NOS Nieuws - Algemeen

China gaat 'verborgen' handgrepen op autodeuren verbieden. Na meerdere dodelijke ongelukken vindt de Chinese overheid dat de vergrendeling van veel elektrische auto's te onveilig is. Het is voorgekomen dat omstanders slachtoffers na een ongeluk wilden bevrijden, maar niet wisten hoe de auto open moest.

Vanaf 1 januari volgend jaar moeten alle autodeuren ook mechanisch te ontgrendelen zijn, zowel van de binnen- als van de buitenkant. Daarvoor moeten de handgrepen een uitsparing hebben van een minimaal vastgesteld formaat. Bij veel modellen zijn de portieren zo ontworpen dat de handgreep als het ware in de deur verzonken ligt, zoals bij de Tesla. Niet iedereen weet hoe dat werkt.

Ook wil de Chinese overheid dat fabrikanten duidelijker aanduiden waar de ontgrendeling zit. Dat verschilt sterk per model en in een noodsituatie is dat soms niet snel genoeg duidelijk, zeker niet voor kinderen.

Auto in brand, deur op slot

In China zijn afgelopen jaar meerdere dodelijke ongelukken gebeurd waarbij de 'verborgen' handgrepen waarschijnlijk een rol speelden. In oktober kwam in de stad Chengdu een bestuurder om het leven na een ongeluk waarbij zijn auto in brand was gevlogen. Omstanders probeerden hem van buitenaf uit de auto te bevrijden, maar zij kregen de deur niet open.

Vorig jaar maart kwamen drie mensen om het leven na een botsing. Door de crash werden de deuren automatisch vergrendeld. Ook die auto vloog in brand en de drie inzittenden konden er niet uit.

Gevolgen wereldwijd

De nieuwe Chinese regels gelden alleen voor auto's die in China verkocht worden, maar hebben waarschijnlijk gevolgen voor autofabrikanten wereldwijd. Nergens worden meer auto's gekocht dan in China, met name elektrische auto's. De populairste merken worden in China zelf gemaakt, zoals BYD en Lynk&Co, maar ook een merk als Tesla wordt in China veel verkocht.

Bovendien worden Chinese automerken ook in Europa steeds populairder. Inmiddels komt 10 procent van de auto's die in Europa worden verkocht, uit China.

Kinderen opgesloten

China heeft met de nieuwe regels een primeur. In de Verenigde Staten is onlangs ook een onderzoek gestart naar de veiligheid van de deuren van de Model Y van Tesla. Er waren tientallen incidenten geweest met niet-werkende portieren, waarbij ook een paar keer kinderen opgesloten raakten in de auto. De deur ging in sommige gevallen door een te lage accuspanning niet meer open en er moest een raam ingeslagen worden. Tesla zegt al aan een beter ontwerp te werken voor nieuwe modellen.

Europese regels op dit gebied zijn er nog niet, maar ook in Europa gaan stemmen op om hiernaar te kijken. Meerdere partijen vinden dat de betrouwbaarheid van de deuren en ontsnappingsmogelijkheden niet ondergeschikt mogen zijn aan ontwerpkeuzes.

Rusland is klaar voor de nieuwe realiteit van een wereld waarin er geen beperkingen op kernwapens meer zijn. Dat heeft de Russische viceminister Rjabkov van Buitenlandse Zaken gezegd, wijzend op het aflopen van het laatste kernwapenakkoord.

Het New START-verdrag loopt overmorgen af, tenzij er op het allerlaatste moment nog een overeenkomst komt tussen Washington en Moskou. Van Rusland hoeft er wat dat betreft geen initiatief worden verwacht, aldus Rjabkov. En ook vanuit de Verenigde Staten blijft het stil. "Het uitblijven van een antwoord is ook een antwoord", zei Rjabkov daar volgens het Russische staatspersbureau TASS over.

Wat staat er in het 'New Start'-verdrag?

De afspraken in het zogenoemde 'New Start'-verdrag werden gemaakt in 2010 door toenmalig president Obama en zijn Russische ambtgenoot Medvedev. De landen spraken af niet meer dan 700 intercontinentale ballistische raketten en 1550 kernkoppen te bezitten, net als 800 draagraketten en bommenwerpers uitgerust voor nucleaire bewapening.

Wat Iran betreft, zei Rjabkov dat de voorstellen van de Verenigde Staten aan dat land neerkomen op ultimatums. Volgens Iraanse bronnen die spraken met persbureau Reuters heeft president Trump drie voorwaarden gesteld: Iran zou geen uranium meer mogen verrijken, het ballistische raketprogramma zou beperkt moeten worden en Iran zou geen regionale bondgenoten meer moeten steunen.

Die drie eisen had Iran aanvankelijk resoluut afgewezen. Maar de uraniumverrijking was volgens Reuters een minder groot obstakel dan het beperken van het raketprogramma. Zo zou Iran bereid zijn het atoomprogramma te beperken, maar niet om het helemaal stop te zetten.

De Verenigde Staten en Iran gaan met elkaar in gesprek. Het overleg vindt plaats in Turkije, naar verwachting eind deze week. President Pezeshkian van Iran heeft gezegd dat hij zijn minister van Buitenlandse Zaken opdracht heeft gegeven om "eerlijke en rechtvaardige onderhandelingen te voeren met de Amerikanen".

Groenland

Rjabkov ging ook in op wat Rusland zou doen wanneer de Verenigde Staten hun militaire aanwezigheid in Groenland zouden versterken. "Als ze besluiten de regio te overspoelen met systemen, als ze elementen van hun 'Golden Dome' gaan introduceren, dan vereist dat militair-technische compensatiemaatregelen."

De viceminister zei dat Russische "specialisten" daar volledig op voorbereid zijn. "Daar bestaat geen twijfel over, en daar kan ook geen twijfel over bestaan."

Bij de inhoudelijke behandeling van een grote sextortion-zaak voor de rechtbank in Groningen zijn vandaag onthullende verklaringen afgelegd. Een 32-jarige man uit Borculo staat er deze week terecht voor afpersing van tientallen meisjes en vrouwen.

Vandaag kwamen enkele slachtoffers aan het woord. Eén van hen vertelde zich gedwongen te hebben gevoeld om huisdieren en minderjarige familieleden te misbruiken.

Een ander slachtoffer richtte zich in de rechtszaal tot de verdachte: "Vijf jaar lang heb je mij geterroriseerd en bedreigd", zei ze volgens Omroep Gelderland. Dat had impact op haar en haar familie. De jonge vrouw is zodanig getraumatiseerd dat ze dagelijks kampt met nachtmerries, paniekaanvallen en angstgedachten. Ook heeft ze al meerdere keren geprobeerd zichzelf van het leven te beroven.

De man die terechtstaat, benaderde zijn slachtoffers volgens het OM onder een valse naam via sociale media. Hij wist bikini- en naaktfoto's te verkrijgen en dreigde die te verspreiden als zijn slachtoffers weigerden seksuele handelingen te verrichten voor de camera.

Ook dreigde hij met geweld richting de slachtoffers en hun families. Deze vorm van online afpersing wordt ook wel sextortion genoemd.

Zes keer aangifte

De vrouw die al enkele zelfmoordpogingen ondernam, zegt dat dat ook komt doordat de politie haar niet serieus nam. In de periode dat ze door de verdachte zou zijn afgeperst, deed ze zes keer aangifte. "Ze geloofden me niet en hebben niets gedaan om mij te helpen. Had de politie eerdere aangiftes serieus opgepakt, had het niet zover hoeven komen en had voorkomen kunnen worden dat er nog meer slachtoffers bijkwamen", zei ze in de rechtszaal.

