NOS Nieuws - Algemeen

Humane opvang van asielzoekers weegt zwaarder dan het belang van omwonenden om daar inspraak in te hebben. Tot die conclusie komt de rechter nadat dertien omwonenden en ondernemers bezwaar hadden gemaakt tegen de huisvesting van 110 asielzoekers in het oude gemeentehuis in Loosdrecht. Daarmee kan de opvang in de gemeente Wijdemeren doorgaan.

Omwonenden waren het niet eens met de komst van de asielzoekers omdat de nood in hun ogen niet extreem hoog is. De afgelopen twee avonden was het erg onrustig in Loosdrecht door protesten tegen de tijdelijke opvang.

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) wierp tegen dat iedere opvangplek die op korte termijn geregeld kan worden, noodzakelijk is. Verantwoordelijk minister Van den Brink van Asiel en Migratie deed vorige maand nog een oproep aan gemeenten om meer asielplekken te regelen, nu een groot tekort aan opvanglocaties dreigt.

Uitstel om feestweek

De rechter stelt het COA nu in het gelijk. De gemeente zegt nu de eerste asielzoekers begin mei te verwachten. Dat is later dan het COA van plan was. Eerder vandaag gaf de opvangorganisatie nog aan dat het verwachtte vandaag de eerste asielzoekers in Loosdrecht onder te kunnen brengen.

De gemeente Wijdemeren stelt de opvang uit tot volgende maand en verwees tijdens de spoedzitting in de rechtbank naar de politiecapaciteit. Doordat veel agenten druk zijn met Koningsdag komende maandag, en vervolgens met de aansluitende feestweek in het dorp, vindt de gemeente het beter om de komst van de asielzoekers uit te stellen.

Demonstraties

Maandagavond betoogden naar schatting 500 betogers bij het gemeentehuis, en werd de mobiele eenheid van de politie ingezet. Gisteravond waren ongeveer 300 mensen op de been in Loosdrecht, waarbij met zwaar vuurwerk en eieren naar de politie is gegooid. Twee mensen werden bij dat protest opgepakt voor openbare geweldpleging.

Ook vanavond wordt gedemonstreerd in Loosdrecht. Een paar honderd mensen zijn op de derde protestavond afgekomen, waarbij veel vuurwerk werd afgestoken. Rond 21.00 uur heeft de mobiele eenheid wederom ingegrepen.

Het gaat in Nederland vaak over de problemen op het stroomnet, maar een aansluitstop zoals er op 1 juli in de regio Utrecht komt, is nieuw. Voor bedrijven en huishoudens zit een nieuwe of zwaardere aansluiting er daar voorlopig niet in. Waardoor komt het? En wat staat Nederland nog meer te wachten?

Wat betekent het dat het stroomnet vol is?

Nederland heeft geen gebrek aan stroom. Alleen lukt het niet de opgewekte stroom te transporteren naar huizen, fabrieken en andere plekken waar deze wordt gebruikt. De stroomkabels en -stations hebben niet altijd genoeg ruimte om de opgewekte stroom van A naar B te verplaatsen. Netbeheerders noemen dit 'netcongestie' en vergelijken het met files op de snelweg.

Gedurende de dag verschilt de drukte op het stroomnet, net als op de snelweg. Het grootste deel van de tijd is er genoeg ruimte, maar vooral 's ochtends en 's avonds is er een piek. Mensen gebruiken massaal stroom omdat ze koken, lampen aandoen en de vaatwasser laten draaien.

Ook hebben steeds meer Nederlanders warmtepompen, inductiekookplaten en elektrische auto's. Het stroomverbruik in Nederland is niet omhoog gegaan, maar het gebruik gebeurt wel meer in de pieken.

In de video zie je meer over de oorzaken van het overvolle net:

Wie heeft er last van het volle stroomnet?

Het stroomnet is niet overal even vol; de ene regio heeft er meer last van dan de andere. Al jaren komen bedrijven en instellingen die een zware aansluiting willen op een wachtlijst. Ze moeten wachten tot er weer plek is. Vanaf 1 juli is Utrecht de eerste regio waar alle aanvragen, groot én klein, op een wachtlijst komen.

De aansluitstop raakt ook de verduurzamingsplannen van mensen, zoals die van Utrechter Joop Oude Lohuis. "De cv-ketel is ongeveer 18 jaar oud, dus die is aan vervanging toe", vertelt hij. Het liefst zou hij een warmtepomp plaatsen, maar dat wordt met de aankondiging van gisteren een lastig verhaal.

Oude Lohuis ziet de aansluitstop als een beperking van zijn keuzevrijheid. "Heel vervelend en ook frustrerend, want ik vind verduurzaming hartstikke belangrijk."

Ook bij tuincentrum Steck aan de noordrand van Utrecht zijn er zorgen. Het bedrijf wil de bestaande stroomaansluiting uitbreiden, maar netcongestie maakt dat een stuk ingewikkelder. "Het hing al als een donkere wolk boven ons hoofd, maar het wordt sinds gisteren een stuk duidelijker, in negatieve zin", zegt eigenaar Bob Scherrenberg.

Kunnen er nog nieuwe huizen worden gebouwd?

Een aansluitstop op het stroomnet betekent slecht nieuws voor projectontwikkelaars die voor woningen nog een aansluiting moeten aanvragen. Nieuwe woningbouwprojecten kunnen niet opstarten.

De gemeente Utrecht streeft ernaar om elk jaar 3000 woningen te bouwen. Tot 2030 stonden er 24.000 woningen op de planning, maar een groot deel van die plannen dreigt dus in het water te vallen. En dit geldt alleen nog maar voor de gemeente Utrecht. De totale omvang van de problemen is nog groter.

"We weten het al langer, maar toch is het een grote teleurstelling voor iedereen die een huis zoekt", zegt Fahid Minhas. Hij is directeur van brancheorganisatie voor projectontwikkelaars Neprom.

Hij wijst op de optie om "netbewuster" te gaan bouwen. Dan houden ontwikkelaars bij de bouw rekening met de beperkte capaciteit op het net. Maar dat kost volgens Minhas veel geld en maakt huizen dus (nog) duurder.

Hoe lang gaat de aansluitstop duren?

De netbeheerders en overheid proberen op allerlei manieren ruimte te maken op het stroomnet. Door batterijen en gasgeneratoren te plaatsen kan er lokaal stroom worden geleverd tijdens pieken. Dan is er dus geen netstroom nodig. Zo kun je meer huizen en bedrijven aansluiten zonder dat het net overbelast raakt.

Ook worden mensen verleid om meer stroom te gebruiken buiten de piekmomenten. Dat kan door de instelling van apparaten te veranderen of het tarief af te laten hangen van de drukte. Verder zoeken netbeheerders meer en meer de grenzen op van het net. Dat vergroot wel de kans op storingen.

Elk halfjaar wordt in Utrecht gekeken of er genoeg ruimte is om de aansluitstop te beëindigen, maar het is niet de verwachting dat dit snel mogelijk is. Ondertussen wordt er druk gewerkt aan het bouwen en uitbreiden van hoogspanningsstations in Breukelen en Utrecht. Dat zou fors meer ruimte opleveren op het net. Maar die zijn pas op zijn vroegst in 2031 klaar.

Blijft het bij Utrecht?

Dit is zeker niet de enige regio die kampt met een vol stroomnet. In grote delen van Nederland komen bedrijven en instellingen die een zware aansluiting willen nu al op een wachtlijst. Vervolgens moeten ze wachten tot er weer plek is. Vanaf 1 juli gelden er nieuwe regels waarbij sommige klanten voorrang kunnen krijgen als er weer ruimte te vergeven is.

Utrecht is wel de eerste regio waar de problemen zo groot zijn dat er zelfs geen ruimte is om kleine verbruikers aan te sluiten; ook die komen straks op een wachtlijst. Netbeheerders en de overheid doen alles om te voorkomen dat deze situatie in meer regio's ontstaat, maar het is nog te vroeg om te zeggen of ze dit kunnen voorkomen.

