NOS Nieuws - Algemeen

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft acht jaar gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging geëist tegen een 30-jarige man uit Oosterhout. Hij wordt verdacht van het maken en bezitten van kinderporno en verleiding van minderjarigen tot ontucht via internet. Bovendien verdenkt justitie hem ervan dat hij een meisje heeft aangerand en een ander meisje heeft verkracht.

Het online misbruik ging via een videogame, waar verdachte Mohamed B. de slachtoffers virtuele diamanten aanbood in ruil voor naaktfoto's. Hij zou langere tijd online contact hebben gehad met kinderen, voornamelijk minderjarige meisjes.

Hij dreigde de naaktbeelden online te zetten als ze er niet nog meer zouden sturen. Ook dreigde hij de slachtoffers op te zoeken of hun ouders iets aan te doen als ze niet zouden doorgaan met het sturen van foto's en video's. Deze vorm van afpersing heet sextortion. Het jongste slachtoffer waar B. contact mee had was een meisje van 8 jaar.

Twee keer zocht B. de slachtoffers fysiek op. In Alblasserdam zou hij een 13-jarig meisje hebben verkracht in haar slaapkamer en in Den Bosch zou hij de billen van een meisje van 11 hebben betast, schrijft Omroep Brabant.

Minderjarig

Het misbruik vond plaats gedurende drie jaar. In totaal deden 29 mensen aangifte tegen B., die in de zomer van 2024 werd aangehouden en sindsdien vastzit. Toen destijds een onderzoek naar hem werd gestart, bleek dat hij veel kinderporno in bezit had. In totaal werden ruim 34.000 foto's en filmpjes gevonden op telefoons, laptops en harde schijven van de man.

"Hij nam deze kinderen hun onschuld af, liet ze beschadigd achter en tot de dag van vandaag neemt hij daar niet de verantwoordelijk voor", zei de officier van justitie vandaag. B. beriep zich tot nu toe op zijn zwijgrecht of zegt zich niets meer te herinneren van het misbruik. Dat neemt het OM hem kwalijk.

De advocaat van B. vroeg vandaag om vrijspraak voor de verkrachting en aanranding wegens gebrek aan bewijs. B. zelf bood aan het einde van de zitting zijn excuses aan. "Ik hoop dat je mij hulp kan gunnen en aanbieden", zei hij.

De rechter doet op 7 mei uitspraak.

Sextortion

Volgens het OM krijgen veel tieners te maken met seksuele ervaringen via internet en is het belangrijk hen te wijzen op de risico's. Justitie en politie willen "ouders, familieleden, scholen, sportclubs en jeugdwerkers op het hart drukken dat het van groot belang is met kinderen te spreken over het gevaar van misbruik via online games en socials (Snapchat, Instagram etc.)".

Recent kwamen meer sextortionzaken voor de rechter. Eerder deze maand legde de rechter een 31-jarige man uit Vlijmen een gevangenisstraf van vijf jaar plus tbs op voor online misbruik van minderjarige meisjes. En in februari eiste het OM 12 jaar cel en tbs tegen een 32-jarige man uit Borculo. Hij wordt verdacht van ontucht met kinderen, afpersing, het maken van kinderporno en twee verkrachtingen.

De 25 miljoen euro die burgemeester Halsema beschikbaar stelt voor het Joods leven in Amsterdam, moet bij een speciaal fonds worden ondergebracht. Dat fonds moet de miljoenen de komende 20 tot 25 jaar investeren in kennis en cultuur van het Joods leven en de zichtbaarheid daarvan in de stad.

Dat adviseert de Commissie Toekomst Joods Amsterdam die binnen de Joodse gemeenschap in de stad onderzocht hoe het geld het best kan worden besteed.

Als voorbeeld van het investeren in kennis van het Joods leven noemt de commissie het doorgeven van tradities, verhalen en geschiedenis. Wat betreft cultuur denkt de commissie aan het stimuleren van muziek, cabaret, dans en theater. Een voorbeeld van het zichtbaar maken van Joods leven in de openbare ruimte zou een Jiddisch festival kunnen zijn, met wetenschappelijke lezingen en muziektheater.

De miljoenen zijn nadrukkelijk niet bedoeld voor herdenkingsprojecten of bestrijding van antisemitisme. "Dit rapport gaat over de toekomst van het Joods leven in Amsterdam", zei commissievoorzitter Bussemaker bij de presentatie van het advies.

Jongeren

De commissie adviseert de gemeente om zich bij de besteding van het geld vooral op Joodse jongeren te richten. "Jongeren zijn essentieel voor de continuïteit van het Joods leven in Amsterdam."

Uit de gesprekken met hen kwam naar voren dat zij graag betrokken willen zijn. "Veel jongeren hebben behoefte aan een ontmoetingsplek waar ze zonder politieke of religieuze druk hun Joodse identiteit kunnen verkennen of beleven", aldus het advies.

Alleen weten deze jongeren vaak niet waar ze moeten zijn of voelen zich bij voorbaat buitengesloten "vanwege een kennisachterstand of een ons-kent-ons-sfeertje".

Nesjomme

Voor de Tweede Wereldoorlog kende Amsterdam een bruisend Joods leven. Zo'n 10 procent van de Amsterdammers was Joods.

Bussemaker haalde de documentaire Nesjomme aan die de NPO vorig jaar uitzond. "We zien het Joodse leven, volop meebewegend met de tijd. Vrouwen in hun eerste gang naar de stembus. Arbeiders die zich organiseren in de diamantbewerkersbond. Beelden van Joodse stadgenoten die maatschappelijk vooroplopen."

De Duitse bezetting en de Holocaust maakten daar een eind aan. Slechts een klein deel van de Joodse Amsterdammers overleefde de oorlog en kwam weer terug.

Excuses

Burgemeester Halsema bood de Joodse gemeenschap vorig jaar excuses aan voor de rol die gemeentelijke diensten bij de vervolging door nazi-Duitsland hebben gespeeld. Zo hielp de Amsterdamse politie mee bij de deportaties en verzorgde het gemeentevervoerbedrijf GVB het vervoer van Joden naar de verzamelplaatsen in de stad.

In haar toespraak zei Halsema dat de gemeente de Joodse inwoners "gruwelijk in de steek heeft gelaten". Ze beloofde dat de gemeente 25 miljoen euro zou investeren in de toekomst van het Joods leven in de stad.

Het kabinet staat onder druk om maatregelen te nemen tegen de hoge olieprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten. Morgen debatteert de kamer erover en daarbij komen ook ideeën uit het verleden voorbij.

