NOS Nieuws - Algemeen

De op 95-jarige leeftijd overleden acteur Robert Duvall kreeg in zijn loopbaan veel prijzen, waaronder een Oscar, vier Golden Globes, de Britse Bafta-award en twee Emmy's. Maar zijn prijzenkast staat in geen verhouding tot de tientallen nominaties die hem ten deel vielen zónder dat hij de hoofdprijs kreeg.

Zo kwam hij maar liefst zeven keer in aanmerking voor een Oscar, die hij uiteindelijk dus maar één keer kreeg, voor zijn vertolking van een aan lagerwal geraakte countryzanger in Tender Mercies (1983).

Hij ging grondig te werk. In Tender Mercies zingt hij alle liedjes zelf en zet hij Mac Sledge, zijn personage, neer met een moddervet Texaans accent. Hij schreef ook eigenhandig enkele nummers voor de soundtrack. Inspiratie voor de rol deed hij op door honderden kilometers door Texas te rijden, in afgelegen dorpjes in gesprek te gaan met inwoners en op te treden in plattelandscafés.

Gevreesde maffiabaas

Regisseur Bruce Beresford van Tender Mercies zei: "Duvall kan helemaal opgaan in zijn rol. Hij verandert compleet in dat personage, in bijna griezelige mate."

Duvall zelf relativeerde die inspanningen: die waren lang niet altijd nodig, zei hij. Voor de invulling van de rol waarmee hij internationaal bekend werd, die van maffia-advocaat Tom Hagen in Francis Ford Coppola's The Godfather (1972), werd hij op het spoor gezet door een detail in een verhaal dat een vriend hem vertelde over een gevreesde maffiabaas in de New Yorkse wijk East Harlem.

Deze gangster verdroeg niemand in zijn directe omgeving, op één vertrouweling na die zijn drankjes mocht inschenken, hem een vuurtje mocht geven en hem zelfs mocht aanraken, "als een soort persoonsbeveiliger". "Daarmee had ik alles wat ik nodig had voor Tom Hagen." Het is bijna symbolisch voor zijn carrière: een belangrijke plek, maar vaak op het tweede plan.

Duvall werd voor zijn bijdrage aan The Godfather voor de eerste keer genomineerd voor Oscar, voor de beste bijrol. Hij zou de consigliere nog een keer spelen in het vervolg van de film (1974). Voor het derde deel uit 1990 bedankte hij: Duvall vond het onrechtvaardig dat hoofdrolspeler Al Pacino drie of vier keer zoveel betaald kreeg als hij ("het dubbele had ik redelijk gevonden").

Uitzinnige scène

Een andere bijrol, bekroond met een Golden Globe en een Bafta-award, was die van luitenant-kolonel Killgore in Apocalypse Now (ook van Coppola). Hij is maar even in de film te zien, maar Duvall schreef filmgeschiedenis met een uitzinnige scène waarin hij filosofeert over napalm, het benzinemengsel dat de Amerikanen in Vietnam in brandbommen gebruikten om in luttele seconden hele dorpen uit te moorden. Het leverde een van de meest memorabele monologen uit de filmgeschiedenis op.

"I love the smell of napalm in the morning", een historische oneliner:

Robert Duvall werd in 1931 geboren in San Diego als tweede zoon van een marineofficier. Hij diende in het leger tijdens de Korea-oorlog en volgde daarna in New York een acteeropleiding bij de gerenommeerde docent Sanford Meisner. Onder zijn klasgenoten waren latere Hollywoodgrootheden als Dustin Hoffmann, Gene Hackman (met die twee deelde hij ook een woning) en James Caan.

Duvall stond jarenlang in het theater en kreeg steeds grotere rollen, ook op Broadway, zoals de hoofdrol in A View from the Bridge van Arthur Miller. Verder was hij veel te zien in tv-series, vooral in de genres 'actie' en 'misdaad'.

In 1962 stond hij voor het eerst in een speelfilm, naast Gregory Peck in To Kill a Mockingbird. Een bijrol, maar zoals vaker wel een opvallende, die van de zwakbegaafde Boo Radley.

In de loop van de jaren 60 verscheen hij vaker op het witte doek, zoals in de cultfilm Bulllit, met Steve McQueen in de hoofdrol, waarin hij te zien is als taxichauffeur. Pas vanaf begin jaren 70 brak hij echt door. In 1970 speelde hij een hoofdrol in de film MASH. Daarna volgde The Godfather. In 1977 vertolkte hij de hoofdrol in een stuk van David Mamet, American Buffalo, in de hoop dat dat hem "betere filmrollen" zou opleveren.

Een nieuw hoogtepunt was de mini-tv-serie Lonesome Dove (1989) waarin hij een gepensioneerde Texas Ranger neerzette, door Duvall zelf gezien als een van zijn beste rollen. Hij kreeg er een Golden Globe voor en werd genomineerd voor een Emmy. Hij ging ook films en documentaires regisseren en scenario's schrijven, zoals voor The Apostle (1997), waarin hij zelf de hoofdrol van evangelist op zich nam (met weer een Oscarnominatie), en Wild Horses (2015).

Macabere figuren

Robert Duvall werkte mee aan ruim 120 films, tientallen tv-series en honderden theaterproducties. Hij wist niet van ophouden. Soms kreeg hij het compliment dat zijn personages bigger than life waren. Onzin, vond hij. "Niets is groter dan het leven zelf. Als je dat nastreeft ga je pushen, doen alsof. Het gaat erom dat je het gevoelsleven van je personage te pakken krijgt."

Een Zweedse zestiger wordt ervan verdacht dat hij zijn vrouw aan zeker 120 mannen uit heel het land heeft aangeboden voor seks tegen betaling. Dat meldt persbureau AP, die sprak met de openbaar aanklager. Het Zweedse Openbaar Ministerie wil de man vervolgen voor prostitutie en uitbuiting van zijn vrouw.

De openbaar aanklager wilde niet ingaan op de vraag of de vrouw bij bewustzijn werd gedwongen of dat ze werd gedrogeerd, schrijft AP. Wel zei de aanklager dat uit onderzoek blijkt dat de man zijn vrouw "meedogenloos uitbuitte op grote schaal".

De man werd in oktober opgepakt nadat zijn vrouw, een vijftiger, aangifte had gedaan. Het is voor het eerst dat het aantal betrokken mannen wordt genoemd. Twee mannen van wie wordt vermoed dat zij de man hebben betaald om seks te hebben met de vrouw zijn inmiddels aangeklaagd.

Het betalen voor seks, ook online, is strafbaar in Zweden. De mannen kunnen hiervoor een gevangenisstraf van een jaar krijgen. Zelf betaalde seks aanbieden is er niet strafbaar.

Alcohol en drugs

De man zou zijn vrouw sinds 2022 hebben uitgebuit. Het ging om zowel fysieke als online prostitutie. Het is niet bekend hoe de man haar dwong tot seks met anderen. De verdachte zelf ontkent de beschuldigingen.

Lokale media schrijven dat de vrouw in de eerdere rechtszaken tegen de twee mannen heeft verklaard dat ze zich sommige dagen niet meer kan herinneren. Ze zou in die gevallen dronken of onder invloed van drugs zijn geweest.