Een medewerker van de politie wordt ervan verdacht eind vorig jaar een tienermeisje te hebben verkracht in Nieuwegein. Dat bevestigt het Openbaar Ministerie na berichtgeving door radioprogramma Het Misdaadbureau van omroep PowNed. De 45-jarige man en een 47-jarige medeverdachte moeten in juni voorkomen.

Volgens het misdaadprogramma op NPO Radio 1 gaat het om de "zeer ervaren agent Walco B." uit Utrecht. Hij zou een meisje, van tussen de 16 en 18 jaar oud, samen met de andere verdachte hebben verkracht. Dat zou zijn gebeurd op de achterbank van een auto op een parkeerplaats.

De politie laat aan de NOS weten dat de verdachte eind vorig jaar geen agent meer was, maar een burgerfunctie had binnen de politie. Na de aangifte is de politie een intern onderzoek naar de man begonnen en volgde ontslag. Hij kan nog tegen zijn ontslag in beroep gaan.

Details bekendgemaakt

Het Openbaar Ministerie bevestigt dat een van de twee verdachten "destijds medewerker was bij de politie-eenheid Midden-Nederland". De politie had in oktober al gemeld dat een medewerker was aangehouden op verdenking van het plegen van een zedenmisdrijf. Het Misdaadbureau heeft vandaag details over de verdachte en de zaak naar buiten gebracht.

B. had het meisje vorig jaar in oktober ontmoet in een café in IJsselstein, zo meldt het radioprogramma. Hij zou hebben aangegeven dat hij voor de politie werkte. Het slachtoffer was volgens justitie dronken. De voormalig agent zou hebben voorgesteld haar samen met een vriend naar huis te brengen.

'Collega's zijn boos'

Op de parkeerplaats bij een fastfoodketen zou het meisje zijn verkracht. De twee mannen zouden zijn doorgegaan met seksuele handelingen terwijl het slachtoffer aangaf dat ze naar huis wilde. Het meisje heeft aangifte gedaan, waarna een onderzoek is gestart.

Collega's van B. zeggen tegen het radioprogramma dat ze boos zijn op hem. Hij had volgens hen in zijn tijd als agent de reputatie van "echte boevenvanger" opgebouwd.

Over anderhalve maand moeten B. en de andere verdachte voorkomen in de rechtbank van Utrecht.

Veel van de meer dan 1500 bewoners van twee enorme flatgebouwen in Zeist zijn woedend over een aangekondigde huurverhoging. Ze wijzen er op dat ze sinds eind vorig jaar een deel van hun balkon kwijt zijn omdat daar metalen stutpalen zijn geplaatst.

"Ik vind dat we een huurverlaging moeten krijgen. Je betaalt voor je woning mét balkon", aldus een bewoonster bij RTV Utrecht. "Als ik de helft daarvan niet meer kan gebruiken, dan word ik gewoon beperkt in m'n woongenot."

Niet meer dan drie mensen

Bij de twee flats in Zeist gaat het om de L-flat, met 700 appartementen de grootste van Nederland, en de Geroflat ernaast die 500 appartementen telt. De flats waren in november 2025 landelijk nieuws, toen na controle bleek dat de balkonplaten niet voldeden aan de bouwnormen.

Er dreigde geen direct gevaar, maar er mochten tijdelijk niet meer dan drie mensen tegelijk het balkon op. Zware spullen, waaronder nogal wat parasolvoeten en plantenbakken, moesten weg.

Niet lang daarna kwam de woningbouwvereniging met een 'oplossing' die voor versteviging moest zorgen: metalen stutpalen of stempels. In totaal zijn er 25.000 geplaatst, in afwachting van een permanente oplossing.

Wettelijke huurverhoging

Van een permanente oplossing is nog geen sprake. Wel kondigt de woningcorporatie een huurverhoging per 1 juli aan. "Woongroen heeft, na overleg met de huurdersorganisaties, besloten om de reguliere sociale huren dit jaar met 3,6 procent te verhogen", laat de corporatie weten.

"Dit is de jaarlijkse wettelijke huurverhoging die nodig is om woningen te kunnen blijven onderhouden en verbeteren. We begrijpen dat de timing voor bewoners ongelukkig is. Dat gevoel erkennen wij." In de praktijk betekent dit dat de kale huur voor een flat van 632,76 euro met 22,78 euro per maand wordt verhoogd.

Jaar overslaan

"Ik heb hier gewoon geen woorden voor, wie verzint dit?", reageert een van de bewoners. "Ik vind dat ze dit jaar die huurverhoging over hadden kunnen slaan. Daarmee had je heel veel mensen het gevoel kunnen geven van: oh, er wordt aan ons gedacht."

"Hoe durf je nu een huurverhoging aan te kondigen, terwijl wij er zo bij zitten?", zegt een vrouw in een rolstoel. Ze vertelt dat ze door de stempels niet meer zelfstandig over de smallere galerij kan. "Als ik alleen ben, kan ik de deur niet uit", zegt ze. "M'n man moet me altijd helpen."

"Ik heb al m'n tuinspullen moeten verkopen omdat het niet meer past", stelt een ander. "Ik kan nog maar de helft van mijn balkon gebruiken. Terwijl de woningcorporatie zegt dat ik maar 10 procent van m'n balkon verlies."

Gewoon bruikbaar

Woongroen zegt te doen wat mogelijk is. "Als mensen door bijvoorbeeld een functiebeperking problemen ervaren in het gebruik, dan kijken we hoe we die kunnen oplossen", aldus een woordvoerder.

"Door de stempels is op de balkons minder vloeroppervlakte. Dat is vervelend, maar de balkons blijven gewoon bruikbaar. Het weggooien van tuinsets is niet nodig. Ook hier denken we graag mee als bewoners vastlopen."

Het wordt in Duitsland de 'grootste ov-revolutie' ooit genoemd: het Deutschlandticket. Voor een vast laag bedrag per maand onbeperkt met het ov reizen. In Nederland wil het kabinet tijdelijk een vergelijkbaar ticket invoeren, naar een idee van GroenLinks-PvdA: voor 49 euro met de trein, buiten de spits.

Het zogeheten Deutschland-ticket begon in 2022 als tijdelijk 9-euro-ticket. Het succesvolle abonnement leidde tot overvolle treinen, vooral in de weekenden. Een jaar later keerde het terug voor 49 euro, nu is de maandprijs opgelopen tot 63 euro.

Een op de vijf Duitsers van boven de 16 jaar heeft inmiddels zo'n abonnement. De verschillen binnen het land zijn wel groot. In een stad als Hamburg bezit bijna de helft van de bevolking een Deutschland-ticket, in afgelegen gebieden ligt het percentage veel lager.

Uit de auto

Vooral frequente ov-reizigers houden meer geld over in hun portemonnee. In grote steden kostten maandtickets vaak meer dan honderd euro. Ook heeft het Duitsers uit hun auto gehaald. Uit onderzoek van het ministerie van Transport blijkt dat 12 tot 20 procent van de ritten met het Deutschlandticket anders met de auto zouden zijn gemaakt.

Dat zorgt op zijn beurt voor een jaarlijkse besparing van 2,5 miljoen ton CO2-uitstoot, zo berekenden de onderzoekers. Dat staat gelijk aan 3 procent van de totale uitstoot van het autoverkeer in Duitsland.

Volgens de onderzoekers profiteren vooral mensen met lagere inkomens van de ov-kaart. "Die verbetert hun deelname aan de maatschappij", schrijven zij. Onder meer doordat een dagje uit toegankelijker is geworden.

Het Deutschlandticket geldt niet voor hogesnelheidstreinen, zoals de ICE. Met die trein reis je in vijf uur van Keulen naar Berlijn, terwijl die route met regionale treinen zeker 10 uur kost. Anders dan in het Nederlandse voorstel geldt het Deutschlandticket de hele dag, ook in de spits.

