NOS Nieuws - Algemeen

In de Brabantse plaats Klundert heeft de politie acht verdachten aangehouden. Zij worden verdacht van betrokkenheid bij het transport van honderden kilo's cocaïne. De drugs werden eerder gevonden in een busje in Papendrecht, zo'n dertig kilometer ten noorden van Klundert. In het busje werd ook een mogelijk vuurwapen aangetroffen.

Op dit moment is er veel politie aanwezig bij een loods in Klundert. Het is nog niet duidelijk waarom. Volgens de politie leidde onderzoek van de zeehavenpolitie van Zeeland-West-Brabant naar de loods.

De cocaïne is inmiddels vernietigd, schrijft de politie.

Oud-NRC-hoofdredacteur Peter Vandermeersch is op non-actief gezet omdat hij kunstmatige intelligentie (AI) gebruikte voor het schrijven van blogposts en zijn nieuwsbrief. Dat bevestigt Vandermeersch na berichtgeving hierover van NRC.

De 65-jarige Vandermeersch was sinds afgelopen oktober actief als 'Fellow Journalism & Society' bij mediaconcern Mediahuis, dat ook NRC en De Telegraaf in handen heeft. Hij schreef over journalistieke onderwerpen als artificial intelligence (AI), digitalisering en persvrijheid.

Uit onderzoek van NRC blijkt dat Vandermeersch in zijn blogposts citaten opvoerde die door AI zijn verzonnen. In 15 van de 53 blogposts die hij schreef, staan citaten die niet naar een bron te herleiden zijn, aldus NRC. Sommige van deze nepcitaten verschenen ook in tijdschriften en kranten.

De artikelen van Vandermeersch konden ook als nieuwsbrief worden gelezen via het platform Substack. In totaal had hij zo'n 600 abonnees.

"Ik moet het boetekleed aantrekken", schrijft Vandermeersch op Linkedin. "In eerdere blogs over journalistiek gebruikte ik AI-taalmodellen en trapte in de val van de hallucinaties. Daardoor legde ik mensen citaten in de mond die niet klopten. Dat was niet enkel onzorgvuldig. Het was fout."

Tientallen citaten

De zaak kwam aan het rollen toen een medewerker van NRC de citaten uit een nieuwsbrief van Vandermeersch niet kon herleiden. Zeven bronnen bevestigen aan NRC dat ze de uitspraken niet herkennen of zich er niets van herinneren. Het gaat om tientallen citaten die zijn verzonnen.

In december plaatste NRC nog een opiniestuk van Vandermeersch. Daarin refereert hij aan een toespraak van de CEO van het Duitse mediabedrijf Axel Springer. Het opgevoerde citaat is nergens terug te vinden.

"Onze opinieredactie is hierop bij ingezonden stukken zeer alert, maar in dit geval blijkt een auteur toch in de fout te zijn gegaan", zegt Patricia Veldhuis, de huidige hoofdredacteur van NRC tegen de krant. "Wij zullen een correctie aan het stuk toevoegen."

Vandermeersch schrijft dat hij AI gebruikte voor het samenvatten van rapporten. "In het vertrouwen dat de samenvattingen correct waren. Al doende heb ik ten onrechte woorden in de mond gelegd van mensen, terwijl ik die als parafraseringen had moeten formuleren. In een aantal gevallen ging het om mijn interpretatie van hun woorden."

Hij zegt dat hij vanaf het begin van zijn nieuwsbrief AI-tools zoals ChatGPT, Perplexity en Google Notebook gebruikte. "Ik was enthousiast over de mogelijkheden die de AI-modellen boden en wilde daar volop mee experimenteren. Daar ben ook ik, zelfs met al die jaren van ervaring en kennis die ik op de teller heb, in de val getrapt van hallucinaties."

De Standaard

Vandermeersch vindt het "meer dan zuur" dat juist hij erin is getrapt, terwijl hij naar eigen zeggen collega's lange tijd heeft gewaarschuwd voor de gevaren van AI. "Natuurlijk had ik die zaken moeten controleren. De broodnodige 'human oversight', waarvoor ikzelf voortdurend pleit, schoot tekort."

Hij vindt ook dat hij transparanter had moeten zijn met zijn gebruik van kunstmatige intelligentie. "Toen ik wist dat een aantal citaten niet correct was, had ik die gelijk moeten rechtzetten. Nu deed NRC dat in mijn plaats."

De Belgische Vandermeersch was jaren hoofdredacteur van de Vlaamse krant De Standaard. In 2010 nam hij het roer over bij NRC. In 2019 stapte hij over naar het Ierse mediabedrijf Independent News & Media.

Rob Jetten mocht zich vandaag voor het eerst in Brussel melden voor een Europese top met alle EU-leiders. Die top zou helemaal in het teken staan van de concurrentiekracht van de EU, maar door de oorlog in het Midden-Oosten kon de oorspronkelijke agenda de prullenbak in.

In plaats daarvan ging de top over de oorlog en de hoge energieprijzen als gevolg daarvan. Daarnaast spraken de staatshoofden en regeringsleiders over de oorlog in Oekraïne en toch nog over concurrentiekracht.

Energieprijzen

De hoogste prioriteit lag bij het vinden van oplossingen voor de oplopende energieprijzen. Volgens de Europese Commissie kostte de oorlog in Iran Europa al zes miljard euro extra aan gas- en olie-import. Die prijsstijgingen komen bovenop de energieprijzen die binnen de EU sowieso al relatief hoog liggen voor bedrijven en consumenten.

Over de belangrijkste remedie tegen de hoge prijzen bestaat weinig twijfel: de-escalatie in het Midden-Oosten. De EU wil zelf niet betrokken raken bij de oorlog en zet daarom in op een diplomatieke oplossing, maar vooralsnog is daar weinig zicht op.

Straat van Hormuz

Opvallend was een statement dat donderdagmiddag verscheen. Dat kwam niet vanuit de EU, maar vanuit een zestal landen: Nederland, Japan, het VK, Frankrijk, Duitsland en Italië.

In de verklaring schrijven de landen dat ze 'bereid zijn bij te dragen aan de benodigde inspanningen om een veilige doorgang door de Straat te garanderen'. Die woorden lijken een tegemoetkoming aan Trump die eerder deze week zei dat NAVO-landen moeten helpen om de Straat van Hormuz weer open te krijgen.

Maar de verklaring moet absoluut niet worden geïnterpreteerd als een aanbod om snel militaire hulp richting de Straat van Hormuz te sturen, laten Nederland en Duitsland weten. Eventuele hulp komt er pas als het weer veilig is rondom de Straat.

"Het is belangrijk om te benadrukken wat iedereen hier ook aangaf: het is niet onze oorlog, we gaan ook niet offensief deelnemen aan die oorlog", zegt premier Rob Jetten na afloop van de top.

Groener te werk

In Brussel realiseren ze zich dat er meer nodig is dan rust in het Midden-Oosten om de energieprijzen omlaag te krijgen. Allereerst omdat op die de-escalatie nog weinig zicht is. Maar ook omdat de hoge prijzen waarschijnlijk ook in rustiger tijden nog zullen aanhouden door de schade die nu al is aangericht aan de energievoorzieningen in onder meer Qatar.

