NOS Nieuws - Algemeen

Russische staatshackers hebben via WhatsApp- en Signalaccounts van Nederlandse overheidsmedewerkers waarschijnlijk gevoelige informatie buitgemaakt. Dat melden de veiligheidsdiensten MIVD en AIVD.

Hoogwaardigheidsbekleders, militairen en ambtenaren zijn doelwit van de Russische hackers, die toegang proberen te krijgen tot hun accounts op deze berichtendiensten. Ook journalisten zouden doelwit zijn.

In welke informatie de Russen specifiek interesse hebben, kan een woordvoerder van het ministerie van Defensie niet zeggen. Hij verwijst naar de jaarverslagen van de veiligheidsdiensten. In het verslag van de MIVD van 2024 staat dat Nederland een interessant doelwit is voor Rusland vanwege de rol die Nederland speelt in de steun aan Oekraïne en omdat hier belangrijke techbedrijven en organisaties zoals het Internationaal Strafhof gevestigd zijn.

In het verslag over 2024 van de AIVD staat dat Nederland een knooppunt is voor data en transport, en daarom mogelijk doelwit is voor de Russen.

Versleutelde berichten

De Russen proberen met name inloggegevens van gebruikers te krijgen door zich voor te doen als een chatbot van berichtendienst Signal. Daardoor kunnen ze vervolgens het account van de gebruiker overnemen en meelezen in chatgroepen. Als dat gebeurt, hebben gebruikers dat niet door.

Volgens de veiligheidsdiensten hebben de Russen interesse in de chats op Signal omdat de berichtendienst bekendstaat om de betrouwbaarheid ervan. Ook biedt het de optie om versleutelde berichten te versturen, waardoor het populair is binnen overheidsinstanties. Maar daardoor is het ook een plek waar Russen zoeken naar gevoelige informatie.

Geen lek in berichtendienst zelf

De MIVD waarschuwt dat Signal en WhatsApp geen geschikt kanaal is om gevoelige of vertrouwelijke informatie te versturen, hoewel chats versleuteld zijn.

De AIVD zegt dat de hackers geen gebruik maken van eventuele technische mankementen van de chatdiensten. Ze proberen juist binnen te komen via de beveiligingsfuncties van de berichtendiensten zelf, om zo bijvoorbeeld de pincode van een gebruikersaccount te achterhalen.

Het gaat dus niet om een lek in de berichtenapps zelf, maar om aanvallen op de individuele gebruikers.

Cyberadvies

De klantenservice van Signal neemt volgens de veiligheidsdiensten nooit contact op via de berichtendienst zelf. Als gebruikers een bericht krijgen dat afkomstig lijkt van Signal, is dat vermoedelijk een hacker.

De veiligheidsdiensten hebben daarom een zogeheten 'cyberadvies' uitgebracht voor gebruikers van berichtendiensten. Daarin staat hoe zij zich kunnen beschermen tegen dit soort Russische hackers om ongewenste meelezers te voorkomen.

Gebruikers kunnen zelf controleren of er mensen in de chat meekijken door te kijken of er groepsleden dubbel in de chats staan, bijvoorbeeld met een klein verschil in de gebruikersnaam. Als dat het geval is, is een van de twee accounts mogelijk gehackt.

Orde op zaken

Dan is het zaak om zowel het gehackte als het account dat nog legitiem wordt gebruikt te verwijderen uit de groep, zeggen de veiligheidsdiensten.

Ook wordt gebruikers van chatdiensten geadviseerd om alert te zijn op namen van groepsleden die niet door andere leden van de groep worden herkend. Als dit geen legitieme gebruiker is, moet die worden verwijderd.

Als de beheerder van de groep zelf is gehackt, moet iedereen de chat verlaten en moet er een nieuwe chat worden opgestart, zeggen de diensten.

Na een lange periode van moddergooien en chaos binnen de organisatie heeft vakbond FNV een nieuw bestuur. Onder leiding van oud-PvdA-partijvoorzitter Hans Spekman is een nieuw bestuur van negen leden benoemd.

"Op de werkvloer én in Den Haag strijden wij samen voor goede arbeidsvoorwaarden, voor meer zekerheid en tegen het afbreken van sociale regelingen. En wij zorgen dat onze stem wordt gehoord", zegt Spekman in het persbericht van de vakbond.

Naast Spekman treedt ook voorzitter van de Nederlandse Politie Bond, Nine Kooiman, toe tot het bestuur. Zij is benoemd tot vice-voorzitter.

Kamerlid

Spekman was van 2006 tot 2012 Tweede Kamerlid en daarna tot 2017 partijvoorzitter. Sinds 2018 is hij directeur van het Jeugdeducatiefonds.

"Als voorzitter van het Jeugdeducatiefonds heb ik me de afgelopen jaren door het hele land ingezet om gezinnen waarin de ouders zijn vastgelopen in hun baan of bestaan te helpen opstaan. Als voorzitter van de FNV wil ik die lijn voortzetten."

Spekman sprak zich meermaals uit tegen de fusie tussen PvdA en GroenLinks.

Bestuurlijke crisis

Het nieuwe bestuur moet rust brengen binnen de vakbond. De FNV zit al een lange tijd in een bestuurlijke crisis. Meerdere rapporten wezen uit dat het ontbrak aan een veilige werksfeer en een professionele, effectieve organisatiestructuur.

Bestuursleden werken te weinig samen en er is sprake van informele machtsvorming. De onderzoekers hadden het over het "ontbreken van verbindend en ethisch leiderschap."

Ook de Ondernemingskamer stelde vast dat de organisatie van de FNV niet goed functioneert. Het bestuur, maar ook de Raad van Toezicht, zou er de afgelopen jaren te weinig aan hebben gedaan om de sfeer en de organisatie te verbeteren.

Door die chaos ontstond een sfeer van onveiligheid, die leidde tot een machtsstrijd tussen de raad van toezicht, het algemeen bestuur, het ledenparlement en de uitvoeringsorganisatie.

Hervormingsplannen gedwarsboomd

Ex-PvdA-minister Lodewijk Asscher en ex-FNV-voorzitter Ton Heerts werden vorig jaar aangewezen om puin te ruimen bij de vakbond, maar hun hervormingsplannen werden gedwarsboomd door het ledenparlement.