Toen het kabinet-Den Uyl in 1973 werd geconfronteerd met de eerste oliecrisis, bedacht het heel snel allerlei maatregelen - waaronder autoloze zondagen. Jan Pronk zat als minister bij alle crisisoverleggen en vertelt in de podcast waarom er toen veel nadruk werd gelegd op het besparen van energie en er aan de samenleving als collectief werd gevraagd om zuinig te zijn. Pronk vraagt zich af waarom dat nu niet gebeurt.

Politiek verslaggever Ewoud Kieviet vertelt hoe het idee van de autoloze zondagen ook nu als optie genoemd wordt, al is het vooralsnog alleen de ChristenUnie die daarover spreekt. De kans is klein dat ze er zullen komen. Wel wordt het volgens hem interessant om te zien of premier Jetten in zal zetten op lagere prijzen aan de pomp, en daarmee bredere steun in de Kamer, of dat hij ook een meer moreel verhaal over verduurzaming gaat houden.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Het OM in België begint een terrorismeonderzoek naar twee minderjarigen die gisteravond in Antwerpen zijn opgepakt op verdenking van brandstichting. De autobrand in de Joodse wijk van de stad is opgeëist door dezelfde groepering die recent ook aanslagen in Amsterdam en Rotterdam heeft geclaimd.

Het aangehouden tweetal is afkomstig uit Antwerpen. Ze worden voorgeleid aan de jeugdrechter, laat het federaal parket van Antwerpen weten. De minderjarigen worden verdacht van "opzettelijke brandstichting bij nacht en voor deelname aan de activiteiten van een terroristische groepering."

Video van brandstichting

De Ford Fiesta werd volgens de politie gisteravond iets na 23.30 uur in brand gestoken aan de rand van de Joodse wijk. Van de daad gaat online een ongeverifieerde video rond. "Een opeisingsvideo die circuleert, maakt deel uit van het onderzoek", zegt het federaal parket. De twee verdachten werden een kwartier na de brandstichting opgepakt.

De aanslag is wederom opgeëist door Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah, een groep waar tot voor kort niemand van had gehoord. De organisatie zegt achter meerdere recente aanslagen te zitten in Europese steden. Zo ook het in brand steken van ambulances van een Joodse hulporganisatie in Londen in de nacht van zondag op maandag.

Eerder ging in Amsterdam een explosief af bij een joodse school. Dat gebeurde ook bij een synagoge in Rotterdam en daarvoor bij een joods gebedshuis in de Belgische stad Luik. Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah stelt achter al deze aanslagen te zitten.

'Slecht georganiseerd'

Wie er achter de groepering zit is nog onduidelijk. Experts zeiden eerder tegen de NOS dat de groep slecht georganiseerd lijkt te zijn, maar dat hun antisemitische geweld zeer serieus moet worden genomen. In de nieuwste video's van de groep is het logo anders dan voorheen. Dat kan erop wijzen dat de groepering nog in ontwikkeling is.

De Eerste Kamer heeft tegen de wet gestemd die iets had moeten doen tegen ongewenste buitenlandse beïnvloeding. Daarmee is een jarenlang wetgevingsproces, dat begon na een parlementaire enquête, gestrand.

Met de wet zouden burgemeesters en het Openbaar Ministerie in de boeken mogen kijken van verdachte maatschappelijke organisaties om te bepalen of zij donaties van buiten de EU krijgen. Onvrije of vijandige landen kunnen met deze financiering en beïnvloeding een risico vormen voor de democratische rechtsstaat.

Verschillende fracties stemden in de Eerste Kamer tegen, terwijl zij eerder in de Tweede Kamer voor stemden. Uiteindelijk stemden alleen VVD, PVV, JA21 en SGP voor. Samen hebben zij 21 van de 75 zetels.

Uitvoerbaarheid en effectiviteit

BBB heeft met twaalf zetels in de Eerste Kamer veel invloed. Senator Van Gasteren legde uit waarom zijn fractie toch tegen stemde. "Wij onderschrijven de doelstelling van de wet, maar de uitvoerders zoals de burgemeesters en het OM staan er niet om te springen. En de wet kan donateurs afschrikken." Ook zet BBB vraagtekens bij de noodzaak en effectiviteit.

Ook D66 twijfelt aan de uitvoerbaarheid. "Het maatschappelijk middenveld krijgt te maken met extra regeldruk. En volgens het kabinet gaat het maar om drie tot vijf keer per jaar dat de wet zal worden ingezet", zei senator Van Meenen. Ook D66 is het op zich eens met de doelstelling van de wet, en hoopt dat het kabinet snel met een nieuw voorstel komt.

De voorstemmers vinden ook dat er wel iets op de wet aan te merken was, maar hebben liever iets dan niets. "De buitenlandse beïnvloeding neemt alleen maar toe, ook bij verkiezingen", zei VVD-senator Vogels.

Parlementaire ondervragingscommissie

Het wetsvoorstel werd op 23 november 2020 ingediend door het kabinet-Rutte III, dat bestond uit VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Aanleiding was het onderzoek van de parlementaire ondervragingscommissie naar ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen.

Die commissie concludeerde bijna zes jaar geleden dat moskeeën en moskeescholen worden beïnvloed door financiers uit onvrije landen die hun politiek-religieuze invloed in Nederland willen laten gelden. Het gaat dan om fundamentalistische boodschappen die de kernwaarden van de Nederlandse samenleving afwijzen.

Een aantal tegenstemmers was bang dat niet alleen in deze situaties met de wet in de hand zou worden ingegrepen, maar dat het ook bij bijvoorbeeld protestorganisaties zou gebeuren. Zoals de Partij voor de Dieren het verwoordde: "Ook Extinction Rebellion, Oxfam en Greenpeace kunnen hier last van krijgen."

GroenLinks-PvdA gaf eerder aan hier ook bang voor te zijn bij de wet tegen ondermijnende organisaties. Ook die wet haalde het niet.

In de gemeente Gorinchem is mogelijk stemfraude gepleegd bij de gemeenteraadsverkiezingen van afgelopen week. De politie en het Openbaar Ministerie doen nu onderzoek, na signalen bij de gemeente over fraude met volmachten.

De vermoedens ontstonden bij de gemeente na het bekijken van de verslagen die stembureaus na de verkiezingen van woensdag 18 maart opstelden. Daarin zouden opvallende gebeurtenissen zijn vastgelegd. Ook inwoners van Gorinchem gaven signalen af dat het stemproces mogelijk niet volgens de regels is verlopen.

Zo zou bij een stembureau in wijkcentrum Rozenobel een kandidaat op de kieslijst vijf keer zijn langsgekomen, telkens met een of twee personen. Die stemmers hadden meerdere volmachten bij zich waarmee zij stemmen uitbrachten.

"De signalen die tot mij zijn gekomen, neem ik buitengewoon serieus", aldus burgemeester Melissant-Briene van Gorinchem in een verklaring.

