NOS Nieuws - Algemeen

(Oud-)studenten die tijdens het leenstelsel hebben gestudeerd, krijgen van het kabinet een extra compensatie van 44,50 euro per gestudeerde maand. Het bedrag voor deze studenten zal daarmee uitkomen op ruim 2100 euro per persoon.

Het is de tweede compensatie voor deze groep, die de 'pechgeneratie' is gaan heten. Het gaat om studenten die tussen 2015 en 2023 onder het leenstelsel vielen en daardoor geen aanspraak konden maken op studiefinanciering.

Met het geld dat het kabinet daarmee bespaarde, moest de onderwijskwaliteit omhoog worden geschroefd. Maar in de jaren daarna groeide de kritiek op het stelsel.

Zo merkten studenten niet altijd iets van de kwaliteitsverbeteringen en bleek uit onderzoek dat het leenstelsel zorgde voor toenemende kansenongelijkheid. Uiteindelijk werd het leenstelsel in 2023 afgeschaft en kregen studenten weer studiefinanciering.

Hoeveel voor de 'pechgeneratie'?

Daarna ontstond er een politieke discussie over of en hoeveel compensatie de 'pechgeneratie' moest krijgen. Vorig jaar kregen uiteindelijk 350.000 studenten een vergoeding overgemaakt: gemiddeld 1800 euro, zo'n 34 euro per maand dat ze geen studiefinanciering kregen.

Maar een meerderheid van de Tweede Kamer vond dit bedrag niet hoog genoeg. Het kabinet-Rutte IV besloot daarom eind 2024 al om nog eens 1,4 miljard euro voor deze groep uit te trekken. Minister Letschert (Onderwijs) stuurt het precieze plan nu naar de Tweede Kamer. Daarin staat ook dat een kleine groep studenten, die om bijzondere redenen geen diploma kon halen, ook de compensatie krijgt.

'Substantiële tegemoetkoming'

Maar studentenbond LSVB vindt ook de nieuwe compensatie niet genoeg. Zij willen dat (oud-)studenten volledig moeten worden gecompenseerd voor de misgelopen studiefinanciering. De basisbeurs voor uitwonende studenten is nu 324 euro per maand.

Letschert benadrukt dat dit de laatste compensatie zal zijn die de leenstelselstudenten krijgen. "Het is volgens mij een mooie tegemoetkoming", vindt de minister. "Ik hoop dat studenten zien dat dit in het licht van de uitdagingen in het land substantieel is."

De verwachting is dat DUO vanaf april 2027 de compensatie zal overmaken naar iedereen die daar recht op heeft. Het bedrag wordt automatisch op de rekening gestort, of verrekend met de resterende studieschuld.

Het nieuwe kabinet trekt een wetsvoorstel van het vorige kabinet in, dat moest regelen dat statushouders niet meer automatisch voorrang krijgen bij het toewijzen van sociale huurwoningen. Minister Boekholt-O'Sullivan gaat een nieuwe wet maken, die volgens haar wel "uitvoerbaar" is.

De minister van Volkshuisvesting wil nog voor het einde van dit jaar een nieuw voorstel op papier hebben, waarin statushouders dezelfde positie krijgen als andere woningzoekenden op de huurmarkt. Ze krijgen dan dus ook geen voorrang meer alleen vanwege hun status.

Op het voorstel van Boekholts voorganger, oud-woonminister Keijzer, om gemeenten te verbieden nog standaard voorrang te verlenen aan statushouders kwam veel kritiek, onder meer van de Raad van State. De nieuwe minister denkt dat het sneller is om een nieuwe wet te maken, dan om het voorstel van Keijzer aan te passen.

Alternatieve huisvesting

Los van de wet wil ze in een convenant met gemeenten en andere partijen afspreken dat er snel "flexibele woonlocaties voor statushouders" komen, zodat mensen met een verblijfsvergunning wel uit de overbelaste asielzoekerscentra weg kunnen.

Haar plan is om aan te sluiten bij "succesvolle initiatieven in het land die we kunnen opschalen. Zo zijn verschillende gemeenten al aan de slag met alternatieve huisvesting, zoals flexwoningen. Ook woningdelen kan een oplossing zijn." De nieuwe wet zal pas ingaan als er voor voldoende alternatieve huisvesting is gezorgd.