De hervorming van Asscher en Heerts, waar onder meer het ledenparlement vervangen zou worden door een bondsraad, zou moeten leiden tot een "daadkrachtig bestuur" van de grootste vakbond van Nederland.

Uiteindelijk besloot de Ondernemingskamer dat die plannen toch mochten doorgaan. Dat leidde ertoe dat de Raad van Toezicht meer zeggenschap kreeg over het bestuur en de bondsraad werd aangesteld. In deze nieuwe bestuursvorm treedt Spekman als voorzitter aan op 1 mei, de Dag van de Arbeid.

Bij een synagoge in Luik is afgelopen nacht een explosie geweest. Er zijn geen gewonden gevallen, maar er is wel schade aan het gebouw. De burgemeester van de Belgische stad spreekt van een "gewelddadige daad van antisemitisme".

Het gebeurde rond 04.00 uur in de nacht aan de Rue Léon Frédéricq. Door de klap werden de ramen aan de voorgevel van de synagoge weggeblazen. Ook sprongen ruiten van gebouwen aan de overkant van de straat.

De straat rond het gebouw blijft afgesloten zolang het onderzoek loopt. Ook is in de directe omgeving van de synagoge een veiligheidszone ingesteld.

Het onderzoek wordt uitgevoerd door de afdeling terrorismebestrijding van de lokale Luikse politie.

Burgemeester Willy Demeyer noemt het tegen de Belgische omroep VRT "onaanvaardbaar dat we conflicten van buitenaf in onze stad importeren". Hij doelt daarmee volgens de omroep op de aanvallen in het Midden-Oosten.

Het Amerikaanse Library of Congress heeft een film van de Franse filmpionier George Méliès teruggevonden. Gugusse et l'Automate uit circa 1897 geldt als de eerste film met een robot in de hoofdrol en kan daarmee misschien wel de eerste sciencefictionfilm ooit worden genoemd.

In Gugusse et l'Automate windt een clown een automaton op, een mechanische pierrot-pop die een dansje moet uitvoeren. Het optreden ontspoort als de robot er een eigen wil op na blijkt te houden en de mens slaat met zijn stok. Die reageert daarop door in slapstickstijl met een grote hamer de automaat aan te vallen.

Het 45 seconden durende filmpje zonder geluid dateert nog van voordat de benaming robot voor zo'n mechanische mens werd gebruikt: die term werd pas gemunt in 1920 door toneelschrijver Karel Capek, naar het Tsjechische woord voor dwangarbeider, robotnik.

Bekijk hier de film:

Méliès was een vroege film-innovator nadat hij per ongeluk het opmerkelijke effect van filmmontage had ontdekt. Hij toonde aanvankelijk eenvoudige registraties van het dagelijks leven, maar toen een filmrol een keer vast bleef zitten in de projector, veranderde een bus in het getoonde straatbeeld ineens in een ander voertuig, en vrouwen in mannen.

Daarop begon Méliès te experimenteren met montage, optische illusies en kleurgebruik in korte, verhalende films. Beroemd is het voorbeeld uit Le Voyage dans la Lune uit 1902, waarin met een slimme schnitte een raket lijkt te landen de maan.

Hoewel Méliès honderden films maakte en die wereldwijd bijzonder populair waren, ging het grootste deel ervan verloren: gerecycled in de Eerste Wereldoorlog, vernietigd door Méliès toen zijn theater sloot of vergaan door het kwetsbare filmmateriaal. Ook van Gugusse waren geen exemplaren meer bekend.

September vorig jaar meldde zich echter een man uit Michigan met een collectie halfvergane filmrollen waar zijn overgrootvader mee door het land was getrokken voor filmvertoningen. Hoewel het celluloid afbrokkelde, aan elkaar was gesmolten en gedraaid was geraakt in de afgelopen eeuw, zagen restauratoren het als een vondst van onschatbare waarde.

"We wisten meteen dat we iets bijzonders in handen hadden", zegt restaurator George Willeman, die het beeldmerk van Méliès, een zwarte ster, herkende op het materiaal. Behalve Gugusse zat er bij het materiaal ook een vroege film van Thomas Edison, The Burning Stable, en een al bekend werk van Méliès, komische trucfilm Nouvelles Luttes extravagantes.

De afgelopen maanden is het materiaal gerestaureerd en in hoge kwaliteit online gezet. Na meer dan een eeuw is daarmee de voorouder van Maschinenmensch uit Metropolis, Star Wars' C-3PO en de Terminator weer voor iedereen te zien.

In de Amerikaanse stad Los Angeles is een vrouw opgepakt die meerdere schoten zou hebben afgevuurd op het huis van popster Rihanna.

Het huis in Beverly Hills werd een keer of zeven beschoten op zondagmiddag. Rihanna was op dat moment thuis, maar er raakte niemand gewond. Of er schade is aangericht, is nog niet bekend.

De schoten zouden zijn gelost vanuit een auto aan de andere kant van de straat. De chauffeur van dat voertuig kon enige tijd later worden aangehouden op een kilometer of twaalf van het adres.

Motief onbekend

De identiteit van de verdachte vrouw is nog niet bekendgemaakt. Ze verzette zich niet tegen de arrestatie. Ook een motief voor de schietpartij is nog niet bekend.

Rihanna heeft nog niet gereageerd. De 38-jarige zangeres uit Barbados maakte naam met hits als Umbrella, Diamonds en Only girl in the world. Dankzij haar muzikale carrière en succesvolle bedrijven als Fenty make-up groeide ze uit tot miljardair.

De zangeres heeft een relatie met rapper A$AP Rocky, met wie ze drie kinderen heeft. Hij is in het verleden vervolgd voor een schietpartij in Hollywood, maar werd vorig jaar vrijgesproken.

De partij van de 35-jarige Balendra Shah is uitgeroepen tot winnaar van de verkiezingen in Nepal. Met zijn Nationale Onafhankelijke Partij, die pas sinds 2022 bestaat, verslaat Shah de meest gevestigde partijen van het land en wordt hij de nieuwe premier van Nepal.