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

De man kon van 2011 tot 2023 zijn gang gaan en wordt verdacht van zestien feiten, waaronder ontucht met kinderen, afpersing, het maken van kinderporno en twee verkrachtingen. Daarbij maakte hij volgens het OM zeker twintig slachtoffers.

Dat waren zowel minderjarigen als volwassenen. Ze kwamen uit onder meer Borculo, Winterswijk, West-Betuwe en Groningen. In die laatste plaats werd de eerste aangifte opgepakt door de politie. Daarom dient de zaak voor de rechtbank in Groningen.

'Schizofreen verhaal'

De verdachte, die al twee jaar in voorarrest zit, kwam voor het eerst ook zelf met een reactie. Hij vindt dat niet alle gepresenteerde feiten kloppen. Zo wilde hij de slachtoffers naar eigen zeggen helpen om geld te verdienen en is hij nooit uit geweest op seks. Hij zegt dat alles in overeenstemming gebeurde en dat hij niemand ergens toe heeft gedwongen.

De rechters zeiden hem dat zijn verklaringen niet te rijmen zijn met de vele berichten in het dikke dossier dat ze hadden bestudeerd. Voor de slachtoffers was er geen enkel financieel gewin en in berichten is sprake van duidelijke opdrachten en grove taal. Een van de rechters noemde het "een beetje een schizofreen verhaal".

Rusland heeft afgelopen nacht tot vroeg in de ochtend opnieuw een grote luchtaanval uitgevoerd op het Oekraïense energienet en wijken waar burgers wonen. Dat melden de Oekraïense autoriteiten. Bij de aanval zijn volgens president Zelensky 450 drones en 70 raketten gebruikt, waaronder ballistische raketten.

De aanvallen waren in bijna het hele land. Steden als Kyiv, Dnipro, Charkiv, Soemy en Odesa werden het zwaarst getroffen. Sommige van die steden liggen honderden kilometers van de frontlinie. Zeker negen mensen zouden gewond zijn geraakt.

Dit zijn beelden van de schade in de hoofdstad Kyiv:

"Poetin heeft met zijn aanval gewacht tot de temperaturen het laagst waren", schrijft minister Sybiha van Buitenlandse Zaken op het socialemediaplatform X. "Noch de gesprekken in Abu Dhabi deze week, noch de beloftes van de Verenigde Staten weerhielden hem ervan de terreur tegen gewone mensen in de strengste winter voort te zetten." Op sommige plekken in Oekraïne is het rond de 20 graden onder nul.

Afgelopen donderdag stelde de Amerikaanse president Trump dat Rusland een week lang Kyiv niet zou aanvallen en daarnaast ook geen aanvallen zou uitvoeren op energiecentrales vanwege de extreme kou. President Poetin zou dat Trump hebben toegezegd. Een dag later bevestigde een woordvoerder van het Kremlin dat Rusland Kyiv niet zou aanvallen, al zei hij daarbij dat die belofte zondag al zou aflopen.

Over andere details, zoals het wel of niet aanvallen van energiecentrales, liet het Kremlin zich niet uit. Het afgelopen weekend werden er wel luchtaanvallen gemeld, maar president Zelensky benadrukte gisteravond nog dat de druk van Trump had geholpen, omdat er geen grote aanvallen op de energie-infrastructuur waren geweest.

Geen stroom en verwarming

Volgens de Oekraïense minister Sjmyhal van Energie zitten honderdduizenden gezinnen in het land zonder verwarming. "Rusland heeft flatgebouwen, thermische centrales en warmtekrachtcentrales gebombardeerd die uitsluitend in bedrijf waren om gemeenschappen van warmte te voorzien. Dit waren geen militaire doelen, maar puur civiele doelen", schrijft hij op X.

Volgens de burgemeester van Charkiv zitten ruim 800 gebouwen in de stad zonder stroom en verwarming, als gevolg van de aanvallen. Monteurs moesten het verwarmingssysteem uitschakelen voor reparaties. "Ik begrijp hoe moeilijk dit is met temperaturen rond -20 graden, maar deze onvoorziene aanval laat ons geen andere keus", zegt burgemeester Terekhov.

Ook de energiecentrales van DTEK, het grootste particuliere energiebedrijf van Oekraïne, zijn aangevallen. Volgens het bedrijf zijn dit de zwaarste aanvallen sinds het begin van dit jaar. Sinds oktober zijn er al negen grootschalige aanvallen uitgevoerd op installaties van het bedrijf, waardoor het aanzienlijke schade heeft opgelopen.

Verrassingsbezoek NAVO-chef Rutte

Enkele uren na de aanvallen kwam NAVO-secretaris-generaal Rutte aan in Oekraïne. Zijn bezoek was vooraf niet aangekondigd. Samen met president Zelensky legde hij bloemen bij een herdenkingsmonument in Kyiv, voor de gevallen soldaten.

Ook hield Rutte een toespraak in het Oekraïense parlement, waarin hij Oekraïne een hart onder de riem stak. Hij zei dat 75 procent van alle door Oekraïne gebruikte raketten, en 90 procent van de ingezette luchtverdediging worden betaald met middelen uit het steunpakket van de NAVO. Volgens de NAVO-chef neemt de productie van verdedigingssystemen toe.

Rutte zei dat er "moeilijke keuzes" moeten worden gemaakt om de oorlog te beëindigen. In een gesprek hebben hij en Zelensky het gehad over de Amerikaanse luchtverdedigingssystemen en wapenproductie binnen Europese grenzen.

Gesprekken Abu Dhabi

Morgen en overmorgen is er een nieuwe ronde gesprekken tussen Rusland en Oekraïne in Abu Dhabi. De Verenigde Staten bemiddelen hierbij. Zelensky heeft gezegd dat hij dan verwacht van Rusland te horen welke compromissen dat land bereid is te sluiten.

Aanvankelijk zouden de gesprekken afgelopen weekend plaatsvinden, maar ze werden uitgesteld vanwege "planningsproblemen" aan Russische zijde, zei Kremlin-woordvoerder Peskov. Voor het weekend waren er ook al trilaterale gesprekken tussen delegaties van Rusland, Oekraïne en de VS.

SpaceX heeft de start-up voor kunstmatige intelligentie xAI overgenomen. Beide bedrijven horen bij het imperium van ondernemer en miljardair Elon Musk. Die ziet veel voordelen in meer samenwerking en spreekt van de "meest ambitieuze innovatiemotor op aarde en daarbuiten".

SpaceX voert ruimtevluchten uit met de Falcon-raketten en Dragon-capsules. Het is ook bezig met de ontwikkeling van het ruimtevaartuig Starship voor missies naar de maan en Mars. Het bedrijf is zo goed als onmisbaar voor het Amerikaanse ruimtevaartprogramma.

xAI is bekend van de chatbot Grok, die is geïntegreerd in de berichtendienst X. Het bedrijf is een concurrent van andere AI-bedrijven als OpenAI en Anthropic.

1250 miljard

Met de overname is naar verluidt zo'n 250 miljard dollar gemoeid. De bedrijven horen bij 's werelds waardevolste zonder beursnotering. Volgens Amerikaanse media is de waardering van het gecombineerde bedrijf 1250 miljard, oftewel 1,25 biljoen dollar.