Steeds duurder

De financiering van het ticket staat onder druk. De Duitse regeringen, zowel federaal als in de deelstaten, dragen gezamenlijk 3 miljard euro per jaar bij aan het ticket. Dat bedrag blijft gelijk, waardoor het ticket steeds duurder wordt om rendabel te blijven. "De prijs nadert de grens van wat mensen ervoor willen betalen", zei mobiliteitsonderzoeker Robert Follmer daarover tegen Der Spiegel.

Volgens de onderzoekers van het ministerie levert het Deutschlandticket de samenleving 3,5 tot 5 miljard euro per jaar op, door besparing van milieuschade en toename van koopkracht. Het programma zou de staat dus minder kosten dan het oplevert.

Een onderzoek van de Deutsche Umwelthilfe, een ngo, komt zelfs op een welvaartswinst van 46 miljard euro tot 2030, mits het ticket op 49 euro wordt vastgepind. In dat scenario zouden naar schatting 20,6 miljoen Duitsers het abonnement afsluiten, op in totaal zo'n 83 miljoen inwoners. Als de prijs de komende jaren verder oploopt, neemt het aantal gebruikers en dus ook de milieu- en economische winst af.

Kwaliteit neemt af

De brancheorganisatie VDV is over het algemeen enthousiast over het ticket, maar vindt dat de staat te weinig bijdraagt. Doordat de vervoersbedrijven inkomsten mislopen ten opzichte van eerdere duurdere abonnementen, neemt de kwaliteit van het ov af. De Duitse regering gaat de komende twee maanden voor 1,6 miljard euro de brandstofaccijnzen verlagen, maar stopt geen extra geld in het ov. Tot onvrede van de VDV.

De toerismebranche is vanzelfsprekend blij met het Deutschlandticket. Koepelvereniging DTV zegt dat groei in de sector een direct gevolg is van het ov-abonnement. De Oostzeekust, het Zwarte Woud of een dagje Leipzig: de drempel om het eigen land te ontdekken is lager geworden.

Een 34-jarige man uit Rijsenhout is veroordeeld tot een taakstraf van 120 uur een boete van 10.000 euro (waarvan de helft voorwaardelijk) en een voorwaardelijke celstraf van vier maanden.

Volgens het Openbaar Ministerie heeft de man tussen april 2021 en februari 2024 zo'n zeventig dronevluchten uitgevoerd in Nederland, België en Luxemburg . Hij bezorgde daarbij telefoons en drugs op de luchtplaatsen van gevangenissen. In ten minste één geval pakte kon een gevangene de telefoon aanpakken door het raam van zijn cel te openen.

Het OM besloot de verdachte te vervolgen voor drie droppings in de gevangenissen van Veenhuizen (100 gram hasj), Almelo (iPhones) en Krimpen aan den IJssel (iPhones), meldt RTV Drenthe.

Gedetineerde

Het onderzoek naar de man begon nadat bij de politie informatie over hem was binnengekomen. Daarbij ging het om een mobiele telefoon die met een drone was bezorgd bij een gedetineerde. De Eenheid Landelijke Opsporing en Interventies (LO) ontdekte al snel dat de man veel vaker dronevluchten uitvoerde. Hij werkte daarbij samen met twee anderen uit Amsterdam en Haarlem.

Toen de hoofdverdachte in maart 2024 in zijn woning in het Noord-Hollandse Rijsenhout werd opgepakt, trof de politie daar een handelshoeveelheid van bijna 130 gram MDMA (de werkzame stof in xtc-pillen) aan.

Zendmasten

Bewijs werd onder meer verkregen uit historische vluchtdata van de drone en gegevens van zendmasten. Op de telefoon van de verdachte vond het OM een video waarop hij vertelt over droppings boven een luchtplaats.

De man zou zo'n 30.000 euro hebben verdiend met zijn illegale bezorgdienst. De zaak tegen de tweede verdachte is geseponeerd wegens gebrek aan bewijs, de derde is overleden.

Het OM benadrukte de ernst van de zaak. "Drones vormen in toenemende mate een serieuze bedreiging voor de orde en veiligheid in penitentiaire inrichtingen", aldus de officier van justitie. "Geconstateerd wordt dat gedetineerde criminelen steeds vaker smokkelwaar proberen binnen te krijgen. Deze verdachte faciliteerde hen daarin."

Overtreding

Toch valt de straf relatief licht uit omdat het droppen van telefoons volgens de wet niet meer is dan een overtreding, ook al zou het OM liever zien dat het wordt gezien als misdrijf.

Verder hebben het OM en de 34-jarige man zogeheten procesafspraken gemaakt. Die houden in dat de man geen verweer voert en niet in hoger beroep gaat. In ruil daarvoor eiste het OM een lagere straf. Dit soort afspraken is bedacht om zaken sneller te behandelen en de rechtspraak te ontlasten.

De man had de afspraken gemaakt omdat hij de cel niet meer in wilde, zei hij op de zitting. Hij heeft een baan en is recent vader geworden. "Ik wil er gewoon vanaf zijn."

"Een flutpakket", "een druppel op de gloeiende plaat", "onbegrijpelijk" en "miezerig". Maar ook "best goed", "verstandig" en "een goed idee". De reacties van de zeventien fracties in de Tweede Kamer op de kabinetsplannen om de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten op te vangen lopen flink uiteen, zo bleek vandaag bij het debat over het maandag aangekondigde steunpakket.

Een aantal linkse en rechtse oppositiepartijen (PVV, JA21, Forum voor Democratie, groep-Markuszower, SP, Denk, BBB en Lid Keijzer) vindt de voorstellen slecht en ondermaats; er moet bijvoorbeeld snel een accijnsverlaging komen voor automobilisten, vinden zij. "Het kabinet komt met een waterpistooltje om een uitslaande brand te blussen", zei SP-leider Dijk.

De grootste oppositiepartij GroenLinks-PvdA, maar ook de ChristenUnie, SGP en Volt nemen minder harde woorden in de mond. "Het is goed om de eerste klap op te vangen", aldus SGP-Kamerlid Flach. "Het is best goed", zei GroenLinks-PvdA-leider Klaver, maar hij wil wel wat aanpassingen. "Want het leven van Nederlanders wordt wel onbetaalbaar."

Steun

Het kabinet hoopt op een meerderheid voor de plannen, mede door steun van GroenLinks-PvdA. Maar oppositieleider Klaver wil wat terug voor zijn steun. Hij pleit voor een speciale kortingskaart in het openbaar vervoer, waardoor reizigers in de daluren goedkoper met de trein kunnen. Het kabinet staat daar positief tegenover.

In het pakket van het kabinet gaat de reiskostenvergoeding voor werknemers omhoog, komt er een noodfonds voor mensen die de energierekening niet meer kunnen betalen, evenals een subsidie om lage en middeninkomens te helpen bij een overstap naar een elektrische auto. En er komen regelingen voor de transportsector en de visserij.

De regeringspartijen D66, VVD en CDA zijn tevreden omdat een groep Nederlanders snel en gericht wordt geholpen zonder te veel geld uit te geven. De partijen vrezen dat de crisis in het Midden-Oosten voorlopig aanhoudt, en de olie- en gasprijzen nog meer zullen stijgen.

"Het is goed dat mensen nu gericht worden geholpen, want het kan nog erger worden", aldus VVD-fractievoorzitter Brekelmans. Het kabinet moet nog geld voor nieuwe maatregelen achter de hand houden. "We kunnen niet iedereen compenseren."

De kritische oppositiepartijen drongen wederom aan op accijnsverlaging aan de pomp. Voorstanders wijzen erop dat de accijnzen in omliggende landen lager zijn en dat dit oneerlijk is. "Aan de pomp denk je: wanneer is dit kabinet er eens voor ons?", zei het lid Keijzer. BBB wijst erop dat verpleegkundigen en mantelzorgers in de regio een auto nodig hebben. "Het kabinet laten deze mensen vallen."

