NOS Nieuws - Algemeen

In Tsjechië is een conflict tussen de uiterst-rechtse regeringspartij Motoristé Sobe en de onafhankelijke president Pavel geëscaleerd. Op een ingelaste persconferentie heeft Pavel vanmiddag bekendgemaakt dat hij aangifte overweegt tegen minister Macinka van Buitenlandse Zaken vanwege chantage. Ook toonde hij sms'jes met bedreigende teksten van de minister.

Het conflict draait om oud-coureur Filip Turek, de leider van de Motoristen. Deze autopartij maakt sinds december deel uit van de radicaal-rechtse regering van premier Babis. Turek werd naar voren geschoven voor twee verschillende ministerposten, maar president Pavel heeft de voordracht telkens geblokkeerd.

Reden zijn talloze racistische, antisemitische en homofobe uitspraken. Zo schreef Turek dat de "laatste trotse Duitser in 1945 stierf" en dat iemand in brand steken fout is, "maar als het een zigeuner betreft, is dat een verzachtende omstandigheid". Ook poseerde hij met nazisymbolen. Daarmee is Turek minister onwaardig en keert hij zich tegen de grondwet, stelt de president.

Daarop bedachten de Motoristen een list. Partijgenoot Petr Macinka werd zowel minister van Buitenlandse Zaken als Milieu, maar op dat laatste departement werd de omstreden Turek benoemd als regeringscommissaris. Daarvoor was geen goedkeuring van de president nodig. Volgens de regering zal hij desondanks fungeren alsof hij een minister is. Turek zal zich inzetten voor het 'stoppen' van de Green Deal.

'Alle bruggen verbranden'

Toch gaven de Motoristen niet op. Ze willen Turek hoe dan ook als minister benoemd hebben. Zijn partijgenoot Macinka blijft daarop aandringen bij president Pavel. En daarin gaat hij ver. Te ver, aldus de president.

Op zijn sociale media heeft Pavel twee sms'jes van Macinka gedeeld, die hij afgelopen nacht naar de adviseur van de president heeft gestuurd. Daarin zegt de minister dat hij pas zal rusten als Turek tot minister is benoemd. "Anders zullen de gevolgen voor hem (en niet alleen voor hem) zeer verrassend zijn."

Macinka schreef verder dat hij dan "alle bruggen achter zich zal verbranden, op een manier die zal worden opgenomen in de politieke lesboeken als extreem geval van samenwerken". De minister zal de president "meedogenloos bestrijden", "zonder scrupules".

President Pavel noemt de woorden ontoelaatbaar en onaanvaardbaar in een democratie. "Ik beschouw deze woorden als een poging tot chantage." Zijn advocaten onderzoeken of de tekst onder afpersing valt. De politie is een onderzoek gestart.

De voltallige oppositie eist het aftreden van Macinka, maar hij kan rekenen op bescherming van zijn coalitiepartners. Premier Babis noemt de gekozen woorden "niet zijn stijl", maar vindt dat er geen sprake is van chantage.

Macinka wast zijn handen in onschuld en noemt de sms'jes een vorm van onderhandelen. "De president is ooit politicus geweest, misschien komt hij daar nog wel achter." Verder zei de minister van Buitenlandse Zaken dat hij wil voorkomen dat Pavel naar de volgende NAVO-top zal afreizen, tenzij partijgenoot Turek alsnog tot minister wordt benoemd.

Om tafel

Premier Babis wil dat het conflict zo snel mogelijk wordt opgelost. Wat hem betreft komt er een rondetafelgesprek met de minister en de president. Maar een uitweg lijkt onmogelijk: de Motoristen houden vast aan hun omstreden ministersvoordracht, de president blijft bij zijn blokkade.

Babis is voor zijn regering afhankelijk van de Motoristen. Hij kan Macinka en Turek daarom niet laten vallen. Tegelijk zit president Pavel stevig in zijn zadel: hij geniet breed vertrouwen van de kiezers. Hij lijkt op dit moment zeker van een herverkiezing, die overigens pas over twee jaar staat gepland.

Desondanks gaan Tsjechische politieke experts ervan uit dat de regering dit conflict zal overleven, ongeacht de uitkomst. "Ze hebben een gemeenschappelijke vijand en dat is Pavel", zegt politicoloog Jan Kubácek tegen nieuwssite iROZHLAS. "Hoe krachtiger hij optreedt tegen de regering, hoe sterker de coalitie van Babis wordt."

De Zweedse regering wil de leeftijd waarop kinderen verantwoordelijk kunnen worden gesteld voor ernstige misdrijven verlagen van 15 naar 13 jaar. Ook wil de regering minderjarigen zwaardere straffen kunnen opleggen.

In Zweden worden steeds vaker jonge kinderen door bendes geronseld om zware misdrijven te plegen, juist omdat ze onder de 15 niet kunnen worden vervolgd. Vaak komen ze uit probleemwijken en worden ze ingezet bij het plaatsen van explosieven en bij mishandeling of zelfs moord.

De Zweedse minister van Justitie Strömmer spreekt van een noodsituatie en noemt het tegengaan van het gebruik van kinderen door criminelen "een van de belangrijkste taken" voor de regering.

Strafvermindering afschaffen

Het wetsvoorstel werd gisteren gepresenteerd. De regering wil ook de strafvermindering voor 15- tot en met 18-jarigen afschaffen. Verder moeten kinderen van 17 en 18 jaar als volwassenen worden behandeld bij de bepaling van de strafmaat en wordt de maximale gevangenisstraf voor minderjarigen verhoogd van 14 naar 18 jaar cel. Ook wordt jeugdzorg voor meerderjarigen afgeschat, behalve in uitzonderlijke gevallen.

De wijzigingen moeten gaan gelden voor misdrijven met een minimumstraf van vier jaar gevangenis. Het voorstel wordt nu naar de Raad voor Wetgeving gestuurd, die de juridische haalbaarheid toetst. Na dat advies wordt de wetswijziging voorgelegd aan het parlement. Als de wet wordt aangenomen, dan kan die deze zomer al in werking treden.

Kritiek op de plannen

Er is sinds 2023 aan de plannen gewerkt en meerdere organisaties in de Zweedse samenleving hebben zich eerder kritisch uitgelaten. Zo maakt VN-kinderrechtenorganisatie Unicef zich grote zorgen. De Zweedse politie waarschuwde dat de leeftijdsverlaging er ook toe kan leiden dat "aanzienlijk jongere kinderen" in aanraking komen met het criminele circuit.

Ook denken sommige organisaties dat het gevangenissysteem in Zweden niet geschikt is om zulke jonge kinderen op te vangen en dat hun celstraf een schending van de rechten van het kind kan betekenen.

Een sociaal wetenschapper zegt tegen omroep SVT dat er geen feitelijke argumenten zijn voor de voorstellen. "De beschikbare studies op dit gebied zijn duidelijk. Het enige redelijke is dat de kinderen zorg krijgen en niet gestraft worden."

