview uit 2017 tussen Jeroen Pauw en Postema te zien, in het kader van de serie Het Laatste Woord.

Toen hij 80 werd kwam er een documentaire over Postema:

Voor het eerst zijn in Italië de stoffelijke resten te zien van de heilige Franciscus van Assisi. Ter ere van zijn 800ste sterfdag kunnen gelovigen ze een maand lang bezoeken in de basiliek van zijn Umbrische geboorteplaats.

Franciscus is een van de belangrijkste heiligen binnen de Rooms-Katholieke Kerk. Hij groeide op als rijke jongeling, maar besloot dat een sobere levensstijl beter bij zijn christelijke geloof paste en koos voor een leven van armoede en prediking. De franciscaner kloosterorde die hij daarmee stichtte, bestaat nog altijd.

Hij groeide uit tot patroonheilige van Italië en staat bekend als de bedenker van de eerste kerststal. Ook valt Dierendag op zijn feestdag, vanwege zijn liefde voor de natuur. De vorige paus nam in 2013 zijn naam aan om de zorg voor armen te benadrukken.

Zijn beenderen werden uit een houten kist in de sarcofaag gehaald en liggen nu in een kogelvrije glazen kist in de kerk:

Twee jaar nadat Franciscus in 1226 was overleden, werd hij heilig verklaard. In 1230 vond hij zijn laatste rustplaats in de tombe van de naar hem vernoemde kerk in Assisi. Om te voorkomen dat de resten geroofd zouden worden, werd de precieze locatie echter geheimgehouden. Daardoor was eeuwenlang niet duidelijk waar ze waren gebleven.

In 1818 werd na een lange zoektocht het graf teruggevonden. Het gevonden skelet werd bijgezet in een nieuwe crypte, maar hoewel die uitgroeide tot een grote trekpleister, bleven de resten zelf altijd buiten het zicht van bezoekers.

Ter ere van het Franciscus-jaar dat paus Leo heeft uitgeroepen komt daar vandaag verandering in. Tot 22 maart zijn de beenderen in een kogelvrije kist te zien, vlak voor het altaar van de kerk. De verwachting is dat er honderdduizenden bezoekers op af zullen komen. De kerk laat weten dat er al aanmeldingen zijn uit onder meer Singapore, Japan, Kenia en Jamaica.

Dichter bij Franciscus

"Dit is niet uit een macabere nieuwsgierigheid, maar omdat Franciscus voor ons nog leeft", zegt priester Giulio Cesareo. "Op deze manier kunnen we dichter bij hem komen. Zo kan hij ons hoop geven in een tijd waarin iedereen wel wat hoop kan gebruiken."

"Sint-Franciscus leeft", vult toezichthouder Marco Moroni aan. "We zien de botten, zijn resten, maar het leven zit er nog in. Het straalt uit die tombe en blijft stralen doordat wij erover getuigen."

Burgemeester Stoppini wacht alle drukte gespannen af. Op hoogtijdagen is het vaker druk in Assisi, maar een maand lang continu deze bezoekersstroom is zelfs hier ongekend. "We zijn het wel gewend, maar dan twee of drie dagen", zegt hij tegen persbureau AP. "Het is dus best spannend, maar ik blijf kalm."

Morgen is het zover, dan krijgt Nederland een nieuwe premier: de eerste van D66-huize, de eerste die openlijk homo is en de jongste in deze functie ooit.

Rob Jetten (nog een maand 38) heeft er zin in. De ophef over een beoogd D66-staatssecretaris met een niet kloppend cv doet daar niets aan af. Niemand doet iets foutloos, zei hij deze week. En door, met opgeheven hoofd.

'Robot Jetten'

Jetten groeide op in het Brabantse Uden, deed aan atletiek en was zo'n goede sprinter dat hij eens tempomaker was van Sifan Hassan bij een halve marathon. Hij had topsporter willen worden, maar een hartritmestoornis waarvoor hij nu een chip in zijn borst heeft, verhinderde dat.

Het werd een bliksemcarrière in de politiek. Eerst was hij voorzitter van de Jonge Democraten en daarna gemeenteraadslid en fractievoorzitter in Nijmegen. In 2017 werd hij Tweede Kamerlid en al zo'n anderhalf jaar later, op zijn 31ste, fractievoorzitter.

Aan die rol moest hij even wennen. Hij herhaalde zo vaak achter elkaar dezelfde, ingestudeerde antwoorden, dat hij korte tijd 'Robot Jetten' werd genoemd. Hij trok zich er weinig van aan en bleef zich onvermoeibaar inzetten voor thema's als klimaat, Europa en de emancipatie van lhbti'ers.

Zo gaat Jetten om met de haatreacties die hij online ontvangt:

Toenmalig VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff noemde hem in 2019 'klimaatdrammer'. Jetten omarmde dat en liet het op een sweater drukken, die hij graag bij openbare gelegenheden droeg.

