NOS Nieuws - Algemeen

Ali B gaat in cassatie bij de Hoge Raad, de hoogste rechter in Nederland. Die procedure mag hij in vrijheid afwachten. Volgens het Openbaar Ministerie is er geen gevaar dat de rapper zal vluchten, omdat zijn gezin in Nederland is.

De rapper werd vanochtend in hoger beroep veroordeeld tot drie jaar cel voor twee verkrachtingen. De straf is zwaarder dan die B eerder kreeg. Ook is die hoger dan de strafeis. B wil het oordeel aanvechten.

Swier zegt dat zijn cliënt de uitspraak "pijnlijk" vindt. Ook reageerde B "verrast, teleurgesteld, maar strijdbaar".

"We zijn het niet eens met het feit dat het hof een heel aantal verweren niet heeft gevolgd of daar überhaupt niet op is ingegaan", legt Swier uit. "En we zijn het niet eens met de waardering met wat door het hof als steunbewijs is gebruikt. Ook dat is aanvechtbaar bij de Hoge Raad."

De advocaat schat dat de cassatie een jaar duurt. Tot die tijd hoeft Ali B nog niet de gevangenis in.

Wat is in cassatie gaan?

Als iemand in cassatie gaat, betekent dit dat diegene in beroep gaat bij de Hoge Raad tegen een oordeel van een lagere rechter. Het is de laatste juridische stap die B kan nemen.

Het is geen gewoon hoger beroep, want bij deze procedure wordt de zaak niet helemaal opnieuw behandeld.

De zogenoemde cassatierechter is "een hoogste rechter die niet alle aspecten van een zaak kan beoordelen", legt de Hoge Raad uit. Er wordt alleen gecontroleerd "of de feitenrechter (een rechtbank of een gerechtshof) het recht juist heeft toegepast en of deze de regels voor de procedure goed heeft gevolgd". Zo wordt gecheckt of een wet of regel goed is uitgelegd. Ook wordt onder meer de onderbouwing van een uitspraak gecontroleerd.

"Het recht heeft gesproken", reageerde Ellen ten Damme vanmiddag op NPO Radio 5. Zij is verkracht door Ali B. "Mijn verhaal was nooit een geheim. Mensen in mijn omgeving hebben het altijd geweten."

"Het Openbaar Ministerie heeft daar blijkbaar feiten in gezien en gehoord, waarmee zij een aangifte hebben gedaan", legt de zangeres uit. "En daar is dit uitgekomen. Het recht moet zijn werk doen en dat is het enige dat geldt." Ten Damme deed nooit aangifte, maar legde wel verklaringen af. Ze hoopte dat die de andere vrouwen zouden steunen.

Naomi, de andere vrouw die door Ali B is verkracht, doet vanavond haar verhaal in de talkshow RTL Tonight. Dat zei haar advocaat Bernard Sprenger. Zijn cliënt is "dolgelukkig" met de uitspraak.

'Dankbaar'

Jill Helena wil de uitspraak van het hof in rust verwerken. Voor het aanranden van Helena werd Ali B vrijgesproken. Haar advocaat Sébas Diekstra laat aan het ANP weten dat de zangeres ervoor heeft gekozen geen interviews of andere mediaoptredens te geven.

"Voor mij is pijnlijk duidelijk geworden wat zo'n langdurig proces met iemand als mens doet", laat Helena in een verklaring weten. "De stress, de onzekerheid en de voortdurende spanning hebben veel invloed gehad op mijn leven, zowel privé als professioneel. Tegelijkertijd ben ik dankbaar dat er opnieuw erkenning is geweest voor mijn verhaal en ervaring. Dat betekent veel voor mij."

In de video zie je hoe de rechter het vonnis tegen B uitspreekt en motiveert:

De enorme explosie in een vuurwerkfabriek in Zuid-China heeft deze week aan 26 mensen het leven gekost. Tientallen mensen raakten gewond. Fabriekshallen zijn met de grond gelijkgemaakt en in de wijde omtrek zijn door de kracht van de ontploffing de ramen van huizen gebroken. "Het was als een regen van glas," vertelt een buurtbewoner.

Al meer dan duizend jaar wordt er vuurwerk gemaakt in de stad Liuyang, ook wel de 'vuurwerkhoofdstad van China' genoemd. De sector is de levensader van de regio. Maar het gaat ook geregeld fout: jaarlijks gebeuren er ongelukken in een van de honderden vuurwerkfabrieken, zeggen mensen daar.

De overheid heeft nu alle fabrieken gesloten voor veiligheidsinspecties. Naast het verlies van levens en de angst na deze ramp, zullen daarom ook de economische consequenties voor het stadje groot zijn.

Bij huizen in de buurt van de fabriek is de schade groot. Vensters zijn er half uit geslagen, plafonds zijn naar beneden gekomen en overal ligt glas van de gebroken ramen. "Onze achterdeur is kapotgeslagen, boven is het stucwerk naar beneden gekomen en alle lampen zijn kapot," zegt diezelfde buurtbewoner. Haar huis staat op een paar honderd meter van de fabriek.

Zodra ze het nieuws hoorde, is ze meteen naar huis gereden om haar schoonmoeder te helpen, die wel thuis was. "Het glas viel zo op mijn armen," vertelt die. Ze hoefde gelukkig niet naar het ziekenhuis, maar haar buren hadden wel medische verzorging nodig voor hun verwondingen.

Dichter bij de fabriek kan je nu niet komen. De politie heeft de wegen afgezet. Op het terrein staan ook grote pakhuizen vol met buskruit, dus de autoriteiten vrezen voor verdere explosies. Het zal nog lang duren voordat de politie het gebied weer vrijgeeft.

Vuurwerkhoofdstad van China

In de 'vuurwerkhoofdstad van China' werken zo'n 300.000 mensen in de sector, meer dan twintig procent van de bevolking. "Bijna elk huishouden heeft wel iemand die in de vuurwerksector werkt," vertelt vuurwerkexporteur Li Muzi.

Volgens de Chinese legende werd vuurwerk hier uitgevonden toen een man genaamd Li Tian aan het experimenteren was met bamboe en buskruit. Wat begon als een traditie om boze geesten te verdrijven en voorspoed te brengen, groeide uit tot een wereldwijde industrie.

Maar die industrie ligt nu stil. Op last van de overheid moesten alle fabrieken voor onbepaalde tijd sluiten. Sommigen schatten dat het misschien wel een half jaar kan duren. "We gaan grote verliezen lijden," verwacht een vuurwerkgroothandelaar, ook genaamd meneer Li. "De leveringen zullen vertraging oplopen en het zal het inkomen van mensen sterk raken."

Ondertussen is het onderzoek naar de precieze toedracht in volle gang. Volgens Li Muzi had het ongeluk te maken met de nieuwe nationale veiligheidsnormen voor vuurwerk. Fabrieken moesten hun productieproces aanpassen, wat leidde tot fouten en verwarring.

Dat lijkt ook het geval bij de Huasheng fabriek waar het afgelopen week misging. Het bedrijf was eerder dit jaar al op de vingers getikt. Inspecteurs constateerden in januari dat werknemers onzorgvuldig omgingen met explosieve stoffen. Het bedrijf kreeg een boete en moest een veiligheidscursus volgen.

Li Muzi heeft een familielid verloren in de ontploffing, iemand die op dat moment aan het werk was in de fabriek. "Het management van de fabriek heeft een grote verantwoordelijkheid hierin," zegt hij stellig. "Natuurlijk zullen ze naar de gevangenis moeten."

"Het is een grote eer, maar misschien zie ik er toch vanaf", zegt een beoogd wethouder van een gemeente in het oosten van het land. Omdat de onderhandelingen over het nieuwe bestuur in zijn gemeente nog lopen, mag zijn naam nog niet naar buiten.

Na 30 jaar ambtenarij kan hij nu wethouder worden, maar hij vreest dat die stap leidt tot een pensioengat van zo'n 40.000 euro. Dat komt uit op ongeveer 170 euro per maand minder. Hij is niet de enige ambtenaar die wethouder kan worden en sterk twijfelt vanwege de financiële gevolgen.

Langzamerhand worden de eerste wethouders in verschillende Nederlandse gemeenten geïnstalleerd, na de verkiezingen van maart. Maar bij de Wethoudersvereniging kloppen tientallen bezorgde ambtenaren aan.

Nu overstappen naar het beroep van wethouder kan duizenden of tienduizenden euro's schelen. Dat heeft te maken met de onzekerheid over de pensioenen van politieke ambtsdragers. Uiterlijk 1 januari 2028 moeten alle pensioenregelingen over zijn naar het nieuwe stelsel, maar de regeling voor politici is daar nog niet klaar voor.

Politieke pensioenen

Bij de overstap naar het nieuwe pensioenstelsel hoort financiële compensatie voor sommige leeftijdsgroepen. Maar die geldt alleen voor werknemers die actief deelnemen in het fonds op het moment van overstappen naar het nieuwe stelsel. Zogeheten 'slapers', die nog wel pensioenvermogen hebben staan bij een fonds, maar niet meer opbouwen, komen niet in aanmerking voor dat bedrag.

