NOS Nieuws - Algemeen

Het is het kabinet niet gelukt om voor de zomer de beloofde 500 regels te schrappen of aan te passen. Het aantal is blijven steken op bijna 100, schrijft minister Heleen Herbert (Economische Zaken, CDA) in een Kamerbrief. Wel is bij nog eens 300 regels een begin gemaakt om ze te veranderen.

Afgelopen jaren is er bij opeenvolgende kabinetten een grote wens om regels te schrappen of te vereenvoudigen. Herberts voorganger Vincent Karremans (VVD) goot die wens tijdens zijn ministerschap in een concrete belofte om nog voor de zomer van 2026 500 regels te schrappen of aan te passen.

Herbert somt in haar brief een aantal voorbeelden op waarbij het wel gelukt is. Zo hoeven organisaties tot 250 werknemers niet meer het woon-werkverkeer van werknemers bij te houden en worden minder bedrijven verplicht om hun handelsgegevens door te geven aan het Centraal Bureau Statistiek.

'Toch ben ik positief'

Het is nog onduidelijk hoelang het gaat duren voordat de andere 300 regels waar ministeries naar kijken aangepast worden. Partijen zijn er bijvoorbeeld in overleg over, er loopt nog een onderzoek of er is nog wetgeving in voorbereiding, blijkt uit de lijst die het ministerie online heeft gezet.

"Natuurlijk hadden we liever de 500 aangetikt", zegt minister Herbert. "Toch ben ik positief. De uitdaging om 500 regels aan te pakken heeft ministeries in beweging gebracht en het bewustzijn vergroot over de gevolgen van nieuwe en bestaande wet- en regelgeving."

Hoewel de ambitie nu niet is gehaald, stelt het kabinet zichzelf ten doel elk jaar nog eens 500 nieuwe regels te vinden om te schrappen of te vereenvoudigen. Hiervoor is zelfs speciaal een bewindspersoon aangesteld: staatssecretaris Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid Eric van der Burg.

Tientallen mensen met oranje shirtjes hebben zich verzameld aan de grens tussen Mexico en de Verenigde Staten. Met vlaggen met daarop een oranje leeuw trotseren ze de schroeiende hitte. Als vanaf de Amerikaanse kant een oranje stipje opdoemt uit de verte beginnen ze te juichen. Het stipje is de Oranjebus, die helemaal uit Kansas City naar Mexico is gereden voor de wedstrijd tussen Marokko en Nederland in Monterrey.

Vlak voordat de grens wordt overgestoken stopt de bus. Een politiehelikopter is in de buurt geland, met aan boord de gouverneur van Nuevo León. In deze Mexicaanse staat, die aan de VS grenst, ligt speelstad Monterrey. De gouverneur, Samuel García rijdt de laatste meters tot de grens mee. Op het eerste gezicht als blijk van steun voor de Nederlanders aan boord van de bus.

"Ik was als kind al fan van het Nederlands elftal. Heel veel mensen in Nuevo León steunen Oranje. We gaan er een ongelofelijk feest van maken", zegt García, zijn haar strak in de gel, een Nederland-shirt om zijn borstkas. Al ver voor de WK-loting eind 2025 hoopte García dat Nederland naar zijn staat zou komen. Want tussen Nuevo León (afkorting NL) en Nederland zijn veel overeenkomsten, benadrukt de gouverneur.

'Het oranje jongetje'

"We hebben allebei dezelfde leeuw in ons wapen. We delen ook de oranje kleur." En dan met een knipoog: "We houden allebei van bier! Het zijn overeenkomsten die ons verbinden." Wat de gouverneur er niet bij zegt, is dat de kleur oranje overal in Nuevo León gebruikt wordt vanwege politieke doeleinden: oranje is namelijk de kleur van Movimiento Ciudadano, de partij van García, de grootste in de deelstaat.

Hij lacht. "Ik word al heel lang het oranje jongetje, de oranje Mexicaan, genoemd, vanwege mijn politieke partij. Dus ja, natuurlijk profiteer ik natuurlijk ervan dat Nederland komt. We maken de stad oranje!"

Om er een extra groot feest van te maken, heeft García de komende dagen gratis bier beloofd aan Mexicaanse en Nederlandse voetbalfans. Ook zijn scholen vrij en mogen bedrijven dicht blijven op de wedstrijddag. Aankondigingen die, geheel in stijl van de jonge politicus, werden gedaan op sociale media.

PR-machine draait overuren

Op Instagram deelt García vrijwel ieder uur video's en foto's aan zijn drie miljoen volgers, de laatste weken vooral over het WK. En sinds bekend is dat Nederland naar Monterrey komt, draait de PR-machine van de gouverneur overuren.

Video's van ontmoetingen met afgevaardigden van de KNVB en de Nederlandse ambassadeur in Mexico, waar García een oranje hoed draagt. Voorbereidingen op de komst van Nederlandse fans, iedere keer in Nederlands voetbalshirt. Een AI-video waarin Nederlanders worden geportretteerd als piraten. Volgers van García konden zijn ontmoeting met de Oranjebus aan de grens haast in realtime volgen.

De laatste WK-wedstrijd in Monterrey, met het zo geliefde Nederlands elftal, moet voor de gouverneur de afsluiter worden van een succesvol toernooi. Op de dag voor de wedstrijd heeft hij zelfs de Spaanse superster Enrique Iglesias, die García zelf steevast "mijn goede vriend" noemt, geboekt om te komen optreden, nog voor FeestDJRuud het podium betreedt.

De verwachtingen zijn ook hoog als de Oranjemars zal plaatsvinden in het hete Monterrey - een mars waarin de Mexicaanse gouverneur uiteraard zelf zal meelopen. "Ik denk dat we records gaan breken. Meer dan 15.000 Nederlanders komen over. Bier, taco's, eten - we geven het allemaal gratis weg".

Door de obsessie van Samuel García met het Nederlands elftal, de leeuw en de kleur oranje vergeet men bijna dat er nóg een team met aanhang aanwezig is in Monterrey voor de knock-outwedstrijd. Als de gouverneur gevraagd wordt naar welke festiviteiten er zijn gepland voor de Marokkaanse fans, schiet hij in de verdediging. "We hebben een park toegewezen aan Marokko. Dus ook daar zorgen we voor."

Maar wie een blik werpt op de sociale media van Samuel García weet genoeg: het is vooral het Nederlands elftal dat de klok slaat bij de excentrieke politicus. Hij hoopt stiekem dat Nederland wint van Marokko. "En dat Mexico dan Nederland tegenkomt, later op het WK. Dat zou deze droom helemaal compleet maken".

Het aantal vergiftigingsmeldingen van injecteerbare afslankmiddelen is in een jaar tijd bijna verdubbeld. In 2024 trokken 76 hulpverleners aan de bel bij speciaal kenniscentrum om patiënten die injecteerbare afslankmiddelen hadden gebruikt. Vorig jaar werden er 149 meldingen gedaan.

Dat blijkt uit een jaaroverzicht van het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC), van UMC Utrecht. Bij een groot deel van de meldingen ging het om niet-voorgeschreven medicatie.

Volgens het NVIC ligt het werkelijke aantal van vergiftigingen door afslankmedicijnen hoger, want het gaat niet altijd dusdanig mis dat gebruikers het melden bij hun arts. En een arts raadpleegt niet altijd het kenniscentrum.

Over het NVIC

Het NVIC is een kenniscentrum voor de klinische toxicologie. Het informeert zorgprofessionals zoals huisartsen over de gezondheidseffecten en behandeling bij acute vergiftigingen van hun patiënten.