"Voorrang voor statushouders bij sociale huur knelt steeds meer", stelt Boekholt, "omdat andere woningzoekenden te lang op een wachtlijst staan". Ze wil met haar voorstel voor alternatieve huisvesting "de druk op de sociale woningvoorraad verminderen".

Urgentieverklaring

Het huidige beleid is dat gemeenten mogen bepalen wie met voorrang een sociale huurwoning krijgt. Dat blijft voorlopig zo. Behalve aan statushouders, kunnen ze bijvoorbeeld urgentie geven aan mensen die te maken hebben met gezondheidsproblemen of huiselijk geweld.

Vorig jaar nam de Tweede Kamer een PVV-voorstel aan dat verderging dan het latere voorstel van Keijzer. Daarin stond dat statushouders onder geen enkele voorwaarde meer voorrang mochten krijgen op een sociale huurwoning, dus ook niet als er een ander probleem speelde.

Dat voorstel hing aan de 'regiewet' van Keijzer, die ervoor moet zorgen dat er sneller gebouwd kan worden. Keijzer heeft het er met een zogeheten novelle weer uitgehaald. Het ziet ernaar uit dat haar woonwet daardoor binnenkort toch naar de Eerste Kamer kan worden gestuurd.

Kabinet: kansrijke asielzoekers na drie maanden aan het werk

De ministerraad nam vandaag ook een ander asielplan aan. Dat houdt in dat asielzoekers die kans maken op een verblijfsvergunning na drie maanden aan het werk mogen.

Tot nu toe mogen alle asielzoekers een baan zoeken als hun asielaanvraag minstens een half jaar in behandeling is. Dat geldt ook voor mensen die uit 'veilige landen' als Marokko, Tunesië, India en Kosovo komen. Zij maken nauwelijks kans op een verblijfsstatus.

Volgens de nieuwe regels hebben zogenoemde veiligelanders geen recht meer om in Nederland te werken.

De politie heeft afgelopen nacht twee minderjarigen aangehouden vanwege een verdachte situatie in Heemstede. Regionale media schrijven dat de situatie zich afspeelde in de buurt van een joodse instelling.

Het gaat om tieners van 14 en 17 jaar oud. De politie hield al actief toezicht in het gebied bij de Adriaan Pauwlaan in Heemstede. Toen agenten rond 01.15 uur een verdachte situatie zagen, werden de twee gecontroleerd. Ze zijn vervolgens meegenomen naar het politiebureau voor verhoor en verder onderzoek.

Het toezicht op de locatie gaat door om de rust in de wijk te bewaren, laat de politie weten. De politie wil niet bevestigen dat het om een joodse instelling gaat.

Extra beveiliging

Sinds de onrust en explosies bij joodse instellingen in Amsterdam en Rotterdam krijgen veel plekken extra beveiliging. Alle drie de acties zijn opgeëist door de groep Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah.

Vier tieners die zijn opgepakt na de aanslag op een synagoge in Rotterdam worden verdacht van een explosie, brandstichting en poging tot brandstichting met een terroristisch oogmerk. Zij zitten allemaal nog vast. Gisteren werd een vijfde verdachte aangehouden.

Van de twee verdachten die op een scooter wegreden na het plaatsen van een explosief bij de joodse school in Amsterdam deelde de politie herkenbare beelden. De politie kreeg daardoor ruim honderd tips binnen.

Ook voor de explosie bij een bankgebouw op de Zuidas zoekt de politie twee mogelijke verdachten op een fatbike.

De politie in Utrecht is op zoek naar een man die in een ziekenhuis zijn begeleiders overmeesterde en op de vlucht sloeg. Het gaat om een gedetineerde die een vuurwapen bij zich heeft, meldt de politie.

Aan het eind van de ochtend ontstond volgens een woordvoerder van het Diakonessenhuis een worsteling, waarbij de man zijn twee begeleiders naar de grond werkte. Daarbij kon hij het wapen van een van de begeleiders afpakken.

De politie zoekt naar eigen zeggen 'met man en macht' naar de gevangene. Daarbij is het gebied uitgekamd met honden en ook vloog er urenlang een helikopter van de politie. De politie zegt dat de man in de richting van stadion Galgenwaard is gelopen.