Eerder werd al onderzocht of de man zijn vrouw mishandelde. Dat onderzoek werd in 2024 afgesloten, maar wordt nu weer heropend.

Het OM komt naar verwachting op 13 maart met een strafeis.

Zaak-Pelicot

De zaak doet denken aan een geruchtmakende rechtszaak in Frankrijk, waarbij de 72-jarige Dominique Pelicot jarenlang zijn vrouw drogeerde en verkrachtte. Het misbruik speelde tussen 2011 en 2020. Gisèle Pelicot werd verkracht door haar echtgenoot en door tientallen andere mannen, in haar eigen huis zonder dat ze dit zelf wist.

Die zaak kwam aan het licht nadat Dominique Pelicot in een supermarkt werd betrapt toen hij onder de rokken van vrouwen filmde. Op zijn telefoon trof de politie tienduizenden foto's en video's aan waarop hij het misbruik van zijn vrouw had vastgelegd.

Pelicot werd eind november veroordeeld tot twintig jaar cel. Gisèle Pelicot werd wereldberoemd door de manier waarop ze in de openbaarheid trad.

De Amerikaanse acteur Robert Duvall is op 95-jarige leeftijd overleden, meldt entertainmentwebsite TMZ. Duvall is met name bekend van zijn rollen in de films Apocalypse Now en The Godfather.

Hij brak door met zijn rol in The Godfather, waarin hij de de rol speelde van advocaat Tom Hagen van de maffiafamilie Corleone. Voor deze rol kreeg hij zijn eerste nominatie voor een Oscar, de belangrijkste filmprijs.

Zijn uitspraak "I love the smell of napalm in the morning" als luitenant-kolonel Bill Kilgore in Apocalypse Now uit de jaren 70 werd wereldberoemd en wordt nog regelmatig aangehaald. Voor deze rol in de film over de Vietnamoorlog werd hij ook genomineerd voor een Oscar.

Het fragment met de bekende quote:

Later speelde hij onder meer in de films Network en Tender Mercies. Voor deze film kreeg hij een Oscar in de categorie Beste Acteur. Ook regisseerde hij verschillende films, zoals Assassination Tango en The Apostle. In deze films speelde hij zelf de hoofdrol.

Ondanks de successen van The Godfather, weigerde hij in het derde deel van de trilogie te spelen. Duvall vond dat hij te weinig verdiende ten opzichte van hoofdrolspeler Al Pacino, die de rol van maffiabaas Michael Corleone vertolkte.

De vier grootste partijen in de Tweede Kamer zijn het erover eens dat leerlingen in het gespecialiseerd onderwijs beter lesmateriaal nodig hebben. Maar de meeste willen geen beloftes doen over structurele financiering om dit te regelen, blijkt uit een rondgang van de NOS.

In het speciaal onderwijs leren kinderen minder goed omdat ze les krijgen uit schoolboeken die niet specifiek voor hen zijn bedoeld, meldde de NOS eerder vandaag. Daardoor kan het nu gebeuren dat 16-jarigen lesboeken voor zich krijgen die volgens de omslag bedoeld zijn voor kinderen in groep 3.

Dat komt omdat de bijna 110.000 leerlingen voor de commerciële schoolboekenuitgevers een te kleine groep vormen om boeken voor te maken, zeker omdat er grote verschillen zitten tussen deze leerlingen. Ze hebben bijvoorbeeld leer- en gedragsproblemen, lichamelijke en verstandelijke beperkingen.

Daarom lanceert de belangenbehartiger van het gespecialiseerd onderwijs, de sectorraad GO, komende maand een landelijk platform met de eerste vijftig lesmaterialen die door teams van leraren en onderwijskundigen zijn gemaakt. Doel is om uiteindelijk volledig te voorzien in leermateriaal voor het gespecialiseerd onderwijs.

Onbegrijpelijk

"Juist voor deze leerlingen is het belangrijk dat ze passend lesmateriaal krijgen", zegt Kamerlid Rooderkerk van D66. "Het is wat mij betreft onbegrijpelijk dat uitgevers hier niet in voorzien, terwijl er wel honderden miljoenen publiek geld naar leermiddelen gaan." Daarom vindt Rooderkerk het "heel goed en belangrijk dat het onderwijs zelf deze handschoen oppakt".

Ook volgens VVD-Kamerlid Kisteman is het "enorm pijnlijk als je als 16-jarige materiaal voor je hebt liggen waar groep 3 op staat". Daar valt dus wat te verbeteren, vindt hij. "Het doel is dat elk kind goed onderwijs krijgt."

"Iedere leerling moet toegang kunnen krijgen tot de juiste leermiddelen", reageert Kamerlid Armut van het CDA. "Lesmethodes moeten in de praktijk aansluiten bij de vraag van leerlingen, juist voor deze kwetsbare groep. Leerlingen in het gespecialiseerd onderwijs mogen niet afhankelijk zijn van het wel of niet bestaan van een markt voor hun leermiddelen: daar ligt een verantwoordelijkheid voor de overheid."

Terug bij af

Volgens de sectorraad GO moet de overheid daarom over de brug komen met een stevige financiële bijdrage op de lange termijn voor het nieuwe platform voor lesmaterialen. Nu is alleen geld toegezegd tot en met 2030. "We kunnen niet opeens stoppen met het platform. Je moet lesmaterialen blijven ontwikkelen en actualiseren. Anders zijn we weer terug bij af."

Bovendien dekt de lopende subsidie de kosten niet. Leraren en onderwijsdeskundigen die lesmaterialen ontwikkelen voor het platform krijgen slechts een vrijwilligersbijdrage en ook draaien scholen grotendeels op voor de kosten.

Maar structurele financiering die de kosten dekt, ook na 2030, willen de coalitiepartijen nu niet beloven. "Als blijkt dat er meer nodig is, dan moeten we daarnaar kijken", zegt Rooderkerk van D66. Armut van het CDA wil niets kwijt over financiering op lange termijn. De VVD is er wel duidelijk over: "De middelen zijn toegezegd tot 2030. Daarna moeten we opnieuw kijken wat werkt en wat niet."

Over de brug

Voor de grootste oppositiepartij Groen Links-PvdA is dit "het zoveelste signaal dat kinderen met een beperking niet worden gezien door het kabinet", aldus Kamerlid Westerveld. Zij vroeg eerder al aandacht voor passend lesmateriaal. "Het is al langer bekend dus. Jullie bericht laat zien dat er te weinig mee is gedaan."

De gevolgen voor deze kinderen zijn "ernstig", zegt Westerveld. De overheid moet hier over de brug komen, vindt ze. Ze gaat er Kamervragen over stellen aan de staatssecretaris. "Het is klip en klaar dat de overheid hier de plicht heeft om te zorgen voor passend lesmateriaal. Recht op goed onderwijs geldt voor álle kinderen."

D66-Kamerlid Nathalie van Berkel, die door haar partij was voorgedragen als staatssecretaris van Financiën, komt toch niet in het nieuwe kabinet. Ze trekt zich terug nadat bleek dat ze verkeerde informatie gaf over de studies die ze deed.