Steeds meer mensen gebruiken afslankmedicatie. Naar schatting gebruiken nu ruim 80.000 mensen middelen om af te vallen. Veel middelen zijn goedgekeurd en werken effectief, zoals Ozempic. Naast gereguleerd gebruik via een arts, kopen en gebruiken mensen ook zelf afslankmiddelen.

Van de hulpverleners die melding maakten bij het NVIC van vergiftiging, ging het bij 40 procent om een patiënt die een niet-voorgeschreven middel had gebruikt. "Een zorgelijke trend", zegt verouderingsbioloog Peter de Keizer van het UMC Utrecht. Hij legt uit dat afslankmiddelen als Ozempic er in eerste instantie waren voor mensen met diabetes of obesitas. "Maar toen wilde Hollywood het ook. Daar hebben ze geld en gebeurt het onder begeleiding van artsen. Wij zien het vervolgens bij de mensen in Hollywood, maar hier gebeurt het niet onder begeleiding."

"Mensen hebben meer vertrouwen in influencers en mensen uit hun vertrouwelijke cirkel, in plaats van in de medische wetenschap", meent De Keizer. "Je staat op een gegeven moment buitenspel als beroepsgroep."

Triple G

In 2025 kreeg het NVIC ook zes meldingen van vergiftiging door het middel retatrutide, in de volksmond 'Triple G' genoemd. Het middel is in Nederland nog niet geregistreerd als geneesmiddel en kan niet worden voorgeschreven door een arts. In de eerste vijf maanden van dit jaar werd al twaalf keer melding gemaakt van vergiftiging.

"Triple G is een krachtige variant, daar maken we ons zorgen over. Als je dat niet onder begeleiding gebruikt, kun je gemakkelijk overdoseren", zegt De Keizer.

Overdoseren kan vergiftiging betekenen, op de korte of lange termijn. Bij acute vergiftiging komen mensen vaak op de spoedeisende hulp terecht. Ook op lange termijn kan schade optreden, bijvoorbeeld aan je lever, nieren of zenuwbaan.

Volgens intensivist-toxicoloog en hoofd van het NVIC Dylan de Lange is de lijst met acute en chronische risico's voor de gezondheid van online bestelde middelen eindeloos. "Mensen moeten zich daar echt meer van bewust worden."

Afslankmedicatie

Veel injecteerbare afslankmiddelen stimuleren de insulineproductie en remmen de eetlust. Ook gaat voeding minder snel van de maag naar de dunne darm. Door de medicatie dalen de bloedsuikerspiegel en het lichaamsgewicht. De Keizer legt het gevaar uit. "Iemand met obesitas heeft veel vet, en dus veel cellen in het lichaam die aangepakt kunnen worden. Iemand die al dun is, en nog dunner wil worden, heeft minder van die doelwitcellen. Dan kom je eerder richting overdosering."

Voordat afslankmedicatie goedgekeurd wordt, en legaal op de markt verschijnt, is veel onderzoek nodig. De effectiviteit en veiligheid moeten worden onderzocht. "Om een zuivere stof te ontwikkelen is veel geld nodig", zegt De Keizer, betrokken bij zulk onderzoek. "Andere mensen kunnen de stoffen, onzuivere varianten ervan, makkelijk maken en goedkoop verkopen op het internet. Dat doet gewoon iemand vanuit zijn huiskamer."

"Er zijn ook legale sites die middelen verkopen voor onderzoeksdoeleinden. Dat is een grijs gebied, het doet denken aan de zaak Funcaps." Als je eigenhandig middelen koopt op dat soort sites zijn ze niet zuiver en niet getest op giftige afbraak producten, aldus de bioloog.

'Ik snap dat mensen het interessant vinden'

"Ik ben niet naïef, ik snap dat mensen het interessant vinden", zegt De Keizer. "Daarom moeten we in gesprek met influencers. We kunnen niet alleen met de vinger wijzen."

De bioloog wil voorkomen dat het ooit echt misgaat. "Misschien moeten we nadenken over ander beleid. Het is een lastige discussie."

En als je dan toch aan de afslankmediactie wil, doe het dan onder begeleiding, stelt De Keizer. "En doe het niet als het je wordt afgeraden. Ga gewoon sporten en zorg dat je niet te veel eet. Want dit soort middelen zijn echt zware medicijnen."

Drie jaar na de excuses voor het slavernijverleden is er nog niet genoeg gebeurd. Met die boodschap klopten zo'n veertig vertegenwoordigers van de zwarte gemeenschap aan bij premier Jetten. Ze roepen het kabinet op om samen met de zwarte gemeenschap een duidelijke koers uit te zetten. Toenmalig premier Rutte beloofde dat de excuses "geen punt, maar een komma" zouden zijn.

Gisteren was Jetten in cultureel centrum en archief The Black Archives, in het Surinamemuseum. Hij sprak daar met de zwarte gemeenschap op initiatief van de organisatie Zwart Manifest. Die stuurde vorige week samen met andere organisaties een brandbrief naar het kabinet. Mitchell Esajas van Black Archives spreekt tegenover de NOS van "een constructief gesprek".

"Jetten heeft de concrete toezegging gedaan dat hij zich wil inzetten om te komen tot beleid over heling en herstel. Dat is voor ons een positief signaal", zegt Esajas. "Er is afgesproken dat dit gesprek voortgezet wordt en hopelijk leidt het op korte termijn tot beleid en acties." In dat kader is hij ook blij dat Jetten naar Amsterdam is gekomen. Eerdere gesprekken waren steeds op het Catshuis in Den Haag.

Premier Jetten schrijft op X dat er de komende jaren een stevige aanpak van racisme en discriminatie nodig is:

Na de excuses zou er een vervolg komen in de vorm van beleid en concrete acties om de doorwerking van de slavernij aan te pakken, stelt Esajas. "We zien dat er drie jaar later geen urgentie meer lijkt te zijn." Die is volgens hem onder het vorige kabinet verdwenen. "Er is veel onduidelijkheid over wat er nou daadwerkelijk wel en niet is gebeurd. Er zou 200 miljoen euro worden uitgetrokken voor beleidsintensivering en een bewustwordingsfonds. Dat fonds is er maar er zijn vragen over hoe dat functioneert."

De organisaties pleiten voor een "nationale route naar herstel", zoals ze het noemen, om "op een structurele en effectieve manier te kunnen werken aan heling en herstel". Dat zou moeten gebeuren via een integrale aanpak waarin overheid en samenleving gezamenlijk optrekken.

Keti Koti

Daarin moet ruimte zijn voor de doorwerking van het slavernijverleden, de aanpak van racisme, gelijkwaardigheid binnen het Koninkrijk, de relatie met Suriname en de positie en rechten van inheemse en marrongemeenschappen, stellen de organisaties.

Woensdag houdt de premier een toespraak op de nationale herdenking slavernijverleden Keti Koti. "We hopen dat er dan in het bijzijn van een bredere vertegenwoordiging van de samenleving en ook live op tv meer concrete toezeggingen worden gedaan. Het belangrijkste is dat er advies en beleid volgen na 1 juli."

Vijf dagen na de twee verwoestende aardbevingen in Venezuela is de hoop op de redding van mensen die vastzitten onder het puin nog altijd niet opgegeven. "We spreken altijd van een 'gouden uur' van 72 uur", zegt Jorg van Waardhuizen van het Nederlandse Urban Search and Rescue-team (USAR) vanuit de Venezolaanse hoofdstad Caracas.