Politici zoals ministers, raadsleden en wethouders bouwen pensioen op via de Algemene Pensioen- en uitkeringswet Politieke Ambtsdragers (APPA). Bij het fonds van hun vorige werkgever worden zij een slaper. Als dat fonds de compensatie nog moet uitdelen, lopen zij die als slapende deelnemer dus mis. Bij de APPA is voor die compensatie nog niets geregeld.

Pensioencompensatie

In het oude pensioensysteem dragen jonge werknemers meer af om zo de oudere generatie de zekerheid te kunnen geven van een stabiel pensioen. Naarmate die jongere werknemers zelf ouder worden, zorgen de generaties onder hen weer voor hun pensioen door meer in te leggen.

Maar die systematiek verdwijnt en dat levert een nadeel op voor werkenden in het midden van hun loopbaan. Zij hebben jarenlang extra geld ingelegd voor de generatie boven hen, maar kunnen niet meer rekenen op die hogere inleg van de generaties onder hen.

Daarvoor moeten zij worden gecompenseerd bij de overstap naar het nieuwe stelsel. Per pensioenfonds spreken werkgevers en werknemers met elkaar af hoe hoog die compensatie is. Om die compensatie te kunnen betalen, moet een fonds voldoende geld in kas hebben op het moment van overstappen.

Het ministerie van Sociale Zaken gaat ervan uit dat "enkele tienduizenden" Nederlanders compensatie zullen mislopen. Daarbij wordt vooral naar ambtenarenpensioenfonds ABP gekeken dat per 2027 overstapt. Met 1,3 miljoen actieve deelnemers is de kans reëel dat daar ambtenaren tussen zitten die dit jaar van baan wisselen.

Wethouders komen nogal eens uit de ambtenarij, zegt de Nederlandse Wethoudersvereniging, die vreest dat kandidaten hierdoor afzien van het wethouderschap. "De vraag over het pensioengat is dé vraag aan onze vereniging, al maanden", zegt directeur Hatte van der Woude. "Sinds februari klopten al zeker veertig beoogd wethouders aan met hun zorgen. Het gaat om serieuze bedragen."

Door zijn leeftijd (50-plus) en ruime ambtenarensalaris zou de beoogd wethouder voor de gemeente in het Oosten van het land mogelijk zo'n 40.000 euro aan compensatie bij ambtenarenpensioenfonds ABP mislopen - zo'n 170 euro per maand. "Ik klaag niet over mijn inkomen, en wethouder worden is een fantastische uitdaging, maar zo'n bedrag is ook voor mij een grote opoffering."

De NOS sprak nog een andere kandidaat-wethouder. De schooldirecteur bouwt nu pensioen op bij het ABP. Door het wethouderschap zou hij zo'n 36.000 euro aan compensatie mislopen.

"We herkennen de signalen", laat het ABP weten. Het pensioenfonds laat weten veel vragen te krijgen van deelnemers over compensatie.

Vrijwillig voortzetten

Door vrijwillig geld in te blijven leggen in een pensioenfonds, kan iemand actief blijven en vervalt de compensatie niet. Maar een ambtenaar die wethouder wordt, kan niet kiezen voor vrijwillige voortzetting bij het ambtenarenpensioenfonds ABP. Fiscaal is dat niet mogelijk, zeggen zowel het ministerie van Binnenlandse Zaken als het ABP.

Wel is het idee dat het ABP per 1 januari 2028, een jaar na zijn eigen overstapdatum, ook de APPA-regelingen voor politieke ambtsdragers gaat overnemen. Dan moeten min of meer dezelfde compensatieregels van ABP ook gaan gelden voor politici zoals ministers, raadsleden en wethouders.

Maar dat moet nog wel geregeld worden. Het ministerie verwacht dat dat nog op tijd lukt. De Tweede en Eerste Kamer moeten het nog goedkeuren.

Dat maakt het onzeker voor de beoogde wethouders. Daarnaast is het voor een wethouder onzeker of hij er op 1 januari 2028 nog wel zit. "Een raadslid zit er meestal wel vier jaar, maar een wethouder soms veel korter", zegt Van der Woude van de Wethoudersvereniging. Volgens het ministerie krijgt een wethouder de helft van de compensatie als hij of zij voor 2028 moet aftreden.

De provincies Groningen, Friesland, Drenthe en Flevoland gaan onderzoeken of zij kunnen meebetalen aan de aanleg van de Lelylijn. Zo kijken ze of het mogelijk is om jaarlijks tot 40 miljoen euro opzij te zetten, om bij te dragen aan de financiering van de langverwachte spoorverbinding tussen Lelystad en Groningen.

Met het bedrag kunnen de provincies en gemeenten tegemoetkomen aan het advies van Lelylijn-gezant Klaas Knot. Die presenteerde eerder dit jaar zijn advies over de bekostiging van de Lelylijn. Of de omvang van de bijdrage haalbaar is, wordt de komende maanden onderzocht.

Knot stelt voor dat het Rijk 25 jaar lang jaarlijks 400 miljoen euro reserveert. Dat zou neerkomen op circa driekwart van de benodigde investering van naar schatting 14,5 miljard euro. Het resterende bedrag moet volgens hem uit alternatieve financiering komen, zoals bijdragen van regionale overheden en mogelijk Europese subsidies.

Financiering Lelylijn

De landelijke politiek praat al jaren over de Lelylijn. Onder de afgelopen twee kabinetten werd de spoorverbinding tussen Noord-Nederland en de Randstad steeds realistischer.

Er lag zelfs al 3,4 miljard euro voor klaar, maar het vorige kabinet besloot vorig jaar om een groot deel van dat geld te gebruiken voor de aanleg van de Nedersaksenlijn, tussen Groningen en Enschede. Dat besluit leidde tot onbegrip bij de noordelijke provincies, die al meer dan zestig jaar ijveren voor de aanleg van de Lelylijn.

Bijdrage van de regio

Momenteel lijken er in Den Haag geen concrete plannen te zijn voor de Lelylijn: het huidige kabinet noemt de spoorverbinding niet in het regeerakkoord.

Een mogelijke bijdrage van de regio, omgerekend zo'n 40 miljoen euro per jaar volgens het advies van Knot, wordt daarom gezien als een belangrijk middel om steun te vergaren in Den Haag.

"Als je commitment vraagt van de Tweede Kamer voor de realisatie van de Lelylijn, helpt het enorm als de regio zelf ook bereid is middelen vrij te maken", zegt Knot tegen RTV Noord.

De provincies kwamen gistermiddag bij elkaar om te praten over de toekomst van de spoorverbinding. Zij concluderen zelf nu ook: ze moeten Den Haag met klinkende munt laten zien dat ze dit echt willen.

Of de regio daadwerkelijk 25 jaar lang miljoenen kan sparen, is nog niet zeker. "Het eerlijke antwoord is dat we dit nu aan het onderzoeken zijn", zegt René Paas, de commissaris van de Koning in Groningen.

"Niemand heeft zomaar 40 miljoen per jaar op de plank liggen. Maar we vinden dit project zo belangrijk, dat we serieus kijken wat mogelijk is." Er wordt dan ook bekeken hoe het bedrag onder de provincies verdeeld gaat worden, en wat gemeenten kunnen bijdragen.

Mocht het de noordelijke overheden lukken om het benodigde bedrag opzij te zetten, is daarna het plan om de 40 miljoen, samen met 400 miljoen van het Rijk, in een apart spaarfonds te stoppen. Volgens Knot kan het Rijk deze investering dragen.

"De Nederlandse economie is in beginsel groot genoeg om zo'n bedrag te dragen", aldus Knot. "Maar de begrotingsdruk is hoog en er zijn veel andere claims op de rijksbegroting. Juist daarom is het belangrijk om het geld apart te zetten in een fonds, zodat het ook echt beschikbaar blijft voor dit project."

Knot waarschuwt voor het zogeheten 'koekoeksjong-effect', waarbij grote projecten andere investeringen verdringen. Daarom pleit hij voor een apart fonds voor de Lelylijn, waar Rijk en regio niet zomaar bij kunnen. "Dat is de beste garantie dat het geld wordt gebruikt waarvoor het bedoeld is."

'Aan ons zal het niet liggen'

Over een week zal Knot zijn advies toelichten bij de vaste Kamercommissie Infrastructuur en Waterstaat. De verwachting is dat de Lelylijn daarna op de agenda van de Kamer wordt geplaatst. Dan zal duidelijk worden welke partijen dit zien zitten en belangrijker nog, of coalitiepartijen het voorstel van een spaarfonds willen omarmen.

"Ik denk dat het belangrijk is dat Kamerleden horen: er wordt iets van hen gevraagd, maar de regio staat ook klaar", zegt Knot. Paas: "We opereren in een ingewikkeld politiek speelveld, maar één ding is duidelijk: aan ons zal het niet liggen."