Bijvoorbeeld toen hij in 2021 als secondant van toenmalig D66-leider Sigrid Kaag meepraatte over de totstandkoming van het kabinet-Rutte IV. Hij werd minister van Klimaat.

De klimaatdrammer-trui, die naar eigen zeggen nog lekker zit en daarom niet is weggegooid, verdween uit beeld. In plaats daarvan toonde Jetten zich meer een pragmaticus, niet bang om in te leveren op zijn standpunten.

Hij moest wel. Jetten had de ambitie om forse stappen te zetten wat betreft klimaatverbetering, maar een maand na zijn aantreden viel Rusland Oekraïne binnen en moest hij besluiten om de kolencentrales waar hij vanaf wilde, harder te laten draaien.

Het kabinet viel in 2023 en Jetten, die een stap opzij had gedaan voor Sigrid Kaag, wierp zich op als haar opvolger. "Het is tijd voor een nieuwe generatie", zei hij en liet meteen ook weten dat hij wel voelde voor het premierschap.

Daarvoor was het nog te vroeg. De partijen die deel uitmaakten van Rutte IV moesten de rekening betalen. Dat gold met name voor D66, dat door velen werd neergezet als een elitaire woke partij.

De eerste keer dat Jetten lijsttrekker was, verloor D66 vijftien zetels in de Tweede Kamer, er bleven er maar negen over. Hoe anders ging dat de tweede keer. Vlak voor de verkiezingen van eind oktober begon de partij opeens te stijgen in de peilingen.

De jonge lijsttrekker straalde het optimisme uit, waar veel kiezers kennelijk naar snakten in gepolariseerde tijden. Onder de leuze 'Het kan wél' claimde hij de Nederlandse vlag terug van partijen als de PVV. Het migratiestandpunt van D66 werd aangescherpt.

Aanstaand huwelijk

Het hielp mee dat hij het in campagnetijd goed deed in het populaire tv-programma De Slimste Mens, waar hij stralend vertelde over zijn aanstaande huwelijk met de Argentijnse hockey-international Nicolás Keenan.

De energieke Jetten voerde na een aanval op het D66-campagnekantoor een bijna vlekkeloze campagne. Hij maakte een uitglijder in het EenVandaag-debat, waar hij zei dat "een aantal kerels" wel zin zou hebben om met kroonprinses Amalia een militaire training te doen.

Echt moeilijk kreeg hij het er niet door. Het leverde vergelijkingen op met de immer opgewekte Mark Rutte. Diens teflonlaagje, waardoor niets aan hem leek te blijven plakken, zien commentatoren ook in zijn opvolger.

In het debat over het coalitieakkoord, begin deze maand, ging het er "af en toe heel hard aan toe", beaamde hij, maar hij had toch ook "mooie aanknopingspunten" gehoord "waar we mee verder kunnen". Het is een opmerking die de huidige NAVO-baas ook had kunnen maken.

Voormalig D66-leider Sigrid Kaag zegt in de Volkskrant: "Hij heeft geen ego dat hem in de weg zit." En daarmee past hij goed bij het soort mensen dat hij voor zijn minderheidskabinet zocht: zonder een al te groot ego, bereid om over de eigen schaduw heen te stappen.

Drie advocaten hebben tot nu toe een waarschuwing gekregen omdat zij verkeerd gebruik hebben gemaakt van kunstmatige intelligentie zoals ChatGPT. Twee van die advocaten zijn verplicht op een AI-cursus gestuurd, zegt Wouter Timmermans van de toezichthouder op advocaten tegen de NOS.

Het gaat om zaken waarin advocaten een AI-programma gebruikten om hun argumenten bij de rechter te onderbouwen. In die argumenten stonden verwijzingen naar eerdere uitspraken, maar die bleken over iets heel anders te gaan of zelfs helemaal niet te bestaan.

Programma's zoals ChatGPT schrijven teksten op basis van kunstmatige intelligentie (AI, afgekort van het Engelse artificial intelligence), als mensen bijvoorbeeld een vraag stellen of een opdracht geven. Maar er zit geen echte intelligentie in. Het is simpel gezegd een computerprogramma dat woorden achter elkaar zet.

Niet klakkeloos overnemen

Advocaten kunnen AI-programma's gebruiken om samenvattingen te maken of om eerdere uitspraken te vinden, zegt Timmermans. Hij is de toezichthouder op de advocatuur in Gelderland en houdt bij hoe alle regionale toezichthouders oordelen over het AI-gebruik van advocaten.