In financiële media wordt gesuggereerd dat Musk de bedrijven samenvoegt om er over een tijdje mee naar de beurs te gaan. Voorlopig kan xAI, dat veel geld nodig heeft voor de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie, gebruikmaken van de miljarden uit de kas van SpaceX.

Toekomst AI in de ruimte?

Op de website van SpaceX zegt Musk dat hij de toekomst van kunstmatige intelligentie grotendeels in de ruimte ziet, omdat op aarde niet aan de gigantische energiebehoefte van datacenters kan worden voldaan. "Mijn schatting is dat binnen twee tot drie jaar de goedkoopste manier om AI-rekenkracht te genereren in de ruimte zal zijn", aldus Musk.

De ondernemer zegt dat de oneindige hoeveelheid zonne-energie in de ruimte nodig is om verder op te schalen. "In de ruimte schijnt altijd de zon!"

Ook zegt Musk te willen werken aan directe communicatie tussen satellieten en mobiele apparaten. Zo zou op ieder plekje op aarde mobiel bereik kunnen ontstaan.

Bij invallen door de politie in Eindhoven zijn vanochtend zeven mensen opgepakt. Zij worden ervan verdacht lid te zijn van een criminele organisatie die zich bezighoudt met de productie en handel van harddrugs.

Het gaat om vijf mannen (36, 40, 41, 44, 56) en twee vrouwen (25, 28) met de Roemeense en Nederlandse nationaliteit die in Eindhoven verbleven. Ze zitten allemaal vast. De huizen van de verdachten worden doorzocht, net als een bedrijfspand in Tilburg en een bedrijfsloods in Budel-Schoot.

De invallen en arrestaties volgen op een maandenlang onderzoek naar een eerdere vondst van tientallen kilo's hard- en softdrugs en een grote hoeveelheid chemicaliën in Eindhoven. Ook werd er in juli 2024 al eens een pand doorzocht aan de Rooisestraat in Waalre, waarbij meerdere "verboden middelen" werden aangetroffen, aldus de politie.

Crimineel samenwerkingsverband

Het onderzoek leidde naar meerdere verdachten. "Dit is een duurzame, gestructureerde groep die gezamenlijk misdrijven pleegt", schrijft de politie. Zij zouden zich hebben beziggehouden met het transporteren van verboden goederen door Europa.

Er waren onder meer invallen bij een bakkerij en gebakszaak in en rondom het centrum van Eindhoven, meldt Omroep Brabant.

Verffabrikant AkzoNobel heeft in het laatste kwartaal van vorig jaar minder verf verkocht. Onder meer in Latijns-Amerika en Azië ging minder huis-tuin-en-keukenverf van de hand. Ook de tak voor speciale verf en coatings voor de industrie stond onder druk.

De afgenomen verkoop kwam door de economische onzekerheid in Noord-Amerika, is te lezen in het jaarverslag van AkzoNobel. Door die macro-economische onzekerheid zijn klanten voorzichtiger geworden met het kopen van verf.

De omzet van het bedrijf daalde in 2025 met zo'n 5 procent op jaarbasis. Dat is deels te wijten aan de sterke euro, die in waarde toenam ten opzichte van andere valuta in landen waar AkzoNobel verf verkoopt.

Het bedrijf achter verfmerken als Sikkens en Flexa sloot het jaar af met winst: 635 miljoen euro in 2025. Het jaar ervoor werd het jaar afgesloten met een winst van 542 miljoen euro. Een stijging van ruim 17 procent dus in een jaar tijd.

Fusie

Dat er, ondanks de tegenvallende verkoop, hogere winst werd behaald, komt door de toegenomen verkoopprijzen en kostenbesparingen.

Kostenbesparing was ook het doel van de eind vorig jaar aangekondigde fusie tussen AkzoNobel en het Amerikaanse Axalta. Met de fusie moet een wereldwijde speler ontstaan in de markt van verf. Behalve huis-tuin-en-keukenverf maken de twee bedrijven ook verf voor industrie, vliegtuigen en defensiematerieel. Door het samenvoegen kan die verf op 173 plekken wereldwijd gemaakt worden.

De fusie is naar verwachting eind dit jaar of begin volgend jaar rond.

Vandaag begint in Noorwegen de rechtszaak tegen Marius Borg Høiby, de stiefzoon van kroonprins Haakon. Hij staat terecht voor 38 misdrijven. De zaak is pijnlijk voor het Noorse hof.

"We geven om hem en hij is een belangrijk deel van onze familie", liet kroonprins Haakon vorige week weten over de zoon van zijn vrouw Mette-Marit. Maar hij voegde er ook aan toe te denken aan de slachtoffers. Bovendien benadrukte hij dat Høiby geen lid is van het koninklijk huis.

Haakon en Mette-Marit schreven ook dat ze de rechtszaak niet zullen bijwonen en geen commentaar willen geven zolang de rechter nog geen uitspraak heeft gedaan. Openbare verplichtingen voor de royals gaan door, al heeft Mette-Marit voor de komende weken privétijd ingelast.

Turbulent leven

De 29-jarige Høiby heeft al vanaf zijn geboorte een turbulent leven. Zijn vader, Morton Borg, zat op het moment van de geboorte in de gevangenis voor geweld en drugshandel. Toen de relatie tussen Borg en Mette-Marit eindigde en zij kroonprins Haakon leerde kennen, rolde Høiby een royalty-leventje in, zonder zelf van adel te zijn.

Marius Borg Høiby hoort als zoon van de kroonprinses bij de Noorse koninklijke familie, maar is geen lid van het koninklijk huis. Om die reden heeft hij ook geen titels. Zijn jongere halfzus Ingrid Alexandra, het eerste kind van Haakon en Mette-Marit samen, is troonopvolger na de kroonprins.

Høiby was 7 jaar oud toen Ingrid Alexandra werd geboren, ruim een jaar later kwam zijn halfbroertje Sverre Magnus ter wereld. Dat tweetal is wel van adel, zo hebben ze de titels prinses en prins.

De zus van huidig koning Harald, prinses Ragnhild, vond het "ontzettend zielig" voor Høiby, zei ze in een documentaire: "Hij is 6 jaar oud, maar hij zal heus wel begrijpen dat er een verschil is. Dat zal problemen veroorzaken. Ik hoop dat ze dat goed hebben doordacht."

Ook de vader van Mette-Marit, Sven Høiby, maakte zich zorgen om zijn kleinzoon. Hij vond dat hij de titel prins had moeten krijgen. Zelf is Sven Høiby overigens ook niet van onbesproken gedrag: hij was alcoholist en werd twee keer veroordeeld voor geweldpleging.

Privacy

Rond zijn twintigste verdween Marius Borg Høiby iets meer uit de publiciteit toen zijn moeder Mette-Marit in 2017 in een brief vroeg om meer privacy voor haar zoon. "Hij verlangt naar een leven buiten de publieke belangstelling en zal geen officiële verplichtingen meer namens de Noorse koninklijke familie doen", schreef ze toen hij op het punt stond aan een opleiding te beginnen. Høiby volgde kort de opleiding bedrijfskunde in de Verenigde Staten, maar maakte die niet af.

Vanaf het moment dat Høiby steeds meer een leven buiten de schijnwerpers leeft, lijkt het ook steeds vaker mis te gaan. In de rechtszaak die vandaag begint, komen beschuldigingen aan de orde van 2018 tot nu. Zondag werd hij opnieuw gearresteerd, op verdenking van nieuwe misdrijven die eerder die dag zouden hebben plaatsgevonden.