Strömmer zei dat hij kennis had genomen van alle kritiek, maar dat de situatie nu urgenter is geworden. "Het zijn zorgen die we zeer serieus nemen. Maar volgens onze gezamenlijke inschatting zijn de risico's van het voortzetten van het huidige systeem zelfs nog groter."

'Kindsoldaten'

Ongeacht de nieuwe wetgeving blijven 'kindsoldaten' een probleem in Zweden. Uit gegevens van de Nationale Raad voor Misdaadpreventie blijkt dat het aantal geregistreerde misdrijven waarbij verdachten jonger dan 15 jaar betrokken zijn, de afgelopen tien jaar is verdubbeld.

Onder de 15 jaar kunnen kinderen nu niet strafrechtelijk verantwoordelijk worden gehouden voor misdrijven, waardoor ernstige juridische gevolgen uitblijven. Wel buigt de rechter zich over de schuldvraag in een zaak. In 2024 werden in 176 kinderen onder de 15 verdacht van moord, poging tot moord of medeplichtigheid. Het jaar ervoor waren het er 53.

Een nieuwe werkwijze van de Rotterdamse rechtbank waarbij een kind dat geen contact meer heeft met een of beide ouders een 'kinderadvocaat' krijgt toegewezen, heeft de interesse gewekt van andere rechtbanken in het land.

Dat zegt de Rotterdamse rechter Eelco Moerman, die zeer enthousiast is over de werkwijze: "We merken dat op deze manier kinderen veel eerder en duidelijker worden gehoord".

In de werkwijze, die sinds begin dit jaar geldt bij de rechtbank, wordt er in de zaken waarbij een kind geen contact meer heeft met een ouder direct een zogenoemde bijzondere curator aangesteld. Die dient in de zaak als een soort kinderadvocaat, die in gesprek gaat met alle partijen en de belangen van het kind behartigt.

Daarnaast schrijft de curator een rapport, dat dan meteen in de eerste zitting besproken kan worden.

Complexe zaken

De werkwijze van de Rotterdamse rechtbank begon in april 2024 als proef. Al snel zagen de familierechters de voordelen van de nieuwe manier van werken, zei Moerman vorige maand in het NOS Radio 1 Journaal.

"In het normale geval was het zo dat iedereen moest wachten tot er een zitting was, maar dat kan door alle drukte wel zes maanden duren", zo legt Moerman uit. In die periode is er veel onduidelijkheid voor het kind en de ouder, bijvoorbeeld of het contact er überhaupt nog gaat komen, zegt de rechter.

Daar komt bij dat het vaak gaat om complexe zaken, onderstreept Moerman. Een kind heeft geen contact meer met een ouder vanwege bijvoorbeeld verslavingsproblematiek, huiselijk geweld of omdat gescheiden ouders slecht over elkaar praten.

"Met die bijzondere curator wordt er gelijk ingezet op wat er wel en niet kan, zodat er dan ook veel meer duidelijk is over wat er is gebeurd in het verleden en hoe er verder moet worden gegaan als die zitting er dan is", zegt Moerman.

Kind eerder meegenomen

Rechter Moerman schreef met collega-juristen en -rechters van de rechtbank Rotterdam een artikel over de bijna vijftig pilotzaken in vakblad Relatierecht en Praktijk. Daarin onderstreepten ze dat zaken in de praktijk sneller werden afgehandeld.

Ook werd de stem van het kind eerder in de zaak meegenomen en was die "duidelijker hoorbaar" in de zittingszaal. Verder ontstond er bij ouders soms meer inzicht "in hun rol in het geheel", ook als het uiteindelijk niet lukte om het contact te herstellen. "Dus ook in zaken waarin de uitkomst verdrietiger was, zagen we een duidelijke meerwaarde", zegt Moerman.

Als voorbeeld wordt een zaak genoemd waarin een vader al zes jaar geen contact meer had met zijn dochter. Nadat de curator afzonderlijk met iedereen had gesproken, en ook de ouders voor het eerst in jaren weer samen om de tafel had gekregen, bleek contactherstel uiteindelijk alsnog niet mogelijk. Wel gaf de vader aan dat hij het verslag van de curator helder vond en dat hij zich "met pijn in zijn hart" neerlegde bij de uitkomst.

"Mensen hebben behoefte aan duidelijkheid en met die bijzondere curator ontstaat er ruimte om snel te handelen, waarbij mensen ook echt het gevoel hebben dat ze worden gehoord", zegt Eelco Moerman.

Dat geldt in het bijzonder voor het kind, benadrukt de rechter. Ook omdat de gesprekken met de 'kinderadvocaat' vaak plaatsvinden in een ontspannen omgeving buiten de rechtbank, waar het kind volgens hem "echt de tijd en ruimte" krijgt om zijn of haar verhaal te vertellen.

'Bij aanvang zaak veel meer duidelijk'

Moerman: "Ook in de rechtszaal spreken we natuurlijk met de kinderen, maar dat is soms maar een kwartiertje of een half uurtje. De bijzondere curator heeft veel meer tijd om die stem te horen. Daardoor merken we ook dat het gesprek op de zitting heel erg is veranderd.

"In de oorspronkelijke situatie was het echt het ene verhaal tegenover het andere verhaal. Maar met het rapport van de curator, en de gesprekken die zijn gevoerd, is er bij aanvang al veel meer duidelijk over wat er vroeger is gebeurd. Dus dan kunnen we in een zitting ook veel meer praten over het nu en de toekomst."

Als het aan hem ligt, nemen nog veel meer rechtbanken de werkwijze over. "Tegelijk is het zo dat het per rechtbank verschillend is wat er werkt en niet werkt. Zo kan het zijn dat ergens anders de wachttijden korter zijn, minder kinderadvocaten beschikbaar zijn of dat hulpverlening minder snel beschikbaar is. Maar we horen dus wel echt interesse vanuit andere rechtbanken om dit ook in te zetten."

De Tweede Kamer gaat oud-Kamervoorzitter Bergkamp of andere Kamerleden niet vervolgen voor het lekken over een onderzoek naar oud-Kamervoorzitter Arib. Volgens een adviesgroep bestaande uit Kamerleden is er onvoldoende bewijs om zo'n strafzaak tot een goed einde te brengen.

Ook voor een strafaanklacht tegen Bergkamp op voorstel van de PVV is onvoldoende steun. Alleen PVV, FVD en Groep Markuszower vinden dat er wel voldoende feiten op tafel liggen voor zo'n zaak.

Het gaat deze partijen om het mogelijk plegen van een ambtsmisdrijf door Bergkamp "omdat zij mogelijk betrokken is bij het lekken van ambtsvertrouwelijke informatie".

Niet haalbaar

Simpel gezegd kunnen alleen Kamerleden besluiten tot het vervolgen van andere Kamerleden voor een ambtsmisdrijf. Dat is een extra juridische bescherming van gekozen volksvertegenwoordigers.