De Berlijnse deelstaatverkiezingen zijn pas in september, maar nu al hangt de Duitse hoofdstad vol met campagneposters. Het onderwerp is het misschien wel meest radicale verkeersplan ter wereld: een vrijwel autovrij Berlijn. Activisten willen een referendum hierover afdwingen, rechtse partijen voeren actief tegencampagne.

Het is een wetsvoorstel waar een groep juristen, verkeerskundigen en groene activisten jaren aan gewerkt heeft. Het idee is om het autoverkeer flink te beperken binnen de ringspoorlijn, een gebied waar ongeveer 30 procent van de bijna vier miljoen Berlijners woont. Het gebied is met maar liefst 88 vierkante kilometer ongeveer zo groot als Eindhoven.

Alle mensen zouden nog maar twaalf dagen per jaar met een auto in dit gebied mogen rijden. Uitzonderingen komen er voor hulpdiensten, taxi's, mensen met een beperking, goederenverkeer en mensen met cruciale beroepen. De rest is aangewezen op het ov, de fiets of benenwagen.

Het zou leiden tot minder verkeersongelukken, -overlast en -uitstoot. De ruimte die vrijkomt kan worden gebruikt voor fietspaden, groen en zitjes. "Of speeltuintjes... of urban libraries", dagdroomt Marie Wagner, een van de initiatiefnemers. "En eindelijk kunnen kinderen veilig naar school fietsen."

Tegenstanders wijzen op hogere verkeerslast op omliggende wijken en economische schade, doordat bedrijven zouden vertrekken en winkels slechter bereikbaar zijn. Dat wuift Wagner weg. "Slechts 9 procent van inkopen binnen de ring wordt gedaan door mensen die met een auto reizen", zegt ze.

"Bovendien heeft onderzoek uitgewezen dat aantrekkelijkere straten leiden tot meer consumptie, omdat mensen daar langer blijven." Wie wel de auto moet en mag gebruiken, zoals klusjesmannen, kunnen juist makkelijker door de stad bewegen, is het idee.

Collega Gerald Stefani benadrukt dat de activisten niet tegen de auto an sich zijn. "We willen het autogebruik niet afschaffen, maar reguleren. Ook blijft met twaalf autodagen per jaar nog veel mogelijk, zoals grote boodschappen en verhuizingen." Over de uitvoering maakt hij zich geen zorgen. "Voor iedere rit zou je online een QR-code kunnen aanvragen."

Weerstand in autostad

Berlijn is een autostad. In de bloeiperiode rond 1900, de Gründerzeit, werden de kenmerkende Berlijnse huurblokken weids opgezet langs brede straten. Daar viel de auto later eenvoudig in te passen. Verwoesting door de Tweede Wereldoorlog, de bouw van de Berlijnse Muur en sloopdrift van naoorlogse stedenplanners maakten de weg vrij voor brede autowegen.

Het initiatief stuit op felle weerstand van de lokale politiek. Rechtse partijen als CDU, FDP en AfD hebben de stad volgehangen met posters met 'Autofrei? Nein!' en 'Auto verbieten verboten' (autoverbod verbieden). CDU-burgemeester Wegner spreekt van een "goedbedoelde droom van een stedelijke idylle, maar die tot een nachtmerrie zal leiden".

Zijn partij staat op verlies bij de komende deelstaatverkiezing en wordt even groot gepeild als de Groenen en Die Linke, evenals de AfD. Het beeld van 'links' die je auto wil afpakken, is dan een campagnegeschenk. Daarom houden de linkse partijen zich waarschijnlijk afzijdig op dit thema; zij hebben geen posters opgehangen voor het verkeersreferendum.

De anti-campagne is juist behulpzaam, zegt Stefani. Het levert bekendheid op: "Er zijn mensen die vanwege de CDU-posters juist komen ondertekenen". Volgens Wagner willen vrijwel alle partijen het autogebruik terugdringen, maar durven ze geen grote stappen te zetten.

"De auto zit diep in de Duitse psyche", zegt Stefani. "Het is zo belangrijk geweest voor de Duitse economische ontwikkeling, dat veranderingen op autogebied automatisch weerstand oproepen. Dat zien we ook met de discussie over een maximumsnelheid."

De actievoerders verkeren in het laatste stadium om een referendum in september af te dwingen: het ophalen van 174.000 handtekeningen. Dat ging in de wintermaanden moeizaam, maar nu is er een inhaalspurt. Met nog één dag te gaan lijkt het erop of eronder, zegt Marie Wagner. "Het is spannender dan een krimi."

Op het Alexanderplatz vragen de actievoerders Berlijners om hun handtekening. De één tekent direct ("Het is zeker niet radicaal, de huidige vervuiling is radicaal!"), de ander wuift het voorstel weg ("Minder auto's prima, maar niet de mijne").

Een vrouw twijfelt. Ze woont binnen de ring en heeft een auto. "Voor boodschappen is het wel handig." Toch vindt ze het idee wel spannend. Na wat overtuigingskracht van de actievoerders tekent ze. "Misschien goed, dan word ik eens gedwongen te fietsen."

Bij een groot datacenter van NorthC Datacenters in Almere is een flinke brand uitgebroken. De brand woedt in een ruimte aan de achterzijde van het gebouw. Daar staan meerdere technische apparaten, waaronder de noodstroomvoorziening, laat de brandweer weten. Dit compartiment wordt als verloren beschouwd.

De rook is tot in de wijde omtrek te zien. De veiligheidsregio heeft een NL-Alert verstuurd. Mensen in de omgeving van de brand wordt geadviseerd ramen en deuren gesloten te houden en (mechanische) ventilatie uit te zetten.

NorthC Datacenters laat weten dat alle mensen die in het pand waren tijdig zijn geëvacueerd.

Er zijn meerdere hulpdiensten bij de bluswerkzaamheden betrokken, waaronder brandweereenheden uit Hilversum, Huizen, Amsterdam en Schiphol. De brandweer geeft aan dat de brand nog altijd niet onder controle is. Inmiddels is Grip 2 afgekondigd, wat inhoudt dat wordt gekeken naar de gevolgen van de brand in de wijde omgeving. Volgens de brandweer zijn er geen gevaarlijke waardes vastgesteld in de stoffen die door de brand zijn vrijgekomen.

Crashtenders van Schiphol

Voor het bestrijden van de brand zijn onder meer meerdere crashtenders van Lelystad Airport en Schiphol ingezet. Dit heeft te maken met een dieseltank die in het gebouw staat. Die moet gekoeld worden. Een crashtender beschikt over een grote bluscapaciteit en wordt eigenlijk alleen gebruikt bij vliegtuigbranden.

Volgens de brandweer is de prioriteit nu vooral te voorkomen dat de brand overslaat naar andere delen van het pand. Het is onduidelijk hoelang het nog duurt voordat de brand onder controle is. Het datacenter ligt op een industrieterrein aan de oostzijde van Almere en is te zien vanaf de A6.

Grote impact

De Universiteit van Utrecht heeft enkele servers in het datacenter staan. De onderwijsinstelling zegt door de brand problemen te hebben met applicaties en met de website.

Ook Infomedics, de organisatie die rekeningen stuurt namens zorgaanbieders, ondervindt problemen. Het bedrijf door de brand niet bereikbaar per telefoon en chat.

Ook de systemen van meerdere huisartspraktijken en apothekers in het land liggen plat. De verwachting is dat zij de rest van de dag niet te bereiken zijn. Een huisarts uit Amsterdam noemt de situatie "lastig". "Ik ben vandaag maar langs oudere patiënten op huisbezoek gegaan, zodat ik mijn tijd nog nuttig kan besteden."

Over de oorzaak van de brand kan de brandweer nog niets zeggen.

De hongersnood in Gaza door de Israëlische blokkade heeft een grote invloed gehad op de gezondheid van zwangere vrouwen en baby's. Dat blijkt uit onderzoek van de internationale hulporganisatie Artsen zonder Grenzen. En de situatie is nog steeds precair, waarschuwt AzG.

Zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding gaven en baby's tot zes maanden hebben grote gezondheidsschade opgelopen tijdens periodes van zware aanvallen en voedseltekorten, zoals midden vorig jaar. Toen waren inwoners afhankelijk van de Gaza Humanitarian Foundation. Mensen die daar eten kwamen halen, werden dagelijks beschoten.

Veel kinderen werden te vroeg geboren of stierven jong doordat zwangere vrouwen ondervoed waren, er waren veel miskramen en een groot aantal baby's moest voor ondervoeding worden behandeld, constateert AzG. De gegevens komen van vier klinieken in Gaza tussen eind 2024 en begin 2026.

