NOS Nieuws - Algemeen

De leeftijdsgrens voor de jaarlijkse coronaprik kan omhoog van 60 naar 70 jaar en ouder. Dat adviseert de Gezondheidsraad. Het advies geldt voor de vaccinatierondes in het najaar van dit jaar en volgend jaar.

De raad meldt dat het aantal infecties, ziekenhuisopnames en sterfgevallen de afgelopen jaren is afgenomen, maar de impact op de bevolking is nog altijd hoger dan die van andere luchtweginfecties zoals griep. Uit onderzoek over 2023 en 2024 blijkt dat het risico op ziekenhuisopname duidelijk toeneemt vanaf 70 jaar.

De raad heeft op verzoek van het ministerie van VWS bekeken of de huidige doelgroepen moeten worden aangepast om kwetsbare groepen zo goed mogelijk te blijven beschermen tegen ernstige ziekte en sterfte door het coronavirus.

Naast 70-plussers moeten ook mensen van 50 tot en met 69 jaar met onderliggende aandoeningen in aanmerking blijven komen voor vaccinatie, zegt de raad. Dat zijn mensen die een verhoogd risico hebben op ernstige gevolgen als ze besmet raken met het virus, zoals mensen met COPD, hartfalen, diabetes of een chronische nierziekte.

Zorgmedewerkers

Daarnaast adviseert de raad om, zoals in eerdere jaren, vaccinatie aan te bieden aan kinderen en volwassenen in medische hoogrisicogroepen. Zoals mensen met leukemie, sikkelcelziekte, ernstig nierfalen of een aangeboren afweerstoornis.

Ook zorgmedewerkers die direct contact hebben met kwetsbare patiënten zouden opnieuw een vaccinatie moeten kunnen krijgen, zodat zij bijdragen aan de bescherming van deze patiënten, aldus de raad.

Adviezen van de Gezondheidsraad worden doorgaans overgenomen door het ministerie van VWS.

Natuur- en faunabescherming in Kenia is een succesverhaal. Waar in het verleden veel olifanten werden gestroopt om hun ivoor, nemen hun aantallen nu juist weer toe. Goed voor de soort en voor het safaritoerisme. Maar het toenemende aantal olifanten brengt ook problemen met zich mee. Op zoek naar meer leefruimte maken ze het boeren lastig.

Emmanuel Kilianka Mwisi loopt over zijn maisveld. Een deel van zijn oogst ligt op de grond. Platgewalst door een kudde olifanten. Grote pootafdrukken staan in de modder. "Ze komen vooral 's nachts. Ze hebben een kwart van mijn mais opgegeten. Olifanten zijn mooie dieren, maar het zijn mijn vrienden niet meer."

Mwisi's akker ligt aan de rand van een groot natuurpark. Het is een gebied waar steeds meer olifanten zijn gekomen. En een regio waar ook steeds meer landbouw wordt bedreven aan de randen van wildparken. Omdat hun natuurlijke leefgebied kleiner wordt, wandelen olifanten steeds vaker dorpen of landbouwgebieden binnen en vernietigen oogsten.

Mens en dier uit elkaar houden

Soms zijn de confrontaties dodelijk. Mensen worden gedood door olifanten en op hun beurt worden olifanten slachtoffer van boze boeren die wraak willen nemen voor hun verlies aan oogst, of omdat er iemand in hun dorp door een olifant is verwond of gedood. Maar in het zuiden van Kenia, bij en rondom het nationale park Amboseli, lukt het steeds beter om mens en dier uit elkaar te houden.

In de controlekamer van de organisatie Big Life Foundation houden parkwachten een twintigtal olifanten in de gaten die een gps-halsband om hebben. Via een kaart op hun computer kunnen ze precies zien waar ze zijn. "Zie je die daar, dat is Collins", wijst het hoofd van de beveiliging Francis Legei. "Die gaat vaak 's nachts op rooftocht, vooral watermeloenen vindt hij lekker."

Legei werkt al decennia in het natuurbehoud en beschermt 2700 olifanten in dit gebied. Ze proberen hier van alles om ze in het natuurpark te houden: hekken, greppels, lichten die lijken op leeuwenogen. Maar de olifanten zijn niet te stoppen.

Drones zorgen voor doorbraak

Toch is er vooruitgang. In 2023 werden er vijf mensen gedood door een olifant in deze regio. Die olifanten laten de Keniaanse parkautoriteiten doorgaans inslapen om meer menselijke doden te voorkomen. In dat jaar werden er ook tien olifanten verwond door boeren, onder meer met speren. In 2025 kwamen er twee mensen om het leven, en raakten geen olifanten gewond. Ook schade aan gewassen is verminderd.

De doorbraak is het gebruik van drones, zegt Legei. Daarmee houden de autoriteiten vooral ook de olifanten in de gaten die geen gps-halsband hebben. Ze waarschuwen boeren en gemeenschappen als de olifanten dichtbij komen en gaan er met de drone op af.

De drones zijn uitgerust met een warmtebeeldcamera waardoor ze de olifanten ook 's nachts kunnen zien, vertelt dronepiloot David Ntinina. Om middernacht staat hij in de bush. Hij is opgeroepen om een kudde olifanten te lokaliseren.

De beesten zijn door een hek tussen het natuurpark en de akkers gebroken. Hij gaat met de drone boven de olifanten hangen. De drone heeft lichten en zoemt. De olifant is bang en keert om. Zo drijft Ntinina hem terug naar het natuurpark.

Noodmaatregel

Dat de drones zo goed werken, komt volgens hem vooral door het geluid. "We denken dat ze de zoemende propellers van de drone associëren met bijen en bang zijn om gestoken te worden. Zodra ik erboven ga hangen, keren ze direct om." Soms is hij de hele nacht bezig in een groot gebied. De organisatie hoopt dat ze in de toekomst meer drones kunnen inzetten.

Toch is het ook niet meer dan een pleister, een noodmaatregel. "We zetten het in in terwijl we ook langetermijnplannen proberen te maken hoe olifanten en mensen het land kunnen delen, want het worden er steeds meer", zegt hoofd beveiliging Legei. "We huren in toenemende mate ook land van boeren en verbouwen er dan geen gewassen op, maar laten dat juist natuur."

Maar boer Mwisi, wiens mais deels was opgegeten, wil voorlopig door met landbouwen. "Dit is mijn stuk land, dit voedt mijn kinderen, ik kan niet zomaar ergens anders heen. Stuur me dat kleine vliegtuigje. Dat werkt en dan kan ik weer rustig slapen."

