NOS Nieuws - Algemeen

In Bergen op Zoom is een rijinstructeur vorige week zijn rijbewijs kwijtgeraakt. Hij had zijn leerling de opdracht gegeven om zo hard mogelijk het gaspedaal in te trappen. De auto werd toen geflitst.

De toegestane maximumsnelheid werd met meer dan 50 kilometer per uur overschreden. Omdat de rijinstructeur juridisch gezien de bestuurder van de lesauto is, is zijn rijbewijs in beslag genomen, schrijft Omroep Brabant.

'Flitsmarathon'

Vorige week vond in heel Europa een 'flitsmarathon' plaats. Ook de politie in Bergen op Zoom controleerde vaker op snelheid. In die gemeente werden 29 boetes uitgedeeld voor te hard rijden.

De rijbewijzen van drie andere bestuurders zijn ook ingevorderd omdat ze meer dan 50 kilometer te hard reden. De automobilisten zijn verplicht bij het CBR een cursus te volgen om hun rijbewijs terug te krijgen.

Vandaag is het tien jaar geleden dat muzieklegende Prince overleed. Ter ere daarvan hebben nabestaanden het nummer With This Tear uitgebracht. Het gaat om een niet eerder verschenen nummer dat Prince in 1991 heeft opgenomen op zijn landgoed Paisley Park in de buurt van Minneapolis.

Prince, de artiestennaam van Prince Rogers Nelson, schreef de ballad en speelde alle instrumenten zelf, maar bracht het nummer destijds niet uit. Hij bood het aan aan de Canadese zangeres Céline Dion, die er een eigen draai aan gaf en het in 1992 op haar album Céline Dion uitbracht.

"U promised me. That U'd never leave. But now U'r gone", dit is het nummer van Prince:

The Prince Estate, de organisatie die de nalatenschap van de artiest beheert, heeft het nummer in zijn oorspronkelijke vorm nu dus alsnog uitgebracht. Chris James, de gerenommeerde producer die eerder aan meerdere albums van Prince werkte, waaronder zijn laatste album HITnRUN Phase Two, verzorgde de afwerking.

Volgens de organisatie is de single de eerste release uit een reeks niet eerder uitgebrachte opnames die moeten leiden tot een nieuw album.

Fentanyl

De legendarische Amerikaanse zanger en gitarist Prince overleed op 21 april 2016 op 57-jarige leeftijd op zijn landgoed Paisley Park in Minneapolis. Hij werd dood gevonden nadat hij een overdosis had genomen van de zware pijnstiller fentanyl, op de eerste etage in een lift van het complex.

Elk jaar wordt op 21 april stilgestaan bij het overlijden van Prince, met een herdenkingsdag op zijn landgoed. Fans kunnen dan een rondleiding volgen en kaarsen aansteken. In juni is er ook een vijfdaags evenement met luistersessies en optredens.

His Royal Badness

In 2018 trakteerde The Prince Estate fans op het nummer Nothing Compares 2 U, dat in 1984-1985 door Prince werd geschreven. Ook werden er nooit eerder vertoonde repetitiebeelden online gezet, waarop Prince & The Revolution te zien zijn terwijl zij de choreografie voor Nothing Compares 2 U oefenen.

Prince, wiens bijnaam His Royal Badness luidde, werd bekend met nummers als Purple Rain, Kiss en 1999. Hij was een muzikaal genie, maar viel ook op door de outfits waarin hij optrad. Prince verscheen steevast in kleding die paste bij zijn flamboyante optredens.

Tijdens de schietpartij bij het Mexicaanse tempelcomplex Teotihuacán is gisteren een 55-jarige Nederlandse vrouw gewond geraakt. Dat blijkt uit berichten van het Mexicaanse veiligheidskabinet, de overheidsinstantie die verantwoordelijk is voor de politie.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt tegen de NOS op de hoogte te zijn, maar voegt toe dat er nog niets gedeeld kan worden over de toestand van het slachtoffer, omdat er nog niet om consulaire bijstand is gevraagd.

Lokale aanklagers hebben de dader geïdentificeerd als de 27-jarige Julio Cesar Jasso Ramirez, afkomstig uit Mexico-stad. Wat zijn motief was is nog niet bekendgemaakt.

De aanvaller opende maandag het vuur en maakte daarna een einde aan zijn leven. Hij doodde een 32-jarige Canadese vrouw, dertien andere aanwezigen raakten gewond, van wie zeven door kogels. Anderen raakten gewond door een val.

Bekijk hier beelden van de schietpartij:

De dertien slachtoffers zijn drie Colombianen, zes Amerikanen, een Rus, een Braziliaan en dus een Nederlander. Onder de slachtoffers zijn ook twee kinderen van 6 en 13 jaar oud.

De piramides van Teotihuacan, door de Unesco aangemerkt als Werelderfgoed, staan aan de rand van Mexico-Stad. Het complex is een van de belangrijkste toeristische bestemmingen van Mexico en trok vorig jaar meer dan 1,8 miljoen internationale bezoekers.

Teotihuacán is na het incident voorlopig gesloten.

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

De politie heeft vier tieners aangehouden in het onderzoek naar de zware mishandeling van een 16-jarige jongen uit Rotterdam. Het gaat om vier jongens van 14, 15, 15 en 16 jaar uit dezelfde stad.

De minderjarigen worden verdacht van openlijke geweldpleging en poging tot doodslag. Het slachtoffer werd op 10 april mishandeld door vier jongens op de Ramlehweg en raakte hierbij gewond. De politie kan geen verdere uitspraak doen over de verwondingen van het slachtoffer.

De mishandeling werd gefilmd en gedeeld op sociale media. Over de mogelijke aanleiding kan de politie ook nog geen uitspraak doen. Het onderzoek naar de zaak loopt en de politie sluit meer aanhoudingen niet uit.

Gooien met zwaar vuurwerk, eieren tegen ramen en racen met opgevoerde fatbikes: bewoners van de Groningse stad Delfzijl ervaren al tijdlang overlast van jongeren. In een anonieme brief aan de politie en gemeente staat dat de wijk Bornholm klaar is met de "terror". Er wordt zelfs gerept van gewapend optreden door de bewoners zelf.

Bornholm wordt al jaren geteisterd door overlast. "Na drie jaar politie en gemeente te hebben geïnformeerd (...), heeft dat nul effect gehad", staat in de brief, die ook bij RTV Noord is binnengekomen.

De schrijver of schrijvers willen dat de politie de komende tijd de "andere kant op kijkt", zodat burgers zelf kunnen optreden. "Na een korte wijkoorlog is er dan weer vrede in de wijk en is het probleem opgelost. Bedankt voor de medewerking."

De politie bevestigt ontvangst van de brief. Maar het verzoek aan de politie om de komende tijd weg te kijken is volgens een woordvoerder onacceptabel.

