NOS Nieuws - Algemeen

Groenland en Denemarken hebben met NAVO-secretaris-generaal Rutte gesproken over een NAVO-missie op Groenland en in het Noordpoolgebied. Dat zei de Deense defensieminister Poulsen, die samen met buitenlandminister Motzfeldt uit Groenland op bezoek was in Brussel.

Rutte zelf schrijft op X dat de drie hebben besproken hoe het Noordpoolgebied, inclusief Groenland, belangrijk is voor de collectieve veiligheid en hoe Denemarken meer gaat investeren. "We blijven samenwerken als bondgenoten op deze belangrijke kwesties." Hij liet zich niet uit over een eventuele missie of de Amerikaanse dreiging richting het eiland.

De NAVO-secretaris-generaal bevindt zich in een lastige positie, omdat de Verenigde Staten de belangrijkste partner zijn in het bondgenootschap.

Poulsen en Motzfeldt ontmoetten vandaag ook EU-buitenlandchef Kallas in Brussel. "Denemarken en Groenland zijn niet alleen", schrijft Kallas op X. De veiligheid in het gebied noemt ze een gezamenlijk belang, waarover samen met de VS overlegd kan worden.

De Amerikaanse president Trump dreigde vorige week dat hij Groenland hoe dan ook in handen wil krijgen. Hij zei dat de VS het eiland nodig heeft vanwege de veiligheid en strategische ligging.

Trumps importheffingen

De NAVO-missie zou Arctic Sentry moeten gaan heten. Een groep landen stuurde afgelopen week al militairen naar Groenland om de mogelijkheden voor een militaire oefening in het Arctisch gebied te verkennen.

Daarmee wilden ze naar eigen zeggen laten zien dat ze de Amerikaanse zorgen over de veiligheid in het Noordpoolgebied serieus nemen. Ook Nederland stuurde twee militairen.

De missie schoot Trump echter in het verkeerde keelgat. Hij reageerde woedend op de voorbereidingen en kondigde een heffingsplan aan van 10 procent op alle goederen uit acht Europese landen die militairen naar Groenland stuurden.

'EU niet uit op conflict'

Dreigen met invoerheffingen is niet de juiste manier om dit aan te pakken, zei Kallas vandaag. "We zijn niet uit op een conflict, maar zullen voet bij stuk houden", stelde ze. "Europa beschikt over een reeks instrumenten om zijn belangen te beschermen."

Ook andere Europese leiders schaarden zich vandaag opnieuw achter Denemarken en Groenland. Donderdag is er een extra EU-top over eventuele tegenmaatregelen voor de Amerikaanse importheffingen.

"We moeten de dialoog van sociale media, zoals Truth Social, naar vergaderruimtes verplaatsen", zei de Deense buitenlandminister Rasmussen over de gesprekken met de VS. Woensdag was hij met zijn ambtgenoot Motzfeldt op bezoek in Washington. Daar slaagden de twee er niet in om de Amerikanen van hun standpunt te overtuigen.

Groenland 'kopen'

Voorafgaand aan de bijeenkomst met Rutte schreef premier Nielsen van Groenland dat het belangrijk is dat de gesprekken worden gevoerd "op een manier waarbij wij worden betrokken en waarbij onze eigen verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling voor het land wordt gerespecteerd".

Groenland is nog altijd formeel onderdeel van het Deense koninkrijk. De Deense overheid gaat bijvoorbeeld over het defensie- en buitenlandbeleid van Groenland. Daarom zijn de Denen nauw betrokken bij de gesprekken over de Amerikaanse dreigementen.

Zorgen toegenomen

Hoewel Trump al vaker heeft gesproken over zijn wens om Groenland "in handen te krijgen", zijn de zorgen hierover de afgelopen weken toegenomen.

Begin dit jaar drongen Amerikaanse militairen Venezuela binnen en ontvoerden ze president Maduro. Trump wil militair ingrijpen in Groenland niet uitsluiten.

Vandaag werd bekend dat Trump zijn dreigementen koppelt aan het niet verkrijgen van de Nobelprijs voor de Vrede. In een bericht aan de Noorse premier Støre schreef hij dat hij zich niet langer "verplicht voelt om zich alleen maar in te zetten voor vrede".

Nu kan hij naar eigen zeggen beter kijken "naar wat goed is voor de VS". Daar valt wat hem betreft de macht over Groenland ook onder.

Bij Theater De Spiegel in Zwolle is gisteren een standbeeld opgedoken. Het kunstwerk, gemaakt van een gipsachtig materiaal, toont een Franse bulldog met daarop een man met een blik bier in zijn hand. Wie het heeft neergezet, is onbekend.

"We moesten er vooral hard om lachen toen we het zagen", zegt Lysette Dijk-Hartman van het theater tegen RTV Oost. Wie het kunstwerk heeft gemaakt, weet ze niet. "Misschien een creatieve versie ter nagedachtenis aan onze hond?"

Ze verwijst hiermee naar een standbeeld van een Franse bulldog dat jarenlang bij het theater heeft gestaan. "Er werd enorm veel op gespeeld", zegt ze. "Kinderen gingen er vaak op zitten en mensen hakten er zelfs stukjes uit."

In de loop der jaren steeds raakte het beeld steeds verder beschadigd. Omdat herstel niet meer mogelijk was, is het beeld uiteindelijk weggehaald.

Vlak bij staat sinds gisteren dus een ander hondenbeeld. Op een bordje dat gisteren bij het kunstwerk te zien was, stond dat het kunstwerk, genaamd Monument voor de Vandalist, inderdaad ter nagedachtenis is aan het weggehaalde standbeeld.

Bij het theater vermoeden ze dat studenten van kunstacademie ArtEZ het hebben gemaakt. Dijk-Hartman: "Het beeld is daar op school gezien, bevestigen mijn collega's." Helemaal zeker weten doen ze het niet, dus wie achter het nieuwe standbeeld zit, blijft voorlopig een raadsel.

Het theater nodigt de anonieme makers uit om het beeld weer op te halen.

In tien jaar is het aantal zelfdodingen onder jongeren tot 30 jaar gestegen, van 212 naar 299, bleek vandaag uit cijfers van het CBS. Onderzoekers hebben moeite om de stijging te verklaren, maar weten wel wat kan helpen om het aantal zelfmoorden naar beneden te krijgen.

Jos de Keijser is emeritus hoogleraar klinische psychologie in Groningen en deed onderzoek naar het voorkomen van zelfmoord. Daarvoor maakt hij onder meer uitgebreide reconstructies van de laatste maanden van iemand die zichzelf van het leven heeft beroofd.

Maar zelfs dergelijk uitgebreid onderzoek levert geen algemene oorzaken op. Er zijn wel een aantal factoren waarvan bekend is dat ze een grote rol kunnen spelen bij suïcide, zoals armoede, verslaving of depressie. "Maar die zijn te grofmazig om bijvoorbeeld hulpprogramma's voor op te zetten. En dat is het grote probleem", zegt De Keijser.

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Hoe krijg je dan toch grip op zo'n complex probleem? De Keijser: "We weten wel een aantal dingen die werken. Als de wachtlijsten in de ggz korter zijn, als cyberpesten snel wordt aangepakt, als verslaving behandeld wordt, als schuldenproblemen bespreekbaar worden gemaakt: dat helpt allemaal."

Volgens De Keijser kunnen suïcidale gedachtes voelen als vastzitten in een fuik, waarbij je nog maar één kant op kunt zwemmen. "Je voelt je dan zo rot, dat er niet meer zijn voelt als de enige manier om de pijn niet meer te voelen." Centraal staat het gevoel van hopeloosheid. De Keijser benadrukt: "Suïcide is de oplossing van de pijn niet meer willen voelen, niet dat je dood wil."