"Dat heeft te maken met hoelang je kan overleven zonder toegang tot water." Maar het kan ook dat mensen vastzitten in een holle ruimte, met toegang tot water en eten. "Misschien kun je het dan wel heel lang uithouden. Dus, niks is uitgesloten, voorlopig zitten we nog midden in de reddingsfase."

Het Nederlandse USAR-team kwam zaterdagochtend in het rampgebied aan. Het bestaat uit 64 mensen en 8 honden. Vanmorgen waren twee Nederlandse reddingsgroepen aan het werk op een plek waar nog vijf mensen zitten waar recent contact mee is geweest. Of zij nog leven, is niet duidelijk.

Het team opereert vanuit de havenstad Macuto, dicht bij het epicentrum van de bevingen. "De eerste reddingsgroepen van ons team zijn meteen op pad gegaan", zegt Van Waardhuizen. "We hebben tot nu toe vooral heel veel plekken verkend en afgevinkt waar we niets konden vinden, waar onze honden bijvoorbeeld niet aansloegen. Ook hebben we collega-USAR-teams ondersteund met materieel of kennis en expertise."

De samenwerking met die USAR-teams uit andere landen is intensief. "We coördineren elkaar. Een van de teams coördineert de andere. Dus wij doen dat echt zelf. Er is wel contact met de lokale overheid in welk gebied we moeten zoeken. Maar daarna doen we ons eigen ding en eigenlijk gaat dat best goed. In ieder geval voldoende om het werk te kunnen doen."

De Venezolaanse regering zegt dat meer dan 2600 reddingswerkers uit het buitenland in het rampgebied zijn aangekomen.

Aanwijzingen bevolking

De USAR-teams worden aangeklampt door mensen van wie familie of vrienden onder gebouwen liggen, aldus Van Waardhuizen. "Die zeggen: hier ligt iemand van mij, daar hebben we iemand gehoord, kom alsjeblief kijken."

"Dat zijn signalen waar wij op afgaan en dan doen wij snel een check van: hebben jullie mensen nog gehoord, ja of nee? Hoelang was dat geleden? Hebben jullie anders contact gehad?"

Het Nederlandse USAR-team checkt dan zelf of er vanonder het puin nog een reactie komt. Dan moet iedereen stil zijn. " En anders kunnen we ook nog onze honden over de puinhoop laten gaan. Die zijn getraind om levende mensen te ruiken. Als daar bevestigende signalen op komen, gaan we aan de slag. En zo niet, dan moeten we die mensen vertellen: sorry we vinden hier niets, wij gaan door."

Caracas

Macuto ligt even ten noorden van de hoofdstad Caracas. Ook daar is veel schade, maar zijn de contrasten groot. Zo zijn er straten die nog vrijwel intact zijn, maar waar wel een groot flatgebouw is ingestort. Op pleinen en in parken verblijven mensen die dakloos zijn geworden.

In de hoofdstad wordt ook met groot materieel naar overlevenden gezocht, maar er zijn te weinig middelen om overal tegelijk te zoeken. Internationale reddingswerkers worden dan ook met applaus door de Venezolanen ontvangen.

Volgens de regering zijn meer dan 770 gebouwen geheel of gedeeltelijk ingestort. Het officiële dodental staat nu op 1450, het aantal gewonden dat hulp nodig had op 3100.

Honderden mensen zouden worden vermist. Waarschijnlijk zijn dat er veel meer. Op niet-officiële websites waar mensen vermissingen kunnen melden, staan tienduizenden namen. Maar daar zitten vermoedelijk ook namen tussen van mensen die niet bereikt konden worden door schade aan telefoonverbindingen of met wie het contact inmiddels is hersteld.

In 2025 hebben koeien, varkens en kippen in Nederland twee procent minder stikstof uitgescheiden dan een jaar eerder. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Met een totale uitscheiding van 440 miljoen kilo komt dit precies uit op het onlangs aangescherpte plafond.

In 2024 was de uitscheiding nog 449 miljoen kilo. Het gaat dan om stikstof die vrijkomt uit urine en ontlasting van dieren in de landbouw.

Nieuwe plannen, nieuw plafond

Afgelopen vrijdag presenteerde het kabinet plannen die ervoor moeten zorgen dat de stikstofuitstoot in 2035 drastisch is verlaagd ten opzichte van 2019. Het nieuwe streven is dat in de landbouw 42 tot 46 procent minder wordt uitgestoten, in de mobiliteit en de industrie moet dit 50 procent zijn. In 2030 is er een tussendoel gesteld: dan moet de uitstoot zijn verlaagd tussen de 23 en 25 procent.

Om dit te bereiken wil het kabinet onder andere dat boeren in 2035 niet meer dan 2,6 koeien per hectare houden. De vee- en landbouwsector reageerden kritisch op deze plannen: zij vrezen verdere inkrimping van de veestapel voor vooral veeteelthouders in het oosten en zuiden van het land en rondom natuurgebieden.

Uit de berekeningen van het CBS blijkt dat uit mest van rundvee nog altijd het meeste stikstof vrijkomt: koeien en andere soorten van rundvee scheidden in 2025 in totaal 292,3 miljoen kilo uit, twee derde van het totaal. Varkens komen uit op 77,7 miljoen kilo, pluimvee op 48,1 miljoen kilo. Een jaar eerder was dit respectievelijk nog 298,4 miljoen kilo, 80,1 miljoen kilo en 48,7 miljoen kilo.

Volgens het CBS is de daling vooral te danken aan de verkleining van de veestapel vanaf 2017 en een lager stikstofgehalte in het voer voor de dieren.

Nog teveel fosfaat

Bij fosfaat was er sprake van een nog sterkere daling: hier daalde de totale uitscheiding met 4 procent naar 142 miljoen kilo, al is dit alsnog 7 miljoen kilo boven het nieuwe plafond van 135 miljoen kilo. Ook bij fosfaat zijn een minder grote veestapel en minder fosfaat in het dierenvoer de belangrijkste redenen voor de daling, aldus het CBS.

Fosfaat is een belangrijk mineraal voor dieren, het zorgt voor sterke botten en groei. Een teveel aan fosfaat in de mest kan echter leiden tot ernstige bodem- en watervervuiling. Koeien zijn ook bij de uitscheiding van fosfaat de voornaamste bron: zij zijn verantwoordelijk voor bijna 53 procent van het totaal.

De krijgsmacht zal de komende jaren fors worden uitgebreid met onbemenste wapensystemen. Dat is het belangrijkste nieuws uit de nieuwe nog vertrouwelijke Defensienota 'Samen Voorwaarts' die minister Yesilgöz en staatssecretaris Boswijk van Defensie vanmiddag presenteren, en waar de NOS al inzage in heeft gehad.

"Defensie investeert fors in onbemenste systemen en in de verdediging daartegen. Over vijf jaar streven we ernaar dat meer dan de helft van onze operationele effecten bereikt wordt met behulp van onbemenste systemen", schrijven de bewindslieden.

Yesilgöz (VVD) en Boswijk (CDA) spreken in de defensieplannen dan ook van een ander "krijgsmachtprofiel". De krijgsmacht moet sneller, slimmer en wendbaarder worden om aan moderne dreigingen het hoofd te kunnen bieden. Het profiel moet passen bij eisen van afschrikking, verdediging en langdurig conflict. Het kabinet wil dus op alles voorbereid zijn.

Goedkope wapensystemen

De koerswijziging is voor een belangrijk deel een gevolg van de oorlog die Rusland tegen Oekraïne is begonnen. Op het slagveld in Oekraïne heeft het gebruik van drones en andere onbemenste systemen een hoge vlucht genomen.

