NOS Nieuws - Algemeen

Nederland wil met Frankrijk gaan praten over nauwere samenwerking op het gebied van nucleaire bewapening. Het kabinet gaat daarmee in op de uitnodiging die president Macron vandaag deed aan verschillende Europese landen, melden de ministers Berendsen (Buitenlandse Zaken) en Yesilgöz (Defensie) aan de Tweede Kamer.

"De Russische agressieoorlog tegen Oekraïne heeft de veiligheidssituatie in Europa fundamenteel verslechterd", schrijven de ministers. Dit vraagt om meer verantwoordelijkheid voor de eigen Europese veiligheid. Het Franse aanbod om met Europese partners de dialoog hierover te verdiepen past in dit streven en het kabinet acht het wenselijk om op dit aanbod in te gaan."

Macron maakt vandaag in een speech bekend dat Frankrijk het aantal kernkoppen gaat uitbreiden, voor het eerst sinds 1992. Ook zei hij dat hij die wapens wel wil delen met acht Europese bondgenoten, waaronder Nederland. Frankrijk was daar al eerder toe bereid, maar toenmalig minister Brekelmans van Defensie ging er nog van uit dat ons land niet vooraan zou staan.

Geen details

Zijn opvolger Yesilgöz gaat nu dus wel op het aanbod in. Wat dat precies betekent voor Nederland wordt niet duidelijk uit de brief. "Gezien de aard van deze onderwerpen kan het kabinet geen nadere details over de beoogde samenwerking openbaar maken", staat er.

Volgens de brief blijft de NAVO wel "de hoeksteen" van de Europese veiligheid. De samenwerking met Frankrijk moet daar een aanvulling op worden. Frankrijk is het enige EU-land dat eigen kernwapens bezit. Het land is wel lid van de NAVO, maar heeft zeggenschap over de inzet van de eigen kernwapens. Ook de Britten leveren kernwapens aan de NAVO.

In Nederland liggen al Amerikaanse kernwapens, op vliegbasis Volkel. Het kabinet schrijft dat ons land die kernwapentaak blijft uitvoeren.

De oorlog tegen Iran is niet gericht op regime change in het land. En de gevechten gaan ook niet eindeloos lang duren. Dat heeft de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth gezegd in een persconferentie. "Dit is geen Irak", benadrukte de minister.

President Trump heeft de afgelopen dagen duidelijk gemaakt dat het verjagen van de machthebbers in Iran wel degelijk op de agenda staat. Hij heeft Iraniërs opgeroepen in opstand te komen tegen het regime, en stelde dat dit mogelijk "de enige kans in generaties" is die ze zullen krijgen. Aan de zender ABC vertelde de president dat de VS al kandidaten op het oog had om de macht in Iran over te nemen, maar dat die bij de eerste aanval waren omgekomen.

Vandaag zegt Defensieminister Hegseth echter dat het gewapende conflict "geen oorlog gericht op regime change" is. Hij benadrukte dat er met de dood van ayatollah Khamenei en een aantal Iraanse kopstukken wel degelijk iets is veranderd aan het regime. "En de wereld is daar beter mee af."

'Niet eindeloos'

Hegseth wees erop dat het niet de bedoeling is in een moeras van natie-opbouw terecht te komen. "Geen politiek correcte oorlogen. We vechten om te winnen, en we verspillen geen tijd of levens." Dat is volgens hem niet in tegenspraak met de woorden van Trump, die gisteren nog zei dat de aanvallen voor zo'n vier weken zijn gepland en dat er meer doden zullen vallen. Vandaag zegt Trump dat "de grote golf" van aanvallen nog moet komen.

"Dit is niet Irak", zei de minister, verwijzend naar de jarenlange Amerikaanse aanwezigheid in het buurland van Iran. "Dit gaat niet eindeloos duren. Ik was daarbij, en onze generatie weet wel beter, en onze president ook. Hij heeft de laatste 20 jaar van natie-opbouw dom genoemd en hij heeft gelijk. Dit is het omgekeerde. Deze operatie heeft een duidelijke missie."

Het doel van die missie is volgens Hegseth helder: "de dreiging van raketaanvallen vanuit Iran vernietigen, zijn marine vernietigen en geen kernwapens".

Hoelang de campagne gaat duren is aan president Trump, maakte hij verder duidelijk.

Geen grondtroepen

Hegseth werd ook gevraagd of er op dit moment Amerikaanse grondtroepen in Iran in actie zijn. Hij antwoordde ontkennend en maakte tegelijk duidelijk dat hij er verder niet op ingaat. "We gaan niet bespreken wat we wel en niet gaan doen."

De inzet van grondtroepen ligt gevoelig in de VS, vanwege het risico op meer Amerikaanse doden en gewonden en de angst in een langdurig conflict verzeild te raken. Tot nu toe zijn er vier Amerikaanse militairen omgekomen. Generaal Dan Caine, ook aanwezig bij de persconferentie, richtte zich tot de nabestaanden. "We rouwen met jullie mee, en we zullen jullie nooit vergeten."

Hegseth ging tijdens de persconferentie ook in op de aanleiding voor de oorlog, en de reden om aan te vallen terwijl er nog diplomatiek overleg gaande was. "Wij zijn deze oorlog niet begonnen", zei de minister. Volgens hem voert het Iraanse regime sinds zijn ontstaan "al 47 jaar een wrede, eenzijdige oorlog tegen Amerika".

Eerder stelde de Amerikaanse regering dat de directe aanleiding voor de verrassingsaanval op Iran was dat er aanwijzingen waren dat Iran preventief raketten op Amerikaanse militaire bases wilde afvuren. CNN trekt dat in twijfel. Medewerkers van het Pentagon hebben met leden van het Amerikaanse Congres gedeeld dat niets wees op zo'n Iraanse preventieve aanval, schrijft de nieuwszender op basis van anonieme bronnen.

Sjoerd den Daas, correspondent VS:

"De toon in de persconferentie vanuit Hegseth was hard, bij vlagen oogde hij erg geïrriteerd over vragen van media. Antwoorden op eenvoudige vragen wilde, of kon hij nog niet geven. Zeker waar het gaat om grondtroepen, iets waar Amerikanen na langdurige avonturen in het Midden-Oosten met een stem op Trump juist mee klaar dachten te zijn. Maar uitsluiten deed hij het niet.