En dus spraken de leiders ook over andere opties, maar tot concrete oplossingen kwamen ze niet. Wel vragen ze de Europese Commissie om op korte termijn tijdelijke maatregelen voor te stellen, waardoor landen de prijs van energie zouden kunnen dempen.

Zo'n tien landen, waaronder Italië, Oostenrijk en Polen pleiten daarnaast voor afzwakking van het zogeheten ETS-systeem. ETS staat voor Europese Emissiehandelssysteem en verplicht bedrijven in de EU te betalen voor de hoeveelheid CO₂ die ze uitstoten. De landen schreven in aanloop naar de top een brief aan de Europese Commissie met de boodschap dat ETS de industrie onnodig hard raakt nu energieprijzen al zo hoog zijn.

Afbouw van fossiele afhankelijkheid

De lidstaten vragen de Commissie vandaag om in juli dit jaar met een tussentijdse beoordeling te komen over het functioneren van ETS en het systeem indien nodig te herzien. Nederland wil niet dat er aanpassingen aan ETS worden gedaan, omdat vergroening op lange termijn juist nodig is om de afhankelijkheid van de import van fossiele brandstoffen uit andere delen van de wereld af te bouwen.

Premier Jetten is blij dat er vooralsnog niet is besloten te tornen aan klimaatbeleid om de energieprijzen te drukken. "Gelukkig zijn we vandaag ook overeengekomen dat juist de afbouw van de fossiele afhankelijkheid heel erg belangrijk is voor Europa. Want zonder dat klimaatbeleid zouden we nu nog voor vele honderden miljarden extra aan fossiele energie moeten importeren van buiten Europa."

Lening aan Oekraïne

De leiders spraken ook over een lening van 90 miljard euro aan Oekraïne. Oekraïne heeft dat geld hard nodig om de oorlog tegen Rusland vol te houden. In december bereikten de EU-landen een akkoord over die lening, maar Orbán blokkeert die nu alsnog. Hij verwijt Oekraïne een pijplijn, waardoor normaal gesproken Russische olie naar Hongarije stroomt, bewust niet te repareren,. Die pijplijn is beschadigd door Russische aanvallen.

Verschillende EU-leiders lieten vandaag hun frustratie blijken over het veto van de Hongaarse premier. Tijdens de vergadering noemde de voorzitter van de Europese Raad Antonio Costa Orbáns houding onaanvaardbaar.

In Brussel zien ze Orbáns verzet vooral als onderdeel van zijn verkiezingscampagne. Volgende maand mogen de Hongaren naar de stembus en Orbán staat achter in de peilingen. Volgens betrouwbare peilingen gaat de nieuwe partij van de oppositieleider Peter Magyar aan kop.

De man van Iraanse afkomst die vanochtend werd neergeschoten op straat in Schoonhoven (Zuid-Holland) is een politiemedewerker. Dat meldt de politie vanavond. Het slachtoffer, een man van 36, raakte ernstig gewond en is naar het ziekenhuis gebracht.

De politie zegt dat een grootschalig onderzoek is opgestart om de dader of daders te vinden. De man werkte bij het Politiedienstencentrum (PDC), een ondersteunende dienst.

De politie meldt dat de toedracht nog onduidelijk is. Korpschef Janny Knol en PDC-directeur Paul van Musscher spreken van een grote klap. "In de eerste plaats voor zijn familie en naasten. Maar ook voor zijn directe collega's van de ICT-organisatie van het Politiedienstencentrum en uiteindelijk voor alle politiemedewerkers."

Extra veiligheidsmaatregelen

Agenten troffen de 36-jarige man iets na 07.00 uur zwaargewond aan op het Pascalplein in zijn woonplaats Schoonhoven. De schutter is nog voortvluchtig.

Een lokale krant meldde dat gisteravond een vuurwapen is gevonden in het water bij de N210 in Schoonhoven. De politie bevestigt niet dat er een vuurwapen is gevonden.

NCTV

Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid is eerder vandaag op de hoogte gebracht van het schietincident. "Het Openbaar Ministerie houdt op dit moment rekening met alle mogelijke scenario's", schreef hij.

"Gezien de Iraanse achtergrond van het slachtoffer zijn de NCTV, OM, politie en de lokale gezagen alert en nemen zij de veiligheidsmaatregelen die nodig zijn", meldt de minister. De maatregelen worden niet toegelicht. De NCTV (Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid), de gemeente en het OM willen verder niets over hun rol zeggen.

Ulysse Ellian, Tweede Kamerlid voor de VVD van Iraanse afkomst, zei vandaag dat er een "ijzingwekkende siddering door de Iraanse gemeenschap" gaat. Hij schreef in een bericht op X te weten waartoe het regime van Iran in staat is, doelend op mogelijke betrokkenheid van het land bij de schietpartij.

De politie roept getuigen op zich te melden.

De Israëlische premier Netanyahu heeft in een toespraak gezegd dat Iran niet langer in staat is om uranium te verrijken. Ook zegt hij dat Iran geen ballistische raketten meer kan produceren. De premier leverde geen bewijs bij zijn uitspraken.

"De Iraanse luchtverdediging is onbruikbaar gemaakt, hun marine ligt op de bodem van de zee, hun luchtmacht is bijna vernietigd", somde hij op. "Ik weet niet wie het in Iran nu voor het zeggen heeft. Mojtaba Khamenei heeft zijn gezicht nog niet laten zien."

Israël en de Verenigde Staten willen voorkomen dat Iran kernwapens en ballistische raketten ontwikkelt. Beide landen noemen dat een van de redenen voor de aanvallen op Iran.

Hoewel Netanyahu tijdens de persconferentie beweerde dat Iran niet langer in staat is uranium te verrijken, zei hij niets over de Iraanse voorraad hoogverrijkt uranium, die vorig jaar door Amerikaanse aanvallen werd bedolven in Isfahan. In juni 2025 viel het Amerikaanse leger drie nucleaire complexen aan. Iran bevestigde de aanvallen, maar stelde dat het werk in de complexen doorging.

Gasinfrastructuur gebombardeerd

Gisteren bombardeerde Israël voor het eerst in de oorlog de gasinfrastructuur van Iran. Het South Pars-gasveld aan de Perzische Golf, het grootste gasveld ter wereld, was het doelwit. Netanyahu zei vandaag dat dat een daad van Israël alleen was.

Trump was niet te spreken over de actie. De Amerikaanse president werd daar vanmiddag naar gevraagd. "Ik heb hem gezegd dat hij dat niet moest doen", antwoordde Trump. Hij suggereerde dat Netanyahu in de toekomst de South Pars-gasinstallatie niet meer onder vuur zou nemen.

In zijn toespraak beaamde Netanyahu dat Israël Trumps wens zal respecteren.