De Keijser is blij met de Wet integrale suïcidepreventie, die per 1 januari 2026 is ingegaan. "Gemeentes moeten nu kijken waar de risicogroepen zitten. Bijvoorbeeld: in de stad Groningen komt suïcide veel voor bij studenten, dus moet er een programma gemaakt worden dat zich op hen richt."

Signalen herkennen

Vanwege de gelaagdheid en complexiteit van suïcide wordt volgens De Keijser ook de micro-aanpak gekozen. "Bewustwording en actie in de klas, op straat, bij de sportvereniging. Niet alleen kijken naar de factoren die een rol kunnen spelen, maar ook het herkennen van signalen." Suïcidepreventiefonds 113 noemt als signalen bijvoorbeeld terugtrekken, contact vermijden of slaapproblemen.

Daarom lanceerde 113 vandaag de campagne 'Lessen voor het Leven'. Het doel van de campagne is om het aantal zelfdodingen onder jongeren te verminderen en het gesprek over mentale gezondheid aan te zwengelen.

De 27-jarige Rajhen werkte mee aan de campagne. Hij was 17 jaar toen hij zijn vriend Brian verloor aan zelfdoding. Ze zaten samen in het laatste jaar van de middelbare school.

Na een feestje sloeg Rajhen linksaf en Brian rechtsaf. "De volgende ochtend werd ik wakker met een whatsappje met een afscheidsbericht van Brian. Op dat moment wisten we nog niet of we het serieus moesten nemen, maar toen we hoorden van zijn broers dat hij niet thuis was gekomen, kwam er wel paniek in de tent."

De vriendengroep van Brian ging naar hem op zoek. Uiteindelijk vonden ze hem in het water. "Tot de dag van vandaag staat dat op mijn netvlies en dat zal er ook nooit meer afgaan."

Voor Rajhen, zijn vrienden en de familie van Brian kwam de zelfdoding onverwacht. Hij was met zijn toekomst bezig en was aangenomen voor de opleiding beveiliger. Rajhen denkt achteraf dat Brian wel worstelde, met bijvoorbeeld zijn lijf. Maar het blijft voor nabestaanden gissen naar zijn beweegredenen.

Rajhen roept iedereen op om te praten over zijn gevoelens. "Weet dat het geen taboe is, en dat je niet de enige bent. Dat klinkt zo makkelijk, maar als ik voor de hele vriendengroep mag spreken, ik denk dat iedereen had gewild dat hij ook maar een keer had gezegd: 'ik zit hiermee. Wat denk jij?"

Centraal bij de preventie van suïcide zou volgens De Keijser het verminderen van hopeloosheid moeten staan. "Die kan bestreden worden, met hoop. Het gaat erom dat iemand langzamerhand gaat inzien dat er behandelingen mogelijk zijn.

Het verhaal van Brian laat zien hoe moeilijk het kan zijn om signalen te herkennen, en waarom preventie zich niet alleen richt op de risico's, maar ook op het bespreekbaar maken van gevoelens. Je kan als luisteraar de problemen van een ander niet oplossen, maar je kan iemand wel naar een oplossing leiden, benadrukt De Keijser. "Hoop is een soort cement naar de oplossing. Wees een rots in de branding."

Verhalen waarin geclaimd wordt dat de brand in de Vondelkerk is ontstaan door een aanslag, worden breed gedeeld op sociale media, blijkt uit onderzoek van stichting Justice for Prosperity. Voor deze claims is geen enkel bewijs. Politie en brandweer zijn nog bezig met het onderzoek naar de brand.

In de berichten wordt beweerd dat de brand ontstond door een aanslag van 'jihadisten' en 'moslimterroristen'. Ook wordt een link gelegd met een 'linkse elite' die erbij betrokken zou zijn.

De berichten zijn onderdeel van een bewuste desinformatiecampagne, zegt voormalig-AIVD'er en directeur van Justice for Prosperity Jelle Postma. Volgens Postma legde 20 procent van alle berichten op X op 1 en 2 januari een link tussen de brand en moslims. Ook op andere sociale media als Facebook, TikTok en Telegram gaan dit soort verhalen rond.

Postma: "Al een paar minuten na het nieuws over de brand zien we de eerste valse claims verschijnen. Aanvankelijk gaat het vooral om suggesties. Het wordt dan meer als vraag gepresenteerd: "Zouden het moslims zijn?"

Al na een uur verandert de vraag in de vaststelling dat het een aanslag is. Zonder enig bewijs. "Heel toevallig een kerk en geen moskee... FU tering moslims", aldus een van de vele berichten.

Desinformatie verspreiden

Nog diezelfde nacht worden de berichten verder verspreid door invloedrijke extreemrechtse influencers als Eva Vlaardingerbroek en de Brit Tommy Robinson. Die laatste schrijft: "Weer een iconische Europese kerk tot de grond afgebrand." En: "Heb je al genoeg van ze? Massadeportaties 2026".

Vanaf dat moment gaat de verspreiding van de desinformatie hard, constateert Postma. "Een sneeuwbal wordt hier echt een lawine." De strekking van die berichten is steeds dat de brand in de kerk een aanval zou zijn op christenen. Schuldigen zijn moslims en een linkse elite.

Dat laatste vindt Postma opmerkelijk. "In Nederland hebben we nog niet vaak gezien dat er zo duidelijk het verband wordt gelegd tussen jihadisme en politiek links."

Het verhaal wordt ook opgepikt door pro-Kremlin media en influencers in Rusland. "Dit gebeurde ook bij de rellen op het Malieveld", zegt Postma. "Lokale gebeurtenissen worden opgepikt en verder gepolariseerd. Dat is onderdeel van een campagne om desinformatie te verspreiden."

Commercieel belang

Het voorbeeld van de Vondelkerk staat niet op zichzelf, zegt Claes de Vreese, hoogleraar politieke communicatie aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). "Je ziet dat er suggesties worden gedaan door anonieme accounts bij een lokale gebeurtenis. Dat zijn niet per se bezorgde burgers."

Vaak wordt niets met die suggesties gedaan en blijft het bij een paar berichten. Maar soms wordt het overgenomen. "Het wordt dan gebruikt om in te spelen op woede en boosheid die er al is: ragebait heet dat." Dat gebeurt niet toevallig. "Dit soort influencers heeft er politiek en commercieel belang bij om dat te doen."

Zorgelijk, benadrukt Postma. "Het is moeilijk vast te stellen of dit de mening van veel mensen beïnvloedt, maar je ziet wel dat het op verschillende niveaus iets doet. Van een jonge moslim die op het voetbalveld wordt aangesproken over een gebeurtenis tot rechtse partijen die bepaalde retoriek overnemen."

Het ingewikkelde van dit soort claims, is dat ze heel moeilijk te ontkrachten zijn. In het geval van de Vondelkerk kan het maanden duren voordat het onderzoek naar de brand is afgerond. Tot die tijd kan niet met zekerheid gezegd worden wat de oorzaak was.

Verstoren van de democratie

Een dilemma, erkent De Vreese. Mede daarom is het ook ingewikkeld om dit soort desinformatie effectief te bestrijden: "Er is geen wondermiddel."

Volgens de Vreese is het in ieder geval nodig om algoritmes die ophef en desinformatie belonen, strenger aan te pakken. "Je kunt ook aan kleine ingrepen denken die dempend werken. Bijvoorbeeld labels die waarschuwen dat iets niet geverifieerd is."