De duur van de operatie bleef ongewis. 20 jaar zou het niet worden, een oorlog zonder einde ook niet. Maar het zou ook niet in één nacht klaar zijn, was de boodschap van Hegseth.

De doelstelling van Amerika blijft ook na de woorden van de Defensieminister vaag. Zoveel mogelijk kapotmaken lijkt voor nu het devies: zorgen dat, wie er straks ook de leiding moge hebben in Iran, geen beschikking zal hebben over een functionerende krijgsmacht.

Hegseth stelde dat Amerika de voorwaarden stelt in deze oorlog, maar maakte niet duidelijk wanneer de missie precies geslaagd is. Ook de argumenten om juist nu een oorlog tegen Iran te beginnen, zijn nog nauwelijks uit de doeken gedaan. Wraak heet het in de woorden van Hegseth, vergelding voor tientallen jaren van agressie en terrorisme door het Iraanse regime. Volgens Trump was er een acute dreiging, dus voldoende reden om nu tot actie over te gaan. Wat nou precies die acute dreiging was, blijft vooralsnog onduidelijk."

Bij een ongeval in Voorburg zijn vanmiddag negen voertuigen betrokken geraakt. Zeker drie mensen zijn gewond naar het ziekenhuis gebracht, schrijft Omroep West.

Het ongeluk gebeurde op de kruising tussen de N14 en de Prins Bernhardlaan. Volgens de regionale omroep waren meerdere hulpdiensten, waaronder ambulance en brandweer, aanwezig. Verschillende auto's raakten beschadigd en de weg lag vol glas.

De nabijgelegen Vliettunnel werd afgesloten in de richting van Den Haag. Verkeer richting Wassenaar werd omgeleid via de A12. Rond 21.00 uur ging de tunnel weer open voor verkeer.

De toedracht van het ongeval wordt onderzocht, laat een woordvoerder van de politie weten.

De vakbonden FNV, CNV en VCP zijn niet tevreden na hun kennismakingsgesprek met het kabinet-Jetten. Het gesprek duurde korter dan gepland, omdat de bonden wegliepen.

Ze zijn het oneens met de plannen om de AOW-leeftijd te verhogen en de WW te verkorten.

Volgens de bonden stond er twee uur voor het gesprek. Na ongeveer drie kwartier concludeerden ze dat verder praten geen zin heeft. De sfeer was volgens de bonden "redelijk goed" totdat "je beseft dat je bent uitgepraat".

Het kabinet heeft aangegeven dat ze "een valse start hebben gemaakt" en naar dingen willen kijken, maar de plannen zijn niet van tafel. En dus komen er acties, kondigen de bonden aan na het gesprek.

Ze gaan hun leden, die volgens hen al "heel erg boos zijn", informeren en acties voorbereiden.

Op opmerkingen van journalisten dat er voor de plannen, met verzachtingen, nu een Kamermeerderheid is, zeiden de bonden dat die meerderheid er in de Eerste Kamer niet is, en dat het kabinet de polder ook nodig heeft. Met de polder bedoelen ze zichzelf.

Geen begrip

Het is gebruikelijk dat de sociale partners kort na het aantreden van een nieuw kabinet ontvangen worden door de ministers van Sociale Zaken en Economische zaken en de premier. De bonden vonden het niet netjes om niet op die uitnodiging in te gaan, maar hadden al aangekondigd dat het overleg "kort en kil" zou worden, als de plannen met de AOW en de WW niet volledig van tafel zouden gaan.

Ook de plannen voor hervormingen in de zorg vinden ze heel zorgelijk. De bonden hebben er begrip voor dat er extra miljarden naar defensie moeten, maar vinden de verdere keuzes van het kabinet onbegrijpelijk. "Kijk eerst eens naar bedrijven en de bedrijfswinst" aldus FNV-er Koerselman.

"Draai om je oren"

De vakbonden hebben er vooral geen begrip voor dat het kabinet het zwaar bevochten Pensioenakkoord wil openbreken. Daarin werd in 2019 met de werkgevers en de bonden afgesproken dat de AOW-leeftijd langzaam meegroeit met de gemiddelde levensverwachting. Voor elk jaar dat we gemiddeld langer leven, krijgen mensen 8 maanden later hun eerste AOW.

De bonden begrijpen de "uitgestoken hand" waar het kabinet het meermaals over had niet. "Het is een draai om je oren", zeiden ze na afloop van het overleg.

Betaalbaar houden

Het kabinet vindt op zijn beurt de destijds gemaakte afspraken financieel niet langer houdbaar, en wil dat de AOW-leeftijd vanaf 2033 gelijkopgaat met de levensverwachting. Twintigers van nu zouden dan tot hun 72-ste moeten doorwerken.

Volgens Jetten en de coalitie moet er iets gebeuren om het AOW-systeem ook in de toekomst betaalbaar te houden. Door de vergrijzing maken steeds meer mensen gebruik van de AOW, terwijl er minder mensen werken om de uitkeringen via premies op te brengen. In 2024 werd de AOW voor het eerst voor meer dan de helft betaald uit belastinggeld.

'Land plat leggen'

Vorige week deed het kabinet onder druk van de Tweede Kamer een toezegging om de AOW-plannen te verzachten. Het kabinet wil dat in overleg doen met de polder: de vakbonden en de werkgeversorganisaties. De bonden willen sowieso niet meer praten zolang de plannen niet van tafel gaan.

Het eerste belangrijke overleg, het zogenoemde Voorjaarsoverleg, stond gepland voor 31 maart, maar gaat wat de bonden betreft niet door. Als het kabinet de bonden niet tegemoetkomt "leggen ze het land plat" met landelijke acties en stakingen. "Als dit kabinet onrust zaait, kan het onrust krijgen", aldus de bonden

Minstens 169 mensen zijn gedood nadat tientallen gewapende mannen een dorp in een afgelegen gebied van Zuid-Sudan hadden aangevallen. Onder de slachtoffers zijn 90 burgers, melden lokale functionarissen.

De aanval vond gisteren plaats in Abiemnhom, in de regio Ruweng. Die ligt in het noorden van het land.

De missie van de Verenigde Naties in Zuid-Sudan (Unmiss) zei gisteren zich ernstige zorgen te maken over het toenemende geweld in Abiemnhom van de afgelopen dagen.