Razendsnelle technologische veranderingen en innovaties zetten de militaire machtsverhoudingen op zijn kop. Een van de lessen die daar volgens de nota wordt geleerd, is dat het behoorlijke inefficiënt en peperduur is om bijvoorbeeld dure Patriot-luchtafweerrakketen in te zetten om goedkope drones uit te schakelen. Daar moeten dus andere goedkope wapensystemen tegenover worden gezet.

Om diezelfde reden wordt er niet alleen ingezet op onbemenste wapensystemen maar ook op vergaande digitalisering van de krijgsmacht. Die twee moeten hand in hand gaan.

Ontwikkel-lab

Om dit allemaal te bereiken wil Defensie samen met de Nederlandse defensie-industrie een speciaal 'ontwikkel-lab' voor counterdrone-capaciteit gaan ontwikkelen: drones om drones mee te bestrijden. Ook wordt geld opzijgezet voor wat genoemd wordt kort-cyclische innovaties. Dat wil zeggen dat er heel snel ingespeeld moet kunnen worden op nieuwe ontwikkelingen op het slagveld, dus bijvoorbeeld om dronesystemen aan te passen aan veranderingen in de praktijk.

Alle krijgsmachtdelen krijgen met de onbemenste systemen te maken. De marine bijvoorbeeld zal worden versterkt met onder andere relatief eenvoudige schepen met minimale of geen bemanning. De landmacht wordt uitgebreid met een zogenoemd gelaagd systeem van drones, counterdrones en elektronische oorlogsvoering. De luchtmacht krijgt ook onbemenste systemen, maar die worden niet nader toegelicht.

Dit betekent niet dat er geen investeringen meer komen om klassieke wapensystemen. Zo krijgen de schepen van de marine meer zelfverdedigingscapaciteit en wordt de vloot van NH-90 helikopters uitgebreid.

Meer F-35's

Ook de landmacht wordt stevig uitgebreid. Volgens de nota komen er aanzienlijke investeringen in gevechtskracht, onder andere van de zware gemechaniseerde brigade, de brigade met zware pantservoertuigen, en daarnaast ook in onder andere de luchtmobiele brigade. Verder komt er een vierde gevechtsbataljon en wordt de genie versterkt.

Ook de Koninklijke Marchaussee wordt uitgebreid met tien eskadrons, dat zijn tactische eenheden van circa 100 marechaussees ten behoeve van militaire politietaken zoals grensbewaking. En ook de luchtmacht krijgt er materieel bij. Zo wordt er een extra tankvliegtuig gekocht en nog een aantal F-35-straaljagers.

Heel opmerkelijke is dat van veel nieuw materieel niet wordt benoemd om welke aantallen het gaat. Dat was in het verleden altijd wel zo, maar nu niet meer om de vijand niet wijzer te maken dan die is. Dit is een nieuwe ontwikkeling bij Defensie die schuurt met het budgetrecht van de Tweede Kamer die het laatste woord heeft over uitgaven van de verschillende ministeries. Linkse oppositiepartijen reageerden hier onlangs al kritisch op.

Opkomstplicht

Defensie werkt verder, in elk geval op papier, een model uit voor een selectieve opkomstplicht, voor het geval er niet genoeg vrijwillige aanmeldingen komen om als militair te gaan werken. Selectief betekent dat dat niet iedereen opgeroepen wordt, maar dat een bepaalde groep uitgekozen wordt.

Uitgangspunt blijft vrijwilligheid, maar voor het geval dat dat onvoldoende soelaas biedt, werkt Defensie aan een systeem van oplopende verplichtende treden. In het uiterste geval kan dat betekenen dat mensen verplicht 'op moeten komen' voor selectie en keuring. Staatssecretaris Boswijk had dit al eerder aangekondigd en in deze Defensienota wordt het verder uitgewerkt.

Wispelturigheid VS

De aanval van Rusland op Oekraïne is overigens niet de enige reden dat bij Defensie het roer omgaat. Naast de Russische agressie wordt gewezen op China dat een steeds grotere rol opeist in de wereld, verder ook op de escalatie van geweld in het Midden-Oosten, op terrorisme en op klimaatverandering als mogelijke bron van nieuwe conflicten, voedselonzekerheid, en migratie. "De geopolitieke spelregels en internationale verhoudingen veranderen en het recht van de sterkste is terug."

Geen aandacht is er voor de wispelturigheid van de Verenigde Staten sinds president Trump daar aan de macht is. Hij heeft al meermalen het bestaansrecht van de NAVO in twijfel getrokken en is uiterst kritisch over de loyaliteit van Europese lidstaten. Samenwerking binnen de NAVO blijft volgens de nota essentieel voor de veiligheid van Nederland.

Goedemorgen! Nederland speelt aankomende nacht tegen Marokko voor een plek in de achtste finale op het WK en de Amsterdamse burgemeester Halsema wordt verhoord door de parlementaire enquêtecommissie Corona.

Eerst het weer: de zon krijgt volop ruimte, maar er trekken ook enkele wolkenvelden over. De noordwestenwind waait matig en het wordt van west naar oost 22 tot 27 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De VS en Iran hebben afgesproken om de aanvallen op elkaar voorlopig te staken. Dat melden nieuwssite Axios en persbureau Reuters op basis van Amerikaanse functionarissen. Ook moeten schepen vrij door de Straat van Hormuz kunnen varen.

Iran heeft het nieuws nog niet bevestigd. Het staken van de aanvallen betekent volgens de functionarissen dat de gesprekken tussen beide landen verdergaan. Morgen ontmoeten de VS en Iran elkaar waarschijnlijk in de Qatarese hoofdstad Doha.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Voor veel Mexicanen is het nog altijd een nationaal voetbaltrauma: de strafschop waarmee Nederland Mexico uitschakelde bij het WK van 2014. Twaalf jaar later doet dat nog steeds pijn, merkt verslaggever Simone Tukker in Monterrey. Was het nou een schwalbe van Arjen Robben, of niet?

Fijne dag!

Gemeenten leggen steeds vaker dwangsommen van duizenden euro's op aan minderjarigen die een misdrijf hebben gepleegd. Met deze 'als-dan-boetes' willen gemeenten voorkomen dat jongeren opnieuw in de fout gaan. Toch is voor veel gemeenten het effect van de maatregel onduidelijk.

Omroep Gelderland vroeg aan alle Nederlandse gemeenten met meer dan 100.000 inwoners hoe vaak ze een dwangsom aan minderjarigen opleggen. Driekwart van de gemeenten leverde deze cijfers aan.

Daaruit blijkt dat het aantal opgelegde dwangsommen de afgelopen jaren fors is toegenomen. In 2021 legden de grote gemeenten samen zeven dwangsommen op. Vorig jaar was dat aantal opgelopen tot 53. De bedragen variëren van 1000 tot 7500 euro per overtreding.

Ede is een van de gemeenten die gebruikmaken van het middel. Vorig jaar gebeurde dat vier keer in de Gelderse gemeente. "Het doel van een dwangsom is het voorkomen van herhaling en het herstellen van de openbare orde", zegt een woordvoerder. "We zetten het in wanneer eerdere interventies of hulpverlening onvoldoende effect hebben gehad." Ook andere gemeenten zeggen voor de als-dan-boete te kiezen als andere hulpverlening heeft gefaald.

Maatregel vaakst opgelegd bij drugsdelicten

Officieel heet de voorwaardelijke boete een 'last onder dwangsom'. Gemeenten leggen de maatregel op voor verschillende soorten misdrijven, zoals het dragen van een mes, het afsteken van verboden vuurwerk of het veroorzaken van geluidsoverlast. Het vaakst gebruiken gemeenten de dwangsom om voormalige drugsdealers op het rechte pad te houden.