Postma benadrukt ook de rol die verspreiders van desinformatie spelen. "Je kunt content modereren, maar als er een prikkel is om desinformatie te verspreiden, zal blijven gebeuren." Volgens Postma is het belangrijk dat er meer onderzoek wordt gedaan naar mensen en netwerken die desinformatie bewust verspreiden.

"Het verweer is vaak dat dit vrijheid van meningsuiting is, maar feit is ook dat het de democratie ondermijnt." Daarom roept hij op tot meer maatschappelijk debat over hoe ver die vrijheid van meningsuiting mag gaan. "Soms moet je democratie ook tegen zichzelf beschermen. Het zou goed zijn als daar een politieke discussie over is."

De Franse premier Lecornu gaat een omstreden wetsartikel gebruiken om de begroting voor 2026 door te drukken. Hij heeft vanmiddag in de ministerraad bekendgemaakt dat hij artikel 49.3 toepast om de begroting van dit jaar goed te keuren.

Dankzij dat wetsartikel kan Lecornu de begroting zonder tussenkomst van het parlement doorvoeren. Hij had al drie maanden geprobeerd om een meerderheid voor de begroting te krijgen, maar zonder succes.

Het besluit van de premier is het volgende hoofdstuk in een langlopende kwestie die gaat om de begroting van de Franse regering. Frankrijk heeft een begrotingstekort van 5 procent van het bruto binnenlands product (bbp), dat geldt als het grootste tekort binnen de Europese Unie.

Zevende premier sinds 2017

Lecornu is in september aangetreden als premier, nadat zijn voorganger was opgestapt. Die premier, François Bayrou, hield ermee op omdat hij in het parlement niet genoeg steun kreeg voor miljardenbezuinigingen die hij had voorgesteld.

Bayrou wilde de Franse staatsschuld verkleinen door belastingverhogingen door te voeren. Zijn plan was om te korten op sectoren zoals onderwijs en zorg en de vergoedingen voor medische kosten. Ook wilde hij twee landelijke feestdagen schrappen, die zouden dan werkdagen worden.

De voorgenomen bezuinigingen leidden tot massale protesten in Frankrijk, ook nadat Bayrou al was vertrokken. Daardoor lag een deel van het openbaar vervoer plat en werden wegen geblokkeerd.

Bayrou werd in september opgevolgd door Lecornu, maar die kondigde nog geen maand nadat hij was aangetreden aan dat hij opstapte. President Macron accepteerde zijn ontslag niet en Lecornu werd een aantal dagen later opnieuw geïnstalleerd.

Begroting doorvoeren

Lecornu's voornaamste taak bleef om de begroting rond te krijgen, maar hij kon op weinig steun in het parlement rekenen. Dat is verdeeld over de aanpak van de Franse economische crisis. Wel werd de financiering van de sociale zekerheid door een meerderheid van het parlement goedgekeurd.

Nu lijkt Lecornu een riskante uitweg uit de impasse te hebben gevonden. Hij moest toestemming vragen aan president Macron om de wet te gebruiken. Volgens de krant Le Parisien heeft Lecornu een paar dagen op hem ingepraat om hem te overtuigen van de noodzaak van het toepassen van de omstreden wet.

Correspondent Frankrijk Saskia Houttuin:

"'Spijt en verbittering'. Zo omschreef premier Lecornu vanuit het Elysée zijn besluit om grondwetsartikel 49.3 door te voeren. Na drie maanden van onderhandelen en concessies doen, ziet de premier zich genoodzaakt om de begroting voor dit jaar per decreet rond te krijgen: zonder akkoord en dus zonder stemming in het parlement.

In oktober had hij nog beloofd zich niet aan deze maatregel te branden, omdat eerdere ervaring leerde dat daarmee de deur zou worden geopend voor een motie van wantrouwen. Die stemming gaat er sowieso komen, twee partijen hebben die inmiddels aangevraagd.

Maar Lecornu heeft een troef waardoor hij een kans heeft om een vertrouwensstemming te overleven. Afgelopen weekend deed de premier een aantal belangrijke handreikingen aan de socialisten, waaronder het verhogen van belastingtarieven voor grote bedrijven. Daarmee hoopt hij dit linkse blok in ieder geval aan boord te hebben. De grote vraag is of dat voor Lecornu voldoende zal zijn om politiek te kunnen overleven."

Het Openbaar Ministerie eist een boete van 525.000 euro tegen twee dochterbedrijven van bouwreus VolkerWessels. Het op-een-na grootste bouwbedrijf van Nederland staat in het beklaagdenbankje vanwege een oude omkoopzaak op Sint Maarten.

In 2013 werd de Causewaybrug opgeleverd bij de internationale luchthaven op het Nederlandse deel van het Caribische eiland. VolkerWessels zou die klus gekregen hebben door via een tussenpersoon honderdduizenden euro's te betalen aan Theo Heyliger, destijds de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening, Milieu en Infrastructuur van Sint Maarten.

Kroongetuige

Die tussenpersoon speelt een hoofdrol in de zaak. De consultant praat sinds 2019 met het OM als kroongetuige. Hij zou onder meer over Heyliger verklaard hebben: "er is maar één baas op het eiland". Als de inmiddels voormalig minister niet betaald zou worden, zou VolkerWessels geen nieuwe contracten meer krijgen. De consultant zou het geld op een parkeerplaats aan Heyliger gegeven hebben, verpakt in kranten.

De oud-minister is inmiddels veroordeeld voor het aannemen van steekpenningen. Het OM hoopt dat de rechter nu ook boetes wil opleggen aan de dochterbedrijven van VolkerWessels en aan een voormalige bestuurder van het bouwbedrijf.

Het bedrijf wil nog niet inhoudelijk reageren. "We zullen donderdag onze kant van het verhaal uitgebreid in de rechtbank uiteenzetten", zegt een woordvoerder.

Bij een man uit Hoofddorp die deel uitmaakte van de gewelddadige Com-beweging, zijn honderdduizenden chats, foto's en filmpjes gevonden. Daaruit blijkt volgens het Openbaar Ministerie dat hij meerdere slachtoffers dwong zichzelf te verwonden.

In oktober werd de 23-jarige Mert A. opgepakt. Vandaag stond hij voor het eerst terecht in de rechtbank in Rotterdam.

De verdachte zou jarenlang actief zijn geweest in de online beweging 'The Com', oftewel 'The Community'. Dat is een verzameling groepen waarin extreem beeldmateriaal wordt verspreid waarmee jongeren worden aangezet in zichzelf te snijden, geweld te plegen of suïcide te plegen. Sommige splintergroepen worden als terroristisch beschouwd.

Ingewikkeld web

Volgens het OM dwong Mert A. zijn slachtoffers om zijn online bijnaam in hun lichaam kerven of met bloed op de muur en vloer te schrijven. Daar moesten zij foto's en filmpjes van maken. Hij zou hebben gedreigd naaktbeelden openbaar te maken als de slachtoffers niet meewerkten.

Het aantal slachtoffers is nog niet duidelijk. Tot nu toe heeft de politie er twee geïdentificeerd. Een van hen is een jonge vrouw uit het buitenland.

De politie is nog volop bezig met het analyseren van het vele materiaal dat bij Mert A. is gevonden. "De verdachte heeft een ingewikkeld web gesponnen van verschillende accounts, chatgroepen en gebruikersnamen", zei de officier van justitie.

Grof en gruwelijk

De Hoofddorpse verdachte zei vandaag dat hij niet achter alle aangetroffen foto's en filmpjes zit. Onbekenden zouden zijn bijnaam hebben overgenomen.

Wel erkende hij dat hij op verschillende kanalen actief was en "grof en gruwelijk" materiaal heeft verspreid. "Ik deed het niet voor mezelf, maar om vertrouwen te winnen in een bepaalde omgeving", zei hij.