'Niet belazeren'

Het is een te dure maatregel, verdedigen de regeringspartijen hun keuze: zo'n miljard euro voor een verlaging van ongeveer 10 cent. Bij een accijnsverlaging moet er ergens anders worden bezuinigd en dat treft ook burgers. "We moeten de boel niet belazeren", zei CDA-leider Bontenbal.

Verder komt zo'n maatregel ook terecht bij automobilisten die wel een dikke portemonnee hebben en dus niet wakker liggen van een dure tankbeurt.

Er leven nog allerlei andere wensen in de Kamer; de ChristenUnie wil bijvoorbeeld dat er meer wordt gedaan voor mensen die leven in armoede. 50Plus wil ook extra steun voor mensen "die het water aan de lippen staat". GroenLinks-PvdA hoopt dat bedrijven die door de oorlog extra winsten maken zwaarder worden belast.

De PVV eist, naast de accijnsverlaging aan de pomp, dat de btw op boodschappen wordt geschrapt en die op energie wordt verlaagd naar 9 procent. "Het is asociaal en een flutpakket en u laat mensen stikken", zei Wilders tegen CDA-leider Bontenbal. "Het is geen leuk verhaal, maar we kiezen voor gerichte steun", antwoordde Bontenbal. "Sommige groepen kunnen het wel dragen."

Op dit moment reageert het kabinet op de vragen en opmerkingen uit de Kamer.

De rechtbank in Den Haag heeft opnieuw drie mensen veroordeeld voor de rellen bij het asielprotest in september vorig jaar. Bij die rellen werd zwaar geweld gebruikt tegen hulpverleners en politie. De demonstratie werd afgebroken en er werd traangas ingezet om de situatie niet verder uit de hand te laten lopen.

Drie verdachten van 22, 23 en 51 jaar zijn schuldig bevonden aan het plegen van openlijk geweld in vereniging. Dat wil zeggen dat er is gekeken naar hun rol in het groepsverband waarin het geweld werd gepleegd.

De man van 23 uit Oss heeft een taakstraf van 180 uur en een voorwaardelijke celstraf van drie maanden gekregen. Hij duwde samen met anderen een brandende politieauto op het Malieveld om, waardoor die op zijn kop terechtkwam. Volgens de rechter is hij welbewust meegegaan in de golf van ongekend geweld. Hij kon worden opgepakt nadat hij op televisie werd herkend door iemand die de politie tipte.

Ruit partijkantoor D66 ingegooid

De 22-jarige verdachte is veroordeeld voor het gooien van stenen naar een politievoertuig en leden van de ME. Ook gooide deze man uit Rucphen een ruit in van het partijkantoor van D66 op het Lange Voorhout en trok hij samen met anderen een hek omver om op het Binnenhof te komen, dat wordt verbouwd.

Volgens de politierechter heeft hij daardoor meegedaan aan het hevige openlijke geweld. Hij kreeg acht maanden cel, waarvan vier voorwaardelijk. Daarbij heeft de rechter laten meewegen dat de man al eerder was veroordeeld voor geweld. Hij moet ook een schadevergoeding betalen aan de agenten en aan D66.

De derde verdachte, een man van 51 uit Rotterdam, heeft vier maanden voorwaardelijk gekregen. Hij gooide een vol blikje drank naar de ME en een politiebus. De rechter heeft de persoonlijke omstandigheden van de man meegenomen in het vonnis. Hij is ziek en wordt inmiddels behandeld voor alcoholproblemen.

Hooligans kaapten protest

Het protest was georganiseerd door activiste Els Rechts, die eigenlijk Els Noort heet. Ze is aanhanger van de PVV en een groot bewonderaar van Geert Wilders. De opzet was dat het een vreedzaam protest van verontruste burgers zou worden, maar het werd gekaapt door hooligans en extreemrechtse groeperingen.

Hooligans van verschillende voetbalclubs verzamelden zich bij het Malieveld "om Nederland te redden". Er werden prinsenvlaggen meegedragen, die door de NSB werden gebruikt, sommige met het VOC-logo erop. Ook werden er extreemrechtse leuzen geroepen.

Bekijk hier hoe de demonstratie zo uit de hand kon lopen:

De demonstratie was gericht tegen immigratie en het asielbeleid, maar er was ook woede over de moord op Lisa uit Abcoude een maand eerder - de verdachte bleek een asielzoeker te zijn - en de dodelijke aanslag op de Amerikaanse conservatieve politiek activist Charlie Kirk.

Nog meer zaken op komst

Het ontaardde in een gewelddadig protest, waarbij politie, ME en hulpverleners werden bedreigd en aangevallen. Ook werden ruiten ingegooid van het partijkantoor van D66 en werd rond het Binnenhof schade aangericht.

Het onderzoek naar de rellen loopt nog steeds, laat het Openbaar Ministerie weten. Er zijn al honderden uren beeldmateriaal bekeken om het geweld in kaart te brengen en geweldplegers te identificeren.

Er zijn tot nu toe 35 mensen voor de rechter verschenen, van hen zijn er 30 veroordeeld tot vooral gevangenisstraffen of taakstraffen met een voorwaardelijke celstraf. In de komende maanden staan nog vijf zittingsdagen gepland.

Een tweede slachtoffer van de aanslag op militairen van de VN-vredesmacht Unifil in Libanon is vanochtend overleden. Dat meldt de Franse president Macron op X.

Tijdens een patrouille van de vredesmacht in Zuid-Libanon werden de militairen zaterdag aangevallen. Een Franse militair kwam daarbij om het leven, drie anderen raakten gewond. Een van hen is nu overleden aan zijn verwondingen.

De militairen waren bezig met het onschadelijk maken van explosieven toen zij onder vuur werden genomen. Macron legt de schuld van de aanval bij Hezbollah. De terroristische groepering ontkent alle betrokkenheid.

Ongerust over geweld

De afgelopen weken voerde Israël zware aanvallen uit op Libanon. Volgens de Libanese autoriteiten zijn daarbij zeker 2200 mensen gedood en ruim een miljoen mensen ontheemd geraakt. Vorige week donderdag ging een staakt-het-vuren in tussen de twee landen.

Tussen 1979 en 1985 werkten 9000 Nederlandse militairen in Libanon voor de VN-vredesmacht. De eerste zogenoemde blauwhelmen arriveerden in 1978 met als opdracht om de vrede in het gebied te handhaven. Sinds 2006 is de belangrijkste taak van Unifil het monitoren van vijandigheden tussen de partijen en daarover rapporteren aan de VN-Veiligheidsraad.

Zaterdag was er een bijeenkomst in Eindhoven voor Nederlandse veteranen van de VN-vredesmacht in Libanon. Daar spraken zij hun zorgen uit over het gewelddadige conflict tussen Israël en Libanon.

Einde vredesmacht

Eind 2027 stopt de VN-vredesmacht in Libanon. Het is de bedoeling dat Libanon zelf verantwoordelijk wordt voor de veiligheid in het zuiden van het land. De Israëlische regering van premier Netanyahu is daar een voorstander van: die vindt dat Unifil te weinig doet tegen Hezbollah. Israël heeft de posten van de VN-vredesmacht in Libanon regelmatig beschoten.

Op X betuigde Macron zijn medeleven aan de familie van het slachtoffer. Ook prijst hij "de voorbeeldige inzet van onze strijdkrachten binnen Unifil, die met moed en vastberadenheid werken in dienst van Frankrijk en de vrede in Libanon."

In de strijd tegen de stijgende energieprijzen wil de Europese Commissie in kaart brengen wat de brandstofvoorraden van alle EU-lidstaten zijn. Daarnaast wil de commissie dat Europa zelf meer energie gaat opwekken om minder afhankelijk te zijn van fossiele brandstoffen.

Dat staat in een plan onder de titel AccelerateEU. Het doel is om zowel Europese huishoudens als bedrijven beter te beschermen tegen de energiecrisis. Ook moet er haast gemaakt worden met de energietransitie.