Afgelopen nacht moest het treinstation van Delfzijl het ontgelden:

De afgelopen weken zijn twintig meldingen binnengekomen van jongerenoverlast, zegt de politie. Naar eigen zeggen is er een goed beeld van wie de overlastgevers zijn. In sommige gevallen zijn zorginstanties ingeschakeld.

Een van de buurtbewoners is Ger Zeeman. Hij is niet betrokken bij de brief, maar herkent de overlast wel. "Als de zon ondergaat, komen de jongeren op fatbikes. Het is soms net een optocht. Ze maken herrie en rotzooi, ze gooien met eieren en slaan ramen van portiekdeuren in."

Mensen zijn bang, zegt hij. Toch is het heft in eigen handen nemen volgens hem geen oplossing. "Ik begrijp heel goed dat mensen er klaar mee zijn. Maar het is verontrustend dat buurtbewoners over willen gaan tot geweld."

Vernielingen op station

Vannacht is het station van Delfzijl "compleet kapotgeslagen", meldt ProRail. Vandalen hebben van alles vernield: fietsenstalling, wachtruimtes en kaartverkoopautomaten. De schade komt volgens de spoorwegbeheerder neer op ongeveer 100.000 euro.

ProRail is "woedend over deze zinloze vernielingen". Dit soort gedrag zorgt niet alleen voor enorme kosten, maar ook voor onveilige situaties en overlast voor reizigers, zegt de spoorbeheerder.

Wanneer de schade is hersteld, is nog niet duidelijk.

Burgemeester Visser van de gemeente Eemsdelta, waar Delfzijl ligt, is op de hoogte van de ongeregeldheden in de wijk. "Ik begrijp dat deze gevoelens er zijn, maar geweld is nooit een oplossing", reageert hij.

Volgens hem is het lastig om grip te krijgen op de groep, omdat veel zich afspeelt op sociale media. Visser zegt dat jonge kinderen door oudere kinderen worden opgehitst om opdrachten te doen, die dan gefilmd worden. Weigeren ze mee te doen, dan worden ze onder druk gezet. "Een gevaarlijk spelletje", aldus de burgemeester.

Hij roept ouders op om op hun kinderen te letten, bijvoorbeeld door in de gaten te houden met wie ze contact hebben en waar ze 's avonds zijn. "De straat kan jouw kinderen niet opvoeden. En de straat móét jouw kinderen ook niet opvoeden."

Ondertussen moeten bewoners vertrouwen houden in instanties die betrokken zijn bij het oplossen van de overlast, benadrukt hij. "We maken echt op korte termijn stappen. Samen met boa's, politie en jeugdwerk. Dit kan niet nog drie maanden doorgaan."

De gemeente gaat de komende tijd in gesprek met buurtbewoners. Onderzoek naar wie de brief heeft geschreven komt er vooralsnog niet, zegt RTV Noord.

Er zijn grote zorgen over de aangekondigde overname van DigiD en MijnOverheid door een Amerikaans bedrijf. Van links tot rechts zijn partijen in de Tweede Kamer ertegen en vandaag wordt gestemd over een motie om eventuele schade en risico's te beperken. Maar waarom grijpt het kabinet niet direct in bij de overname?

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Tech-specialist Bert Hubert volgt het dossier op de voet en schoof aan bij rondetafelgesprekken om Kamerleden te informeren over de mogelijkheden en de gevaren. Hij reconstrueert in de podcast hoe de kopzorgen zijn ontstaan.

Politiek verslaggever Ewoud Kieviet duidt de Haagse werkelijkheid en schetst hoe de grenzen aan het vrije marktdenken in dit dossier ook tot liberale partijen zijn doorgedrongen. Maar kan de overname nog wel tegengehouden worden?

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Max Smedes en Judith van de Hulsbeek

Drie agenten die betrokken waren bij de aanhouding van een 38-jarige man uit Oss vorig jaar, worden niet vervolgd voor zijn dood. Dat heeft het Openbaar Ministerie besloten na onderzoek door de Rijksrecherche.

Uit het onderzoek is gebleken dat het overlijden van de man samenhing met het gebruik van een designerdrug. "Of de inbedwanghouding heeft bijgedragen aan het overlijden is niet vast komen te staan", schrijft het OM. Daarom is besloten de agenten niet te vervolgen.

Onwel geworden

De man werd in de nacht van 22 op 23 maart 2025 aangehouden. De politie kreeg een melding van een verdachte situatie in een huis in Oss, de man zou daar ingebroken hebben in een garage.

Op de binnenplaats van het politiebureau bleek dat hij onwel was geworden. Er werd geprobeerd hem te reanimeren, maar tevergeefs. Na het overlijden van de arrestant werd zoals gebruikelijk een onderzoek gestart door een andere politie-eenheid, onder leiding van de Rijksrecherche.

Het Openbaar Ministerie eist dat de Amerikaanse gevangenisstraf van de 81-jarige Jaitsen Singh wordt omgezet in een levenslange straf in Nederland. Singh werd in 1986 veroordeeld tot een gevangenisstraf van 56 jaar tot levenslang, voor het laten vermoorden van zijn vrouw en stiefdochter in Californië. Hij wil de rest van zijn straf uitzitten in Nederland.

Singh zat al 42 jaar vast in Amerika en is daarmee de langst gedetineerde Nederlander in het buitenland. Hij is met zijn advocaat Imamkhan al meer dan tien jaar bezig om naar Nederland te komen.

Zo deed Imamkhan in 2021 een poging via een kort geding tegen de Nederlandse Staat, maar dat verzoek werd door de rechter afgewezen. Singh deed in Amerika drie keer eerder een verzoek om voorwaardelijke vrijlating, maar die werden niet ingewilligd.

In augustus 2025 besloot het gerechtshof in Den Haag dat Nederland de veroordeelde Singh toch moest terughalen. Op 13 maart kwam hij aan op Schiphol. "Het doet mij heel veel verdriet dat Nederland mij sinds 1984 in de steek heeft gelaten en heeft tegengewerkt", zei Singh tijdens de zitting in de rechtbank van Amsterdam.

Vertaling naar Nederlandse straf

De rechtszaak stond in het teken van hoe de Amerikaanse straf vertaald kan worden naar een passende straf binnen het Nederlandse systeem, zonder dat Singh erop achteruit gaat ten opzichte van zijn detentie in Amerika. Door akkoord te gaan met de overbrenging naar Nederland, gaat Singh ook akkoord met het vonnis dat destijds is opgelegd. Zijn schuld staat dus niet meer ter discussie.

Advocaat Imamkhan vroeg de rechtbank om de detentie van haar cliënt onmiddellijk te schorsen, onder een aantal voorwaarden. Zo wil ze dat zijn medische traject voor de vrijlating geregeld is en dat Singh een passende opvang krijgt. "Hij verlangt naar een leven buiten de gevangenis, maar wil niet zonder vangnet op straat komen te staan."