"Het kwalijkste dat ik heb gezien, is dat advocaten klakkeloos overnemen wat AI produceert, en dat vervolgens indienen in de rechtszaal zonder het te controleren", zegt hij. "Wat AI produceert, leest vaak heel logisch. Ook als het eigenlijk onzin is. Je kunt er niet 100 procent op vertrouwen dat die informatie klopt."

Rechters merken AI-gebruik op

De afgelopen maanden hebben rechters in Arnhem, Rotterdam en Groningen uitspraken gedaan waarin zij het vermoeden uitspraken dat advocaten ChatGPT of een vergelijkbaar programma verkeerd gebruikten. Dat gebeurde nadat de advocaten hadden verwezen naar uitspraken die niet bestaan of helemaal niet relevant waren.

Timmermans wil niet zeggen of deze advocaten op gesprek moesten komen en daarin een waarschuwing kregen. Wel zegt hij dat de toezichthouders meer dan drie onderzoeken hebben gedaan naar verkeerd AI-gebruik. Advocaten hoefden daarna niet altijd op zo'n gesprek te komen. Op dit moment loopt er ook nog een aantal onderzoeken, zegt Timmermans.

AI belangrijk onderwerp voor toezichthouders

Een gesprek waarin een advocaat wordt gewezen op een overtreding en de ernst daarvan, is de minst zware manier waarop de toezichthouder kan optreden. Jaarlijks voeren de toezichthouders honderden van dit soort waarschuwende gesprekken, over allerlei overtredingen.

De gesprekken over onjuist AI-gebruik zijn op dit moment op één hand te tellen, zegt Timmermans. Toch is AI voor de toezichthouders een van de belangrijkste thema's. "We verwachten dat advocaten vaker AI-programma's gebruiken in hun werk. En dat er dus meer meldingen over binnenkomen die we moeten onderzoeken."

Als een overtreding heel ernstig is, kan de toezichthouder ook naar de tuchtrechter stappen. Dat is een rechter die oordeelt of een advocaat zich aan alle (gedrags)regels heeft gehouden die bij het beroep horen. Zo'n procedure is over onjuist AI-gebruik nog niet voorgekomen, zegt Timmermans.

Advocaten die AI-programma's verkeerd inzetten, moeten zich schamen, vindt Lodewijk Smeehuijzen. Hij is hoogleraar rechten aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en volgt hoe technologie invloed heeft op de rechtspraak.

"Als advocaat kun je niet zomaar bronnen noemen die niet bestaan. Dit soort AI-programma's schrijven teksten die niet altijd kloppen. Je moet dat altijd controleren. Dat niet doen is ernstig. Je doet jezelf en je reputatie daar geen plezier mee."

ChatGPT in plaats van advocaat

AI-programma's komen niet alleen via advocaten de rechtszaal binnen. In december publiceerde de rechtbank van Den Bosch een uitspraak in een zaak waarin een man zijn gelijk probeerde te halen zonder advocaat, maar met behulp van ChatGPT.

De kwestie ging over de verkoop van een appartement in Andorra. Hoewel een rechter eerder oordeelde dat er een geldige koopovereenkomst was gesloten, wilde de verkoper niet meewerken aan de overdracht van de woning. Daarom stapte hij opnieuw naar de rechter, waarbij hij zich naar eigen zeggen liet "adviseren door AI".

Dat leidde tot een hoop extra werk, zegt Erik Braun, de advocaat van de koper. "Er werd verwezen naar artikelen die totaal niet van toepassing waren. Als jurist zie je meteen dat het niet klopt. En toch ben ik extra uren kwijt om de onzin te weerleggen."

'Juridisch broddelwerk'

Daarom maakte Braun er een punt van bij de rechter. De advocaat noemde het in de rechtszaal "juridisch broddelwerk" en stelde dat de man zijn tegenstander onnodig op juridische kosten joeg. Het kostte veel werk om de argumenten te volgen en ertegenin te gaan.

De rechter bleek het daarmee eens. Sterker nog: in het oordeel schreef de rechter dat de man misbruik maakte van het recht, onder meer omdat hij gebruikmaakte van "ondermaatse door AI geproduceerde processtukken zonder deze te (laten) controleren op juridische relevantie en juistheid".

NASA stuurt toch niet volgende maand een bemande vlucht naar de maan. Vrijdag werd na een generale repetitie nog groen licht gegeven voor een lancering in maart, maar later doken er toch nog ernstige technische problemen op.

De ruimtevaartorganisatie voerde afgelopen week voor het eerst een test uit waarbij de nieuwe 100 meter hoge raket van ruim 2 miljoen kilo zwaar werd gevuld met bijna 3 miljoen liter brandstof. "We kunnen", schreef NASA-baas Isaacman na deze wet dress rehearsal opgetogen op X.

Nu blijken er toch problemen te zijn geweest met het heliumsysteem van de raket, dat wordt gebruikt voor koeling en het regelen van de druk in de brandstoftanks. Eerder waren problemen met filters en waterstoflekken spelbreker.