'Einde oorlog kan sneller komen'

Tijdens de persconferentie ging de premier ook in op de duur van de oorlog. Volgens hem kan het zo zijn dat de oorlog "een stuk sneller eindigt dan veel mensen denken". Netanyahu noemde daarbij geen details. Zo is het ook niet duidelijk of hij onderscheid maakt tussen de aanvallen op Iran en de aanvallen op Libanon, waar Israël maandag een grondoffensief aankondigde om Hezbollah te verdrijven.

Het Libanese ministerie van Volksgezondheid meldde vandaag dat er in Libanon meer dan 1000 mensen zijn gedood bij Israëlische aanvallen.

Netanyahu zei in zijn toespraak dat er "nog steeds werk te doen is". Volgens hem gaan de aanvallen op Iran door "zolang als nodig is".

Verder zei hij te hopen dat het Iraanse volk in opstand komt tegen het regime, maar gaf toe dat het "nog te vroeg is" om te zeggen of dat gaat gebeuren. Volgens Netanyahu zijn er "vele manieren" om een revolutie te faciliteren, maar ook daar weidde hij niet over uit.

'Doelen lopen uiteen'

Wel wordt steeds duidelijker dat de oorlogsdoelen van Israël en de Verenigde Staten niet altijd overeenkomen. De VS richt zich voornamelijk op het vernietigen van het Iraanse ballistische raketprogramma en de Iraanse marine, zei de directeur van de Amerikaanse Nationale Inlichtingendiensten, Tulsi Gabbard, vandaag.

De Israëlische regering richt zich vooral op het uitschakelen van de Iraanse leiding en de bondgenoten van het regime.

Partijleider Richard de Mos van Hart voor Den Haag gaat in Oldebroek onderzoeken welke partijen een nieuwe coalitie kunnen vormen. Hij is in de Veluwse gemeente voorgedragen als informateur.

De Mos was bij de gemeenteraadsverkiezingen van gisteren de grote winnaar in Den Haag. Zijn partij Hart voor Den Haag boekte een flinke winst en ging van negen naar zestien zetels. De Mos zal daar ook in gesprek moeten over een nieuwe coalitie.

Ongehoord Nieuws

Volgens hem zijn de werkzaamheden in beide gemeenten goed te combineren. "Verkenning is een kwestie van uren en dagen, ik ga geen formatie doen", zegt De Mos tegen de NOS. "Ik heb behoorlijk wat ervaring met lokale politiek, dat heeft Tom de Nooijer ook gezien."

De Nooijer is fractievoorzitter van de lokale partij Christelijk Verbond Oldebroek (CVO), die zich vier jaar geleden afsplitste van de plaatselijke SGP-fractie. De partij werd bij de verkiezingen met zeven zetels de grootste partij en mag daarom het voortouw nemen bij de keuze voor een informateur.

Ook is De Nooijer presentator van het televisieprogramma Ongehoord Nieuws. De Mos zegt dat hij daar een paar keer te gast is geweest. Volgens hem is het niet zo gek dat hij is gevraagd als informateur in Oldebroek. "Het is heel gebruikelijk om mensen in je netwerk in te zetten om je verder te helpen in dit proces."

Afsplitsing

De Nooijer laat weten dat De Mos "kan verbinden, en dat is precies wat Oldebroek nodig heeft in de periode na deze verkiezingscampagne". De Mos zegt in dezelfde verklaring dat hij hart heeft voor de lokale democratie en dat hij daar graag aan bijdraagt "in jullie mooie plattelandsgemeente".

Wie in Den Haag de informateur wordt, wil De Mos na het weekend bekendmaken. Met wie hij wil samenwerken is nog niet duidelijk.

Minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gaat de tijd nemen om de meest bekritiseerde maatregelen in het regeerakkoord aan te passen. Het gaat om de snellere verhoging van de AOW-leeftijd en de verlaging van verlofuitkeringen, die de "bevalboete" is gaan heten.

Beide maatregelen hebben een storm aan kritiek veroorzaakt. Het kabinet had al toegezegd om "een pas op de plaats" te maken en nog eens naar beide bezuinigingsmaatregelen te kijken, in overleg met de vakbonden. Die weigeren hierover met het kabinet te gaan onderhandelen en hebben acties aangekondigd.

"Ik heb geen haast", zegt Vijlbrief nu. "Voor bijna alle maatregelen die hier staan, geldt dat er dit jaar geen wetgeving nodig is. Dat geeft lucht. Anderzijds is het mijn diepgevoelde wens dat ik snel met bonden en werkgevers aan tafel ga, dan zou het sneller kunnen gaan."

Twee omstreden maatregelen

Oppositiepartijen en vakbonden zijn kwaad over verschillende maatregelen in het regeerakkoord van D66, VVD en CDA.

Zo wil het kabinet de AOW-leeftijd na 2033 sneller verhogen om de AOW betaalbaar te houden Als de levensverwachting met een jaar omhooggaat, moet de AOW-leeftijd ook met een jaar meestijgen. Twintigers van nu zouden dan naar verwachting tot hun 72ste moeten blijven werken.

Ook wil het kabinet het maximale dagloon voor uitkeringen en verlofregelingen met 20 procent verlagen. Dat betekent onder meer dat vrouwen met een hoog inkomen een lagere zwangerschapsuitkering zouden krijgen. Volgens vakbond CNV kan dat een vrouw tot 1300 euro per verlofperiode kosten.

Vijlbrief geeft toe dat het kabinet niet goed gezien heeft wat het effect van de verlaging van het dagloon zou zijn op het zwangerschapsverlof en het ouderschapsverlof. Hij dacht dat werkgevers de zwangerschapsuitkering vrijwel altijd tot 100 procent aanvullen, en vrouwen dus geen last hadden van de verlaging.

"Dat blijkt in een aantal cao's wel zo te zijn, maar niet in alle cao's." De minister haalt het voorstel niet van tafel, maar belooft wel met een alternatief te komen waarin de arbeidsmarktpositie van vrouwen niet verslechtert.

Levensverwachting

Hetzelfde geldt voor het kabinetsplan om de AOW-leeftijd sneller mee te laten stijgen met het oplopen van de levensverwachting. Ook daarbij had het kabinet een verkeerde inschatting gemaakt. Het kabinet zou hiermee het pensioenakkoord met de vakbonden en werkgevers eenzijdig openbreken.

"De woede die ontstond over het doorbreken van het pensioenakkoord hebben we niet goed ingeschat", zegt Vijlbrief. Maar hij blijft erbij dat het kabinet moet ingrijpen om de kosten van de vergrijzing en de defensie-uitgaven op te vangen.

Verschillende Tweede Kamerleden vroegen de minister wat zijn plan is met beide bezuinigingsmaatregelen. Volt-fractievoorzitter Dassen: "Als het gaat om de bevalboete of de luierlast, komt de minister met een alternatief voorstel om te zorgen dat de begroting sluitend wordt? Of krijgen we een keuzemenu en moeten we als Kamer zelf kiezen waar dan vervolgens in gesneden kan worden?"

"Ik heb de Kamer heel goed gehoord," zegt de minister. "Geef mij nou even de tijd om het gesprek aan te gaan met de sociale partners. Ik haal helemaal niets van tafel. Eerst wil ik een gesprek hebben met de sociale partners over wat zij gewenst vinden."