De raadsvrouw verwijst hierbij naar de medische situatie van Singh. Het gaat niet goed met zijn gezondheid: hij heeft acute leukemie en een "beperkte levensduur".

Terugkeer in maatschappij

In Nederland wordt bij een levenslange gevangenisstraf na 25 jaar bekeken of terugkeer in de samenleving mogelijk is. Singh zit inmiddels al 42 jaar onafgebroken vast in de Verenigde Staten. Als zijn straf wordt omgezet naar een Nederlandse levenslange straf, betekent dat in de praktijk dat hij in aanmerking kan komen voor vrijlating, omdat hij die periode al heeft uitgezeten.

Singh ziet in dat hij zou moeten acclimatiseren als hij vrijkomt. "Ik zit langer vast dan dat ik buiten ben geweest. Ik ben vergeten wat vrijheid is", zegt hij tijdens de zitting. "Ik moet wennen aan het systeem in Nederland, maar ik heb altijd hoop en ik heb altijd kunnen wennen aan nieuwe situaties."

Advocaat Imamkhan benadrukt dat een terugkeer in de maatschappij tijd nodig heeft. "Iemand die zo lang weg is geweest uit de maatschappij, kun je niet zo op straat vrijlaten", vertelt ze voorafgaand aan de rechtszaak. "Hij praat nog over gulden en weet niet hoe de technologie werkt."

De rechter wil goed nadenken over het besluit, gezien de complexiteit van de zaak. De uitspraak is op 19 mei.

De Hongaarse wetgeving die het verbiedt onder meer boeken, films en series met daarin lhbti-personen voor kinderen beschikbaar te stellen, gaat in tegen de kernwaarden van de EU. Dat oordeelt het Europees Hof vandaag. Volgens het Hof is de wetgeving stigmatiserend en marginaliserend.

Hongarije voerde in 2021 een wet in die het "uitbeelden of promoten" van "genderidentiteiten die niet overeenkomen met het bij geboorte toegewezen geslacht, geslachtsverandering of homoseksualiteit" verbiedt.

Concreet betekent dat bijvoorbeeld dat boekwinkels een boete kunnen krijgen wanneer zij boeken met homoseksuele personages duidelijk zichtbaar bij de kinderboeken zetten. Volgens de regering van oud-premier Orbán was de wet bedoeld om kinderen te beschermen, maar volgens de Europese rechters houdt dat argument geen stand.

Discriminatie

"Het Hof wijst erop dat minderjarigen naar behoren kunnen worden beschermd tegen programma's die niet geschikt zijn voor hun leeftijd zonder dat daarvoor rechtstreeks wordt gediscrimineerd op grond van geslacht en seksuele gerichtheid," staat in het persbericht.

Het is nu de vraag wat Péter Magyar met de wet gaat doen als hij binnenkort het stokje overneemt van Orbán. Magyar won deze maand de verkiezingen in Hongarije.

Correspondent Midden- en Oost-Europa Christiaan Paauwe:

"Magyar hield tijdens de campagne afstand van gevoelige thema's zoals lhbti-rechten, omdat hij juist ook aanhangers van Orbán voor zich wilde winnen. Zo schitterde hij onder meer door afwezigheid bij de verboden Gay Pride in Boedapest, vorige zomer. Dat werd uiteindelijk een van de grootste anti-regeringsdemonstraties in jaren. Ook in zijn verkiezingsprogramma stond verder niks over lhbti-rechten.

Opvallend was dan ook dat hij in zijn overwinningsspeech op de verkiezingsavond voor het eerst iets meer zei. Magyar zei dat niemand gestigmatiseerd mag worden voor wie die persoon liefheeft. Dat werd door progressieve Hongaren gezien als een hoopvol teken dat Magyar als premier deze zogenoemde 'kinderbeschermingswet' zal terugdraaien. Dat zou ook passen bij zijn bredere doel om de relatie met de EU te verbeteren. Maar het is dus nog niet officieel bevestigd."

De zaak werd behandeld door alle 27 rechters van het Hof van Justitie van de EU. Dat is zeer uitzonderlijk en gebeurt alleen bij de allergrootste zaken. De zaak tegen Hongarije werd in 2021 aangespannen door de Europese Commissie.

16 andere lidstaten, waaronder Nederland, en het Europees Parlement voegden zich bij de Commissie. Het wordt daarom gezien als een van de belangrijkste mensenrechtenzaken in de geschiedenis van Europees Hof.

Nieuw juridisch wapen

Opvallend is dat het hof oordeelt dat Hongarije, naast andere wetten, ook artikel 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie heeft geschonden. In dat artikel staan de kernwaarden van de EU, zoals gelijkheid en de eerbiediging van mensenrechten.

Niet eerder stelde het Europees Hof een op zichzelf staande schending van artikel 2 door een EU-land vast. Het oordeel geeft de Europese Commissie een nieuw juridisch wapen om in de toekomst soortgelijke wetten aan te vechten.

Artikel 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie

De waarden waarop de Unie berust, zijn eerbied voor de menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, waaronder de rechten van personen die tot minderheden behoren.

Deze waarden hebben de lidstaten gemeen in een samenleving die gekenmerkt wordt door pluralisme, non-discriminatie, verdraagzaamheid, rechtvaardigheid, solidariteit en gelijkheid van vrouwen en mannen.

Hongarije krijgt nog geen straf na deze uitspraak. De Commissie kan Hongarije de vragen de wetgeving aan te passen. Als Hongarije dat niet doet, kan de Commissie opnieuw naar de rechter stappen en het Hof kan dan boetes opleggen aan Hongarije.

De Britse topambtenaar die verantwoordelijk was voor de benoeming van Peter Mandelson tot ambassadeur in de Verenigde Staten zegt dat hij vanuit het kantoor van premier Starmer "voortdurend" politieke druk voelde om de benoeming door te zetten, ondanks de bezwaren die er tegen hem waren.

Vorige week werd via The Guardian bekend dat Mandelson in januari 2025 niet door het antecedentenonderzoek was gekomen dat wordt gedaan als iemand wordt voorgedragen voor een belangrijke en politiek gevoelige positie. De partijgenoot van Labour-premier Starmer werd in februari opgepakt vanwege het lekken van geheimen, wat een ambtsmisdrijf is.

In september vorig jaar was hij al als ambassadeur ontslagen, toen nieuwe details over zijn vriendschap met zedendelinquent Jeffrey Epstein aan het licht kwamen. Hij was toen net negen maanden ambassadeur in de VS.

Geld van Epstein

Uit documenten in de door de Amerikaanse regering vrijgegeven Epstein-files bleek dat de voormalige minister en Eurocommissaris tienduizenden euro's had ontvangen van Epstein en vertrouwelijke financiële plannen van de Britse regering en de EU met Epstein had gedeeld.