Het tellen van de stemmen na de verkiezingen van donderdag duurde dagen. In het bergachtige Nepal moeten stembiljetten uit afgelegen dorpen soms per helikopter worden opgehaald. Wel stond al snel vast dat Shah zelf zijn district had gewonnen: hij kreeg bijna vier keer zoveel stemmen als zijn belangrijkste tegenstander, oud-premier Sharma Oli.

De Nationale Onafhankelijke Partij won 117 van de 165 rechtstreeks gekozen zetels. Dat betekent dat Shah op 35-jarige leeftijd de nieuwe premier van Nepal wordt.

Gen Z-protesten

De verkiezingen volgen op een roerig jaar in Nepal. De 77-jarige Oli stapte op na grootschalige Gen Z-protesten, waarbij jongeren tot een jaar of 28 massaal de straat op gingen tegen corruptie, werkloosheid en de gevestigde orde.

In de weken ervoor hadden jongeren massaal online video's gedeeld van Nepalese politici die pronkten met hun extreme rijkdom. De regering besloot daarom verschillende socialemediaplatformen te blokkeren. Dat deed de protesten ontvlammen.

Boze menigtes verwoestten overheidsgebouwen en staken woningen in brand van ministers en mensen uit het bedrijfsleven die corrupt zouden zijn. De politie greep hard in. In totaal kwamen 77 mensen om het leven, vooral jongeren. Na twee dagen trad toenmalig premier Oli af.

Rapper als leider

Tijdens die protestgolf groeide Balendra Shah uit tot een van de gezichten en een leidend figuur van de beweging. Hij werd eerder bekend als rapper onder de naam 'Balen' en spreekt vooral jonge Nepalezen aan.

Sinds 2022 is hij burgemeester van de Nepalese hoofdstad Kathmandu. Daar trad hij onder meer op tegen illegale gebouwen, de wildgroei aan straatverkopers en de eindeloze kluwens van elektriciteitsdraden in de stad. In zijn campagne richtte hij zich vooral op onderwijs, zorg en het tegengaan van corruptie.

Opvallend aan 'Balen' is dat hij buiten zijn raps om nauwelijks met de pers praat, en ook niet met zijn achterban. Of dat verandert na deze verkiezingsuitslag, moet nog blijken.

Winkeliers moeten zich beter voorbereiden op een mogelijke verstoring of uitval van het betalingssysteem, zegt De Nederlandsche Bank. Dat kan volgens de toezichthouder bijvoorbeeld door twee pinaanbieders te nemen en aan de kassa ook offline pinnen aan te bieden. DNB raadt consumenten aan om te kiezen voor een extra betaalrekening bij een andere bank. Daarnaast moeten er meer geldautomaten in het land komen.

In de nieuwe Visie op Betalen voor de komende twee jaar ziet de toezichthouder onder meer het zogenoemde offline pinnen als een goede innovatie om de winkels open te houden bij een verstoring of aanval op het betaalnetwerk of het internet.

Bij deze techniek wordt een betaling opgeslagen en pas verwerkt als de internetverbinding het weer doet. Dit wordt nu vooral ingezet op festivals of bij evenementen met slecht bereik. Om het in winkels mogelijk te maken, moeten in de pinketen "soms complexe aanpassingen" worden doorgevoerd, stelt DNB. Er loopt bij DNB een traject om dit met betaaldienstverleners en winkeliers te verbeteren.

Europese alternatieven

Ook stuurt DNB aan op meer digitale betaalmiddelen uit Europa. Al langer waarschuwt de toezichthouder voor de grote afhankelijkheid van Amerikaanse aanbieders voor pinbetalingen, zoals Visa en Mastercard. Gevreesd wordt dat het uitschakelen van het betalingsverkeer als politiek drukmiddel wordt ingezet.

Daarom wil DNB Europese partijen "de ruimte geven" voor vernieuwingen en om concurrerende apps of wallets te lanceren. Dit als alternatief voor het Amerikaanse Apple Pay, PayPal of Google Pay. Dat voorkomt volgens DNB nieuwe afhankelijkheid van grote technologiebedrijven uit de VS. Daarbij kan er op andere manieren betaald worden als één van die grote apps door een storing getroffen zou worden.

Diverse grote Europese banken proberen als concurrent de Nederlandse betaalmanier iDeal in Europa populair te maken. Hiervoor werd iDeal veranderd in Wero. Ook de digitale euro ziet DNB als een manier om de Amerikaanse afhankelijkheid te verminderen.

DNB zegt wel dat het "nadrukkelijk niet voorstelt om samenwerking met niet-Europese partijen te beëindigen": "Wij ondernemen actie om Europa minder afhankelijk te maken door eigen Europese betaaloplossingen te ontwikkelen en aan te bieden."

Contant geld

Vorig jaar adviseerde DNB al om 70 euro aan contant geld in huis te houden om een noodsituatie van 72 uur door te komen. Voor een stel zou dit 120 euro zijn en 30 euro per kind. In de vanmorgen verschenen nieuwe visie voor het betalingsverkeer noemt DNB het sowieso verstandig om cash om als tweede betaalmiddel te hebben.

Voor het geval het elektronisch betalen zou uitvallen en veel mensen contant geld uit de muur willen halen, zouden er volgens DNB meer geldautomaten moeten zijn. Grote banken zijn wettelijk verplicht landelijk in een straal van 5 kilometer een werkende geldautomaat te plaatsen. Via de samenwerkingsorganisatie Geldmaat staan er momenteel 3737 geldautomaten in het land.

Om de toegang tot contant geld te vergroten, noemt DNB concreet het aantal geldautomaten te koppelen aan het aantal inwoners.

Daarnaast kunnen innovaties het gebruik van contant geld stimuleren, verwacht DNB: "Denk aan een gesloten kassasysteem dat de verwerking van contant geld aan de kassa automatiseert. En een flexibele kleine geldautomaat die snel kan worden ingezet."

De Amerikaanse zanger 'Country' Joe McDonald is op 84-jarige leeftijd overleden. Hij was internationaal bekend van een protestlied dat hij in 1969 op muziekfestival Woodstock zong met zijn band Fish.