De adviesgroep, bestaande uit Kamerleden van D66, PVV, VVD, GL-PvdA, CDA, FVD en BBB, gaat ervan uit dat er over Arib naar de pers is gelekt. Maar nu nog bewijzen wie dat was of waren is niet haalbaar, zegt de adviesgroep.

De wettelijke voorbereidingstijd voor deze zaak is te kort is en naast Bergkamp en andere Kamerleden zijn er nog meer betrokkenen die over het onderzoek hadden kunnen lekken.

Hoger beroep

Hiermee is de kwestie nog niet tot een einde gekomen. Arib vecht nog de rechtmatigheid van het onderzoek aan.

Haar advocaat Geert-Jan Knoops is in hoger beroep gegaan tegen de uitspraak van de rechter dat het onderzoek rechtmatig was.

Het is aan het nieuwe kabinet om kritisch kijken naar de regels die moeten voorkomen dat er enorme datacenters worden gebouwd op plekken waar de overheid dat niet wil. Dat zei Mona Keijzer, demissionair minister van Ruimtelijke Ordening, vandaag tijdens het vragenuur in de Tweede Kamer.

Het onderwerp staat opnieuw op de politieke agenda. Gisteren meldde NRC dat er een nieuw groot datacentrum in Amsterdam volledig gebruikt gaat worden door Microsoft. "Deze vergunning is vijf jaar geleden al verleend", zegt minister Keijzer. "Dus daar kan ik niks meer aan doen."

Verschillende partijen zijn kritisch. Jantine Zwinkels van het CDA: "De stroomcapaciteit is heel beperkt, wij vinden dat dat niet ten koste mag gaan van Nederlandse en lokale partijen."

"Het wrange is: er zijn op dit moment 10.000 huizen die niet worden gebouwd, bedrijven die in de rij staan en die kunnen wachten tot sint juttemis, maar Microsoft kan dit opeens wel", zegt Pieter Grinwis van de ChristenUnie. "Ik kan er met mijn verstand niet bij."

Landelijke verbod

In 2022 besloot het vorige kabinet tot een landelijk verbod op enorme datacenters. Het gaat om datacenters die een elektriciteitsaansluiting hebben van minimaal 70 megawatt én een oppervlakte vanaf 100.000 vierkante meter (m2). Die datacenters worden hyperscales genoemd.

Vaak gaat het om datacenters die door maar één bedrijf worden gebruikt. De regels werden opgesteld nadat kritiek was ontstaan over plannen van Meta, het bedrijf achter Facebook, Instagram en WhatsApp. Dat wilde in Flevoland een enorm datacentrum voor zichzelf bouwen. Het ging uiteindelijk niet door.

Amsterdam

Het datacentrum in Amsterdam heeft een aansluiting van in totaal 78 megawatt. De vergunning werd al in 2019 aangevraagd, maar de regels voor hyperscales lijken ook niet geschikt om dit soort projecten in de toekomst tegen te houden. Het bestaat namelijk uit drie torens van 85 meter hoogte. Daardoor past het datacentrum op ongeveer 23.000 vierkante meter grond, een stuk minder dan de ondergrens die een aantal jaar geleden is vastgesteld.

De grens voor een hyperscale ligt op 100.000 vierkante meter, zegt ook de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. Dat is de overheidsorganisatie die de vergunning voor de bouw heeft gegeven. "De drie torens samen maken dit datacenter dus niet tot een hyperscale volgens de definitie van het Rijk."

Definitie aanpassen

Als het nieuwe datacenter in Amsterdam gebruiktmaakt van zijn volledige elektriciteitsaansluiting, verbruikt het in een jaar tijd net zoveel stroom als een kleine stad. Daarom vraagt Grinwis zich af of de regels niet strenger moeten worden. "De definitie van een hyperscale is én 10 hectare én meer dan 70 megawatt", zegt hij. "Is het niet tijd om die definitie wat aan te scherpen? Dat het óf meer dan 10 hectare óf meer dan 70 megawatt moet zijn?"

Dat kun je je inderdaad afvragen, zegt Keijzer. "Ik denk dat je daar best kritisch naar mag kijken, maar dat is echt aan een nieuw kabinet."

Een 33-jarige man uit Raalte (Overijssel) moet acht maanden de cel in omdat hij illegaal vuurwerk in een politieauto gooide. Dat deed hij bij een anti-immigratieprotest in Den Haag, dat in september uitmondde in rellen. De rechter legde de man een gevangenisstraf van een jaar op, waarvan vier maanden voorwaardelijk.

Behalve de celstraf moet John B. ook een schadevergoeding van 34.000 euro aan de politie betalen.

Het voertuig op het Malieveld brandde op 20 september volledig uit. De rechtbank acht de verdachte verantwoordelijk voor het gooien van vuurwerk, maar ziet geen onomstotelijk bewijs dat hij verantwoordelijk is voor de brand. Daarom is hij vrijgesproken van brandstichting, schrijft RTV Oost. Het Openbaar Ministerie eiste twee weken geleden anderhalf jaar cel, waarvan een half jaar voorwaardelijk.

'Orgie van geweld'

De rellen ontstonden toen er op het Malieveld een demonstratie voor een strenger asielbeleid aan de gang was. Een grote groep relschoppers splitste zich rond 13.30 uur af en ging de Utrechtsebaan op. Agenten kregen vrijwel meteen te maken met agressie. Ze werden aangevallen en met allerlei voorwerpen bekogeld.

De officier van justitie sprak van een "orgie van geweld". Onder anderen vier politieagenten en zes journalisten raakten gewond. De materiële schade was groot: zo werd onder meer bij een gebouw op het Binnenhof en bij het partijkantoor van D66 schade aangericht.

Niet verantwoordelijk

B. was met zijn jongere broer naar Den Haag gereisd. Op beelden is te zien dat de man via de kapotte achterruit illegaal vuurwerk in de politieauto gooit. Daarna is een lichtflits en rook te zien, maar even later is er geen brand of rook meer zichtbaar.

Bij de zitting zei de verdachte dat hij zich niet verantwoordelijk voelde voor de brandende politieauto. "Die auto was al opgegeven. Het was niet echt handig van de politie dat die daar stond." Volgens de man gooide iemand anders later een fakkel in het voertuig, waardoor deze vlam vatte. De rechtbank stelde vast dat niet uitgesloten is dat de brand hierdoor is ontstaan.

'VAR-moment'

B. bagatelliseerde zijn rol in het geweld, zo schrijft Omroep West. "Het was niet het ergste wat er die dag is gebeurd. Dit is zo'n VAR-moment (zoals een videoscheidsrechter in sportwedstrijden beelden terugkijkt, red.). Als je die beelden duizend keer bekijkt, dan zie je wat, maar ik heb niemand geslagen of stenen gegooid", zei de verdachte.

De man zit sinds 9 december vast. Zijn advocaat liet weten in hoger beroep te gaan tegen de uitspraak.