In die verklaring meldt Unmiss ook dat 1000 mensen na de aanval zijn gevlucht. Die mensen krijgen tijdelijk onderdak in de Unmiss-basis in het gebied. De ruim twintig gewonden krijgen daar ook medische hulp.

Vicepresident tegenover president

De moorden passen bij de golf van geweld die Zuid-Sudan in zijn greep houdt. Er wordt gevochten tussen troepen van het regeringsleger - loyaal aan president Salva Kiir - en een militie die in verband wordt gebracht met voormalig vicepresident Riek Machar.

Machar was tot afgelopen september vicepresident onder president Kiir, maar de twee zijn gezworen vijanden. In 2018 beëindigden ze een burgeroorlog, waarbij 400.000 mensen omkwamen, en verdeelden ze de macht.

Ondanks het akkoord van 2018 hield het geweld in het land aan. In 2024 leek er een einde te komen aan het geweld, toen er door de regering en rebellengroepen van de oppositie een vredesovereenkomst werd getekend.

Het geweld laaide de afgelopen tijd daarentegen op. Ook werd Machar een jaar geleden onder huisarrest geplaatst. Volgens de VN sloegen tot nu toe ongeveer 280.000 mensen op de vlucht voor het opnieuw opgelaaide geweld van de afgelopen tijd.

Het is niet duidelijk wie de daders van de aanval van gisteren precies waren. Wel is het vermoeden dat ze aan de kant van Machar staan. In een verklaring ontkende de groep van Machar verantwoordelijk te zijn voor de aanval.

Amerika-verslaggever Simone Tukker vertelt in deze podcast wat vanuit Amerikaans perspectief de bedoeling was van de operatie om de opperste leider van Iran uit te schakelen - met alle gevolgen van dien. En correspondent Daisy Mohr duidt wat dit voor Iran betekent.

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

De aanval op ayatollah Khamenei en een groot deel van de Iraanse politieke en militaire top heeft grote gevolgen voor de regio en markeert een kantelpunt in de Iraanse geschiedenis, vertelt Daisy Mohr. "Het Iraanse regime is nu verwikkeld in een existentiële strijd", zegt ze. En een vrij Iran? "Dingen kunnen in het Midden-Oosten heel lang duren, maar soms ook heel snel gaan."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Frankrijk gaat het aantal kernkoppen uitbreiden en wil met bondgenoten zijn nucleaire afschrikking versterken. Dat zei president Macron in een speech over de nucleaire strategie van Frankrijk, vanaf het Bretonse schiereiland L'île Longue.

Hij zegt er niet bij om hoeveel kernkoppen het gaat. Het is de eerste keer sinds 1992 dat Frankrijk zijn kernwapenarsenaal uitbreidt. Volgens Macron is de stap nodig om de onafhankelijkheid van Europa te versterken.

Ook zei de president dat Frankrijk als Europese kernmacht nauwer wil samenwerken met acht Europese bondgenoten, waaronder Nederland. Macron noemde als mogelijkheid dat Frankrijk "strategische middelen" tijdelijk ook in andere landen zal plaatsen, bijvoorbeeld vliegtuigen die kernwapens kunnen dragen.

Het Nederlandse kabinet laat in een Kamerbrief weten dat het Franse aanbod de Europese veiligheid ten goede komt en dat het daarover met Frankrijk in gesprek gaat. Details over de beoogde samenwerking zegt het kabinet niet openbaar te kunnen maken.

Russische dreiging

In zijn toespraak zei Macron verder dat de wereld is veranderd sinds zijn laatste speech over de nucleaire afschrikking in februari 2020. Hij noemt onder meer de oorlog in het Midden-Oosten, de Russische dreiging en de prioriteiten van de VS die onder Trump veranderen.

Volgens Macron vereist het nieuwe tijdperk een versterking van de Franse nucleaire doctrine. "Onze concurrenten zijn geëvolueerd, net als onze partners. De wereld verhardt, dat hebben de afgelopen uren opnieuw aangetoond. We moeten onze nucleaire afschrikking versterken."

Frankrijk-correspondent Saskia Houttuin:

"Ruim veertig minuten duurde de toespraak van Macron vanaf de marinebasis op L'Ile Longue, met achter hem een nucleaire SNLE-onderzeeër: een van de belangrijkste symbolen voor de Franse nucleaire slagkracht.

Met name de aankondiging dat het aantal kernkoppen zal worden verhoogd galmt nog na: het is voor het eerst sinds vlak na de Koude Oorlog dat Frankrijk zijn kernarsenaal verruimt in plaats van naar beneden brengt. Opvallend is ook dat hij benadrukt niet te willen noemen hoeveel kernkoppen er de komende tijd bij zullen komen. "Het moet geen wapenwedloop worden", zei hij daarover. "Dat is niet onze doctrine."

Wat wél meermaals werd benoemd, is dat de nucleaire doctrine van Frankrijk in essentie niet zal veranderen. Hoewel het een belangrijke Europese dimensie krijgt, blijft de productie van de wapens volledig in Franse handen. Ook is en blijft het de president die het eindbesluit heeft over eventuele inzet van de wapens. Daarmee geeft Macron ook een belangrijke boodschap aan critici, onder wie een aantal prominente politici, die hun zorgen hebben uitgesproken over het 'delen' van Frankrijks nucleaire capaciteiten met het buitenland."

De nieuwe doctrine van Macron heet dissuasion avancée, oftewel geavanceerde afschrikking. Daarbij zou Frankrijk nauwer willen samenwerken met andere landen. Macron noemde nu een heel rijtje Europese landen waarmee wordt gepraat: Groot-Brittannië, Polen, België, Griekenland, Zweden, Duitsland, Denemarken en ook Nederland.

Onderdeel van de nieuwe doctrine is dat de bondgenoten kunnen gaan meedoen aan nucleaire oefeningen. Ook kan er tijdelijk materieel dat met het kernwapenprogramma te maken heeft in andere landen gestationeerd worden, maar of het daarbij ook om kernkoppen gaat is nog onzeker.

Na de Koude Oorlog verlaagde Frankrijk het aantal kernkoppen steeds verder. Nu is daar de ommekeer, het worden er weer meer. Volgens Macron, opperbevelhebber van de Franse strijdkrachten, is het nucleaire arsenaal er voor Frankrijk puur om af te schrikken, om landen ervan te weerhouden Frankrijk én zijn omgeving, aan te vallen.