McDonald had het cynische maar vrolijk klinkende I-feel-like-I'm-fixin'-to-die rag in een uurtje geschreven uit protest tegen de Vietnamoorlog. Bitter zingt hij hoe een generatie mannen hun lesboeken voor geweren inruilt om te gaan vechten in Azië, voor het karretje gespannen door machtige politici, ambitieuze generaals en op winst beluste kapitalisten.

"What are we fighting for? Don't ask me I don't give a damn, next stop is Vietnam", luidt het refrein dat de massa op Woodstock massaal meezong. "There ain't no time to wonder why - whoopie, we're all gonna die!"

Vernoemd naar Stalin

Het anti-establishment zat er al vroeg in bij Joe McDonald, als kind van communistische ouders uit Washington D.C. Zijn voornaam had hij gekregen als verwijzing naar Joseph Stalin, een vriend voegde er country aan toe omdat de Russische leider zo genoemd werd in de Tweede Wereldoorlog.

Na een diensttijd bij de marine kwam McDonald in de tegencultuur van San Francisco terecht, waar hij tussen gelijkgestemden als Jefferson Airplane, Grateful Dead en The Byrds zijn muzikale draai vond. Over het einde van zijn relatie met Janis Joplin schreef hij het melancholieke Janis. Ook had hij een klein hitje met Not so sweet Martha Lorraine.

Het meest bekend werd zijn protest-rag. Die begon hij aanvankelijk door het publiek de naam van zijn band te laten scanderen (F-I-S-H), maar al snel werd dat F-U-C-K als symbool van protest en vrijheid van meningsuiting. Het leverde hem een tv-boycot op: de vermaarde talkshow van Ed Sullivan annuleerde onmiddellijk een optreden.

Invaller

Ook op Woodstock gebruikte McDonald de yell, is te zien in de gelijknamige muziekdocumentaire van het festival. De tekst van hert protestlied wordt in die film gepresenteerd als een karaokeversie met een bolletje dat op het scherm de tekst volgt.

McDonald trad de derde dag van het festival op, tussen Joe Cocker en Ten Years After. Een dag eerder had hij ook al ad hoc enkele nummers gespeeld, omdat enkele artiesten op het chaotisch verlopen festival nog niet gearriveerd waren.

De band Fish overleefde het festival niet lang, maar McDonald bleef ook in de jaren daarna optreden. Hij bleef zich ook inzetten voor Vietnamveteranen: zo hielp hij in 1995 bij het oprichten van een oorlogsmonument in zijn woonplaats Berkley. Daar overleed McDonald gisteren aan complicaties door de ziekte van Parkinson.

Israëlische aanvallen in Gaza hebben gisteren aan zes mensen het leven gekost, melden lokale artsen. Zij spreken van de dodelijkste dag in Gaza sinds het begin van de Iran-oorlog, ruim een week geleden.

Drie mensen werden gedood bij een luchtaanval in het westen van Gaza-Stad, volgens de artsen in de buurt van dichtbevolkte tentenkampen.

Het Israëlische leger stelt dat twee van de slachtoffers Hamas-leden waren, die bezig zouden zijn met het voorbereiden van aanvallen op Israëlische militairen. Daarvoor is door het leger geen bewijs geleverd.

Kinderen

De andere drie slachtoffers werden 's nachts gedood door tankvuur. Onder hen zijn volgens het Al-Awda-ziekenhuis twee meisjes. Ze zouden zijn getroffen toen een tentenkamp in Nuseirat onder vuur werd genomen.

Volgens de autoriteiten raakten ook tien mensen gewond, onder wie kinderen. Israël heeft nog niet gereageerd.

Israël en Hamas kwamen in oktober een staakt-het-vuren overeen, maar in de praktijk gaat het geweld vrijwel dagelijks door. Volgens het door Hamas geleide ministerie van Volksgezondheid in Gaza zijn er sinds oktober zeker 640 Palestijnen door Israël gedood. In dezelfde periode zijn volgens Israël vier militairen omgekomen door geweld van Hamas of andere militante groeperingen.

Goedemorgen! In Leusden worden vandaag de Edisons uitgereikt, en in Den Haag dient een hoger beroep tegen Minh Nghia V., ook wel Lucky genoemd, voor een schietpartij bij een winkelcentrum in Zwijndrecht.

Eerst het weer: vanochtend komt vooral in de noordwestelijke helft van het land dichte mist voor. Vanmiddag lost de mist op, behalve in de kuststreek, en wordt het 14 tot 18 graden. Daar waar mist of lage bewolking hardnekkig is, blijft het koeler.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De prijs van ruwe olie is gisteren boven de 100 dollar per vat gestegen. Grote olie- en gasproducenten in het Midden-Oosten schroeven de productie terug vanwege de raketaanvallen rond de Perzische Golf.

In de Straat van Hormuz ligt de scheepvaart nagenoeg stil in een van de belangrijkste doorvoerroutes voor olie en gas. Normaal gaan er 20 miljoen vaten olie per dag door de smalle zeestraat tussen Iran en het Arabisch Schiereiland, plus al het vloeibaar gas dat Qatar exporteert.

President Trump noemt de stijgende olieprijs een "heel kleine prijs die betaald moet worden voor vrede en veiligheid in de VS en de wereld". Het is de grootste prijsstijging van ruwe olie sinds de Russische invasie in Oekraïne in februari 2022. Toen steeg de prijs van een vat ruwe olie tot ver boven de 100 dollar per vat.

Volg al het nieuws over de oorlog in het Midden-Oosten in ons liveblog.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

In veel plaatsen in Nederland is gisterenavond een meteoor waargenomen. Politiebureaus kregen verschillende meldingen. Sommigen dachten een komeet te hebben gezien, anderen dachten aan een raket. Mogelijk is in Duitsland ruimtegruis van de meteoor neergekomen op huizen.

Fijne dag!

De politie gaat vanaf vandaag foto's van honderd vermoedelijke fraudeurs tonen op schermen langs de weg, in tv-spotjes en in online-advertenties. Het is voor het eerst dat de politie zo'n grote opsporingscampagne houdt tegen nepagenten en andere oplichters.