Koning Willem-Alexander was vandaag op bezoek in het Groningse Zeerijp, midden in het aardbevingsgebied. Veel bewoners daar wachten al jaren op versterking van hun huis. "Het is gewoon een klap om vijftien jaar in zo'n onzekerheid te leven", zei de koning, die zijn ervaringen mee wil nemen naar Den Haag.

Aardbevingen door de jarenlange gaswinning in Groningen hebben veel schade aan woningen en andere gebouwen veroorzaakt. Ruim tien jaar geleden werd besloten om in totaal 28.000 woningen in het aardbevingsgebied te versterken.

Dat blijkt een lang en ingewikkeld proces. Van elke woning moet bepaald worden wat er moet gebeuren en hoe dat aangepakt gaat worden, voordat de werkzaamheden überhaupt kunnen beginnen. Elke stap in het proces kan maanden, of soms jaren duren. De gemeente bepaalt wanneer welk huis aan de beurt komt.

9000 wachtenden

Bijna 9000 huishoudens wachten nog altijd tot hun huis aangepakt wordt. En dat is "triest om te zien", merkte de koning op, die vandaag met gedupeerden in Zeerijp in gesprek ging. Ook de Nationale ombudsman was erbij.

Nadat de gaswinning in het Groningenveld in 2024 definitief stopte, namen de aardbevingen af. Maar in Zeerijp was afgelopen november nog een beving met een kracht van 3,4, de zwaarste beving in dertien jaar.

'Schrijnend'

De laatste jaren brengt de koning vaker een bezoek aan de provincie Groningen. Hij hoopt dat door zijn aanwezigheid "de rest van Nederland kan horen wat voor schrijnende gevallen er zijn en wat het met mensen doet".

De bedoeling is dat alle woningen in 2032 af zijn. Oorspronkelijk was dat 2028, maar die deadline werd al verschoven. Experts denken dat in 2034 nog altijd mensen in de wachtrij zullen staan.

Vorig jaar maakte de NOS deze special over de Groningers die nog wachten:

De Britse zanger Harry Styles heeft nog eens twee data toegevoegd aan de reeks concerten die hij in mei en juni geeft in Amsterdam. De 31-jarige Styles treedt nu tien keer op in de Johan Cruijff Arena tussen 15 mei en 5 juni, en dat is een unicum. Hij breekt ruimschoots het record van De Toppers, die in 2007 zes keer achter elkaar in het Ajax-stadion optraden.

De laatste soloartiest die ook maar een beetje in de buurt kwam van Styles als het gaat om een reeks Arena-shows was Robbie Williams, met vier concerten op rij in 2006. Williams deelde dat record met René Froger en in juli zal ook de Amerikaan Bruno Mars er vier keer optreden.

Froger reageerde vorige week al op het kwijtraken van zijn gedeelde record, toen bekend werd dat Styles naar Amsterdam zou komen voor minimaal zes concerten. "Fantastisch!", schreef Froger op Instagram. "Maar ik heb nooit in records gedacht alleen maar in mooie momenten."

Styles trad voor het laatst op in Nederland in 2023. Hij gaf toen drie concerten in de Arena. Concertorganisator Mojo noemt als reden voor de twee extra concerten van vandaag "de grote vraag". Er ontstond een enorme run op kaartjes na de aankondiging van de eerste concerten. Amsterdam is naast Londen (Wembley) de enige plek in Europa die Styles vooralsnog aandoet in zijn nieuwe tour.

Vrijdag start de reguliere kaartverkoop voor de concerten in Amsterdam, maar kaarten waren ook al te koop via zogenoemde presales voor onder anderen mensen die het nieuwe album van Styles al vooraf hadden besteld.

54 concerten, zeven steden

De zanger kondigde vorige week zijn Together, Together-tour aan. Het wordt zijn derde wereldtournee en is gekoppeld aan zijn nieuwe album, Kiss All the Time. Disco, Occasionally, dat in maart verschijnt.

De tour trapt af in Amsterdam op 16 mei en eindigt in december in Sydney. De tot nu toe 54 aangekondigde concerten geeft Styles vooralsnog slechts in zeven steden. Zo staat hij in Amerika na de zomer liefst dertig keer in het beroemde Madison Square Garden in New York.

One Direction

Styles werd wereldberoemd als zanger van de jongensgroep One Direction. De groepsleden ontmoetten elkaar bij de Britse versie van het talentenprogramma The X Factor en hadden vooral bij een jong publiek veel succes. Nadat de band in 2015 had aangekondigd een pauze in te lassen, gingen de leden als soloartiesten door.

Hoewel alle leden in meer of mindere mate succes hadden en hebben, is Styles verreweg de populairste van hen. Hij scoorde meerdere wereldhits zoals Sign of the Times (2017), Watermelon Sugar (2020) en As It Was (2022)

Pensioenfonds ABP gaat investeren in de bouw van bijna 1200 huurwoningen in Amsterdam en Utrecht. Het maakt daar zo'n 550 miljoen euro voor vrij. ABP werkt bij het project samen met vastgoedbedrijf CBRE.

Meer dan de helft van de nieuwbouwwoningen wordt middenhuur, zegt ABP. Mensen mogen daarvoor niet meer dan 1300 euro per maand betalen, volgens de Wet betaalbare huur. De rest van de woningen komt in de vrije sector terecht; daar geldt de huurgrens van 1300 euro niet.

Het overgrote deel van de woningen wordt gebouwd in Utrecht. Het gaat om 1000 huurwoningen in de wijk Cartesius. Verder komen er nog 174 woningen in Amsterdam-Noord, direct naast het gelijknamige metrostation.

ABP wil dat de woningen energiezuinig zijn om hoge energiekosten in de toekomst te voorkomen. "Alle woningen krijgen het energielabel A+++", zegt een woordvoerder. Dat is het op een na hoogste label.

Rendement

Het is niet de eerste keer dat het pensioenfonds investeert in huurwoningen. In 2024 deed het dat al in Leiden; daarbij ging het om 780 woningen. "We hebben ook andere, vergelijkbare samenwerkingsprojecten in Den Haag en Maarssen."

"Betaalbare huurwoningen zijn een investering die zich twee keer uitbetaalt", zegt een woordvoerder. "We dragen bij aan het terugdringen van het woningtekort en het levert een stabiel langjarig rendement op."

In totaal wil ABP tot en met 2030 zo'n 5 miljard euro investeren in betaalbare Nederlandse huurwoningen. Het pensioenfonds had eind november 2025 zo'n 538 miljard euro aan bezittingen.

Spanje gaat schadevergoedingen van in totaal 20 miljoen euro betalen aan nabestaanden en slachtoffers van twee recente dodelijke treinongelukken. Dat heeft minister van Transport, Óscar Puente, bekendgemaakt. In het zuiden van Spanje ontspoorden deze maand twee hogesnelheidstreinen waarbij 45 mensen om het leven kwamen.