April of later

De Artemis-missie is de eerste bemande reis naar de maan sinds de laatste landing in 1972. Het is de bedoeling om vier astronauten (drie Amerikanen en een Canadees) een vlucht rond de maan te laten maken tijdens een tiendaagse reis. De vlucht is de opmaat naar een landing op de maan die in 2028 moet plaatsvinden.

Nu maart afvalt voor lancering, is de eerstvolgende kans in april. Isaacman zegt te begrijpen dat het uitstel teleurstellend is, maar zegt de hoop niet op te geven.

"Tijdens de jaren 60, toen NASA voor elkaar kreeg wat bijna niemand voor mogelijk hield, waren er ook veel tegenslagen. De Gemini 8- missie van Neil Armstrong bijvoorbeeld, die na 11 uur in de ruimte vroegtijdig werd afgebroken wegens technische problemen. Maar een kleine 3 jaar later was hij de eerste mens op de maan."

Zo moet de vlucht van Artemis II gaan verlopen:

In de Oekraïense stad Lviv is een politieagente om het leven gekomen en zijn vijftien mensen gewond geraakt bij meerdere explosies. De lokale autoriteiten spreken van een terroristische aanslag,

De explosies vonden plaats nabij het historische oude stadscentrum van Lviv en vernielden ramen in de omliggende gebouwen. Een journalist van The Kyiv Independent, die ter plaatse was, hoorde de explosies rond 00.25 uur lokale tijd.

Volgens het Openbaar Ministerie van de oblast Lviv is voorlopig vastgesteld dat een 23-jarige politieagente is gedood. "Er werd een patrouilleauto en een burgerauto beschadigd", zo staat in de verklaring van het OM.

Melding van inbraak

De explosies volgden nadat agenten waren afgekomen op een melding van een inbraak in een winkel. De eerste explosie volgde toen de politie daar aankwam, en een tweede explosie vond plaats toen een ander politieteam het gebied naderde.

"Als gevolg van de explosies in Lviv zijn er zowel doden als gewonden onder de wetshandhavers", aldus de verklaring van het OM. De autoriteiten hebben nog geen informatie gedeeld over wie er verantwoordelijk zou zijn voor de aanslag. Er wordt onderzoek gedaan.

Lviv ligt in het uiterste westen van Oekraïne. In de beginfase van de oorlog was de stad een toevluchtsoord voor mensen die naar het westen vluchtten. Hoewel het ver van de frontlinie in het oosten ligt, blijft het een doelwit voor Russische langeafstandsraketten, inclusief hypersonische wapens. Regelmatig vinden er aanvallen plaats op de energie-infrastructuur in en rondom de stad.

Goedemorgen! In Amsterdam wordt de inval van Oekraïne herdacht en de bobsleeërs strijden om een medaille op de laatste dag van de Olympische Spelen.

Eerst het weer: vanochtend is het bewolkt en regenachtig. Pas vanmiddag trekt de regen oostwaarts weg en kan in het westen en noorden de zon even doorbreken. Elders blijft veel bewolking aanwezig. Maxima liggen bij een matige tot krachtige zuidwestenwind tussen 8 en 12 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Voor het eerst in ruim een maand tijd zijn weer demonstraties gemeld in enkele Iraanse steden. De BBC heeft videobeelden geverifieerd van protesten gisteren bij een aantal universiteiten in hoofdstad Teheran. Ook vanuit de steden Mashhad en Abdanan werden filmpjes gedeeld van demonstraties tegen het regime.

Naar schatting vele duizenden demonstranten werden gedood bij massaprotesten tegen het regime vorige maand. Na het bloedige optreden door de autoriteiten doken er nauwelijks nog beelden op van demonstraties, mede doordat het internet was platgelegd.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Charlotte Meyer is er nog steeds een beetje beduusd van. Aanvankelijk dacht ze een leuke verzameling prenten te hebben geërfd van haar opa. Maar uit onderzoek blijkt dat het gaat om een unieke collectie etsen van Rembrandt van Rijn die ruim een eeuw lang nergens te zien waren.

De etsen zijn binnenkort te bewonderen in het Stedelijk Museum in Zutphen:

Fijne dag!

Bij een hevig ongeluk met twee auto's op de A59 bij Waalwijk is een 81-jarige vrouw uit Oosterhout om het leven gekomen. De politie meldt dat de overleden vrouw de verkeerde richting op reed.

De twee inzittenden van de andere auto raakten gewond. Het gaat om een 23-jarige man en een 24-jarige vrouw uit Arnhem.

De aanrijding gebeurde kort na de melding van een spookrijder op de snelweg. Toegesnelde hulpdiensten troffen een grote ravage aan. Het motorblok van een van de auto's lag op de weg.