Filmpje

De regionale omroep RTV Utrecht heeft beelden gepubliceerd van een worsteling buiten bij het ziekenhuis. Op de video is te zien hoe wordt geprobeerd een man in bedwang te houden. Het filmpje stopt tijdens de worsteling, de afloop is niet te zien.

De zender schrijft op basis van een ziekenhuisbezoeker dat de man meerdere mensen onder schot heeft gehouden en ze dwong om op de grond te gaan liggen, maar daar heeft de politie geen meldingen over gekregen.

Het gaat om een man met een lichtgetinte huidskleur en een lichtgrijze sweater en broek in dezelfde kleur. Hij is stevig gebouwd en heeft opvallende littekens in het gezicht. De politie adviseert om de man niet zelf te benaderen en 112 te bellen als iemand hem ziet.

School was ontruimd

De omgeving van het ziekenhuis is deels afgezet geweest. Ook het nabijgelegen Bonifatiuscollege had het gebouw ontruimd nadat de politie een tip had gekregen dat de verdachte zich daar zou ophouden. Dat bleek niet te kloppen en de school is inmiddels weer geopend.

In het ziekenhuis raakte een glazen draaideur beschadigd. Er zijn extra beveiligers opgeroepen, maar verder draait het ziekenhuis als normaal, zegt de woordvoerder.

In Haaksbergen moeten asielzoekers worden opgevangen op één centrale locatie in een drukkere omgeving. Dat wil een kleine meerderheid van de deelnemers aan het raadgevend referendum dat woensdag werd gehouden in de Twentse gemeente.

Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen konden inwoners hun mening geven over de manier waarop de gemeente asielzoekers wil opvangen. Kiezers kregen vier vragen over mogelijke voorwaarden waaraan de opvanglocatie moet voldoen. Er werd dus niet gestemd over óf er een azc moest komen, maar over waar.

Deelnemers werd onder meer gevraagd of er meerdere kleinschalige azc's moeten komen, verspreid over de gemeente, en of zij een asielzoekerscentrum willen op een plek waar nog woningen gebouwd gaan worden.

Ook werd gevraagd of de opvang beter kan worden ingericht op een rustige plek met weinig voorzieningen of op een drukkere plek waar veel mensen wonen, dicht bij voorzieningen. Een kleine meerderheid van de deelnemers koos voor het laatste.

Nipte meerderheid

Van de ruim 19.000 stemgerechtigden brachten 10.575 hun stem uit bij het referendum. Ook waren er enkele honderden mensen die een blanco stem uitbrachten.

Bij alle vragen lagen de aantallen dicht bij elkaar. Zo hadden ruim 4900 deelnemers een voorkeur voor een drukker gebied en lieten ruim 4600 mensen weten juist te kiezen voor een meer afgelegen plek.

Deelnemers werd ook gevraagd welk aspect zij het zwaarst vonden wegen. Voor de meerderheid bleek dat de ligging van de nieuwe opvang te zijn.

Omdat het gaat om een raadgevend referendum, hoeft de gemeenteraad de uitslag niet over te nemen. De drempel voor een geldige uitkomst werd ruimschoots gehaald; 53 procent van de stemgerechtigden deed mee. Het referendum was alleen geldig bij een opkomst van 40 procent.

Vorig jaar werd duidelijk dat Haaksbergen vanwege de spreidingswet zeker 129 asielzoekers moet opvangen. Een deel daarvan wordt al opgevangen, maar plannen voor een nieuw asielzoekerscentrum werden ingetrokken.

Dat gebeurde na de val van het kabinet-Schoof. Volgens de gemeente waren er te veel vragen vanuit de samenleving en was er te weinig draagvlak voor een azc. De gemeente wilde wachten op meer duidelijkheid.

Lokaal ontstond de roep voor een mogelijk referendum over het azc, waar het gemeentebestuur eerst niets in zag. De boodschap was dat de gemeente zich hoe dan ook moest houden aan de wettelijke verplichting.

Na een handtekeningenactie van een lokale actiegroep kwam er toch groen licht om de inwoners mee te laten praten over de voorwaarden van de opvang, die minstens vijf jaar moet duren.