In een verhoor in het Lagerhuis zegt voormalig topambtenaar Olly Robbins nu dat de veiligheidsbezwaren niets te maken hadden met Mandelsons relatie met Epstein. Hij weigerde te zeggen waarom Mandelson wel door de Britse veiligheidsdienst was aangemerkt als potentieel veiligheidsrisico.

Mandelson was 'grensgeval'

Robbins verklaarde dat Mandelson door de veiligheidsdienst werd beschouwd als een "grensgeval". Ook neigde de veiligheidsdienst naar het afraden van een security clearance, aldus Robbins. Robbins besloot desondanks toestemming voor de benoeming te geven.

Volgens Robbins was er "druk" vanuit het kantoor van Starmer. Er was "een zeer sterke verwachting" dat Mandelson "zo snel mogelijk op zijn post in de VS moest zijn". Volgens Robbins werd zijn kantoor "zeer frequent" gebeld vanuit het secretariaat van de premier.

Robbins zat toen in een lastige positie, omdat Starmer Mandelson al in december 2024 had aangekondigd als de nieuwe ambassadeur in de VS, zonder dat er een antecedentenonderzoek was gedaan.

Robbins trad op 20 januari 2025, dus na die aankondiging, aan als topambtenaar van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Op dat moment was de benoeming volgens hem al goedgekeurd door koning Charles, was ermee ingestemd door de Amerikaanse regering en had Mandelson al af en toe toegang tot vertrouwelijke besprekingen.

Risico's beheersbaar

Robbins benadrukt in het verhoor wel dat zijn ministerie niet is gezwicht voor de druk. Het besluit om niet voor de benoeming van Mandelson te gaan liggen, was gebaseerd op het advies dat de risico's beheersbaar waren.

Starmer zit door de Mandelson-affaire in het nauw. Vrijdag zei hij dat hij niet wist dat Mandelson niet door de veiligheidscheck was gekomen en legde de schuld daarvoor bij de ambtenaren van Buitenlandse Zaken.

Starmer noemde het onvergeeflijk dat het hem niet was verteld. "Er is mij niets verteld, geen enkele minister is iets verteld. Dat is volledig onacceptabel." Hij ontsloeg Robbins vorige week na de onthulling door The Guardian.

Volgens Robbins is het overigens niet gek dat Starmer niet is geïnformeerd, omdat het de regel was dat de uitkomst van een veiligheidscheck nooit met ministers werd gedeeld uit bescherming van de persoon in kwestie.

Catastrofale inschattingsfout

Dat betekent niet dat Starmer niet wist van de discutabele reputatie van Mandelson. Voor de benoeming was hij al gewaarschuwd. Zo had Starmers nationale veiligheidsadviseur gezegd dat hij de aanstellingsprocedure "bijzonder gehaast" vond. Ook sprak hij zijn zorgen uit over de reputatie van Mandelson.

Gisteren erkende Starmer in het Lagerhuis dat hij een verkeerde inschatting had gemaakt door voor Mandelson te kiezen en dat hij de benoeming had ingetrokken als hij van de uitkomst van de veiligheidsscreening had geweten.

De oppositie vond die de uitleg onaanvaardbaar en noemde de benoeming van Mandelson een "catastrofale inschattingsfout".

De conservatieven nemen het Starmer kwalijk dat hij nooit naar de uitkomst van de screening heeft gevraagd. "Het lijkt erop dat hij nooit vragen heeft gesteld. Waarom niet? Omdat hij het niet wilde weten", zei de leider van de Conservatieve Partij, Kemi Badenoch.

De oppositie wil dat Starmer opstapt, maar vooralsnog heeft hij de steun van een meerderheid in het Lagerhuis.

Er was geen geldige reden voor Ongehoord Nederland om hoofdredacteur en bestuurder Arnold Karskens te ontslaan, zo oordeelt het gerechtshof in Den Haag. Door hem toch de wacht aan te zeggen, heeft de omroep ernstig verwijtbaar gehandeld en daarom moet die Karskens een vergoeding betalen van 100.000 euro.

Volgens het hof is de arbeidsrelatie ernstig verstoord. De samenwerking tussen Karskens en andere betrokkenen binnen de omroep was zo verslechterd dat terugkeer niet meer mogelijk is. In zo'n situatie mag een werkgever de arbeidsovereenkomst beëindigen.

Karskens had een dubbele rol als hoofdredacteur en bestuurder. Juist daarom mocht van hem worden verwacht dat hij bijdroeg aan een goed functionerende organisatie. Volgens het hof is dat onvoldoende gebeurd, waardoor het vertrouwen in hem is verdwenen.

In de aanloop naar zijn ontslag speelde een zogeheten brandbrief een belangrijke rol. Daarin uitten medewerkers en betrokkenen stevige kritiek op het functioneren van Karskens en de gang van zaken binnen de omroep. Die brief droeg bij aan de conclusie dat de verhoudingen binnen de organisatie duurzaam verstoord waren.

Verwijtbaar handelen

Maar het hof is zeer kritisch op de manier waarop Ongehoord Nederland daarna heeft gehandeld. De omroep trok volgens de rechters te snel conclusies na de brandbrief en stuurde vrijwel direct aan op het vertrek van Karskens. Voor die tijd was er geen bredere kritiek op hem bekend en een eerder onderzoek naar hem was juist positief uitgevallen.

Door meteen op zijn vertrek aan te sturen, maakte de omroep terugkeer van Karskens feitelijk onmogelijk, oordeelt het hof. Dat is volgens de rechters ernstig verwijtbaar. Ondanks die fouten blijft het ontslag zelf in stand. Het hof vindt dat de verstoring van de arbeidsrelatie uiteindelijk zwaar genoeg weegt.

Wel heeft Karskens dus recht op een vergoeding van 100.000 euro, die bestaat uit een transitievergoeding en een aanvullende vergoeding vanwege het verwijtbare handelen rond zijn ontslag.

Correctie

In een eerdere versie van dit artikel stond dat het gerechtshof had geoordeeld dat het ontslag van Arnold Karskens terecht was. Dat is onjuist: het hof heeft juist bepaald dat er geen geldige reden was om Karskens weg te sturen. Dat is hierboven aangepast.

Het attractiepark Rivoli in Rotterdam heeft een nieuwe eigenaar. Ondernemer Wim Beelen bracht met 6,5 miljoen euro het winnende bod uit bij een veiling.

Rivoli is een pretpark dat de poorten nooit opende. Het is al jarenlang in aanbouw. Zo staan er een reuzenrad zonder gondels en een frame voor een achtbaan.

Ondernemer Hennie van der Most nam het terrein in 2012 in erfpacht met het plan er een attractiepark neer te zetten. Dat zou naast de Euromast en de Erasmusbrug beeldbepalend moeten zijn voor de skyline van Rotterdam.