Het ongeluk gebeurde kort na middernacht, in de richting van knooppunt Hooipolder. De spookrijdende vrouw overleed ter plaatse. De man in de andere auto moest door de brandweer uit het voertuig worden gehaald, waarna hij en de vrouw naar het ziekenhuis zijn gebracht.

De A59 is weer open, meldt de ANWB. De weg tussen de afrit Heusden en Waalwijk was uren dicht voor al het verkeer vanwege een politieonderzoek.

Voor het eerst in ruim een maand tijd zijn weer demonstraties gemeld in enkele Iraanse steden. De BBC heeft videobeelden geverifieerd van protesten gisteren bij een aantal universiteiten in hoofdstad Teheran. Ook vanuit de steden Mashhad en Abdanan werden filmpjes gedeeld van demonstraties tegen het regime.

Op een aantal video's zijn confrontaties te zien. Het gaat vermoedelijk om gevechten tussen voor- en tegenstanders van de geestelijke machthebbers, maar er is nog veel onduidelijk. Er is nog geen informatie over gewonden, doden of arrestaties.

Naar schatting werden vele duizenden demonstranten gedood bij massaprotesten tegen het regime vorige maand. Na het bloedige optreden door de autoriteiten doken er nauwelijks nog beelden op van demonstraties, mede doordat het internet was platgelegd.

'Dood aan de dictator'

De protestacties van gisteren vielen samen met de eerste dag van het nieuwe semester. De manifestaties lijken een eerbetoon te zijn geweest aan de slachtoffers die vielen in januari.

Bij de Sharif Universiteit in Teheran waren volgens de BBC honderden deelnemers te zien. Demonstranten zwaaiden met de Iraanse vlaggen uit het tijdperk van de sjah. Ze scandeerden leuzen als 'dood aan de dictator', waarmee ze refereerden aan ayatollah Khamenei.

De opstand vorige maand begon als protest tegen fors gestegen voedselprijzen. De acties groeiden vervolgens uit tot landelijk massaprotest tegen het regime vanwege algehele onvrede en het gebrek aan vrijheid. De demonstraties vormden een van de grootste bedreiging in decennia voor de religieuze leiders, die overgingen tot massale inzet van ordetroepen en milities.

Nieuwe dreigementen door Trump

Het regime zei vorige maand dat er 3100 doden waren gevallen. Khamenei noemde de demonstranten relschoppers en stelt dat de protesten zijn aangewakkerd door de VS.

Volgens HRANA, een in de Verenigde Staten gevestigde Iraanse mensenrechtenorganisatie., zijn inmiddels 7015 mensen omgekomen. Dat zijn vooral demonstranten. Onder de doden zijn ook 226 minderjarigen. Ook leden van de veiligheidsdiensten en overige burgers zijn onder de slachtoffers. Die aantallen kunnen volgens HRANA nog aanzienlijk oplopen, omdat veel vermoedelijke overlijdens nog onderzocht worden.

President Trump dreigde aanvankelijk met militair ingrijpen als er demonstranten werden gedood, maar heeft dat nog niet gedaan. De Amerikaanse strijdkrachten hebben extra materieel en manschappen naar de regio gehaald.

De twee vijanden zijn in onderhandeling over beperking van het Iraanse atoomprogramma. Trump waarschuwde een paar dagen geleden dat er "slechte dingen gaan gebeuren als Iran geen deal sluit". Khamenei dreigde dat Iran "een harde klap zal uitdelen" aan iedereen die het land aanvalt.

In Oostenrijk zijn zaterdag nog eens twee doden gevallen door lawines. Een 21-jarige man uit Slowakije werd bedolven door sneeuw toen hij skiede buiten de piste. Bij een ander ongeluk werd een 41-jarige Oostenrijker meegesleurd door een lawine.

Door de vele lawines zijn dit jaar in Europa inmiddels ruim honderd mensen om het leven gekomen. Dat zijn er al meer dan gemiddeld in een volledig wintersportseizoen. De lokale autoriteiten roepen skiërs en snowboarders met klem op om op de geprepareerde pistes te blijven. Afgelopen vrijdag vielen er op een dag vijf doden door lawines in de Oostenrijkse alpen.

We maakten eerder dit onderwerp over de oorzaak daarvan:

De fatale ongelukken van gisteren gebeurden in de deelstaten Stiermarken en Tirol. Volgens de politie ging de 21-jarige Slowaak zonder speciale uitrusting buiten de piste de berg af. Hij werd op slag gedood nadat een sneeuwplaat boven hem was afgebroken.

In Tirol werd de 41-jarige Oostenrijker bedolven onder sneeuw in de gemeente Serfaus. Hij werd eronder vandaan gehaald en naar het ziekenhuis in Innsbruck gebracht, maar overleed daar alsnog.