De Limburgse commissaris van de Koning Emile Roemer (63) doet de komende weken een stap terug om te herstellen van de gevolgen van een auto-ongeluk op zondag 8 maart. "De komende tijd zal ik iets minder zichtbaar zijn", meldt Roemer.

"Op doktersadvies moet ik het even rustig aan doen. Ik heb blijkbaar toch meer tijd voor herstel nodig dan ik had gehoopt en gewild", laat Roemer weten op sociale media.

In de praktijk betekent dit dat de Limburgse commissaris van de Koning voorlopig thuisblijft. "Korte telefoontjes en videogesprekken zijn mogelijk, maar hij moet het echt rustig aan doen", zegt zijn woordvoerder tegen L1 Nieuws. "Grotere verplichtingen, zoals het voorzitten van de Statenvergadering, zijn deze week niet haalbaar."

Flinke vaart

Op 8 maart botste door nog onbekende oorzaak een auto met flinke vaart achterop de stilstaande dienstauto van Roemer. Dat gebeurde in het Limburgse Heijen bij de op- en afrit naar de snelweg A77. Door de klap werd de dienstauto van Roemer tegen een paal van een verkeerslicht geduwd.

Roemer sprak toen van een ongelooflijk harde klap. "Ik heb wat gekneusde ribben en een gekneusde elleboog. Ook ben ik wat duizelig", zei hij. De bestuurder van de andere auto raakte ook gewond en werd naar het ziekenhuis vervoerd.

Eind volgende week wordt gekeken of de gouverneur langzaam weer wat grotere taken op kan pakken. "Hopelijk heel snel weer aan de slag voor Limburg", zegt Roemer.

In diepvriesgroenten van supermarktketen Jumbo is een derde dode muis gevonden. Afgelopen dinsdag vond een echtpaar in Capelle aan den IJssel het eerste dode dier in een zak sperziebonen van het huismerk.

Diezelfde dag meldde een man uit Swalmen (Limburg) zich bij NU.nl met hetzelfde probleem. Jumbo nam na de meldingen alle diepvriessperziebonen uit de schappen.

De derde klant heeft zich direct bij de supermarktketen gemeld, bevestigt Jumbo na een bericht van NU.nl. "We nemen deze melding zeer serieus en hebben direct contact opgenomen met de klant om onze excuses aan te bieden", zegt een woordvoerder. Het is niet bekend wanneer en waar deze diepvriessperziebonen zijn gekocht.

Onderzoek

Jumbo gaat naar de klant toe om de groenten op te halen en het incident verder te onderzoeken. Het is nog niet duidelijk hoe het ongedierte tussen de producten is terechtgekomen. De supermarktketen doet nu samen met de leverancier onderzoek.

Klanten die een zak sperziebonen van Jumbo in huis hebben, wordt gevraagd het product na te kijken. Mochten ze iets vinden wat niet klopt, wil Jumbo graag dat ze dit aangeven bij de klantenservice.

Als klanten hun gekochte sperziebonen niet vertrouwen, kunnen ze die terugbrengen naar de winkel en het aankoopbedrag terugkrijgen.

Het was vandaag op en top lenteweer. Een groot deel van de dag was er bijna geen wolkje aan de lucht. Met een kalme wind en temperaturen van 15 tot 17 graden was het heerlijk buiten. In deze tijd van het jaar merk je wel dat het verschil met de vroege ochtend en avond nog groot is. Afgelopen nacht heeft het in het binnenland zelfs gevroren.

De komende dagen gaan we de zon ook nog geregeld zien. Maar zo warm als vandaag wordt het niet meer overdag. Vrijdag is het 11 tot 15 graden en ook tijdens het weekend is het meestal tussen de 10 en 14 graden. Af en toe is er iets meer bewolking aan de lucht te zien. Ook is er een kans dat het mistig wordt, omdat het nauwelijks waait.

Overgang naar ander weer

En dan komt er een grote verandering aan. Na het weekend gaat het harder waaien en trekken buien over ons land. Hierbij zou het kunnen hagelen of onweren. De zon gaat vaker schuil achter de buienwolken en ook de temperatuur levert flink in.

Voorlopig dus nog even genieten van het zonnige lenteweer, want dat lijkt op de langere termijn niet zo snel terug te komen.

Rijkswaterstaat (RWS) heeft een opknapbeurt van de Krúsrakbrug in Sneek voortijdig stilgelegd. De nog geen twintig jaar oude brug verkeert in zo'n slechte staat dat hij niet meer te redden is.

"Het is een iconisch object. Dus het is wel verdrietig dat we dit project moeten stilleggen omdat het zo'n cultuurhistorische waarde heeft", zegt Laura Ouderkerken van RWS bij Omrop Fryslân. "Maar de veiligheid staat voorop en die kon niet meer gegarandeerd worden. Hoeveel geld we er ook in zouden pompen."

De Krúsrakbrug over de N7 werd in 2008 in gebruik genomen en was van begin af aan een bijzondere verschijning met z'n dikke houten spanten. De ontwerper, de Leeuwarder architect Hans Achterbosch, noemt zijn brug nog altijd "vernieuwend en eigenlijk grensverleggend".

Slechtere staat

Vorig jaar begon RWS met de opknapbeurt. De Krúsrakbrug werd weggetakeld en in een speciaal gebouwde loods naast de vierbaansweg geplaatst. Over de N7 ligt nu een noodbrug.

Voor de renovatie waren een paar maanden uitgetrokken, maar er ontstond vertraging. In januari werd bekend dat de brug in slechtere staat verkeerde dan gedacht. Nu trekt RWS de stekker uit het hele project.

Delaminatie

Het probleem is vooral delaminatie, zegt RWS-projectmanager Maarten Janknegt. De brug is grotendeels opgebouwd uit losse planken ofwel lamellen. Die zijn aan elkaar vastgelijmd, legt hij uit. Als de lijm loslaat, heet dat delaminatie.

"Tijdens de renovatie kwamen we erachter dat er allemaal planken echt los lagen", aldus Janknegt. "Die konden er zo uit gepakt worden."

Uit kloptesten bleek bovendien dat er door delaminatie tot midden in de brug holle ruimtes waren ontstaan. Janknegt denkt dat het probleem door vocht komt.

"Er is ook scheurvorming", vervolgt hij. "Die gaat dwars door alle latten heen. Het is echt een optelsom: de holle plekken, scheurvorming, delaminatie en het vele vocht. Dat bracht ons tot de conclusie dat de brug niet meer constructief veilig is."

Onderzoek

Het motto bij Rijkswaterstaat is nu: beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. De opknapbeurt is gestopt. De brug wordt niet teruggeplaatst. Er komt een onderzoek naar wat er met het hout moet gebeuren.

Architect Achterbosch reageert teleurgesteld. "Ik verwijt mezelf niet veel als architect", zegt hij bij Omrop Fryslân. "Mij is ook gevraagd wat ik achteraf anders zou doen. Maar het is eigenlijk natuurlijke selectie geworden."