"Jongeren worden vaak verleid door het snelle, makkelijke geld van de drugshandel", laat een van de gemeenten weten. "Een dwangsom hangt als een zwaard van Damocles boven hun hoofd. Het risico van duizenden euro's schuld bij een volgende overtreding, weegt dan opeens een stuk zwaarder dan de winst van een paar deals."

Geen rechter nodig

De maatregel wordt ook wel de 'Veluwse methode' genoemd. De gemeente Putten was de eerste gemeente die niet wilde wachten op strafrechtelijke vervolging van minderjarigen, maar zelf dwangsommen ging opleggen om ongewenst gedrag te voorkomen.

Waar een veroordeling via het strafrecht maanden kan duren, komt er bij een dwangsom geen rechter aan te pas. Gemeenten kunnen jongeren binnen een paar weken aansprakelijk stellen.

"En dat is problematisch", zegt Michiel van Emmerik, docent staats- en bestuursrecht aan de Radboud Universiteit. "Het strafrecht biedt specifieke waarborgen aan verdachten. Bijvoorbeeld het zwijgrecht en specifieke eisen aan de manier waarop bewijs veiliggesteld moet worden."

Van Emmerik wijst erop dat die bescherming er niet is bij het opleggen van een last onder dwangsom. "Terwijl het wel grote gevolgen kan hebben."

Onduidelijk of maatregel werkt

Hoewel het doel van de dwangsom is om te voorkomen dat minderjarige jongeren nogmaals in de fout gaan, geven meerdere gemeenten in het onderzoek van Omroep Gelderland aan niet duidelijk te hebben of het middel het gewenste resultaat oplevert.

De gemeente Den Haag heeft een pilot geëvalueerd, maar daaruit konden geen conclusies getrokken worden over de effectiviteit. De gemeente Utrecht laat weten dat het te vroeg is om te zeggen of de maatregel werkt, "maar op termijn wel te gaan evalueren". Andere gemeenten laten weten de effectiviteit niet onderzocht te hebben.

De gemeente Venlo zegt als enige gemeente ook de risico's te zien van het opleggen van een dwangsom. "Als een minderjarige opnieuw in de fout gaat en de dwangsom daadwerkelijk moet betalen, ontstaat er een schuld. Omdat de jongere dit vaak niet zelf kan betalen, kan dit een katalysator zijn om juist meer te gaan dealen om de schuld af te betalen", zegt een woordvoerder.

"Of het drijft ze in de handen van grotere criminelen die de schuld 'voorschieten' in ruil voor zwaardere hand- en spandiensten", aldus de gemeente. Toch legde Venlo vorig jaar vier dwangsommen op.

Blij met maatregel

VVD-Kamerlid Ruud Verkuijlen noemt de toename van opgelegde dwangsommen een "positief signaal". In 2022 diende hij een initiatiefnota in met de titel 'opvoeden die handel'. Daarin riep hij het kabinet op om gemeenten te stimuleren vaker een last onder dwangsom op te leggen, om ouders zo verantwoordelijk te maken voor het wangedrag van hun kinderen.

"Het is belangrijk dat bestuurders hun instrumenten ook daadwerkelijk toepassen, juist om in dit geval beginnende criminele carrières te doorbreken. Ouders moeten hun verantwoordelijkheid nemen; als zij niet meewerken, moeten ze op de blaren zitten", zegt het Kamerlid.

Het kabinet wil dwingende controle en psychische mishandeling strafbaar maken door die zaken expliciet in de wet op te nemen. Het idee is dat daders hiermee sneller te vervolgen zijn, waardoor escalatie in huiselijk geweld voorkomen kan worden.

Het wetsvoorstel werd in de vorige kabinetsperiode aan de Tweede Kamer beloofd door toenmalig staatssecretaris Coenradie, als hulpmiddel om femicide (vrouwenmoord) te voorkomen. Deskundigen zien psychisch geweld als een stap die voorafgaat aan lichamelijk geweld en femicide.

"Het heeft grote gevolgen voor slachtoffers, maar is op dit moment niet altijd strafbaar", licht de huidige minister Van Weel van Justitie en Veiligheid het voorstel nu toe. "Daardoor kunnen politie en justitie te weinig optreden, ook in situaties die ernstig zijn of escaleren."

Slachtoffers van psychisch geweld vinden de drempel om aangifte te doen vaak te hoog, maar daardoor is juridisch ook weinig mogelijk. Met de nieuwe wet komt daar verandering in: het Openbaar Ministerie kan voortaan ook op eigen initiatief mensen aanhouden voor dwingende controle, psychische mishandeling en stalking.

Waar gaat het precies over?

Psychische mishandeling gaat bijvoorbeeld over kleineren, intimideren en pesten volgens een patroon. Bij dwingende controle wil iemand macht over een ander hebben, bijvoorbeeld door die stelselmatig te vernederen, bang te maken of voortdurend in de gaten te houden.

In een onderzoek uit 2024 gaven ongeveer 200.000 mensen aan dat ze slachtoffer waren van psychisch geweld. Het ging om zo'n 130.000 vrouwen en 70.000 mannen.

Een ander probleem bij rechtszaken is dat bij daders van femicide vaak geen voorbedachte rade kan worden bewezen. Zij worden dan niet veroordeeld voor moord maar voor doodslag, waarop een lagere straf staat.

Nu is het plan om de rechter strenger te laten straffen als voorafgaand aan een dodelijk misdrijf sprake is geweest van dwingende controle of psychische mishandeling. Een dader kan dan dezelfde straf krijgen als voor moord: levenslang of dertig jaar.

In het wetsvoorstel wordt ook een andere wens van de Tweede Kamer geregeld. Het gaat om sextortion, oftewel afpersing met seksuele foto's of video's van een ander. Nu is dat alleen strafbaar als daarmee een slachtoffer echt ergens toe gedwongen wordt, straks is de dreiging alleen al reden tot vervolging.

Iedereen mag nu op het wetsvoorstel reageren. Daarna kijkt het kabinet er nogmaals naar en wordt het definitieve wetsvoorstel naar de Eerste en Tweede Kamer gestuurd. Die zullen er dan over debatteren en er vervolgens wel of niet mee instemmen.

Pakistan heeft opnieuw doelen aangevallen in buurland Afghanistan. Volgens de Pakistaanse minister van Informatie ging het om gerichte aanvallen in het grensgebied, waarbij onder meer schuilplaatsen en uitvalsbases van de Pakistaanse Taliban zijn geraakt.

Pakistaanse functionarissen zeggen dat bij de aanvallen 29 militanten zijn gedood, meldt persbureau AP. De aanvallen zijn veroordeeld door een woordvoerder van de Taliban-regering in Afghanistan. Volgens hem zijn er tientallen burgers gedood, onder wie vrouwen en kinderen.

De aanvallen waren volgens Pakistan een reactie op recente terreuraanslagen in Pakistan, waaronder een aanslag in de havenstad Karachi. Daarbij kwamen zaterdag drie veiligheidsfunctionarissen om het leven. Die aanval werd opgeëist door een afsplitsing van de Pakistaanse Taliban.

Sinds februari zijn er geregeld aanvallen in het grensgebied tussen beide landen. Daarbij zijn honderden mensen om het leven gekomen. Pakistan beschuldigt Afghanistan ervan leden van de Pakistaanse Taliban, die aanslagen plegen in Pakistan, onderdak te bieden. Kabul ontkent dat.