Mert A. stelde dat hij zo toegang zocht tot het extreme Com-milieu om vervolgens misstanden aan de kaak te kunnen stellen. Het OM gelooft dit niet en ziet hem als een belangrijke speler in de groepen op Telegram en Discord.

Inpalmen

Volgens zijn advocaat is het nog maar de vraag of bewezen kan worden dat de slachtoffers echt zijn gedwongen zichzelf wat aan te doen. "Dan moet wel uit de chats blijken dat er bijvoorbeeld is gedreigd met geweld", zei advocaat Jill Leyten. Volgens haar kunnen slachtoffers er ook vrijwillig voor hebben gekozen om zogeheten cut signs te maken.

Volgens de officier van justitie was er wel degelijk sprake van dwang. Zo gaf de verdachte gedetailleerd uitleg aan anderen hoe je een slachtoffer stap voor stap kon inpalmen.

Nog niet duidelijk is wat de aanklacht tegen Mert A. wordt. Er bestaat namelijk geen specifiek wetsartikel voor dit type online misdrijven. Hij blijft voorlopig vastzitten, bepaalde de rechtbank.

Valentino Garavani, beter bekend als mode-ontwerper Valentino, is op 93-jarige leeftijd overleden in Rome, waar hij woonde en werkte.

Valentino richtte zijn gelijknamige modehuis op in 1959. Het was zijn doel om vrouwen mooi te maken, schrijft de krant La Repubblica, die het overlijdensbericht begint met "De keizer is er niet meer".

In de jaren 60 volgde zijn doorbraak met een collectie waarin wit, beige en ivoorkleurig de belangrijkste tinten waren. Hij week daarmee sterk af van de veelkleurige kleding die in die tijd in de mode was. In de loop der jaren kleedde hij tal van beroemdheden, onder wie Jackie Kennedy, Elizabeth Taylor, Jennifer Lopez en ook koningin Máxima.

Jeugd

Valentino werd in 1932 geboren in een dorp in de Noord-Italiaanse provincie Pavia. Van jongsaf aan werd hij geboeid door schoonheid, schrijft de krant. Een bezoek aan de opera in Barcelona zou hem als tiener naar de mode hebben geduwd. "Daar, omringd door tientallen onberispelijk in rood geklede dames, begreep hij hoe flatteus die kleur was."

Na een studie in het naburige Milaan verhuisde hij in 1949 op 17-jarige leeftijd naar Parijs om aan de École des Beaux-Arts mode te studeren. Zijn talent viel al snel op. Net als zijn beroemde vakgenoten Yves Saint Laurent en Karl Lagerfeld won hij de Woolmark Prize, een prestigieuze prijs voor jonge modeontwerpers.

In 1959 keerde hij terug naar Italië om in Rome zijn eigen studio te beginnen. Daar ontmoette hij ook zijn partner Giancarlo Giammetti die de zakelijke kant van het bedrijf voor zijn rekening nam.

Na zijn doorbraak in de jaren 60 wisten de beroemdheden hem te vinden. Jackie Kennedy droeg zijn jurken bij de begrafenis van haar eerste man, president Kennedy, en het huwelijk met haar tweede man, de Griekse zakenman Onassis. Jennifer Lopez droeg een Valentino bij de Oscar-uitreiking in 2002.

De website voor koninklijk nieuw Blauw Bloed noemt koningin Máxima en modehuis Valentino "een gouden combinatie". Op de site staat zij dertien keer afgebeeld in een creatie van Valentino. Ook haar trouwjurk was een ontwerp van Valentino.

De rij van sterren (Julia Roberts, koningin Rania van Jordanië, Cate Blanchett, prinses Diana) die zijn creaties droegen is eindeloos. "Ik weet wat vrouwen willen", zei hij eens. "Ze willen prachtig zijn."

Sterren werkten in de jaren 90 graag mee aan de presentaties van Valentino in de Parijs Modeweek:

In de loop der jaren ging Valentino's studio ook mannenmode ontwerpen. In 1998 verkochten Valentino en Giammetti het bedrijf voor 300 miljoen dollar, maar Valentino zou nog een tien jaar als ontwerper aanblijven.

In 2008 ging hij met pensioen. Datzelfde jaar verscheen de documentaire Valentino: de laatste keizer over zijn laatste jaar als ontwerper.

Valentino's lichaam ligt woensdag en donderdag opgebaard in het hoofdkwartier van het modehuis. Vrijdag is er een uitvaartdienst in de Basilica Santa Maria degli Angeli e dei Martiri in Rome.

In 2011 openden Valentino en Giammetti een online museum. Dat is er niet meer, maar op YouTube is deze video nog wel te zien:

In Londen is prins Harry's derde rechtszaak in zijn strijd tegen de boulevardpers van start gegaan. Dit keer zit de uitgever van de Daily Mail in de beklaagdenbank. Volgens de Britse pers worden in deze zaak tientallen miljoenen ponden schadevergoeding geëist.

Volgens Harry en zes medeaanklagers hebben journalisten van de krant tussen 1993 en 2011 hun privacy geschonden door telefoons af te luisteren en afluisterapparatuur in auto's te plaatsen. Ook zouden ze illegaal privégegevens in handen hebben gekregen, zoals medische rapporten en vliegtuigboekingen.

En dat allemaal om met sensationele onthullingen te kunnen komen die de verkoop van de krant deden stijgen. Medeaanklagers zijn onder anderen popster Elton John en de actrices Elizabeth Hurley en Sadie Frost.

Vuile werk

De advocaten van de Britse prins voeren aan dat de krant privédetectives inhuurde om het vuile werk op te knappen. Dat zou onder meer blijken uit betalingen van de journalisten aan de detectives. De advocaten willen de rechtbank veertien artikelen voorleggen die de journalisten volgens Harry alleen met illegaal verkregen informatie hebben kunnen schrijven.

De advocaat van uitgever Associated Newspapers Ltd. spreekt van "absurde verdachtmakingen". De bronnen van de artikelen zouden loslippige vrienden van Harry zijn geweest. Ook zegt hij dat de journalisten en eindredacteuren die voor de artikelen verantwoordelijk waren, in de rij staan om de beschuldigingen te weerleggen.

Verder zal hij naar voren brengen dat de aanklagers te laat zijn, omdat de verjaringstermijn van zes jaar al is gepasseerd. De rechter is daar niet van overtuigd. Hij wil eerst het bewijs horen, voordat hij beslist of de zaak verjaard is.

Eerdere zaken

In januari liep een soortgelijke zaak tussen Harry en de uitgever van de The Sun en News of the World uit op een schikking. Persbureau Reuters schreef destijds dat de uitgever van die kranten de tweede zoon van koning Charles minimaal 10 miljoen pond (11,5 miljoen euro) zou betalen.

In 2023 won Harry de zaak tegen de uitgever van de Daily Mirror en Sunday Mirror. De rechtbank veroordeelde de Mirror Group Newspapers (MGN) tot een schadevergoeding van 160.000 euro. De rechter achtte bewezen dat de kranten in de periode 2003-2009 artikelen over hem hadden geschreven op basis van illegaal verkregen informatie.

Een paar maanden later kwam het tot een schikking in de toen nog lopende zaken tegen MGN. De uitgever moest binnen twee weken een eerste betaling van 468.000 euro aan de prins overmaken.

De verwachting is dat de behandeling van deze zaak negen weken gaat duren.

Een dag na de ondertekening van het staakt-het-vuren tussen de Syrische regering en de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) zijn er opnieuw gevechten gemeld.