Een ambtenaar van de gemeente Haaksbergen heeft haar buren geholpen in een bezwaarprocedure tegen de gemeente. Na bijna veertig jaar raakt ze daarom haar baan kwijt. Dat heeft de kantonrechter in Enschede besloten. Een geëiste schadevergoeding van 700.000 euro krijgt ze niet.

Eind 2023 besloot de gemeente om een zogenoemd voorkeursrecht te vestigen op stukken grond aan de rand van Haaksbergen. Zo kreeg de gemeente als eerste het recht om de grond te kopen. Haaksbergen wilde de grond gebruiken voor de bouw van honderden woningen.

Voor sommige inwoners had dat besluit grote gevolgen. Onder hen was een groep buren van de ambtenaar, die bezwaar maakte tegen het besluit van de gemeente, schrijft RTV Oost.

De rechtbank verwijt de ambtenaar niet alleen de opsteller van het bezwaarschrift te zijn geweest, maar ook dat de vrouw de belangenbehartiger van 42 bewoners in de buurt was, tegen haar werkgever.

'Niet integer'

Nadat twee collega's van de juridisch ambtenaar bij hun teamleider melding hadden gedaan van "mogelijk niet integer handelen" door hun collega, werden in maart 2024 de werklaptop en telefoon van de vrouw in beslag genomen.

Volgens de gemeente had ze haar werklaptop gebruikt bij het opstellen van de bezwaarschriften van haar buren, die vol staan met ambtenarenjargon. Het bezwaarschrift werd vervolgens door de echtgenoot van de ambtenaar voorgedragen tijdens een hoorzitting. Hij voerde die dag het woord namens de buren.

Om de bezwaarprocedure op touw te zetten, bekeek de ambtenaar tientallen keren interne documenten. Ook zou ze stukken hebben geprint op een printer in het gemeentehuis en probeerde ze een hoorzitting uit te stellen.

Volgens de rechter lijkt de schrijfstijl van het bezwaarschrift verdacht veel op dat van een juridisch ambtenaar. Ook mailde de vrouw met haar echtgenoot over de hoorzitting. Uit het bericht maakt de rechter op dat de ambtenaar wel degelijk meehielp aan de zaak tegen haar voormalig werkgever.

'Zware periode'

Nog in maart 2024 werd de vrouw op non-actief gesteld. In het bijzijn van collega's met wie ze soms al bijna veertig jaar samenwerkte, werd ze naar de deur van het gemeentehuis begeleid. De gemeente Haaksbergen probeerde haar nog een andere functie te geven, maar die poging werd abrupt beëindigd.

In de rechtbank verzet de ambtenaar zich fel tegen het handelen van de gemeente. Het valt haar nog altijd zwaar dat haar werkspullen onder het oog van haar collega's werden ingenomen.

Ze heeft maanden thuisgezeten, terwijl de gemeente onderzoek deed. Het was voor de vrouw ook verboden om contact te hebben met haar collega's. "Deze periode was zwaar en leidde tot eenzaamheid en depressieve gevoelens", zei ze in de rechtbank.

De vrouw erkent dat ze niet integer heeft gehandeld en dat spijt haar. "Maar het was de buurman die het bezwaarschrift schreef en haar man die de buurman heeft geholpen", zei de advocaat van de vrouw tegen de rechter.

Contract ontbonden

Het contract van de vrouw is door de rechter ontbonden vanwege de verstoorde arbeidsrelatie. Wel krijgt ze een transitievergoeding van ruim 90.000 euro, omdat de vrouw bijna veertig jaar lang vlekkeloos bij de gemeente in dienst was. Daarmee krijgt ze de tijd om nieuw werk te vinden.

De schadevergoeding van 700.000 euro voor geleden schade, krijgt ze ze niet. "Omdat de ontbinding het gevolg is van een verstoorde verstandhouding waar beide partijen een aandeel in hebben gehad, is hier geen reden voor", vindt de rechtbank.

Noord-Korea hervat na zes jaar de treinverbinding met buurland China. De spoorlijn, een van de weinige routes naar het buitenland vanuit de gesloten dictatuur, werd in 2020 stilgelegd vanwege de coronapandemie. Nu kunnen reizigers vanuit de Chinese grensplaats Dandong weer de oversteek maken naar Sinuiju.

Reizigers in China konden vandaag voor het eerst weer een kaartje kopen. De eerste trein die staat gepland, voor aanstaande donderdag, is al volgeboekt. Voor de volgende reis op 18 maart zijn nog wel tickets beschikbaar.

Omdat China het opstarten van de dienstregeling nog niet officieel heeft bevestigd, is nog niet duidelijk hoe vaak de treinen zullen rijden. Naar verluidt is het vier keer per week. Een woordvoerder wil dat niet bevestigen, maar noemde de treinverbinding in het algemeen wel "van groot belang voor de onderlinge relaties".

Zakenmensen en diplomaten, geen toeristen

De verbinding zou in de eerste plaats bedoeld zijn voor diplomaten en zakenmensen, zij krijgen voorrang bij het boeken. Alleen als er daarna nog kaartjes over zijn, komen anderen ervoor in aanmerking, zoals Noord-Koreanen die in China studeren of werken.

Noord-Korea was altijd al moeilijk bereikbaar vanuit het buitenland, maar in een poging covid tegen te houden, legde het land in 2020 alle internationale verbindingen stil. Twee jaar later werd het vrachtverkeer per spoor weer opgestart, maar het personenverkeer bleef geschorst. Wel waren toeristen weer welkom vanaf eind 2024.

Van oudsher komt de grootste groep toeristen in Noord-Korea uit China, al heeft Pyongyang zich de afgelopen jaren ook gericht op de Russische markt. Vorig jaar kwam een recordaantal van 10.000 buitenlandse bezoekers uit Rusland. Voor toeristen lijkt het ook nu nog niet mogelijk het land met de trein te bezoeken, wel gaan er vluchten.

Marathon geannuleerd

Toerisme is in Noord-Korea vaak onderhevig aan de grillen van de dictatuur. Zo moeten buitenlanders waken voor draconische maatregelen als ze de regels overtreden.

Gisteren annuleerde het land nog zonder opgaaf van reden de Pyongyang Marathon die voor volgende maand gepland stond. Dat is een van de weinige evenementen waarbij ook buitenlanders aanvankelijk welkom waren.

Vorig jaar werd die wedstrijd voor het eerst sinds de pandemie weer gehouden. Aan die editie deden ongeveer 200 buitenlandse deelnemers mee.

Een man uit Vlissingen heeft vannacht een dief aangehouden die er met gereedschap uit zijn bus vandoor wilde gaan.