'Voor de socials'

De kandidaat zou tegen leden van het stembureau hebben gezegd erbij te zijn "om foto's te maken voor de socials".

Bij het stembureau werden 135 van de 650 stemmen uitgebracht met een volmacht, wat volgens het verslag van het stembureau een "relatief groot aantal" was. Er wordt nu onderzoek gedaan. Bij dat onderzoek worden ook inwoners betrokken die hebben gestemd via een volmacht.

"Inwoners moeten erop kunnen rekenen dat nadat zij hun stem hebben uitgebracht er een betrouwbare verkiezingsuitslag komt", aldus de burgemeester. "Mocht stemfraude worden geconstateerd, dan worden de noodzakelijke vervolgstappen gezet."

De huidige gemeenteraad wordt vanavond in een speciale bijeenkomst bijgepraat over de zaak. Bij de verkiezingen behaalden twee lokale partijen de meeste stemmen.

De Duitse politie heeft in Berlijn en drie andere deelstaten invallen gedaan in het onderzoek naar de grootschalige stroomstoring in september vorig jaar. Het Berlijnse Openbaar Ministerie verdenkt vier personen van het veroorzaken van de stroomstoring.

De vier verdachten, inmiddels 28, 31, 35 en 36 jaar oud, zouden op 9 september twee elektriciteitsmasten in brand hebben gestoken. Hierdoor kwamen 50.000 huishoudens in Berlijn zonder stroom te zitten. Het is onduidelijk of de verdachten bij de huiszoekingen zijn aangehouden.

Ongeveer 500 agenten deden vanochtend vroeg gelijktijdig huiszoekingen op verschillende adressen in Berlijn, Hamburg, Noordrijn-Westfalen en Brandenburg. In totaal werden zeventien panden doorzocht, waarvan veertien in Berlijn, schrijft rbb44. Bewijsmateriaal als mobiele telefoons, laptops, documenten en andere elektronische apparaten zijn in beslag genomen.

"De huiszoekingen van vandaag tonen aan dat we elke aanwijzing met de hoogste prioriteit onderzoeken", zegt de Berlijnse senator voor Binnenlandse Zaken Iris Spranger. "Iedereen die onze kritieke infrastructuur aanvalt, valt de veiligheid van onze hele stad aan. Dit tolereren we niet."

Stroomstoringen

De brandstichting bij twee hoogspanningsmasten werd vorig jaar opgeëist door een anarchistische groepering. Al snel werd duidelijk dat de actie gericht was op het technologiepark in de buurt van Adlershof, in het oosten van Berlijn.

Op 3 januari dit jaar werd het zuidwesten van Berlijn wederom getroffen door een grootschalige stroomstoring na brand aan een kabelbrug. Ook ditmaal werd de actie opgeëist, deze keer door een groep genaamd Vulkangruppe.

Deutsche Welle omschreef die groep eerder als "extreem-linkse, anarchistische milieuactivisten". In de verklaring zei de groep zich te verzetten tegen de honger naar energie, die volgens hen bijdraagt aan de opwarming van de aarde.

Hoewel de Duitse politie de aanslagen van september en januari als twee aparte incidenten beschouwt, wordt wel aangenomen dat de daders mogelijk uit dezelfde hoek komen. De Duitse krant Die Welt schrijft over een "relatief kleine kring van anarchoprimitivisten".

Wetenschappers zijn erin geslaagd antimaterie over de weg te vervoeren. Een testrit op het terrein van de Zwitserse onderzoeksinstelling CERN kwam na een half uurtje veilig weer aan.

De onderzoekers waren erin geslaagd een speciaal ontwikkelde container met 92 antiprotonen in een vrachtwagen te laden. Toen die na enkele kilometers rond te hebben gereden weer terugkeerde bij het laboratorium, waren er nog genoeg deeltjes over om van een succes te spreken. Er wordt nog onderzocht hoeveel antimaterie de tocht heeft overleefd.

"De deeltjes zijn teruggekeerd en ze zitten nog steeds in de container", reageerde onderzoeksleider Stefan Ulmer verheugd. "Dit was een succes. Het ging uitstekend."

De studie naar antimaterie kan iets vertellen over het ontstaan van het universum. Bij CERN in de buurt van Genève bestuderen wetenschappers antimaterie al ruim veertig jaar, maar de apparatuur die ze gebruiken om antideeltjes te vangen verstoort andere fijngevoelige apparatuur. Daarom willen de onderzoekers antimaterie overbrengen naar een instituut in Düsseldorf, 800 kilometer verderop. Daar kan het exotische goedje honderd keer beter worden bestudeerd.

Antimaterie is precies het tegenovergestelde van gewone materie, met een positieve lading in plaats van een negatieve. Het was tot nu toe niet mogelijk om antimaterie te vervoeren, omdat elk contact met gewone materie het einde ervan betekent: beide deeltjes verdwijnen dan in een flitsje energie.

269 graden onder nul

Voor deze rit was een container ontworpen waarin de deeltjes zwevend in magnetische en elektrische velden bij -269 graden kunnen worden vervoerd. Daardoor is contact met regulier materiaal zo goed als uitgesloten. Het apparaat is zo groot als twee flinke vrieskisten en weegt ongeveer een ton, veel handzamer dan de apparaten die men tot nu toe gebruikt voor opslag.

Spannend was nog wel hoe het systeem zou reageren op het optrekken en afremmen van de vrachtwagen. Als de isolatie niet goed zou werken, zou een kuil in de weg al het eind van de lading betekenen. Gevaar voor de omgeving zou dat overigens niet opleveren: zelfs als de hele antiprotonenwolk ineens in energie zou zijn omgezet, zou de vrijgekomen kracht alleen met de meest nauwkeurige apparatuur te meten zijn.

Oerknal

"Dit is het begin van een nieuw tijdperk van precisiemetingen", jubelde onderzoeksleider Ulmer. Onderzoek naar antimaterie moet ons meer vertellen over hoe de oerknal precies verliep. Volgens de huidige modellen zou daar precies evenveel materie als antimaterie uit voortgekomen moeten zijn, maar verrassend genoeg overheerst regulier materie. Meer informatie over antimaterie kan misschien uitwijzen waarom.

Voordat er een ritje naar Düsseldorf kan worden gepland zullen de onderzoekers ervoor moeten zorgen dat de container onderweg niet zonder stroom komt te zitten. Er wordt nu gewerkt met een accu die het vier uur volhoudt, terwijl voor die bestemming tien uur nodig is. Het team wil daarom werk maken van een generator die langere reizen mogelijk maakt en hoopt Düsseldorf in 2029 te bereiken.