Het museum van de Universiteit van Gent is vandaag gratis en extra lang open, omdat sinds gistermiddag een bijzondere plant in bloei staat. Het gaat om de zeldzame reuzenaronskelk, beter bekend als de penisplant.

De plant staat bekend om de stinkende geur van rottend vlees. Daarmee trekt hij vliegen aan, die de plant bestuiven.

Wie een bloeiende reuzenaronskelk wil zien, moet geluk hebben. De bloeiperiode duurt maar zo'n 72 uur. De plant bloeit pas voor het eerst na ongeveer tien jaar. Daarna komt hij ongeveer eens in de drie jaar tot bloei.

De opmaat naar de bloei was te volgen via een livestream en op sociale media. De video's, waarin dagelijks de lengte van de plant werd doorgegeven, zijn tienduizenden keren bekeken. Uiteindelijk werd de plant 2,29 meter hoog.

"Ik ben zeer gelukkig", zegt Herbert Evrard, de tuinier van de kas van het universiteitsmuseum, enthousiast in een video op Instagram. "Dit is het moment waar we de voorbije week naar uitkeken, en nu is het zover. Ik zag thuis via de livestream dat er verandering was, dus ik ben snel in de auto gesprongen en naar hier gereden."

In de natuur komt de plant alleen voor in de regenwouden van West-Sumatra. In Nederland staat er een exemplaar in de Hortus Botanicus in Leiden. Toen die vorig jaar korte tijd in bloei stond, trok die veel bekijks.

De VS en Iran hebben afgesproken om de aanvallen op elkaar voorlopig te staken. Dat melden nieuwssite Axios en persbureau Reuters op basis van Amerikaanse functionarissen.

Ook moeten schepen vrij door de Straat van Hormuz kunnen varen. Iran heeft het nieuws nog niet bevestigd.

Het staken van de aanvallen betekent volgens de functionarissen ook dat de gesprekken tussen beide landen verdergaan. Morgen ontmoeten de VS en Iran elkaar waarschijnlijk in de Qatarese hoofdstad Doha.

Aanvallen

Bijna twee weken geleden spraken de VS en Iran af elkaar niet meer aan te vallen, maar de afgelopen dagen gebeurde dat toch. Vrijdag voerden de Verenigde Staten luchtaanvallen uit op doelen in Iran, als reactie op een Iraanse droneaanval op een vrachtschip in de Straat van Hormuz. Iran zei dat schepen die buiten de door Iran vastgestelde routes varen geen garanties krijgen op een veilige doorgang.

Iran reageerde op de Amerikaanse aanvallen door aan de VS-gelieerde militaire doelen in Bahrein aan te vallen. In de nacht van zaterdag op zondag gingen de beschietingen verder.

In verschillende landen in Centraal-Europa zijn afgelopen dag temperatuurrecords verbroken. In Duitsland werd het voor de derde dag op rij op sommige plekken meer dan 40 graden.

In Neißemünde (in de deelstaat Brandenburg) werd het 41,7 graden. Het vorige record werd zaterdag behaald in Möckern-Drewitz in de deelstaat Saksen-Anhalt. Daar werd het 41,5 graden.

Ook in Polen werd het sinds het begin van de metingen niet zo warm als de afgelopen dag. In Slubice, aan de Duitse grens, werd 40,5 graden Celsius gemeten. Het vorige record stamde uit 1921: toen werd 40,2 graden gemeten bij Opole, dat destijds bij het Duitse Rijk hoorde.

Tsjechië registreerde ook opnieuw een recordtemperatuur. Zaterdag werd al 40,9 graden gemeten in Doksany, ten noorden van Praag. Zondag werd het daar nog warmer: 41,9 graden.

'Volstrekt ongekend'

Het vorige record stamde uit 2012, toen werd het 40,4 graden. Dat het record met 1,5 graad is verbroken, noemen Tsjechische meteorologen "volstrekt ongekend".

"Of we het nu leuk vinden of niet, we moeten ons aanpassen. Hoe eerder, hoe beter. Dergelijke extreme weersomstandigheden zullen de komende jaren en decennia steeds vaker voorkomen", zegt het Tsjechische meteorologische instituut.

Bekijk hieronder onze special over de hitte, met daarin de cijfers achter de hitte van nu en de zomers van straks. Klik op de afbeelding om de special te bekijken.

In Oostenrijk was het de een na warmste dag sinds het begin van de metingen. In het centrum van Wenen werd 40 graden gemeten, wat voor de stad wel een record betekende. Ook in buurland Slowakije werd het record net niet verbroken. Het werd daar 39 graden, één graad onder het record.

De hitte leidde in alle landen tot problemen. In Duitsland en Polen raakten wegen beschadigd en vielen trams en treinen uit. Aan het eind van de avond waren er, net als zaterdagavond in Nederland, zware onweers- en regenbuien. Hierdoor ontstond er op meerdere plekken schade.

Klimaatverandering

De extreme hitte in Europa hangt volgens klimaatwetenschappers samen met klimaatverandering. Zonder klimaatverandering waren deze recordtemperaturen vrijwel onmogelijk, bleek afgelopen week uit een analyse van World Weather Attribution, een internationaal netwerk van wetenschappers die onderzoeken hoe klimaatverandering extreem weer beïnvloedt.

Een Nederlands marineschip is naar Venezuela gevaren om noodhulp te verlenen in het door aardbevingen getroffen land. De Zr. Ms. Groningen was al enige tijd in het Caribisch gebied en is op Curaçao beladen met onder meer eten, water en hulpgoederen.

Naast hulpgoederen is er ook een waterzuiveringsinstallatie aan boord, waarmee ter plekke drinkwater kan worden gemaakt.

Nederland stuurde eerder al een reddingsteam van USAR (Urban Search and Rescue). Zij kwamen gisteren aan en zijn direct aan het werk gegaan. Volgens de Venezolaanse autoriteiten zijn er inmiddels meer dan 1600 internationale hulpverleners in het land actief.

Dodental op 1450

Vier dagen na de vernietigende aardbevingen wordt nog steeds gezocht naar overlevenden onder het puin. Interim-leider Rodríguez zegt dat er inmiddels 33 mensen levend onder het puin vandaan zijn gehaald.

Volgens het regime zijn er nog honderden vermisten, maar volgens onofficiële websites ligt dat aantal veel hoger. Tienduizenden mensen hebben al dagenlang geen contact gehad met hun geliefden. Zeker 1450 mensen zijn om het leven gekomen.

De hoop op het vinden van overlevenden wordt steeds kleiner, ziet correspondent Nina Jurna in hoofdstad Caracas:

Wie gered kan worden, is daarna volledig op zichzelf en familie aangewezen. Aan alles is een tekort in het land: infuuszakken, zuurstoftanks, eenvoudige pijnstillers, pleisters en wegwerphandschoenen voor de verpleegkundige. Bijna alle ziekenhuizen opereren nog maar op een fractie van hun capactiteit en wie er wel terechtkan, moet zelf alle medische benodigdheden zien te vinden.

Ondertussen zoeken reddingswerkers, veelal vrijwilligers, met schepjes en pikhouwelen door het puin. Ook daar zijn tekorten. Bij donatiepunten door heel het land worden spullen ingezameld. Op sociale media worden verzoeken gedeeld voor lijkzakken, want ook die zijn er niet.

Afstemming met de autoriteiten

Defensie schrijft nu in een persbericht dat de bemanning van Zr. Ms. Groningen klaar is om ter plekke noodhulp te verlenen, "in afstemming met de Venezolaanse autoriteiten en de Verenigde Naties".