De regeringspartijen maakten gisteren opnieuw duidelijk dat de spreidingswet blijft. Veel lokale partijen voerden campagne met de belofte dat er in hun dorp of stad geen asielzoekerscentrum komt. Volgens CDA-leider Bontenbal zijn dat beloften die ze niet kunnen waarmaken.

In België zijn vannacht 31 migranten aangehouden in de duinen bij De Panne. De politie denkt dat ze daar aan het wachten waren om later in de nacht op een bootje te stappen dat hen richting Engeland zou brengen. De politie hield ook een persoon aan die van mensensmokkel wordt verdacht.

Het is de tweede nacht op rij dat de Belgische politie migranten onderschept. Gisterennacht werd een rubberboot gevonden met negentien migranten aan boord. Dat gebeurde bij De Haan, een kustplaats op zo'n 25 kilometer van de Nederlandse grens.

Een van de opvarenden had zelf om hulp gevraagd omdat de opblaasboot stuurloos was geraakt. De Reddingsbrigade en de zeevaartpolitie zijn daarop gaan zoeken. Toen ze de boot vonden, waren er achttien mannen en een vrouw aan boord. Diezelfde nacht werd nog een rubberboot op zee onderschept voor de kust van De Panne.

Het lijkt erop dat de migranten door smokkelaars met bussen vanuit Frankrijk over de grens worden gebracht. Ze zoeken steeds naar nieuwe plekken om de migranten ongezien de oversteek te kunnen laten wagen.

Ook Nederlandse politie alert

De Belgische politie zegt tegen omroep VRT dat het probleem met mensensmokkel zich langs de hele kust verspreidt. Tot nu toe werden de migranten en smokkelaars niet zo ver noordelijk aangetroffen.

Daarom volgt ook de Nederlandse politie de ontwikkelingen over de Belgische grens met extra aandacht, laat een woordvoerder weten. Er zijn nu nog geen signalen dat de smokkelaars ook de Zeeuwse kust gebruiken.

Al jaren steken enkele tienduizenden mensen illegaal Het Kanaal over om vervolgens in Groot-Brittannië asiel aan te vragen. Vorig jaar waren dat er tussen de dertig- en vijfendertigduizend, schat de Britse overheid.

De overtocht is bepaald niet zonder risico's. De bootjes zijn vaak overvol en zwemvesten zijn eerder uitzondering dan regel. Daarom is de oversteek een van de gevaarlijkste smokkelroutes van Europa. 2024 was in negatieve zin het recordjaar: toen kwamen naar schatting 81 mensen om door verdrinking tijdens de overtocht. Vorig jaar waren dat er zeker 24.

Pleidooi voor maatregelen

Voor de meeste migranten weegt het risico niet zwaarder dan het doel. Migranten zouden ook in landen als België of Frankrijk asiel kunnen aanvragen, maar doen dit liever niet.

Het Verenigd Koninkrijk heeft een goede naam bij migranten vanwege de kansen op de arbeidsmarkt en de taal. En inmiddels geldt in Engeland dat er zoveel migranten zijn dat voor nieuwe migranten vaak een netwerk klaarstaat om ze te helpen. Allerlei politieke maatregelen lijken daar weinig aan te veranderen. Het land ziet dit jaar weer een toename van het aantal mensen dat de overtocht waagt voor asiel.

Intussen vraagt de gouverneur van West-Vlaanderen, Carl Decaluwé, om extra maatregelen, schrijft de VRT. Hij vindt dat de Belgische federale politie meer moet doen en pleit voor betere grensbewaking. Volgens de gouverneur kunnen de migranten ongestoord met het openbaar vervoer de Belgisch-Franse grens oversteken.

Feit is: de Belgische politie kan relatief weinig doen tegen de smokkelroute. Aangehouden migranten staan vaak binnen een of twee dagen weer op straat. Bootjes die op zee worden gevonden, worden in overleg met de Franse politie daarnaartoe teruggesleept. Maar ook in Frankrijk geldt: migranten blijven proberen om de oversteek naar Engeland te maken.

De kinderrechter in Groningen oordeelt dat Jeugdbescherming Noord per direct een nieuwe woonplek voor een 13-jarige jongen moet vinden. De organisatie plaatste de jongen in een vakantiehuisje, zonder passende begeleiding.