Het was een bijzonder fietsexamen voor leerlingen van Hengelose basisscholen vanmorgen. De leerlingen zagen op de route van het examen een wolf opduiken.

Het dier werd vanochtend eerst gezien in Enschede, onder meer langs het spoor. Een paar uur later dook het even verderop op in de Hengelose wijk Berflo Es. Daar was op dat moment een fietsexamen voor basisschoolleerlingen aan de gang.

Bioloog Maurice La Haye van de Zoogdiervereniging heeft de beelden op verzoek van RTV Oost bekeken. Hij is er vrij zeker van dat het om een wolf gaat.

Bekijk hier hoe de wolf door bewoond gebied loopt:

Jan Goorhuis is een van de vrijwilligers die het fietsexamen begeleidde. Hij had op alles gerekend, maar niet op een roofdier langs de route. "Ik kreeg ineens een melding dat een van de ouders een wolf had zien lopen", zegt Goorhuis.

Een kwartier later liet het dier zich bij het startpunt van de examenroute zien, vervolgt de vrijwilliger. "Een paar kinderen hadden hem gezien", vertelt Goorhuis. "Ik dacht: die moet ik hier niet hebben." De man heeft het dier nog een paar minuten gevolgd, tot het uit zijn zicht verdween.

Geen gevaar

Goorhuis benadrukt dat het dier geen gevaar vormde voor de kinderen. "Er was geen sprake van paniek of angst bij de kinderen. Het duurt ook wel even voordat ze een wolf herkennen. En ze waren natuurlijk met heel wat anders bezig. Maar dit was wel heel bijzonder, ik had nog nooit een wolf gezien."

Of de wolf zich nog steeds in bewoond gebied begeeft, is niet bekend.

De druk op het kabinet neemt toe om snel maatregelen te nemen tegen de economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten. Veel partijen zullen morgen tijdens het Tweede Kamerdebat hierover aandringen op tempo, nu andere Europese landen al iets doen tegen bijvoorbeeld de hoge prijzen aan de pomp.

Tot nu toe vindt het kabinet het nog te vroeg om noodmaatregelen in te zetten. Het is onduidelijk hoe de oorlog verder zal verlopen en de brandstofprijzen schommelen voortdurend. Gisteren daalden ze sterk door hoop op een snel einde. Vanochtend gingen ze weer omhoog omdat er weer zorg is over een escalatie. Premier Jetten zei vrijdag dat eerst duidelijk moet worden of de prijsstijgingen structureel zijn voordat het kabinet in actie komt.

Er wordt wel nagedacht over maatregelen voor de langere termijn. Zo werkt het kabinet naar eigen zeggen aan het optuigen van een nieuw noodfonds energie, voor mensen met een laag inkomen die hun energierekening niet kunnen betalen. Maar dat kost tijd en is er waarschijnlijk pas aan het einde van het jaar, als de urgentie voor zo'n fonds ook groter is.

Ondertussen hebben mensen veel last van de hogere prijzen aan de pomp. Andere Europese landen, zoals Spanje, Italië en Noord-Macedonië, doen daar al iets aan. Zij verlagen de btw en/of de accijns aan de pomp, waardoor de brandstof rond de 25 tot 40 cent per liter goedkoper wordt. Ook Zweden en Griekenland hebben plannen in die richting.

België heeft al veel langer een maximumprijs aan de pomp. Daar kost de benzine nu 1,82 tot 1,86 euro per liter. Het gevolg is dat mensen in de grensstreek massaal naar het buurland gaan om daar flink goedkoper te kunnen tanken, wat betekent dat de Nederlandse overheid veel btw-inkomsten misloopt. Ook daardoor neemt de druk op het kabinet toe om in te grijpen.

Politiek verslaggever Eva Wiessing:

"Gemakkelijk is het niet voor het kabinet om op korte termijn de brandstofprijzen aan de pomp omlaag te doen, omdat een verlaging van de accijnzen al snel heel veel geld kost. Een dubbeltje eraf kost de schatkist ongeveer 1 miljard euro per jaar. En in de praktijk blijkt zo'n verlaging moeilijk terug te draaien.

JA21 heeft het plan om in elk geval de extra btw-inkomsten terug te geven aan de automobilist in de vorm van een accijnsverlaging. Voor een volle tank benzine betaal je al snel 15 euro extra aan brandstof, en ontvangt de overheid zo'n 3 euro extra aan btw. Maar volgens minister Heinen van Financiën is dat in werkelijkheid minder, omdat mensen die duur tanken dat extra geld niet zullen besteden aan andere aankopen waar ook btw op zit.

Toch lijkt het moeilijk te worden voor het kabinet om niet mee te gaan in plannen om snel iets te doen aan de prijzen aan de pomp als hier een meerderheid voor is in de Tweede Kamer. Want andere maatregelen waar de Kamer om vraagt, zoals de Belgische maximumprijs aan de pomp, zijn niet zomaar geregeld."

De SP wijst erop dat Nederland inmiddels de hoogste brandstofprijzen van Europa heeft en dat hier iets aan gedaan moet worden. Ook andere oppositiepartijen vinden het kabinet te laks en hebben al plannen klaarliggen voor het debat van morgenmiddag. Zo wil de ChristenUnie de 900 miljoen euro die klaarligt om volgend jaar de accijnzen te verlagen, naar voren halen en al dit jaar inzetten.

Prijsplafond

GroenLinks-PvdA wil, net als onder meer de SP, dat er een maximumprijs aan de pomp komt. "Wij willen niet dat de belastingbetaler opdraait voor het temperen van de brandstofprijzen, we moeten zorgen dat de winstmarge van oliebedrijven wat lager wordt", zegt fractievoorzitter Klaver. Die wijst erop dat een zogenoemd 'prijsplafond' prijsstijgingen niet volledig tegengaat, maar die wel dempt. Hij denkt voor dit plan de steun van een meerderheid te krijgen.

Premier Jetten noemt het een "heel interessante suggestie" van GroenLinks-PvdA, maar wil nog niet zeggen of hij het omarmt. "Het is een van de opties waar we heel serieus naar kijken", zei hij. De premier benadrukte dat het kabinet "heel goed nadenkt" over maatregelen. "Want het gaat al snel om miljarden aan belastinggeld."

DNB en Nibud

Overigens is de De Nederlandsche Bank (DNB) niet enthousiast over dit soort ongerichte maatregelen. "Met het verlagen van de accijns met 10 cent maak je mensen niet superblij", zei president Olaf Sleijpen vanmorgen. "En mensen zoals ik hebben dit echt niet nodig. Als je de portemonnee trekt, zorg dan dat het ook terechtkomt bij mensen die het écht nodig hebben."