Nederlander naar ziekenhuis gebracht

In skigebied Zell am Ziller, eveneens in Tirol, raakte gisteren een Nederlander gewond. Hij was buiten de piste met zijn hoofd in de sneeuw vast komen te zitten, zo meldde de politie. De 52-jarige man werd uitgegraven en ter plekke gereanimeerd. Hij is vervolgens naar het ziekenhuis gebracht.

De man was met zijn vrouw en dochter van de berg gegaan. Volgens de politie bleven zij wel op de piste. De vrouw sloeg alarm nadat haar echtgenoot niet op de afgesproken plek was verschenen. Skiliftmedewerkers vonden de man niet veel later ondersteboven in de sneeuw.

Sinds donderdag is er tot 40 centimeter sneeuw gevallen in de Oostenrijkse Alpen, wat heeft geleid tot stroomuitval en verkeerschaos. Verschillende skigebieden zijn onbereikbaar vanwege lawines.

Korrelige sneeuwlaag

Het risico op lawines is dit jaar hoger doordat er aan het begin van de winter maar weinig sneeuw viel en daarop droog helder weer volgde. Daardoor ontstond een korrelige sneeuwlaag waar nieuwe lagen slecht op hechten. Als die onderste laag gaat schuiven door bijvoorbeeld een skiër, dan schuift het hele sneeuwdek mee.

Gistermiddag om 17.00 uur werd ook de Arlbergpas afgesloten nadat daar een lawine naar beneden was gekomen. De afsluiting leidde gisteren tot verkeersproblemen op een van de belangrijkste verbindingen tussen Vorarlberg en Tirol.

Toeristen die Lech-Zürs niet vóór 17.00 uur bereikten, moesten uitwijken naar alternatieve overnachtingsplekken. Op de Arlberg-snelweg richting Tirol stond gistermiddag een file van ongeveer 20 kilometer, melden lokale media. Tirol was tot vanochtend alleen bereikbaar via de Arlbergtunnel, maar inmiddels is de afsluiting weer opgeheven.

De autoriteiten hebben gisteren een noodmelding verstuurd aan mensen in Tirol. Aangeraden wordt onder meer om de gemarkeerde pistes niet te verlaten en de actuele lawineinformatie te lezen. Reizigers die vandaag de grens overgaan, krijgen die melding ook nog op hun telefoon. Die is zeker tot middernacht nog geldig.

Salsatrombonist en zanger Willie Colón is op 75-jarige leeftijd overleden. Dat meldt zijn familie op sociale media. Colón overleed in New York, waar hij in 1950 werd geboren.

"Bedroefd laten wij jullie weten dat onze geliefde echtgenoot, vader en befaamde muzikant is overleden", schrijven zij in een verklaring. "We rouwen om zijn afwezigheid, maar zijn blij met de dierbare herinneringen die hij nalaat en die voor altijd zullen voortleven."

De Amerikaan met Puerto Ricaanse roots leerde trompet en trombone spelen in de Bronx, een wijk in de stad New York. Hij maakte in de jaren 70 en 80 meerdere albums, onder andere met de Panamese zanger Rubén Blades. Hun album Siembra uit 1978 werd een van de bestverkochte salsaplaten ooit.

Grammy Award

Tijdens zijn muzikale loopbaan werd hij meermaals genomineerd voor een Grammy. In 2004 sleepte hij er een binnen: de Latin Grammy Lifetime Achievement Award.

Volgens de verklaring is Colón overleden in het bijzijn van zijn familie.

In onderstaande video treedt Colón op met het nummer Oh Qué Será?

De Amerikaanse president Trump wil wereldwijd nieuwe importheffingen van 15 procent opleggen. Dat heeft hij aangekondigd via zijn platform Truth Social. Gisteren sprak hij nog van nieuwe heffingen van 10 procent.

Trump kwam met de nieuwe invoerrechten als reactie op een beslissing van het Amerikaanse Hooggerechtshof. Dat haalde gisteren een streep door de heffingen die Trump sinds vorig jaar heeft afgekondigd op basis van een noodwet uit 1977. Volgens een meerderheid van de rechters had hij die wet daarvoor niet mogen gebruiken.

De president reageerde verontwaardigd op dat oordeel en kondigde meteen nieuwe heffingen aan, ditmaal op basis van een handelswet uit 1974 (artikel 122). Die staat de president toe een heffing van 15 procent op te leggen gedurende 150 dagen, om handelstekorten tegen te gaan.

Trump heeft de heffingen nu dus verhoogd tot dat maximum. Voor verlenging na die 150 dagen is overigens toestemming van het Congres nodig.