De Volkskrant berichtte vanmorgen als eerste over de kwestie. Uit onderzoek van de krant bleek dat Van Berkel jarenlang een verhaal op haar cv had staan dat niet overeenkwam met haar studieverleden. Studies die op haar cv stonden op LinkedIn, rondde ze nooit af. Ook studeerde ze op een lager niveau dan ze opschreef.

In een verklaring laat Van Berkel weten dat "de discussie die is ontstaan afleidt van de belangrijke opgave waar dit kabinet voor staat". Ze benadrukt dat het nooit haar bedoeling was om op haar cv een onjuiste voorstelling van zaken te geven.

Frisse start

Ook beoogd premier Jetten maakte het besluit van Van Berkel kenbaar aan de verzamelde pers op de plek waar hij vandaag gesprekken voerde met beoogd bewindslieden. Jetten sprak van een "dapper en moedig besluit" van Van Berkel, dat volgens hem na een goed gezamenlijk overleg over de situatie was genomen.

Volgens Jetten was Van Berkel tegen D66 open geweest over het niet afronden van haar studies en had ze dat ook in interviews gezegd. "Desondanks zien we vandaag dat het tot nieuwe vragen en ophef leidt." Volgens de aanstaand premier zal Van Berkel daar later zelf nog op ingaan.

Volgens Jetten staat deze week van gesprekken met alle kandidaten ook in het teken van de vraag of iedereen een frisse start kan maken en heeft Van Berkel de afweging gemaakt dat dat in haar geval niet zo is.

Wat klopte er niet aan het CV van Van Berkel?

Uit onderzoek van de Volkskrant bleek vandaag dat studies die op het cv van Van Berkel stonden op Linkedin niet door haar waren afgerond. Ook studeerde ze op een lager niveau dan ze opschreef.

Zo stond er dat ze een master bestuurskunde volgde aan de Universiteit Leiden, maar ze volgde deze studie op hbo-niveau. Ook maakte ze de studie niet af; ze rondde alleen de propedeuse op het hbo af. Ze deed wel mee aan een toelatingstraject voor de universitaire master, maar maakte ook dat niet af.

Na vragen van de Volkskrant over haar gevolgde opleidingen paste Van Berkel afgelopen vrijdag haar cv op LinkedIn aan.

Het aantal meldingen van bedreigingen aan het adres van landelijke politici is afgelopen jaar toegenomen. In 2025 deden zij 493 meldingen, tegenover 363 in het jaar daarvoor, meldt het Openbaar Ministerie. Van die 493 heeft het OM er 356 als strafbaar beoordeeld.

Er is over meerdere jaren geen duidelijk dalende of stijgende lijn te zien. In 2024 was het aantal meldingen van bedreigingen tegen politici juist fors gedaald ten opzichte van het voorgaande jaar. In de jaren daarvoor schommelde het aantal meldingen.

Meldingen van bedreigingen tegen politici komen terecht bij het Team Bedreigde Politici van de politie-eenheid Den Haag. Het OM in Den Haag stelt vervolgens vast welke daarvan strafbaar zijn.

'Kaalgeschoren op bijltjesdag'

In Den Haag stonden vandaag vier verdachten voor de rechter, op een speciale themazitting. Een 50-jarige man uit Delft had op een Instagram-filmpje van D66-Kamerlid Jan Paternotte gereageerd met de tekst: "Een kogel in dat voorhoofd aub". De politierechter veroordeelde de Delftenaar bij verstek tot een taakstraf van 80 uur.

Een 42-jarige man uit Volendam kreeg een zwaardere straf: 120 uur taakstraf voor een commentaar op een fragment op X van een Kamerdebat. De man had daarbij geschreven dat het tijd werd dat ze Kamerlid Stephan van Baarle (Denk) zouden "achtervolgen en in elkaar timmeren".

Een 61-jarige man uit Zevenhuizen kreeg 30 uur taakstraf. Hij had een brief van de overheid om coronatesten aan te vragen retour gestuurd met wit poeder erin, dat later onschuldig bleek. Hij noemde oud-minister De Jonge en voormalig premier Rutte op de envelop moordenaars en zei hen "voor het Neurenberg-tribunaal" te willen zien.

Ook stond een 61-jarige man uit het Belgische Menen terecht die oud-D66-Kamerlid (en beoogd minister) Sjoerd Sjoerdsma een nazi-collaborateur had genoemd die "op bijltjesdag" zou worden kaalgeschoren. Die verdachte kreeg alleen een voorwaardelijke straf.

Hoorgesprekken

Op 17 maart is er opnieuw zo'n themazitting bij de rechtbank. Het OM wil met zogenaamde hoorgesprekken voorkomen dat alle verdachten voor de rechter worden gedaagd. In zo'n gesprek maakt de officier van justitie kenbaar dat hij voornemens is een straf op te leggen. Zo kunnen meer verdachten sneller ter verantwoording worden geroepen en is er meer ruimte bij de rechtbank voor complexere zaken.

Vorig jaar zijn er 21 van die hoorgesprekken gevoerd. Het gaat om zaken waarin maximaal 180 uur taakstraf kan worden opgelegd. De verdachten kunnen dan bijvoorbeeld een boete van het OM krijgen. Als een verdachte het er niet mee eens is, komt zijn zaak alsnog voor de rechter.

De overleden Amerikaanse zedendelinquent Jeffrey Epstein heeft in 2011 een replica besteld van het kunstwerk De kindermoord te Bethlehem van Cornelis van Haarlem. Dat blijkt uit de recent vrijgegeven Epstein-files. Het Frans Hals Museum, waar het origineel hangt, noemt de aankoop door Epstein "volstrekt ironisch".

Op het schilderij uit 1591 is een Bijbels tafereel te zien waarin soldaten in opdracht van koning Herodes jongetjes van twee jaar en jonger op wrede wijze vermoorden.

Uit mailverkeer blijkt dat Epstein een bedrijf heeft gevraagd om voor 2000 dollar een replica van het werk te maken. Hij wilde het kunstwerk van bijna 3 bij 3 meter in de hal van een van zijn woningen hangen.

Een e-mail uit de Epstein-files over 'The Massacre of the Innocents', zoals het werk in het Engels heet:

Medewerkers van het Frans Hals Museum zijn verbaasd dat het werk in de Epstein-files is opgedoken. "Het is volstrekt ironisch dat zo'n wreed iemand als Epstein zo'n schilderij wilde hebben, dat juist een waarschuwing tegen de wreedheid was", zegt Christi Klinkert, senior conservator oude kunst tegen NH Nieuws.

De Haarlemse schilder maakte het werk in opdracht van het stadsbestuur. Het tafereel moest als waarschuwing dienen. "Wees een eerlijk en rechtvaardig vorst, geen wrede tiran", legt Klinkert uit.

Volgens de conservator maakt het werk nog steeds indruk op bezoekers. "Het zijn vooral de angst en wanhoop van de moeders en de kindertjes die pijn lijden die de mensen vaak het meest aangrijpen."

Contact

Het Frans Hals Museum verkoopt digitale versies van het kunstwerk aan derden. Het is niet duidelijk of de medewerkers van Epstein op die manier contact hebben gehad met het museum.