Volgens het Syrische leger zijn er drie militairen gedood bij gevechten. Het door de Koerden gedomineerde SDF heeft het over "tientallen gedode SDF-strijders" en beschuldigt "aan de regering gelieerde milities" van een aanval op de Shaddadi-gevangenis in Hasaka, in het noordoosten van het land.

De Syrische regering ontkent de beweringen van de SDF.

Geen hulp van internationale troepen

In de Shaddadi-gevangenis zitten duizenden IS-strijders, schrijft SDF op X. De groepering zegt de controle over de gevangenis kwijt te zijn, nadat eerst meerdere aanvallen waren afgeslagen. Aan herhaalde hulpverzoeken aan de door de VS geleide internationale troepen zou geen gehoor zijn gegeven.

Ook zijn er volgens de SDF bij gevechten bij de al-Aqtan-gevangenis in Raqqa negen SDF-strijders gedood. In de laatste update hierover schrijft de groepering dat er nog steeds wordt gevochten.

De SDF spreekt van een "zeer gevaarlijke ontwikkeling". Volgens de groepering vormt de inname van de gevangenis een bedreiging van de stabiliteit. De beweging waarschuwt voor een "terugkeer naar chaos en terrorisme".

Oproep mobilisatie

De Koerdische politicus Foza Alyusuf roept op tot de mobilisatie van de Koerdische strijdkrachten, omdat de Syrische regering zich niet aan de afspraken van het staakt-het-vuren houdt. "Onze mensen moeten waakzaam zijn en op alle scenario's voorbereid zijn", schrijft de politicus op X.

Nieuwszender Al Jazeera meldt op basis van een bron bij het Syrische ministerie van Defensie dat er burgers gewond zijn geraakt bij een explosie in de provincie Hasaka. Volgens de bron was het explosief geplaatst door de PKK. Volgens de afspraken in het gisteren overeengekomen bestand moeten alle PKK-strijders het land verlaten.

Gisteren meldde de Syrische regering dat er een staakt-het-vuren was ondertekend met de door de Koerden gedomineerde SDF. Dat volgde op dagen van gevechten waarbij het Syrische regeringsleger snel oprukte in het noordoosten van Syrië.

De twee partijen zouden 14 punten zijn overeengekomen, waaronder de terugtrekking van de SDF uit de provincies Raqqa en Deir al-Zour.

In het akkoord staat ook dat de Syrische overheid de controle krijgt over IS-gevangenen. Ook zou de regering verantwoordelijk zijn voor hun beveiliging. Dat geldt ook voor buitenlandse IS-gevangenen. Daar zijn internationaal zorgen over, vanwege het jihadistische verleden van de nieuwe machthebbers. Er zouden al direct IS-gelieerde gevangenen zijn vrijgelaten.

Het Syrische leger beschuldigt de SDF juist van het vrijlaten van IS-strijders uit de Shaddadi-gevangenis. Het leger zegt er alles aan te doen om de orde te herstellen. Volgens het leger weigerde de SDF om de leiding over de gevangenis over te dragen.

Ontmoeting SDF-leider

Later vandaag staat er een ontmoeting tussen de Syrische president al-Sharaa en de aanvoerder van de SDF, Mazloum Abdi, gepland.

De SDF-leider liet gisteren weten dat hij het akkoord had geaccepteerd om "het bloedvergieten te stoppen."

Wie volgende week het geluid van gevechtsvliegtuigen boven Schiphol hoort, hoeft niet te denken aan een militaire invasie van een buitenlandse mogendheid. De Koninklijke Luchtmacht gaat voor het eerst oefenen vanaf de nationale luchthaven, heeft Schiphol bekendgemaakt.

De oefening is op dinsdag 27 en woensdag 28 januari. Bij de training worden vier F-35-gevechtsvliegtuigen en een transport- en tankvliegtuig ingezet, die op verschillende momenten zullen aankomen en vertrekken.

Het tankvliegtuig is onderdeel van de Multinational MRTT Unit. Dat is een NAVO-vloot die gebruikt wordt om andere vliegtuigen bij te tanken in de lucht, en ook voor het vervoer van mensen en vracht.

De oefening is bedoeld om te kijken hoe militaire vluchten veilig en verantwoord kunnen vanaf een vliegveld dat normaal gesproken niet voor militaire doeleinden wordt gebruikt.

Volgens de luchthaven is de training belangrijk omdat Schiphol een grote rol speelt in de bereikbaarheid van Nederland. Het moet eraan bijdragen dat de infrastructuur "sterk en weerbaar blijft, ook in mogelijke tijden van crisis in conflict".

De luchthaven is bovendien belangrijk voor Defensie omdat militaire vliegtuigen niet uitsluitend afhankelijk moeten zijn van de militaire vliegbases in Nederland, schrijft Schiphol.

'Vliegbewegingen tijdelijk hoorbaar'

Omwonenden kunnen last hebben van het geluid dat bij de oefening komt kijken, "maar dat betreft een tijdelijk effect", verzekert Schiphol. Omringende gemeenten en andere belanghebbenden zijn al ingelicht over de oefening.

De reguliere vluchten kunnen gewoon doorgaan, laat Schiphol weten. Als de oefening voorbij is, vliegen de F-35's en het transportvliegtuig door naar de gebruikelijke oefengebieden van Defensie.

Steeds meer landen maken bekend dat ze door de Amerikaanse president Trump zijn uitgenodigd om toe te treden tot zijn vredesraad. Australië, Canada, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk kregen een uitnodiging, maar ook Paraguay, Cyprus, Albanië en zelfs Rusland en Belarus. Het ene land is heel enthousiast over de plannen, andere landen reageren terughoudend.

Ook Nederland heeft inmiddels een uitnodiging ontvangen, zo werd door een woordvoerder van premier Schoof bevestigd na berichtgeving door NRC. Nederland heeft nog niet besloten of het op de uitnodiging ingaat. "Er zijn nog veel vragen over wat dit precies inhoudt."

Die zogenoemde 'board of peace', waarvan Trump zelf voorzitter zal worden, is onderdeel van de aangekondigde tweede fase van het Amerikaanse twintigpuntenplan voor Gaza. Het verwoeste Palestijnse gebied zal het eerste aandachtspunt zijn van de raad, later moet die worden ingezet voor andere conflicten.

Vandaag maakten Rusland en Belarus bekend ook te zijn uitgenodigd. Beide landen worden vanwege de oorlog in Oekraïne door westerse landen doorgaans gemeden. Het Kremlin stelt dat de uitnodiging "wordt bestudeerd". De Belarussische leider Loekasjenko heeft de uitnodiging "verwelkomd".

Zorgen en kritiek

Niet iedereen reageert enthousiast. Zo heeft Frankrijk volgens een bron bij persbureau Reuters gezegd de uitnodiging af te wijzen. Zo zou het initiatief veel vragen oproepen over de rol van de Verenigde Naties, een rol die niet ter discussie kan komen te staan, aldus de bron. Anonieme westerse diplomaten zeiden gisteren al tegen Reuters dat het erop lijkt dat Trumps raad de VN zou ondermijnen.

VN-secretaris-generaal Guterres zegt dat "lidstaten vrij zijn om zich in verschillende groepen te verenigen" en dat de Verenigde Naties "altijd hun mandaat zullen blijven uitvoeren".

Ook de deelname van de Britten is nog onzeker. Volgens bronnen van persbureau Bloomberg zou premier Starmer de uitnodiging met bondgenoten willen bespreken en over de voorwaarden willen praten.

Prominenten

Vrijdag maakte Trump de komst van de 'board of peace' wereldkundig. Zijn vredesraad zal worden bijgestaan door twee ondersteunende raden, waaronder de 'founding executive board' met daarin veel prominenten.