Eigenlijk mocht Høiby het proces dat vandaag start in vrijheid afwachten, maar gisteren besloot de rechtbank in Oslo dat Høiby toch minstens vier weken in hechtenis blijft. De politie vindt het risico op herhaling te groot. Høiby is al drie keer eerder gearresteerd, maar werd telkens korte tijd later vrijgelaten.

Verkrachting en mishandeling

Voor de rechtszaak zijn zes weken uitgetrokken. De zaak stond al op de planning voordat hij dit weekend opnieuw werd opgepakt, de nieuwe feiten komen nog niet aan de orde. Die gaan over bedreiging met een mes, mishandeling en het schenden van een contactverbod met zijn ex-vriendin.

De zwaarste van de 38 aanklachten tegen Høiby zijn vier verkrachtingen, met verschillende slachtoffers. Ook is hij aangeklaagd voor huiselijk geweld, seksueel geweld, ernstige drugsdelicten, mishandeling, bedreiging en verkeersovertredingen. Høiby heeft over enkele zaken een bekentenis afgelegd, de verkrachtingszaken ontkent hij.

Epstein

Ook Mette-Marit zelf kwam gisteren in opspraak, toen bekend werd dat zij veelvuldig contact had met miljonair en zedendeliquent Jeffrey Epstein. Zo spreekt zij in een mail met de zakenman over haar zoon Høiby. Daarin vraagt zij Epstein of het ongepast is als "een moeder twee naakte vrouwen met een surfplank voorstelt als telefoonbeginscherm van haar 15-jarige zoon".

Mette-Marit gaf in een reactie aan dat ze het contact "ten zeerste betreurt" en beschreef de situatie als "gewoonweg gênant."

De betreffende e-mail:

Bill en Hillary Clinton gaan toch getuigen voor een commissie van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden die onderzoek doet naar de zaak rond de veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein.

De oud-president en de voormalige minister van Buitenlandse Zaken hebben zich lang verzet tegen een getuigenis, maar komen nu toch tegemoet aan de wens van de commissievoorzitter en veel Congresleden.

Morgen zou het Huis hebben gestemd over mogelijke strafrechtelijke vervolging van de Clintons, vanwege minachting van het Congres. Zo ver komt het dus niet. Wanneer Bill en Hillary Clinton getuigen, is nog niet bekend.

Epstein Files

Bill Clinton was president van de Verenigde Staten van 1993 tot 2001. Zijn naam staat in de Epstein Files, de miljoenen documenten uit het onderzoek naar de man die met zijn handlanger Ghislaine Maxwell jonge vrouwen misbruikte en seksueel uitbuitte.

In de documenten staat onder meer dat Clinton begin jaren 2000 een paar keer gebruikmaakte van Epsteins vliegtuig. Ook zijn er foto's waarop hij te zien is in een zwembad en met een onbekende vrouw.

Clinton is nooit ergens van beschuldigd door slachtoffers van Epstein. De oud-president zegt ook niets te hebben geweten van Epsteins seksuele wangedrag. Hij verbrak het contact met Epstein naar eigen zeggen in 2006, voordat Epstein werd aangeklaagd.

Onenigheid met commissievoorzitter

Bill en Hillary Clinton hebben al schriftelijke verklaringen afgelegd over wat ze wisten over Jeffrey Epstein. Ze wilden tot nu toe niet getuigen, omdat ze vinden dat de Republikeinse commissievoorzitter Comer het onderzoek niet goed leidt.

Ze verwijten Comer ook partijpolitiek; hij zou zich voor het karretje van president Trump laten spannen om Democraten en tegenstanders zwart te maken. Comer heeft eerder gezegd dat over de uitnodigingen aan de Clintons is gestemd en dat niemand boven de wet staat.

Rol Hillary

Hillary Clinton was minister van Buitenlandse Zaken onder president Obama van 2009 tot 2013. Ook was ze bij de presidentsverkiezingen in 2016 de kandidaat namens de Democraten. Ze verloor toen van Trump.

Ze zegt Epstein nooit ontmoet te hebben. Voor haar en haar team is het dan ook de vraag wat zij met de zaak te maken heeft en waarom ze zou moeten getuigen. "Comer was niet in staat om met een antwoord te komen", zei een woordvoerder in december.

Het is voor het eerst in ruim veertig jaar dat een Amerikaanse oud-president getuigt voor een commissie van het Congres. De laatste keer dat dat gebeurde was in 1983, toen Gerald Ford moest verklaren over het beleid van de VS in Latijns-Amerika.

Buschauffeurs in Lelystad maken zich grote zorgen over hun veiligheid. In een brandbrief aan de directie van vervoerder EBS klagen ze over defecten aan de bussen en de agressie van reizigers die daarmee te maken heeft. De chauffeurs eisen actie.

De problemen aan de bussen variëren van een trillend stuur tot aan defecte airco's, accu's die snel leeg zijn en haperende communicatieapparatuur. Door de problemen met het materieel vallen veel ritten uit en reizigers reageren hun woede af op het personeel. "Wij voelen ons hierdoor niet alleen zeer bezwaard maar ook onveilig", staat in de brief aan de directie.

'Kinderziekten'

Volgens vakbondsbestuurder Niels Rook van CNV rijdt EBS met de eerste generatie elektrische bussen, die in zijn woorden "vol zitten met kinderziekten." Eerder speelde dit ook in Groningen en Drenthe. Maar de problemen daar zijn verholpen nadat de bussen zijn gereviseerd, zegt Rook tegen Omroep Flevoland.

Naar aanleiding van de brief ging de directeur van EBS, Michel van Maanen, vrijdag naar Lelystad voor overleg. Volgens Stijn Duursma van vakbond FNV zijn er afspraken gemaakt en komt er een stappenplan. Op 13 februari moet er een document liggen met een overzicht van de problemen. "Wij gaan een vinger aan de pols houden", zegt Duursma.

De AOW-leeftijd gaat sneller omhoog, als het aan D66, VVD en CDA ligt. Wat dit voor jou betekent, staat in dit artikel.

Als het plan doorgaat, heeft het gevolgen voor de mensen jonger dan 60. Dat heeft ermee te maken dat zij volgens de verwachtingen ouder zullen worden dan de oudere generatie.

De AOW-leeftijd zal vanaf 2033 stapsgewijs omhooggaan. Voor de twintigers van nu loopt de AOW-leeftijd richting 72 jaar.

Kijk hieronder wat het plan voor jou betekent:

Het Centraal Planbureau geeft aan deze berekening van de NOS te herkennen. In de aanloop van de verkiezingen berekende het planbureau de effecten van een dergelijke maatregel. Die stond in het verkiezingsprogramma van VVD en JA21.

Het CPB heeft het huidige coalitieakkoord nog niet doorgerekend.

Wanneer AOW?

D66, VVD en CDA willen per 2033 een één-op-één-koppeling van de AOW-leeftijd met de levensverwachting. Dat betekent dat als de levensverwachting met een jaar omhooggaat, de AOW-leeftijd ook met een jaar meegroeit.

De AOW-leeftijd gaat nu nog minder snel omhoog dan de levensverwachting, namelijk met acht maanden per jaar hogere levensverwachting.

Door de snellere stijging zou het aanstaande kabinet-Jetten een besparing kunnen inboeken van 2,7 miljard euro per jaar. Vandaag bespreekt de Tweede Kamer de coalitieplannen.