Waarschijnlijk werd dat ongeluk veroorzaakt door een breuk in de rails. Twee dagen later reed een trein op het traject tussen Gelida en Sant Sadurní op brokstukken van een ingestorte keermuur. De 28-jarige machinist kwam hierbij om het leven. Tientallen mensen raakten gewond.

Economische onzekerheid

Families van dodelijke slachtoffers krijgen elk 216.000 euro. Het bedrag bestaat uit 72.000 euro belastingvrije steun van de overheid en een voorschot van 72.000 euro op de aansprakelijkheidsverzekering. Ook wordt nog eens 72.000 euro betaald uit de verplichte reisverzekering die passagiers hadden afgesloten.

Gewonden krijgen, afhankelijk van de ernst van de verwondingen, een vergoeding tussen de 2400 en 84.000 euro.

"De slachtoffers kunnen niet jarenlang wachten op financiële steun om medische kosten, psychologische behandelingen, vervoer, voortdurende zorg of het volledig opnieuw vormgeven van hun dagelijks leven te kunnen betalen", zegt minister Puente. "Economische onzekerheid mag niet nog eens bovenop de emotionele pijn komen."

Verlaging maximumsnelheid

De recente dodelijke treinongelukken in Spanje hebben geleid tot discussie over de staat en de veiligheid van het spoor. De Spaanse spoorwegbeheerder besloot, na een melding van een machinist over een defect aan het spoor, uit voorzorg de maximumsnelheid op het hogesnelheidstraject tussen Madrid en Barcelona terug te brengen naar 80 kilometer per uur.

De inwoners van Niscemi zijn boos. "Ik heb dit huis een jaar geleden gekocht", zegt een man tegen een lokaal televisiestation. "Ik heb veel geld geïnvesteerd, maar nu heb ik niks meer."

Hij is één van de ongeveer duizend mensen die noodgedwongen hun huis hebben moeten verlaten en niet weten of ze ooit nog terug kunnen. Vanaf zijn balkon kijkt hij recht naar beneden een gat in, waar tot een week geleden de provinciale weg liep en huizen stonden.

Door de hevige regenval is over een lengte van 4 kilometer de klif aan de zuidrand van Niscemi - een stadje van zo'n 27.000 inwoners in Zuidoost-Sicilië - 10 meter naar beneden gezakt. Huizen zijn verdwenen in de diepte en nog eens tientallen huizen dreigen naar beneden te komen. "De hele heuvel dreigt in te storten", zei het hoofd van Burgerbescherming Fabio Ciciliano vanmiddag na een inspectie van de rampplek.

Beelden van de ingestorte klif:

Ezio Cona vertelt aan de telefoon dat de aardverschuiving nog niet voorbij is. Hij is eigenaar van een restaurant in Niscemi. "Het wemelt hier van de helikopters en drones die de klif nauwlettend in de gaten houden."

Het historisch centrum van het stadje, gesticht in 1626, is onherstelbaar beschadigd, zegt hij. "Het hart van ons stadje zal nooit meer hetzelfde zijn. Stom voorbeeld: het café waar we hier allemaal opgegroeid zijn, bestaat niet meer."

Cona's restaurant mag nog open blijven, maar zijn collega Vincenzo Arena moest op last van de burgerbescherming zijn zaak sluiten.

"De rode zone is gisteravond uitgebreid naar 150 meter vanaf de plek van de aardverschuiving", vertelt Arena aan de telefoon. "Het is uit voorzorg, gelukkig zijn er geen slachtoffers gevallen, maar de situatie is zeer ernstig." Zelf woont hij aan de andere kant van Niscemi ver van de rampplek, maar zijn zaak blijft voorlopig dicht. "Mensen raken hier hun huis en hun werk kwijt."

Zijn collega Cona ziet hoe de inwoners van Niscemi solidariteit tonen, stadgenoten in huis nemen, zorgen dat ze te eten krijgen en hun bezorgdheid tonen.

Niet de eerste keer

Maar er heerst ook woede. Mensen zijn boos omdat het de tweede keer is dat Niscemi getroffen wordt door een aardverschuiving. In 1997 werd een deel van het stadje ook al door een verzakking weggevaagd. De Santa Croci-kerk raakte daarbij zwaar beschadigd en moest worden afgebroken. Toen moesten 400 mensen tijdelijk hun huis uit.

Na die ramp werden de getroffen huizen weer opgebouwd en zou er geïnvesteerd worden om soortgelijke incidenten in de toekomst te voorkomen. Dat is nooit gebeurd. "Deze aardverschuiving is op exact dezelfde plek als die van dertig jaar geleden. Daar zijn mensen boos over."

Niscemi is gevoelig voor aardverschuivingen. Het stadje is gebouwd op een zandheuvel bovenop kleigrond. Bij heftige regenval raakt de zandgrond verzadigd. De klei houdt het water tegen. De bovenlaag raakt los van de ondergrond en gaat schuiven. Dat gebeurde dertig jaar geleden en nu dus weer.

Spanje gaat migranten die illegaal in het land verblijven een verblijfsvergunning van een jaar geven. Dat heeft de regering aangekondigd. Volgens de Spaanse regering komen honderdduizenden mensen potentieel in aanmerking voor de regeling.

Volgens Spaanse media verblijven er zo'n 840.000 mensen zonder verblijfspapieren in het land. De meesten komen uit Latijns-Amerika of Afrika. Ze werken onder meer in de landbouw en het toerisme, twee van de belangrijkste economische sectoren van Spanje.

Zo'n 500.000 ongedocumenteerden kunnen volgens de Spaanse regering gebruikmaken van de regeling. Via een versneld proces kan de verblijfsvergunning worden aangevraagd.

'Historische dag'

Minister van Migratie Saiz Delgado sprak na afloop van de ministerraad van een "historische dag". Volgens haar wordt het migratiesysteem in Spanje versterkt doordat het "gebaseerd is op mensenrechten, integratie en co-existentie" en is die verenigbaar met economische groei.

De verblijfsvergunning is voor een jaar en geldt voor mensen die kunnen aantonen dat ze vóór 31 december 2025 in Spanje zijn aangekomen, er ten minste vijf maanden verblijven en geen strafblad hebben.

De immigranten krijgen dus een tijdelijke verblijfsvergunning. Ze krijgen niet de Spaanse nationaliteit. Ook kunnen ze niet stemmen bij landelijke en regionale verkiezingen en hebben ze geen recht op bepaalde uitkeringen.

De Spaanse regering verwacht vanaf april aanvragen in behandeling te nemen.

Correspondent Spanje Miral de Bruijne:

"Spanje toont hiermee dat het proactief met migratie omgaat, maar er is ook een duidelijke economische reden. Mensen die nu illegaal in Spanje werken, betalen geen belasting. Migranten die een legale status krijgen, zullen wel gaan bijdragen aan de voorzieningen die ze gebruiken. Minister van Migratie Elma Saiz Delgado benadrukte dat 14 procent van de mensen die sociale zekerheid betaalt, geen Spaanse nationaliteit heeft. Waarmee ze wil zeggen dat legalisatie de Spaanse belastinginkomsten kan verhogen.