Frankrijk is het enige EU-land met kernwapens. In totaal bezit het land nu 290 kernkoppen. Die kunnen gelanceerd worden vanaf bommenwerpers en onderzeeërs. Een deel van het Franse arsenaal ligt voor anker bij L'île Longue.

Kysia Hekster, correspondent Europese Unie en NAVO:

"In Europese hoofdsteden is met veel belangstelling geluisterd naar Macrons speech. Van oudsher kijken de Europeanen naar Amerika voor nucleaire bescherming tegen Rusland. Maar de geloofwaardigheid van de Verenigde Staten heeft in Europa een flinke knauw gekregen: door steeds minder mensen wordt het land gezien als bondgenoot, onder meer vanwege president Trumps dreigende taal richting Denemarken en zijn toenadering tot de Russische president Poetin.

En dus kijken landen ook met vernieuwde belangstelling naar wat Frankrijk kan doen aan de veranderende dreiging in Europa. Macron zei dat hij openstaat voor tijdelijke stationering van Franse gevechtsvliegtuigen die kernraketten kunnen dragen in bevriende landen, als aanvulling op wat de Amerikanen binnen de NAVO doen aan nucleaire afschrikking.

Meteen na de toespraak van de Franse president liet de Duitse bondskanselier Merz weten dat hij nog dit jaar concrete stappen wil nemen, bijvoorbeeld meedoen aan nucleaire oefeningen van de Fransen. Het zijn allemaal tekenen dat Europa veel meer op eigen benen wil staan, voor zover dat kan."

De gasprijs in Europa schiet omhoog, nadat de grote gasexporteur Qatar de productie vandaag had stilgelegd vanwege de oorlog in het Midden-Oosten.

Rond de hele Perzische Golf valt Iran schepen en doelen op land aan, als vergelding voor de aanvallen van Amerika en Israël op Iran zelf. Vanochtend werd onder meer een grote Saudische raffinaderij stilgelegd na een droneaanval.

Staatsbedrijf Qatar Energy besloot de productie stil te leggen. Qatar is een van de grootste gasproducenten ter wereld. Zo'n 20 procent van de wereldwijde handel in lng komt uit de Perzische Golf, waarvan verreweg het grootste deel uit Qatar komt.

Die scheepsladingen gas gaan met name naar China, India en andere Aziatische landen. Een kleiner deel gaat naar Europa, en dan vooral naar Italië. Het grootste deel van het gas in Europa komt uit Noorwegen en de VS.

Toch raakt de onrust in het Midden-Oosten ook de prijzen hier. De gasprijzen op de Amsterdamse beurs lagen in de middag ruim 40 procent hoger dan voor het weekend.

Rotterdam The Hague Airport (RTHA) trekt 200 miljoen euro uit voor het vernieuwen van de luchthaven. Met het geld wordt onder meer de start- en landingsbaan opgeknapt. Ook de terminal wordt vernieuwd en gemoderniseerd.

Het geld is afkomstig van de Schiphol Group, waar Rotterdam The Hague Airport onder valt. Verschillende werkzaamheden zijn al begonnen, laat de luchthaven weten.

Wekenlange renovatie

De start- en landingsbaan is begin 2028 aan de beurt. Dan gaat het vliegveld zo'n anderhalve maand dicht voor de commerciële luchtvaart.

Dat de start- en landingsbaan vervangen moet worden, was vorig jaar al bekend. De baan is in 2008 voor het laatst gerenoveerd. "De baan is nagenoeg op. De onderlaag en toplaag zijn echt langzaam aan vervanging toe", zegt Martijn Ouwendijk van Rotterdam The Hague Airport.

Het is de bedoeling dat de baan na de wekenlange renovatie weer jaren mee kan. De luchthaven zal vanaf 6 maart 2028 dicht zijn voor de geplande werkzaamheden, schrijft de regionale omroep Rijnmond.

Helikopterplatform

Directeur van de luchthaven Wilma van Dijk spreekt van "een moderniseringsslag". "We zullen ook qua veiligheid dingen aanpassen. Dat heeft niet te maken met groei in vliegtuigbewegingen, maar met meer passagiers", zegt Van Dijk.

Het vliegveld heeft een apart helikopterplatform, onder andere voor trauma- en politiehelikopters. Tijdens de werkzaamheden zal het platform in gebruik blijven.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken gaat voorlopig geen Nederlanders uit landen in het Midden-Oosten repatriëren. Volgens het ministerie kan dat op dit moment niet op een veilige manier.

"Het luchtruim is gesloten", zegt Tom Berendsen, minister van Buitenlandse Zaken. "Als je mensen naar huis wil brengen, wil je dat wel veilig doen. Op dit moment zijn die opties er niet."

Repatriëringen uit het buitenland zijn vaak ingewikkeld en gebeuren alleen bij uitzonderlijke situaties, schrijft het ministerie van Buitenlandse Zaken op de website. Nederland is ook niet verplicht het te doen.

Berendsen zegt "nauwlettend in de gaten te houden" wanneer er wel mogelijkheden zijn om mensen te helpen. "Ik heb contact met mijn Europese collega's over wat we gezamenlijk kunnen doen", zegt hij.

Onduidelijk om hoeveel mensen het gaat

Het is onduidelijk hoeveel mensen zich in de regio bevinden. Zij zijn niet verplicht zich te registreren of te melden bij de Nederlandse ambassades. Het gaat volgens Berendsen in ieder geval om veel Nederlanders, onder meer doordat er veel mensen in die landen op vakantie gaan.

Tot nu toe heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken meer dan duizend meldingen gehad bij het crisiscentrum dat is opgezet. Mensen willen bijvoorbeeld weten hoe zij of hun familieleden veilig weg kunnen komen uit de regio.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken houdt ook een liveblog bij, waar mensen de laatste (veiligheids)informatie kunnen lezen. Zo wordt Nederlanders in het Iraakse Erbil geadviseerd een aantal hotels te mijden, omdat daar mogelijk een aanslag kan plaatsvinden.

'Begrip voor aanval op Iran'

Hoewel Berendsen geen expliciete steun uitspreekt voor de aanval van Verenigde Staten en Israël op Iran, zegt hij wel begrip te hebben "gezien het enorme risico en de dreiging die uitgaat van het Iraanse regime".