Klinkert: "Een heleboel mensen vragen iedere dag afbeeldingen van het museum. Wij hebben geen zicht op wat mensen ermee doen. Meestal is het voor publicaties of onderzoek, maar in dit geval kan het voor een zedendelinquent zijn geweest. Van Haarlem zou zich in ieder geval omdraaien in zijn graf."

Wie komen voor in de documenten van Epstein? Je leest er over in deze special:

Ongeveer 11,5 miljoen Nederlanders hebben tot nu toe naar de Olympische Winterspelen gekeken bij de NOS op NPO 1. Dat komt neer op 68,8 procent van de Nederlandse bevolking. Zij hebben de afgelopen tien dagen allemaal een deel van de uitzendingen gezien rondom het winterse sportfestijn in het noorden van Italië.

Van alle wedstrijden was de gouden olympische race van Femke Kok op de 500 meter schaatsen het meest bekeken moment tot nu toe, blijkt uit onderzoek van NMO Kijken. Zo'n 4,7 miljoen mensen keken gisteren naar deze race, waarbij het zilver naar Jutta Leerdam ging.

De best bekeken uitzending was de 1000 meter schaatsen bij de mannen vorige week woensdag met gemiddeld 4,1 miljoen kijkers. Daarbij won Jenning de Boo zilver en greep Joep Wennemars naast de medailles nadat hij op de laatste kruising was gehinderd.

Het avondprogramma NOS Studio Olimpico, de talkshow over de Spelen met Dione de Graaff als presentator, trekt gemiddeld 771.000 kijkers.

Livestreams

Ook online volgen Nederlanders de sportprestaties. In totaal is er tot nu toe bijna 10 miljoen keer een livestream gestart op de website van de NOS. De verschillende uitzendingen en publicaties zijn via NOS.nl en de NOS-app in de eerste tien dagen 32 miljoen keer bezocht.

De teletekstpagina's over de sportieve prestaties op ijs en in de sneeuw zijn tot nu toe ruim 12 miljoen keer geraadpleegd.

Sociale media

Ook via de socialemediakanalen volgen liefhebbers de Winterspelen nauwgezet. De 155 posts op het Instagram-account van NOS Sport zijn 74 miljoen keer bekeken. Op TikTok werden de publicaties meer dan 26 miljoen keer bekeken. Ook worden de berichten op de platforms veel gedeeld en geliked: op Instagram gaat het om 2,5 miljoen interacties, op TikTok om 1,6 miljoen.

Het Israëlische kabinet wil de controle over de bezette Westelijke Jordaanoever ingrijpend uitbreiden en het voor kolonisten makkelijker maken om zich daar te vestigen. Deze vergaande besluiten betekenen een grote stap op weg naar definitieve annexatie van de Westoever door Israël.

Geleidelijk aan, en verpakt in wettelijke maatregelen, wil het kabinet van premier Netanyahu zorgen dat Israël steeds meer te zeggen krijgt op de Westoever, ook in gebieden die nu volgens de afspraken nog helemaal of deels onder Palestijns gezag staan.

Dat is in strijd met het Oslo II-akkoord uit 1995, waarin de Westelijke Jordaanoever is verdeeld in verschillende bestuurlijke zones. In gebied 'A' hebben de Palestijnen het voor het zeggen, in 'B' is het civiele bestuur in Palestijnse handen, maar heeft Israël het militaire gezag, en 'C', bijna twee derde van het gebied, staat volledig onder Israëlisch bewind, militair en civiel.

Vorige week had het veiligheidskabinet al besloten dat Israël meer invloed moet krijgen in de zones A en B, ten koste van de Palestijnse Autoriteit. Afgezien van de strijd om grond voorziet dat besluit in de zeggenschap van Israël over heilige en archeologische plaatsen, afvalverwerkingsinstallaties, waterbronnen en andere plekken die van belang zijn.

Meerdere landen, waaronder Nederland, Duitsland, Spanje en het Verenigd Koninkrijk, hebben het voornemen veroordeeld.

Verder moet het voor kolonisten makkelijker worden om zich te vestigen op de Westoever. Die nemen vaak land in via een terroristische weg, door de Palestijnse eigenaren te verdrijven of te vermoorden, daarbij niet gehinderd door het Israëlische leger. Formeel kunnen kolonisten als particulier geen grond kopen.

Nieuwe nederzettingen

Het kabinet maakt het nu juridisch mogelijk om grote stukken land waarvan het eigendom niet officieel is geregistreerd, beschikbaar te stellen als grond van de Israëlische staat. Zodra Israël het registratieproces in gang zet, moeten eigenaren op basis van documenten aantonen dat de grond van hen is, wat in de praktijk vaak lastig is. Het land kan vervolgens door Israël worden gebruikt om "ontwikkeld" te worden.

In de praktijk betekent dat dat er nieuwe nederzettingen gebouwd zullen worden. Dit proces, in de delen van de Westoever die helemaal onder gezag staan van Israël, komt in handen van Israëlische ministeries en instanties. Israël trekt er zo'n 66 miljoen euro voor uit.

Het Israëlische kabinet, waarvan de extreemrechtse leden de Westoever consequent aanduiden met de Bijbelse Israëlische naam Judea en Samaria, holt met de maatregelen het gezag van de Palestijnse Autoriteit verder uit en zet de mogelijkheid van een Palestijnse staat nog verder op afstand dan al het geval was.

De Westelijke Jordaanoever

Israël veroverde de Westelijke Jordaanoever in 1967, tegelijk met Gaza en Oost-Jeruzalem. Sindsdien houdt Israël het gebied bezet. Op de Westoever wonen zo'n 3 miljoen Palestijnen en zo'n 700.000 kolonisten in nederzettingen. Volgens het internationaal recht zijn die nederzettingen illegaal.

In juli 2024 stelde het Internationaal Gerechtshof in een niet-bindend advies dat Israëls bezetting van de Westelijke Jordaanoever, Oost-Jeruzalem en Gaza onrechtmatig is onder internationaal recht. Het hof stelde dat de aanwezigheid zo snel mogelijk beëindigd moet worden, nederzettingen illegaal zijn en schade moet worden vergoed.

De Palestijnse Autoriteit heeft de Israëlische besluiten veroordeeld en zegt dat het neerkomt op "een de facto annexatie van bezet Palestijns gebied. Hiermee is een begin gemaakt met annexatieplannen, gericht op het versterken van de bezetting door middel van illegale nederzettingen".

Kritiek in Israël

In Israël zelf is ook kritiek op de maatregelen te horen. Vredesbeweging Vrede Nu verwijt premier Netanyahu dat hij "door Israël ondertekende verdragen schendt en feitelijk de Westoever annexeert, volledig in strijd met de wil van het volk, het Israëlische belang en de positie van president Trump". Vrede Nu spreekt van "een megalandroof".

Verder verwijt de actiegroep de regering dat die had beloofd Hamas uit te schakelen, maar er "in de praktijk voor kiest de Palestijnse Autoriteit ten val te brengen".