De beelden zijn ook te zien op stations, in winkelcentra, bij tankstations en in supermarkten. De honderd verdachten zijn nu nog onherkenbaar gemaakt. Als ze zich niet binnen twee weken melden, worden hun foto's volledig openbaar gemaakt.

Volgens de politie is het massaal verspreiden van de beelden nodig om aandacht te vragen voor het enorme aantal oplichtingen. In 2025 steeg alleen al het aantal meldingen over nepagenten naar ruim 13.000. De fraudeurs doen zich dan voor als politiemedewerkers die bijvoorbeeld bankpassen of sieraden komen ophalen.

Het aantal meldingen van telefonische helpdeskfraude is volgens de politie nog veel groter. Oplichters bellen hun slachtoffers dan op en halen ze over om inloggegevens te delen, bijvoorbeeld om daarna de bankrekening te plunderen.

Impact

Vorig jaar werden in totaal meer dan 100.000 fraudemeldingen geregistreerd. De totale schade wordt geschat op meer dan 68 miljoen euro.

De slachtoffers zijn vaak ouderen en de impact op hen is enorm. Ze raken het vertrouwen in andere mensen en in instanties volledig kwijt, zegt Yoanne Spoormans. Zij is cybercrime-expert bij de politie. "We zien mensen die niet meer alleen over straat durven en de deur niet meer open durven te doen. Er zijn zelfs mensen naar het verzorgingstehuis gegaan, omdat ze denken dat ze niet meer voor zichzelf kunnen zorgen."

Loopjongens

De honderd verdachten die de politie nu laat zien, zijn jongeren die fungeren als 'loopjongens' van criminele organisaties. Zij halen bijvoorbeeld bankpassen op bij hun slachtoffers en pinnen daar geld mee. Ze zijn een essentiële schakel binnen de groepen die zich met grootschalige fraude bezighouden. Omdat zij meestal niet eerder met de politie in aanraking zijn gekomen, is onduidelijk wie zij zijn.

Volgens Spoormans gaat het in de praktijk vaak om kwetsbare jongeren, met bijvoorbeeld een verstandelijke beperking of een verslaving. "We zien dat criminele organisaties deze jongeren gericht ronselen, omdat ze weten dat zij vatbaarder zijn om hieraan mee te doen."

Uit ervaring weet de politie ook dat sommige verdachten onder druk worden gezet om mee te werken aan oplichting. Als ze willen stoppen, worden ze ernstig bedreigd. "We zien dat er explosieven door de brievenbus worden gegooid, bijvoorbeeld bij familieleden. We hebben zelfs gevallen gehad waarin jongeren moesten onderduiken."

F-game

Toch vindt de politie het tonen van foto's van juist die onderste laag criminelen geen onevenredig zwaar middel. Het Openbaar Ministerie heeft voor iedere afzonderlijke zaak toestemming gegeven.

"Ook als ze misschien onder druk gezet of bedreigd worden, is het natuurlijk heel belangrijk dat wij weten wie deze jongeren zijn, zodat we ze hulp kunnen bieden", zegt Spoormans. Zij hoopt dat de campagne jongeren ook weerhoudt om in deze vorm van criminaliteit te stappen.

Ze benadrukt dat een deel van de jongeren heel goed weet waar ze mee bezig zijn. Zij willen gewoon snel geld verdienen. Onder verdachten staat het oplichten van mensen bekend als de 'F-game'. Daarom heeft de politie de campagne 'Game Over' genoemd.

NOS Stories zocht eerder uit wat de F-game precies is:

Naast de massale opsporingsberichten probeert de politie ook op allerlei andere manieren om oplichters te traceren. Op verschillende plekken in het land lopen onderzoeken naar de netwerken die de bellers en pinners aansturen. Soms doet de politie zich zelf voor als nietsvermoedend slachtoffer, om vervolgens de nepagenten die aan de deur verschijnen te arresteren.

Omdat de criminelen door het hele land actief zijn, is het volgens de politie belangrijk om de foto's van de honderd verdachten nu overal te laten zien. "We zien dat iemand die bijvoorbeeld uit Terneuzen komt in Delfzijl een oplichting pleegt", zegt cybercrime-expert Yoanne Spoormans. "Daarom hebben we ervoor gekozen om deze beelden nu door het hele land te tonen, in de hoop dat mensen de verdachten herkennen."

In een sushi-restaurant in het centrum van Eindhoven heeft korte tijd een brand gewoed nadat vermoedelijk zwaar vuurwerk naar binnen was gegooid. De dader of daders zijn gevlucht in een auto, meldt de politie.

De brandweer kreeg iets voor 03.30 uur een melding van een explosie en een brand in de Kruisstraat. Volgens een woordvoerder van de Veiligheidsregio was de brandweer een paar minuten later ter plekke. Niet veel later was het vuur uit.

Omliggende woningen zijn uit voorzorg ontruimd en niemand is gewond geraakt. Volgens een persfotograaf ter plekke ligt er veel glas op straat en is de schade aan het pand groot. De politie doet onderzoek.

Meerdere incidenten

Het is al langer onrustig aan de Kruisstraat in Eindhoven. Bij twee zaken recht tegenover de sushizaak deed de politie vorige week een inval in een groot witwasonderzoek, schrijft Omroep Brabant.

Bij een shishalounge naast het sushi-restaurant vond eerder brandstichting plaats en deed de politie een inval in een drugsonderzoek. Of al deze incidenten met elkaar te maken hebben, is niet bekend.

In het centrum van de Schotse stad Glasgow woedt een zeer grote brand. Een Victoriaans gebouw uit 1851 naast het centraal station staat in lichterlaaie en is gedeeltelijk ingestort. Voor zover bekend zijn er geen slachtoffers gevallen.

Volgens de BBC brak de brand zondagmiddag uit in een vapeshop en breidde zich uit. De uitgerukte brandweer heeft de brand nog altijd niet onder controle. Op beelden is te zien hoe het gebouw met koepel deels is ingestort. Gasten van een nabijgelegen hotel zijn geëvacueerd.

Bekijk hier de beelden van de brand:

Omdat het brandende gebouw naast het centrale station van de stad ligt, is al het treinverkeer stilgelegd. Volgens de BBC heeft het station zelf geen zichtbare schade opgelopen.