Zo staan de voormalige Britse premier Tony Blair, Trumps schoonzoon Jared Kushner, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en de speciale Amerikaanse gezant voor het Midden-Oosten Steve Witkoff op de lijst.

In de tweede ondersteunende raad, de 'Gaza executive board', zitten vooral uit functionarissen uit Europa en het Midden-Oosten. Oud-gezant van de Verenigde Naties Sigrid Kaag behoort ook tot deze raad en moet in de tweede fase toezien op het overgangsbestuur in Gaza.

Tientallen uitnodigingen

Inmiddels heeft Trump zo'n zestig leiders uitgenodigd om lid te worden. Zo zijn ook de Hongaarse premier Orbán, de Jordaanse koning Abdullah, de Argentijnse president Milei en de Turkse president Erdogan uitgenodigd.

Hongarije en Vietnam stellen de uitnodiging van Trump te hebben geaccepteerd. Ook de leiders van Kazachstan en Oezbekistan zullen toetreden tot de raad, zo meldden hun woordvoerders vandaag.

Tot ongenoegen van de Israëlische premier Netanyahu zijn er geen Israëlische functionarissen uitgenodigd om plaats te nemen in het bestuur van de raad. Wel zijn er functionarissen uit Qatar en Turkije toegevoegd tot leden van de ondersteunde raad waarin ook Kaag zit.

Geen Gaza in concept

De wereldleiders die toetreden tot de vredesraad kunnen drie jaar lid zijn, Trump bepaalt of dat lidmaatschap wordt vernieuwd of niet. Wie permanent lid wil worden van de vredesraad moet 1 miljard dollar betalen.

Het is de bedoeling dat de nieuwe vredesraad zich eerst gaat richten op Gaza. The New York Times heeft een concept-handvest van het nieuwe orgaan ingezien, waarin opvallend genoeg met geen woord wordt gerept over Gaza.

Daarmee wordt de indruk gewekt dat Trumps plannen verdergaan dan de wederopbouw van het verwoeste Palestijnse gebied. Op sociale media spreekt de Amerikaanse president zelf over de "grootste en meest prestigieuze raad die ooit is samengesteld, op welk moment en welke plaats dan ook".

Directeur Marjolein van Breemen van museum Naturalis in Leiden is op 50-jarige leeftijd overleden. Het natuurhistorisch museum schrijft in een verklaring op de website dat Van Breemen dit weekend onverwachts is overleden. "Wij zijn verslagen en verdrietig en kunnen het nieuws nog maar moeilijk bevatten." Een doodsoorzaak is niet bekendgemaakt.

Het museum noemt Van Breemen een zeer gewaardeerde, deskundige collega en een geweldig mens. "Altijd vol energie en ideeën. Sprankelend, empathisch en gezellig."

Volgens het museum heeft Van Breemen zich "gedurende vele jaren met grote toewijding ingezet bij Naturalis, in de wereld van de science centers en de museumsector in de breedte". De vlag hangt vandaag halfstok bij Naturalis.

Van Breemen was sinds 2023 directeur bij Naturalis. Daarvoor werkte ze bijna 17 jaar bij NEMO Science Museum in Amsterdam, waar ze de laatste vijf jaar in de directie zat en verantwoordelijk was voor het inhoudelijke programma.

Bezoekersrecord

In een interview met streekomroep Centraal+ anderhalve week geleden vertelde Van Breemen dat Naturalis vorig jaar een recordaantal van ruim 541.000 bezoekers heeft getrokken.

Volgens Van Breemen was er niet één duidelijke oorzaak van de gestegen bezoekersaantallen. Wel was er volgens haar een belangrijke rol weggelegd voor de tentoonstellingen en de publieksprogramma's. Zo trok een expositie over een kudde triceratopsen veel bezoekers. "Dat was ook echt een unieke kudde," zei Van Breemen.

De directie was ook tevreden over de waardering van het publiek. Het museum kreeg een gemiddelde beoordeling van 8,5, aldus Van Breemen. Volgens haar zei dat iets over de impact van Naturalis: "We hopen natuurlijk dat dat iets zegt over hoeveel harten we hebben kunnen openen en dat mensen van de natuur zijn gaan houden."

De rechter heeft een 46-jarige man uit Utrecht die werkte als docent veroordeeld tot vier jaar cel voor ontucht met minderjarige leerlingen. Ook krijgt hij een beroepsverbod van negen jaar. Hij heeft de ontucht over een periode van zeven jaar gepleegd.

De zaak kwam aan het licht toen een slachtoffer zich meldde bij de politie. Zij had op 17-jarige leeftijd een relatie gekregen met Olav A., die toen 38 jaar oud was en als docent werkte op een middelbare school in Zeist. Het slachtoffer zat daar op school.

Na de aangifte in 2024 volgden er aangiftes van ontucht en poging tot ontucht van twee andere meisjes. Deze slachtoffers waren ten tijde van de (poging tot) ontucht 16 jaar en volgden onderwijs op een school in Almere, waar de docent werkte als leerlingencoördinator.

A. heeft met een van de 16-jarigen seks gehad, en heeft het andere meisje via sociale media als Snapchat geprobeerd te verleiden tot seks. Hij heeft zich volgens de rechter ook schuldig gemaakt aan het maken van kinderporno.

Vast patroon

Hij heeft toegegeven dat hij zich aangetrokken voelt tot meisjes vanaf ongeveer 14 jaar oud. Volgens de rechter ging hij volgens een vast patroon te werk. In eerste instantie stelde hij zich op als steunpilaar voor onzekere meisjes. Hij wierp zich op als hun coach of mentor en na verloop van tijd ging hij zich misdragen.

"Het contact begon onschuldig, maar de verdachte ging later op school over tot lichamelijke aanrakingen", schrijft de rechtbank Midden-Nederland. "Vervolgens ging het contact online verder op expliciet seksueel contact, waarbij A. de slachtoffers naaktbeelden naar hem liet sturen". Daarna liet de man meisjes bij zich thuis komen, waar de ontucht plaatsvond.

Ook acht de rechtbank bewezen dat hij online seksueel contact had met andere minderjarigen. Zo deed hij zich voor als 16-jarige jongen op Snapchat, waar hij slachtoffers instructies gaf over de naaktfoto's die ze hem moesten sturen. Daar is bewijs voor gevonden op zijn telefoon. Uit onderzoek blijkt ook dat op zijn telefoons beelden van kindermisbruik stonden. Een aantal slachtoffers hiervan heeft ook aangifte gedaan tegen A.

Onder de radar

In de Volkskrant werd dit weekend in een uitgebreid artikel beschreven hoe de verdachte lange tijd onder de radar bleef en op verschillende scholen kon blijven werken, ondanks geruchten over zijn misdragingen. De krant schrijft dat het voor scholen moeilijk is elkaar te waarschuwen voor seksueel grensoverschrijdend gedrag van oud-docenten. Dat komt deels door de strenge privacywetgeving.

De straf die de rechtbank heeft opgelegd is lager dan de eis van het Openbaar Ministerie. Die had zeven jaar gevangenisstraf en een beroepsverbod van tien jaar geëist.

De onzekerheid voor het Europese bedrijfsleven rondom Amerikaanse importheffingen is terug van nooit helemaal weggeweest. Europese landen die militairen naar Groenland sturen, krijgen per 1 februari 10 procent extra importheffingen aan de broek. Dat is bovenop de 15 procent die al betaald moet worden over export naar Amerika.

De EU dreigt met een tegenreactie. Een lange lijst Amerikaanse producten, met een jaarlijkse importwaarde van 93 miljard, zou ook belast gaan worden met importheffingen.