Het adviescentrum voor huishoudfinanciën Nibud wijst erop dat de gestegen olie-en gasprijzen op termijn een hogere energierekening opleveren en duurdere boodschappen. Voor huishoudens met lage inkomens kan dat tot flinke tekorten leiden. Het Nibud roept het kabinet daarom op om op tijd na te denken over extra financiële ondersteuning voor deze inkomensgroepen. "Problemen voorkomen is goedkoper dan ze oplossen", zegt Nibud-directeur Gijsbertsen.

Meer dan de helft van de grote Nederlandse webwinkels is niet toegankelijk voor mensen met een beperking. Mensen die slecht zien kunnen dan bijvoorbeeld geen bestelling plaatsen. Dat blijkt uit een controle van de Autoriteit Consument & Markt (ACM).

De autoriteit voerde testen uit bij ongeveer honderd grote webwinkels en websites van de grootste telecom- en energieaanbieders. Hiervan voldoet zo'n 60 procent niet aan de Europese Toegankelijksheidsrichtlijn, die sinds 28 juni afgelopen jaar geldt.

De ACM gaat de bedrijven die het slechtst presteren wijzen op verbetermogelijkheden. Hierbij denken mensen met een beperking mee. De bedrijven krijgen "een redelijke termijn" om de aanpassingen door te voeren, zegt woordvoerder Saskia Bierling.

Houden ze zich na die termijn nog steeds niet aan de regels, dan volgen er sancties. "Bijvoorbeeld een boete of last onder dwangsom."

Buitengesloten

De regels over digitale toegankelijkheid zijn het gevolg van de European Accessibility Act (EAA). Bedrijven met meer dan tien medewerkers en/of een jaaromzet van meer dan 2 miljoen euro moeten aan de verplichtingen voldoen.

Dat gebeurt dus nog niet overal. Bedrijven noemen volgens de ACM hiervoor verschillende redenen: gebrek aan tijd, geld en technische expertise en onduidelijkheid over de verplichtingen.

Maar het is echt belangrijk dat webwinkels aan de slag gaan met de toegankelijkheid, zegt manager consumentenbescherming van de ACM Özlem Sehirli. "Mensen met een beperking worden buitengesloten van iets wat voor velen vanzelfsprekend is: online aankopen doen. Dat kan en moet beter."

Het kabinet is toch bereid om geld te blijven uittrekken voor pandemische paraatheid, het voorbereid zijn van de zorg op een nieuwe pandemie. Minister Hermans van Volksgezondheid schrijft aan de Tweede Kamer dat ze dit voorjaar een besluit wil nemen over hoeveel geld daar naartoe moet gaan.

Ze reageert daarmee op een voorstel van ChristenUnie-leider Bikker, die bij de begrotingsbehandeling aandacht vroeg voor dit onderwerp. Dit jaar gaat er nog geld naar de pandemische paraatheid, maar volgend jaar dreigt dat te stoppen. Veel partijen maken zich daar zorgen over.

Naar aanleiding van de coronapandemie werd er tot 300 miljoen euro per jaar vrijgemaakt om vaccinvoorraden aan te leggen, draaiboeken te ontwikkelen, hulpverleners op te leiden en computersystemen te ontwerpen. Voorkomen moest worden dat de zorg opnieuw zo onder druk zou komen te staan.

Het kabinet-Schoof besloot die uitgaven per 2027 te stoppen, tot ongenoegen van veel zorgprofessionals en deskundigen. De GGD'en protesteerden en voorzitter Van Dam van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) noemde het roekeloos. Het nieuwe kabinet maakte die bezuiniging aanvankelijk niet ongedaan, maar komt daar nu van terug.

Consequenties bezuiniging

"Het kabinet heeft zich de afgelopen periode verdiept in de consequenties van de bezuiniging op de pandemische paraatheid", schrijft minister Hermans. Ze onderschrijft het belang van "het op orde brengen en houden" ervan.

Bikker (CU) vroeg samen met 50Plus en de Partij voor de Dieren om een bedrag van ongeveer 100 miljoen euro. In overleg met Hermans wordt er nu voor dit jaar twee miljoen euro vrijgemaakt. Dat geld kan gebruikt worden voor het kopen van bijvoorbeeld pokkenvaccins en het ontwikkelen van betere modellen om het verloop van infectieziekten te voorspellen.

En voor de komende jaren wil Hermans de bezuiniging op de pandemische paraatheid in ieder geval deels terugdraaien. Hoeveel geld er precies uitgetrokken wordt, zal duidelijk worden in de Voorjaarsnota, de traditionele update van de begroting die in april komt.

Een maximumprijs aan de pomp of verlaging van de brandstofaccijns is geen verstandig plan om de pijn van de snel stijgende energieprijzen te verzachten. Dat zegt De Nederlandsche Bank (DNB) in een advies aan de politiek.

"Met het verlagen van de accijns met 10 cent maak je mensen niet superblij", zegt president Olaf Sleijpen van DNB. "En mensen zoals ik hebben dit echt niet nodig. Als je de portemonnee trekt, zorg dan dat het ook terechtkomt bij mensen die het écht nodig hebben."

In Den Haag klinkt de roep steeds luider om consumenten en bedrijven te helpen met de alsmaar stijgende prijzen van energie en brandstof door de oorlog in het Midden-Oosten. Zulke maatregelen hielpen toen de energieprijzen omhoog schoten na de Russische inval in Oekraïne in 2022.

Veel partijen zullen morgen tijdens het Tweede Kamerdebat hierover aandringen op tempo, nu andere Europese landen al iets doen tegen bijvoorbeeld de hoge prijzen aan de pomp.

Geld is er niet

DNB vraagt zich af of generieke maatregelen, zoals een maximumprijs voor benzine, nu wel zo verstandig zijn. "Zoiets verstoort vraag en aanbod", legt Sleijpen uit. "En bovendien moet men zich realiseren dat dit soort maatregelen geld kost, heel veel geld. En dat geld is er eigenlijk niet."

Oftewel: met het oplopende tekort op de overheidsbegroting komt die rekening eerder vroeger dan later terug bij dezelfde belastingbetaler die nu geholpen wordt. Ondertussen zouden de prijzen weer harder gaan stijgen als de overheid meer geld uitgeeft, voorziet Sleijpen. "Een gezonde overheidsbegroting is nu echt verstandig."

Tegelijkertijd erkent Sleijpen de roep om maatregelen. "Ik begrijp heel goed dat er mensen, zeker met een laag inkomen, nu echt wel in de problemen komen. Het is goed dat het kabinet hiernaar kijkt, maar daar gewoon wel even de tijd voor neemt. Compensatiemaatregelen moet je nu heel gericht doen. Tijdelijk, en voor mensen die het echt nodig hebben. Bijvoorbeeld door een energienoodfonds."