De man lag rond 01.00 uur in zijn bed en hoorde een bekend geluid: het open- en dichtgaan van zijn eigen werkbus. Hij bedacht zich geen moment en rende naar buiten, zegt de politie. Daar zag hij hoe een vreemde man uit zijn bus stapte met een stuk gereedschap in zijn handen.

De dief ging er meteen vandoor, maar de man rende achter hem aan. Met succes: hij kon harder sprinten dan de dief en wist hem in de kraag te vatten.

Gereedschap klaargezet

De politie kon de verdachte al snel overnemen van de eigenaar van het gereedschap. De 43-jarige dief blijkt ook uit Vlissingen te komen. De politie ontdekte dat hij al meerdere stukken gereedschap had klaargezet om mee te nemen.

De verdachte is meegenomen naar het politiebureau om verhoord te worden. De eigenaar van het gereedschap kon vandaag gewoon weer aan het werk. Hij heeft al zijn gereedschap teruggekregen.

In de gevangenis in Dordrecht is vannacht een gevangene overleden bij een brand in een cel. Dat bevestigt de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI).

Het slachtoffer zat in een eenpersoonscel toen de brand uitbrak. Het is nog onduidelijk wat er in brand is gevlogen en hoe het vuur kon ontstaan.

Toen de brandweer arriveerde was de celdeur gloeiend heet, schrijft de regionale omroep Rijnmond. Ook was er veel rook op de gevangenisafdeling.

Eerste hulp bij de gevangene mocht niet meer baten. Over de identiteit van het slachtoffer doet de DJI geen mededelingen. Er raakte verder niemand gewond. Na een uur was de brand onder controle.

De Kansspelautoriteit (Ksa) heeft een recordboete van bijna 25 miljoen euro opgelegd aan Novatech omdat het illegaal kansspelen aanbood. In Nederland moeten aanbieders van kansspelen een vergunning hebben.

Novatech is het bedrijf achter de websites Qbet.com en 55Bet.com. De boete voor het bedrijf is de hoogste boete die de Kansspelautoriteit ooit heeft uitgedeeld.

Ook het bedrijf Fortaprime krijgt een boete, van bijna 1,8 miljoen euro. Dat bedrijf zit achter websites als amonbet101.com, kaasino.com en hiddenjack.com.

Geen maatregelen

Uit onderzoek van de toezichthouder blijkt dat Nederlandse spelers op de websites gewoon een account konden aanmaken, stortingen konden doen en zo konden deelnemen aan illegale kansspelen. Er waren op de sites geen maatregelen getroffen om deelname vanuit Nederland te voorkomen.

Ook hadden de websites geen zichtbare leeftijdsverificatie en hadden spelers de mogelijkheid om te betalen met crypto en anonieme betaalmethoden, die vaak worden gebruikt bij witwassen. Deze overtredingen wegen voor de toezichthouder zwaar en daarom is de boete zo hoog.

'Boete eigenlijk te laag'

Toch staat het boetebedrag niet in verhouding tot de illegale winst die de bedrijven hebben gemaakt, zegt de Kansspelautoriteit. Volgens de toezichthouder komt dat door de Nederlandse wet, die zegt dat de boete maximaal 10 procent van de wereldwijde omzet mag zijn.

"Novatech verdiende honderden miljoenen aan het illegale aanbod, en dat deed het bedrijf voornamelijk aan Nederlandse spelers", verklaart bestuursvoorzitter Michel Groothuizen van de toezichthouder.

De recordboete "klinkt indrukwekkend, maar zonder het maximum van 10 procent was de boete uitgekomen op meer dan 100 miljoen euro; een bedrag dat beter zou passen bij deze overtreding".

In Epe, in Gelderland, is afgelopen nacht een grote brand uitgebroken in een stal. Daarbij zijn zo'n duizend geiten omgekomen.

De brand in de stal aan de Oenerweg brak rond 01.30 uur uit. Hulpdiensten werden kort daarna gealarmeerd en kwamen met verschillende eenheden naar Epe om het vuur te bestrijden, schrijft Omroep Gelderland. De stal stond toen al grotendeels in brand.

De stal is volledig verwoest en de brandweer is nog bezig met nablussen.

De oorzaak van de brand wordt onderzocht. Het is nog niet bekend of er gewonden zijn.

Het aantal thuischefs dat zich inschrijft bij de Kamer van Koophandel (KVK) is de afgelopen jaren sterk gestegen. Steeds meer mensen beginnen vanuit hun eigen keuken een cateringbedrijf, bakservice of maaltijdservice, maar veel van deze starters blijken nauwelijks op de hoogte van de regels voor voedselveiligheid.

Volgens de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en KVK weten negen van de tien beginnende ondernemers niet welke verplichtingen gelden zodra zij eten bereiden of verkopen.

Iedereen die met voedsel werkt, moet dat doen volgens bepaalde voorschriften. Daarin staat hoe je veilig omgaat met voedsel, bijvoorbeeld door schoon te werken, besmetting te voorkomen en temperaturen goed te controleren.

Als professionele keuken

Ook moeten ondernemers zich registreren bij de NVWA. Toch blijkt dat veel thuischefs pas laat ontdekken dat deze regels ook voor hen gelden, zelfs als ze klein beginnen en vanuit huis werken.

Veel starters realiseren zich niet dat voor hen dezelfde regels gelden als in professionele keukens. Die onwetendheid kan leiden tot gezondheidsrisico's voor klanten, reputatieschade en boetes.

De populariteit van koken en bakken wordt onder meer aangejaagd door sociale media. Platforms als Instagram en TikTok maken het eenvoudig om gerechten te promoten en een klantenkring op te bouwen.

Zogenoemde "foodcontent" is een van de grootste online categorieën en dat stimuleert hobbykoks om de stap naar het ondernemerschap te zetten. De drempel is laag: er zijn weinig investeringen nodig en mensen kunnen vanuit huis werken, vaak naast een vaste baan.

Voorlichtingsvideo

Uit cijfers van het Handelsregister blijkt dat het aantal parttime thuiscateraars in vier jaar tijd bijna is verdubbeld: van ruim 4000 in januari 2022 naar meer dan 8000 begin dit jaar. Ook het aantal zzp'ers dat volledig vanuit huis een cateringbedrijf runt, groeide fors, tot ruim 16.800.

Om starters beter te bereiken, hebben KVK en NVWA een gezamenlijke voorlichtingsvideo gelanceerd. Daarin wordt uitgelegd welke regels gelden, hoe ondernemers zich kunnen voorbereiden en hoe ze zich moeten registreren.

Volkswagen heeft het afgelopen jaar de laagste winst in jaren geboekt. Voor het Duitse autoconcern kwam de winst uit op 6,9 miljard euro, ruim 5 miljard minder dan een jaar eerder.