Berendsen noemt de zorgen die er bestaan over de ontwikkeling van kernwapens door Iran en de steun van Iran aan de Russische invasie in Oekraïne:

Tegelijkertijd heeft Berendsen ook zorgen over regionale escalatie van het conflict. Vooral het openhouden van de Straat van Hormuz is voor Nederland en andere Europese landen van groot belang. De Iraanse Revolutionaire Garde, een machtige paramilitaire eenheid, zei dit weekend die zeestraat te blokkeren, waardoor bijvoorbeeld vloeibaar gas niet richting Europa kan. "Het is essentieel dat daar nog schepen doorheen kunnen", zegt Berendsen.

Hij sluit dan ook niet uit dat Nederland gaat bijdragen aan de verdediging van bijvoorbeeld de Straat van Hormuz. "We bereiden ons op alle situaties voor", zegt Berendsen. "Mocht die vraag komen, dan zijn we snel in staat om een besluit te nemen."

Noodnummer van Buitenlandse Zaken

Nederlands die in nood zitten, kunnen via het nummer +31 247 247 247 contact opnemen. Dat nummer is dag en nacht bereikbaar.

Bij het conclaaf waarbij paus Leo XIV werd gekozen, zou een van de 133 kardinalen betrapt zijn met een telefoon. Dat blijkt uit het gisteren verschenen boek The Election of Pope Leo XIV van twee Vaticaan-correspondenten.

Het is niet duidelijk wie de kardinaal was en waarom hij een telefoon bij zich zou hebben gehad. De kardinaal zou vlak voor de eerste stemronde voor het conclaaf betrapt zijn met een telefoon, toen het personeel van het Vaticaan de Sixtijnse Kapel had verlaten.

De Sixtijnse Kapel was tijdens het conclaaf uitgerust met stoorapparatuur om communicatie met buitenaf te voorkomen. De beveiliging pikte een signaal op van een mobiele verbinding, waarop de alarmbellen gingen rinkelen. In Vaticaanstad was er vanaf 7 mei 15.00 uur zo min mogelijk mobiel signaal beschikbaar, om zo de pausverkiezing geheim te houden.

Officieel mag niemand, van het keukenpersoneel tot kardinalen, iets over het conclaaf naar buiten brengen. Zij leggen een eed van geheimhouding af. Journalisten proberen via hun bronnen toch aan informatie te komen.

'Onvoorstelbaar'

De auteurs en Vaticaan-correspondenten Gerard O'Connell (America Media) en Elisabetta Piqué (La Nación) noemen het dragen van een telefoon bij het conclaaf een grove schending van het geheimhoudingsprotocol. Communicatiemiddelen als radio's, televisies en telefoons zijn tijdens het conclaaf strikt verboden om zo absolute geheimhouding te garanderen over wie de nieuwe paus wordt.

Het tafereel was "zelfs voor een film onvoorstelbaar en nooit eerder gezien in de geschiedenis van moderne conclaven", schreven de twee auteurs. Volgens het boek werd de kardinaal geconfronteerd met de vondst, waarop hij "verward en ontdaan" reageerde. Volgens het boek had hij er geen kwade bedoelingen mee. "Hij was net zo verrast als alle anderen."

Het is niet duidelijk of en wat de gevolgen zijn geweest voor de kardinaal die werd betrapt met de mobiele telefoon, behalve dat het de boel ophield en het mogelijk tot vertraging heeft geleid. De vondst had verder geen invloed op de uiteindelijke uitkomst van het conclaaf, waarbij voor het eerst een Amerikaan, Robert Francis Prevost, werd verkozen tot hoofd van de Katholieke Kerk.

Vierde stemming

De film Conclave, die eind 2024 uitkwam, geeft op een dramatische wijze een inkijkje achter de schermen van het conclaaf. De ontdekking van een telefoon verraste O'Connell nog meer dan alles wat in die film werd afgebeeld, vertelt hij aan persbureau Reuters. "Werkelijkheid was beter dan fictie."

Het conclaaf is een van 's werelds meest geheime verkiezingen en kan soms dagen duren. Volgens het boek kwamen twee kandidaten onmiddellijk naar voren als favorieten: de Italiaanse kardinaal Pietro Parolin en de Amerikaanse kardinaal Prevost. Tijdens de eerste stemming kreeg Prevost al 20 tot 30 stemmen, wat ongekend hoog is, aldus het boek.

Uiteindelijk was een vierde stemming nodig om de twee derde meerderheid te bereiken. Bij de stemmingen zou Prevost volgens het boek 108 kardinalen achter zich gekregen. Tussen de derde en vierde ging Prevost niet mee lunchen met de andere kardinalen. Hij had toen door dat hij paus zou worden en ging tijdens de lunchpauze zijn eerste toespraak schrijven.

Kardinaal Luis Antonio Tagle zat naast Prevost toen tijdens de laatste stemming de stemmen werden geteld en bood de toekomstige paus een snoepje aan om hem te kalmeren, zo staat in het boek.

Wat gebeurt er achter de gesloten deuren van het conclaaf? Robert Harris, de Britse schrijver van het verfilmde boek Conclave, vertelt over de eeuwenoude traditie:

Een invalkracht van een kinderdagverblijf in Amsterdam wordt verdacht van het misbruiken van twee kinderen. De man zou hen onzedelijk hebben betast, meldt het Openbaar Ministerie. Hij wordt ook verdacht van het vervaardigen en bezit van kinderporno.

Het gaat om een man van 66 jaar, meldt het Openbaar Ministerie. Hij is in november vorig jaar al opgepakt nadat twee dagen eerder een vader van een 2-jarig meisje aangifte had gedaan. Het meisje zou door de invalkracht op schoot zijn genomen en daarna onzedelijk zijn betast. Dat gebeurde volgens het OM op de eerste dag dat de man op het kinderdagverblijf werkte.

De man was van 2022 tot februari 2025 gemeenteraadslid voor 50Plus in Almere. Daarvoor, van 2006 tot 2010, was hij raadslid voor de SP. De landelijk voorzitter van 50Plus, Willem Dekker, laat aan de NOS weten geschokt te zijn. "Vreselijk voor de kinderen en ouders", aldus Dekker.