Sleijpen rekent voor dat de brandstofaccijns met 10 cent verminderen 1 miljard euro gaat kosten. "Dat moeten we als belastingbetaler toch ophoesten. Zo'n verlaging is dus echt niet verstandig."

Donkeroranje

Eind vorig jaar sprak Sleijpen nog over code oranje over de situatie in de wereld. Toen ging het nog over de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en de rest van de wereld. Na de jaarwisseling kwam daar een dreigende inval door de VS van Groenland bij. En inmiddels ontspoort de situatie in het Midden-Oosten door de Amerikaans-Israëlische aanval op Iran.

Toch houdt Sleijpen de situatie nog altijd op code oranje. "Misschien donkeroranje", zegt hij. "Over code rood zou ik pas praten bij een financieel stabiliteitsrisico."

Daarmee wijst Sleijpen op een situatie waarin een grote bank, verzekeraar of pensioenfonds in problemen zou komen. "Dat kan ook een financiële instelling buiten Nederland zijn. En dan zou een domino-effect kunnen ontstaan, als de problemen zich vertalen naar andere instellingen. Wellicht ook in Nederland. Zo ver zijn we gelukkig nog niet. Maar het risico is wel toegenomen. En dat is een zorgwekkende boodschap."

Opnieuw verlies bij DNB

De Nederlandsche Bank (DNB) zit nog steeds in de rode cijfers. De centrale bank maakte vandaag een verlies van 967 miljoen euro over 2025 bekend. Dat is het derde jaar op rij. In 2024 kwam het verlies uit op ruim 3 miljard euro.

De slechte financiën bij DNB zijn het gevolg van de steun die centrale banken tijdens de kredietcrisis. Om banken te stimuleren geld uit te lenen, werd voor hen een negatieve rente ingevoerd om geld bij de de centrale bank te stallen. Toen de rente flink werd verhoogd om de inflatie tijdens de energiecrisis tegen te gaan, moest DNB banken juist veel rente betalen.

Situatie Midden-Oosten

Nu de rente weer is gedaald neemt ook het verlies bij DNB af. Verwacht wordt dat DNB in 2028 weer winst maakt. Of dat lukt hangt af van de situatie in het Midden-Oosten. Als de prijzen hierdoor opnieuw flink stijgen, zal de ECB de rente weer verhogen om de inflatie te bestrijden. Daarmee blijft DNB langer in de rode cijfers.

President Olaf Sleijpen benadrukte bij de presentatie van de jaarcijfers dat dit niet leidt tot problemen bij DNB. "Drie jaar op rij een fors verlies is niet fijn. Maar DNB is geen reguliere bank. Mensen hoeven zich geen zorgen te maken."

DNB is eigendom van de Nederlandse Staat. Bij winst ontvangt de staatskas een deel van de winst via dividenduitkering. Die komt er pas weer als DNB winst maakt.

Een 55-jarige vastgoedondernemer uit Vught moet de Staat ruim een half miljoen euro aan illegaal verkregen inkomsten terugbetalen. Als huisbaas van tientallen panden in Vught, Den Bosch en Breda liet hij huurders te veel service- en energiekosten betalen.

Het Openbaar Ministerie heeft David D. daarvoor een taakstraf van 178 uur en een boete van 25.000 euro opgelegd. Justitie deed dat via een strafbeschikking; tussenkomst van een rechter was daarom niet nodig.

Om de illegaal verkregen inkomsten te innen, heeft het OM beslag gelegd op voertuigen, bankrekeningen en het huis van de vastgoedeigenaar, schrijft Omroep Brabant.

Fraude met elektriciteits- en gasmeters

De man werd vorig jaar mei aangehouden voor oplichting van tientallen huurders. Hij heeft over een periode van tien jaar via energievoorschotten meer geld gevraagd dan huurders daadwerkelijk aan gas en elektriciteit hadden verbruikt. Huurders die de boel niet vertrouwden en met vragen kwamen, kregen een vervalste afrekening.

De zaak kwam aan het licht toen huurders in 2022 zelf met vragen aanklopten bij de energiemaatschappij. Die ontdekte toen de valse facturen en deed aangifte. In panden van de huisbaas bleek te zijn gefraudeerd door de standen van elektriciteits- en gasmeters terug te draaien.

D. heeft bekend dat hij de voorschotten van huurders heeft verduisterd. Ook de boekhouder van de huisbaas, een 56-jarige man uit België, speelde een mogelijke rol bij de fraude. Tegen hem loopt nog een zaak van het OM.

70 panden

D. dook in 2022 op in de lijst met de "vijftig grootste pandjesbazen" in Noord-Brabant, die Omroep Brabant publiceerde. De man was met zeventig panden op de derde plek terug te vinden. 62 van die panden stonden toen in Den Bosch.

De zilte zeelucht van de Wadden of de weeïge walm van de stjonkfabryk. Zoet suikerbrood, een kruidige berenburg, het anijs van een dúmke. Plattelandsgeuren als het jarjen van mest of het drekslootje bij het fierljeppen. In Friesland begint vandaag onder de naam Een Neus voor Erfgoed een zoektocht naar het geurerfgoed van de provincie.

"Het is nog een vrij nieuw idee om over geuren als erfgoed na te denken", zegt onderzoeksleider Inger Leemans, hoogleraar cultuurgeschiedenis aan de VU. "Mensen kijken niet vaak naar geuren, maar wij proberen uit te leggen dat die belangrijk zijn voor het dagelijks leven, voor je identiteitsvorming. Daar zijn we ons niet genoeg van bewust."

"Het gaat over iets dat uniek is voor een bepaalde plek. Het is een conversatie over wat ons maakt en wat wij waardvol vinden. Het is heel uitdagend om mensen daarover aan het praten te krijgen. Wat zijn belangrijke geuren om je heen of de geuren van vroeger?"

Friesland heeft deze primeur omdat de provincie er op initiatief van de BBB voor koos om "geuren en geluiden van het Friese platteland" op te nemen in de erfgoedagenda. Vandaag worden in Joure (waar de koffiefabriek te ruiken is als de wind goed staat) de plannen toegelicht.

Maitiidsrook

Er is anderhalf jaar uitgetrokken om in beeld te krijgen welke geuren mensen bij Friesland vinden horen. Een vragenlijst moet uitwijzen welke geuren met bepaalde plaatsen worden geassocieerd. Welke geuren hebben een betekenis voor iemand? Wat is de geur van culinaire tradities of religieuze rituelen? Welke geuren zijn inmiddels niet meer te ruiken?