Wat houdt de bezetting van de Westelijke Jordaanoever in, en wat betekent die voor Palestijnen die er wonen? Onze correspondent laat het zien in deze video:

"De vogel roept au, dus ik help 'm gauw". Maar een vogel zegt geen au en dat weet een kind van 16 maar al te goed. Toch is dit een voorbeeld uit het lesmateriaal voor kinderen in het speciaal onderwijs. De boeken waar zij uit moeten leren, sluiten totaal niet aan. En dat terwijl er bijna 110.000 kinderen in het gespecialiseerd onderwijs les krijgen.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Steffie van der Meijden legt in podcast De Dag uit wat dit voor effect heeft in de klassen. "Er vloog weleens een lesboekje door het lokaal", zegt ze.

De macht van de uitgevers is groot, schetst redacteur Merel Stikkelorum. Er is voor die bedrijven geen geld te verdienen, dus zijn de boeken er niet. Maar er is hoop: het platform GOpen maakt nu lesmateriaal speciaal voor het gespecialiseerd onderwijs.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Ulrike Nagel

Drie Palestijnen die bij het ministerie van Buitenlandse Zaken hadden aangeklopt om hulp bij hun vertrek uit Gaza, krijgen vandaag nog geen duidelijkheid over hun zaak. De drie hebben een visum gekregen om in Nederland te studeren, maar kunnen zonder hulp van Nederland niet weg uit Gaza.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken is niet verplicht hen bij te staan, oordeelt de rechter, en mocht hun verzoek afwijzen. De drie kunnen dat dus niet afdwingen.

De bestuursrechter zegt oog te hebben voor hun schrijnende situatie, maar zegt dat er geen bezwaar gemaakt kan worden tegen consulaire besluiten van het ministerie. De drie kunnen hun zaak wel voorleggen aan de civiele rechter, bijvoorbeeld in een kort geding, oordeelde de bestuursrechter in Den Haag. Of ze dat zullen doen, is nog niet bekend.

De drie eisten hulp van het ministerie van Buitenlandse Zaken om naar Nederland te kunnen komen, maar volgens het ministerie behoren zij niet tot een van de groepen die in aanmerking komen voor hulp bij het verlaten van Gaza.

Visa onbereikbaar

Het gaat om twee studenten en een journalist, die deel uitmaken van een groep van 42 Palestijnen met een geldig visum voor Nederland. Ze kregen dat om hier onderzoek te doen, te studeren of te werken. De drie willen naar Nederland om te studeren.

Hun visa liggen klaar in Jordanië, maar daar kunnen ze zonder hulp van Nederland niet naartoe.

De zaak diende bij de bestuurlijke voorzieningenrechter in Den Haag en draaide om de vraag of meer Palestijnen moeten worden geëvacueerd uit Gaza na de hulp van Buitenlandse Zaken aan 22 Palestijnen afgelopen zomer. Volgens de landsadvocaat was dat een uitzondering. Het ministerie zegt dat de situatie is veranderd met het ingaan van het bestand van oktober.

Bijzonder geval

De drie vinden het onterecht dat de minister hun verzoek niet inhoudelijk heeft beoordeeld. Volgens hen is sprake van een "zeer bijzonder geval". Ook verwijzen ze naar eerdere situaties waarin Nederland heeft geholpen.

De rechter vindt wel dat de drie een "spoedeisend belang" hebben in deze zaak, omdat niet zeker is of ze op tijd hun tijdelijke papieren kunnen ophalen. De grensovergangen van Gaza zijn nog altijd niet voor iedereen open, Israël voert nog geregeld aanvallen uit en de humanitaire situatie is schrijnend.

De advocaat van de Palestijnen, Eva Bezem, is teleurgesteld. Ze zegt dat het haar niet uitmaakt of het een bestuursrechtelijke of civiele zaak is. "Het is jammer dat dit zo onduidelijk blijft en we nu langer moeten wachten." Ze zegt zich te gaan beraden op vervolgstappen. "Mijn doel is mijn cliënten naar Nederland te krijgen."

In Nederland

Het NIAS, het onderzoeksinstituut waar de journalist Hisham Zaqout een visum voor kreeg, laat weten dat Zaqout inmiddels in Nederland is. Hij kwam afgelopen weekend aan.

Het is niet duidelijk hoe hij erin is geslaagd Gaza te verlaten. Zaqout heeft zelf zijn visum opgehaald in Amman en is naar Nederland gereisd. Vandaag is hij begonnen met zijn onderzoek naar de werkwijze van journalisten in Gaza ondanks de pogingen hen het zwijgen op te leggen.

De omstreden ondernemer Gerard Sanderink is niet te vinden. Het bedrijf Eukairos, voorheen Centric, zocht naar Sanderink, maar vond alleen maar een berg post op zijn adres in Duitsland. Dat blijkt uit het meest recente rechtbankverslag.

Na jarenlange processen werd Sanderink eind vorig jaar definitief ontslagen als bestuurder, maar behield hij via een stichting nog aandelen in zijn bedrijven.

De rechter zet de Twentse ondernemer nu ook uit deze stichting. Daarmee lijkt zijn rol uitgespeeld.

Multimiljonair

Jarenlang stond Gerard Sanderink bekend als een succesvol ondernemer. Zijn bouwbedrijf Strukton, ingenieursbureau Antea en IT-onderneming Centric maakten hem multimiljonair.

Centric leverde internationaal IT-diensten aan een groot aantal publieke instellingen. Ook voor de Nederlandse overheid voerde Centric grote IT-klussen uit.

Privé en zakelijk kwam Sanderink de afgelopen jaren steeds meer onder invloed te staan van Rian van Rijbroek, zelfbenoemd cybersecurityexpert. Sanderink zou steeds meer door Van Rijbroek aangestuurd worden wat betreft beleid, financiële transacties en zijn communicatie.

Medebestuurders vreesden voor de toekomst van Centric. Via de rechter zorgden zij ervoor dat Sanderink werd ontslagen als bestuurder.

Stapels post

Daarmee was de zaak nog niet af. Sanderink was namelijk geen bestuurder meer, maar nog wel aandeelhouder van Eukairos, voorheen Centric. Omdat de vervangende bestuurders Centric hebben verkocht, krijgt Sanderink nog geld. Het gaat om 50 miljoen euro, blijkt uit de rechtbankstukken.

Om dat geld te kunnen overmaken, zocht Eukairos tevergeefs contact met Sanderink. Aanbellen bij zijn huis in Duitsland leverde niets op. Daar zagen ze "slechts een stapel ongeopende post". Buren zouden Sanderink er nooit zien.

Ook schuldeisers zoeken de Twentse ondernemer. Niet bekend is om hoeveel schuld dat gaat, maar in ieder geval eist de ex-vriendin en ex-zakenpartner nog geld van Sanderink. Dat gaat om een dwangsom vanwege laster. Daarnaast eist de voormalige advocaat van Sanderink nog geld, 250.000 euro, staat in het rechtbankverslag.

De Eukairos-bestuurders zoeken Sanderink dus niet alleen om hem nog geld te kunnen geven. De bestuurders vrezen dat de schuldeisers uiteindelijk bij hen aankloppen als ze Sanderink niet kunnen vinden.

Ontslag

Om die reden wilde Eukairos dat Sanderink ook werd ontslagen als bestuurder van de stichting met de aandelen. Daar gaat de rechtbank nu in mee.

Volgens de rechter is er duidelijk sprake van "taakverwaarlozing" door Sanderink. Daarom wordt hij als de bestuurder ontslagen. Wel krijgt Sanderink nog de kans om te reageren.