De uithuisplaatsing levert serieuze veiligheidsrisico's op, oordeelt de kinderrechter, die stevige kritiek uit op Jeugdbescherming Noord. De jongen heeft professionele hulp nodig voor zware gedragsproblemen. Bovendien is de plaatsing in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) en het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK).

De jongen kwam al vaker in aanraking met jeugdhulp, zowel vrijwillig als gedwongen. Volgens de rechter resulteerde de hulp niet in een gedegen diagnose of een passende behandeling. Sterker nog, het gedrag van de jongen verslechterde na de inzet van gedwongen jeugdhulp, ziet de rechter.

Geen begeleiding

Vanuit de gesloten jeugdvoorziening waar hij verbleef, raakte hij op het criminele pad. Welke feiten de jongen precies heeft gepleegd is niet duidelijk, maar ze waren dusdanig ernstig dat hij drie maanden vastzat in een inrichting, schrijft RTV Noord.

Na zijn straf mocht hij naar huis met een enkelband, waar hij bij zijn moeder terechtkwam. Omdat de moeder van de jongen niet met zijn gedrag kon omgaan, werd met spoed een uithuisplaatsing aangevraagd.

De jongen werd in een huisje op een vakantiepark geplaatst, omdat er volgens jeugdbeschermers geen andere plek beschikbaar was. De rechter zegt verrast te zijn dat er op het vakantiepark helemaal geen gespecialiseerde jeugdpsychiaters of ervaren begeleiders werkzaam waren. In plaats daarvan ging het om medewerkers van een bedrijf dat is gespecialiseerd in arbeidsparticipatie.

Nieuwe plek vinden

Welke jeugdhulpaanbieder namens Jeugdbescherming Noord achter de plaatsing zit, is niet duidelijk. Gemeenten zijn verplicht met erkende aanbieders te werken. Die moeten voldoen aan strenge eisen voor veiligheid en toezicht. Dat is hier niet gebeurd, oordeelt de kinderrechter. "Een dergelijke plaatsing kan niet worden aangemerkt als verantwoorde jeugdhulp."

Volgens de rechter staat vast dat het belang van het kind bij de uithuisplaatsing niet voorop is gesteld. De organisatie krijgt tot 30 maart de tijd om een nieuwe woonplek voor de jongen te vinden.

Volgens de Jeugdwet is de gemeente verantwoordelijk voor passende jeugdhulp. Het onderbrengen van minderjarigen op een vakantiepark is strikt verboden.

Meer misstanden

De plaatsing op het vakantiepark staat niet op zichzelf. Afgelopen juli nog werd de jeugdzorginstelling onder verscherpt toezicht geplaatst door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.

In augustus kwamen bij een meldpunt nog zo'n vijftig meldingen binnen van misstanden. De meldingen bij het meldpunt, dat werd opgezet door lokale politici, werden gedaan door ouders, pleegouders en (oud-)medewerkers.

Wat is Jeugdbescherming Noord?

Als een minderjarige thuis niet veilig kan opgroeien of een misdrijf heeft gepleegd, kan een rechter een maatregel opleggen. De minderjarige moet dan verplicht hulp krijgen, van een jeugdbeschermingsorganisatie. Landelijk zijn er veertien van die organisaties.

Jeugdbescherming Noord is verantwoordelijk voor een groot deel van de gezinnen in de provincies Groningen en Drenthe. Jaarlijks komen er zo'n duizend terecht bij de organisatie.

De waarschuwing van het Internationaal Energieagentschap over een ongekende energiecrisis leidt in Nederland niet direct tot extra maatregelen of adviezen. Dat zeggen verschillende ministers voorafgaand in de ministerraad.

Het IEA waarschuwde vandaag dat de oorlog in het Midden-Oosten zo'n omvangrijke crisis veroorzaakt dat overheden en burgers in de hele wereld zuinig moeten zijn met energiebronnen.

Een van de adviezen is om zoveel mogelijk thuis te werken. Dat neemt minister van Werk, Aartsen niet over. "Mensen moeten vooral zelf weten waar ze werken en hoe ze werken, samen met hun werkgever", zegt de VVD-minister. "Lijkt me heel slecht als wij ons daarmee gaan bemoeien."