Levensverwachting

Marike Knoef, hoogleraar Economie en verbonden aan pensioendenktank Netspar, komt desgevraagd tot dezelfde berekeningen als die van de NOS.

Wel benadrukt ze dat ze zijn gebaseerd op de huidige levensverwachting. Die verwachting kan nog veranderen, bijvoorbeeld door een ziektegolf.

Zo daalde door corona in 2020 de levensverwachting iets. Inmiddels is die weer op het niveau van voor die periode.

Maar een medische doorbraak zou de levensverwachting sneller kunnen laten stijgen dan nu wordt aangenomen.

Volgens het nationale statistiekbureau CBS wordt een persoon die nu 65 is gemiddeld 85 jaar oud. En we worden steeds iets ouder. In 2068 zou de gemiddelde verwachte leeftijd van 65-jarigen bij overlijden boven de 90 jaar uitkomen.

AOW

In 1956 kregen Nederlanders die 65 werden voor het eerst een basispensioen van de Rijksoverheid. Inmiddels ligt deze leeftijd op 67 jaar. In 2028 wordt dat 3 maanden later, dat ligt al vast.

Momenteel krijgt een alleenstaande maandelijks 1558 euro. Woon je samen, dan krijg je 1068 euro per persoon.

Aan het begin van deze eeuw werd de AOW nog volledig betaald uit premie die Nederlanders afdragen via hun werk. Sinds 2001 moet de overheid belastinggeld bijleggen om de AOW te financieren. Dat komt doordat er in verhouding steeds meer gepensioneerden zijn en steeds minder werkenden.

Wat vindt de oppositie van de plannen van de nieuwe coalitie? Daarover zal meer duidelijk worden vandaag in het Tweede Kamerdebat over het coalitieakkoord. Het is waarschijnlijk nog te vroeg voor keiharde toezeggingen over steun voor specifieke plannen, maar het debat zal verder duidelijk maken welke kant oppositiepartijen op willen.

De nieuwe coalitiepartijen staken afgelopen vrijdag hun hand uit naar de oppositie, in de hoop op samenwerking. Uit de eerste reacties blijkt in ieder geval dat de voorgestelde snellere verhoging van de AOW-leeftijd, waardoor mensen langer moeten blijven werken, weerstand oproept bij veel partijen.

De twee partijen die voor D66, VVD en CDA het meest van belang zijn, zijn JA21 en GroenLinks-PvdA. Die zijn in de positie om de minderheidscoalitie in de Tweede Kamer aan meerderheden te helpen. GL-PvdA, met ook veel zetels in de Eerste Kamer, gaf dit weekend het startschot voor de onderhandelingen.

Startschot

Partijleider Klaver zei op een ledenbijeenkomst de financiële plannen voor de zorg en sociale zekerheid alleen te steunen "als het roer drastisch omgaat". Hij hekelde onder meer het hogere eigen risico, de kortere WW-uitkering en de verhoging van de AOW-leeftijd. Verder wil de GL-PvdA-leider "meer ambitie" als het gaat om klimaat, natuur en stikstof en het belasten van hogere inkomens.

JA21 reageerde tot nu toe niet op de plannen. Partijleider Eerdmans zou dat gisteravond voor het eerst doen in het tv-programma Eva, maar hij meldde zich ziek af. Vandaag in het debat zal meer duidelijk worden over de opstelling van JA21. Voordat de plannen bekend werden, zei Eerdmans "een open mind" te hebben en constructief te kijken naar voorstellen.

Andere oppositiepartijen zijn een stuk minder enthousiast. BBB-partijleider Van der Plas verwacht dat de oppositie de krachten zal bundelen, zeker om iets te doen aan de hogere AOW-leeftijd. Dat die in het coalitieakkoord zou staan, was volgens haar "totaal niet voorzien". "Veertigplussers moeten tot ver na hun zeventigste gaan doorwerken. En als ze stoppen is er geen zorg meer voor ze."

In strijd met pensioenakkoord

Jan Struijs, de fractievoorzitter van 50Plus, zegt dat zijn telefoon afgelopen weekend roodgloeiend stond. Zowel individuele burgers als vakbondsmensen maken zich volgens hem grote zorgen over de plannen. Die nieuwe coalitie wil dat de leeftijd waarop mensen kunnen stoppen met werken omdat ze AOW krijgen weer volledig gekoppeld wordt aan de stijging van de levensverwachting.

Struijs wijst erop dat dat in strijd is met het in 2019 gesloten pensioenakkoord met vakbonden en werkgevers. Daarin was juist afgesproken dat de stijging van de AOW-leeftijd voorlopig zou worden afgeremd.

"Harde werkers als de kraamverzorgster of de bouwvakker zien hun welverdiende pensioen verder van zich af bewegen", vindt ook ChristenUnie-leider Bikker. Ze is op zich blij dat de nieuwe coalitie aan de slag wil, maar is niet blij dat er in de plannen niets staat om dakloosheid tegen te gaan en dat de gehandicaptenzorg het met minder geld moet doen. "Het is logisch dat er wordt bezuinigd, maar doe dat dan met hart voor de mensen."

Geschrokken

Andere partijen uitten vrijdag, de dag van de presentatie, al uiteenlopende zorgen en wensen. De SGP noemde de plannen "best goed", omdat er geïnvesteerd wordt in defensie en woningbouw en omdat er maatregelen worden genomen om de asielinstroom in te perken. Maar de partij heeft wel zorgen op medisch-ethisch terrein.

De PvdD was niet erg enthousiast. Volgens die partij ontspringen rijken en vervuilers de dans en komt de rekening te liggen bij alles wat kwetsbaar is. FVD hekelde de herinvoering van een stikstoffonds. BBB uitte zorgen over bezuinigingen op de (ouderen)zorg.

Lees hieronder wat er zoal aan plannen in het akkoord staat:

De zeven ex-PVV-Kamerleden die nu als de Groep-Markuszower in de Tweede Kamer zitten, waren vrijdag "best geschrokken" van de plannen. Bij hun afsplitsing vorige maand lieten de zeven weten open te staan voor politieke samenwerking, nu de plannen er liggen zien ze "veel reparatiewerk".

Hun voormalig leider Wilders stelde simpelweg dat hij nog nooit zo'n vreselijk slecht akkoord had gezien. Hij gaat naar eigen zeggen niks steunen: "Wij gaan snoeihard oppositie voeren." SP-leider Dijk noemde het akkoord "een aanval op onze beschaving".

Gesprekken met iedereen

De verwachting is dat in het debat partijen op links veel bezwaar maken tegen de aanpassingen van de sociale zekerheid en de zorg. Partijen op rechts zullen kritisch zijn op het in stand houden van de spreidingswet en klimaatmaatregelen. Via beide kanten kan de minderheidscoalitie aan 76 of meer Tweede Kamerzetels komen. Maar de vraag is wat die fracties in ruil voor hun steun terug willen hebben.

Achter de schermen hebben fractievoorzitters al contact gezocht met collega's met wie ze een klein bondgenootschap hopen te sluiten om de plannen op hun manier bij te stellen. "Ik voer nu echt gesprekken van links tot rechts met iedereen", zegt Bikker bijvoorbeeld. Maar tussen de oppositiepartijen zijn de onderlinge verschillen groot, dus het is nog de vraag in hoeverre echte bondjes van de grond komen.