Partijen die tegen het plan zijn, vrezen vooral dat het meer mensen zal aanmoedigen om illegaal naar Spanje te komen. Daarnaast wordt gevreesd voor meer druk op de publieke zorg en woningmarkt, twee sectoren die in Spanje al onder hoogspanning staan.

Niet alle migranten zullen hiervan gebruikmaken. Bij een vergelijkbare regeling in 2005 deed ook niet iedereen mee. Onder meer uit angst voor mogelijke gevolgen bij een afwijzing en bijvoorbeeld omdat sommige mensen uit landen komen waar ze hun overheid niet vertrouwen. Daarnaast betekent legalisatie ook dat je belasting moet betalen, wat niet iedereen als voordeel ziet.

Voor degenen die zich wel aanmelden, kan het waarschijnlijk een lang proces worden. De regering belooft dat aanvragen binnen drie maanden worden behandeld, maar uit eerdere ervaringen blijkt dat de wachttijden vaak veel langer zijn."

De veelbesproken verbreding van de A27 bij het Utrechtse natuurgebied Amelisweerd moet toch niet doorgaan. Dat vindt een meerderheid van de Tweede Kamer, die daar vandaag over stemde. Het voorstel van GroenLinks-PvdA werd onder meer gesteund door de formerende partijen D66 en CDA.

De verbreding van de snelweg is omstreden, vooral omdat er opnieuw een stuk bos bij Amelisweerd voor gekapt moet worden. In 1982 moest al een flink deel van het bos bij het landgoed plaatsmaken voor de aanleg van de A27.

Bestaande bak

In 2020 nam toenmalig minister Van Nieuwenhuizen van Infrastructuur het besluit om de snelweg te verbreden, omdat daarmee de doorstroming zou verbeteren, en ook de verkeersveiligheid. De provincie en de gemeente Utrecht kantten zich tegen de verbreding van tien naar veertien rijstroken, maar het plan werd doorgezet.

Het voorstel uit de Tweede Kamer roept het kabinet nu op om het besluit toch in te trekken en het alternatieve plan van de provincies en betrokken gemeentes uit te werken "voor een oplossing binnen de bestaande bak".

Financieel argument

Dat zou betekenen dat de snelweg niet verbreed hoeft te worden; er worden meer rijbanen aangelegd binnen de bestaande ruimte. Verder zou de snelheid naar beneden gaan en komt er een dak over de weg. Over dat plan schreef toenmalig minister Madlener van Infrastructuur in 2024 dat het op vrijwel alle vlakken slechter scoort dan verbreding.

In de vandaag aangenomen motie wordt niet gerept over verkeersveiligheid, natuur of doorstroming. De indieners dragen een financieel argument aan. Kamerleden De Hoop (GL-PvdA), Kostic (PvdD) en Beckerman (SP) schrijven dat er grote tekorten zijn voor onderhoud aan wegen en sporen en dat het geld voor de verbreding van de A27 beter daarin kan worden gestoken.

De Hoop spreekt van "een grote overwinning" na een lange strijd tegen de verbreding. "We kiezen voor natuur, voor verstandig omgaan met belastinggeld en voor een alternatief dat sneller, goedkoper en beter uitvoerbaar is."

In 1982 kwam het tot harde confrontaties tussen actievoerders en de politie, in wat de Slag om Amelisweerd is gaan heten:

In het zuidoosten van Australië leidt extreme hitte tot gevaarlijke omstandigheden. Er woeden meerdere branden, bijna 100.000 huishoudens zitten zonder stroom en op sommige plekken moeten mensen evacueren.

In de staat Victoria werden in meerdere plaatsen de hoogste temperaturen ooit gemeten. Het kwik kwam daar ruim boven de 48 graden. Net over de grens met South Australia, in het plaatsje Renmark, werd het de afgelopen dag zelfs 49,6 graden.

In de staten Queensland, New South Wales en in de omgeving van de stad Melbourne in Victoria woeden meerdere natuurbranden. In Victoria is het gevaar op dit moment het grootst in het bosgebied bij Kaap Otway. Erg dichtbevolkt is die regio niet, maar er liggen tientallen dorpen. Veel bewoners hebben vandaag de opdracht gekregen om onmiddellijk uit het gebied te vertrekken.

Te laat om te vertrekken

Inmiddels is de waarschuwing aangepast. De brand breidt zich zo ongecontroleerd uit dat het nu te laat is om te vertrekken. Nu weggaan zou dodelijk zijn, meldt de nooddienst. Binnen schuilen is nog de enige optie.

Rondom andere brandhaarden worden mensen gewaarschuwd dat de situatie elk moment kan veranderen. Houd het goed in de gaten en bereid je voor op een noodsituatie, is daar het advies. Verschillende wegen zijn afgesloten. Op plekken waar de waarschuwingen zijn afgeschaald, is het vaak nog niet veilig om terug te keren.

Door de branden is op veel plaatsen ook de elektriciteit uitgevallen. Volgens de laatste berichten zitten 98.000 huishoudens zonder stroom. Dat komt bijvoorbeeld doordat brandende bomen op kabels zijn gevallen of apparatuur oververhit is geraakt.

Al weken hitte

In Australië is het hartje zomer, en bosbranden komen geregeld voor. Grote delen van het land kampen al weken met aanhoudende extreme hitte. In de staat Victoria werd eerder deze maand de noodtoestand uitgeroepen, nadat een combinatie van hitte en harde wind tientallen natuurbranden had veroorzaakt. Er viel een dode en honderden huizen werden verwoest.

De situatie is nog allerminst onder controle, melden de hulpdiensten. De komende dagen blijft het in grote delen van de staat Victoria nog ruim boven de veertig graden. Ook in andere staten is het zo droog en heet, dat elk klein vonkje een nieuwe brand kan aanrichten.

De afgelopen twee weken hebben ongeveer duizend mensen in Nederland zich aangemeld als stamceldonor, laat Stichting Matchis weten. De nieuwe aanmeldingen volgden op een persoonlijke oproep van de 45-jarige Arda Aras uit Deventer. Hij heeft een levensbedreigende bloedziekte en kan alleen gered worden door een stamceldonor met Turkse achtergrond.

Aras heeft myelofibrose, een vorm van bloedkanker. "Het is een zeldzame ziekte die maar bij 1 op de 100.000 mensen voorkomt. Ik heb gewoon pech gehad", zei hij eerder tegen de regionale omroep RTV Oost.

Stamceldonatie is zijn enige kans op genezing, maar de kans op een match is klein. Eerst is binnen de eigen familie gezocht. "Mijn broer bleek helaas ongeschikt en ook in de wereldwijde databank is geen match gevonden."

Aras: "Voor mensen met een niet-westerse achtergrond is het vinden van een match extra moeilijk, omdat er binnen die categorie weinig mensen zijn aangemeld als donor." Hij deed daarom een oproep, onder meer via sociale media. Ook plaatste hij een video-oproep in het Turks.