Langzamer rijden

Ook het advies om de maximumsnelheid te verlagen of het aantal auto's dat de weg op mag te beperken, legt dit kabinet naast zich neer. "Dat overwegen we niet", zegt minister van Infrastructuur Karremans (VVD). "Daar is ook helemaal geen aanleiding voor."

Hij wijst erop dat de adviezen van het IEA gelden voor als er nijpende tekorten zijn. "Maar dat is niet het geval in Nederland."

Zijn collega Van Veldhoven (Klimaat en Groene Groei) wijst er ook op dat het advies over "de hele wereld gaat". De situatie in Nederland is anders dan op sommige andere plekken, omdat hier nog genoeg olie en gas binnenkomt, aldus de D66-minister.

Wel zegt ze dat mensen zelf besparende maatregelen kunnen treffen of adviezen van het agentschap kunnen overnemen. "Dat is altijd goed voor de eigen portemonnee."

Hard gelag

Mensen kunnen bijvoorbeeld proberen te besparen op brandstof, die vandaag weer een beetje duurder is geworden. Het kabinet gaat voorlopig niks doen aan de hoge prijzen van benzine en diesel, benadrukt minister Karremans nog maar eens. Italië en Spanje hebben er inmiddels voor gekozen de accijnzen op brandstoffen tijdelijk te verlagen.

Hij erkent dat het voor veel Nederlanders op dit moment "een hard gelag" is aan de pomp. Maar daar wil het kabinet nu niks aan doen, bijvoorbeeld met een accijnsverlaging. "Als je gaat ingrijpen, dan doe je dat wel met het geld van de mensen thuis, dat is belastinggeld."

Daarnaast, zegt minister van Financiën Heinen, is de situatie nu zo veranderlijk dat het lastig is om de juiste maatregelen te nemen. "Je moet wel weten waar je op stuurt." Verder zegt hij dat de situatie ernstig is, maar nog niet zo ernstig als na het begin van de oorlog in Oekraïne. Dat had grotere impact op de energieprijzen hier.

Opties verkennen

Volgende week gaat Heinen (VVD) in debat met de Tweede Kamer over mogelijke maatregelen. Deze week stuurde het kabinet een brief met mogelijke maatregelen die ingezet kunnen worden als de oorlog langer aanhoudt en de gevolgen groter worden.

Genoemde maatregelen zijn onder meer een noodfonds, energietoeslagen, het tijdelijk verlagen van de energiebelasting of een energieplafond. Maar het kabinet benadrukte daarbij dat het om opties gaat die worden verkend.

De piloot van een luchtballon die in augustus vorig jaar hard neerkwam bij de landing, is niet schuldig aan de dood van een inzittende. Ook wordt hij niet verantwoordelijk gehouden voor het gewond raken van anderen aan boord.

Het Openbaar Ministerie (OM) oordeelt na onderzoek dat het ongeluk niet de schuld is van de piloot, maar het gevolg was van een "noodlottige samenloop van omstandigheden die niet konden worden voorzien".

Daarom is besloten de zaak tegen de gezagvoerder te seponeren. Het OM zegt dat de gezagvoerder ten onterechte als verdachte was aangemerkt.

Windvlaag

De luchtballon kwam bij het ongeluk bij het Friese De Hoeve door een windvlaag bij de landing hard neer op een weiland, waarna de mand begon te stuiteren. Daardoor vielen inzittenden uit de mand en moesten vijf mensen naar het ziekenhuis. Een 66-jarige vrouw overleed ondanks een reanimatiepoging. In totaal waren er 34 mensen aan boord.

De gezagvoerder werd verdacht van schuld aan het ongeluk, het deelnemen aan het luchtverkeer op een manier waarop inzittenden gevaar liepen en een slechte voorbereiding op de vlucht van de ballon.

Van dit laatste punt werd de vlieger verdacht omdat vooraf bekend was dat er sterke wind stond. Vanuit het KNMI was een waarschuwing uitgegeven voor windvlagen van tussen de circa 18 en 26 kilometer per uur. Tijdens de landing zelf waren er windvlagen tot ongeveer 31 kilometer, wat veel is voor zo'n luchtballon.