De financiële topman van het bedrijf wijst als oorzaak op de geopolitieke spanningen, de ingevoerde importheffingen en grote druk van concurrenten. Vooral in de VS daalde de verkoop, in Europa werden er juist meer auto's verkocht.

Het concern, met naast Volkswagen de merken Seat, Audi en Porsche, verkocht in 2025 wereldwijd uiteindelijk vrijwel net zoveel auto's als een jaar eerder. Toch zakte de winst naar het laagste niveau sinds 2016.

Geen gedwongen ontslagen

Het bedrijf neemt maatregelen om winstgevender te worden, want er is geld nodig om te investeren in nieuwe elektrische modellen. Een van de maatregelen is het schrappen van banen. Tot 2030 zullen er 50.000 banen verdwijnen.

Dat aantal was al bekendgemaakt en het concern heeft beloofd dat er geen gedwongen ontslagen zullen vallen. Wereldwijd werkten er eind 2025 meer dan 660.000 mensen bij Volkswagen.

Duitslandcorrespondent Charlotte Waaijers:

"Volkswagen staat nog altijd symbool voor de stand van de economie in Duitsland en dus drukt opnieuw slecht nieuws al snel de stemming in het land. Het verhoogt ook de druk op bondskanselier Merz om meer te doen om de economie te helpen.

Tijdens zijn bezoek afgelopen week aan de Amerikaanse president Trump wilde hij duidelijk krijgen wat er nou met de Amerikaanse importheffingen gaat gebeuren die ook Duitse bedrijven hard raken, maar die duidelijkheid is er nog niet."

Politie in de Amerikaanse staat New Mexico heeft alsnog de ranch doorzocht die jarenlang eigendom was van zedendelinquent Jeffrey Epstein. De huidige eigenaar van het luxe landgoed verleende alle medewerking om erachter te komen welke misdaden de zakenman daar heeft begaan.

De inval was onderdeel van een uitgebreider politieonderzoek naar de activiteiten van Epstein in New Mexico. Agenten lijken onder meer met honden het terrein te hebben afgespeurd.

Sinds vorige maand doet ook een commissie van het congres van New Mexico onderzoek naar de ranch. "Al jarenlang horen we beschuldigingen en geruchten over wat daar gebeurde, maar tot nu toe is er officieel niets vastgesteld", zei voorzitter Andrea Romero bij de instelling ervan: "Deze waarheidscommissie moet eindelijk de lacunes vullen."

Epstein kocht in 1993 het landgoed in de wildernis op 50 kilometer van Santa Fe voor 12 miljoen dollar. Het bestaat uit een villa van 2500 vierkante meter op een heuvel, compleet met een garage voor zeven auto's, een heliplatform en een landingsbaan voor vliegtuigen. Voor extra privacy pachtte Epstein 500 hectares land rondom het verblijf. Epstein liet voor een van de vertrekken een replica maken van het Nederlandse schilderij Kindermoord te Bethlehem.

Op vrijgegeven foto's is te zien hoe Epstein er in weelde leefde:

Toen Epstein in 2019 werd opgepakt voor het misbruiken van tientallen tienermeisjes, openden de autoriteiten in New Mexico aanvankelijk ook een onderzoek. Dat werd op verzoek van federale aanklagers in New York al snel weer gesloten, om te voorkomen dat de onderzoeken zouden overlappen.

De dood van Epstein later dat jaar betekende dat de Zorro Ranch minder bekend werd bij het grote publiek dan bijvoorbeeld Epsteins privé-eiland, hoewel de ranch ook duizenden keren wordt genoemd in de Epstein-files.

Slachtoffers zeggen dat er ook in New Mexico wel degelijk misdaden zijn gepleegd. Verschillende vrouwen getuigden dat Epstein zich daar aan hen vergreep toen ze nog tiener waren. Onder hen was ook Virginia Giuffre, die voor haar zelfmoord vorig jaar het bekendste slachtoffer van Epstein was. Als bewijs leverde ze foto's die van haar in New Mexico waren gemaakt.

"Hier, in het volle zicht en toch verborgen, richtten Jeffrey Epstein en Ghislaine Maxwell een huis vol gruwelen in", zei haar broer Sky zondag nog op een manifestatie bij de ranch ter ere van Internationale Vrouwendag. "De mensen van New Mexico willen antwoorden. Ze willen rechtvaardigheid."

Slachtoffers begraven?

Meest verontrustend is de onbevestigde claim dat Epstein ook twee slachtoffers heeft begraven in de omgeving van de ranch. Die aantijging dook dit jaar op in de miljoenen documenten die de Amerikaanse justitie vrijgaf. Het ging om een anoniem mailtje zonder bewijs naar een radiopresentator die de Zorro Ranch had besproken in zijn programma.

De afzender claimde een oud-werknemer van de ranch te zijn die bereid was tegen betaling van 1 bitcoin informatie te verstrekken. De slachtoffers zouden twee buitenlandse meisjes zijn die "gestikt waren tijdens ruwe fetishseks". Ze zouden "ergens in de heuvels rondom Zorro" begraven zijn. De afzender beweerde videobewijs te hebben.

Justitie heeft nog geen oordeel gegeven over hoe geloofwaardig de claim is, maar waarschuwde dat bij de overvloed aan Epstein-documenten ook sensatiebeluste, valse en onbewezen aantijgingen zitten. De radiopresentator vond de claim zorgwekkend en plausibel genoeg om door te sturen. Een poging om de afzender later te bereiken, mislukte.

Hulp onderzocht

Het onderzoek op de ranch is bedoeld om de waarheid achter dit soort wilde verhalen te achterhalen. Daarnaast wil de waarheidscommissie weten hoe het kan dat Epstein in New Mexico niet als zedendelinquent geregistreerd stond.

Ook wil de commissie weten of er anderen betrokken waren bij zijn wandaden of dat ambtenaren zijn omgekocht om een oogje dicht te knijpen. "Die dader kan niet alleen hebben gehandeld. Je kunt niet alleen in mensen handelen", redeneerde commissielid Marianna Anaya. "Wie hem hielp, moet verantwoordelijk worden gehouden, ook als dat de staat was."

Het is bekend dat Epstein zich ook op zijn ranch graag liet omringen door invloedrijke prominenten. Zo kwamen oud-gouverneur Bill Richardson, filmsterren Woody Allen en Robert Redford en investeerder Peter Thiel er langs. Hoewel dat nog niet betekent dat ze iets fout hebben gedaan, eist Sky Roberts dat Epsteins relaties grondig onderzocht worden. "Er staan allemaal namen in de Epstein-files, maar de regering houdt ze achter."