In totaal dertien kinderen slachtoffer

Het gaat om kinderdagverblijf Partou. De opvang laat in een verklaring weten dat in november 2025 zich een grensoverschrijdend incident voordeed. Na de aangifte van de vader werd de man eind november als verdachte aangehouden. Sindsdien zit hij vast.

De afgelopen drie maanden deed het OM verder onderzoek. Daaruit blijkt dat er in totaal dertien kinderen betrokken zijn in de zaak.

Naast het onzedelijk betasten van het meisje van 2, wordt de man ook verdacht van het betasten van een jongen van 13 jaar. Dat zou in januari 2024 zijn gebeurd, nog voordat de man op het kinderdagverblijf in Amsterdam ging werken als invalkracht.

Naaktbeelden

Daarnaast zou de man kinderporno van de kinderen hebben gemaakt, net als van zeker twee andere kinderen. Het gaat om een jongetje van 3 jaar en een baby.

Naast deze vier zijn volgens het OM nog negen andere kinderen betrokken in de zaak. Van de meesten van hen maakte de man naaktfoto's waarop geen seksuele handelingen te zien zijn.

Het OM heeft de afgelopen maanden het beeldmateriaal van de man bekeken en de slachtoffers geïdentificeerd. De betrokken ouders van de dertien kinderen zijn daarna op de hoogte gebracht.

Justitie zegt geen aanwijzingen te hebben dat de man met iemand anders samenwerkte of dat hij zijn beelden zou hebben verspreid.

Er is voor meer dan vijf miljard euro gefraudeerd met geld uit het Europese coronaherstelfonds. Dat schat het Europees Openbaar Ministerie (EOM). Dat fonds, met als officiële naam de Recovery and Resilience Facility (RRF), helpt landen om te herstellen van de coronacrisis.

Onderzoeksplatform Follow The Money (FTM) meldt dat er bij het EOM ruim 500 fraudeonderzoeken lopen. Dat aantal "verdachte fraudegevallen" is een stuk hoger dan een jaar eerder. In 2025 ging het om bijna 300 nieuwe onderzoeken.

"Samen met al eerder gestarte onderzoeken, liepen er aan het einde van vorig jaar ruim 500 RRF-zaken bij het EOM", schrijft FTM. "Volgens het jaarverslag zijn er bijna 2000 verdachten in beeld en is de geschatte schade ruim 5 miljard euro. Dat is bijna het dubbele van een jaar eerder."

Een deel van de verklaring voor de stijging is dat het herstelfonds dit jaar eindigt, denkt het EOM. Voor aanvragen geldt een deadline voor het einde van het jaar.

Wat is het Europese coronaherstelfonds?

Europese landen konden allemaal een herstelplan indienen bij het fonds. Het werd in 2020 opgericht om de Europese Unie na de coronacrisis weer op gang te brengen. Lidstaten kunnen aanspraak maken op financiële steun in de vorm van leningen of subsidies.

Er werd destijds 750 miljard euro in gestopt, waarvan 390 miljard aan subsidies en 360 miljard aan leningen. Nederland diende een herstelplan in voor 4,7 miljard euro.

Uit het jaarverslag van het EOM, waar FTM over schrijft, blijkt dat vooral in Italië fraude wordt vermoed. Bijna twee derde van de onderzoeken gaat over Italië. Dat land is tot nu toe ook het land dat het meeste geld uit het fonds ontvangt.

Het EOM benadrukt dat dit niet per se verklaart waarom Italië bovenaan staat. "De Guardia di Finanza (de Italiaanse fiscale politie) doet geweldig werk in het ontdekken van financiële fraude in het algemeen en EU-fraude in het bijzonder."

Dat er geen meldingen zijn van fraude in een land betekent niet dat dit ook niet gebeurt, zegt het EOM. Verder kunnen EU-lidstaten wat het EOM betreft veel meer doen om fraude op te sporen. In Nederland deed het EOM tot eind vorig jaar geen onderzoeken.

Honderden miljoenen

In mei vorig jaar verscheen er een ongekend kritisch rapport van de Europese Rekenkamer over het gebruik van het EU-coronaherstelfonds. Een van de conclusies luidde toen dat er amper "informatie over werkelijk gemaakte kosten en resultaten" is van projecten die met honderden EU-miljarden zijn bekostigd.

De zorgen om fraude rond het fonds spelen al jaren. Zo riepen onderzoekers in 2021 al op tot uiterste waakzaamheid voor infiltraties van de maffia in ondernemingen. Bijna twee jaar geleden werden in Italië, Oostenrijk, Roemenië en Slowakije 22 mensen gearresteerd, op verdenking van het doorsluizen van honderden miljoenen euro's aan post-coronasteunfondsen.

Onderzoekers van het Rijksmuseum hebben ontdekt dat het schilderij Het visioen van Zacharias in de tempel (1633) toch door Rembrandt van Rijn is geschilderd. Bij het onderzoek zijn dezelfde technieken gebruikt als bij de restauratie van Rembrandts meesterwerk De Nachtwacht.

De eigenaar zag een handtekening van Rembrandt op het schilderij en zocht in 2023 contact met het Rijksmuseum in Amsterdam, waardoor het werk voor het eerst in 65 jaar kon worden onderzocht.

Het schilderij maakte in 1898 deel uit van een Rembrandttentoonstelling in het Stedelijk Museum, maar in 1960 werd geoordeeld dat het geen echte Rembrandt was. Een jaar later werd het verkocht aan een particuliere koper en daarna verdween het kunstwerk van de radar. Vervolgens werd het decennia niet door experts gezien.

Onderzoek

Er werd door het Rijksmuseum op verschillende manieren onderzoek gedaan. Zo gebruikte Rembrandt dezelfde verf in andere schilderijen uit de 17e eeuw. Daarnaast zijn de manier waarop de lagen verf zijn opgebouwd en de manier van schilderen vergelijkbaar met zijn vroege werk. Zijn handtekening is ook geverifieerd.

In het onderzoek werden dezelfde scanners gebruikt als bij de restauratie van De Nachtwacht. Deze macro-XRF scanners maken gebruik van röntgenstraling en analyseren de chemische elementen in de verf. Hiermee kan het schilderproces van Rembrandt in kaart worden gebracht.