De Schotse spoorwegbeheerder meldt dat het station ook op maandagochtend gesloten blijft. Het is het drukste station van Schotland.

De verkiezingen in de Duitse deelstaat Baden-Württemberg zijn geëindigd in een nek-aan-nekrace tussen de Groenen en de CDU. De christendemocraten winnen flink, maar halen volgens de laatste uitslagen net niet genoeg stemmen om de Groenen te verslaan.

Waar de CDU de leiding heeft in de meeste gemeenten, liggen de Groenen voor in de grote steden. Het gaat om een verschil van 0,5 procentpunt tussen beide partijen. De Groenen staan op 30,2 procent, de CDU op 29,7 procent. In het deelstaatparlement leidt deze uitslag tot 57 zetels voor de Groenen, tegen 56 voor de christendemocraten.

Lange tijd leek de CDU verzekerd van de winst, maar de Groenen hebben een inhaalslag gemaakt. In zijn eerste reactie spreekt de lijsttrekker van de Groenen, Cem Özdemir, van een "spectaculaire comeback". De Groenen kregen bij de vorige verkiezingen nog 32,6 procent van de stemmen.

De AfD, die door de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst als extreemrechts werd bestempeld, heeft ook veel terrein gewonnen deze verkiezingen. Het gaat om bijna een verdubbeling van het aantal stemmen. In de laatste uitslagen krijgt de partij 18,8 procent, tegenover 9,7 bij de vorige verkiezingen.

Volgens omroep ARD boekte de partij vooral winst op thema's als criminaliteitsbestrijding, werkgelegenheid en het asielbeleid.

De partij heeft al aangeboden te willen samenwerken met de CDU, maar bondskanselier Merz zei vorig jaar nog dat zijn partij op geen enkele manier zal samenwerken met de AfD. Volgens de CDU'er gaan de verschillen tussen beide partijen niet over details, maar over fundamentele vraagstukken en fundamentele politieke overtuigingen.

Correspondent Charlotte Waaijers:

"Dit is een belangrijke overwinning voor de Groenen, die landelijk na deelname aan de afgelopen regering juist wat wegzakten.

Baden-Württemberg geldt als Groenen-bolwerk, de partij is er sinds 2011 de grootste. Dat ze in de peilingen in aanloop naar deze verkiezingen die plek leken te verliezen, voedde discussies over de mogelijke teloorgang van de partij. Nu ze toch weer bovenaan lijken te komen, zullen de Groenen dat ook in Berlijn vieren.

Tegelijk lijkt de overwinning voor een groot deel te danken aan lijsttrekker Cem Özdemir. En die zette zich op belangrijke punten als migratie en klimaatbeleid juist af tegen de landelijke partijkoers.

Waarschijnlijk krijgt de door industrie gevormde deelstaat de komende jaren opnieuw een regering van Groenen en christendemocraten. Met een minister-president van de Groenen die belooft de economie niet te veel af te remmen met klimaatbeleid."

Andere partijen in het deelstaatparlement lijden grote verliezen. Zo haalt de FDP de kiesdrempel niet. Als reactie heeft de regionale partijvoorzitter zijn aftreden aangekondigd. Bij de SPD stapte de lijstrekker op na de teleurstellende resultaten. De sociaaldemocraten verloren de helft van hun kiezers.

Stemgerechtigden vanaf 16 jaar konden tot 18.00 uur stemmen. Het was voor het eerst dat iedereen vanaf die leeftijd mocht stemmen, voorheen was dat 18 jaar. Volgens Duitse media was er een opkomst van meer dan 70 procent. In 2021 was de opkomst bijna 64 procent.

Mojtaba Khamenei is gekozen tot de nieuwe opperste leider van Iran, dat melden Iraanse staatsmedia. Hij is de tweede zoon van de vorige week geliquideerde ayatollah Ali Khamenei. De benoeming van 56-jarige Mojtaba lag al in de lijn der verwachting en is vanavond officieel bekendgemaakt.

De zogeheten Raad van Experts heeft achter gesloten deuren gestemd over wie Iran gaat besturen. Een van de 88 leden van deze raad hintte er eerder op de avond al op dat er opnieuw een Khamenei aan de macht zou komen.

Doelwit van VS en Israël

Mojtaba is lange tijd niet meer in het openbaar gezien. Als opperste leider is hij automatisch een belangrijk doelwit voor het Amerikaanse en Israëlische leger. Negen dagen geleden begonnen deze landen een oorlog tegen Iran.

President Trump zei vandaag tegen ABC News dat de nieuwe Iraanse leider "het niet lang zal volhouden" zonder zijn goedkeuring. De Amerikaanse president vindt dat hij toestemming moet geven wie het land gaat leiden. "We willen zeker weten dat we niet elke tien jaar terug moeten komen", zei Trump in het interview.

Ali Khamenei heeft Iran tientallen jaren met ijzeren vuist geregeerd. Onder zijn leiding werden massaprotesten tegen het regime onlangs op bloedige wijze neergeslagen. Naar schatting tussen de duizenden en enkele tienduizenden demonstranten werden gedood.

Boven veel plaatsen in Nederland, België en Duitsland is rond de schemering een vuurbal gezien. Filmpjes ervan gaan rond op sociale media en politiebureaus door het hele land hebben meldingen gekregen.

Volgens Joost Hartman van Werkgroep Meteoren Nederland en ruimtedeskundige Rob van den Berg lijkt het te gaan om een meteoor, een brokstuk uit de ruimte van rots of metaal.

Bij politiemeldkamers door heel Nederland zijn meldingen gedaan van de vliegende vuurbal. Een politiewoordvoerder laat aan de NOS weten dat het gaat om uiteenlopende observaties, deels afhankelijk van de locatie.

Sommige mensen dachten een raket te zien, mogelijk dachten mensen daaraan vanwege de oorlog in het Midden-Oosten. Anderen meldden een komeet, en in Lelystad dachten mensen dat er een vliegtuig neerstortte.

Volgens Luchtverkeersleiding Nederland was het ruimtevoorwerp niet te zien op de radar, vermoedelijk omdat de vuurbal zich te hoog bevond. De deskundigen beamen dat het op video's lijkt dat de meteoor erg hoog was.