In ieder geval zal D66-leider Jetten na het debat tot formateur worden benoemd. Er is niemand in politiek Den Haag die er rekening mee houdt dat hij als premierskandidaat al van tevoren wordt 'weggestemd'. Na zijn benoeming kan Jettten verder met het samenstellen van een kabinet.

Het debat is vanaf 14.00 uur live te volgen bij de NOS. Op de site en in de app is een livestream, op NPO 1 zijn in ieder geval de eerste uren van het debat te volgen, op NPO Politiek en Nieuws is het hele debat te zien.

Goedemorgen! De Tweede Kamer debatteert vandaag over het coalitieakkoord en een voormalig medewerker van de NCTV wordt ondervraagd in de rechtbank. Hij wordt ervan verdacht jarenlang staatsgeheime informatie te hebben doorgespeeld.

Eerst het weer: vandaag trekt een neerslagzone noordwaarts over het land. In het midden en noorden is kans op ijzel. In het noordoosten blijft het de hele dag vriezen en in het zuiden stijgt het kwik naar 7 graden. Daarbij waait een gure oostenwind.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Verenigde Staten en Iran gaan vrijdag met elkaar in gesprek over de spanningen tussen beide landen. Het overleg vindt plaats in Istanbul, meldt onder meer The New York Times.

Namens Amerika schuiven Midden Oosten-gezant Steve Witkoff en Jared Kushner, de schoonzoon van president Trump, aan. Van Iraanse zijde is de bedoeling dat in ieder geval buitenlandminister Abbas Araghchi aanwezig is. Ook zitten er hoge functionarissen uit Turkije, Qatar en Egypte aan tafel.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Twintig jaar geleden woonden er geen zeearenden in Nederland, maar inmiddels gaat het heel goed met deze vogelsoort in ons land. De teller staat inmiddels op bijna vijftig paren. De zeearend komt vooral graag naar de Oostvaardersplassen, omdat daar veel voedsel te vinden is.

"Hij is echt een toppredator, vergelijkbaar met de wolf", zegt Andrea van den Berg van de werkgroep zeearenden. "Dus hij zorgt ervoor dat het hele ecosysteem in stand wordt gehouden."

Fijne dag!

Het is misschien wel de grootste spionagezaak ooit in Nederland: een voormalig medewerker van de NCTV die jarenlang staatsgeheime informatie zou hebben gelekt naar de Marokkaanse geheime dienst. Vanaf vandaag wordt de rechtszaak tegen de vermoedelijke spion Abderrahim el M. behandeld.

De nu 66-jarige Rotterdammer stond bekend als een expert op het gebied van salafisme en jihadisme. Voor de NCTV schreef hij daar rapportages over. Het Openbaar Ministerie vermoedt dat M. een dubbelleven leidde en tegelijkertijd werkte als spion voor de Marokkaanse geheime dienst. Het vertrouwen dat M. genoot, zou hij hebben benut om grote hoeveelheden geheime informatie door te spelen.

Staatsgeheimen

Het was de Nederlandse inlichtingendienst AIVD die in oktober 2023 waarschuwde dat M. uiterst vertrouwelijke documenten printte op zijn werk, de stukken meenam naar huis en daarna naar Marokko bracht.

Volgens de AIVD onderhield Abderrahim el M. al zeker sinds 2020 contact met de directeur contra-inlichtingen van de Marokkaanse geheime dienst. De AIVD hing stiekem een camera op bij de NCTV en zag hoe M. staatsgeheime stukken uitprintte met een pasje van een collega.

Kort hierna werd M. gearresteerd. Dat gebeurde op Schiphol, toen hij op het punt stond naar Marokko te vliegen. Hij bleek een grote hoeveelheid data bij zich te hebben op usb-sticks, waaronder tientallen documenten met staatsgeheime informatie. Meegenomen printjes van zijn werk bleek hij thuis weer te hebben ingescand. In totaal vond de politie bij M. meer dan 900 staatsgeheime documenten.

Uniek

"De zaak is uniek en mogelijk een van de grootste veiligheidsschandalen die we de afgelopen decennia hebben gezien", zegt Rowin Jansen, docent aan de Radboud Universiteit. Hij is gespecialiseerd in nationaal veiligheidsrecht en de inlichtingendiensten. "Het is zeker niet gebruikelijk dat zulke documenten worden geprint en mee naar huis worden genomen."

Omdat het om staatsgeheimen gaat, is over de inhoud maar weinig bekend. Het gaat in ieder geval om een groot aantal analyses van de AIVD en de MIVD, zoals een rapport over Marokkaanse inlichtingenactiviteiten in Nederland. Verder zou M. bijvoorbeeld een lijst hebben doorgespeeld met telefoonnummers van Marokkaanse IS-strijders.

Volgens Jansen neemt het risico op spionage de laatste jaren toe. Dat buitenlandse diensten juist hier actief zijn, is volgens hem wel te verklaren. "Nederland is een innovatief, rijk land en heeft een strategisch belangrijke positie binnen de EU en de NAVO. Daardoor is er een concentratie aan geheime informatie op de departementen."

Mee naar huis

Na zijn arrestatie heeft de NCTV-medewerker lange tijd gezwegen. Wel ontkende hij ten stelligste dat hij geheime informatie heeft gedeeld met de Marokkaanse geheime dienst. "Ik heb op geen enkele wijze staatsgeheime informatie overhandigd, aan wie dan ook", zei M. op een eerdere zitting.

Geheime stukken meenemen naar huis zou vaker gebeuren bij de NCTV. Demissionair premier Schoof (eerder baas van de NCTV) en voormalig directeur Aalbersberg moesten hierover komen getuigen.

Ook een collega van M. werd aangehouden. Zij zou haar inlog hebben uitgeleend, toen M. vanwege een nieuwe functie niet meer bij staatsgeheime stukken kon. Zij heeft verklaard dat ze geen idee had van M.'s spionageactiviteiten.

Gratis vakanties

Dat M. daadwerkelijk informatie verstrekte aan de Marokkaanse inlichtingendienst, blijkt volgens het OM uit berichtenverkeer met meerdere medewerkers van die dienst. In die berichten vroeg M. of hij "het medicijn" of "een klein dingetje" kon overhandigen.

Als tegenprestatie zou M. zijn getrakteerd op gratis vakanties naar Marokko. Uit het politieonderzoek blijkt dat M. heel regelmatig met zijn gezin op en neer vloog, waarvan meerdere trips betaald werden door de Marokkaanse inlichtingendienst. "Het is weer voortreffelijk geweest", schreef M. in een bedankje aan een van zijn contacten.

Te makkelijk

De grote vraag die boven de zaak hangt, is hoe M. jarenlang onder de radar kon blijven en ongemerkt zulke grote hoeveelheden gevoelige informatie kon meenemen bij de NCTV. Daar zijn inmiddels losse rapporten over geschreven, waaruit onder andere bleek dat de AIVD te makkelijk was met het delen van informatie en de NCTV de eigen beveiliging niet op orde had.

"Er waren wel regels maar die werden niet altijd nageleefd", zegt inlichtingendeskundige Rowin Jansen. "Dat is problematisch, want het gaat om heel gevoelige informatie en als die op straat belandt, is dat potentieel heel risicovol."

Vandaag wordt M. door de rechtbank ondervraagd over de verdenkingen. Morgen komt het OM met een strafeis.

Alle agenten die onder het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid vallen, krijgen in Minneapolis bodycams. Dat heeft minister Noem bekendgemaakt. In Minneapolis is het zeer onrustig door het harde optreden van immigratiedienst ICE en de grenspolitie.