'Belachelijk besluit'

De president schreef op Truth Social dat hij met de 15 procent aan heffingen was gekomen "op basis van een grondige, gedetailleerde en volledige evaluatie van het belachelijke, slecht geschreven en buitengewoon anti-Amerikaanse besluit over invoerheffingen dat gisteren werd genomen".

Hij had al een presidentieel decreet getekend voor de nieuwe heffingen van 10 procent. Die gaan volgens dat besluit dinsdag in, de dag waarop Trump zijn State of the Union houdt, de jaarlijkse presidentiële toespraak over de staat van het land.

Het Witte Huis kon niet onmiddellijk antwoord geven op de vraag wanneer de president een decreet tekent dat de heffingen verhoogt naar 15 procent. Ook is onduidelijk waarom Trump niet meteen al koos voor importheffingen van 15 procent.

Kritiek

De nieuwe heffing stuit bij Trumps tegenstanders op kritiek, zowel uit Democratische als Republikeinse hoek. Die heffingen zorgen nog steeds voor oplopende kosten voor Amerikanen, zei de Democratische leider in de Senaat Chuck Schumer. "Ze gaan het Amerikaanse volk net zo hard raken als de oude heffingen."

Ook de Republikeinse senator Mitch McConnell verzet zich tegen de nieuwe heffingen. Hij vreest voor hogere huizenprijzen en schade aan de economie.

Veel grote bedrijven zijn opgelucht dat het Hooggerechtshof de oude heffingen ongeldig heeft verklaard. Hoewel er dus wel een nieuwe heffing komt, kan Trump die niet zomaar verhogen of verlengen.

De zaak bij het Hooggerechtshof was niet aangespannen door die grote bedrijven, maar juist door vijf kleine ondernemers. Een van hen is David Levi, die in Virginia zelfbouwkits voor speelgoedkeyboardjes maakt:

In Den Haag hebben vanmiddag duizenden mensen een optocht ter ere van het Chinees Nieuwjaar bezocht. In de wijk Chinatown was een optocht met kleurrijke draken- en leeuwenkostuums. Ook was er vuurwerk. Het Chinees Nieuwjaar begon officieel afgelopen dinsdag.

Een woordvoerder zegt tegen persbureau ANP dat er zo'n 10.000 mensen op de optocht waren afgekomen. Niet alleen mensen uit de Chinese gemeenschap kwamen kijken; ook veel andere inwoners en toeristen waren aanwezig.

Naast een optocht waren er in het Amare-theater activiteiten om het nieuwe jaar te vieren, die ook door enkele duizenden mensen werden bezocht.

Jaar van het Paard

2026 is volgens de Chinese astrologie het Jaar van het Paard. Dat staat volgens de astrologie voor een energieke, actieve en soms onstuimige periode met veel kansen en passie.

Na vijf dagen zit een groots opgezette wereldtop over kunstmatige intelligentie in India erop. Tienduizenden mensen, kopstukken van techbedrijven en leiders uit meer dan honderd landen waren erbij, maar veel heeft de top niet opgeleverd. Verder dan een gezamenlijke oproep tot een "veilige, betrouwbare en robuuste" AI kwamen de deelnemers niet.

Terwijl rond de top in de hoofdstad New Delhi werd geklaagd over verkeersproblemen, lange rijen, urenlang wachten en de enorme drukte, bogen wereldleiders en techmiljardairs zich binnen over de grote thema's en risico's rond kunstmatige intelligentie. De inzet: wereldwijde samenwerking, een internationale strategie voor inclusieve, veilige, betrouwbare en verantwoordelijke AI en een belangrijke rol voor India daarin.

India wil graag uitgroeien tot een centrum van AI-ontwikkeling. Het beschikt over een sterke IT-sector en meer dan een miljard internetgebruikers. Het land wil inzetten op de bouw van datacenters, maar daar is veel energie voor nodig, die het land onder meer met nieuwe kerncentrales wil genereren.

Het ambitieuze AI-beleid past in de steeds belangrijkere rol van India op het wereldtoneel:

De nieuwe infrastructuur vergt enorme investeringen, en ook daar ging het over op de top in New Delhi. Meer dan 250 miljard dollar (212 miljard euro) is er toegezegd door externe partijen om te investeren in AI in India, maakte IT-minister Ashwini Vaishnaw bekend. De Indiase Tata Group heeft daarnaast een samenwerkingsovereenkomst getekend met OpenAI (bekend van ChatGPT).

India ziet de top dan ook als een groot succes, ook omdat 86 landen een gezamenlijke verklaring hebben ondertekend. "Het bevorderen van veilige, betrouwbare en robuuste AI is essentieel voor het opbouwen van vertrouwen en het maximaliseren van maatschappelijke en economische voordelen", staat daarin.

De landen hebben echter geen concrete toezeggingen gedaan over internationale regels die dat mogelijk kunnen maken. Er waren wel beloftes over het bundelen van AI-onderzoekscapaciteiten, maar die zijn volledig vrijblijvend.