Zo was er in mei vorig jaar al maanden bijna geen eten in Gaza:

"Meer dan de helft van de zwangere vrouwen die bij onze klinieken kwamen, had op enig moment tijdens de zwangerschap last van ondervoeding", zegt Karel Hendriks, directeur van AzG Nederland tegen de NOS. "90 procent van hun baby's werd te vroeg geboren en 84 procent had een te laag geboortegewicht."

"De sterfte bij pasgeborenen was twee keer zo hoog onder baby's van ondervoede moeders als onder baby's van gezonde moeders."

Levenslange gevolgen

De hulporganisatie legt een directe link met de Israëlische blokkade van hulpgoederen en aanvallen op de infrastructuur, waaronder medische voorzieningen. Daardoor ontstond onveiligheid, moesten mensen (opnieuw) vluchten, was er beperkte toegang tot hulp, waren er te weinig levensmiddelen en was er een gebrek aan medische zorg. Dat had verstrekkende gevolgen voor de zorg voor zwangere vrouwen en pasgeboren baby's.

"Kinderen die ondervoed ter wereld komen, hebben een zeer verhoogd risico op groei- en ontwikkelingsachterstanden", zegt Hendriks. "We zullen dus nog vele jaren de naweeën zien van het feit dat er zoveel hulp en voedsel bewust tegengehouden is de afgelopen tijd."

Tussen januari 2024, toen de eerste gevallen van ondervoeding aan het licht kwamen, en februari van dit jaar behandelde AzG zo'n 4000 kinderen jonger dan 5 jaar voor acute ondervoeding. Ook werden ruim 3300 zwangere vrouwen en moeders die borstvoeding gaven behandeld.

AzG waarschuwt dat de situatie nog niet veel is verbeterd, ondanks het zogenaamde staakt-het-vuren dat in oktober werd afgekondigd. Volgens Hendriks is de honger niet zo extreem als voorheen, maar heeft niet iedereen altijd genoeg te eten. Daarnaast is de werkloosheid 80 procent en is er nauwelijks een functionerende economie, zegt hij.

Grenzen moeten open

"We hebben in het eerste kwartaal van dit jaar nog steeds 400 kinderen moeten opnemen vanwege ondervoeding", legt Hendriks uit. "Dus ook in 2026, ook nu nog na dat staakt-het-vuren, zien we in de hulpverlening van AzG veel ondervoede kinderen. Een derde daarvan met de meest ernstige vorm van acute ondervoeding."

De organisatie roept Israël op om onmiddellijk de onmisbare mensen en middelen toe te laten. "Sinds 1 januari hebben onze internationale medewerkers geen toegang meer tot de Palestijnse gebieden en hebben we geen nieuwe bevoorrading binnen kunnen brengen."

"Alles wordt tegengehouden. Er zijn wel ongeveer 1200 Palestijnse medewerkers in de verschillende delen van de Gazastrook die het werk proberen voort te zetten. Dat doen ze onder steeds heftigere beperkingen en met steeds minder middelen."

Het eerste wat er moet gebeuren is volgens Hendriks het openen van de grenzen, zodat iedereen gezond voedsel, schoon drinkwater en andere basisbehoeften kan krijgen. "De hele humanitaire gemeenschap staat klaar om dat te doen, ook de vele organisaties voor wie de toegang nu ingeperkt is. Dus dat is de eerste stap."

Ali B moet drie jaar de gevangenis in. Het gerechtshof in Amsterdam gaf de rapper in het hoger beroep van de geruchtmakende zedenzaak een hogere straf dan de rechter eerder. De straf is ook zwaarder dan de eis van het Openbaar Ministerie.

Het hof veroordeelt Ali B voor twee strafbare feiten. Het gaat om twee verkrachtingen: van Naomi en van Ellen ten Damme.

"De verdachte heeft de seksuele grenzen van beide vrouwen ernstig geschonden", zei de voorzitter van het hof. "Wat ook meetelt in de straf, is dat de verdachte de beschuldigingen steeds heeft ontkend."

Kijk hier hoe de rechter de uitspraak toelicht:

Het hof behandelde de vier aanklachten een voor een. Zo waren er beschuldigingen van verkrachting of een poging daartoe van Ellen ten Damme. Het hof vindt haar verklaringen betrouwbaar. Hiervoor is genoeg steunbewijs gevonden, bijvoorbeeld in de verklaring van de voormalige partner van Ten Damme. Het hof vindt het bewezen dat de zangeres is verkracht door B.

Over de aanklachten van Naomi, een vrouw die hij ontmoette op een schrijverskamp in Heiloo, vertelde de voorzitter dat haar verklaringen kunnen worden gebruikt voor het bewijs. Ze was niet overal consistent over, was zijn uitleg, maar over belangrijke zaken was ze dat wel. Ook van deze aanklacht vindt het hof het bewezen dat zij is verkracht.

Wat de aanranding betreft, wordt B vrijgesproken. Daar is niet genoeg steunbewijs voor, oordeelt het hof. Voor de aanranding van Jill Helena zegt het hof geen reden te hebben om te twijfelen aan haar verklaringen. Toch is hier niet genoeg steunbewijs te vinden, zei de voorzitter. En dus wordt B ook van deze aanklacht vrijgesproken.

Media-aandacht

Het hof zegt te snappen dat de grote media-aandacht veel impact heeft gehad op het privéleven van B. Dat wordt echter niet genoemd als aanleiding om de straf "te matigen". De rapper had als BN'er kunnen weten dat zijn handelen "tot grote verontwaardiging in de samenleving had kunnen leiden", redeneert het hof.

Ali B was vandaag niet aanwezig bij de uitspraak. Zijn advocaat Bart Swier was er wel. Na afloop zei hij dat Ali B in cassatie gaat bij de Hoge Raad.

Strafeis in maart

Het hoger beroep tegen de rapper begon eind maart. Toen kwam justitie met een eis tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van 2,5 jaar.

De strafeis in maart was op basis van drie strafbare feiten: het aanranden en verkrachten van Naomi in 2018 en een verkrachting van zangeres Ellen ten Damme in 2014. Er werd ook rekening gehouden met onder meer de grote media-aandacht rond de zaak en het feit dat B nog geen strafblad had.

Die eis was hoger dan de straf die hij in juli 2024 kreeg. Toen veroordeelde de rechtbank de rapper tot twee jaar cel voor een verkrachting en een poging tot verkrachting.

'Niet eerlijk'

Eind maart, op de laatste zittingsdag, vroeg Ali B opnieuw om vrijspraak. In zijn slotverklaring zei de rapper dat hij zichzelf constant de vraag stelde hoe het kan dat zijn herinnering zo anders is dan die van de vrouwen.

De rapper heeft altijd verklaard onschuldig te zijn. Ook in deze verklaring zei hij dat hij nooit iemand heeft gedwongen tot seks of iets zonder toestemming heeft gedaan.

Ook kwamen toen de advocaten van de slachtoffers en het OM aan het woord over de slachtofferverklaringen. In de verklaring van Jill Helena, die werd voorgelezen door haar advocaat, stond dat ze het ontzettend moeilijk vond dat Ali B nog steeds "niet eerlijk is". Naomi's advocaat vertelde toen ook dat ze sinds de strafzaak zowel thuis als online wordt lastiggevallen en geïntimideerd.

De website Motherless, waar op grote schaal beelden kunnen worden gevonden die duiden op misbruik en soms zelfs kinderporno, staat al zeker sinds 2024 op een Nederlandse server, maar wordt nauwelijks aangepakt. Dat blijkt uit onderzoek van de NOS en Nieuwsuur.

De website ligt al langer onder vuur, maar kreeg internationaal extra aandacht door onderzoek van CNN naar aanleiding van de zaak-Pelicot. De zender vond duizenden video's waarop vrouwen in hun slaap worden misbruikt. De site trekt maandelijks ongeveer 62 miljoen bezoekers.

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) noemt de praktijken "zorgwekkend". Volgens de toezichthouder zijn de platforms en webhost onder de Europese Digital Services verplicht om illegale inhoud aan te pakken en minderjarigen te beschermen.

ACM zegt zelf geen content offline te kunnen halen. De toezichthouder onderzoekt nu samen met andere Europese autoriteiten wie bevoegd is om op te treden tegen Motherless en zal mogelijk een onderzoek starten.

Steenbergen

De site is zeker sinds 2024 ondergebracht bij Nforce, een hostingbedrijf uit Steenbergen, dat vaker met problematische en illegale content in verband is gebracht. "Wij verlenen infrastructuurdiensten aan Motherless", bevestigt Nforce-directeur Simon Elimeleh. "Wij hebben geen controle over de inhoud van de site."

Dat de site in Nederland is ondergebracht, bleek niet ingewikkeld om te ontdekken. Desondanks lijkt er nog geen actie te zijn ondernomen.

Het OM laat weten dat het niets kan zeggen over een 'eventueel onderzoek'. Wel zegt een woordvoerder zich in algemene zin zeer bewust te zijn van de impact op slachtoffers die te zien zijn op gepubliceerde beelden waarop strafbare feiten staan. Wat het OM in zulke gevallen kan doen, verschilt per situatie. Daarbij benadrukt het OM: 'soms zijn de mogelijkheden helaas beperkt.'