Een pakket aan noodmaatregelen is nodig, zegt de Europese Commissie. Europa heeft in de eerste vijftig dagen na het begin van de Iran-oorlog 24 miljard euro extra uitgegeven aan de import van fossiele brandstoffen. Volgens de Commissie zijn het vooral kwetsbare huishoudens die hiervoor de prijs betalen.

57 procent van de energie die in Europa wordt gebruikt, bestaat nog altijd uit geïmporteerde fossiele brandstof.

Tekort aan kerosine

In plannen, die afgelopen zondag al uitlekten, werden concrete maatregelen genoemd, zoals minimaal één vaste thuiswerkdag per week, het subsidiëren van elektrisch rijden voor mensen met een laag inkomen en het gebruik van elektriciteit lager belasten dan gebruik van fossiele brandstoffen. Maar over bijvoorbeeld zo'n vaste thuiswerkdag wordt in het nu gepresenteerde plan niets gezegd.

Wel wil de Europese Commissie dat consumenten worden beschermd tegen prijsstijgingen via gerichte steunmaatregelen, zoals energievouchers en sociale leaseprogramma's. Daarnaast moeten de accijnzen op elektriciteit voor kwetsbare huishoudens worden verlaagd.

Ook wil Brussel dat een nieuw overheidsorgaan inzichtelijk maakt wat de brandstofvoorraden van alle EU-lidstaten zijn, zodat deze sneller gedeeld kunnen worden als er tekorten ontstaan. Nu hebben bijvoorbeeld vooral Zuid-Europese landen een tekort aan kerosine, terwijl landen als Nederland en België nog voldoende op voorraad hebben. De coördinatie tussen de lidstaten over de brandstofvoorraden moet daarom worden verbeterd, aldus het plan. Ook moet Europa zelf meer luchtvaartbrandstof gaan produceren.

Wake up-call

Volgens Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, maakt de Iran-oorlog duidelijk dat de transitie naar duurzame energie moet worden versneld. "Dit zal ons energieonafhankelijkheid en -zekerheid geven en ervoor zorgen dat we beter bestand zijn tegen geopolitieke stormen."

Ook Dan Jørgensen, Eurocommissaris voor Energie en Huisvesting, zegt dat de huidige geopolitieke situatie een wake up-call is. "Europa staat voor alweer een fossiele energiecrisis", zegt hij. "Dit moet een keerpunt zijn, het moment waarop Europa de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen loslaat en overstapt op schone energie-autonomie."

Eurocommissaris Teresa Ribera voegde daar tijdens de presentatie van de voorstellen aan toe dat in de huidige situatie "burgers en bedrijven de prijs betalen voor onze afhankelijkheid".

Volgens Brussel is voor de versnelde energietransitie tot 2030 jaarlijks zo'n 660 miljard euro nodig. De voorstellen van de Europese Commissie worden deze week nog besproken op een informele EU-top op Cyprus.

Het was spannend tot het laatste moment, maar een groot deel van de asielplannen van het kabinet werd weggestemd in de Eerste Kamer. De wetten van oud-PVV-minister Marjolein Faber, door haar "het strengste asielbeleid ooit" genoemd, liggen nu op het bord van haar opvolger: CDA-minister Bart van den Brink. Hij moet met een nieuw plan komen.

In podcast De Dag een gesprek met Nieuwsuur-duider Arjan Noorlander over minister Bart van den Brink. Wie is hij, en hoe groot is de klus die voor hem ligt?

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Noorlander vertelt dat Van den Brink al jarenlange ervaring heeft als spindokter van meerdere CDA-prominenten. Nu staat hij als minister zelf op de voorgrond en moet "de mannetjesmaker" zichzelf over het voetlicht brengen. Oud-minister Marja van Bijsterveldt werkte jarenlang samen met Van den Brink. Zij schetst een beeld van een man zonder groot ego, waarbij politiek niet op de eerste plaats komt. Zijn gezin en geloof staan op één.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Bart Tuinman

Redactie: Judith van de Hulsbeek en Max Smedes

Er doet zich opnieuw een splitsing voor in de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK). Nadat in november tientallen kerken hadden aangekondigd zich te willen afsplitsen van de landelijke CGK, is er nu een scheuring in Groningen: vanaf zondag splitst die gemeente zich in twee groepen op.

Zowel de landelijke als de lokale scheuring hebben te maken met de vraag of samenwonende homoseksuele stellen welkom zijn bij het Heilig Avondmaal.

Het Heilig Avondmaal is een van de twee sacramenten (naast de doop) waarin het lijden, sterven en de opstanding van Jezus worden herdacht. Gemeenteleden eten dan een stukje brood en drinken een slokje wijn (of druivensap) als teken van verbondenheid met Christus en elkaar.

Toen de kerkenraad in Groningen vorig jaar zomer besloot dat samenwonende homoseksuele stellen welkom waren bij het Heilig Avondmaal, leidde dat tot diepe verdeeldheid, meldt RTV Noord. Een deel van de leden steunt de koers en pleit voor een inclusievere kerk, met ruimte voor persoonlijke omstandigheden en pastorale afwegingen. Een ander deel verzet zich, omdat dit volgens hen in strijd is met de Bijbel en de landelijke afspraken binnen de CGK.

Apart naar de kerk

Maandenlang is er gediscussieerd door de leden, maar nu concludeert de kerkenraad dat de verschillen "wezenlijk en principieel" zijn en niet meer te overbruggen.

Om verdere spanningen te voorkomen, is daarom besloten tot opsplitsing, al spreekt de kerkenraad zelf over "een zorgvuldige weg"' waarin ruimte wordt geboden aan verschillende gewetens.

Dat heeft direct gevolgen. Zo gaan de twee groepen voortaan apart naar de kerk. De meer behoudende groep gaat vanaf zondag naar de 100-jaar oude Jeruzalemkerk, ook al is die eigenlijk in slechte bouwkundige staat. De groep die voor meer inclusie is blijft kerken in de Maranathakerk.

Vrouwelijke dominees

De ongeveer 1400 leden van de CGK in Groningen staan nu voor de vraag waar ze zondag naar toe gaan. Het is goed mogelijk dat families, vrienden en bekenden in verschillende groepen terechtkomen. De kerkenraad benadrukt in een verklaring dat beide groepen elkaar blijven zien als "broeders en zusters".

Met de scheuring is de discussie niet afgelopen. Binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken speelt ook een discussie over vrouwelijke dominees. In sommige gemeenten zijn al vrouwelijke ambtsdragers actief, terwijl dat landelijk niet is toegestaan. De synode waarschuwde eerder dat dit soort ontwikkelingen de eenheid van het kerkverband onder druk zetten.

Nederlanders maken zich zorgen over hun persoonlijke financiën en vinden dat het geen gunstige tijd is voor grote aankopen, meldt het CBS. Het consumentenvertrouwen zakte deze maand van -30 in maart naar -44 in april, "uitzonderlijk veel", zegt het statistiekbureau zelf.

Het vertrouwen is al sinds 2019 negatief. Toch betekent dat niet meteen dat mensen ook daadwerkelijk minder geld uit geven, blijkt uit data van ING. Afgelopen maand daalde het consumentenvertrouwen ook al, maar dat is niet terug te zien in de uitgaven van huishoudens.

Het consumentenvertrouwen is een getal dat uitdrukt hoe optimistisch of pessimistisch consumenten zijn over hun eigen financiën en de Nederlandse economie in zijn geheel. Een 0 betekent dat op dat moment de ene helft van de bevolking positief is, en de andere helft negatief.

Mooi weer

De brandstofprijzen zijn in maart flink gestegen, maar dat heeft mensen er niet toe aangezet om minder te gaan tanken, komt naar voren uit de cijfers van ING. Deze uitgaven worden door de bank gezien als noodzakelijk. ING zag ook dat huishoudens in dezelfde maand meer geld uitgaven aan kleding en restaurants.