Hout in de kachel

De architect zegt contact te hebben met RWS, de provincie en de gemeente om te voorkomen dat het hout in de kachel verdwijnt. "Zeker in deze circulaire economie is dat niet verantwoord. We hebben met alle stakeholders gesproken en we gaan nu een andere functie bedenken voor de brug, zoals hij nu in een doosje langs de N7 staat."

Al jarenlang proberen overheden in Europa, waaronder Nederland, energie-intensieve bedrijven te helpen. Die overheidssteun helpt ze om mee te kunnen blijven doen op de wereldmarkt, maar zorgen er tegelijk ook voor dat de uitstoot van broeikasgassen omhoog gaat. Dat publiceren vandaag het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in een onderzoek naar de effectiviteit van verschillende steunmaatregelen.

Het gaat om bedrijven in zogenoemde energie-intensieve sectoren. Bij zulke bedrijven kost het productieproces veel energie, zoals het maken van staal en chemische producten.

In Europa wordt er veel geïnvesteerd om de concurrentiepositie van deze branche overeind te houden, terwijl de sector bezig is met verduurzaming. Groen staal uit Europa kost bijvoorbeeld veel meer dan ander staal van buiten de Europese Unie. Ook hebben andere landen vaak minder strenge regels.

Lagere energiekosten

De planbureaus keken naar vier vormen van ondersteuning. Een productiesubsidie, lagere energiebelastingen, lagere elektriciteitskosten en subsidies voor CO2-verminderingstechnologie.

De eerste drie subsidies zorgen ervoor dat de concurrentiepositie van bedrijven verbetert, waardoor ze meer gaan produceren. Alleen de CO2-subsidie voor schone technologie zorgt nauwelijks voor een betere positie op de wereldmarkt.

Het grootste effect is te merken bij een verlaging van energiekosten. Dat kan bijvoorbeeld door de energiebelasting op elektriciteit te verlagen of bedrijven die veel elektriciteit verbruiken korting te geven.

De onderzoekers plaatsen daarbij wel de kanttekening dat meer vraag naar energie ook betekent dat er meer ruimte moet komen op het elektriciteitsnet. En dat is in Nederland op veel plekken te vol, voor zowel bedrijven als huishoudens.

Klimaatdoelen

Het verlagen van de energiekosten helpt de bedrijfsvoering, maar volgens de planbureaus zorgt deze steun wel voor meer uitstoot.

En dat helpt de klimaatdoelen die ons land zich heeft gesteld niet. Als Nederland de klimaatdoelstellingen wil halen is het volgens het CPB en PBL belangrijk om, naast het verlagen van de elektriciteitskosten, ook te investeren in subsidies voor verduurzaming.

Daarnaast is het volgens de onderzoekers belangrijk dat de Europese landen meer samenwerken bij het versterken van de concurrentiepositie van de industrie en het verlagen van de uitstoot, om te voorkomen dat "lidstaten in een onderlinge subsidieoorlog terechtkomen".

Discussie in Europa

Het is de sowieso de vraag of die verbeterde Europese samenwerking er de komende jaren komt. Landen als Polen, Italië en Oostenrijk willen juist een afzwakking van een bestaand systeem om de uitstoot terug te brengen.

In dat systeem zijn er rechten te koop voor bedrijven die broeikasgassen uitstoten. Die rechten worden de komende jaren afgebouwd, waardoor er steeds minder te krijgen zijn. Bedrijven moeten zo wel op zoek naar groenere alternatieven voor de productie, is het idee. Zo moet de uitstoot in Europa naar nul gaan.

Bedrijven zijn ook al bezig met vergroening, maar daardoor zijn hun producten een stuk duurder dan in landen waar goedkoop en vuil wordt geproduceerd. Grote Europese industrielanden zien hun concurrentiepositie daardoor verslechteren en pleiten nu voor versoepeling.

Eid Al-Fitr (Suikerfeest) deze week is een belangrijke feestdag voor de ongeveer een miljoen moslims in Nederland. In tegenstelling tot de christelijke feestdagen, is vrij zijn op Eid Al-Fitr niet zo vanzelfsprekend. Maar daar komt verandering in: in steeds meer cao's staat tegenwoordig de mogelijkheid om christelijke feestdagen te ruilen voor een religieuze feestdag naar keuze.

Op 1 januari 2026 zag FNV, als grootste vakbond vaak betrokken bij het afsluiten van cao's, dat in 75 van de 704 cao's die optie was opgenomen. In de arbeidsovereenkomsten voor ziekenhuizen, ABN Amro, IKEA en ProRail bijvoorbeeld. Twee jaar geleden stond de uitruiloptie nog maar in 51 van de 703 cao's. "Dat aantal neemt toe en dat vinden wij een goede zaak", zegt FNV.

Ook ziet FNV dat er in nog eens 167 cao's veel meer afspraken staan die ervoor zorgen dat mensen voorrang krijgen bij het opnemen van verlof.

Wat staat er in de cao?

Er is geen wet die vastlegt wie wanneer vrij moet zijn, dat is geregeld in collectieve arbeidsovereenkomsten (cao's). Daarin staat op welke feestdagen werknemers vrij zijn en wanneer niet. Dat zijn in Nederland vaak christelijke feestdagen zoals Goede Vrijdag, Pasen, Hemelvaartsdag, Pinksteren en Kerstmis.

Ook werkgeversorganisatie AWVN ziet een stijging in het aantal cao-afspraken. "En eenmaal opgenomen in de cao gaat het er niet meer uit. Het telt dus wel op."

"Met dit soort afspraken kan het makkelijker zijn om mensen te werven en je positioneert jezelf als moderne werkgever die toegankelijk is voor werknemers met allerlei achtergronden", zegt een AWVN-woordvoerder. "Maar het is niet de doorslaggevende factor om te solliciteren en dat zal het ook nooit worden."

"Het kan ook aantrekkelijk zijn voor werkgevers, bijvoorbeeld in de procesindustrie. Daar heb je altijd een minimale bezetting nodig, dus ook met kerst. Traditioneel is dat lastig plannen, maar er zijn mensen die roepen: ik werk wel met kerst en neem een andere dag vrij."

Mohammed Amchich is senior adviseur bij de Rabobank en neemt voor de tweede keer een diversiteitsdag op. "Eerder moest ik altijd goed overleggen om vrij te krijgen en vragen of het wel in het rooster paste. Nu hoeft dat niet meer. Dat geeft meer autonomie en een stukje voorpret. Het voelt ook alsof er meer ruimte is voor iedereen, dat waardeer ik."

"Rabobank heeft een divers personeelsbestand met collega's van verschillende culturele en religieuze achtergronden", reageert Alexandra Keunen, hoofd Diversity, Equity & Inclusion bij de Rabobank. "Daarom kennen we sinds 1 januari 2022 binnen onze cao de zogenoemde diversiteitsdag."

"Medewerkers kunnen daarbij niet verplicht worden om te werken op zo'n door henzelf gekozen of religieuze feestdag. Op deze manier bieden we onze medewerkers ruimte en flexibiliteit om belangrijke momenten te vieren, passend bij hun eigen achtergrond en overtuigingen."