Rembrandt was 27 jaar toen hij het schilderij maakte. "Het is geweldig dat mensen de jonge Rembrandt nu nog beter kunnen leren kennen", zegt Taco Dibbits, hoofddirecteur van het Rijksmuseum. "Dit is een heel ontroerend werk dat hij maakte nadat hij net van Leiden naar Amsterdam was verhuisd."

Bijbelverhaal

Het kunstwerk vertelt het Bijbelverhaal van priester Zacharias. Op het schilderij is te zien hoe de priester bezoek krijgt van een engel, die Zacharias het nieuws brengt dat hij ondanks zijn hoge leeftijd toch een zoon zal krijgen. Het werk is vergelijkbaar met eerdere werken van Rembrandt, zoals Het loflied van Simeon (1631).

Dibbits is blij met de vondst. "Het is een prachtig voorbeeld van de unieke manier waarop Rembrandt verhalen vertelt", zegt de directeur. Het gebeurt wel vaker dat mensen denken in bezit te zijn van een Rembrandt, maar dat klopt zelden.

Het schilderij is door de eigenaar langdurig uitgeleend aan het Rijksmuseum. Het is vanaf woensdag voor publiek te zien.

De Nederlandse rapper Yukkie B is op 56-jarige leeftijd overleden. Een week geleden zette zijn ex-partner een crowdfundingscampagne op om geld in te zamelen voor zijn naderende uitvaart; de rapper bleek aan nierkanker te lijden.

Yuksel Ozince, zoals de rapper echt heet, is een van de pioniers van de Nederlandstalige rap. Al in de jaren tachtig was hij actief in de Amsterdamse rapscene.

In 1997 brak hij door met de Nederlandstalige single Wat Nou!, die de Tipparade haalde. Een jaar later won hij als allereerste artiest de TMF Award voor 'Beste Rap Nationaal' met zijn single.

In 1999 leverde Yukkie B een bijdrage op het nummer Zoete Inval van rapper Extince. Dat stond uiteindelijk wekenlang in de Top 40. Daarmee behoorde hij tot de eerste generatie rappers die commercieel succesvol waren met Nederlandstalige hiphop.

Yukkie B begon zijn carrière in de jaren 80 toen hiphop in opkomst was in Nederland. Hij kreeg steeds meer naamsbekendheid binnen de rapscene en bleef aan de weg timmeren.

In 2020 bracht Yukkie B een remix van Wat Nou! uit waarin hij kritiek uitte op het coronabeleid van de regering.

Verschillende collega-rappers reageren op de dood van Ozince. Zo schrijft Typhoon: Rust in vrede King. Rapper Pete Philly schrijft op Instagram: "Das te jong."

De visdeurbel in Utrecht is weer geactiveerd. Voor het zesde jaar op rij kunnen mensen vanachter hun telefoon of computer de vissen die vastzitten bij de Weerdsluis in het centrum een handje helpen door op de bel te drukken. Daardoor krijgt de sluiswachter een seintje zodat hij de vissen kan doorlaten.

De camera die het water inkijkt bij de sluis ging om 09.00 uur vanochtend live tijdens een officiële opening met de wethouder en leerlingen van de Utrechtse basisschool De Koekoek. Zij mochten een speciaal kunstwerk onthullen dat nu op de plek staat waar de camera in het water hangt. Het was al gelijk zo druk op de stream dat op de bel drukken even niet mogelijk was.

Ook Barry de Baars is weer van stal gehaald, een zeven meter lange opblaasbare vis. Barry staat op de Neude om aandacht te vragen voor schoon water.

Bedenker Mark van Heukelum legt in deze video die we bij de start van de visdeurbel maakten uit hoe het systeem werkt:

De visbel, bedacht door ecoloog Mark van Heukelum, werd in 2021 in het leven geroepen om vissen naar de Kromme Rijn te kunnen laten. In het voorjaar gaan de vissen trekken om zich voort te planten, maar omdat er nog weinig boten op het water zijn moeten ze in het begin van het jaar nog lang voor dichte sluisdeuren wachten om hun weg te kunnen vervolgen.

Daarom biedt de visdeurbel voor hen uitkomst: op de site kunnen mensen live onder water meekijken via een webcam. Zien ze vissen in beeld, kunnen ze op een knop drukken zodat de sluiswachter in actie komt.

Van Heukelum denkt dat er al gelijk veel 'aangebeld' kan worden. "Vissen laten zich leiden door de temperatuur. Het is een zachte winter geweest dus de kans is groot dat de vissen nu al actief zijn en stroomopwaarts willen."

Ode door Amerikaanse tv-show

Het Utrechtse initiatief wordt met het jaar populairder, inmiddels ook internationaal. Vorig jaar keken wereldwijd 2,3 miljoen mensen mee en werd het platform 30 miljoen keer bezocht. De site was zelfs een ochtend overbelast. Er konden geen nieuwe kijkers meer bij.

De Amerikaanse tv-show Last Week Tonight bracht zelfs een ode aan de visdeurbel door r&b-zanger Mario een nummer te laten zingen over het initiatief.

Bedenker Van Heukelum vindt al die aandacht heel mooi. Hij maakt zich niet zo veel zorgen dat het initiatief door zijn populariteit bezwijkt. "We krijgen ontzettend veel meldingen, maar dat geeft niet. We hebben het zo ingericht dat we snel door de foto's heen kunnen scrollen en heel snel kunnen zien of er veel vissen liggen te wachten of dat het steeds dezelfde is."

Zijn advies aan al die kijkers wereldwijd luidt dan ook: "Lekker blijven drukken. Geen probleem, we kunnen er prima mee omgaan."

De grote brand die vanochtend uitbrak in een flatgebouw in Bergen op Zoom, is onder controle. Dat meldt de Veiligheidsregio.

De brand ontstond in een appartement op de vierde verdieping. De bewoner van de woning raakte zwaargewond en is naar het ziekenhuis vervoerd. De man wordt verdacht van brandstichting, schrijft Omroep Brabant.

Het is nog niet duidelijk of er meer mensen in de woning aanwezig waren. Volgens een woordvoerder van de Veiligheidsregio sloeg de brand over naar omliggende appartementen.

Geen luchtalarm

De eerste melding van de brand aan de Lievenshovelaan kwam rond 9.30 uur binnen bij de brandweer. Onder de hulpdiensten die uitrukten was ook een traumahelikopter.