Delen van de meteoor zijn volgens de Duitse politie in de westelijke deelstaat Rijnland-Palts neergekomen. Daar raakten daken van huizen beschadigd. Ook in Duitsland zagen veel mensen de meteoor.

Schademeldingen zijn onder meer binnengekomen uit de regio Hunsrück, het Eifelgebergte en Koblenz, schrijft het Duitse persbureau DPA. Vanuit Nederland of België zijn geen berichten van schade.

Materiaal onduidelijk

Op de beelden is ook een soort explosie te zien. Volgens Hartman vliegt het ruimtebrokstuk op dat moment de dampkring in. "Van een normale vallende ster zijn er iedere nacht tientallen. Je ziet ze als het een heldere nacht is. Vallende sterren lichten op en doven na een paar tellen weer uit."

"Als een voorwerp met de grootte van een baksteen, voetbal of skippybal met hoge snelheid de dampkring invliegt, dan kan dat brokstuk uit elkaar vallen."

Volgens Van den Berg weet je pas wat het precieze materiaal is dat door de ruimte vloog zodra het eenmaal is gevonden op aarde. Mocht het daadwerkelijk om ruimtegruis gaan in Duitsland, dan zal dat de komende dagen worden onderzocht. "In principe is een meteoor een natuurlijke ruimtesteen. Maar dat weet je pas als je het gevonden hebt. Een stuk van een satelliet dat neerstort laat hetzelfde lichtspoor zien."

Bij Werkgroep Meteoren Nederland zijn honderden meldingen gedaan van de meteoor. De organisatie houdt zich al zo'n tachtig jaar bezig met het waarnemen van vallende sterren.

Mensen konden invullen welke richting de vuurbal op ging. Onderstaande afbeelding is daaruit voortgekomen, waaruit blijkt dat de meteoor van Frankrijk richting Duitsland vloog. De vliegrichting komt overeen met meldingen dat ruimtegruis in Duitsland is neergekomen op huizen.

De afgelopen week hadden we in ons land temperaturen die normaal gesproken horen bij half april. Dat zorgde voor liefst vier datumrecords op rij: nooit eerder werd het zo warm op 2 tot en met 5 maart als dit jaar. Afgelopen vrijdag werd net geen record voor 6 maart.

Vandaag werd het met 17,0 graden de op één na warmste 8 maart ooit gemeten, achter 8 maart van vorig jaar. Toen werd het liefst 19,6 graden. Zo'n reeks warme dagen lijkt toeval, maar de rol van klimaatverandering is onmiskenbaar als je naar het grotere plaatje kijkt.

De afgelopen vijf jaar sneuvelden er ruim 120 keer dagrecords voor de hoogst gemeten temperatuur. Slechts één keer werd een record voor een laagstgemeten temperatuur gebroken, op 18 september 2022.

Toen werd het 13,3 graden en dat was de laagste maximumtemperatuur ooit op 18 september gemeten. In een snel opwarmend klimaat worden veel meer warmte- dan kouderecords gebroken.

In deze grafiek zie je het aantal dagrecords dat per jaar sneuvelt. Rode balken zijn warmterecords, blauwe balken zijn kouderecords. In een opwarmend klimaat neemt het aantal kouderecords af maar de warmterecords niet.

Morgen wordt het opnieuw een heel warme dag, met maxima tot 17 graden in het midden van het land en mogelijk 18 in het zuiden. Waarschijnlijk geen record, maar wel uitzonderlijk zacht voor de eerste helft van maart.

Na morgen wordt het een stuk minder zacht. En hoewel je misschien gewend bent geraakt aan het warme weer gaat de temperatuur deze week langzaam naar waarden die heel gemiddeld zijn voor deze maand.

Dinsdag is het nog behoorlijk zacht met 16 graden en valt er vooral in het zuiden een enkele bui. Woensdag is een heel ander verhaal, dan is het bewolkt en gaat het vanuit het westen regenen.

Er stroomt dan ook koudere lucht binnen, het wordt dan nog 12 graden. Aan het einde van de week ligt de temperatuur overdag rond een graad of 10. Dat klinkt heel koud, maar is dus eigenlijk heel normaal.

Op de negende dag van de oorlog in het Midden-Oosten lijken de aanvallen op Iran onverminderd door te gaan. Landen in de regio, zoals Libanon, Koeweit en Bahrein zijn hard getroffen. Ook zou Iran een nieuwe opperste leider hebben gekozen.

Een naam is nog niet genoemd, maar het gaat naar verluidt om de 56-jarige Mojtaba Khamenei, de zoon van de gedode ayatollah Ali Khamenei. Het Israëlische leger schreef vandaag op X dat het elke opvolger van Khamenei op zijn dodenlijst zal zetten.

In dit artikel zetten we de ontwikkelingen van vandaag op een rij. Alle updates over de oorlog vind je in ons liveblog.

Israël heeft opnieuw bombardementen uitgevoerd op de Iraanse hoofdstad Teheran. Volgens het Israëlische leger zijn tientallen munitiedepots verwoest. Bij een brandstofopslagplaats in het noordoosten van de stad brak een grote brand uit. Iran heeft als vergelding raketten gelanceerd, onduidelijk is of die inmiddels onderschept zijn.

Eerste oorlogsdoden Saudi-Arabië

Ook zijn Iraanse aanvallen gemeld in Bahrein en Koeweit. In Bahrein werd een ontziltingsinstallatie aangevallen en ook een universiteitsgebouw in de stad Muharrag raakte beschadigd door brokstukken van een raket, zeggen de autoriteiten. Iran stelt dat het alleen militaire installaties van de VS en Israël aanvalt in de regio.

Een overheidsgebouw in het centrum van Koeweit-Stad werd getroffen door een droneaanval. Er zouden geen gewonden zijn gevallen. Ook zijn brandstoftanks op de internationale luchthaven van Koeweit aangevallen.

In Saudi-Arabië kwamen twee mensen om het leven. Dat zijn de eerste oorlogsdoden in Saudi-Arabië. Volgens de Saudische autoriteiten kwam een militair projectiel op een woonwijk terecht. Twaalf mensen raakten daarbij gewond.