50 miljoen

Van der Most zegt meer dan 50 miljoen in het project te hebben gestoken, maar uiteindelijk kreeg hij de financiering niet rond. Een grote schuldeiser liet het park veilen. Nu moet die schuldeiser nog definitief ja zeggen tegen het eindbod van 6,5 miljoen euro.

Als dat akkoord er komt, zou de nieuwe eigenaar Wim Beelen de plannen voor een attractiepark willen voortzetten. De gemeente moet dan nog wel de erfpacht verlengen, die loopt nu tot 2030.

De Eerste Kamer heeft niet ingestemd met de asielnoodmaatregelenwet, maar wel met de invoering van een tweestatusstelsel. De asielnoodmaatregelenwet werd weggestemd nadat een versoepeling kort daarvoor geen meerderheid had gekregen.

Die aanpassing moest regelen dat hulp aan illegalen niet strafbaar wordt, terwijl illegaliteit wel strafbaar is. Maar daarvoor was niet genoeg steun, onder meer omdat de PVV tegenstemde. Voor CDA en SGP was dat reden om vervolgens tegen de wet te stemmen.

"Er ligt nu een wet voor waar barmhartigheid strafbaar wordt", zei CDA-Kamerlid Van Toorenburg. "Dat ervaren wij als CDA onaanvaardbaar." Schalk van SGP stelde dat wat hem betreft "medemenselijkheid boven grip op asiel" gaat.

Asielminister Van den Brink noemt het "een gemiste kans" dat de asielnoodmaatregelenwet van zijn voorganger Faber (PVV) is weggestemd. Hij wil snel met alternatieve routes komen om een aantal maatregelen die nu niet doorgaan, alsnog te regelen.

38 van de 75

De asielnoodmaatregelenwet was onder meer bedoeld om verblijfsvergunningen in te korten, tijdelijke vergunningen vaker te beoordelen en gezinshereniging moeilijker te maken. Aan deze wet van Faber werd later door de PVV in de Tweede Kamer de strafbaarstelling van illegaliteit toegevoegd, waarmee automatisch ook hulp aan ongedocumenteerden strafbaar werd.

Deze toevoeging was voor een aantal partijen "een graat in de keel" en daarom stelde het vorige kabinet een wijziging voor om hulp aan illegalen toch toe staan. Die voorgestelde versoepeling leek genoeg om de wet over de streep te trekken. Maar de reparatiewet haalde in de Eerste Kamer net geen meerderheid: 38 van de 75 senatoren stemden tegen.

Sabotage

Dat kwam dus onder andere door een tegenstem van de PVV. De partij is voor strengere asielwetgeving en stemde in de Tweede Kamer nog voor de reparatiewet om de asielwetten veilig te stellen. Minister Van den Brink noemt de draai vandaag van de PVV "politieke sabotage".

PVV-senator Van Hattem wil daar niks van weten. Volgens hem worden de asielplannen "afgezwakt tot nul" door de voorgestelde aanpassing. Van Hattem legt de schuld volledig bij coalitiepartij D66. "D66 laat hier de boel helemaal vallen, die steunen hun eigen kabinet niet." Van D66 was al bekend dat ze tegen de wetten gingen stemmen, daarover waren afspraken gemaakt in het coalitieakkoord.

Dat de PVV vooral de schuld legt bij D66, leidde na afloop van de stemming tot een verhit interview met de aanwezige journalisten:

De wet die een tweestatusstelsel regelt voor asielzoekers heeft het wel gehaald in de Eerste Kamer Die wet maakt een onderscheid mogelijk tussen mensen die gevaar lopen vanwege hun etniciteit, geaardheid of religie, en mensen die vluchten voor (natuur)geweld.

Overigens komt een groot deel van de maatregelen uit de weggestemde asielnoodmaatregelenwet er alsnog, omdat ze ook worden geregeld in het EU-migratiepact dat in juni van kracht wordt.

In het Nederlandse wetsvoorstel staan wel een paar aanscherpingen van de Europese regels, zoals het afschaffen van dwangsommen voor de IND (die asielaanvragen beoordeelt) en de uitbreiding van de mogelijkheden om vreemdelingen ongewenst te verklaren.

De fracties van regeringspartijen D66 en CDA in de Eerste Kamer willen dat minister Van den Brink nationale aanscherpingen van het Europese migratiepact in een nieuw wetsvoorstel opneemt. "Ik ga herstellen wat niet is aangenomen", zei Van den Brink daarover.

Het is een van de belangrijkste textielbeurzen ter wereld: Techtextil. In de gigantische hallen van het Duitse beurscomplex Messe Frankfurt gaat het komende dagen niet zozeer over hippe prints voor een nieuw modeseizoen, maar over technologische en duurzame innovaties in de textielindustrie. Vandaag opent een Nederlands paviljoen op de beurs, en dat is volgens de sector hard nodig.

In het paviljoen - in kenmerkend oranje - presenteren elf innovatieve bedrijven zich aan een verwachte 37.000 bezoekers. Hun aanwezigheid in Frankfurt is een publiek-private samenwerking en komt mede voort uit het Actie Plan Circulair Textiel en het voormalige topsectorenbeleid van de Rijksoverheid.

De gedachte is dat een meer circulaire en digitale textielindustrie kan bijdragen aan het maatschappelijk verdienvermogen van Nederland. Met andere woorden: er is geld te verdienen aan verduurzaming van de sector. Eerder deze maand werd al bekend dat het kabinet 135 miljoen euro investeert in recyclingbedrijf Reju, dat textiel recyclet tot nieuw textiel. Met de subsidie bouwt het bedrijf een fabriek op industriecomplex Chemelot in Geleen.

Groot Europees platform

Op de beurs in Frankfurt komt de hele textielketen samen, vertelt Nanette Hogervorst van brancheorganisatie Modint. "Het gaat over hoe je een textielproduct maakt: kleding, maar ook huishoudtextiel, textiel voor de autobranche of de medische wereld. Welke stoffen, garen en machines gebruik je? Dat is waar duurzame innovatie begint", zegt ze. "We willen laten zien wat Nederlandse bedrijven allemaal in huis hebben. Zij hebben nog nooit zo'n groot Europees platform gekregen."

De deelnemende bedrijven leveren stuk voor stuk producten of technologieën die textiel meer circulair moeten maken. Dat wil zeggen dat zuinig wordt omgesprongen met grondstoffen, dat die grondstoffen zoveel mogelijk hergebruikt worden en uiteindelijk gerecycled. In ons land wordt jaarlijks zeker 215 miljoen kilo kleding afgedankt, blijkt uit cijfers van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Minder dan 1 procent daarvan wordt gerecycled tot nieuwe kleding.