"Terwijl je toch zou denken dat mensen die meer kwijt zijn aan de pomp, terughoudender zijn met dit soort uitgaven", zegt hoofdeconoom bij ING, Bert Colijn.

Het kan ook te maken hebben met het mooie weer in maart. Het was zonovergoten, droog en uitzonderlijk zacht voor de tijd van het jaar, aldus het KNMI. "Beter weer om te shoppen en uit eten te gaan, maar dat dit een rol zou kunnen spelen geeft al aan dat mensen hun uitgaven niet volledig uitstellen", zegt Colijn.

Sinds 2023 zijn huishoudens wel meer gaan sparen, blijkt uit de spaarquote, het percentage van het inkomen dat huishoudens sparen. In dat jaar lag het rond de 15 procent en op dit moment ligt het rond de 17,5 procent.

"Dat dit is gestegen geeft wel aan dat huishoudens voor de zekerheid liever een kleine buffer aanhouden, omdat ze bijvoorbeeld niet weten hoe lang de oorlog in het Midden-Oosten nog aan blijft houden", aldus Colijn.

Grotere taart

Maar omdat de meeste lonen na 2023 flink zijn gestegen, hebben consumenten ook meer te besteden. "De totale taart is voor werknemers gewoon groter geworden", zegt Colijn over de verhouding tussen inkomsten en uitgaven. "Als je een kleiner stukje van die taart uitgeeft kan het zijn dat je nog steeds wel meer uitgeeft in absolute getallen".

Toch zegt het cijfer wel iets over de turbulente tijd waarin we leven. Het CBS ziet dat de koopbereidheid van consumenten deze maand verder daalde, van -15 naar -26. Consumenten vinden het geen gunstige tijd om grote aankopen te doen.

"Het consumentenvertrouwen kan een nuttig signaal zijn in hele heftige tijden, maar zegt lang niet alles over hoe de economie ervoor staat", zegt hoogleraar Robert Dur van de Erasmus School of Economics.

Mensen lezen in de media over voorspellingen dat de hoge brandstofprijzen ook gaan zorgen voor duurdere boodschappen. "Dat draagt eraan bij dat de consument behoorlijk somber is geworden, terwijl ze het zelf niet zo slecht hoeven te hebben", zegt Dur.

Appeltje voor de dorst

Dur: "Nu is het zeker niet zo dat we elkaar allemaal in de put praten. Consumenten kiezen ervoor een appeltje voor de dorst op te bouwen om de onzekere toekomst tegemoet te gaan, maar dit gaat niet meteen tot een economische crisis leiden."

Geen reden voor paniek dus. Hij gaat zich pas zorgen maken als de werkloosheid ook stijgt, maar daar is nog geen sprake van.

In de Amerikaanse staat Virginia is een voorstel goedgekeurd om kiesdistricten opnieuw in te delen. In een referendum konden kiezers stemmen over de nieuwe kaart, die de Democraten de kans geeft om vier extra zetels in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden te winnen.

Het voorstel kwam er nipt doorheen: met 97 procent van de stemmen geteld, heeft 51,5 procent van de kiezers voor gestemd en 48,5 procent tegen, meldt CNN.

Dit referendum is het laatste voorbeeld in de strijd tussen de Republikeinen en Democraten over gerrymandering - het herindelen van de grenzen van kiesdistricten, vaak in het voordeel van een partij of kandidaat. Door het hertekenen van de grenzen vallen groepen gelijkgestemde kiezers samen waardoor ze een kiesdistrict kunnen domineren.

Sinds Donald Trump aan de macht is hebben beide partijen in de door hun gedomineerde staten meerdere kiesdistricten opnieuw ingedeeld in eigen voordeel. Daarmee hopen ze bij de tussentijdse verkiezingen in november de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden te krijgen.

Met de overwinning in Virginia hebben de Democraten nu in totaal tien mogelijke zetels in hun voordeel hertekend, tegenover negen voor de Republikeinen. De Republikeinen hertekenden districten in Texas, North Carolina, Missouri en Ohio. De Democraten in Californië, Utah en nu dus ook Virginia.

Hypocrisie

Terwijl de Democraten zich in het verleden juist uitspraken tegen gerrymandering, zeggen zij dat het nu nodig is om het tegen Trump en de Republikeinen te kunnen opnemen. "Donald Trump heeft geprobeerd de tussentijdse verkiezingen te manipuleren door de indeling van de kiesdistricten voor het Congres te vervalsen", zei de Democratische oppositieleider Hakeem Jeffries in een interview. "Dat is hem niet gelukt."

"De hypocrisie is weerzinwekkend," zei J. Christian Adams, voorzitter van de Public Interest Legal Foundation, een conservatieve juridische organisatie, tegen de The New York Times. "Ons wordt al jaren door links de les gelezen over politieke manipulatie van kiesdistricten. Ze zijn ertegen, totdat het hen macht oplevert."

Extreme manipulatie

De voorgestelde wijzigingen verbinden de Democratische buitenwijken van Washington D.C. met de "rodere" gebieden in de buurt van het Appalachen-gebergte. The New York Times noemt het voorstel "de meest extreme vorm van kiesdistrictmanipulatie".

De strijd is hiermee nog niet afgelopen. De Republikeinen kunnen hun voorsprong binnenkort weer herwinnen met een nieuwe kaart in Florida. Ook kan het Hooggerechtshof van Virginia de uitkomst van het referendum nog afwijzen in een beroepszaak.

Het gezin van het meisje uit Blerick dat maandag werd doodgestoken, was in het verleden in beeld bij hulpverleningsinstanties. Dat bevestigt Veilig Thuis na berichtgeving van De Telegraaf en De Limburger.

De 14-jarige Nour werd doodgestoken in haar ouderlijk huis. Twee bewoners van het huis, een man en een vrouw, zijn aangehouden en zitten vast op verdenking van betrokkenheid bij de dood van het meisje.

Volgens buurtbewoners zijn het haar ouders, de politie wil dat uit privacyoverwegingen niet bevestigen. Er zouden al langer problemen en hoogoplopende ruzies zijn geweest tussen de bewoners.

De twee worden morgen voorgeleid aan de rechter-commissaris, die besluit of ze langer vast blijven zitten.

Volgens Veilig Thuis, een landelijk meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling, zijn er twee meldingen geweest in het verleden. De laatste was twee jaar geleden. Daarop is actie ondernomen, daarna is er geen melding meer geweest.

Gedenkplekken

In de buurt van de woning is een gedenkplek ingericht, meldt de Limburgse omroep L1. Buurtbewoners en schoolkinderen leggen er bloemen, knuffels en tekeningen neer. Ook staan er kaarsen. Kinderen van een basisschool in de buurt maakten een grote tekening van een beer, die aan een lantaarnpaal bij de gedenkplek hangt. "Voor lieve Nour", staat erbij.

Ook op de middelbare school waar het meisje op zat, het Blariacumcollege, is een gedenkplek.

Oekraïne krijgt de beloofde lening van 90 miljard euro van de EU. EU-ambassadeurs hebben woensdag ingestemd met de uitbetaling en zijn begonnen met de afronding van het akkoord. Dat meldt EU-voorzitter Cyprus. De weg voor de lening is vrijgekomen doordat Hongarije, dat dwarslag, zijn verzet ertegen heeft opgegeven.

De 27 lidstaten van de Europese Unie zullen naar verwachting morgenmiddag formeel hun goedkeuring geven aan het akkoord. Dat geldt ook voor een nieuw sanctiepakket voor Rusland.

Overigens is de goedkeuring nog niet helemaal zeker. Er loopt nog tot morgen een schriftelijke procedure om het leningenpakket goed te keuren. Landen zoals Hongarije kunnen daarbij nog uitleggen waarom ze tegen zijn, als ze bezwaar willen maken.

Vetorecht

Europese leiders hadden eind vorig jaar afgesproken dat de EU-landen gezamenlijk 90 miljard euro gaan lenen aan Oekraïne. Dit bedrag is bedoeld om het land te helpen zijn overheidsbudget sluitend te krijgen. Kyiv heeft het geld ook hard nodig om de oorlog tegen Rusland te kunnen blijven bekostigen.