ICE-agenten maken jacht op illegale migranten. Vorige maand schoot een agent van die dienst een vrouw dood in een auto. En een paar weken geleden werd iemand die meedeed aan een protest doodgeschoten door een agent van de grenspolitie.

Omstanders filmden beide incidenten. Het Witte Huis zei in beide gevallen dat de agenten niks verkeerd hadden gedaan. Critici van de regering-Trump pleitten al langer voor bodycams voor agenten, om te kunnen controleren of ze hun boekje te buiten gaan.

Sommige agenten die betrokken waren bij de dood van Alex Pretti droegen camera's, maar de beelden daarvan zijn niet geopenbaard. Het is niet bekend of agenten die bij de dood van Renee Good, een paar weken eerder, betrokken waren ook camera's droegen.

Over hele land uitgerold

Minister Noem zegt dat er nu geld beschikbaar is gekomen waardoor agenten in Minneapolis nu voorzien kunnen worden van bodycams. De bedoeling is dat het bodycam-programma daarna wordt uitgebreid naar het hele land.

De gouverneur van Minnesota, waar Minneapolis onder valt, noemt de stap mosterd na de maaltijd. "Dit had moeten gebeuren voordat agenten twee Amerikanen doodden", schrijft gouverneur Walz op X.

Er komt mogelijk een strafrechtelijk onderzoek naar de Britse politicus Peter Mandelson, naar aanleiding van het opduiken van zijn naam in de Epstein-files. Hij zou onder meer gevoelige financiële staatsinformatie hebben doorgespeeld aan Epstein.

De Londense politie zegt in een persbericht meldingen te hebben ontvangen over "vermeend wangedrag in een publiek ambt" en dat per geval wordt bekeken of er criminele verdenkingen zijn die een strafrechtelijk onderzoek rechtvaardigen.

De politie noemt geen namen, maar volgens de Britse krant The Times is het duidelijk dat het gaat om Mandelson. Hij zou in 2009, als minister van Economische Zaken, een memo met marktgevoelige informatie hebben doorgestuurd naar Epstein, onder meer over geplande verkopen van staatsbezit om de financiën op orde te krijgen.

Daarnaast zou Mandelson in 2010, een dag voordat het bekend werd gemaakt, aan Epstein hebben gemeld dat er een Europees Noodfonds in de maak was voor de stabiliteit van de euro. De Britse oppositie, maar ook Labour-parlementariërs eisen dat er een strafrechtelijk onderzoek komt. Ook toenmalig premier Gordon Brown wil dat de onderste steen boven komt.

Epstein had zich kunnen verrijken

De schrijver van het memo was Nick Butler, destijds een adviseur van Brown. Hij zegt dat het gevoelige en vertrouwelijke informatie bevatte die nooit met iemand buiten de regering gedeeld had mogen worden. Ook stelt hij dat Epstein zich had kunnen verrijken met de informatie.

"Ik had absoluut geen idee dat Peter e-mails die ik had geschreven naar iemand buiten de regering stuurde. Ik ben diep verontwaardigd dat mijn vertrouwen is geschonden", zegt Butler tegen The Times.

Wie staan er nog meer in de nieuwste Epstein-files?

Afgelopen vrijdag gaf het Amerikaanse ministerie van Justitie een nieuwe hoeveelheid bestanden vrij uit het Epstein-dossier. Het gaat om ruim drie miljoen pagina's, meer dan 2000 video's en 180.000 afbeeldingen.

In dit artikel lees je een overzicht van de meest opvallende dingen uit deze hoeveelheid Epstein-files. Zo komen onder anderen oud-president Bill Clinton, de Noorse prinses Mette-Marit en het Nederlandse model Yfke Sturm erin voor.

Mandelson heeft zijn Labour-lidmaatschap al opgezegd. Aanleiding daarvoor was dat in de documenten staat dat Epstein 75.000 dollar naar Mandelson had overgemaakt. De Brit noemt die beschuldiging onterecht. Vanwege zijn banden met Epstein verloor hij al zijn functie als Britse ambassadeur in de VS.

Premier Starmer wil dat Mandelson ook zijn adellijke titels worden ontnomen, al benadrukt hij dat hij de macht niet heeft om dat te doen.

De politie heeft beelden gedeeld van de gewelddadige ripdeal op de snelweg A1 bij Muiden. Op 18 december vorig jaar werd een vrachtwagen op klaarlichte dag gedwongen te stoppen in de berm. De daders stalen de lading, vermoedelijk drugs.

Op de nieuw gedeelde beelden, bij NH Nieuws en Opsporing Verzocht, is te zien dat de chauffeur van de vrachtwagen onder schot wordt gehouden.

De chauffeur is knielend op de grond te zien, omringd door meerdere daders:

Ook richt een van de daders zijn vuurwapen op een automobilist, die was gestopt om hulp te bieden. Die moest zijn telefoon en zijn autosleutels inleveren.

Daders in Volkswagen Golf

De politie gaat ervan uit dat de vrachtwagenchauffeur drugs vervoerde. Hij is aangehouden. De groep daders reed in drie auto's. Een van de betrokken auto's is een Volkswagen Golf, die na de overval in Naarden werd achtergelaten.

In de uitzending van Opsporing Verzocht werden gisteravond ook beelden getoond van de twee inzittenden van die Volkswagen. Zij zijn vanuit Naarden te voet verder gegaan.

De vrachtwagen is na de overval in Eembrugge teruggevonden. De chauffeur ervan was na de overval doorgereden en werd daar aangehouden door de politie.

Het is niet duidelijk naar hoeveel verdachten de politie op zoek is.

De Verenigde Staten en Iran gaan met elkaar in gesprek over de spanningen tussen beide landen. Het overleg vindt plaats in in Turkije. President Pezeshkian van Iran heeft op X de gesprekken bevestigd.

De gesprekken zijn waarschijnlijk eind deze week in Istanbul, al is dat nog niet officieel bevestigd. Namens Amerika schuiven Midden Oosten-gezant Steve Witkoff en Jared Kushner, de schoonzoon van president Trump, aan. Van Iraanse zijde is de bedoeling dat in ieder geval buitenlandminister Abbas Araghchi aanwezig is. Ook zitten er hoge functionarissen uit Turkije, Qatar en Egypte aan tafel.

President Pezeshkian schrijft op X dat hij Araghchi opdracht heeft gegeven om "eerlijke en rechtvaardige onderhandelingen te voeren, geleid door de beginselen van waardigheid, voorzichtigheid en doelmatigheid". Hij zei daarbij dat de beslissing om in gesprek te gaan met de VS kwam na "verzoeken van bevriende regeringen in de regio".

De spanningen tussen Iran en de Verenigde Staten zijn de laatste weken opgelopen. President Trump dreigde met militair ingrijpen vanwege de protesten die door het Iraanse regime met harde hand werden neergeslagen. In de buurt van Iran liggen tien Amerikaanse oorlogsschepen, waaronder een vliegdekschip.

Afgelopen weekend waarschuwde ayatollah Khamenei voor een regionaal conflict in het Midden-Oosten, als de VS zou besluiten aan te vallen. "De Iraanse natie zal een sterke klap uitdelen aan iedereen die hen aanvalt", zei de hoogste leider van het land.