Vooral de Amerikaanse delegatie ziet niets in regulering. Vorig jaar in Parijs weigerde de VS om die reden zelfs de slotverklaring van die AI-top te tekenen. Volgens de Amerikanen zitten internationale regels de innovatie van kunstmatige intelligentie in de weg. Dat standpunt is niet veranderd. "Wij wijzen mondiale controle over AI volledig van de hand", liet de Amerikaanse delegatie in New Delhi weten.

De EU probeert kunstmatige intelligentie intussen juist wel te reguleren. De Franse president Macron en VN-secretaris-generaal Guterres waarschuwden in New Delhi voor AI-monopolies. "De toekomst van AI kan niet worden bepaald door een paar landen of worden overgelaten aan de grillen van een paar miljardairs", aldus Guterres. "AI moet van iedereen zijn."

Robothond

De top kwam verder vooral in het nieuws met een paar pijnlijke incidenten. Zo werd er een 'made in India'-robothond gepresenteerd die uit China bleek te komen. De Indiase universiteit achter de robothond probeerde de imagoschade te beperken: de universiteit was niet verantwoordelijk voor de robot zelf, maar wel voor zijn programmering.

Donderdag werd het ook even ongemakkelijk toen premier Modi de CEO's van techbedrijven het podium op riep. Zijn idee was de dertien CEO's gezamenlijk elkaars hand laten vastpakken en in de lucht te steken, als acteurs aan het einde van een toneelstuk. Iedereen deed mee en de beelden gingen de wereld over. Alleen Sam Altman (OpenAI) en Dario Amodei van concurrent Anthropic vermeden elkaars hand vast te pakken. Dat benadrukte volgens experts die de top volgden juist de rivaliteit tussen de AI-bedrijven.

Zo zag dat ongemakkelijke moment eruit:

Altman zei later over het incident dat hij verward was toen premier Modi zijn hand pakte. "Ik wist niet zeker wat er van ons verwacht werd."

Een van de techmiljardairs was er helemaal niet bij: Bill Gates zou donderdag een van de speeches geven tijdens de top, maar enkele uren van tevoren trok hij zich terug. Er werd geen reden gegeven voor zijn afwezigheid, maar vermoed wordt dat die te maken heeft met de commotie rond de contacten van Gates met de veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein.

De Gates Foundation zei dat de miljardair zijn toespraak niet zou houden "om ervoor te zorgen dat de aandacht gericht blijft op de belangrijkste prioriteiten van de AI Summit".

De wereldwijde AI-top wordt sinds 2021 jaarlijks gehouden. In New Delhi werd bekendgemaakt dat Zwitserland de volgende in 2027 zal organiseren, in Genève.

De Slowaakse premier Fico dreigt de noodstroomvoorziening aan Oekraïne af te sluiten als de olielevering naar zijn land niet wordt hervat. De aanvoer van olie door Oekraïne ligt al bijna een maand stil door een aanval op de Droezjba-pijpleiding. Volgens Oekraïne zat Rusland achter die aanval.

Slowakije is, net als Hongarije, afhankelijk van de toevoer van Russische olie via de Droezjba-pijpleiding, die via het noordwesten van Oekraïne naar de twee landen loopt. Beide landen beschuldigen Oekraïne ervan dat het te weinig doet om de olieleveringen weer op gang te brengen.

Eerder deze week hadden beide landen de export van diesel naar Oekraïne al gestaakt. Gisteren meldde Hongarije dat het een EU-lening van 90 miljard euro aan Oekraïne zal blokkeren totdat de olielevering wordt hervat. Dat geld is bedoeld om het land financieel te helpen en om de economie draaiende te houden.

Oekraïne heeft de uitspraken veroordeeld. Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken wordt Oekraïne door Slowakije en Hongarije gechanteerd. "Ultimatums moeten naar het Kremlin worden gestuurd, zeker niet naar Kyiv", aldus het ministerie.

Alternatieve routes

Oekraïne heeft alternatieve routes voorgesteld zolang noodreparaties aan de pijpleidingen worden uitgevoerd, zoals over zee. Het Oekraïense ministerie zegt ook te hebben voorgesteld om niet-Russische olie naar de landen te leveren.

Bijna een vijfde van de elektriciteitsimport in Oekraïne wordt door Slowakije geleverd. Het mogelijke afsluiten van de noodstroomvoorziening aan Oekraïne heeft dan ook grote gevolgen.

Rusland voert deze winter geregeld aanvallen uit op energievoorzieningen in Oekraïne. Daardoor zitten duizenden mensen zonder stroom of verwarming. Het land heeft te maken met de strengste winter sinds het begin van de oorlog met temperaturen tot -20 graden.