Goede keuze voor landing

Uit onderzoek dat werd uitgevoerd door de luchtvaartpolitie bleek dat de windsnelheid hoger was dan verwacht. Er waren die dag ook andere ballonvaarders opgestegen.

De gezagvoerder heeft de landing ook goed uitgevoerd, oordeelt het OM. Dat hij daar goed over heeft nagedacht, blijkt uit dat hij een eerdere landing afblies omdat het landingsveld te klein was voor de windsnelheden en de grootte van de ballon.

"Uit onderzoek blijkt dat hij onder moeilijke omstandigheden een goede keuze heeft gemaakt over het landingsveld en de uitvoering van de landing", stelt het OM. Het onderzoek wees ook uit dat de luchtballon in goede staat was en dat er genoeg brandstof was. Ook de voorbereiding van de vlucht was niet ondermaats, vindt het OM.

De piloot van de luchtballon laat weten dat hij hoopt dat de uitkomst van het onderzoek nabestaanden van de 66-jarige vrouw en gewonden kan helpen bij het verwerken van hun verdriet.

De man van Iraanse afkomst die gisteren is neergeschoten in Schoonhoven, is een tegenstander van het Iraanse regime. Dat zei minister van Weel (Justitie en Veiligheid) bij het begin van de ministerraad.

De man, die bij de politie werkt, had volgens Van Weel veel volgers op sociale media, waar hij bekendstaat als iemand die zich uitliet tegen het Iraanse regime. Hoelang hij in Nederland woont, is niet duidelijk. Hij ligt ernstig gewond in het ziekenhuis.

Concrete aanwijzingen dat de schietpartij te maken heeft met de Iraanse afkomst van de man, zijn er niet, zegt de minister. "Maar het feit dat hij Iraans is en zich uitsprak tegen het regime, is iets wat we serieus moeten nemen."

Beelden van vluchtauto

De politie heeft beelden van een auto die is gebruikt bij het schietincident in Schoonhoven. Het gaat om een Toyota Yaris van na 2020. De auto heeft een Nederlands kenteken, specifieke velgen en achter geblindeerde ruiten en een spoiler. De auto is na het incident weggereden in de richting van Lopik. Welke kleur de auto heeft, is niet bekendgemaakt.

De politie vraagt mensen die meer informatie hebben over de Toyota Yaris om zich te melden.

In Nederland leidt de schietpartij tot veel onrust bij mensen van Iraanse afkomst. Veel van hen wonen hier omdat ze gevlucht zijn voor het Iraanse regime.

"Dat dit regime lange armen wereldwijd heeft en dit soort zaken kan organiseren, is bekend", zegt Van Weel. Hij doelt dan op eerdere liquidaties, waar hoogstwaarschijnlijk Iran achter zat.

"De vraag is of er in dit geval ook sprake van is. Maar dat het bij mensen van Iraanse afkomst tot onrust leidt, snap ik heel erg", zegt Van Weel. Hij laat onderzoeken wat de schietpartij betekent voor de veiligheid van andere mensen van Iraanse afkomst in Nederland. "Waar het nodig is, nemen we extra maatregelen."

'Niet stil blijven als Iran ermee te maken heeft'

Mogelijk speelde Iran een rol bij de aanslagen op de synagogen in Amsterdam en Rotterdam. Hoewel daar volgens Van Weel nog geen aanwijzingen voor zijn, speculeert hij alvast over vervolgstappen als dat wel zo is.

"Dan gaan we in ieder geval maatregelen nemen tegen het Iraanse regime", zegt de minister. "We brengen in kaart welke drukmiddelen we hebben en we zullen er niet stil over blijven als het zo blijkt te zijn." Hij noemt bijvoorbeeld het uitoefenen van druk op de Iraanse ambassade.

Jan B., de man die verdacht wordt van het misbruiken van kinderen op een Amsterdams kinderdagverblijf, werd eerder al op non-actief gesteld bij een andere kinderopvang. Dat blijkt uit onderzoek van onderzoeksprogramma Het Misdaadbureau van Powned. Toch kon hij maandenlang blijven werken bij andere crèches.

De 66-jarige man werkte eerder als invalkracht bij kinderopvang Eigen&Wijzer in Huizen, waar de alarmbellen afgingen. Na de eerste melding in april mocht B. na een gesprek nog terugkeren, maar toen twee maanden later weer een melding binnenkwam, werd hij op non-actief gesteld en werd zijn contract beëindigd.