Matchis kan niet zeggen of de duizend nieuwe aanmeldingen allemaal een Turkse achtergrond hebben, want afkomst wordt niet geregistreerd. "Maar ze zijn duidelijk te herleiden aan de oproep", laat de woordvoerder weten.

Wat is stamceldonatie?

Stamceldonatie is vaak het enige redmiddel voor mensen met bijvoorbeeld leukemie of andere ernstige bloedziekte. Door de gezonde stamcellen van een donor, kan de patiënt vervolgens nieuwe, gezonde stam- en bloedcellen aanmaken.

In Nederland staan momenteel 430.000 mensen geregistreerd als stamceldonor. Matchis is de organisatie die donoren en patiënten aan elkaar koppelt.

De stamcellen worden tegenwoordig in zo'n driekwart van de gevallen afgenomen via het bloed. Bij de overige afnames gebeurt dit vanuit het beenmerg.

Of er tussen de nieuwe aanmeldingen een potentiële match voor Aras zit, moet nog blijken, maar de kans blijft klein. "Hieruit blijkt wel weer dat we nooit genoeg geregistreerde mensen hebben. Ondanks 43 miljoen mensen wereldwijd, is er nog geen geschikte donor voor deze meneer", aldus Matchis.

Voor Aras zelf staat er veel op het spel. "Als er geen match komt, is mijn prognose gemiddeld 3,5 jaar. Dat zijn cijfers waar ik niet over na wil denken. Mijn hoop voor de toekomst is dat ik mijn kinderen kan zien opgroeien."

Hij is desondanks erg blij met alle steun en nieuwe aanmeldingen sinds zijn oproep. "Het is overweldigend, op een positieve manier. Dat had ik niet verwacht."

Na weken van escalatie, heftige protesten en twee dodelijke schietpartijen lijkt de Amerikaanse president Trump nu gas terug te nemen in Minneapolis. Hij zou een deel van de ICE-agenten -de immigratiepolitie- daar weg laten halen. Trump slaat een andere toon aan.

De ICE-operatie in Minneapolis schuurt in allerlei opzichten tegen de grenzen van de wet aan, en soms wordt de wet zelfs bewust overtreden. De Amerikaanse rechtsstaat staat onder druk. Maar dat Trump nu draait is bemoedigend, zegt jurist en Amerika-kennner Kenneth Manusama in de podcast.

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Mattijs van de Wiel

Redactie: Ulrike Nagel

In Tilburg kampen omwonenden van het Wilhelminapark met overlast van daklozen en drugsgebruikers. De bewoners zijn de overlast meer dan zat en vragen om actie van de gemeente. Die heeft maatregelen beloofd.

Op tien minuten lopen van het park in de wijk Oud-Noord liggen meerdere zorginstellingen dicht op elkaar, zoals een daklozenopvang. Dit leidt ertoe dat daklozen en drugsverslaafden vaak in het park te vinden zijn.

Volgens de bewoners leiden drugs, agressie, vernielingen en gebrek aan toezicht tot veel overlast in het park, meldt de lokale omroep Tilburg. Ton Melis, coördinator buurpreventie in de wijk, ziet het vaak misgaan in het park. "Het begint vroeg en loopt door tot later op de dag", zei hij eerder tegen de lokale omroep.

Handhaving is volgens hem nauwelijks zichtbaar. "Boa's zie je hier bijna niet, en de politie heeft maar één of twee wijkagenten voor dit hele gebied. Dat is veel te weinig", legde hij uit.

Opeenstapeling van problemen

De bewoners willen dat de gemeente concrete stappen neemt om de overlast tegen te gaan. Er wordt volgens hen te weinig gedaan. Ze zien dat de gemeente wel stappen heeft gezet, zoals het plaatsen van camera's en de inzet van extra handhaving, maar merken ook dat de overlast niet afneemt.

Dat de problematiek al langer speelt, weten ze ook in de Tilburgse gemeenteraad. In een drukbezocht debat gisteren schetsten vrijwel alle partijen hetzelfde beeld: wat ooit een groene ontmoetingsplek was, is voor bewoners steeds meer een brandhaard van overlast geworden.

Volgens raadsleden is de situatie in en rond het Wilhelminapark een opeenstapeling van problemen. Te veel sociale voorzieningen op één plek, weinig begeleiding en weinig controle maken de situatie nijpend. Veel partijen pleitten voor meer boa's en handhaving. Maar de SP en lokale partij ONS Tilburg waarschuwden dat handhaving alleen niet genoeg is: ook zorg, begeleiding en een beter ingerichte openbare ruimte zijn nodig.

Waterbedeffect

Burgemeester Fleur Gräper erkende de problemen en noemde de situatie in het park zorgelijk. Boa's werden eerder deels teruggetrokken, maar zijn inmiddels weer vaker in het park te zien. Wel met een kanttekening: "Dat gebeurt binnen de huidige capaciteit. Extra inzet hier betekent minder inzet elders."

Strak handhaven in het park ziet Gräper niet als de oplossing en wijst op een waterbedeffect: wanneer de gemeente de overlast in het park aanpakt, kan die zich verplaatsen naar een andere plek. "Ons doel is een leefbaar park en een leefbare wijk", zei ze. Wel kondigde ze een gerichte aanpak aan voor mensen met verward gedrag en beloofde ze zelf de wijk in te gaan.

Maatregelen

Ook verantwoordelijk wethouder Peter Kok erkende de problemen. "De boodschap is duidelijk: bewoners willen snelheid, zichtbaarheid en duidelijkheid", zei hij. Hij kondigde daarom maatregelen aan, waaronder extra opvang en begeleiding voor daklozen.

Ook wordt onderzocht of er zorginstellingen zijn die verplaatst kunnen worden. Twee instellingen zijn daarbij concreet in beeld. Verder maakt de gemeente 60.000 euro vrij voor bewonersinitiatieven en activiteiten in en rond het park.

Een bewonersmanifest met daarin zes voorstellen om de overlast in het park terug te dringen, krijgt eind februari of begin maart een inhoudelijke reactie van de wethouder. Raadsbreed klonk de waarschuwing: laat bewoners niet opnieuw wachten. "Het gaat hier niet om losse incidenten, maar om een patroon", zei ONS Tilburg. "De wijk wil meedenken. Nu is het aan het college."

Duitsland looft 1 miljoen euro uit voor de gouden tip die leidt tot de aanhouding van de verantwoordelijken voor de grote stroomuitval in Berlijn begin januari.

In de vroege zaterdagochtend van 3 januari werd brand gesticht op een kabelbrug in het zuidwesten van Berlijn. Daardoor raakten hoogspanningskabels zwaar beschadigd en kwamen 45.000 Berlijnse huishoudens en 2200 bedrijven zonder elektriciteit te zitten. Pas op woensdag 7 januari had iedereen weer stroom en werkten de verwarmingsinstallaties weer.