Motherless is primair zelf verantwoordelijk voor het verwijderen van illegale beelden, zegt Elimeleh. "Als klanten dat consequent niet doen, kunnen we de dienstverlening beëindigen." Ook kan dan de politie worden ingeschakeld. Elimeleh benadrukt dat Nforce-klanten kinderporno consequent en snel verwijderen. "Wij hebben zelf geen toegang tot de systemen van klanten en kunnen dat niet namens hen doen."

Duizenden video's

Expertisebureau online misbruik Offlimits kreeg alleen al dit jaar bijna 142 meldingen over maar liefst 12.000 video's binnen over Motherless, dat niet reageerde op vragen om commentaar. Van die 142 meldingen ging het in 25 gevallen om kinderporno. Volgens Robbert Hoving, directeur bij Offlimits, reageren zowel Nforce als Motherless snel op hun verzoeken. "Maar bij zoveel signalen lijkt het ons dat er genoeg reden is voor een toezichthouder om hier grondig naar te kijken."

De NOS analyseerde 20.000 video's die tussen vrijdag 1 en 7 mei op de voorpagina van Motherless verschenen, en analyseerde de tags die gebruikers erbij vermelden. Daarbij was "incest" na "teen" en" amateur" de populairste categorie, met ruim 1000 video's die samen 60 miljoen keer werden bekeken.

De meest bekeken video in de afgelopen week, met 4,2 miljoen views, is ondergebracht in de categorieën "incest" en "rape", in combinatie met "school girl" en "sister".

Onbewust slachtoffer

Een van de uploaders van dergelijke video's geeft bij de 1952 video's die de NOS analyseerde, consequent aan hoe zeker hij weet dat er daadwerkelijk sprake is van incest of de video's "waarschijnlijk" echt zijn, en dus niet in scène gezet.

"Helaas is het aannemelijk dat veel mensen zich niet bewust zijn van het feit dat zij slachtoffer zijn geworden", zegt Hoving van Offlimits. Zo staan er filmpjes op waarin vrouwen mogelijk stiekem gefilmd zijn terwijl ze zich omkleden in een strandhokje. Of gedrogeerd zijn en dus bewusteloos.

CNN vond eerder 20.000 video's waarop te zien is hoe mannen de oogleden van vrouwen optillen om te controleren of zij buiten bewustzijn zijn of in een diepe slaap.

Achteraf verwijderen

Nforce-directeur Elimeleh stelt dat het feit dat er over Motherless verwijderverzoeken binnenkomen, niet betekent dat de site intrinsiek niet deugt. "Het toont slechts aan dat het nodig is om die informatie op te merken, te verwijderen en ervoor te zorgen dat dat gebeurt."

Hij heeft geen aanwijzingen dat de site sinds het CNN-artikel onder een vergrootglas ligt. "Wij hebben niet vernomen van de relevante partijen dat de beheerder van deze website niet meewerkt aan het verwijderen van illegale content." Of het CNN-verhaal betekent dat hij nu de samenwerking met Nforce heroverweegt, is onbekend.

Elimeleh benadrukt dat het Meldpunt Kinderporno, dat inmiddels onder de vlag van Offlimits opereert, eerder aangaf dat Nforce "welwillend" is en "goed gehoor geeft aan onze meldingen". Tegenover Motherless heeft het bedrijf "opnieuw duidelijk gemaakt" dat het zich aan de regelgeving moet houden.

Hoving vindt het achteraf verwijderen niet voldoende, omdat het om zeer zorgelijke video's gaat op de site. "Waar rook is, is vuur. Juist dan moet worden onderzocht of het huidige wettelijke kader wel volstaat om dit soort ernstige schendingen aan te pakken."

Volgens Hoving zou de site op zwart moeten zolang er niks verandert. "Het instandhouden normaliseert problematisch gedrag richting vrouwen en creëert de mogelijkheid voor daders om nieuwe slachtoffers te maken."

Verantwoording

Voor dit artikel analyseerde de NOS de infrastructuur waar Motherless gebruik van maakt. Ook indexeerden we geautomatiseerd de voorpagina van Motherless en analyseerden de geplaatste video's. Zo keken we naar de tags en de uploaders. De scrapers die daarvoor nodig waren, schreven we met behulp van AI-modellen (Opus 4.7 en Sonnet 4.6).

Actrice Q'orianka Kilcher klaagt regisseur James Cameron aan, omdat hij haar gezicht heeft gebruikt voor de Avatar-filmreeks. Cameron gaf de aliens in zijn film uit 2009 haar trekken.

Cameron kwam foto's van Kilcher tegen toen ze als 14-jarige Pocahontas speelde in de film The New World. "Ze heeft een heel bijzonder gezicht", zei de regisseur over de Duits-Amerikaanse actrice van inheems Peruviaanse afkomst. Door haar geïnspireerd schetste hij daarna de blauwe alien Neytiri. Met name Kilchers kin, mond en kaaklijn zijn daarin duidelijk terug te zien.

Kilcher hoorde in 2010 over haar bijdrage aan de film toen Cameron haar bedankte met een ingelijste schets van Neytiri, in de film gespeeld door Zoë Saldaña. "Jouw schoonheid was een vroege inspiratie. Jammer dat je met een andere film bezig was. Volgende keer beter", schrijft hij in een opdracht erbij. Tot een verdere samenwerking kwam het echter nooit.

Uitgebuit

"Ik had nooit gedacht dat iemand die ik vertrouwde planmatig mijn gezicht zou gebruiken bij een uitgebreid ontwerpproces en het zonder mijn toestemming zou inzetten voor een enorme productie", zegt Kilcher nu. "Dit is ver over de grens. Dit is verkeerd."

Haar advocaten noemen het extra wrang dat de film een antikoloniale boodschap uitdraagt, maar juist een actrice van inheemse afkomst exploiteerde. "Een van Hollywoods machtigste filmmakers gebruikte de uiterlijke kenmerken en culturele achtergrond van een jong, inheems meisje zonder haar te noemen of te compenseren", redeneert haar advocaat. "Deze lucratieve films doen alsof ze oog hebben voor de inheemse strijd, maar buiten achter de schermen een echt inheems meisje uit."

Volgens de advocaten overtreden de films ook een recente wet uit Californië die deepfake-pornografie verbiedt, omdat het tienergezicht van Kilcher werd gebruikt voor een seksscène in de film.

Miljarden

Kilcher eist een niet nader genoemd geldbedrag van Cameron. Ook wil ze genoemd worden als inspiratiebron voor de aliens en meer zeggenschap krijgen over het gebruik van het personage in de toekomst.

Cameron of zijn filmstudio heeft nog niet gereageerd op de aanklacht. De rechtszaak wordt in Hollywood op de voet gevolgd, omdat de discussie over beeldrechten door de opkomst van AI op scherp is komen te staan.

Avatar is een van de meest succesvolle filmreeksen ooit, met drie films die gezamenlijk miljarden hebben opgebracht. In totaal haalden de films vijf Oscars binnen, met name voor de innovatieve special effects waarmee Cameron een hele wereld uit de computer toverde.

Een stewardess uit Haarlem is in het ziekenhuis opgenomen met symptomen van het hantavirus. Dat meldt het ministerie van Volksgezondheid.

De vrouw was in Johannesburg, in Zuid-Afrika, in contact gekomen met de 69-jarige Nederlandse vrouw die een dag later aan het virus overleed. De stewardess heeft milde klachten en ligt in isolatie in het Amsterdam UMC. Daar wordt ze getest.

De besmette vrouw was op 26 april kort aan boord van het KLM-vliegtuig, maar al snel werd besloten dat ze te ziek was om mee te vliegen. Ze wilde vanuit Zuid-Afrika naar huis vliegen, nadat haar man eerder op een Atlantische cruise was overleden.

Tweede vlucht geland

De twee waren aan boord van het Nederlandse schip Hondius ziek geworden. Ook een derde opvarende overleed. Drie andere zieken zijn inmiddels van boord gehaald.

Een tweede medische evacuatievlucht met een ziek bemanningslid van de Hondius is vanochtend geland op Schiphol. Waarschijnlijk zat aan boord een Nederlandse man van 41. Na de landing reed het vliegtuig naar het oostelijke deel van Schiphol, waar volgens een ANP-fotograaf meerdere ambulances stonden te wachten.

Het Radboud UMC in Nijmegen zegt een patiënt met symptomen van het virus te hebben opgenomen. Vermoedelijk gaat het om de man die vanochtend is geland. Het ziekenhuis zegt dat hij wordt verzorgd door een team dat gespecialiseerd is in de verzorging van patiënten met ernstige infectieziekten. Ook zijn er "passende isolatiemaatregelen" genomen.