De gemeente Epe dreigt met een dwangsom als een noodopvang voor asielzoekers niet uiterlijk morgen wordt gesloten. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) heeft dinsdag aan de gemeente laten weten dat tijdige sluiting niet lukt, omdat er geen andere plek is voor de 276 asielzoekers die nu in een hotel in Epe verblijven.

In een verklaring schrijft de gemeente dat met het COA is afgesproken dat de opvang op 20 maart stopt en dat op die dag ook de vergunning verloopt. Het college in Epe wil vasthouden aan die afgesproken einddatum.

Als de opvang komende zaterdag nog niet gestopt is, begint het college de procedure voor het opleggen van een dwangsom aan het COA en Fletcher Hotels. Over de hoogte van het bedrag meldt de gemeente niets.

'Voortzetting onacceptabel'

De komst van de noodopvang in het hotel heeft volgens de gemeente veel teweeggebracht. De periode van opvang is al een keer verlengd, waarbij het college inwoners heeft laten weten dat 20 maart de definitieve einddatum is. "Voortzetting van de noodopvang is voor het college onacceptabel. Afspraak is afspraak", aldus burgemeester Tom Horn.

Epe schrijft dat er tot voor kort geen signalen waren dat de opvang niet op tijd zou stoppen. Twee weken geleden zou het COA toch geïnformeerd hebben of de noodopvang langer door kon gaan. Het college heeft toen laten weten dat niet toe te staan.

"Wij hebben oog voor de grote druk op de asielopvang in ons land en nemen als gemeente en samenleving daarin onze verantwoordelijkheid. Maar wij blijven bij ons standpunt dat de noodopvang nu moet stoppen", zegt de burgemeester.

"De wijze van handelen van het COA draagt niet bij aan het vertrouwen in het COA vanuit het gemeentebestuur en de samenleving", voegt hij eraan toe.

6,5 miljoen

In een reactie aan het persbureau ANP beaamt het COA dat het overplaatsen van asielzoekers "op dit moment onmogelijk is" door het uitblijven van nieuwe opvanglocaties in gemeenten. De organisatie spreekt van een "onwenselijke situatie" voor de gemeente, omwonenden, bewoners en medewerkers.

Deze week kondigde Hardenberg dwangsommen aan omdat twee opvanglocaties in die plaats openbleven. Vanaf volgende week gaat het om 55.000 euro per dag voor het asielzoekerscentrum in Hardenberg en 7500 euro per dag voor de noodopvang bij het dorp Loozen. Ook in die gevallen zegt het COA geen andere plek voor de asielzoekers te hebben.

De Groningse gemeente Westerwolde legt al een paar jaar dwangsommen op omdat het aanmeldcentrum in Ter Apel te vol is. Het COA heeft daarvoor al in totaal 6,5 miljoen euro moeten betalen.

Regeringspartijen D66, VVD en CDA blijven erbij dat de spreidingswet niet van tafel kan. Dit is de boodschap aan lokale partijen, die beloven dat er in hun dorp of stad geen nieuw asielzoekerscentrum komt.

De landelijke fractievoorzitters en minister Van den Brink van Asiel en Migratie reageren op de uitslag van de verkiezingen. In gemeenten waar verzet en discussie was over de opvang van asielzoekers, hebben veelal anti-azc-partijen gewonnen.

'Voor het lapje'

CDA-leider Bontenbal zegt dat die partijen beloften hebben gedaan die ze niet kunnen waarmaken. "Je gaat over waar je over gaat." En dat is op gemeenteniveau dus niet óf er een azc komt, aldus de CDA-leider, maar bijvoorbeeld wel wáár het komt. Hij vindt dat deze partijen de kiezer "voor het lapje houden."

"De wet is de wet", zegt D66-fractievoorzitter Paternotte, gevraagd naar een reactie op de verkiezingswinst van deze lokale partijen. Hij snapt het verzet in gemeenten, omdat de landelijke politiek er jarenlang "een bende" van heeft gemaakt. Dit kabinet gaat dan ook, zeggen ook VVD en CDA, maatregelen nemen om de asielinstroom te beperken en asielzoekers sneller te laten integreren.

Goed overleg

De spreidingswet is voorlopig nodig, om de boel op orde te krijgen en te zorgen dat dure noodopvang in cruiseschepen en hotels niet meer nodig is. "De wet is van kracht", zegt ook VVD-fractievoorzitter Brekelmans die met nadruk hamert op "vrijwilligheid" en "goed overleg". En dat doen ook de andere coalitiepartijen ook.

Er is een groot tekort aan tienduizenden opvangplekken voor asielzoekers, blijkt uit de laatste raming. De komende anderhalf jaar moeten er bijna 38.000 plekken worden gerealiseerd en minister Van den Brink heeft al bij herhaling Nederlandse gemeenten opgeroepen om solidair te zijn en mee te helpen.

Klein

In een reactie op de verkiezingsuitslag zeggen de drie coalitiepartijen en minister Van den Brink dat er in de wet een mogelijkheid is om samen met de provincie de verplichte asielopvang onderling tussen gemeenten te verdelen. "Gemeenten kunnen er onderling afspraken over maken", benadrukt VVD'er Brekelmans. Maar de kans is klein dat gemeenten extra asielzoekers opnemen, omdat hun buurgemeente er niets voor voelt.

Van den Brink hoopt problemen met nieuwe lokale besturen te voorkomen. In principe is het rijk bevoegd om de komst van een asielzoekerscentrum echt op te leggen. Maar zover zal het niet komen, denkt hij. "Ten eerste ga ik overleggen, ten tweede en ten derde ook. Laten we er in goede Nederlandse gewoonte met elkaar uitkomen."

Politiek verslaggever Marleen de Rooy: 'Bij een nee ontstaat politiek dilemma'

"Ze zeggen nu: de wet is de wet. Maar als er echt gemeentebesturen komen die keihard nee blijven zeggen, ontstaat er een politiek dilemma dat heel moeilijk op te lossen is. Dwing je de gemeentebesturen echt met de wet in de hand en gaat er een azc open, dan zal er woede ontstaan. Maar geef je de uitzonderaars gelijk, dan belast je gemeenten die welwillend zijn.

Dus hebben ze de hoop gevestigd op de inperking van de instroom en veel, heel veel overleg."

Een man van Iraanse afkomst is vanochtend vroeg neergeschoten op straat in zijn woonplaats Schoonhoven (Zuid-Holland), meldt de politie. De schutter is nog voortvluchtig.

Agenten troffen de 36-jarige man iets na 07.00 uur gewond aan, waarna hij naar het ziekenhuis is gebracht. Het is niet duidelijk wat zijn toestand is.

Minister Van Weel, van Justitie en Veiligheid, is op de hoogte gebracht van het schietincident. "Het Openbaar Ministerie houdt op dit moment rekening met alle mogelijke scenario's", schrijft Van Weel.

"Gezien de Iraanse achtergrond van het slachtoffer zijn de NCTV, OM, politie en de lokale gezagen alert en nemen zij de veiligheidsmaatregelen die nodig zijn", meldt de minister. De maatregelen worden niet toegelicht. De NCTV (Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid), de gemeente en het OM willen verder niets over hun rol zeggen.