De aanslag werd op een links weblog opgeëist door een groepering die zich Vulkangruppe noemt. Dat is een extreem-linkse groepering. In de online verklaring stond dat de groep zich keert tegen de "honger naar energie", die volgens hen bijdraagt aan de opwarming van de aarde. Ook wil de groep de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie tegenhouden.

Maar op een ander links weblog verscheen een verklaring van een groep die zich "de originele" Vulkangruppe noemt, waarin de aanslag juist werd veroordeeld; hij zou niet uit naam van de Vulkangruppe zijn gepleegd.

De federale politie gaat ervan uit dat het bericht waarin de daad werd opgeëist authentiek is en gaat uit van een links-extremistische anarchistische aanslag.

Maximaal 1 miljoen euro

De gouden tip die leidt tot een aanhouding kan "maximaal 1 miljoen euro" opleveren. De getuigenoproep loopt tot 24 februari, schrijven de Duitse federale recherchedienst en het Openbaar Ministerie in een gezamenlijke verklaring.

De Berlijnse senator Iris Spranger sprak eerder van een "unieke beloning". Via posters bij ov-haltes in de stad wordt extra aandacht gevraagd voor de zaak.

'Strijd tegen links-extremisme'

Sinds de Tweede Wereldoorlog is het niet voorgekomen dat een deel van Berlijn zo lang zonder stroom zat. "We voeren onze inspanningen in de strijd tegen links-extremisme op. We slaan terug", zei de Duitse minister van Binnenlandse Zaken Dobrindt vanochtend.

"We hebben veel succes geboekt in de bestrijding van rechts-extremisme en islamitisch terrorisme, maar de aandacht is onvoldoende gericht geweest op links-extremisme, een stroming die een sterke comeback maakt", zei hij.

Eerdere aanslagen

De Vulkangruppe werd al in 2011 opgericht en eiste sindsdien meerdere brandstichtingen op. Het is onduidelijk wie achter de extreemlinkse groepering zit, het lijkt erop dat er ook niet één vastomlijnde groepering is. De Vulkangruppe legde eerder de stroomvoorziening in een andere Berlijnse wijk plat en in een Tesla-fabriek net buiten de Duitse hoofdstad.

Telkens werd er brand gesticht en telkens ontkwamen de daders, tot grote frustratie van minister Dobrindt. "Het stemt me zeer ontevreden dat de staat in meer dan vijftien jaar geen enkel succesvol onderzoek heeft kunnen presenteren."

De minister wil daarom meer personeel bij de veiligheidsdiensten en via nieuwe wetgeving hun bevoegdheden uitbreiden, onder meer op het gebied van geautomatiseerde data-analyse, gezichtsherkenningssoftware en het opslaan van IP-adressen.

De Berlijnse burgemeester Wegner veroordeelde de actie al eerder in scherpe bewoordingen. Hij sprak van een aanslag door terroristen.

De rechtbank in Zwolle heeft de Eritreeër Walid veroordeeld voor mensensmokkel, afpersing en lid van een criminele organisatie. Hij krijgt een celstraf van 20 jaar, de maximale straf die de rechter kan opleggen.

De man gaf leiding aan een netwerk dat op grote schaal Eritreeërs naar ons land overbracht.

Maar voordat zij Europa bereikten, werden ze vastgezet in smokkelkampen in Libië, waar ze vaak extreem slecht werden behandeld. Familieleden die zich inzetten voor hun vrijlating werden afgeperst.

Ze kregen afschuwelijke beelden te zien van martelingen en verkrachtingen van hun geliefden. Als ze wilden dat dit zou stoppen en zij zouden worden vrijgelaten, moesten ze grote geldbedragen overmaken. De bende had hiervoor tussenpersonen in ons land.

Walid

De Eritreeër staat bekend onder verschillende namen. In de officiële rechtbankstukken heet hij Amanuel W. Hij is vooral bekend onder de naam Walid. Zo wordt hij ook door zijn advocaat genoemd.

De zaak tegen Walid is een van de grootste mensensmokkelzaken die in Nederland door een rechter is behandeld. Het onderzoek duurde meerdere jaren en Nederland kreeg daarbij hulp van Interpol, Europol en het Internationaal Strafhof.

Volgens het Openbaar Ministerie heeft de bende duizenden mensen naar Europa gesmokkeld. Walid werd in 2022 uitgeleverd door Ethiopië. Hij had in dat land ook al een straf uitgezeten voor mensensmokkel.

Hij is in Nederland aangeklaagd omdat veel van zijn slachtoffers hier zijn komen wonen. Ook de familie werd vanuit Nederland afgeperst.

De rechter noemt de zaak uitzonderlijk vanwege de grove vernedering die zijn slachtoffers moesten ondergaan. Volgens de rechtbank toonde Walid geen enkel mededogen en had hij geen oog voor menselijke waardigheid. Hij was alleen uit op zoveel mogelijk geld.

Hoger beroep

Advocaat Simcha Plas van Walid zegt zich niet te kunnen vinden in het vonnis van de rechtbank. "Een Eritrese man is in Nederland veroordeeld voor feiten in Libië. Wij vinden dat de rechter niet bevoegd is om hierover te oordelen." De advocaat gaat in hoger beroep.

De afgelopen tien jaar zijn in Nederland ruim 25.000 Eritreeërs aangekomen. Vanwege het repressieve regime in Eritrea krijgen veruit de meesten een vluchtelingenstatus.

Voor die grote groep is Walid een bekende, vertelde Mirjam van Reisen eerder bij de NOS. Ze is hoogleraar aan Tilburg University en heeft onderzoek gedaan naar Eritrese mensenhandel. "Ik denk dat er weinig Eritreeërs in Nederland zijn die geen slachtoffers kennen in Libië."

De politie in Amsterdam heeft in het onderzoek naar de dood van twee Syrische tieners op nieuwjaarsdag een verdachte aangehouden. De 25-jarige man uit Amsterdam wordt verdacht van het doodschieten van beide jongens.

De aanhouding is op 20 januari al gedaan, maar de politie heeft dat vandaag pas bekendgemaakt.

De politie kreeg op donderdag 1 januari om 23.45 uur een melding over een schietincident in een park in Amsterdam Nieuw-West. Agenten vonden daar de twee jongens, 18 en 16 jaar, met schotwonden. Ze overleden ter plaatse. Een derde slachtoffer wist te ontkomen.

De verdachte is vandaag voorgeleid bij de rechter-commissaris en in bewaring gesteld. Hij zit in beperkingen en mag alleen contact hebben met zijn advocaat.

Beide slachtoffers verbleven bij een opvanglocatie van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA), daar niet ver vandaan. Of de verdachte daar ook verbleef, is niet bekend.

Correctie van de redactie

In een eerdere versie van dit bericht stond dat de verdachte volgens de politie in het gezelschap was van de twee slachtoffers. Dat heeft de politie nooit gezegd. De politie meldt dat er een derde slachtoffer in het gezelschap van de twee jongens was. Die jongen wist te ontkomen. De tekst is aangepast.