Claudia de Breij verzorgt dit jaar opnieuw de oudejaarsconference. Het is de vierde keer dat zij op 31 december haar visie op het jaar laat horen.

De Breij zegt dat het terugblikken grappig, muzikaal en opbeurend zal zijn. "Juist in een tijd waarin het soms voelt alsof de ondergang nabij is, verheug ik me op een avond waarvan je het gevoel krijgt dat we door kunnen, want we moeten door. Nou ja, en anders hebben we in elk geval gelachen."

Het is nog vroeg in het jaar, maar De Breij weet al waar ze het over gaat hebben: grondstoffen. "Het klinkt niet als een heel sexy onderwerp, maar ik denk dat wij heel vaak denken dat we zelf bepalen hoe het leven gaat. Ik ben bang dat het ook voor een groot deel wordt bepaald door wat er in de grond zit waar je op staat en wie dat wil hebben."

Sterkste van het schoolplein

De Breij zegt dat ze op het idee is gekomen toen ze op het nieuws berichten over oorlogen voorbij zag komen, ook over ruzies over grondstoffen. Dat verbaast haar. "Hier hebben we toch geschiedenislessen over gehad? We waren hier toch al uit? Het voelt alsof we met z'n allen weer het rondje 'wie is het sterkste van het schoolplein' moeten gaan doen."

Hoe het voelt om weer de oudejaarsconference te mogen maken, vergelijkt de cabaretier met het meedoen aan de Olympische Spelen. "Dit is zo'n jaar waarin alles moet kloppen en waarin je goed fit moet zijn. Ik vind dat heel lekker."

Tot september gaat De Breij het nieuws goed volgen en filtert ze wat ze kan gebruiken op oudejaarsavond. Ze wil zo alleen de onderwerpen overhouden die niet alleen voor haar interessant zijn, maar voor iedereen.

Vanaf september gaat ze nog beter opletten: "De onderwerpen waar het dan over gaat, interesseren mensen het meest op oudejaarsavond." In diezelfde maand begint De Breij met de try-outs voor haar show.

Kaartverkoop

De afgelopen jaren werd de oudejaarsconference gemaakt door onder anderen Peter Pannekoek, Pieter Derks en Micha Wertheim. De Breij nam het terugblikken op het voorbijgaande jaar in 2016, 2019 en 2022 ook al voor haar rekening.

De kaartverkoop voor de tournee van de oudejaarsconference start morgen om 13.00 uur. Op 31 december is de voorstelling te zien op NPO 1 bij omroep BNNVARA.

Bij een botsing tussen een politieauto en een personenauto in Zaltbommel zijn drie mensen gewond geraakt. De politieauto was op weg naar een melding. Twee agenten en de bestuurder van de andere auto zijn naar het ziekenhuis gebracht, over hun toestand is niets bekend.

Het ongeluk gebeurde rond 2.45 uur op de kruising van de Steenweg en de Van Heemstraweg-West (N322). De agenten reden op de Steenweg toen het op de kruising misging, schrijft Omroep Gelderland.

Door de botsing raakte de agent die de politieauto bestuurde bekneld. De brandweer heeft de politieman uit het voertuig bevrijd, waarna hij met spoed naar het ziekenhuis is gebracht. De bestuurder van de andere auto werd uit zijn voertuig geslingerd en kwam op de weg terecht.

Oorzaak onderzocht

De kruising is afgesloten voor onderzoek. Verkeersregelaars worden ingezet om het verkeer te begeleiden.

Haïtiaanse veiligheidstroepen en huurlingen hebben het afgelopen jaar minstens 1243 mensen gedood met droneaanvallen. Dat meldt Human Rights Watch (HRW) in een nieuw rapport. Onder de doden zijn 17 kinderen en 43 volwassenen die volgens de organisatie geen banden hadden met criminele groepen.

De aanvallen vonden plaats tussen maart vorig en januari dit jaar, vooral in Port-au-Prince. De hoofdstad is voor het grootste deel in handen van bendes. De drones met explosieven werden ingezet in dichtbevolkte wijken. De dodelijkste aanval kostte 57 mensen het leven.

"Haïtiaanse autoriteiten moeten de veiligheidstroepen en ingehuurde krachten dringend beteugelen voordat er nog meer kinderen sterven," zegt Juanita Goebertus, directeur van HRW voor het Amerikaanse continent. De Haïtiaanse autoriteiten hebben niet op het rapport gereageerd.

Disproportioneel geweld

De Haïtiaanse regering richtte vorig jaar een speciale taskforce op die buiten de reguliere politie opereert en verantwoordelijk is voor de droneaanvallen. De eenheid bestaat uit gespecialiseerde politiemensen en ingehuurde beveiligingsbedrijven.

Volgens de VN werkt de taskforce samen met Vectus Global, het bedrijf van voormalig navy seal Erik Prince, de beruchte oprichter van Blackwater, de private militaire onderneming die in verband wordt gebracht met mensenrechtenschendingen in Irak en Afghanistan.

VN mensenrechtenchef Volker Türk waarschuwde ook al dat het gebruik van geweld door Haïtiaanse autoriteiten vaak onnodig en disproportioneel is en mogelijk in strijd met het internationaal recht.

Aantal aanvallen stijgt snel

Volgens HRW is het aantal droneaanvallen de laatste maanden sterk toegenomen. Tussen november en eind januari werden 57 aanvallen geregistreerd, bijna twee keer zoveel als in de drie maanden daarvoor.

Onderzoekers analyseerden zeven video's van droneaanvallen die op sociale media verschenen of rechtstreeks met HRW werden gedeeld. Vier daarvan konden worden gelokaliseerd in Port-au-Prince. De beelden tonen drones die explosieven afwerpen op voertuigen en mensen. Volgens HRW vormden de getroffen mensen geen directe dreiging.

De organisatie zegt geen bewijs te hebben gevonden dat criminele groepen op vergelijkbare schaal drones inzetten.

Onwettige executies

Een van de gewelddadigste aanvallen vond plaats op 20 september 2025 in Simon Pelé, een extreem arme wijk die wordt gecontroleerd door een gelijknamige bende. De droneaanval doodde negen mensen, onder wie drie kinderen, en verwondde zeker acht anderen. De bendeleider die het doelwit was, stond op het punt om de kinderen cadeautjes uit te delen.

Op 1 januari van dit jaar kwam een vrouw om toen een drone neerkwam op een vrachtwagen waarin een vrouw haar nicht zag rijden. "Ik was aan de telefoon met mijn nicht toen de explosie plaatsvond, dus ik wist dat haar vrachtwagen geraakt was. Ik weet niet waarom ze juist die vrachtwagen hebben aangevallen," zei ze.