Maar vertrekkend premier Orbán van Hongarije blokkeerde de EU-lening met zijn vetorecht, vanwege het stilleggen van de oliedoorvoer naar zijn land via de beschadigde Droezjba-pijpleiding in Oekraïne.

Volgens Oekraïne raakte de leiding eind januari beschadigd bij een Russische droneaanval in de plaats Brody. Orbán en de eveneens Moskougezinde Slowaakse premier Fico beschuldigden Oekraïne ervan de reparatie te rekken.

De olieleveranties spekken de Russische oorlogskas, dus zou Oekraïne er baat bij hebben om deze inkomsten te stoppen. De Oekraïense president Zelensky heeft stellig ontkend dat dat gebeurt.

Gisteren meldde Zelensky dat de pijpleiding is hersteld. De Oekraïense leider sprak meteen de verwachting uit dat de Europese Unie nu de beloofde lening van 90 miljard euro zou toekennen. Ook EU-buitenlandchef Kallas zei "positieve beslissingen" te verwachten.

De olieleveringen door de Droezjba-pijpleiding zijn inmiddels weer op gang gekomen, meldt het Hongaarse oliebedrijf MOL. De eerste ladingen worden uiterlijk morgen in Hongarije en Slowakije verwacht.

Correspondent Midden- en Oost-Europa Christiaan Paauwe:

"De ruzie rond de Droezjba-olieverbinding bracht Oekraïne in een lastige positie. Het was voor Oekraïeners moeilijk te verkroppen dat ze een tussenstation moesten repareren dat door Rusland was beschadigd, aangezien diezelfde olie-inkomsten de Russische oorlogskas spekken. Bovendien was de schade groot en herstel kostbaar, benadrukte Kyiv.

Toch moest Oekraïne er wel voor zorgen dat de olie weer kon doorstromen, vanwege de machtspositie van Hongarije in de EU. In de tussentijd doet Oekraïne er wel alles aan om de Russische olie-inkomsten te beperken. Dat noemt Zelensky 'eigen sancties'.

Zo zou deze week nog een tussenstation van dezelfde Droezjba-verbinding in Rusland zijn geraakt door Oekraïense drones. Het kan dus zomaar zijn dat de olieleveringen later weer stil komen te liggen."

Van cosmeticamerk Rituals zijn klantgegevens naar buiten gekomen na een datalek. Degenen om wie het gaat zijn geïnformeerd. Rituals is actief in 33 landen, in Nederland heeft het bedrijf meer dan honderd winkels.

De Nederlandse tak van het bedrijf zegt uit veiligheidsoverwegingen geen uitspraken te kunnen doen over het aantal betrokken klanten. Volgens Rituals-directeur Raymond Cloosterman gaat het om "een behoorlijk aantal", schrijft persbureau ANP. Of het gaat om een hack laat het bedrijf in het midden.

Van klanten uit verschillende Europese landen zijn gegevens onrechtmatig gedownload. Het gaat om volledige namen, adressen, telefoonnummers, emailadressen, geslacht en geboortedata. Rituals zegt dat er geen wachtwoorden of betalingsgegevens zijn gelekt, en dat de situatie onder controle is.

"Voor zover wij weten, zijn de betreffende gegevens niet openbaar gemaakt", schrijft Rituals in een e-mail aan gedupeerde klanten. Op de eigen website schrijft het bedrijf dat samen met externe specialisten nauwlettend in de gaten wordt gehouden of de gedownloade gegevens ergens publiekelijk opduiken.

"We begrijpen dat dit bericht verontrustend kan zijn en bieden hiervoor onze oprechte excuses aan." Ook zegt het bedrijf dat er wordt gewerkt aan verdere maatregelen om een dergelijk lek in de toekomst te voorkomen.

Phishing

Gestolen klantgegevens kunnen worden misbruikt, bijvoorbeeld voor phishing zoals het versturen van valse e-mails. "Wees extra alert op verdachte e-mails, sms-berichten en telefoontjes. Reageer nooit op berichten waarin wordt gevraagd om gevoelige informatie, zoals wachtwoorden, in te vullen of te verstrekken", schrijft Rituals.

Ruim een week geleden werd duidelijk dat klantgegevens van sportschoolketen Basic-Fit en van online reisbureau Booking.com zijn buitgemaakt. In februari werd telecomprovider Odido getroffen door een grote cyberaanval. Daardoor staan data van ruim zes miljoen Nederlanders op het darkweb, een moeilijk bereikbaar deel van internet.

De man die ervan wordt verdacht dat hij twee jonge asielzoekers heeft doodgeschoten in een park in Amsterdam Nieuw-West, werd vlak daarvoor gebeld door een youtuber. Hij heeft volgens het Openbaar Ministerie tegen betaling een zogenoemde prankcall met de verdachte Efe Y. (25) uitgehaald, bleek op een eerste zitting.

Het OM stelt dat de prankcall online live te volgen was. Een prankcall is een gesprek om iemand in de maling te nemen, en waarschijnlijk werd daar in dit geval voor betaald door een familielid van verdachte Y. Die zou zijn gebeld door de youtuber met een practical joke, "een gangsterverhaal". In dat gesprek ontstond een ruzie met scheldpartijen over en weer, waarna Y. de youtuber heeft uitgedaagd om naar de blauwe brug in het Piet Wiedijkpark te komen: "Kom dan als je ballen hebt, hoerenkind."

Het OM beschrijft dat Y. na het telefoongesprek daadwerkelijk naar die blauwe brug is gegaan. Toen hij daar aankwam, opende hij direct het vuur op de drie slachtoffers, die op twee fietsen zaten. Zij waren volgens de officier van justitie "op het verkeerde moment, op de verkeerde plaats". Volgens het OM was er voor de jongens geen tijd voor een gesprek of ruzie met de verdachte. De Syrische vluchtelingen Mohammad Nor (16) en en Mohammed Al Mukrasi (18) overleden ter plaatse, de derde 17-jarige jongen wist ternauwernood te ontkomen.

Geen livestream

Het OM baseert de verdenking onder andere op een getuigenverklaring. De dag na de schietpartij zou Y. aan deze getuige hebben toegegeven verantwoordelijk te zijn voor het doden van de twee jongens. In dat gesprek had hij het ook over een derde slachtoffer.

Op dat moment kon alleen de dader weten dat er sprake was van een derde slachtoffer, zegt de officier van justitie. Ook zegt het OM bewijs te zien in het appverkeer tussen de verdachte en de getuige. De verdachte zou daarin hebben gezegd dat hij mannen zou gaan 'shooten'.

De youtuber die door het OM wordt genoemd, zegt dat hij op de dag van de dodelijke schietpartij überhaupt geen livestream heeft gedaan. Hij schrijft op sociale media: "Ik ben echt enorm geschrokken van het nieuws dat rondgaat". Maar het Openbaar Ministerie zegt desgevraagd dat die livestream wel degelijk heeft plaatsgevonden, en zelfs dat het een kopie in handen heeft van die stream en het gesprek met verdachte Y.

Wapen niet gevonden

De verdachte is daarnaast te zien op camerabeelden in de buurt van het schietincident. Zichtbaar is zijn manke manier van lopen, die kenmerkend voor hem is, aldus het OM. Ook is zijn telefoon in het park uitgepeild. Daarnaast komt het signalement dat de derde jongen van Y. kon geven overeen met dat van de verdachte, zegt het OM, al kon hij zijn gezicht niet goed zien.

Dit is voor de advocaat van Efe Y. reden om het verhaal van het OM in twijfel te trekken. Volgens hem staat niet vast dat Y. de schutter is. Hij noemt het gegeven signalement te onduidelijk. Ook wijst hij erop dat het wapen ondanks vele huisdoorzoekingen nog altijd niet is gevonden. Wel is er een zilverkleurig vuurwapen aangetroffen in een gereedschapskist in het huis van een familielid van de verdachte.