Een buurtbewoonster vertelde bij Omroep West dat het slachtoffer samen met zijn vrouw en kind woont. "Het zijn vriendelijke mensen", aldus de vrouw.

Een lokale krant meldt dat vanavond een vuurwapen is gevonden in het water bij de N210 in Schoonhoven. De politie bevestigt niet dat er een vuurwapen is gevonden.

Volgens Ulysse Ellian, Tweede Kamerlid voor de VVD van Iraanse afkomst, gaat een "ijzingwekkende siddering door de Iraanse gemeenschap". Hij zegt in een bericht op X te weten waartoe het regime van Iran in staat is, doelend op mogelijke betrokkenheid van het land bij de schietpartij.

Burgemeester Beenakker van Krimpenerwaard, waar Schoonhoven onder valt, zegt geraakt te zijn door de gebeurtenis. "Geweld hoort niet thuis in onze gemeenschap. Mijn gedachten gaan uit naar het slachtoffer en de familie. Ik wens hen veel kracht toe in deze ingrijpende situatie."

Hij zegt zich voor te kunnen stellen dat de situatie bij omwonenden vragen oproept. "De politie is zichtbaar aanwezig in de wijk, heeft contact met bewoners en staat in nauw contact met mij", staat in zijn verklaring.

Alle Joodse basis- en middelbare scholen in Amsterdam worden sinds zaterdag extra beveiligd. Dat meldt het gemeentebestuur in een brief aan de gemeenteraad. De maatregelen werden genomen na de aanslag op een joodse basisschool in de nacht van vrijdag op zaterdag.

De gemeente communiceerde al eerder over extra maatregelen, maar de aard ervan was nog niet duidelijk. De scholen worden extra beveiligd vóór aanvang van de lessen, gedurende openingstijden en als de kinderen naar huis gaan. De maatregelen gelden "zolang als nodig is".

De gemeente spreekt van "fysiek statisch toezicht" in samenwerking met de politie en de marechaussee. Wat daar precies mee wordt bedoeld, vermeldt de brief niet. Ook bij andere Joodse instellingen is het toezicht verscherpt. Camerabeelden bij "alle relevante Joodse locaties" worden 24 uur per dag bekeken.

Een vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap van Amsterdam kreeg afgelopen weekend in het stadhuis al uitleg over de extra maatregelen. Maandag heeft burgemeester Halsema met de politie voorlichting gegeven op een drukbezochte ouderavond op een van de scholen.

Vijfde verdachte aangehouden explosie Rotterdam

Een dag voor de aanslag in Amsterdam was er een explosie met een brand bij een synagoge in Rotterdam. De politie maakte vandaag bekend dat daarvoor een vijfde verdachte is aangehouden. Het gaat om een 19-jarige man uit Tilburg, ook de andere verdachten komen uit de Brabantse stad.

Die vier (twee mannen van 19, een van 18 en een jongen van 17) werden kort na de explosie aangehouden in een auto. Daar lag ook een jerrycan in.

Volgens het Openbaar Ministerie wilden zij de Joodse gemeenschap "ernstige vrees aanjagen". Ze worden verdacht van het veroorzaken van een explosie, van brandstichting en van poging tot brandstichting met een terroristisch oogmerk.

De aanslag op de synagoge werd opgeëist door de groep Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah, waarover nog veel onbekend is. Er wordt nog onderzocht of de aanslag een link heeft met de oorlog in het Midden-Oosten. Daarnaast onderzoekt de politie wat de precieze rol van de vijfde verdachte was.

'Aanslag niet kunnen voorkomen'

Direct na de explosie in Rotterdam werd in Amsterdam ook al extra beveiliging ingesteld. "Deze aanvullende maatregelen hebben echter helaas niet kunnen voorkomen dat er alsnog vrijdagnacht een explosief is afgegaan bij de joodse school", schrijft het gemeentebestuur.

Op nieuwe rijbewijzen die sinds vorig jaar juni worden uitgegeven, staat een verouderde kaart van Nederland. De provincie Utrecht staat afgebeeld zonder de gemeente Vijfheerenlanden. De Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) bevestigt de fout.

Op de rijbewijzen staat de gemeente Vijfheerenlanden nog deels afgebeeld in Zuid-Holland. En dat terwijl de gemeente al sinds 2019 bij Utrecht hoort.

"Foute kaart = verse taart", reageert burgemeester Sjors Fröhlich van Vijfheerenlanden. Sinds de fusiegemeente in 2019 bij de provincie Utrecht ging horen, spreekt de burgemeester geregeld kaartenmakers en organisaties aan op kaarten waarop de gemeente nog bij Zuid-Holland wordt afgebeeld.

De burgemeester kan er ook na de zoveelste fout nog steeds om lachen. "Ach, ik begrijp het wel", zegt hij tegen RTV Utrecht. "Tientallen jaren is de kaart anders geweest. Het duurt even voordat iedereen het dan goed doet."

Wanneer het rijbewijs wordt aangepast, weet de RDW nog niet. "Er ligt een hele voorraad klaar met dit ontwerp. Die voorraad willen we eerst opmaken", zegt een woordvoerder. Daarna zal de kloppende landkaart op de nieuwe rijbewijzen verschijnen.

Taart?

Volgens de woordvoerder is de aanpassing vanwege veiligheidsaspecten nog niet zo makkelijk. Zo heeft een rijbewijs verschillende echtheidskenmerken om vervalsing te voorkomen. Hoeveel rijbewijzen met de verkeerde landkaart zijn uitgegeven, is niet bekend.

Of burgemeester Fröhlich taart kan verwachten van de RDW, is nog niet duidelijk. Volgens de burgemeester hebben tot nu toe vooral medewerkers op het gemeentehuis van alle opgestuurde taarten geprofiteerd.

Belarus heeft 250 politieke gevangenen vrijgelaten na een deal tussen het land en de VS, meldt de Amerikaanse ambassade in Litouwen. De vrijlatingen komen na gesprekken tussen VS-gezant Coale en president Loekasjenko in de Belarussische hoofdstad Minsk.

In ruil voor de vrijlating van de politieke gevangenen versoepelt de VS opgelegde sancties op twee Belarussische banken en het ministerie van Financiën. Daarnaast worden overgebleven sancties op Belarussische potasbedrijven opgeheven. Potas is een belangrijk bestanddeel van kunstmest. Belarus is een van de grootste potasproducenten ter wereld.

"De vrijlating van 250 mensen vandaag is een belangrijke humanitaire stap en laat zien dat de (Amerikaanse) president zich inzet voor directe en daadkrachtige diplomatie. Vrijheid is ons doel", schrijft VS-gezant Coale op X.

Het grootste gedeelte van de vrijgelaten mensen kan in Belarus blijven, maar volgens de Belarussische mensenrechtenorganisatie Viasna worden achttien personen uitgezet naar buurland Litouwen.