Sokken van textielafval

In het Nederlandse paviljoen staat onder meer het bedrijf Vodde, dat afgedankt textiel inzamelt om er sokken en garens van te maken. Een andere deelnemer is Saxcell uit Enschede, dat een duurzame methode ontwikkelde om textielafval om te zetten in nieuwe vezels om kleding mee te produceren. Andere deelnemers maken bijvoorbeeld geweven QR-codes die geen verstoring opleveren in recycleprocessen of leveren digitale platforms om de herkomst van kledingstukken in kaart te brengen.

Dit soort innovaties worden in de sector gevierd, maar het is voor bedrijven vaak een uitdaging om ze op te schalen. Schaalgrootte is juist nodig om als bedrijf te overleven, verder te innoveren en de kledingindustrie te verduurzamen.

Vooral financiering is een probleem, zegt Meliha Kesek van Saxcell. "In de textielsector is financiering best wel lastig te vinden op het ogenblik. Bovendien duurt het in deze sector gemiddeld langer om investeringen terug te verdienen dan in andere industrieën."

In Frankfurt kijkt het bedrijf ook uit naar nieuwe, internationale klanten. "De interesse in onze techniek is enorm en merken willen graag met ons werken. Toch is het voor velen nog lastig om een ander, duurzamer materiaal in hun productieketen te introduceren."

Ook onzekere wet- en regelgeving is een probleem. Duurzaamheidsregels voor Europese bedrijven worden aangekondigd, maar vervolgens uitgesteld of afgezwakt. Voor veel organisaties reden om verduurzaming op de lange baan te schuiven. De impuls waar circulaire textielbedrijven op zaten te wachten, blijft dan uit.

Toenemende concurrentie

Door die problemen staat de positie van Nederland als koploper in circulair textiel onder druk. "We doen het echt heel goed, zeker op het gebied van inzameling, sortering en recyclingtechnologie. Maar de rest van de wereld zit ook niet stil. We moeten beter ons best doen om te laten zien wat we hebben, en inzetten op Europese samenwerking. Anders worden we door andere landen ingehaald", zegt Hogervorst.

De brancheorganisatie wil op de beurs de Nederlandse voortrekkersrol benadrukken en hoopt dat deelname de bedrijven helpt aan waardevolle contacten. "Om te kunnen groeien moeten klanten en investeerders je wel kennen, en snappen wat je doet. Daarom zijn we hier."

Japan heeft een belangrijke stap gezet in het versoepelen van zijn strenge regels voor wapenexport. De regering van premier Sanae Takaichi heeft vrijwel alle beperkingen op de export van defensiematerieel afgeschaft. Tot nu toe is de verkoop aan het buitenland daardoor minimaal.

Het wordt nu mogelijk om ook dodelijke wapens te exporteren, zoals gevechtsvliegtuigen en oorlogsschepen. In principe blijft export naar landen waar oorlog is verboden, maar ook daar kan onder voorwaarden een uitzondering voor worden gemaakt.

Het nieuwe beleid zal "bijdragen aan vrede en stabiliteit in de regio", zei kabinetschef Minoru Kihara tegen verslaggevers. Critici spreken van een duidelijke koerswijziging.

Drie principes

Al in 1967 voerde Japan de zogeheten drie principes voor wapenexport in. Die verboden levering aan communistische landen, landen onder een wapenembargo van de Verenigde Naties en landen die betrokken waren bij internationale conflicten.

Elf jaar later werden die regels aangescherpt, wat in de praktijk neerkwam op een vrijwel volledig verbod op wapenexport. Dat strikte beleid bleef grotendeels intact tot 2014. Toen maakte premier Shinzo Abe voor het eerst ruimte voor beperkte export, bijvoorbeeld voor VN-vredesmissies.

Daarna volgden kleine aanpassingen. Japan leverde onder meer radarsystemen aan de Filipijnen en sloot zich aan bij internationale defensieprojecten, zoals de ontwikkeling van een nieuw gevechtsvliegtuig met Italië en het Verenigd Koninkrijk.

De nieuwe versoepeling gaat aanzienlijk verder en maakt het mogelijk om dodelijke wapens, zoals raketten, gevechtsvliegtuigen en oorlogsschepen, te exporteren naar bevriende landen.

Minder afhankelijk van VS

Japan heeft intussen met zeventien landen defensieovereenkomsten gesloten, waaronder Nederland. Het afgelopen jaar ondertekenden Nederland en Japan een overeenkomst om elkaar logistiek te ondersteunen, bijvoorbeeld door het delen van brandstof, materieel en transport. Daarom stuurde Nederland vorige maand vijf F-35-gevechtsvliegtuigen naar Japan.

Een belangrijke reden voor de koerswijziging is de situatie van de Japanse defensie-industrie. Die produceert vooral voor de binnenlandse markt, met de Japanse Zelfverdedigingstroepen als belangrijkste en enige afnemer.

Daardoor blijft de productie beperkt, terwijl de kosten voor onderzoek en ontwikkeling in de defensie-industrie juist snel stijgen. Door export mogelijk te maken, hoopt de regering dat de industrie een grotere afzetmarkt vindt en zo wereldwijd concurrerender wordt.

Ook de internationale veiligheidssituatie speelt mee. De oorlog in Oekraïne, de oplopende spanningen rond Taiwan en in de Oost-Chinese Zee en de dreiging vanuit Noord-Korea hebben in Japan geleid tot een hernieuwd debat over het defensiebeleid.

Tegelijk groeit in Tokio de twijfel over de betrouwbaarheid van bondgenoot de Verenigde Staten. Vooral sinds de terugkeer van Donald Trump in het Witte Huis wordt vaker gesproken over de noodzaak om de eigen defensiecapaciteit te versterken. Japan wil zich niet losmaken van Washington, maar wel minder afhankelijk worden.

Ruimte voor uitzonderingen

Voor westerse leiders is het een welkome ontwikkeling, omdat de oorlog in Oekraïne de druk op de wapenindustrie heeft vergroot. Er is toenadering, blijkt ook uit een bezoek, van een grote NAVO-delegatie vorige week aan Japan, waarbij 30 van de 32 lidstaten vertegenwoordigd waren.

Japan verdiept bovendien de samenwerking met landen in de eigen regio, zoals de Filipijnen, Indonesië en Vietnam, en positioneert zich zo steeds meer als alternatief voor China. Recente defensiedeals, waaronder een miljardencontract voor oorlogsschepen met Australië, onderstrepen die groeiende rol als actieve wapenexporteur.

Formeel blijft de export van dodelijke wapens naar oorlogvoerende landen verboden, maar de nieuwe regels laten wel ruimte voor uitzonderingen als de "Japanse nationale veiligheid" daarom vraagt. Lange tijd hield Japan vast aan het idee dat het onder geen beding wapens mocht leveren die direct in een oorlog terecht konden komen. Nu vervaagt die scheidslijn.