'OM lijdt aan tunnelvisie'

De advocaat stelt verder dat het OM mogelijk lijdt aan 'tunnelvisie'. Volgens hem zijn alternatieve scenario's niet onderzocht. Hij noemt de mogelijkheid dat de daders"racisten die een hekel hebben aan asielzoekers" waren. De verklaring van de getuige noemt hij "van horen zeggen".

De rechtbank ziet echter voldoende bewijs om de verdachte tot 8 juni vast te houden. Y. zal worden onderzocht door het Pieter Baan Centrum. Volgens zijn advocaat heeft hij toegezegd hieraan mee te werken. Y. was niet aanwezig in de rechtszaal.

Een plofkraak bij een geldautomaat in Haarlem heeft vannacht flinke schade veroorzaakt. De automaat is volledig verwoest en de klap was zo hard dat meerdere ramen van woningen in de omgeving zijn gesprongen. De politie heeft twee verdachten aangehouden.

De explosie vond rond 03.45 uur plaats in de Santpoorterstraat. De geldautomaat ligt in een woonwijk, zegt een woordvoerder van de politie. "En geluk bij een ongeluk lag de geldautomaat naast een kantoorpand, niet naast een woning." Desondanks zijn drie nabijgelegen woningen ontruimd. De bewoners zijn elders opgevangen, schrijft regionale omroep NH. Ze konden vanmorgen weer terug naar huis. Niemand raakte gewond.

Agenten hebben vanochtend twee verdachten aangehouden. Over hun identiteit wil de politie nog niets bekendmaken. "Het onderzoek loopt nog", aldus de woordvoerder. De straat is daarom tot later vandaag afgezet, laat de politie weten.

Het is nog niet bekend of er iets is buitgemaakt bij de plofkraak. De Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) heeft onderzocht of er nog meer explosieven zijn achtergebleven. Dat is niet het geval.

Niet op zichzelf

De plofkraak bij deze geldautomaat staat niet op zichzelf. De laatste tijd komt dat weer vaker in het nieuws. Waar criminelen de afgelopen jaren vooral naar Duitsland uitweken, richten ze zich nu weer op Nederland.

"De Duitse politie is erg versterkt op dit gebied en er zitten daar ruim honderd Nederlanders vast voor plofkraken", zei Jos van der Stap, leider van de afdeling high impact crime van de politie eerder.

De politie is in samenwerking met Geldmaat, het bedrijf achter geldautomaten in Nederland, bezig met maatregelen. Wat die precies zijn zegt de politie niet, omdat criminelen daar dan op zouden kunnen inspelen.

Een deel van de bijna 4000 kunstwerken en gebruiksvoorwerpen die sinds de Tweede Wereldoorlog in depots liggen opgeslagen moet onder beheer komen van de Joodse gemeenschap. Dat adviseert een commissie onder leiding van oud-minister Asscher aan het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de zogenoemde verweesde Joodse roofkunst.

Het gaat om objecten uit de NK-collectie. Daarin zitten duizenden schilderijen, meubels, tapijten en serviezen die tijdens het naziregime vanuit Nederland in Duitsland terecht zijn gekomen, door roof, dwangverkoop of confiscatie.

Na de oorlog werd een groot deel teruggehaald en ondergebracht in de rijkscollectie. Van veel stukken is nooit meer vastgesteld van wie ze waren.

Niemandsland

Die kunst wordt 'verweesd' genoemd. Van veel objecten is de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed vrijwel zeker dat ze van Joodse eigenaren waren die niet meer te achterhalen zijn, vaak omdat in de oorlog hele families zijn vermoord.

De commissie-Asscher wil ook dat deze kunstvoorwerpen worden tentoongesteld voor het publiek. "Wij vinden het belangrijk dat deze stukken niet langer in een soort niemandsland blijven hangen," zegt hij. "Het zijn objecten die iets kunnen vertellen aan mensen van nu: over het belang van de rechtsstaat en gelijke behandeling."

De presentatie van het rapport was vandaag in het Nationaal Holocaustmuseum. Daar hangen portretten van een onbekende kunstenaar uit de zestiende eeuw, die in de Tweede Wereldoorlog behoorden tot de privécollectie van nazileider Hermann Göring.

De verweesde Joodse objecten uit de NK-collectie liggen voornamelijk opgeslagen in het depot van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) in Amersfoort.

De NK-collectie

In de Tweede Wereldoorlog zijn tienduizenden cultuurgoederen vanuit Nederland in Duitsland terechtgekomen. Door verkoop, maar ook door roof of confiscatie. Een deel van de werken is na de oorlog in Nederland teruggekeerd en ondergebracht in de rijkscollectie.

Tot in de jaren 50 is een deel teruggegeven aan de rechtmatige eigenaren, een deel is daarna verkocht. Wat achterbleef in de rijkscollectie kreeg de titel NK-collectie, naar de in 1945 opgerichte Stichting Nederlands Kunstbezit (SNK).

Asscher bezocht zelf de depots. "Dat is een zwaar beveiligde, bijna klinische omgeving. En dan zie je ineens een bestek waar iemand op vrijdagavond mee at, wat waarschijnlijk een huwelijkscadeau was, of een kleed dat ooit boven een bank hing."

Juist dat maakt de collectie volgens hem zo indringend. "Mensen kunnen zich enorm hechten aan objecten, zeker als iemand er niet meer is. En al die spullen zijn nu door de geschiedenis bij elkaar terechtgekomen in een depot. Wij denken: het is zonde als je daar niets mee doet."

Context ontbreekt

Een deel van de bekendere werken hangt al in musea, zoals het Rijksmuseum en het Mauritshuis. Maar daar ontbreekt vaak context. "Je ziet niet dat zo'n object ooit is gestolen van mensen in de oorlog," zegt Asscher. Er staat wel bij dat het tot de NK-collectie hoort. Veel mensen weten niet wat dat betekent. "Daarom zeggen wij: zet dat erbij. Laat mensen er even bij stilstaan dat dit van iemand was die vermoord is."

Dat de kunst naar de Joodse gemeenschap zou gaan, stond al eerder vast. De vraag was vooral wat ermee moest gebeuren. Het Centraal Joods Overleg (CJO) heeft dat voorgelegd aan de commissie. Volgens voorzitter Chanan Hertzberger van het CJO is helder dat de stukken niet mogen worden verkocht. "Misschien meldt zich ooit nog iemand die zegt: dit was van mijn familie. Dan moet je het kunnen teruggeven."

In plaats daarvan moet de collectie een educatieve rol krijgen. "We willen mensen laten zien wat er is gebeurd in de oorlog. Wat er gebeurt als je mensen uitsluit. Uiteindelijk blijven er spullen over, borden, bestek, gewone dingen uit huishoudens, terwijl de mensen er niet meer zijn."

Confronterende vormen

De commissie adviseert om een onafhankelijke stichting op te richten die de collectie beheert en zichtbaar maakt. Het ministerie zou daarvoor jaarlijks 400.000 euro beschikbaar moeten stellen. De stichting moet bijvoorbeeld tentoonstellingen, educatieve projecten of samenwerkingen met kunstenaars organiseren.

Asscher: "Laat elk jaar iemand anders, een kunstenaar of theatermaker, de collectie verbinden met de actualiteit. Dan blijft het levend." Zelf ziet hij ook ruimte voor confronterende vormen. "Je zou mensen een keer kunnen laten eten met dat bestek, terwijl ze het verhaal horen. Dat kan ongemakkelijk zijn, maar juist dat maakt het betekenisvol."

De financiële waarde van de kunst is volgens zowel Asscher als Hertzberger niet waar het om draait. Asscher: "Het gaat niet om eigendom, maar om betekenis. Dit zijn als het ware morele bezittingen. En het gaat er vooral om wat we ermee doen, ook om te voorkomen dat mensen elkaar ontrechten en ongelijk behandelen."

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.