Ook is opeens de 'handelsbazooka', het weren van Amerikaanse bedrijven, bespreekbaar. Het Nederlandse bedrijfsleven is zeer bezorgd, omdat de hoogoplopende ruzie de handel ernstig kan raken. Toch is er volop begrip voor de Europese reactie: "We steunen volledig dat Europa een grens trekt en zich niet laat chanteren", zegt werkgeversorganisatie VNO-NCW.

Machines en sterke drank

"Dit is bijzonder heftig. Het is pure machtspolitiek. Defensiebeleid, strategie en economische beleid allemaal samengevoegd", zegt Theo Henrar van FME, de ondernemersorganisatie voor bedrijven in de technologische industrie. "Het is buitengewoon schadelijk voor onze bedrijven en onze handelsrelaties".

Naast staal en andere chemische producten verkoopt Nederland veel machines voor de landbouw en industrie aan de VS.

Nederland verhandelt ook sterke drank. "Ik ben vrij positief ingesteld, maar het ziet er niet zo fantastisch uit", zegt drankenexporteur Pim Wijers van Must Have Malts uit Utrecht. Hij verkoopt veel Schotse whisky aan de VS. "Amerika is iets meer dan 50 procent van onze afzet, dus we moeten wel een plan B verzinnen. Het is pompen of verzuipen."

Weg of blijven

In april kondigde Trump wereldwijde importtarieven aan. De onzekerheid die dat bracht voor Europese bedrijven is niet meer weggegaan. Langlopende en verwarrende onderhandelingen en rechtszaken over de heffingen maken het voor bedrijven lastig om de koers te bepalen.

De cijfers over de effecten op de handel zijn nog niet compleet. In de eerste helft van 2025 groeide de Nederlandse export naar de VS juist hard. Veel exporteurs stuurden hun producten nog Amerika in voordat de heffingen ingingen.

Het beeld is dus incompleet, en niet eenduidig, zegt Evofenedex, de branchevereniging voor importeurs en exporteurs. "Ondernemers zitten opnieuw in een periode van onzekerheid met dreigende heffingen. Tot nog toe zagen we dat de impact sterk verschillend per onderneming uitpakte", zegt Elmar Otten van Evofenedex, "Je hebt bedrijven die zich uit Amerika terugtrekken en bedrijven die juist hun handel daar versterkt hebben door te investeren in de VS."

Toch is het effect op de handel overduidelijk negatief, zegt Otten. "Hier is niet op te plannen. Die importheffingen leveren hogere prijzen op voor klanten in Amerika. Als het te duur wordt, kun je als Nederlands bedrijf marktaandeel of marge kwijtraken."

Dat ziet ook de bloemen- en plantensector, die vandaag exportcijfers van 2025 presenteerde. Er werden ruim 10 procent meer bloemen en planten naar de VS gestuurd, maar dat komt door de verkoop vóór Trumps importheffingen. Die compenseerde ruimschoots de exportkrimp van de afgelopen maanden. Matthijs Mesken, directeur van de Vereniging van Groothandelaren in Bloemkwekerijproducten, vreest dat de krimp doorgaat: "Met de nieuwe heffingen lijkt die negatieve ontwikkeling zich door te zetten."

Bazooka

Nu komt Europa dus met een tegenreactie. Een oude lijst wordt van stal gehaald. Van spijkerbroeken tot vliegtuigonderdelen: als Trump zijn heffingen doorzet, kan hij rekenen op importheffingen op veel Amerikaanse producten.

Daarnaast heeft Europa nog de zogeheten 'handelsbazooka' achter de hand. Daarmee kan Amerikaanse bedrijven de toegang tot de EU-markt ontzegd worden. De Franse president Macron wil dit inzetten als Trump extra importheffingen oplegt.

Zulke heftige maatregelen schaden ons ook, zegt Henrar van FME, die wel begrip heeft voor de Europese tegenmaatregelen. Werkgeversorganisatie VNO-NCW hoopt dat de ruzie niet nog hoger oploopt, maar snapt de Europese tegenreactie ook wel: "Het Nederlands bedrijfsleven staat achter de Europese Unie en het Nederlands kabinet. Uiteindelijk is het wel van belang dat de spanningen tussen de EU en de VS niet verder escaleren."

Evofenedex benadrukt dat dit middel de relatie tussen de VS en de EU langdurig kan aantasten. "Handel is meer dan import en export. Als de VS en de EU elkaars bedrijven gaan weren, betekent dat ook grote Amerikaanse investeringen in Europa in gevaar komen en andersom".

"Het leek wel een horrorfilm", zegt María Jiménez over het dodelijke treinongeluk in Spanje. Passagiers die in een van de twee hogesnelheidstreinen zaten die gisteravond op elkaar botsten, vertellen aan Spaanse media over het moment van het ongeluk.

Jiménez zat in de trein van Málaga naar Madrid toen die bij Adamuz ontspoorde. Ze omschrijft de ontsporing als "turbulentie" en herinnert zich hoe de trein plotseling remde en er gegil klonk. Jiménez kreeg een paniekaanval en dacht dat ze ieder moment wakker kon worden uit een nare droom. "Het is iets wat je nooit verwacht mee te maken", zegt ze tegen de Spaanse publieke omroep RTVE.

Rocío Flores zat samen met zo'n 300 andere passagiers in de tegemoetkomende trein. "Ik heb overal pijn en zit helemaal onder de blauwe plekken. Het was verschrikkelijk. We werden door de lucht geslingerd", zegt ze tegen El País.

Flores raakte gewond aan haar hoofd en ribben en is opgenomen in het ziekenhuis in Córdoba. Ze is blij dat ze verder niks mankeert. Ze zag hoe andere passagiers er slechter aan toe waren.

De ravage op het spoor is enorm:

"Toen ik uit de trein stapte, zag ik een dode. We probeerden bij de voorste wagon te komen, maar het was een wrak, zegt Santiago uit Huelva over de eerste momenten na het ongeval. Hij zat in dezelfde trein als Flores. "Mensen riepen om hulp en we probeerden ze eruit te halen, maar het was erg moeilijk."

Volgens Santiago duurde het lang, "ongeveer een uur", voordat de eerste hulpdiensten ter plaatse waren. De eersten die arriveerden waren leden van de politiedienst Guardia Civil, die volgens Santiago "overweldigd" waren door wat ze zagen.

Zeker 39 doden

Bij de ramp zijn zeker 39 mensen omgekomen en raakten 152 anderen gewond. 29 van hen liggen in kritieke toestand in het ziekenhuis. In beide treinen samen zaten ruim 500 mensen.

De hogesnelheidstrein ontspoorde op een recht stuk spoor. Er zijn berichten dat een van de verbindingsstukken tussen stukken rails was gebroken. Daardoor zou er ruimte tussen de stukken rails zijn ontstaan. De Spaanse premier Sanchez heeft beloofd dat er een "grondig en volledig transparant" onderzoek zal komen.

De Spaanse autoriteiten zoeken nog steeds naar lichamen. Volgens de president van Andalusië wordt ook gezocht in de omgeving van het ongeluk. "De impact was zo ongelooflijk hevig dat we lichamen honderden meters verderop hebben gevonden", meldt Moreno.

De angst bij families is groot. Zij proberen hun dierbaren te vinden met wie ze sinds gisteravond geen contact meer hebben kunnen krijgen. Ramón Montón uit de zuidelijke kustplaats Huelva is wanhopig op zoek naar zijn vermiste vrouw Tamara Margarita Valdés. Hij is net als tientallen andere bezorgde familieleden in het stadhuis van Adamuz waar passagiers zijn opgevangen.