HRW stelt dat veel aanvallen lijken te zijn uitgevoerd met de bedoeling mensen te doden in omstandigheden die neerkomen op onwettige executies. De organisatie roept de autoriteiten op om volledige openheid te geven over de slachtoffers en onafhankelijke onderzoeken te starten.

Steeds meer mensen melden zich bij het Huis voor Klokkenluiders om te vragen hoe ze misstanden bij hun werkgever kunnen melden. Het afgelopen jaar steeg dat aantal naar zo'n zevenhonderd mensen. Dat is bijna de helft meer dan in 2024.

De stijging komt onder meer doordat steeds meer mensen de organisatie weten te vinden, zegt Cornelis van der Werf, voorzitter van het Huis voor Klokkenluiders. "Ook omdat steeds meer mensen zich durven uit te spreken over zaken die niet kloppen op de werkvloer." De afgelopen jaren steeg het aantal meldingen dan ook steeds.

Nadat er een melding is gedaan, ervaart bijna iedere melder (90 procent) een vorm van benadeling door de eigen werkgever. Dat gaat van niet meer mogen spreken met collega's tot overplaatsing of ontslag.

"In de meeste gevallen gaat het juist om heel betrokken werknemers die zich zorgen maken", vertelt Van der Werf over de mensen die meldingen doen. "Ze hebben iets meegemaakt waarvan ze denken: dat klopt niet. Soms hebben ze het al eerder aan de kaak gesteld."

Advies geven en onderzoeken

Het Huis voor Klokkenluiders is opgericht door de overheid om misstanden op de werkvloer op te lossen. De organisatie kan op dit moment alleen adviseren en onderzoeken. Bedrijven kunnen bijvoorbeeld niet op de vingers worden getikt of beboet. "Dat is wel in de maak. Nu gaan we vooral eerst met beide partijen in gesprek om het op te lossen. Dat is eigenlijk beter dan hard tegen hard", zegt Van der Werf.

Mochten beide partijen er na een gesprek toch niet uitkomen, kan het Huis voor Klokkenluiders werknemers wijzen op hun rechten en van advies dienen. "Denk dan bijvoorbeeld aan een advies om het dossier op orde te brengen of een vertrouwenspersoon te zoeken. Ook kunnen wij juridische bijstand geven."

Voor bedrijven geldt een wettelijk verbod op het benadelen van werknemers. Ook zijn bedrijven verplicht om een goede meldprocedure te hebben.

Misstanden gemeld bij het Huis voor Klokkenluiders:

Alexander Butterfield is op 99-jarige leeftijd overleden. Dat bevestigt zijn vrouw aan The Washington Post en The New York Times. De voormalige topassistent van de Amerikaanse president Nixon onthulde tijdens het Watergateschandaal dat er heimelijk geluidsopnames werden gemaakt in het Witte Huis. Dat leidde tot de val van Nixon.

In 1973 getuigde Butterfield voor de Senaatscommissie dat er in het geheim geluidsopnames werden gemaakt van gesprekken met de president. "Er is tape in het Oval Office", bevestigde Butterfield. Onderzoekers van de commissie hadden dat al vermoed, omdat Nixons verdediging opvallend complete citaten aanleverde om de president vrij te pleiten.

Nixon lag onder vuur nadat mensen van zijn herverkiezingscomité waren gearresteerd bij een poging het hoofdkantoor van de Democraten af te luisteren. Die hoopten zo geheime informatie te krijgen om de verkiezingen te beïnvloeden. Het liep uit op gewelles-nietes over de vraag wat de president had geweten en wanneer precies.

Met de onthulling van Butterfield was ineens duidelijk dat er op die vragen misschien wel concrete antwoorden mogelijk waren. Onmiddellijk begon een gevecht tussen het Congres en Nixon: het Congres wilde dat de tapes openbaar werden en Nixon verzette zich daar fel tegen. Watergate groeide daarmee uit tot een van de grootste politieke schandalen in de VS.

Een terugblik op Watergate:

Nixon had in 1971 opdracht gegeven om in de verschillende ruimtes in het Witte Huis geluidsopnames te maken. In totaal werden tussen februari 1971 en juli 1973 3700 gesprekken opgenomen. Butterfield was een van de weinigen in Washington die daarvan op de hoogte was; het bijhouden van een historisch verslag van het presidentschap was een van zijn taken en hij had toezicht gehouden op de installatie van het opnamesysteem.

Butterfield, die in Califonië was opgegroeid, had als gevechtspiloot in de oorlog in Vietnam gediend en was later militair assistent geworden in het Pentagon. Toen Nixons stafchef Haldeman, een oude studievriend, hem vroeg om zijn plaatsvervanger te worden, ging hij werken voor Nixon.

Heel Amerika kon op 16 juli 1973 meekijken toen Butterfield in die rol door de Senaatscommissie werd bevraagd over het schandaal. De Republikeinse senator Fred Thompson vroeg hem live op televisie naar de opnames. Butterfield bleef enige ongemakkelijke momenten stil, maar besloot niet te liegen. "Ik was op de hoogte van afluisterapparatuur, ja meneer." Zijn getuigenis veroorzaakte een schokgolf in de VS.

Naasten verraden

Butterfield vertelde journalist Alicia Shepard later dat hij het niet leuk vond om bekend te staan als de man die het bestaan van de banden aan het licht had gebracht. Alsof hij had staan te popelen om er gretig over te roddelen. "Dat was niet het geval." Volgens Butterfield waren het journalisten als Woodward en Bernstein die de Watergate-affaire blootlegden. Hijzelf was alleen opgevoerd als getuige.

Nixon en zijn aanhangers zagen het anders. "Ik ben er zeker van dat hij me volledig haat", zei Butterfield over zijn voormalige baas, die in 1994 stierf. Collega Rose Mary Woods, Nixons secretaresse, noemde hem ooit een klootzak die "de beste leider ooit van dit land" in de rug had gestoken.

Butterfield zag juist de president als iemand die zijn naasten had verraden. "Ik zag allemaal collega's die ik echt mocht de gevangenis in gaan. Toen besefte ik dat Nixon hun trouw misbruikte." Ook uit de opnames zelf kwam naar voren dat Nixon een paranoïde man was, die overal vijanden zag en er niet voor terugdeinsde om vermeende tegenstanders onschadelijk te maken.

Ontslagen

Een jaar na Butterfields onthulling trad Nixon af, vlak voordat het Congres een afzettingsprocedure kon beginnen. Butterfield zelf was inmiddels al aangesteld als hoofd van de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA, maar Nixons opvolger Ford vroeg hem te vertrekken om schoon schip te maken.