De vlucht was gisteren vertraagd, vanwege technische problemen. Het vliegtuig met de patiënt aan boord moest een tussenlanding maken op Gran Canaria. Uiteindelijk werd besloten in een ander toestel naar Nederland te vliegen, waar het iets na 09.00 uur landde op Schiphol.

Brit in LUMC

Gisteravond landde al een eerste evacuatietoestel op Schiphol. Aan boord waren een Brit van 56 en een Duitse vrouw van 65. Zij wordt waarschijnlijk in Düsseldorf behandeld. Haar toestand is stabiel.

De Brit is gisteravond aangekomen bij het LUMC in Leiden. De 56-jarige Martin Anstee is bemanningslid en zegt tegen Sky News dat hij zich "oké voelt, maar dat er nog veel testen moeten worden gedaan". Hij zit in isolatie in het ziekenhuis, onbekend is voor hoelang.

Naast deze patiënten ligt er nog iemand op de intensive care in Zuid-Afrika en werd gisteren een Zwitser met symptomen opgenomen in Zürich. Diens partner zit uit voorzorg in zelfisolatie.

Van boord in Sint-Helena

Minister Berendsen van Buitenlandse Zaken en minister Hermans van Volksgezondheid geven in een Kamerbrief meer details over wat er vooraf ging aan de reis naar Kaapverdië. Ze zeggen dat er ruim veertig mensen van boord gegaan op het eiland Sint-Helena. Onder hen was de Nederlandse vrouw die later in Zuid-Afrika is overleden.

Oceanwide Expeditions, dat de reis organiseerde, zegt dat het om 29 mensen gaat, en het lichaam van de Nederlander die aan boord was overleden aan het virus. Ook zegt het bedrijf dat het met alle passagiers die in Sint-Helena van boord gingen, contact heeft.

Ook de Zwitser is toen van boord gegaan. Volgens Berendsen en Hermans voert de Britse publieke gezondheidsautoriteit het bron- en contactonderzoek uit samen met de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Het RIVM stuurt de komende dagen brieven naar passagiers van de KLM-vlucht.

Het is niet duidelijk of de mensen die van boord zijn gegaan ook weer terug aan boord van de Hondius zijn gegaan, of dat ze op Sint-Helena zijn gebleven en van daaruit misschien verder zijn gereisd.

Hondius onderweg

Het cruiseschip Hondius vertrok gisteravond voor de kust van Kaapverdië en is onderweg naar het Canarische eiland Tenerife. Daar meert het naar verwachting zaterdag aan, waarna de overgebleven passagiers die geen symptomen hebben van boord kunnen.

Het gaat om 150 mensen, tien van hen hebben volgens minister van Buitenlandse Zaken Berendsen de Nederlandse nationaliteit.

De organisatie van het Eurovisie Songfestival strijkt over het hart: voor het eerst sinds 1999 krijgt een deelnemer toestemming om live op het podium een instrument te bespelen. De Finse deelnemer Linda Lampenius (56) had hier nadrukkelijk om verzocht bij de EBU, de organisatie achter het muziekfestival.

Het nummer Liekinheitin, dat ze samen speelt met zanger Pete Parkkonen, kan volgens Lampenius niet zonder live vioolspel. Volgens het muziekduo gaan in het nummer de zang van Parkkonen en de viool van Lampenius een dialoog aan. De viool is daarmee vooral een extra stem en niet zozeer een muziekinstrument, beargumenteerden de Finnen.

Zij hebben verheugd gereageerd op de beslissing van de EBU. Lampenius: "Het voelt zo waanzinnig. Ik ga geschiedenis schrijven."

Live muziek eigenlijk verboden

Waarom de organisatie dit keer heeft besloten een uitzondering te maken, is niet bekend. Normaal gesproken is de EBU geen voorstander van livemuziek op het podium, omdat het technisch te veel gedoe zou zijn om tijdens een liveshow steeds alle instrumenten van de verschillende acts in te moeten pluggen en af te stemmen.

Sinds 2004 is het zelfs in de reglementen van het muziekfestival opgenomen dat er geen livemuziek gemaakt mag worden. Al het muziekspel wordt daarom eerder opgenomen en tijdens de liveshows via speakers afgespeeld. Wel wordt er live gezongen.

Maas in de wet

Overigens bespeelde de Italiaan Lucio Corsi vorig jaar wel mondharmonica op het podium. Hij vond een maas in de wet, omdat een mondharmonica een instrument is zonder kabels en het geluid wordt opgevangen door de microfoon die voor het zingen wordt gebruikt.

Lampenius en Parkkonen gelden als een van de favorieten voor de winst van het Eurovisie Songfestival. Het duo treedt dinsdag eerst op tijdens de eerste halve finale. De finale van het Songfestival in Wenen is volgende week zaterdag.

Twee drones zijn het Letse luchtruim binnengedrongen vanuit Rusland en neergestort in het oosten van het land, meldt het Letse leger. Daarmee zijn ze ook het NAVO-luchtruim binnengekomen. De drones zijn waarschijnlijk afgevuurd door Oekraïne op Russische doelen, zegt minister Spruds van Defensie.

Vliegtuigen van de NAVO-politiemissie in de Baltische staten zijn naar de plek waar het gebeurde gestuurd. Er zijn geen signalen dat er een NAVO-reactie komt op het incident. Dat gebeurde in eerdere gevallen ook niet.

Er raakten vier lege olietanks beschadigd op een opslagterrein in Rezekne, zo'n 40 kilometer van de Russische grens. Een brand op het terrein werd snel geblust. Ook werden er restanten van een drone gevonden.

Inwoners van het gebied langs de Russische grens kregen vannacht rond 04.00 uur een drone-waarschuwing, met het advies om binnen te blijven. De scholen in Rezekne blijven vandaag dicht.

Geen toestemming

Eind maart kwamen in de Baltische staten - alle drie NAVO-leden - ook al drones neer. Een raakte er een schoorsteen van een elektriciteitscentrale in Estland, een andere landde op een bevroren meer en ontplofte. Ook toen ging het waarschijnlijk om Oekraïense drones die Russische doelen hadden moeten treffen, zoals havens aan de Finse Golf.

De drie landen hebben geen toestemming gegeven om hun luchtruim te gebruiken voor aanvallen op Rusland.

Shell boekte in het eerste kwartaal een winst van ruim 5,7 miljard dollar, omgerekend 4,8 miljard euro. De oorlog in het Midden-Oosten levert bijna een miljard extra winst op.

Shell verhandelt de olie en gas die het produceert op de wereldmarkt. Omdat de prijzen van met name olie afgelopen weken flink stegen, boekte het bedrijf een aanzienlijk hoger resultaat.

Het olieconcern zag de marges voor raffinage van olie per vat stijgen tot 17 dollar per vat. Vorig kwartaal was dat nog 14 dollar per vat.

De oliegigant sloot vorig jaar nog af met een slecht kwartaal. De nettowinst kwam in de laatste drie maanden van 2025 uit op 4,1 miljard euro, een daling van 22 procent vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder. Het bedrijf kampte met lagere olieprijzen, hogere kosten en hogere belastingen.

Ondanks de schade aan havens, raffinaderijen, olievelden en gasinstallaties door aanvallen over en weer in de Perzische Golf, heeft het bedrijf ongeveer 20 procent meer winst gemaakt in ten opzichte van hetzelfde kwartaal vorig jaar.

De prijs van een vat Brent-olie lag gemiddeld in de eerste twee maanden van dit jaar rond de 70 dollar per vat. De laatste maand van afgelopen kwartaal was dat bijna 100 dollar per vat. En deze verkoopprijzen leiden ook bij andere oliemaatschappijen tot hogere winsten.

Oliemaatschappijen

Olie- en gasbedrijven die eerder al hun cijfers bekendmaakten boekten ook hogere winsten dan verwacht. Aardoliebedrijf BP sprong daaruit met een verdubbeling van de kwartaalwinst. Omdat het minder actief is in de Golfregio heeft het ook minder last van de sluiting van de Straat van Hormuz.

ExxonMobil is dat - net als Shell - wel. Het eerste kwartaal heeft het te maken gehad met ongekende verstoringen in het Midden-Oosten. Naast de sluiting van de zeestraat zijn ook LNG-faciliteiten in Qatar getroffen door Iraanse aanvallen.

Het liep 400 miljoen dollar mis door het moeten stilzetten van productielocaties, maar daar stond wel 1,7 miljard extra winst tegenover als gevolg van de hogere olie- en gasprijzen.

De aanval op het Ras Laffan energiecomplex vorige maand raakte ook een faciliteit van Shell. Het bedrijf zei dat een volledig herstel hiervan ongeveer een jaar zal duren.

Belasten

De hoge winsten roepen voornamelijk in Den Haag de vraag op of er sprake is van overwinsten bij oliemaatschappijen. Bij de vorige energiecrisis in 2022 na de Russische inval in Oekraïne zijn maatregelen tegen deze mogelijke overwinsten genomen, maar energiebedrijven hebben hier massaal bezwaar tegen gemaakt. Dat bleek uit een brief die het Nederlandse kabinet onlangs naar de Tweede Kamer stuurde.