Daarmee lijkt Sanderink definitief aan de kant geschoven. Zelf was Sanderink niet in de rechtszaal aanwezig. Ook was er geen advocaat. De rechtbank had wel contact met een Spaanse advocaat, maar die wordt niet erkend in Nederland.

Barack Obama wil één ding duidelijk maken: hij heeft geen bewijs van buitenaards leven. De Amerikaanse oud-president veroorzaakte dit weekend wereldwijd commotie door te stellen dat buitenaardse wezens bestaan, maar zegt nu dat het gaat om zijn persoonlijke overtuiging gebaseerd op statistiek.

"Ze bestaan, maar ik heb ze niet gezien en ze zijn niet opgesloten in Area 51", antwoordde de president in de podcast van Brian Tyler Cohen op diens vraag of er aliens zijn. "Er is geen ondergronds complex, tenzij er een enorm complot is en ze het zelfs voor de Amerikaanse president verborgen hebben gehouden."

De opmerking leidde wereldwijd tot berichtgeving: "Barack Obama Says Aliens Are Real", kopte weekblad Time, "Ils existent, ils sont réels!", citeerde Le Figaro hem, "Sie existieren", vatte de Duitse krant Bild het interview samen. "Obama diz que ETs existem", was het nieuws voor het Braziliaanse Globo.

'Nooit bewijs gezien'

Vanwege alle beroering zag Obama zich genoodzaakt een nadere toelichting te geven op zijn opmerkingen. "Ik antwoordde in de geest van de bliksemronde", zegt hij over het korte antwoord dat hij gaf tijdens de snelle vragenronde. "Maar laat me het verduidelijken: statistisch gezien is het heelal zo groot dat de kans groot is dat er ergens leven is."

"Maar de afstanden tussen de sterrenstelsels zijn zo groot dat de kans miniem is dat we ooit bezocht zijn. Ik heb tijdens mijn presidentschap nooit bewijs gezien dat er contact is geweest. Echt!"

Volgers van de oud-president reageren gemengd op zijn bericht. Enkelen vragen zich af welke aliens hem gedwongen hebben zijn onthulling in te trekken, anderen redeneren dat als er echt aliens op aarde zouden zijn "iemand dat de president wel had verteld en Trump het onderhand verklapt zou hebben".

Racistische video

In dezelfde podcast reageerde Obama op een racistische video die onlangs via het account van de president Trump werd gedeeld. Daarin waren de hoofden van Obama en zijn vrouw Michelle geplakt op apenlijven.

"Het is belangrijk te erkennen dat de meerderheid van de Amerikaanse bevolking dit gedrag zeer verontrustend vindt", zei Obama toen de interviewer erover begon. "Er speelt zich op sociale media en televisie een soort clowneske show af."

Zonder Trump expliciet te noemen merkte hij op dat het decorum rond publieke functies is afgebrokkeld. "Wat waar is, is dat er geen schaamte meer lijkt te bestaan onder mensen die vroeger vonden dat je een zekere mate van fatsoen, gepastheid en respect voor je functie moest hebben, toch? Dat is verloren gegaan."

Acht carnavalswagens hebben in Hulst de hele nacht op straat gestaan, nadat ze gisteren tijdens de optocht niet meer verder konden door de sneeuw. Inmiddels zijn ze weer onderweg naar de loods waar ze zijn gebouwd.

"Het was heel bijzonder", zegt burgemeester Jense-van Haarst tegen Omroep Zeeland. "Ze konden niet meer voor- of achteruit. We hebben ze zoveel mogelijk aan de kant gezet en zijn nu net begonnen met ze de stad uit te laten rijden."

Hoewel er geen meters sneeuw lagen in Hulst, hadden de carnavalswagens het toch moeilijk. Dat had te maken met de straten in de oude vestingstad. "Het is niet een heel recht pad", legt de burgemeester uit.

"Vlak bij onze dubbele poort loopt het wat af. Een van de grootste wagens van zo'n 20 ton kon niet meer verder. Die dacht: als ik nu verder rijd, glijd ik zo die woning in. Dan kan je niet anders dan zeggen: we stoppen ermee."

Zo zagen de gestrande carnavalswagens eruit vanuit de lucht:

Van tevoren had men vanwege de weersvoorspelling er wel rekening mee gehouden dat er iets kon gebeuren, maar volgens de burgemeester kwam de sneeuw eerder dan verwacht.

Uiteindelijk is besloten om de wagens op straat te laten staan. Betrokkenen hebben de wagens 's nachts bewaakt om te voorkomen dat mensen erop zouden klimmen of de wagens in brand zouden steken, aldus Jense-van Haarst.

De optocht in Hulst wordt niet alsnog afgemaakt. De burgemeester hoopt de wagens nog in een andere parade terug te zien. Zo zijn er vandaag nog optochten in Terhole en Nieuw-Namen. "Maar het hangt van de wagenbouwers af of ze dat nog zien zitten."

Carnavalswagens bekeurd in Helmond

Ook in Helmond waren gisteren problemen rond de optocht. Verschillende carnavalswagens kregen een bekeuring omdat hun wagen geen kenteken had. "Belachelijk, teleurstellend, wij doen zo niet meer mee", klonk het bij de overtredende carnavalsverenigingen.

Het punt was dat de wagens van en naar de optocht reden zonder kenteken en daarmee de verkeerswet overtraden. De optocht zelf is een evenement en daar hoeven de carnavalswagens niet aan de verkeerswet te voldoen.

De wet is vorig jaar op dit punt aangescherpt. Rijden zonder kenteken en verzekering kan bestuurders een boete van 190 euro opleveren.

'Dit verpest het feestje wel'

Jos van Gijsel van de Helmondse carnavalsvereniging 't Barrierke reageert verbolgen. "De RDW geeft onze wagen niet eens een kenteken", zei hij tegen Omroep Brabant. "Wij hebben geen gewone aanhanger of voertuig. Dit verpest het feestje wel een beetje vandaag."

Ook John van de Kerkhof van carnavalsvereniging de Houtse Kluppels uit Helmond vindt het zuur. "Ik ben teleurgesteld dat de regeltjes tijdens carnaval zo nauw worden genomen. Deze wagen wordt gemaakt door vrijwilligers. Door al die regeltjes is het niet meer te betalen. Als we verplicht moeten verzekeren en een kenteken moeten aanvragen, kost dat geld dat we niet hebben."

Voorzitter Rob van Oorschot van Stichting de Keiebijters, de organisatie verantwoordelijk voor de optocht, zag het allemaal lijdzaam aan. "Onze stichting is verantwoordelijk voor de optocht en niet voor wat daarom heen gebeurt. Ik wist niet dat er specifiek gecontroleerd zou worden op kentekens en verzekeringen, anders had ik vooraf iedereen gewaarschuwd."

Aldi is gestopt met de claim de goedkoopste supermarkt te zijn, zoals het bedrijf het afgelopen jaar deed. Volgens de Consumentenbond was de typering gebaseerd op achterhaalde informatie en werd er te lang gebruik van gemaakt.

Het probleem ligt vooral in de bewoording van de claims. "Iets zeggen als 'nergens goedkoper' of 'wij zijn de goedkoopste' is te absoluut", zegt een woordvoerder van de Consumentenbond.