Daarnaast duiken de onderzoekers de archieven in om te kijken welke woorden er gebruikt worden en werden om geuren te omschrijven. "Hooi wordt heel veel genoemd en beschreven, de geur van grasland, hooiland", ziet Leemans nu al na een eerste blik. "Friezen gebruiken het woord maitiidsrook voor voorjaarsgeur. Die olfactorische component zie je in meer Friese uitdrukkingen."

Leemans wijst erop dat de taal zich ook aanpast aan veranderende geuren. "Als je ziet dat een taal speciale woorden kent voor grasgeur, dan weet je dat dat belangrijke geuren zijn geweest. In de 17e eeuw had Nederland denk ik wel twintig verschillende woorden voor muffe geuren: vuns, duf, huim, heumig. Veel daarvan zijn we kwijtgeraakt omdat we die nu minder nodig hebben."

Geurbieb

Als zo het geurlandschap in kaart is gebracht, zullen de onderzoekers geurwandelingen, ruiksessies en neusconversaties organiseren om nog meer reacties van het publiek los te maken. Ook wordt er een geurtafel ontworpen om belevingen om te roepen. Uiteindelijk moet dat leiden tot een geurbibliotheek.

"Dat is nog best lastig, want parfumeurs zijn eigenlijk getraind om parfumgeuren te maken, niet van dit soort omgevingsgeuren. De geur van een stal aan de Waddenzee wordt nog een pittige uitdaging."

Het onderzoek moet "geur een volwaardige plek geven binnen erfgoedonderzoek, musea en archieven". Hoe dat er specifiek uit zal zien, wordt volgens Leemans nog naar gekeken. "Misschien kunnen we een geuren-Elfstedentocht houden."

Weggebruikers moeten de komende tijd rekening houden met meer vertraging op de snelweg door wegwerkzaamheden. Het herstellen van (vorst)schade duurt langer dan normaal, omdat er onvoldoende geld beschikbaar is, zegt Rijkswaterstaat.

Op meerdere snelwegen zijn afzettingen geplaatst vanwege (vorst)schade aan het wegdek. Zo is de toerit naar de A2 bij Abcoude sinds vrijdagavond dicht in de richting van Amsterdam. Diezelfde dag sloot Rijkswaterstaat op de A1 ter hoogte van Hengelo de toerit en rechterrijstrook richting het westen voor onbepaalde tijd af.

Die afzettingen staan niet op zichzelf. De afgelopen weken kwamen ze vaker voor, en ook de komende weken kan dat gebeuren.

Per geval bekijken

Rijkswaterstaat beoordeelt nu per keer of een reparatie met spoed moet worden uitgevoerd. "Dan kan het zijn dat Rijkswaterstaat tijdelijke maatregelen moet nemen, zoals het verlagen van de snelheid, het weren van vrachtverkeer of het afsluiten van een rijbaan", zegt een woordvoerder.

Hoe groot de omvang van de vorstschade aan de snelwegen dit jaar is, kan de organisatie op dit moment nog niet zeggen. Ook is het nu niet te zeggen welke snelwegen hier met name mee te maken krijgen en hoelang het herstel op zich laat wachten.

Kabinet sloeg al alarm

Minister Karremans en staatssecretaris Bertram van Infrastructuur en Waterstaat sloegen afgelopen week al alarm vanwege de financiële tekorten voor het onderhoud aan wegen, bruggen en andere infrastructuur. De Rekenkamer raamde het tekort vorig jaar alleen al bij het wegvervoer op 20,5 miljard euro tot 2038.

Die financiële problemen spelen nu ook een rol bij het aanpakken van de (vorst)schade, laat Rijkswaterstaat weten. "Omdat het beschikbare budget momenteel niet toereikend is om al het (ook onvoorzien) onderhoud direct uit te voeren, moet Rijkswaterstaat scherpe keuzes maken in wat wanneer wordt aangepakt."

De financiële situatie bij Rijkswaterstaat is zo nijpend dat vernieuwingsprojecten alleen kunnen beginnen door de uitvoering van andere vernieuwprojecten te vertragen of uit te stellen. Voor de zomer willen Karremans en Bertram de projecten die prioriteit krijgen vastleggen.

In Antwerpen zijn vannacht twee minderjarigen opgepakt omdat zij een auto in brand hadden gestoken. Dit gebeurde aan de rand van de Joodse wijk van de stad, schrijven Belgische media.

Op beelden die rondgaan is volgens de politie goed te zien dat de Ford Fiesta opzettelijk in brand wordt gezet. Een kwartier later werden de twee verdachten opgepakt.

Een antisemitische terreurgroepering heeft de brandstichting opgeëist. Sinds het begin van de oorlog in het Midden-Oosten zijn er verschillende aanslagen gepleegd op synagogen en andere Joodse plekken in Europa. België schroefde daarom gisteren de beveiliging op in Antwerpen bij Joodse gebouwen.

De politie meldt dat er nog niets bekend is over een motief voor de brandstichting. "De verdachten moeten nog verhoord worden", zegt Kristof Aerts, woordvoerder van het parket van Antwerpen. Het parket heeft een onderzoek gestart naar opzettelijke brandstichting.

Geschokt

De brandweer wist het vuur in de auto snel te blussen. Volgens de Gazet van Antwerpen is de wagen van een Antwerpse vrouw met Marokkaanse achtergrond. Zij zei tegen de krant geschokt te zijn.

Uit de auto werd ook een armband gestolen die ze van haar vader had gekregen. "Ik kan er niet meer tegen, ik vind het zo erg. Ik voel mij hier niet meer veilig."

De sociaaldemocratische premier Mette Frederiksen stevent bij de parlementsverkiezingen vandaag af op een derde termijn als premier. Een belangrijk thema is de Deense pensioenleeftijd. Die is in 2040 met 70 jaar het hoogst in Europa. Opvallend: een grote meerderheid in het parlement, inclusief de sociaaldemocraten, vindt dat die 70 jaar nog verder moet stijgen.

Tijdens de verkiezingscampagne presenteerden de partijen hun ideeën over de pensioenleeftijd in de toekomst. Een ruime meerderheid in het parlement wil die pensioenleeftijd blijven koppelen aan de levensverwachting en daarmee blijven verhogen. De discussie draait vooral om hoe snel dat mag gaan.

Meer flexibiliteit

Zo willen de sociaaldemocraten een minder snelle stijging dan het "1 op 1"-model dat nu wordt gehanteerd: elke vijf jaar gaat de pensioenleeftijd, net als de levensverwachting, 1 jaar omhoog. De sociaaldemocraten stellen voor om de pensioenleeftijd in 2045 naar 70,5 jaar te verhogen, in plaats van naar 71 jaar. Veel partijen willen ook meer flexibiliteit, zodat senioren een aantal jaar voor hun pensioen kunnen parttimen.