Het schip was sinds begin deze maand in het Caribisch gebied om onder meer drugscriminaliteit te bestrijden. De Venezolaanse kust ligt ongeveer 65 kilometer van Curaçao. Daarmee is Venezuela het grootste buurland van het Koninkrijk der Nederlanden.

Rusland kampt met grote brandstoftekorten door de voortdurende Oekraïense aanvallen op onder meer Russische olieraffinaderijen. In bijna alle regio's zijn er inmiddels limieten ingesteld op de hoeveelheid brandstof die mensen mogen kopen. Ook in de hoofdstad Moskou staan lange wachtrijen bij benzinestations.

Zelfs president Poetin kan er dus niet meer omheen: het brandstoftekort in Rusland is een groot probleem geworden.

Crisisvergadering

Poetin hield daarom vandaag een crisisvergadering met hooggeplaatste betrokkenen over de brandstoftekorten. Hij kondigde aan dat hij een verbod op de export van diesel overweegt. Begin deze maand deed Rusland de uitvoer van kerosine en benzine al in de ban.

"Bij de tankstations staan wachtrijen, de benodigde benzinesoorten zijn niet altijd op voorraad", zei Poetin. Hij erkende ook dat dit problemen veroorzaakt voor de landbouw.

Volgens de president worden de benzinevoorraden al aangesproken en zal de productie van brandstof volgende maand weer toenemen. Prioriteit is het beperken van de gevolgen van de Oekraïense aanvallen, zei hij.

Partijcongres

Poetin sprak vandaag ook op het congres van de partij Verenigd Rusland. Daar zei hij dat het land momenteel een moeilijke tijd doormaakt, maar daar ook van leert.

"We zien problemen", zei hij. De veiligheid van het land en de burgers zal echter worden gewaarborgd, verzekerde Poetin.

De president beklaagde zich ook over de druk van westerse landen die zijn land sancties opleggen. De Verenigde Staten herstelden afgelopen week weer sancties tegen Russische olie. Die sancties waren tijdelijk opgeheven toen er door de Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz geen olie vervoerd kon worden. De EU versoepelde de sancties overigens niet.

Aanvallen op raffinaderijen

Poetins toespraak kwam enkele uren na een Oekraïense droneaanval in de regio Krasnodar, waarbij een persoon werd gedood en brand uitbrak in een raffinaderij. De Oekraïense president Zelensky maakte bekend dat ook een raffinaderij in de regio Jaroslavl was aangevallen.

"We zetten onze operaties voort die het vermogen van Rusland verzwakken om deze oorlog te voeren", schreef Zelensky op Telegram. "Elke langeafstandsaanval is een vermindering van de middelen die de Russische oorlogsmachine heeft en een nieuwe stap richting vrede."

Enkele dagen geleden kondigde Zelensky aan dat hij een plan voor een aanvalscampagne van veertig dagen had goedgekeurd om Rusland te dwingen de oorlog te beëindigen.

Er zijn gisteren en vannacht uitzonderlijk veel bliksemflitsen geweest. Tussen zaterdag 02.00 uur en zondag 02.00 uur registreerde het KNMI ruim 300.000 ontladingen.

Omdat de buien van na vannacht 02.00 uur nog niet zijn meegeteld, komt het uiteindelijke aantal waarschijnlijk nog een stuk hoger uit. Daar heeft het KNMI nu nog geen cijfers over.

De afgelopen jaren is het slechts een paar keer voorgekomen dat er onweersbuien waren met meer dan 100.000 bliksemontladingen. Vorige week zaterdag was een van die dagen: toen werden er 188.000 ontladingen waargenomen.

Het getelde aantal ontladingen kan afwijken van daadwerkelijke aantal. Het geeft meer een indicatie, zegt een woordvoerder van het KNMI. "Er staan paaltjes in Nederland, maar die dekken niet de hele oppervlakte van het land. Sommige stukken worden dus niet gemeten. En soms worden bliksemschichten ook meerdere keren gemeten, als een schicht heel lang is."

Daarbij wordt er tegenwoordig door betere technieken veel beter gemeten dan vroeger. Daarom kun je niet spreken van records. "Maar het waren er wel heel veel, en ook meer dan vorige week", aldus de woordvoerder.

Vannacht trokken twee forse onweersgebieden over het land. Dat is op deze kaartjes goed te zien:

Gisteren waren alle ingrediënten aanwezig voor zwaar onweer. Hoewel het vrijdag warmer was dan zaterdag, was de luchtvochtigheid gisteren wel hoger. Later op de dag draaide de wind, waardoor er nog vochtigere lucht het land binnenkwam. Dat in combinatie met de warmte was een perfecte voedingsbodem voor onweer.

Gistermiddag trok het eerste noodweer over het land, vanuit het zuidwesten. Daardoor werd onder meer Concert at Sea in Zeeland stilgelegd, werden diverse Belgische festivals en de show van Lil Kleine in Amsterdam beëindigd, en moesten bezoekers van de TT in Assen schuilen. 's Avonds vielen in de omgeving van Hilversum hagelstenen van wel vijf centimeter dik uit de lucht.

Vermoedelijk ontstond boven het westen van het land ook een supercel. Dat is het zwaarste soort onweer, waarbij de onweersbui begint te roteren. Zo kunnen hevige windstoten en de grootste hagel ontstaan.

Halverwege de nacht kwam het tweede onweersfront over, gepaard met zware windstoten. Er werd onder meer schade gemeld in Eindhoven, waar de wind tekeerging. De veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland kreeg veel meldingen binnen van wateroverlast. Ook ontstonden branden in onder meer Amsterdam, Wassenaar, Geldrop, Helmond en Beek en Donk, waarschijnlijk allemaal door blikseminslagen.

In Veldhoven werd een monumentale molen verwoest:

Het KNMI verwacht dat extreme buien door klimaatverandering in de zomer vaker zullen voorkomen. Dat heeft te maken met een toename in waterdamp in de atmosfeer. Windstoten en valwinden kunnen daarbij ook nog heviger worden. Doordat de opwaartse luchtstroom krachtiger wordt, worden hagelstenen mogelijk nog groter.

Na vandaag is de grootste hitte voorlopig het land uit. De komende dagen is de temperatuur lager dan de afgelopen dagen, al kan het kwik in Limburg en Overijssel nog wel de 27 graden aantikken.

In een toespraak heeft de Amerikaanse oud-president Biden zijn opvolger Trump zwaar bekritiseerd. De 83-jarige Biden noemde zijn politieke rivaal een narcist, corrupt en een loser. Hij deed de uitspraken op een evenement in Maryland waar geld werd ingezameld voor de Democratische Partij.

Biden somde een lange reeks kwesties op waar Trump volgens hem de plank misslaat. "En dat is niet alleen zijn bewuste verstoring en vernietiging van de NAVO en het feit dat hij Poetin verkiest boven Amerikaanse bondgenoten." Hij noemde verder de toekenning van amnestie aan bestormers van het Capitool en de bouw van een balzaal in het Witte Huis.

Renovatie van vijver

De mislukte renovatie van de iconische vijver naast het Lincoln Memorial werd ook benoemd door de Democratische oud-president. "Hij heeft zelfs zijn eigen pool guy ingehuurd om de vijver te repareren. Wow, wat een loser!" Biden stelde dat de huidige regering tot op het bot corrupt is. "Het is corruptie op een schaal die we nog nooit hebben gezien in de geschiedenis van de VS."