Deals met Washington

Veel van de gevangenen werden opgepakt bij grootschalige protesten in 2020. De Belarussische president is al meer dan dertig jaar aan de macht en treedt hard op tegen oppositie en journalisten. Nadat Loekasjenko onder andere werd beschuldigd van verkiezingsfraude, gingen veel Belarussen de straat op. Bij die protesten werden tienduizenden mensen gearresteerd.

Belarus kreeg wegens de repressie een reeks sancties opgelegd. Het land raakte verder geïsoleerd door nog meer sancties na het begin van de oorlog in Oekraïne. Loekasjenko steunt de Russische inval en stelde in 2022 Belarussisch grondgebied beschikbaar voor de Russische aanval.

Sinds 2025 haalt Belarus de banden weer aan met het Westen, met name de VS. Eind vorig jaar kwamen er zo meer dan 120 politieke gevangenen op vrije voeten, nadat Washington en Minsk tot een deal kwamen.

Er zijn volgens Viasna meer dan 1100 politieke gevangenen in Belarus.

Correspondent Geert Groot Koerkamp:

"Nooit eerder zijn zoveel gevangenen in Belarus tegelijk vrijgelaten, sinds Belarus en de Verenigde Staten begin vorig jaar toenadering tot elkaar zochten. Sindsdien heeft Belarus vele honderden gevangenen laten gaan, onder hen bekende oppositieleden als Viktor Babariko en Maria Kolesnikova, en ook mensenrechtenactivisten en Nobelprijswinnaar Ales Bialiatski.

Belarus streeft naar versoepeling van de sancties, de VS hoopt Belarus enigszins los te weken uit de greep van Rusland en via Loekasjenko een extra ingang te hebben bij de Russische president Vladimir Poetin. Hoewel dankzij de gemaakte afspraken enkele Amerikaanse sancties zijn ingetrokken, heeft de Europese Unie eerder dit jaar het bestaande sanctiepakket tegen Belarus met een jaar verlengd.

De vrijlating van honderden gevangenen is goed nieuws, maar volgens mensenrechtengroepen zitten bijna duizend mensen nog altijd vast. Zij zullen ongetwijfeld de inzet worden van vervolggesprekken tussen Minsk en Washington. De vrijlating van gevangenen kan niet verhullen dat van vermindering van de repressie in Belarus geen sprake is, en dat tot op de dag van vandaag mensen worden vervolgd voor hun deelname aan de protesten van 2020."

De Amerikaanse defensieminister Hegseth straalt vooral vastberadenheid uit over de oorlog in Iran. Hij benadrukt dat de VS op schema ligt in het vernietigen van de wapens en oorlogsmaterieel van het Iraanse regime. Hegseth onderstreept dat de oorlog zal doorgaan zolang president Trump dat nodig vindt.

De zelfverzekerde toon uit Washington kan nauwelijks verhullen dat de escalaties de afgelopen dagen wereldwijd tot grote zorgen leiden. Zo zijn energieprijzen wereldwijd enorm gestegen door de Israëlische aanval afgelopen nacht op het belangrijkste Iraanse gasveld en de Iraanse vergeldingsaanval op een LNG-installatie van Qatar.

Tot nu toe lukt het Iran om, ondanks grote materiële verliezen, de oorlog te rekken en tot ver buiten de eigen grenzen pijn uit te delen. Daardoor zal president Trump vroeg of laat onder druk komen om het conflict te beëindigen, zegt Peter Wijninga, defensie-expert verbonden aan het Haags Centrum voor Strategische Studies. "De VS en Israël verslaan Iran niet. Het regime overleeft dit en heeft de kennis in huis om alles weer op te bouwen."

'Geen grondoorlog'

De VS lijkt zich op te maken voor een lang conflict. Defensie vraagt het Congres om nog eens 200 miljard dollar voor oorlogsvoering in Iran, terwijl de kosten tot nu toe worden geschat op een miljard per dag. Volgens persbureau Reuters zegt een Amerikaanse regeringsbron dat mogelijk duizenden extra Amerikaanse troepen naar het Midden-Oosten worden gehaald.

"Ze kunnen extra troepen sturen, maar het maakt veel uit wat voor troepen dat zijn," zegt Wijninga. "Marine en luchtmacht betekent meer van hetzelfde. Heviger raketaanvallen, misschien. Maar grondtroepen zie ik de VS niet zo snel inzetten. Er is geen indicatie dat dat gebeurt."

Er is druk gespeculeerd dat de VS een beperkte grondoperatie zou overwegen aan de Straat van Hormuz, om de Iraanse aanvallen op schepen te stoppen en de uitvoer van olie en gas weer op gang te brengen. Maar ook daar twijfelt Wijninga aan. "Dat is voor Trump uiterst riskant, want zijn achterban wil het niet. Hij heeft al een verkiezingsbelofte gebroken door deze oorlog te starten. Ik geloof niet dat hij nog meer beloftes wil breken."

In zijn persconferentie vandaag wees defensieminister Hegseth het idee van de hand dat de VS steeds dieper een moeras in wordt gedwongen. Volgens militair-strateeg Wijninga is dat precies wat Iran probeert te bereiken.

"Teheran wil de oorlog zolang mogelijk rekken. Ja, Iran is verzwakt, maar het land functioneert nog. De Revolutionaire Garde is intact. Ze hebben nog steeds raketten. Zo lang Iran het volhoudt zitten we wereldwijd met een energiecrisis. Dat betekent dat de druk gaat toenemen. Daar sturen ze op aan."

En dat is nou net het verschil met de VS. Ondanks de ferme uitspraken van Hegseth over de successen van de Amerikaanse luchtoorlog, blijft het onduidelijk waar de Amerikanen op aansturen. Na de eerste paar dagen van de oorlog hielden Trump en zijn ministers op met het spreken van regime change. Maar een duidelijk alternatief daarvoor heeft Washington niet kunnen formuleren.

"Dit schetst het dilemma van Trump en de Israëlische premier Netanyahu," zegt Wijninga. "Als ze eerder ophouden met de oorlog zal het regime de overwinning uitroepen. Je kunt roepen dat je de wapens van Iran hebt vernietigd, maar als het regime blijft zitten heeft het vrienden genoeg in Rusland, China en Noord-Korea om weer op de been te komen." En dat accepteert Israël niet, dat wel blijft hameren op het ten val brengen van het "ayatollah-regime".

Dat de oorlogsdoelen van de VS en Israël niet overeenkomen, zei ook inlichtingenchef Tulsi Gabbard vandaag in het Huis van Afgevaardigden. Ook over de juiste tactieken en in de communicatie zitten er behoorlijke verschillen.

Volgens Peter Wijninga wordt het pijnlijk duidelijk voor de VS dat het land door Israël "de oorlog in is gerommeld". Hij wijst onder meer op een uitspraak van de Amerikaanse buitenlandminister Rubio in de eerste week van de oorlog. Rubio zei toen dat de VS op de hoogte was van de Israëlische plannen om Iran aan te vallen, en besloot dus om ook aan te vallen om eigen verliezen door een Iraanse vergelding te verminderen.

"Dan laat je je erin frommelen," zegt Wijninga. "Ik kan me geen groter brevet van onvermogen voorstellen voor een politicus".