Bijna 400 doden in Libanon

De Libanese hoofdstad Beiroet werd ook vannacht weer aangevallen door Israël. Daar vielen vier doden en tien gewonden bij een aanval op een hotel in het centrum van de stad.

Correspondent Daisy Mohr, die in Beiroet woont, zegt dat er steeds meer onrust en paniek in de stad heerst. "Honderdduizenden burgers zijn zuidelijke wijken en omliggende wijken ontvlucht. Dat resulteert in een groeiende humanitaire ramp, want er is gebrek aan opvanglocaties en hulp om deze mensen op te vangen."

Ze zegt dat veel van de gevluchte mensen, zij die het zich kunnen veroorloven, vluchten naar hotels. Maar na de aanval op het hotel groeit voor velen de zorg van waar zij nog veilig zijn.

Inmiddels staat het dodental in Libanon op 394, onder wie 83 kinderen. Volgens Mohr gaan de aanvallen op het land constant door. "Er vliegen onafgebroken drones hier over Beiroet. Vervolgens gevechtsvliegtuigen en dan met een zekere regelmaat een harde doffe knal. Niets hier duidt erop dat dit binnenkort voorbij is."

Israël heeft Libanon de afgelopen dagen zwaar getroffen, met name het zuiden van het land. Volgens Israël is dat nodig omdat Hezbollah zich er zou schuilhouden.

Ook kwamen in het zuiden van Libanon twee Israëlische militairen om. Het Israëlische leger zegt dat zij zijn gedood door Hezbollah.

Israël meldde een gerichte luchtaanval te hebben uitgevoerd op belangrijke commandanten van de Iraanse Revolutionaire Garde in Beiroet. Of het gaat om de luchtaanval op het hotel van de stad, heeft het leger niet expliciet bekendgemaakt. Ook is niet duidelijk of de commandanten de aanslag hebben overleefd.

Spoedoverleg

Vertegenwoordigers van de Arabische Liga kwamen virtueel samen om te praten over de Iraanse aanvallen op lidstaten, zoals op Qatar, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten. Bij de organisatie zijn 22 landen aangesloten, Iran is geen lid.

De secretaris-generaal van de Arabische Liga, Ahmed Abouel Gheit, veroordeelde de Iraanse aanvallen op landen in de Golfregio. Hij sprak van een "roekeloze Iraanse escalatie tegen burgerdoelwitten en vitale infrastructuur".

De Iraanse president Pezeshkian kwam vandaag terug op een opvallende uitspraak van gisteren. Hij zei toen dat Iran onder voorwaarden stopt met aanvallen op buurlanden en bood zelfs zijn excuses aan. Vandaag zei hij dat hij verkeerd was begrepen. Hij benadrukte dat als landen de VS een platform bieden om aanvallen uit te voeren op zijn land, dan zijn dat wel potentiële doelwitten van Iran.

Groep Nederlanders uit Qatar geland op Schiphol

De eerste groep in Qatar gestrande Nederlanders kwam vandaag aan op Schiphol. Aan boord zaten onder anderen 268 Nederlanders die niet weg konden uit Doha vanwege de oorlog. De vlucht van Qatar Airways was onderdeel van een voorzichtige herstart van het vliegverkeer vanaf Hamad International Airport.

In totaal hebben 589 Nederlanders in Qatar zich bij de overheid gemeld via de crisiscommunicatielijst, schrijft Midden-Oosten correspondent David Poort. Hij sprak met Nederlanders die het land konden verlaten, velen beschreven hun vertrek als onverwacht, chaotisch en surrealistisch.

Morgen staat volgens lokale media opnieuw een vlucht van Doha naar Schiphol op het schema, afhankelijk van de veiligheidssituatie.

In Nederland sprak het NOS Jeugdjournaal met kinderen die familie hebben in het Midden-Oosten. Ook zij houden zich veel bezig met de oorlog daar:

Ook vandaag rijden er nog geen treinen tussen Den Bosch en Tilburg en tussen Den Bosch en Boxtel, meldt de NS. In de nacht van vrijdag op zaterdag ontspoorde een werktrein bij Vught, waarvan vijf assen naast het spoor staan.

De trein ontspoorde rond 03.30 uur. Niemand raakte gewond, zegt ProRail. De spoorbeheerder verwacht dat de herstelwerkzaamheden tot de vroege morgen van dinsdag duren.

Reizigers moeten vandaag rekening houden met omreizen. Dat kost volgens de NS extra veel reistijd en zorgt voor grotere drukte in de treinen.

De Australische deelstaat Northern Territory kampt met zware overstromingen na hevige regenval de afgelopen dagen. De noordelijke regio is dunbevolkt, toch zijn er zo'n duizend mensen geëvacueerd. Ook zitten tientallen huizen zonder stroom.

Verschillende rivieren in de deelstaat zijn buiten hun oevers getreden. Mensen die moesten evacueren zijn veelal gered met helikopters en vliegtuigjes en worden opgevangen in tijdelijke opvangcentra. Zo zijn in de plaats Katherine drie scholen ingericht als evacuatiecentra.

In Katherine bereikte het waterpeil het hoogste punt in 28 jaar tijd, schrijven Australische media. Het water steeg gisteravond rond 22.45 uur tot 19,2 meter, het hoogste niveau sinds 1988. Daardoor kwamen huizen en winkels onder water te staan. Tegen ABC News zeggen inwoners dat het water tot aan het dak van hun huis kwam.

Op verschillende plekken blijven scholen morgen gesloten.

Krokodillen

Door de overstromingen kampt de deelstaat ook met een ander probleem: krokodillen. In het Northern Territory leeft de grootste krokodillenpopulatie ter wereld. De beesten duiken door het hoge water nu overal op.

De politie waarschuwt voor de dieren, die agressief kunnen zijn en tot 6 meter lang kunnen worden. "Ga alsjeblieft niet in het water", zegt de politie. "Met de huidige overstromingen kunnen krokodillen zich verplaatsen naar nieuwe, onverwachte plekken, waaronder beken, afwateringskanalen, ondergelopen wegen en andere waterwegen. Ga ervan uit dat er in elke waterweg een krokodil kan zitten."