Negen supermarkten

Begin vorig jaar claimden negen supermarkten dat ze de goedkoopste waren. Uit een eerdere publicatie van de Consumentenbond bleek dat Aldi op een bepaald moment inderdaad het goedkoopste alternatief was voor A-merken.

Maar, zegt de woordvoerder, zo'n prijspeiling is een momentopname. Een claim dat je de goedkoopste supermarkt bent kan je niet langer dan een paar maanden zeggen. "Daarnaast gaat het om een bepaald segment, wij zeggen nooit iets over de hele supermarkt maar bijvoorbeeld over vers, biologisch of basisboodschappen."

Naast Aldi zeiden ook Boni, Vomar, Lidl, Dekamarkt, Dirk, Plus, Hoogvliet en Nettorama vorig jaar dat ze de goedkoopste waren, zonder verdere informatie te geven over die bewering.

Stellingen aangepast

De Consumentenbond riep de supermarkten al eerder op om te stoppen met hun claims. Allemaal beloofden ze er mee te stoppen, sommige wat sneller dan anderen. Dekamarkt stopte direct en ook de Hoogvliet haalde online alle stellingen snel weg. Bij Nettorama en Boni duurde het iets langer voor de informatie op borden in de supermarkt en in folders was aangepast.

Supermarkt Vomar heeft beloofd om de informatie aan te passen, maar pas rond Pasen is dat ook in alle winkels gebeurd.

'Steken laten vallen'

Nu stopt dus ook Aldi met de algemene claims, nadat de Consumentenbond vroeg om per direct te stoppen. Tegen de organisatie erkende Aldi dat het "steken had laten vallen" en beloofde beterschap. De supermarkt doneert daarnaast 250.000 euro aan de Voedselbank.

De NOS heeft aan Aldi ook vragen gesteld over de aanpassing van hun claims, maar geen reactie gekregen. De Consumentenbond is blij met deze uitkomst. Voor hun is deze zaak nu afgesloten, laten ze weten.

Ook dit jaar komt de Consumentenbond weer met een prijspeiling voor een bepaald segment. Of dat een vergelijking van budget- en A-merken is of iets anders, wil de woordvoerder niet kwijt.

De moeder van de overleden Russische oppositieleider Aleksej Navalny heeft bij het graf van haar zoon in Moskou opgeroepen tot gerechtigheid. Navalny overleed precies twee jaar geleden in een strafkolonie in het hoge noorden van Rusland.

Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Zweden, Frankrijk en Duitsland concludeerden eerder deze week dat Navalny vergiftigd is. De landen deden onderzoek naar biologisch materiaal van het lichaam van Navalny. Daarin is de giftige stof epibatidine gevonden, die voorkomt in gifkikkers in Zuid-Amerika.

Lyudmila Navalnaya bij het graf van haar zoon:

"Dit bevestigt wat wij vanaf het begin al wisten", reageerde Lyudmila Navalnaya tegenover persbureau AFP. "We wisten dat onze zoon niet gewoon was gestorven in de gevangenis, maar dat hij was vermoord."

'Valse beschuldigingen'

Het Kremlin verwerpt de beschuldigingen van de Europese landen ten stelligste en noemt het valse beschuldigingen. "We accepteren dit niet en zijn het er niet mee eens", aldus een woordvoerder. Rusland heeft altijd gezegd dat Navalny om het leven kwam toen hij tijdens een korte wandeling niet goed werd en in elkaar zakte.

Bij het graf van Navalny verzamelden zich vandaag tientallen mensen. Verschillende mensen hadden daar hun gezicht bedekt omdat de Russische autoriteiten Navalny en zijn organisatie als "extremistisch" bestempelen.

Lyudmila Navalnaya legde bij het graf bloemen neer. Ze zei dat ze er ook achter zal komen wie haar zoon heeft vermoord. "We willen dat het recht zegeviert en dat de berechtiging van de schuldigen in ons land gebeurt." Eerder wees de weduwe van Navalny naar de Russische president Poetin als schuldige. Hij zou de opdracht hebben gegeven tot de vergiftiging.

Volgens het team van Navalny zijn er vandaag in tientallen landen herdenkingen, waaronder in Amsterdam en Parijs.

Bij een online veiling is een Pokémonkaart verkocht voor 16,5 miljoen dollar (bijna 14 miljoen euro). Nooit eerder werd zoveel geld betaald voor een verzamelkaart van de Japanse tekenfilmserie.

Het gaat om een versie met daarop een tekening van het karakter Pikachu, die is uitgegeven in 1998. Van deze specifieke kaart zijn maar zo'n veertig exemplaren gemaakt, waarvan dit de enige was in een perfecte staat.

De kaart werd geveild door de Amerikaanse worstelaar en youtuber Logan Paul. Hij kocht de kaart in 2021 zelf voor ruim 5 miljoen dollar. Dat was destijds ook al een recordbedrag.

Logan is de broer van influencer Jake Paul. Die is in Nederland vooral bekend als de verloofde van schaatsster Jutta Leerdam, en zit tijdens de Olympische Spelen regelmatig op de tribunes van schaatswedstrijden.

Livestream

Logan Paul heeft de afgelopen jaren regelmatig over zijn Pokémonkaart gepraat. Hij droeg hem in een hoesje aan een gouden ketting. Begin dit jaar maakte hij in een video op YouTube bekend dat hij de kaart zou verkopen aan de hoogste bieder. Ook de veiling zelf was afgelopen nacht te volgen via een urenlange livestream.

Het startbedrag van de veiling was 500.000 dollar en in totaal zijn er 97 biedingen gedaan. De hoogste bieder is de Amerikaanse investeerder AJ Scaramucci. Hij is de zoon van Anthony Scaramucci, die in 2017 al na tien dagen het veld moest ruimen als communicatie-adviseur van president Trump.

Scaramucci haalde met zijn broer de kaart op tijdens de livestream van Logan Paul. Hij is blij met zijn aankoop, vertelde hij. "We zijn al fans van Pokémon sinds we kinderen waren." Zijn broer voegde daaraan toe: "Dit is alleen nog maar het begin." Ze willen meer zeldzame zaken gaan verzamelen. "Dit is een fantastische eerste aankoop", reageerde Paul.

Verzamelen

Pokémon komt uit Japan, daar worden de karakters ook wel Pocket Monsters genoemd. Er zijn tekenfilmseries van, videogames en dus ook verzamelkaarten. Op die kaarten staan de verschillende fantasiedieren, zoals Pikachu, Charizard en Jigglypuff. In totaal zijn er meer dan duizend verschillende Pokémon.

De kaarten zijn te koop en er is een spel mee te spelen. Maar ze worden ook volop verzameld. Sommige kaarten zijn zeldzaam en de prijs ervoor kan hoog oplopen.

In een koeltrailer in Hoek van Holland zijn zaterdag zeventien mensen aangetroffen, onder wie zes minderjarigen. Er waren kinderen bij van 3 en 4 jaar. De marechaussee deed de ontdekking bij een reguliere controle voor de veerboot naar het Verenigd Koninkrijk.