Breuk met pacifisme

China reageert kritisch en ziet de versoepeling als een breuk met Japans pacifistische beleid na de Tweede Wereldoorlog. Chinese staatsmedia spreken van een "ingrijpende verschuiving" en waarschuwen dat de stap kan bijdragen aan een wapenwedloop in de regio.

Binnenlandse oppositiepartijen vrezen dat het land afdrijft van zijn vredeskoers. De afgelopen weken gingen tienduizenden mensen de straat op om tegen de plannen te protesteren.

Effectieve weerstand onder de bevolking lijkt echter uit te blijven. In een peiling in maart gaf bijna zeven op de tien Japanners aan het veiligheidsbeleid van het kabinet te steunen.

Een levenslange gevangenisstraf in Nederland is niet in strijd met de Europese mensenrechten. Dat heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) bepaald in een zaak die door zeven gevangenen was aangespannen. Zij zitten in Nederland levenslang vast en stellen dat de levenslange straf in de praktijk nooit kan worden beëindigd, en vinden dat dit inhumaan is.

Het hof oordeelt unaniem dat een levenslange gevangenisstraf niet in strijd is met artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, dat gaat over een verbod op foltering en onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing. Volgens het hof is er voldoende kans dat de levenslange straf in Nederland ooit wordt herzien of beëindigd. "De aanvragers weten wat ze moeten doen om in aanmerking te komen voor vrijlating", staat in het oordeel.

De zaak was aangespannen door de Drentse broers Marcos en Admilson R., Faig. B uit Azerbeidzjan, Dino Soerel, Jesse R. en 'Moppie' R. en de Dominicaan George H., die allemaal levenslang vastzitten.

65 mensen levenslang vast

In individuele gevallen kan er wel degelijk perspectief op vrijlating bestaan, waardoor een levenslange gevangenisstraf niet langer uitzichtloos is. In 2016 bepaalde toenmalig staatssecretaris Dijkhoff van Justitie dat op zijn vroegst na 25 jaar getoetst mag worden of een levenslanggestrafte aan een re-integratieproject mag beginnen.

De Adviescommissie Levenslanggestraften werd in 2017 in het leven geroepen om te beoordelen of een gevangene in aanmerking komt voor herbeoordeling of gratieverlening. De minister van Justitie en Veiligheid kan dit advies naast zich neerleggen, maar moet daar dan wel goede argumenten voor hebben.

In Nederland zaten vorig jaar december 65 mensen levenslang vast wegens een 'levensdelict', zoals moord. Dat betekende lange tijd dat zij de gevangenis nooit meer zouden verlaten, maar inmiddels is die situatie veranderd. Sinds het EHRM in 2013 oordeelde dat opsluiting zonder enig perspectief op vrijlating inhumaan kan zijn, is er veel veranderd, onder andere door de invoering van de Adviescommissie Levenslanggestraften.

Het aantal mensen dat een levenslange straf heeft gekregen, groeit al jaren. Waren er tien jaar geleden nog 33 gedetineerden die een levenslange gevangenisstraf uitzaten, inmiddels is dat aantal gestegen tot ruim zestig. Door de uitspraak van het EHRM in 2013 legden veel Nederlandse rechters deze straf enige tijd minder vaak op, omdat ze bang waren dat het vonnis in strijd was met het Europese mensenrechtenverdrag.

Meer weten over levenslang gestraften? Bekijk dan deze video van NOS op 3:

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) gaat de Yes We Can Clinics in Noord-Brabant onderzoeken. Aanleiding hiervoor is een recente aflevering van onderzoeksplatform Boos van BNNVARA, waarvoor het platform sprak met meer dan tachtig oud-cliënten en ruim twintig (oud-)medewerkers over hun ervaringen met de kliniek voor jongeren met psychische problemen of verslaving.

De Yes We Can Clinics heeft meerdere locaties in Brabant, waaronder een in Hilvarenbeek waar de Boos-aflevering over gaat. Het zijn commerciële behandelklinieken gericht op medisch-specialistische geestelijke gezondheidszorg (ggz) voor jongeren met complexe problemen zoals verslaving, trauma of psychische klachten.

Verschillende jongeren vertelden dat zij werden vernederd, gepest en mentaal mishandeld door medewerkers van de kliniek in Hilvarenbeek. Ook sprak presentator Tim Hofman met deskundigen die vraagtekens zetten bij de aanpak van de kliniek.

Meerdere 'signalen'

Een woordvoerder van de IGJ vertelt dat ze in de afgelopen vier jaar negen "signalen" over de kliniek ontvingen via het Landelijk Meldpunt Zorg (LMZ). Na de uitzending van Boos kwamen daar nog zeven signalen bij. De inspectie benadrukt dat er meerdere signalen over één situatie kunnen worden gegeven. "Het gaat ons om de inhoud van de signalen, deze geven ons een beeld van de kwaliteit en veiligheid van zorg en jeugdhulp", meldt een woordvoerder in een e-mail.

Wel zegt de inspectie dat de uitzending van Boos "een van de belangrijkste signalen" was in de risico-inschatting. Het onderzoek van de IGJ zal bestaan uit het opvragen van informatie, gesprekken met cliënten en toezichtbezoeken aan de klinieken. Vervolgens zal de inspectie bepalen of er vervolgacties, zoals handhavingsmaatregelen, nodig zijn.

"Dat gaat tijd kosten en moet ook goed gebeuren", zegt een woordvoerder. Tot de openbaarmaking van het inspectierapport kan de IGJ niet verder ingaan op de bevindingen en het toezicht. De IGJ kan ook niet zeggen hoelang het onderzoek gaat duren.

Spijt

In een reactie op de Boos-aflevering schrijft het bestuur van de Yes We Can Healthcare Group dat het "duidelijk" is dat er "situaties zijn geweest die niet bij goede zorg horen" en biedt excuses aan.

"Aan alle fellows die in de afgelopen 15 jaar iets hebben meegemaakt bij Yes We Can Clinics dat pijnlijk, beschadigend of grensoverschrijdend was: daarvoor bieden wij onze excuses aan. Ook aan ouders en families die hun kind aan ons hebben toevertrouwd en daar nu met pijn of twijfel op terugkijken: het spijt ons", schrijft het bestuur.

Jongeren kunnen hun ervaringen over jeugdhulp ook met de inspectie delen via de jongerenpagina op de IGJ-website.

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

De eerste conducteurs van de NS dragen vanaf vandaag een bodycam in de trein. De spoorvervoerder introduceert de camera's nadat uit een proef was gebleken dat deze een de-escalerend effect hebben bij incidenten.

Conducteurs krijgen geregeld te maken met agressie tijdens het werk. De bodycam moet de sociale veiligheid van de conducteurs verbeteren. Ook kunnen de beelden gebruikt worden als bewijsmateriaal.

"De agressie hoeft niet altijd lichamelijk te zijn, het kan ook verbaal zijn", vertelt hoofdconducteur Nomi. "Tijdens de proef heb ik gemerkt dat ik een stuk minder verbale agressie meemaakte dan ervoor."