Verder willen de linkse partijen en de rechts-populistische Deense Volkspartij het recht op vroegtijdig pensioen voor de groep mensen met lichamelijk zware beroepen uitbreiden, zodat meer mensen er aanspraak op kunnen maken. Ook willen ze voor deze groep een maximale pensioenleeftijd afspreken.

Op tijd aangepast

Al twintig jaar geleden besloten de Denen om de pensioenleeftijd te koppelen aan de levensverwachting. Ze zagen wel aankomen dat die hervorming nodig was om de vergrijzing het hoofd te bieden en de verzorgingsstaat met de ruime sociale voorzieningen in stand te kunnen houden.

"Dit maakt dat de Deense staatskas gezond is en we ons de vergrijzing kunnen veroorloven", zegt professor economie Torben M. Andersen, de hoofdarchitect achter het besluit. "Alle landen hebben met hetzelfde probleem te maken en moeten maatregelen nemen. Alleen wij hebben dat al gedaan."

Langer doorwerken

Ook opvallend: het aandeel ouderen dat na de pensioenleeftijd blijft doorwerken is nog nooit zo hoog geweest. Volgens een recent rapport van de Deense Werkgeversorganisatie bestaat die groep uit ruim 100.000 senioren.

"Dat is deels te verklaren door de economische beloningen om te blijven werken", zegt Maria Bille Høeg van de Werkgeversorganisatie. "Je kunt naast je pensioen blijven werken zonder op je pensioen te worden gekort. Bovendien krijg je een extra bonus van 7500 euro in het eerste jaar dat je na de pensioenleeftijd blijft werken en 4400 euro in het tweede jaar."

Net zo belangrijk is volgens Høeg dat werkgevers zich meer bewust zijn van het belang om ouderen vast te houden en daar ook in investeren, bijvoorbeeld in cursussen voor de oudere werknemer. Ze wijst erop dat ouderen met een goede gezondheid zeggen dat het blijven werken meer levenskwaliteit geeft. "Deze ouderen vertellen dat ze zo deel blijven uitmaken van de samenleving en dat werken belangrijk is voor hun welzijn."

De verwachting is dat bij de verkiezingen van vandaag de sociaaldemocratische partij van Fredriksen als grootste partij uit de bus komt, maar met minder stemmen dan de vorige keer, net als de twee liberale coalitiepartijen. Het meest waarschijnlijk is dat er een paarse coalitie wordt gevormd, ofwel met vooral linkse partijen ofwel over rechts.

Reddingshondenteam RHWW uit Duiven start vandaag met het zoeken naar de 23-jarige Dominic uit Heelsum (Gelderland). De man is sinds eind februari vermist. Hij is voor het laatst gezien in de omgeving van het dorp.

De man vertrok op 26 februari te voet van huis. Een eerdere zoektocht van het Search and Rescue Team Nederland heeft niks opgeleverd, schrijft Omroep Gelderland.

Reddingshondenteam RHWW had al eerder aangeboden om te helpen zoeken. Over het exacte zoekgebied doet het reddingsteam geen mededelingen, om het onderzoek niet te verstoren.

Contact met politie

De politie roept mensen met informatie over de vermissing contact op te nemen. De vermissing van de man wordt door de politie "zorgelijk" genoemd.

Dominic is 1 meter 80 lang, heeft een slank postuur, een lichte huidskleur en blond rossig haar. Op de dag van zijn verdwijning droeg hij een zwart windjack, een zwarte broek en zwarte schoenen.

Een wet die het voor opa's en oma's makkelijker moet maken om hun kleinkinderen te zien, is door het kabinet-Jetten van tafel gehaald. Vandaag zou de Eerste Kamer erover stemmen, maar dat gaat dus niet door.

De politiek steggelt al jaren over een manier om grootouders het makkelijker te maken om hun kleinkinderen te zien. Op dit moment staan zij vaak met lege handen als ouders een omgangsregeling tegenhouden, bijvoorbeeld na een echtscheiding.

Opa's en oma's kunnen dan wel naar de rechter stappen, maar daar moeten zij bewijzen dat ze in het verleden intensief contact met hun kleinkind hadden. Die eis zou in de nieuwe wet worden geschrapt, waardoor grootouders makkelijker een omgangsregeling kunnen afdwingen.

Grote bezwaren bij senatoren

De nieuwe wet, die nog uit het kabinet-Rutte IV stamt, kreeg twee jaar geleden al een meerderheid in de Tweede Kamer. Maar eerder deze maand bleken er tijdens het debat in de Eerste Kamer toch grote bezwaren te zijn bij senatoren.

Veel senatoren vinden dat in de nieuwe wet niet het belang van het kind, maar dat van de grootouders voorop staat. "Het gaat bijna altijd ten koste van kinderen", zei bijvoorbeeld Jeroen Recourt van GroenLinks-PvdA tijdens het debat. "Zij komen namelijk tussen twee vuren te zitten en in een loyaliteitsconflict terecht tussen ouders en opa en oma."

Ook zijn er zorgen dat de nieuwe wet tot veel meer rechtszaken leidt, waarbij de vraag is of de situatie recht wordt gedaan. "Ouders moeten straks aantonen dat er geen band is", vond BBB-senator Robert van Gasteren. "Het is best lastig om iets aan te tonen wat er niet is."

Ander kritiekpunt van de senatoren is dat de nieuwe wet zich beperkt tot grootouders. "Waarom geen broers, zussen, stiefouders, pleegouders, sociale grootouders of andere familieleden, die mogelijk aantoonbaar een veel grotere rol in het leven van het kind vervullen?", merkte Rian Vogels van de VVD op.

Ook twijfels bij staatssecretaris

Tijdens het debat begonnen ook de twijfels bij staatssecretaris Claudia van Bruggen zelf toe te slaan. "Bij twijfel moeten we het niet doen", zei ze. Tot verrassing van meerdere senatoren kondigde Van Bruggen daarna aan de gehele wet te willen intrekken.

Dat was weer een bittere pil voor CDA-senator Van Toorenburg. Zij diende in 2021, toen nog als Tweede Kamerlid, als eerste het voorstel in om de drempel voor contact tussen grootouders en kleinkinderen te verlagen.

"Is deze staatssecretaris nou voor een wet gaan staan waar al twaalf jaar lang om gevraagd wordt?", reageerde ze op de aankondiging van Van Bruggen. "Voor al die grootouders, waarvan er heel veel al overleden zijn, die bij ons hebben bepleit om de drempel iets lager te maken? Het slaat mij wat koud om het hart."

Van der Bruggen liet daarop weten nog wel na te denken over andere manieren om grootouders een grotere rol te kunnen geven in het leven van hun kleinkinderen. Ze wil daar binnen drie maanden een brief over sturen naar de Tweede Kamer.