Bekijk hier een paar uithalen van Biden:

De toespraak duurde ongeveer tien minuten. Biden oogde broos. Vorig jaar werd bij hem prostaatkanker vastgesteld. De ziekte is uitgezaaid naar zijn botten, maakte zijn vrouw Jill onlangs bekend. De 83-jarige oud-president is niet meer te genezen.

"Joe zal de rest van zijn leven met kanker moeten leven, wat betekent dat hij speciale medicijnen krijgt", zei de voormalige first lady in een interview naar aanleiding van de publicatie van haar memoires. Het boek heeft geleid tot kritiek van Democratische politici.

'Biden mogelijk gedrogeerd'

In het boek beschrijft Jill het debat met Trump in 2024 dat voor haar man en de Democraten rampzalig verliep. Volgens haar kreeg Biden die avond een beroerte en had ze hem "nog nooit zo gezien". Ze speculeerde ook dat haar man mogelijk was gedrogeerd.

"Oude wonden openrijten is het laatste wat we nu kunnen gebruiken", zei een anonieme Democraat tegen CNN over Jill Bidens onthullingen. Met de tussentijdse verkiezingen op komst wil de partij zo min mogelijk worden herinnerd aan het debacle van twee jaar geleden.

Het verwarde optreden van Biden leidde destijds tot een interne crisis. Trump won uiteindelijk glansrijk de presidentsverkiezingen van de op het laatste moment naar voren geschoven Kamala Harris. In zijn tweede termijn haalt Trump nog altijd aan de lopende band uit naar Biden en alles wat er in diens vier jaar als president fout zou zijn gegaan.

Biden weinig populair

In november zijn de midterms, de verkiezingen waarin het volledige Huis van Afgevaardigden en een deel van de Senaat worden vervangen. Met optredens in meerdere staten probeert Biden de Democratische Partij een steuntje in de rug te geven. Sinds zijn aftreden heeft hij weinig toespraken gehouden, maar de laatste tijd stond hij weer een paar keer op een podium.

De ex-president geniet echter weinig populariteit. Volgens een nieuwe CNN-peiling kijkt iets minder dan een derde van de volwassen Amerikanen positief terug op Bidens prestaties in het Witte Huis. Voor oud-president Obama is dat aandeel fors hoger: 57 procent.

Al ruim een week staat het leven van restauranteigenaar Martin Bels uit het Twentse Mander op zijn kop. Vorige week vrijdag trad vanwege hevig noodweer een beek buiten zijn oever, waardoor grote hoeveelheden water zijn restaurant binnenstroomden. Binnen was een bruiloftsfeest aan de gang.

Een week later blijkt de schade bij restaurant Watermolen Bels gigantisch. "Ik woon hier al 58 jaar en ik heb nog nooit zoiets verschrikkelijks meegemaakt. In een half uur is alles verloren gegaan waar ik minstens veertig jaar werk en liefde in heb gestoken", zegt Bels tegen RTV Oost. "Je kunt gewoon niks meer doen."

Het water kwam tot een meter hoog te staan. De 150 bruiloftsgasten moesten door de brandweer in veiligheid worden gebracht. Niemand raakte gewond. Het restaurant blijft voorlopig dicht.

Zo werden de bruiloftsgasten verrast door het water:

"Het water kwam van alle kanten op ons af", zegt Bels, die nog snel een aantal zandzakken voor de deuren kon plaatsen. "Dan zie je hoe de deur het begeeft, hoe het water via de ramen naar binnen komt en hoe waardevolle spullen wegspoelen. De schade gaat volgens hem richting de twee miljoen euro.

"Ik heb Watermolen Bels van mijn ouders overgenomen en wil hen nog iedere dag trots maken", zegt hij. "Na deze catastrofe ben ik naar het kerkhof in Vasse gegaan. Ik wilde even bij mijn ouders zijn en daar steun zoeken."

Veel steun ontvangen

Vanuit het hele land ontvangt Bels steunbetuigingen, donaties en hulpacties. Een aannemersbedrijf leverde gratis zand, de groenteboer bracht een bestelling niet in rekening en via een crowdfundingsactie is al meer dan 32.000 euro opgehaald.

De massale steun doet de restauranteigenaar goed. "Ik krijg er kippenvel van. Als ik hier nu in het restaurant sta, begin ik te trillen. Ik ben er stil van dat zoveel mensen aan ons denken."

Bels is vastberaden om de deuren weer te openen, al weet hij nog niet precies hoe. "We moeten eerst goed nadenken hoe we dit gaan aanpakken. De vloer in het restaurant moet er sowieso uit en de muren zitten vol vocht. Het lijkt nu meer op een ruïne dan op mijn bedrijf", zegt hij.

Dochter in verwachting

Tussen de ellende door kreeg hij ook een bericht dat hem even liet glimlachen: hij wordt opa. Zijn dochter is in verwachting en dat geeft hem iets om naar uit te kijken. "Dat is het mooie nieuws waar ik me nu aan vasthoud."

FIFA-voorzitter Gianni Infantino heeft tijdens de groepsfase van het WK voetbal in Noord-Amerika zeker 27 vluchten gemaakt met een privéjet. Dat meldt de BBC op basis van een analyse van de vliegbewegingen van een toestel dat aan de wereldvoetbalbond wordt gelinkt.

Volgens de BBC was Infantino in zestien dagen tijd bij 24 wedstrijden in de Verenigde Staten, Canada en Mexico. Daarbij zou het vliegtuig ruim 50.000 kilometer hebben afgelegd en meer dan 66 uur in de lucht zijn geweest.

De langste vlucht was van Vancouver naar Miami, een afstand van ruim 4500 kilometer. Op sommige dagen maakte het toestel drie vluchten, zodat de Zwitserse FIFA-voorzitter meerdere wedstrijden op één dag kon bezoeken.

Exacte uitstoot niet bekend

De BBC schat dat het toestel in deze periode ongeveer net zoveel CO2 heeft uitgestoten als de gemiddelde jaarlijkse uitstoot van 78 mensen wereldwijd. De berekening is gebaseerd op het geschatte brandstofverbruik van een Gulfstream G650ER, het type toestel waarvan wordt aangenomen dat Infantino ermee reisde.

De exacte uitstoot is niet vast te stellen, onder meer omdat onbekend is hoeveel passagiers aan boord waren en hoeveel brandstof het toestel daadwerkelijk heeft verbruikt.

'Efficiënt en kosteneffectief'

De FIFA bevestigde in een reactie aan de BBC niet dat Infantino met het betreffende toestel heeft gereisd. Wel laat de wereldvoetbalbond weten dat de voorzitter "regelmatig reist voor werkzaamheden en toernooigerelateerde verplichtingen". Volgens de FIFA wordt daarbij soms gebruikgemaakt van lijnvluchten en soms van een gecharterd privévliegtuig, afhankelijk van wat het meest efficiënt en kosteneffectief is.

Op aanvullende vragen van de BBC, onder meer over het aantal inzittenden en eventuele compensatie van de uitstoot, gaf de bond geen antwoord.

Grote afstanden

Klimaatorganisaties noemen het intensieve gebruik van een privéjet moeilijk te rijmen met de duurzaamheidsambities van de FIFA. De bond heeft zich ten doel gesteld de uitstoot tegen 2030 te halveren en in 2040 klimaatneutraal te zijn.

Het WK van 2026 wordt afgewerkt in zestien speelsteden verspreid over de Verenigde Staten, Canada en Mexico. Daardoor zijn de reisafstanden tussen de wedstrijden veel groter dan tijdens het WK van 2022 in Qatar, waar alle stadions relatief dicht bij elkaar lagen.