Ook hoofdconducteur Jelger klinkt hoopvol: "De bodycam gaat de ergste gevallen van agressie niet voorkomen, maar het verhoogt wel de drempel om agressief naar ons te worden."

Aan het einde van dit jaar moeten alle 3500 hoofdconducteurs van de NS een bodycam op de borst hebben hangen.

Opnameknop

Conducteurs kunnen een opnameknopje indrukken als ze een situatie zien die uit de hand dreigt te lopen of wanneer ze iets strafbaars denken te zien. De bodycam neemt dan de 60 seconden voordat het knopje werd ingedrukt ook mee.

Voordat hoofdconducteurs een bodycam mogen dragen moeten ze een cursus volgen, waarin duidelijk wordt wanneer een situatie geschikt is voor het indrukken van de opnameknop.

Om privacyredenen mogen de beelden alleen door de hoofdconducteur en bevoegde personen bij de NS bekeken worden. Ook politie en justitie kunnen de beelden opvragen. De beelden worden na 28 dagen automatisch verwijderd.

De bodycams worden betaald door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat: er wordt in totaal 12 miljoen euro voor uitgetrokken.

De Nederlandse overheid hoefde geen informatie te verstrekken over interne kabinetsstukken rond de afhandeling van de ramp met vlucht MH17. Dat heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) geoordeeld.

Bij die ramp op 17 juli 2014 werd een passagiersvliegtuig neergehaald boven Oost-Oekraïne. Alle 298 inzittenden kwamen om het leven.

De zaak bij het EHRM draaide om verzoeken van de NOS, RTL Nieuws en de Volkskrant om inzage in documenten over de eerste politieke en ambtelijke besluitvorming na het neerhalen van vlucht MH17. Daarbij ging het onder meer om notulen van ministersoverleggen en interne verslagen van het kabinet.

De Nederlandse overheid weigerde een groot deel van die stukken openbaar te maken. De notulen van ministeriële overleggen bleven geheim. Ambtelijke documenten werden deels wel vrijgegeven, maar vaak met grote delen zwartgelakt.

De media stapten daarop naar de rechter. In 2017 oordeelde de Raad van State dat het kabinet die ministeriële notulen geheim mocht houden. Volgens de hoogste bestuursrechter weegt het belang van vertrouwelijkheid binnen het kabinet zwaarder dan het belang van openbaarheid.

Daarna volgde de stap naar het EHRM in Straatsburg. De media beriepen zich op artikel 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, dat het recht op informatie en persvrijheid beschermt.

Relevante redenen

Het hof stelt nu dat de Nederlandse wet op openbaarheid van bestuur uitgaat van het principe dat overheidsinformatie in beginsel toegankelijk moet zijn, maar dat daar uitzonderingen op mogelijk zijn. Als een weigering is gebaseerd op wettelijke uitzonderingsgronden, kan die in principe in lijn zijn met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

Volgens het hof mocht Nederland het overleg tussen de ministers vertrouwelijk houden. Ook hadden de journalisten genoeg mogelijkheden om die weigering juridisch aan te vechten, oordeelt het hof.

De redenen voor het weigeren van de informatie waren "relevant en voldoende". Daarmee is er geen sprake van een schending van artikel 10. De uitspraak van het hof is definitief.

In heel Zeeland is vanaf nu gebruik te maken van flexvervoer. Dat houdt in dat in de provincie taxi's of busjes gereserveerd kunnen worden om van A naar B te reizen. Het is een aanvulling op ander openbaar vervoer zoals bussen, treinen en de Westerscheldeferry. Het flexvervoer moet dorpen in de provincie van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat bereikbaar maken met het ov.

Het systeem is bedacht omdat bereikbaarheid in de provincie een uitdaging is. Er is één spoorlijn voor passagierstreinen, tussen Vlissingen en Roosendaal. Die verbindt de Zeeuwse eilanden met de rest van Nederland. Daarnaast rijden er wel bussen, maar niet overal en soms maar één per uur.

'Buitengewoon ingewikkeld'

Zo is het openbaar vervoer op Tholen de afgelopen jaren flink verschraald, zegt wethouder Corniel van Leeuwen tegen Omroep Zeeland. "Neem een zaterdag of zondag. Mensen willen dan bijvoorbeeld naar Brabant, maar als je wat verder op het eiland woont, is dat buitengewoon ingewikkeld."

Flexvervoer moet daarvoor een oplossing bieden, zegt hij. "Daar hebben we goede hoop op."

Hub

Samen met Zuid-Beveland is Tholen nu als laatste stukje van de provincie aangesloten op het flexibele vervoer. Dat werkt als volgt: een taxi of busje kan een uur van tevoren gereserveerd worden, telefonisch of met een app. Je wordt dan opgehaald bij een opstapplaats, te herkennen aan een groen bordje met 'hub' erop. Buiten de bebouwde kom kun je ook thuis opgehaald worden.

De service is dagelijks beschikbaar tussen 06.00 uur en 23.00 uur. In veel gevallen is dat langer dan regulier openbaar vervoer in de provincie. Het kost allebei evenveel.

Vertrouwen in ov

Het Rijk stelde 6 miljoen euro beschikbaar voor het uitrollen van dit flexibele vervoer in Zeeland. Dat geld is onder meer uitgegeven aan het digitale boekingssysteem.

"Op deze manier zorg je ervoor dat bewoners van kleine kernen weer vertrouwen krijgen in het openbaar vervoer", zei staatssecretaris Annet Bertram van Infrastructuur eerder. "Dat het dichtbij is, is heel belangrijk."

Vier maanden plat

Nu het flexvervoer helemaal is ingevoerd is tegelijkertijd gesteggel ontstaan over het openbaar vervoer in de provincie. Dat komt door een proef van ProRail met een nieuw beveiligingssysteem. Die proef wordt uitgevoerd op het traject tussen Vlissingen en Goes, waardoor het treinverkeer in 2029 voor vier maanden platligt.

Eind 2024 maakte toenmalig staatssecretaris Jansen bekend dat hij voor Zeeland had gekozen voor de proef. Dat wekt weerstand op in de provincie, onder meer bij een aantal Zeeuwse scholen. Als er geen treinen rijden, vrezen de scholen dat scholieren in grote problemen komen. Ze stapten deze maand naar de rechter.

"Natuurlijk kan een deel naar school met de scooter of fiets", zei directeur Rinus de Rijder van een mbo in Goes bij Omroep Zeeland. "Maar een groot deel ook niet."

Ook de bus is geen alternatief, vindt hij. "Moet je je voorstellen: honderden extra scholieren en studenten in bussen en dat maandenlang. Terwijl ze op tijd moeten zijn voor examens, lessen. Dat is niet te doen."

De rechter doet eind mei uitspraak.