Drie eisen

President Trump bevestigt dat er gepraat wordt met Iran en dat het belangrijk is om te onderhandelen en een deal te sluiten. Ook benadrukt hij dat de "grootste en beste schepen" onderweg zijn naar Iran. "Als we eruit kunnen komen, zou dat geweldig zijn. Zo niet, dan zullen er waarschijnlijk slechte dingen gebeuren."

Iraanse bronnen melden aan persbureau Reuters dat Trump drie voorwaarden had gesteld voor de hervatting van de gesprekken. Iran zou geen uranium meer mogen verrijken, het ballistische raketprogramma zou beperkt moeten worden en Iran zou geen regionale bondgenoten meer moeten steunen.

Die drie eisen had Iran aanvankelijk resoluut afgewezen. Maar de uraniumverrijking zou een minder groot obstakel zijn dan het beperken van het raketprogramma. Zo zou Iran bereid zijn het atoomprogramma te beperken, maar niet om het helemaal stop te zetten.

Bezoekers van de Sixtijnse Kapel in Rome wacht de komende tijd een lichte teleurstelling. Het beroemde fresco Het laatste oordeel van Michelangelo wordt voor het eerst in dertig jaar tijd gerenoveerd. De zaal blijft toegankelijk, maar het kunstwerk is niet in volle glorie te zien.

De Sixtijnse Kapel wordt beschouwd als hoogtepunt van de Vaticaanse Musea. Jaarlijks vergapen ruim zes miljoen bezoekers zich aan het fresco op de muur achter het altaar. Maar door de aanwezigheid van al die toeristen, en de tand des tijds, gaat de muurschildering er langzaam op achteruit.

'Wittige waas'

Hoofdrestaurateur Paolo Violini zegt dat het hele fresco bedekt is door "een wittige waas". Door de luchtbewegingen in de zaal zijn de kleuren doffer geworden. De muurschilderingen in het Apostolisch Paleis worden regelmatig 's avonds schoongemaakt, maar nu is er een grote beurt nodig.

Tijdens de restauratie staan er steigers in de Sixtijnse Kapel. Op die manier kunnen de restaurateurs ook bij de bovenkant van het kunstwerk. Voor de werkzaamheden staan drie maanden gepland.

Het laatste oordeel werd bijna 600 jaar geleden geschilderd. Het kunstwerk van Michelangelo beeldt de wederkomst van Christus uit de Bijbel uit. De laatste grondige renovatie van het fresco duurde van 1980 tot en met 1994.

De rechtse Laura Fernández werd met bijna 50 procent van de stemmen zondag gekozen tot nieuwe president van Costa Rica. Haar partij, de PPSO, verzekerde zich daarnaast van een comfortabele meerderheid in het parlement, waardoor de plannen van de 39-jarige politicoloog de komende termijn waarschijnlijk zonder grote obstakels uitgevoerd kunnen worden.

Die plannen zijn sterk gericht op de aanpak van criminaliteit en georganiseerde misdaad, een topprioriteit voor kiezers in Costa Rica. Tijdens haar overwinningsspeech beloofde Fernández een "ingrijpende en onomkeerbare" verandering voor het land.

Veel van haar kiezers lijken vooral te hopen dat die "ingrijpende" verandering een voortzetting is van het politieke project van Rodrigo Cháves, de huidige president van het land en tevens partijgenoot van Fernández. Cháves wees de verkiezingswinnaar, eerder minister in zijn regering, publiekelijk aan als zijn gedroomde opvolger.

Het is precies dat project en de aangekondigde diepgaande hervormingen die bij Costa Ricaanse oppositie de alarmbellen doen afgaan. Tijdens zijn termijn liet Cháves het Hooggerechtshof hervormen en werd het werk van onafhankelijke toezichthouders moeilijk gemaakt. Ook voerde hij grondwettelijke hervormingen door om de macht van de president te vergroten.

Cháves beweerde dat dergelijke maatregelen nodig waren om de misdaadgolf in het land aan te pakken, een boodschap die wordt herhaald door Laura Fernández.

Stijging drugssmokkel

Sinds enkele jaren hebben Mexicaanse en Colombiaanse drugsbendes hun weg naar het voorheen veilige Costa Rica gevonden, en worden grote hoeveelheden cocaïne over veelgebruikte handelsroutes naar de VS en Europa verscheept. Met de stijging in drugssmokkel nam ook het geweld toe: onder Cháves is het moordcijfer met 50 procent gestegen.

Desondanks is Cháves, met een uitgesproken populistische stijl, altijd populair gebleven. Zijn politieke erfgenaam Laura Fernández wordt gezien als iemand die de misdaadgolf in het voorheen zo stabiele land kan aanpakken. Een naam die daarbij veelvuldig komt bovendrijven, is die van Nayib Bukele, de president van het nabijgelegen El Salvador.

De naam "Bukele" staat symbool voor een keiharde aanpak van criminelen: hij liet in maart 2022 de noodtoestand invoeren in El Salvador om straatbendes te bestrijden. Die noodtoestand is nog altijd van kracht, en inmiddels zitten ruim 110.000 mensen achter de tralies.

Overvolle gevangenissen

Velen van hen zitten in voorarrest, hebben geen toegang tot gerechtelijke bijstand en zijn opgepakt onder onduidelijke beschuldigingen. Onafhankelijke pers, oppositie en critici van de regering worden eveneens opgepakt onder de noodtoestand.

De gevangenissen zijn vaak overvol en er is een gebrek aan voedsel en medicijnen. Mensenrechtenorganisaties hebben mensenrechtenschendingen, zoals martelingen, in deze gevangenissen gedocumenteerd. De grootste gevangenis, het CECOT, is het paradepaardje van Bukele's gevangenisregime, met een capaciteit van 40.000 gevangenen.

Al onder de huidige president Cháves werd aangekondigd dat Costa Rica ook een megagevangenis zou laten bouwen, met plek voor 5000 gevangenen. In januari werd de eerste steen gelegd, door Bukele zelf, die op uitnodiging van Cháves was overgekomen.

Fernández heeft beloofd de bouw van de gevangenis af te maken en heeft gezegd een noodtoestand uit te roepen in steden en provincies waar bendes veel macht hebben.

Andere verkiezingen

Zo toont Costa Rica aan dat het nietsontziende 'Bukele-model' nog altijd een grote kans op succes biedt bij verkiezingen. Presidentsverkiezingen in 2025 in Latijns-Amerika toonden dat ook al aan. José Antonio Kast in Chili, Daniel Noboa in Ecuador en Rodrigo Paz in Bolivia: al deze verkiezingswinnaars flirtten openlijk met de autoritaire Salvadoraanse leider om hun beloftes over een harde aanpak van criminaliteit kracht bij te zetten.

Niet onlogisch: in peilingen geven met name jonge Latijns-Amerikaanse kiezers aan dat veiligheid een van hun grootste thema's is bij verkiezingen, en dat ze een afkalving van democratie voor lief nemen als dat nodig is om criminaliteit aan te pakken. Het is een boodschap die ook in 2026 weerklank zal vinden bij de presidentsverkiezingen in drie van de grootste landen in de regio: Brazilië, Peru en Colombia.

Met name in Peru en Colombia doen hard-rechtse kandidaten als Rafael López Aliaga en Abelardo de la Espriella het goed, met hun beloofde keiharde aanpak van de misdaad.

Dat ze daarbij veelvuldig de naam van Bukele noemen, is niet toevallig. Rechtse leiders in de regio weten inmiddels dat de leider van het kleinste land van Latijns-Amerika een magisch marketinginstrument is geworden.