Begin vorige maand stuurden verschillende EU-landen, waaronder Duitsland, Italië, Spanje, Oostenrijk en Portugal een brief naar Eurocommissaris Wopke Hoekstra om te vragen een Europese heffing om deze winsten af te romen.

Onlangs verzochten Jesse Klaver (Pro) en Jan Patternotte (D66) via een motie het kabinet in Europa actief te pleiten voor het aanpakken van eventuele overwinsten en het juridisch mogelijk maken hiervan. De motie is door een meerderheid van de Kamer aangenomen.

Wereldmarkt

Of de Straat van Hormuz open of dicht is verschilt van dag tot dag. Er varen soms enkele olie- en gastankers doorheen, maar dat is maar een fractie ten opzichte van het totaal aantal schepen dat vóór het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten de straat passeerden.

Doordat het verschepen van olie al weken stokt, zijn de olieprijzen afgelopen weken enorm gestegen. Omdat de olie die wordt verhandeld op de wereldmarkt nu schaarser is geworden, gaat een vat olie naar de hoogste bieder en dat stuwt de prijs. Een week geleden steeg die prijs voor een vat Brent-olie naar het hoogste niveau in vier jaar, tot 119,50 dollar.

Het programma Boos van Tim Hofman, de onthulling van Follow the Money over Bolle Jos, de serie De Afhaalchinees en de documentairereeks Hila voorbij de Taliban: het zijn allemaal journalistieke producties die in de prijzen zijn gevallen bij De Tegel. De jaarlijkse uitreiking van die prestigieuze journalistieke prijzen was gisteravond in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag.

Boos onderzocht samen met Investico en het Nederlands Dagblad de organisatie Christenen voor Israël en hun bijdragen aan de bezetting van de Westelijke Jordaanoever. Boos won eerder ook al een Tegel voor de onthullingen over de misstanden bij The Voice of Holland.

Er zijn in totaal tien categorieën bij De Tegel. In de categorie Verslaggeving wonnen Parool-verslaggevers Wouter Laumans, Paul Vugts en Jesper Roele. Zij kregen de onderscheiding voor hun verslaggeving na de dood van de 17-jarige Lisa uit Abcoude.

Cameravrouw

De onderzoeksjournalisten van Follow the Money wonnen in de categorie Nieuws. Samen met het AD ontdekten ze dat Jos L., een van de meest gezochte criminelen van Nederland, in Sierra Leone zat.

Ook cameravrouw Antoinette Verbree ging naar huis met een Tegel voor haar werk aan Hila voorbij de Taliban. Die documentaireserie gaat over de vrouwen in het Afghanistan van nu. Dat geldt ook voor Qian van Binsbergen, die de serie De Afhaalchinees maakte voor Omroep Zwart.

Verslag vanuit Syrië

Vorig jaar wonnen onder meer NOS-correspondent Daisy Mohr en cameravrouw Edmée van Rijn een Tegel voor hun verslaggeving vanuit het Midden-Oosten. Mohr en Van Rijn werken vanuit Beiroet in Libanon en deden onder meer verslag vanuit Syrië na de val van het regime van Assad.

Verder kregen toen ook Friso Bos, Oscar Spaans en Bart Vuijk van het Noordhollands Dagblad een Tegel. Zij deden onderzoek naar het gifschandaal in Beverwijk.

De journalistieke prijs werd in 2006 ingesteld. De naam komt van het boek Tegels lichten van Henk Hofland, een metafoor over het nut van de journalistiek: daglicht werpen op het ongedierte dat schuilgaat onder het trottoir. Winnaars krijgen als prijs een daadwerkelijke stoeptegel.

Een Duitse toerist moet van zijn reisorganisatie honderden euro's schadevergoeding krijgen omdat hij op vakantie in Griekenland geen ligstoel bij het zwembad kon vinden. Iedere dag waren alle plekken al gereserveerd met handdoeken en daarom stelt de rechter de touroperator in gebreke.

De man verbleef in 2024 met zijn gezin in een resort op het eiland Kos. Hoewel het hotel meerdere zwembaden had, was er nooit een ligplek te vinden. Zelfs om 06.00 uur opstaan was niet voldoende om een plekje te krijgen.

Volgens de man was hij dagelijks bijna een half uur kwijt aan het zoeken. Er waren momenten dat zijn kinderen genoegen moesten nemen met een handdoek op de grond.

Service ondermaats

De rechter vindt dat de touroperator hiervoor aansprakelijk kan worden gesteld. Het hotel verbood handdoekjeleggen om een plek te reserveren, maar hoewel de man klaagde bij zijn contactpersoon, ondernam het bedrijf niets om het euvel te verhelpen. Daarmee was de service volgens de rechter ondermaats.

De man had al een tegemoetkoming van 350 euro gekregen op zijn reissom van bijna 7200 euro. De rechter heeft dat verhoogd naar 900 euro.

Goedemorgen! Vandaag is de uitspraak in het hoger beroep in de zedenzaak tegen Ali B en in het Verenigd Koninkrijk mogen miljoenen mensen naar de stembus voor lokale en regionale verkiezingen.

Eerst het weer: vanochtend veel zon, al zijn er in het zuiden en oosten eerst ook wat wolken. Vanmiddag wisselen stapelwolken, zon en een enkel buitje elkaar af bij maximale temperaturen tussen 13 en 17 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De toestand van een opvarende van de MV Hondius die wordt behandeld in een Duits ziekenhuis in Düsseldorf is stabiel. Dat meldt de brandweer van de Duitse stad die de passagier vanavond van Schiphol naar Düsseldorf vervoerde. Volgens de hulpdiensten zijn er geen symptomen die wijzen op een infectie.

Vermoedelijk gaat het om een 65-jarige Duitse vrouw die nauw verwant is aan een passagier van het cruiseschip die vorige maand overleed. Over de identiteit van de persoon in kwestie worden geen verdere mededelingen gedaan.

De vlucht met twee geëvacueerde passagiers van het cruiseschip dat voor de kust van Kaapverdië lag landde woensdagavond rond 20.00 uur op Schiphol. Een andere passagier van de evacuatievlucht is overgebracht naar het Leids Universitair Medisch Centrum.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

In een natuurgebied in Tilburg is begin deze week een complete badkamer gedumpt. Er lagen onder meer tegels, rolgordijnen, isolatiespullen en spotjes. Ook een wastafel, toilet en enkele kozijnen waren weggegooid.

De politie heeft een 40-jarige man uit Drunen opgepakt. Hij zou betrokken zijn geweest bij het veroorzaken van de puinzooi langs de A65.

Fijne dag!

Oud-burgemeester Giuliani van New York is weer van de intensive care af. Hij werd begin afgelopen weekend in kritieke toestand opgenomen met longproblemen, maar is inmiddels weer stabiel

De 81-jarige Giuliani werd opgenomen met een longontsteking, die volgens zijn woordvoerder werd verergerd door symptomen die hij bij de aanslagen van 11 september 2001 opliep. Mensen die zoals hij aanwezig waren toen de WTC-torens instortten, hebben vaker longproblemen doordat ze toen schadelijke stoffen hebben binnengekregen.

Volgens zijn woordvoerder verblijft Giuliani om verder aan te sterker nog wel in het ziekhuis in Florida waar hij was opgenomen. "De burgemeester en zijn gezin dank voor alle gebeden en blijken van liefde van het publiek."

Giuliani was burgemeester van New York tussen 1994 en eind 2001. Hij groeide door 9/11 uit tot een internationaal bekende politicus. De afgelopen jaren was hij vooral in het nieuws als groot voorvechter van president Trump.

In het Verenigd Koninkrijk spreken ze al van een groene revolutie. Nee, dit gaat niet over de energietransitie en de bestrijding van klimaatverandering. Het gaat over de razendsnelle opkomst van de Green Party. Vandaag zijn er gemeenteraadsverkiezingen in Engeland en de verwachting is dat de Britse Groenen hun beste verkiezingsresultaat ooit gaan behalen.

Nergens wordt dit zo duidelijk als in Birmingham. Ga van deur tot deur in de wijk Hall Green en je merkt al snel wat het sentiment van de Britse kiezer drijft: een totale desillusie met de gevestigde politiek.

"Ik heb altijd Labour gestemd", zegt een vrouw die de deur opendoet. "Labour was er altijd voor de arbeidersklasse, maar ze zijn onherkenbaar geworden. We hadden bezuinigingen onder veertien jaar Conservatieven. En nu doet Labour precies hetzelfde. Sterker nog, ze zijn erger."

Labour-bolwerk

Dit zijn geluiden die Mansoor Qureshi, kandidaat voor de gemeenteraad, overal hoort in deze wijk. Hij maakte nog maar recent de overstap naar de Green Party. "Ik heb in het verleden nooit op de Groenen gestemd. Ik dacht altijd dat het maar een kleine partij was die nooit kon winnen. Het zou voor mij een weggegooide stem zijn."