In totaal zijn 28 appartementen beschadigd geraakt. De brandweer gaat alle appartementen controleren op brandhaarden. Voor de geëvacueerde bewoners is een opvanglocatie geopend. Zij kunnen terecht in een sporthal.

Door de brand is de maandelijkse test van het luchtalarm om 12.00 uur niet doorgegaan. Volgens de Veiligheidsregio was dit om geen extra onrust te veroorzaken in verband met de brand.

Oekraïne heeft gisteravond en vannacht grootschalige droneaanvallen uitgevoerd in de Russische regio Krasnodar. Volgens het Russische ministerie van Defensie werden 66 Oekraïense drones boven de regio neergehaald en 67 boven de Zwarte Zee.

In de stad Novorossiejsk werd de noodtoestand uitgeroepen. Het Russische onafhankelijke Telegramkanaal ASTRA meldde op basis van open-bronnenanalyse dat een van de doelen de Sjescharis-olieterminal was, een belangrijk Russisch exportpunt voor olie via de Zwarte Zee.

De brand zou zijn ontstaan door een onbemande drone. De omvang van de schade is niet bekend. In november raakte de Sjescharis-terminal ook al beschadigd door een Oekraïense aanval. De zeehaven verzorgt ongeveer 2 procent van het wereldwijde aanbod aan olie, aldus Reuters.

'Vijf gewonden'

Burgemeester Kravchenko schrijft op Telegram dat door de droneaanval vijf mensen gewond zijn geraakt en meer dan tien gebouwen beschadigd werden. Hij meldt niets over schade aan de olieterminal. Hij sprak van een "massale aanval".

Door de aanval werden tientallen binnenlandse en internationale vluchten geannuleerd in Zuid-Rusland, schrijft The Moscow Times.

Ook werd de voetbalwedstrijd tussen Sochi (eveneens regio Krasnodar) en Spartak Moskou gisteren verplaatst naar vandaag. Dat gebeurde volgens de Russische voetbalbond omdat de "stad de hele dag bedreigd werd door raketten".

Sinds 2023 valt Oekraïne olieraffinaderijen in Rusland aan. Nieuwsuur maakte eerder deze video over de olie-oorlog in Rusland:

Een groep strafrechtadvocaten gaat weer gedetineerden bezoeken in de zwaarst bewaakte afdelingen van gevangenissen, zoals de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught. Tientallen advocaten legden in november vorig jaar het werk op die afdelingen neer uit protest tegen verplicht cameratoezicht bij gesprekken tussen gedetineerden en strafrechtadvocaten.

Volgens de advocaten en de Nederlandse Orde van Advocaten was de "vertrouwelijkheid van het overleg tussen advocaat en cliënt niet gewaarborgd". Liplezen was mogelijk en documenten konden gelezen worden door de opstelling van de camera.

De strafrechtadvocaten hebben nu besloten hun staking te beëindigen na maatregelen van de Dienst Justitiële Inrichtingen. Zo is de camerakwaliteit verlaagd waardoor liplezen niet langer mogelijk zou zijn. Ook is er volgens de advocaten meer duidelijkheid over hoe er wordt omgegaan met de gemaakte opnamen.

Toch zijn lang niet alle zorgen bij de strafrechtadvocaten weggenomen. Het cameratoezicht heeft volgens de advocaten een afschrikwekkend effect en ze vragen zich bijvoorbeeld af wat de noodzaak is van microfoons in de spreekkamers.

Ridouan Taghi

Het cameratoezicht in de zwaarst bewaakte afdelingen van gevangenissen werd ingevoerd vanwege de zaak rond Ridouan Taghi, die al jaren in de EBI in Vught zit. De afgelopen jaren werden drie advocaten van hem aangehouden op verdenking van het doorspelen van berichten.

Een van de drie advocaten, Youssef T., de neef en voormalige advocaat van Taghi, werd in 2021 gearresteerd en kreeg een celstraf van vijf jaar en zes maanden. In 2023 werd Inez Weski aangehouden. De zaak tegen haar loopt nog.

Vorig jaar april werd advocaat Vito Shukrula opgepakt. Hij kwam in juni weer vrij, maar de verdenkingen tegen hem bleven staan. Sinds vorige maand mag hij onder voorwaarden weer aan het werk als advocaat. Sinds de aanhouding van Shukrula zit Taghi zonder advocaat.

De Venezolaanse oppositieleider Maria Machado is van plan "ergens in de komende weken" terug te keren naar haar land. Ze zegt daar na een maandenlang verblijf in de VS te willen gaan werken aan de overgang naar democratie.

Machado (58) verliet haar land in december om in Oslo de Nobelprijs op te halen. Die was haar toegekend vanwege haar strijd voor een democratisch Venezuela. Ze werd in 2024 uitgesloten van de presidentsverkiezingen door de inmiddels door de VS gearresteerde president Maduro.

"Net als honderdduizenden andere Venezolaanse bannelingen wereldwijd wil ik dolgraag weer naar huis", zegt Machado in een videoboodschap op sociale media. "We willen terugkeren om elkaar te omhelzen en samen te werken aan een ordentelijke, duurzame en onomkeerbare overgang naar een democratie."

Ondergedoken

Een specifiek tijdpad voor haar terugkeer noemt Machado niet. Ze leefde eerder maandenlang ondergedoken vanwege haar rol als Venezolaans oppositieleider. Voor haar reis naar Noorwegen moest ze met gevaar voor eigen leven het land uit worden gesmokkeld via Curaçao.

Interim-president Rodriguez liet eerder weten dat Machado "zich zal moeten verantwoorden" als ze terugkeert in haar land.

Machado zegt dat Rodriguez en Maduro van hetzelfde laken een pak zijn en er daarom in haar land nieuwe verkiezingen moeten plaatsvinden. "Dit zijn nog steeds de mensen die hebben gemarteld, vervolgd, ons hebben gevangengezet, laten verdwijnen, vermoord, hebben gestolen en gelogen."

Het is onduidelijk in hoeverre Machado steun van de VS krijgt voor haar verkiezingsplannen. Hoewel Machado haar Nobelmedaille schonk aan Trump, maakte die nadat hij Maduro had verwijderd weinig aanstalten om de rest van het regime te verwijderen. Hij haalde juist de banden met Rodriguez aan om de olie van het land te kunnen exporteren.