"Ik ben erg nerveus, het heeft me drie uur gekost om vanuit Huelva naar hier te komen", zegt hij tegen El País. Zijn Cubaanse vrouw was een van de 184 passagiers die met de trein vanuit Madrid naar Huelva reisden. "Ik heb haar twintig minuten voor het ongeluk nog gesproken, ze miste bijna de trein." Montón krijgt van een hulpverlener te horen dat hij naar een andere locatie moet omdat zijn vrouw niet in het gemeentehuis aanwezig is.

De vervoersmaatschappijen hebben voor nabestaanden twee hulplijnen geopend voor vragen over hun dierbaren. De Spaanse hulpdiensten hebben passagiers die ongedeerd zijn gevraagd om de hashtag #Estoybien (het gaat goed met me) te gebruiken of op hun sociale media te melden dat ze veilig zijn

Spanje-correspondent Miral de Bruijne:

"Spanje heeft na China het langste netwerk voor hogesnelheidstreinen ter wereld en daar zijn de Spanjaarden ook trots op. Vanuit het centraal gelegen Madrid kan je binnen zo'n drie uur naar de meeste grote steden reizen. Er is de afgelopen jaren dan ook veel geld in geïnvesteerd. Het spoor waar het ongeluk plaatsvond zou in mei 2025 nog zijn gerepareerd. Maar je hoort ook geluiden dat er wel vaker problemen waren op dit traject.

Spanje is in shock. Omdat het treinnetwerk zo goed is, wordt er veel gebruik van gemaakt. Iedereen leeft mee met de slachtoffers, maar mensen realiseren zich ook dat ze zelf in de trein hadden kunnen zitten. In verschillende plaatsen zijn dagen van rouw aangekondigd. Ook is om 12.00 uur vandaag in heel Spanje een minuut stilte gehouden voor de slachtoffers.

Luchtvaartmaatschappijen zetten meer vluchten in tussen Madrid en Málaga. Zo hopen ze dat de mensen die gestrand zijn op de stations, toch vervoerd kunnen worden."

De Amerikaanse president Trump hamert er al maanden op: hij wil Groenland hebben. Die wens is niet nieuw. De Deense premier Mette Frederiksen kreeg al in 2019 met Trump te maken over Groenland. Toen leek het nog een grap en reageerde ze er ook op die manier op. Nu weet ze dat het menens is en pakt ze het heel anders aan.

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

NAVO-correspondent voor de Deense televisie TV2 Lise Hessellund volgt de Deense internationale politiek al jaren vanuit Brussel. Ze zag hoe de taal van Frederiksen veranderde en nu over gaat in daden. En de band tussen Denemarken en Groenland is ingewikkeld, vertelt de Deense Claes de Vreese. Hij is hoogleraar politieke communicatie en vertelt hoe de Deense premier de banden aan heeft gehaald en nu strijdt voor het eiland.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl.

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Ulrike Nagel

Bij een ongeluk in Zuid-Afrika zijn zeker 13 kinderen omgekomen, nadat een vrachtwagen in botsing was gekomen met de schoolbus waar ze in zaten.

De buschauffeur en negen kinderen raakten gewond en zijn naar het ziekenhuis gebracht. Twee kinderen overleden daar aan hun verwondingen.

'Inhalen'

Het voertuig, een minibus, was rond 07.00 uur 's ochtends onderweg om de kinderen naar verschillende scholen te brengen, ten zuidwesten van Johannesburg.

Volgens getuigen haalde de schoolbus stilstaande voertuigen in en botste toen frontaal op de vrachtwagen. De politie doet nog onderzoek naar het ongeluk en zal ook de vrachtwagenchauffeur verhoren.

'Kostbaarste bezit'

De Zuid-Afrikaanse president Ramaphosa heeft zijn medeleven betuigd aan de nabestaanden. "Onze kinderen zijn het kostbaarste bezit van de natie", schrijft de president op X. "We moeten er alles aan doen om leerlingen te beschermen. Van het naleven van verkeersregels tot de kwaliteit van dienstverleners die zijn aangesteld om hen te vervoeren," aldus de president.

Ook noemt de president het bijzonder verontrustend dat het ongeluk gebeurde op de dag dat de Zuid-Afrikaanse mensenrechtencommissie een rapport publiceerde over studentenvervoer in de provincie Noord-West. Het rapport schrijft over systematische en grootschalige tekortkomingen.

Volgens de president zullen de getroffen gezinnen en scholen psychologische hulp krijgen, op provinciaal en nationaal niveau.

De twee broers uit Alkmaar die worden verdacht van het vermoorden van de 25-jarige Tijn uit Alkmaar kwamen vanmorgen voor het eerst voor de rechter, in Haarlem. Een van hen heeft daarbij ontkend dat hij iets met de moord te maken heeft.

Tijn werd in september als vermist opgegeven. Wekenlang werd naar hem gezocht. Aan het eind van de maand werd zijn fiets gevonden in de buurt van een park in Alkmaar. De politie schaalde de opsporing daarna op.

Uiteindelijk werd het lichaam van Tijn eind oktober gevonden in een bosrijk gebied in België. Het zou in de buurt zijn van het vakantiehuisje van een buurman van de twee broers.

Op het terrein stond een olievat met verbrande resten van het lichaam. Ook werden de twee telefoons van het slachtoffer er gevonden.

Ruzie

De broers Sander W. (39) en Mike W. (33) worden verdacht van het vermoorden van Tijn en het wegmaken van zijn lichaam.

De officier van justitie gaat ervan uit dat Tijn op 12 september is vermoord en dat beide broers daarbij betrokken waren. Tijn zou in de periode voor zijn vermissing ruzie hebben gehad met Sander W. Hij kreeg daarover berichten als "ben je al bang", en "je dagen zijn geteld", schrijft regionale omroep NH. Het conflict zou mogelijk gaan over drugs of geld.

'Gezamenlijk plan'

Maar vandaag ontkende de oudste broer dat hij iets te maken heeft met de dood van Tijn. Hij legt de schuld bij zijn jongere broer, die niet aanwezig was in de rechtszaal.

De officier van justitie spreekt daarentegen van een "gezamenlijk plan en uitvoering".

Hechtenis

Het onderzoek is nog volop bezig. De rechtbank beslist vandaag of de verdachten langer vast blijven zitten.

De volgende zitting in de zaak is in april.

Vito Shukrula mag van de Raad van Discipline onder voorwaarden weer aan het werk als advocaat, melden zijn eigen advocaten. Shukrula werd vorig jaar door de Raad geschorst nadat hij was opgepakt op verdenking van deelname aan een criminele organisatie. Shukrula zou berichten van zijn cliënt Ridouan Taghi hebben doorgespeeld uit de gevangenis.

In juni kwam Shukrula weer vrij, maar de verdenkingen tegen hem bleven staan. In november hebben de advocaten van Shukrula gevraagd om de schorsing op te heffen. Zij menen dat de verdenking tegen Shukrula berust op "meerdere misverstanden" bij de AIVD en het OM over het werk als advocaat.

"Naast het oppakken van zijn werkzaamheden zal Shukrula zich met ons verder toeleggen op het zo snel als mogelijk beëindigen van de strafzaak", schrijven zijn advocaten in een verklaring.

Derde advocaat

Shukrula was vorig jaar de derde advocaat van Taghi die werd opgepakt vanwege het doorspelen van berichten namens hem uit de gevangenis. In 2021 werd de neef van Taghi aangehouden en in 2023 Inez Weski.

Taghi is in 2024 veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf vanwege meerdere liquidaties. Hij ging in hoger beroep, maar zit sinds de arrestatie van Shukrula nog altijd zonder advocaat waardoor die zaak stilligt. Een oplossing is er nog altijd niet.