Omdat een overheidsbaan was uitgesloten, ging hij werken als consultant. Hij hielp ook Bob Woodward met documenten en informatie voor diens boek The Last of the President's Men (2015).

Alexander Butterfield overleed in San Diego. Hij zou volgende maand honderd jaar zijn geworden.

Goedemorgen! In Den Bosch dient het hoger beroep over een zedenzaak met zeven oppaskinderen uit Eindhoven en precies 150 jaar geleden begon een nieuw tijdperk met het eerste telefoongesprek.

Eerst het weer: vanochtend trekt de mist op. Waar het lang grijs blijft, wordt het 7 tot 12 graden, met meer zon wordt het 12 tot 16 graden. In de loop van de dag trekken buien over het land en het gaat ook iets harder waaien.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Iraanse Revolutionaire Garde zegt dat niet president Trump, maar zij bepalen wanneer het einde van de oorlog is. Gisteravond zei Trump nog dat de oorlog bijna voorbij is omdat Iran niet meer de middelen heeft om de VS en bondgenoten aan te vallen. Dat sprak het corps meteen tegen.

Via Iraanse staatsmedia bracht het naar buiten dat er ook geen liter olie de regio zal verlaten zolang de aanvallen van Israël en de VS doorgaan. Trump zei vervolgens dat hij Iran in dat geval nog heviger zal gaan bombarderen.

In Iran werden vannacht opnieuw explosies gehoord, onder meer in Teheran. Het is niet duidelijk wat het doelwit was. Kort na de explosies liet het Israëlische leger weten dat het luchtaanvallen had uitgevoerd.

Iran voerde tegenaanvallen uit op Israël. Daarbij zouden geen slachtoffers zijn gevallen. Bij een aanval op een wooncomplex in Bahrein kwam wel iemand om en raakten acht anderen gewond. Ook Koeweit en Saudi-Arabië werden aangevallen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Nederland heeft een eerste gouden medaille binnen op de Paralympische Spelen in Italië. Jeroen Kampschreur won de super-G, nadat hij zaterdag nog hard ten val was gekomen. "Toen ik finishte, wist ik eigenlijk wel: ik heb gewoon een medaille, echt sick.

Fijne dag!

Exact 150 jaar geleden werd in Boston het eerste telefoongesprek gevoerd door de Schotse uitvinder Alexander Bell. In de hoorn sprak hij de beroemd geworden woorden tegen zijn collega: "Mr. Watson, come here. I want to see you." Sindsdien heeft de telefonie een grote opmars gemaakt en is er veel veranderd.

"De eerste telefoontoestellen waren van hout en die hingen eigenlijk altijd aan de wand. Die waren ook vrij groot", zegt Bob Groenewout. Hij is vrijwilliger bij het Houweling Telecom Museum in Rotterdam. De verbinding kwam toen tot stand door het steken van stekkers in gaatjes.

De beller nam dan contact op met een telefooncentrale en verzocht de telefoniste om met een nummer te verbinden. "Daarna kwamen de telefoons in bakelietuitvoering en de kiesschijf met automatische telefonie." Dat was rond 1900.

Zo veranderde de telefoon door de jaren heen:

Het eerste openbare telefoonnetwerk werd in Nederland op 1 juni 1881 geïntroduceerd, vijf jaar na het eerste gesprek van Bell. Toen waren er slechts 49 abonnees en hadden telefoonnummers nog maar twee of drie cijfers. Dat veranderde na 1931, weet vrijwilliger Arnold Abels. "Toen kwamen de eerste telefooncellen in de straat, waardoor bellen voor iedereen bereikbaar werd." Door muntgeld in het apparaat te werpen, kon je bijvoorbeeld contact opnemen met het thuisfront.

"Zo kon je met iedereen in de wereld contact krijgen", zegt Abels. "Vroeger was je wereld beperkt tot de straat en met de telefoon kon je overal komen." Het aantal telefooncellen groeide in heel Nederland tot ongeveer een totaal van 20.000 begin jaren 90. Door de opkomst van het mobieltje en later de smartphone werd in 2008 besloten dat telefooncellen niet meer nodig waren. Omstreeks 2016 of 2017 was de laatste telefooncel verdwenen.

Operatie Decibel

Doordat steeds meer huishoudens een eigen telefoon in huis kregen, dreigde in 1995 het aantal telefoonnummers op te raken. Daarom werden in een landelijke omnummeringsactie alle bestaande vaste telefoonnummers vervangen door een tiencijferig telefoonnummer. Iedereen kreeg een omnummerboekje in huis om te zien wat de nieuwe nummers waren.

"Dat heette Operatie Decibel, een belangrijke en ingrijpende gebeurtenis", zegt Rex Leijenaar van Autoriteit Consument en Markt (ACM). De toezichthouder beheert de nationale telefoonnummervoorraad en publiceert regelmatig de telecommonitor. Daaruit bleek dat zo'n tien jaar geleden nog ruim zeven miljoen huishoudens een vaste telefoonaansluiting hadden. "Nu zijn het er nog maar 3,8 miljoen."

Zo ging dat vroeger: autotelefoons, telefooncellen en eerste mobiele telefonie:

Dat betekent niet dat mensen minder bellen. "Het totale aantal minuten dat mensen bellen blijft redelijk constant. Mobiel bellen neemt vast bellen bijna volledig over", zegt Leijenaar. In deze cijfers is internetbellen via bijvoorbeeld WhatsApp niet meegenomen. "Dus we kunnen aannemen dat er zelfs meer wordt gebeld."

Vrijwilligers Groenewout en Abels constateren toch iets anders. Zij zien dat jongeren de smartphone voor van alles gebruiken, behalve bellen. Toch blijft bellen broodnodig, vinden ze. "In het sociale contact is het horen van de intonatie in iemands stem heel belangrijk. Dat is toch wat je mist in een whatsappberichtje", zegt Abels.

Op dit moment zijn er 26 miljoen mobiele aansluitingen in Nederland in gebruik en zijn er nog 6,8 miljoen mobiele nummers beschikbaar. Een nieuwe Operatie Decibel lijkt dus voorlopig niet aan de orde.

Als de oorlog tegen Iran voorbij is, zal het land niet meer over de militaire middelen beschikken om de VS, Israël of bondgenoten van de VS aan te vallen. Dat zei president Trump op een persconferentie op zijn golfclub in de buurt van Miami.

Volgens Trump is "het grote risico" van Iraanse vergeldingsaanvallen inmiddels voorbij. "Hun luchtmacht is weg, de marine is weg, hun raketten zijn bijna uitgeschakeld en van de drone-capaciteit is nog 25 procent over."