Er zijn twee verdachten aangehouden voor mensensmokkel. Een van hen is de Turkse chauffeur (50) van de vrachtwagen. De ander is een van de migranten die in de truck zijn gevonden, een man van 34 die ook de Turkse nationaliteit heeft.

De groep bestond uit veertien Turken, twee Koeweiti's en een Iraniër. Ze zijn door ambulancepersoneel onderzocht, omdat de koeling aanstond, maar niemand hoefde naar het ziekenhuis.

De migranten worden opgevangen door de Koninklijke Marechaussee. Ze worden verhoord en kunnen een asielaanvraag indienen of worden teruggestuurd naar het land van herkomst.

Rond Utrecht Centraal en in de regio Amsterdam rijden van aanstaande vrijdag tot en met zondag 1 maart minder treinen. Dat meldt NS. Door werkzaamheden van spoorbeheerder ProRail vallen op sommige trajecten treinen uit en worden bussen ingezet. Reizigers moeten rekening houden met extra drukte en langere reistijden.

In Utrecht wordt gewerkt aan het spoor bij Utrecht Centraal. ProRail verbreedt perron 3 en verlegt spoor 5. Daardoor rijden tussen vrijdag 20 februari vanaf 23.00 uur en vrijdag 27 februari minder treinen tussen Utrecht en onder meer Amsterdam Centraal, Schiphol Airport en Arnhem Centraal. Ook vertrekken veel treinen van een ander spoor dan gebruikelijk.

In het weekend van 21 en 22 februari rijden er geen treinen tussen Ede-Wageningen en Arnhem Centraal; daar worden bussen ingezet. Ook rijden er dat weekend geen sprinters tussen Utrecht Centraal en Utrecht Overvecht. Reizigers kunnen omreizen via Bilthoven of, richting Hilversum, via Amersfoort Centraal, meldt de spoorvervoerder.

Van 23 tot en met 26 februari rijden er tot 21.00 uur geen sprinters tussen Utrecht Centraal en Maarssen. Ook daar worden bussen ingezet. Tussen Utrecht Centraal en Bunnik rijden van 23 tot en met 27 februari na 21.00 uur stopbussen in plaats van sprinters.

Alternatief vervoer naar Schiphol en RAI

Ook rond Amsterdam zijn er beperkingen. Tussen Amsterdam Sloterdijk en Haarlem rijden van 24 februari tot en met 1 maart geen treinen. NS zet ook hier bussen in. Reizigers tussen Haarlem en Amsterdam Centraal kunnen omreizen via Uitgeest. Tussen Leiden Centraal en Amsterdam Centraal wordt geadviseerd te reizen via Schiphol Airport.

Op zaterdag 28 februari en zondag 1 maart rijden er bovendien geen treinen tussen Amsterdam Zuid en Schiphol en tussen Amsterdam Zuid en Amsterdam RAI. Reizigers kunnen tussen Amsterdam Zuid, Amsterdam Lelylaan en Amsterdam Sloterdijk reizen met de metro. Tussen Utrecht Centraal en Schiphol kan worden omgereisd via Amsterdam Centraal.

Volgens NS kan ook in de rest van het land de dienstregeling licht afwijken in deze periode. De vervoerder adviseert om kort voor vertrek de reisplanner te checken, omdat reisadviezen op het laatste moment kunnen veranderen.

NS heeft de drie fases van geplande omleidingen en werkzaamheden in beeld gebracht:

In de stad Bnei Brak, ten oosten van Tel Aviv, zijn twee vrouwelijke militairen van het Israëlische leger door de politie ontzet nadat zij werden opgejaagd door een groep ultraorthodoxe mannen.

Op beelden is te zien hoe de vrouwen door de straten rennen, terwijl agenten een beschermende linie vormen. De oproerpolitie zette flitsgranaten in om de menigte uiteen te drijven. Volgens de politie zijn 23 mensen aangehouden.

Op deze beelden van gisteren is het incident te zien:

Drie agenten raakten gewond en meerdere politievoertuigen liepen schade op, waaronder een omgekantelde patrouillewagen en een politiemotor die in brand vloog.

Bnei Brak staat bekend als een van de belangrijkste en grootste centra van ultraorthodoxe joden ter wereld. De stad heeft ruim 200.000 inwoners.

'Extreme minderheid'

Volgens Israëlische media ontstond de confrontatie omdat gedacht werd dat de twee militairen oproepen voor militaire dienstplicht kwamen overhandigen. Het Israëlische leger zegt dat de vrouwen op officieel huisbezoek waren bij een andere militair.

De Israëlische premier Netanyahu noemt het incident "onaanvaardbaar". In een bericht op X spreekt hij van "een extreme minderheid die niet de hele ultraorthodoxe gemeenschap vertegenwoordigt". "We zullen geen anarchie toestaan en geen enkele vorm van geweld tegen IDF-militairen en veiligheidstroepen tolereren die hun taken met toewijding uitvoeren," aldus Netanyahu. Ook joodse religieuze leiders veroordeelden het geweld.

De kwestie van de militaire dienstplicht ligt al jaren gevoelig in Israël en is sinds de oorlog in Gaza verder op scherp gezet. Voor de meeste Israëliërs is militaire dienst verplicht, maar ultraorthodoxe mannen waren daar voorheen van vrijgesteld.

Sterke groei gemeenschap

De ultraorthodoxen zien de dienstplicht als een bedreiging voor hun identiteit en manier van leven. Ze vormen een gesloten gemeenschap en vrezen dat die onder druk komt te staan als ze in het leger samen moeten optrekken met seculiere collega's, onder wie vrouwen.

Het idee achter de vrijstelling voor ultraorthodoxen was dat ze zich konden richten op de wederopbouw van instituten die in de Tweede Wereldoorlog waren vernietigd. Inmiddels zijn de religieuze instituten groter dan ze ooit zijn geweest, zelfs vóór de Holocaust waren ze niet zo groot.

Ook de ultraorthodoxe gemeenschap is sterk gegroeid. In 1948 vormden de ultraorthodoxen nog geen 3 procent van de bevolking. Inmiddels is dat gegroeid naar zo'n 15 procent.

Onderlinge verdeeldheid

De uitzondering werd ruim tien jaar geleden door het Israëlische Hooggerechtshof ongrondwettelijk verklaard. Tijdelijke regelingen om de vrijstelling toch voort te zetten, werden vorig jaar definitief beëindigd. Daardoor moest de regering beginnen met het oproepen van ultraorthodoxe mannen voor militaire dienst.

De Israëlische regering bespreekt momenteel een wetsvoorstel dat ultraorthodoxe mannen alsnog dienstplichtig maakt. Dat plan heeft binnen de gemeenschap tot grote verontwaardiging geleid. Eind vorig jaar gingen honderdduizenden ultraorthodoxe Israëliërs de straat op bij een van de grootste protesten tegen de dienstplicht in jaren.

Overigens is de ultraorthodoxe gemeenschap onderling ook verdeeld over de militaire dienst. Kort na het begin van de oorlog tegen Hamas, in oktober 2023, meldden zich volgens het leger zo'n 2000 ultraorthodoxen die wilden dienen als reservist. Ook voor die tijd was er al een legeronderdeel voor orthodoxen, het Netzah Yehuda-bataljon.