Birmingham is al een halve eeuw een Labour-bolwerk. Bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen in 2022 behaalde de partij van premier Starmer 51 procent van de stemmen en won ze 65 van de 101 raadszetels met slechts 2 voor de Green Party.

Met lede ogen zag Qureshi aan hoe zijn stad Birmingham onder leiding van Labour de afgelopen jaren steeds verder afgleed. De stad verklaarde zich failliet in 2023. Het gemeentebestuur zag zich gedwongen diepe bezuinigingen door te voeren.

Die leidden onder meer tot een langslepend arbeidsconflict met de vuilnisophaaldienst. Sinds begin 2025 hebben vuilnisophalers het werk neergelegd, wat leidde tot grote bergen afval in de straten van Birmingham. De staking duurt nog steeds voort.

De Green Party presenteert zich nu als het linkse alternatief voor Labour. "Labour heeft de problemen niet opgelost", stelt Qureshi. "Iedereen komt nu in actie. Er is een golf van verandering op komst."

Ook internationale thema's dringen door tot deze lokale verkiezingen. De Green Party staat bekend om haar pro-Palestijnse standpunt. Dat slaat aan in een stad waar bijna een op de drie inwoners moslim is. "In deze wijk wonen veel moslims", zegt Qureshi. "Zij zien het standpunt van de Groenen. Dat is een van de redenen waarom we hier veel kiezers aantrekken."

Volgens een recente opiniepeiling van de omroep ITV stevent Labour af op een ongenadig pak slaag in Birmingham. De partij dreigt de helft van haar zetels te verliezen. Labour blijft nog maar nipt de grootste met 23 procent van de stemmen, op de voet gevolgd door de anti-immigratiepartij Reform UK (22 procent), de Conservatieven (18 procent) en de Green Party (16 procent).

Einde van het tweepartijenstelsel?

Daarin is Birmingham niet uniek. Bijna een eeuw lang domineerden Labour en de Conservatieven de Britse politiek, maar dat tijdperk lijkt nu voorbij. Overal in het land zijn de kiezers op drift geraakt. Op rechts hebben de Conservatieven concurrentie gekregen van Reform UK, dat nu al ruim een jaar fier aan kop gaat in de landelijke peilingen.

Ook op links versplintert de stem zich met de opkomst van de Green Party. Lange tijd verkeerden de Groenen in de marges van de Britse politiek, maar de laatste jaren zijn ze bezig aan een gestage opmars. De komst van mediagenieke Zack Polanski als partijleider in 2025 was een belangrijk keerpunt.

De Green Party profileerde zich tot dan toe altijd als een klassieke groene partij die zich hardmaakte voor de energietransitie en klimaatneutraal beleid. Onder Polanski verbreedde de partij de focus naar andere linkse thema's, zoals de bescherming van vluchtelingen, het lot van de Palestijnen en de nationalisering van het openbaar vervoer en de nutsbedrijven.

Groeipijnen

De partij groeit inmiddels onstuimig. Polanski gaf onlangs toe dat het een "enorme uitdaging" was om de duizenden nieuwe kandidaten voor de gemeenteraadsverkiezingen te screenen. Vooral het Palestijnse vraagstuk leidt tot frictie binnen de partij. Polanski, de enige Joodse leider van een Britse politieke partij, heeft een aantal kandidaten geschorst vanwege antisemitische opmerkingen.

Vorige week arresteerde de politie twee kandidaten van de Green Party op verdenking van het aanwakkeren van rassenhaat. Een van de kandidaten had op sociale media een bericht gedeeld met de tekst: "Een synagoge rammen is geen antisemitisme. Het is wraak."

De controverse lijkt de Green Party vooralsnog niet te deren. In de landelijke peilingen zijn ze inmiddels op gelijke hoogte gekomen met Labour. "Als dit niet een revolutie is, dan is het in ieder geval het begin van een revolutie", zegt Qureshi.

Vanwege het hantavirus zijn gisteren drie opvarenden geëvacueerd van het Nederlandse cruiseschip de Hondius. Dat lag voor de kust van Kaapverdië en is onderweg naar de Canarische Eilanden.

Het gaat om een Nederlander (41), een Brit (56) en een Duitse (65). Een van hen wordt behandeld in het Leids Universitair Medisch Centrum, een ander is naar een ziekenhuis in Düsseldorf gebracht. Wat er met de derde passagier gebeurt, is nog niet duidelijk.

In het Zwitserse Zürich wordt nog een vierde persoon behandeld: een man die na thuiskomst ziek werd. Zijn vrouw ontwikkelde geen symptomen, maar is uit voorzorg in zelfisolatie. Een vijfde opvarende ligt op de intensive care in Zuid-Afrika.

Eerder overleden drie passagiers van het cruiseschip, onder wie een Nederlands echtpaar. Bij een van hen werd het hantavirus vastgesteld. Bij de twee andere sterfgevallen is niet vastgesteld wat de doodsoorzaak is.

Om welke variant van het virus gaat het?

Het hantavirus heeft wel zestig varianten. In dit geval gaat het om het andesvirus, dat vooral voorkomt in Zuid-Amerika. Het is een van de weinige hantavirussen die van mens tot mens worden doorgegeven.

De variant is afkomstig van een rijstrattensoort, zegt viroloog Chantal Reusken van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). "Mensen kunnen hoge koorts en ademhalingsproblemen krijgen. Later kan dit leiden tot ernstige long- en hartproblemen." Het sterftepercentage van deze variant ligt tussen de 35 en 50 procent.

Hoe verspreidt deze variant zich?

Je krijgt het virus door contact met keutels, urine en speeksel van de rijstrat, of door het inademen van stofdeeltjes in dergelijke uitwerpselen. "Er moet nog diepgaand onderzoek worden gedaan, maar het is waarschijnlijk dat in ieder geval één opvarende het virus heeft opgelopen aan wal in Argentinië", zegt Reusken.

Twee Argentijnse functionarissen, die anoniem willen blijven, zeggen tegen persbureau AP dat het Nederlandse stel dat overleed het hantavirus had opgelopen bij een tocht om vogels te spotten in het Zuid-Amerikaanse land. De Argentijnse regering zou dit als het meest waarschijnlijke scenario zien.

Het is nog niet bekend hoe het virus van mens op mens overgaat. Maar het gaat niet heel makkelijk, zegt Reusken. "Het is niet zoals met de covidpandemie of met griep. Dit virus wordt doorgegeven via nauw contact. En zeker op zo'n schip, een beperkte ruimte, heb je eerder nauw contact met elkaar."

"Met de juiste maatregelen, zoals isolatie, kan verspreiding goed bestreden worden. Dat hebben we gezien bij een uitbraak met meer dan dertig besmettingen in Argentinië in 2018 en 2019. Door goede maatregelen is het toen snel ingedamd."

Waarom worden reizigers die naar Zuid-Amerika gaan niet voor het andesvirus gewaarschuwd?

Dat komt vooral doordat het een zeldzaam virus is, zegt Reusken. "De kans is niet heel groot dat je het oploopt. Het wordt niet overgedragen door muggen bijvoorbeeld. Je loopt wel meer risico bij buitenactiviteiten zoals we dat ook zien bij het risico op de ziekte van Lyme."

Het komt vooral in meer landelijke gebieden voor, dus bij activiteiten als kamperen, houthakken of wandelen. Het virus is door de jaren heen ook nauwelijks veranderd. Een vergelijking tussen uitbraken in 1996 en 2018 liet zien dat het virus stabiel is.

Wat voor medische behandeling krijgen mensen die besmet zijn?

Er is geen specifieke behandeling van het andesvirus, zegt arts-microbioloog Ann Vossen van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Daar zijn ze gespecialiseerd in ernstige luchtweginfecties. Het is de eerste keer dat het ziekenhuis een patiënt met dit type virus heeft binnengekregen.

Eerst wordt in het ziekenhuis bekeken hoe zo'n patiënt eraan toe is. Afhankelijk daarvan gaat diegene naar de intensive care of een verpleegafdeling. Vervolgens moet uit bloedonderzoek binnen een paar uur duidelijk worden of er inderdaad een besmetting is.

De behandeling wijkt verder niet veel af van die van andere patiënten, zegt Vossen. "We zorgen ervoor dat we de luchtwegen zo goed mogelijk ondersteunen en proberen te voorkomen dat de persoon andere infecties krijgt. Daar zetten we op in."

Moeten we ons zorgen maken?

Nee, zegt RIVM-viroloog Reusken. "Het virus is met de juiste maatregelen goed onder controle te krijgen. We kennen dit virus en we weten wat we moeten doen. Daarbij is de uitbraak op een schip, een afgeschermde plek."

"Ik denk dat er nu in de media veel aandacht voor is door de covidpandemie die we hebben meegemaakt. De situatie is extra complex doordat het schip in internationale wateren vaart en er meerdere landen bij betrokken zijn."