Gisteravond suggereerde Trump in een interview met CBS News dat de oorlog met Iran "zo goed als voorbij is", omdat Iran volgens hem militair is verzwakt. De Iraanse Revolutionaire Garde zei in reactie dat niet Trump, maar zij bepalen wanneer de oorlog voorbij is.

Eerder had Trump nog aangegeven dat de oorlog zeker een maand zou duren.

Kernwapen

Volgens Trump heeft de VS op veel vlakken de oorlog al gewonnen. "Maar we hebben nog niet genoeg gewonnen. We gaan verder, vastbeslotener dan ooit om de ultieme overwinning te behalen die voor eens en voor altijd een einde zal maken aan dit langdurige gevaar."

Trump zei dat de VS zijn doel naderde: dat betekent het elimineren van de Iraanse voorraad ballistische raketten en het vermogen om deze te produceren en af te vuren. Volgens Trump heeft Iran heel weinig projectielen over. "En als ze een kernwapen hadden gehad, zouden ze dat tegen Israël hebben gebruikt."

Meisjesschool

Van journalisten in de zaal kreeg Trump meerdere vragen over de aanval op een meisjesschool. Die kostte meer dan 160 burgers, vooral jonge kinderen, het leven. De school zou zijn getroffen door een Amerikaanse Tomahawk-raket, concludeerde het onderzoekscollectief Bellingcat gisteren. Uit onderzoek van de NOS bleek ook al dat in Minab sprake was van een gecoördineerde aanval op een militair doelwit, waarbij ook de meisjesschool werd geraakt.

Maar, zei Trump, er zijn meer landen die over die raket beschikken, waaronder Iran. Toen een journalist daar wat later op doorvroeg en opmerkte dat geen enkele minister wilde zeggen dat het een Iraanse raket was geweest, zei Trump dat hij er "niet genoeg van wist" en dat er een onderzoek loopt. "Wat daar ook uitkomt, ik ben bereid daarmee te leven."

Op vragen over de nieuwe leider van Iran, Mojtaba Khamenei, zei Trump dat hij "teleurgesteld" was over die keuze. Hij wilde niet ingaan op de vraag of de nieuwe ayatollah een doelwit is voor de Amerikanen. "Dat zou niet passend zijn, maar," voegde hij eraan toe, "ik was zelf voor hen een doelwit."

Gevraagd hoeveel Amerikaanse levens de oorlog mag kosten, vertelde de president over zijn ontmoeting met verschillende nabestaanden van omgekomen militairen. "Ze hadden een ding gemeen met elkaar. Ze zeiden allemaal: maak het karwei af."

Daling van olieprijzen

Trump herhaalde later op Truth Social zijn dreigement om Iran nog heviger te bombarderen als het de aanvoer van olie via de Straat van Hormuz stopt.

"Ze zullen twintig keer harder geraakt worden door de Verenigde Staten van Amerika", schreef hij. "Daarnaast zullen we makkelijk te verwoesten doelwitten raken, waardoor het vrijwel onmogelijk zal zijn voor Iran om zich als natie opnieuw op te bouwen. Dood, vuur en woede zullen over hen heersen, vuur en woede zullen op hen neerdalen, maar ik hoop en bid dat dat niet gebeurt."

Via Iraanse staatsmedia werd naar buiten gebracht dat Teheran "geen enkele liter olie" de regio zal verlaten zolang de aanvallen van Israël en de VS op Iran en doelen in het Midden-Oosten doorgaan.

Nadat Trump op zijn persconferentie had voorspeld dat de oorlog snel ten einde zal komen, daalden de olieprijzen met meer dan 6 procent. Gisteren steeg de Amerikaanse olieprijs nog tot boven de 100 dollar per vat.

Een voormalig gynaecoloog van het ziekenhuis Rijnstate in Arnhem verwekte in de jaren 70 en 80 met zijn eigen zaad zeker zestien kinderen. Dat blijkt uit onafhankelijk onderzoek van het ziekenhuis.

De gynaecoloog heeft toegegeven dat hij zijn eigen sperma gebruikte om vrouwen via kunstmatige inseminatie zwanger te maken. De man deed dat zonder dat de wensouders dit wisten.

De arts werkte in de kliniek van het Elisabeth Gasthuis dat later samen met twee andere ziekenhuizen Rijnstate werd. Het is onduidelijk om hoeveel donorkinderen het precies gaat. Tot nu toe zijn er zestien donorkinderen bekend, zegt Rijnstate.

Het Arnhemse ziekenhuis roept mogelijke kinderen van de gynaecoloog op om hun DNA af te staan aan expertisecentrum Fiom.

Waarom de man zijn eigen sperma gebruikte, is volgens het ziekenhuis vooralsnog onduidelijk. De gynaecoloog heeft tegen de onderzoekers gezegd dat hij zijn eigen zaad gebruikte als de donor het liet afweten. Uit het onderzoek blijkt ook dat de arts drager is van een erfelijke aandoening.

"Onacceptabel"

Tot in de jaren 90 was er in Nederland geen wet- en regelgeving over fertiliteitsbehandelingen. Wel bestonden er algemene professionele richtlijnen en gedragsregels voor artsen. Daarin stond bijvoorbeeld dat een arts "niet verder doordringt in de privésfeer van de patiënt dan in het kader van de hulpverlening noodzakelijk is".

"Wij vinden het handelen van de dokter ook in het licht van die tijd onacceptabel. Er is geen twijfel dat het gebruik van eigen zaad door een arts bij fertiliteitsbehandelingen van patiënten in strijd is met deze gedragsregels", aldus Hans Schoo, bestuurder van het ziekenhuis.

De onderzoekers concluderen ook dat Rijnstate zich te weinig heeft ingeleefd in de gevolgen van kunstmatige inseminatie voor donorkinderen en ouders. "Mensen hebben vaak het gevoel gehad dat hun vragen onbeantwoord bleven. Dat betreuren we", aldus Schoo.

Jan Karbaat

Ook in andere ziekenhuizen hebben artsen eigen zaad gebruikt bij kunstmatige inseminatie. Zo zijn tientallen donorkinderen verwekt met het zaad van Jan Karbaat, die een vruchtbaarheidskliniek had in het Zuiderziekenhuis in Rotterdam en MC Bijdorp in Barendrecht.

De beroepsvereniging van gynaecologen (NVOG) bevestigde na recent onderzoek van Nieuwsuur dat de nieuwe werkwijze van Nederlandse fertiliteitsklinieken sinds 2004 heeft geleid tot zeker 85 massadonoren. Klinieken hielden zich lang niet altijd aan de richtlijn van maximaal twaalf gezinnen per donor die sinds 2018 van kracht is.