De opvang deed volgens Powned alles volgens het boekje wat betreft de meldingen: ze volgden de meldcodes en klopten aan bij landelijke instanties zoals de politie. De directie van de opvang liet aan het programma weten dat de instanties destijds "onvoldoende basis" zagen voor nader onderzoek.

Ondertussen kon B. vervolgens aan de slag bij andere kinderdagverblijven. Uiteindelijk werd hij in november 2025 aangehouden op verdenking van poging tot verkrachting van een 2-jarig meisje op een kinderdagverblijf in Amsterdam.

VOG bleef gewoon geldig

Omdat er geen strafrechtelijk onderzoek naar de man werd gestart, bleef zijn Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) gewoon geldig. Die verklaring is in sommige beroepsgroepen wettelijk verplicht, zoals in de kinderopvang, om aan te tonen dat iemands gedrag geen risico vormt.

Door de strenge privacyregels kunnen werkgevers elkaar nu niet waarschuwen voor werknemers als er geen rechter aan te pas is gekomen.

Volgens de opvang in Huizen moet dat veranderen. De directie wil met de overheid in gesprek over een waarschuwingssysteem en het aanpassen van procedures.

Voor de rechter

Jan B. verscheen deze maand voor het eerst voor de rechter. Hij wordt verdacht van het misbruiken van zeker twee kinderen en het maken en bezitten van kinderporno. Ook werd bij hem thuis een babysekspop gevonden. Het bezit daarvan is strafbaar.

Voordat B. op het kinderdagverblijf in Amsterdam ging werken, zou hij in januari 2024 een jongen van 13 onzedelijk hebben betast. Ook zou hij naaktfoto's hebben gemaakt van twee kinderen: een jongen van 3 en een baby. Uit eerder onderzoek bleek dat er nog zeker negen andere kinderen slachtoffer zijn.

Het OM kreeg zeker twintig nieuwe meldingen in het onderzoek, die volgens het OM "enorm verschillend zijn qua aard en mate van concreetheid".

In de Zuid-Koreaanse stad Daejeon zijn zeker 55 mensen gewond geraakt bij een brand in een fabriek waar auto-onderdelen worden gemaakt. Volgens de brandweer zijn 24 gewonden er slecht aan toe en worden er nog 14 mensen vermist.

De brandweer had moeite om de brand te bestrijden, onder meer omdat een deel van het pand is ingestort. Verwacht wordt dat het aantal slachtoffers zal oplopen.

Bekijk hier beelden van de enorme rookwolken boven de fabriek:

Werknemers van de fabriek raakten gewond toen ze uit het gebouw sprongen in een poging om te vluchten. Ook ademden veel mensen rook in. Getuigen zeggen dat het vuur zich razendsnel verspreidde en dat er mogelijk een explosie aan vooraf ging.

Honderden brandweerlieden zijn aanwezig om het vuur te blussen. Op beelden zijn grote rookwolken te zien boven de fabriek. Hoe de brand kon ontstaan, is niet bekend.

De kans is groot dat Unilever naast de ijsdivisie ook het onderdeel voedingsmiddelen verkoopt. Al dagen doen geruchten hierover de ronde en nu heeft Unilever de gesprekken hierover ook zelf bevestigd.

Vanmorgen kwam het levensmiddelenconcern met een verklaring, na een week van veel geruchten. Unilever laat weten een overnamebod voor de voedingsdivisie te hebben ontvangen van McCormick & Company, een Amerikaanse specerijenproducent.

McCormick & Company bestaat sinds 1889 en is groot geworden met peper en later allerlei barbecuesauzen.

Afgeslankt

Hoewel Unilever laat weten met McCormick & Company in gesprek te zijn, is het nog onzeker of de overname daadwerkelijk gaat plaatsvinden. Unilever zegt in de verklaring dat de voedingsmiddelendivisie een sterk financieel profiel heeft en gelooft dat de afdeling succesvol zal zijn als onderdeel van Unilever.

Het Brits-Nederlandse bedrijf verhuisde in 2020 van Rotterdam volledig naar Londen. Eerder verkocht het al een aantal voedingsmerken, waaronder de Vegetarische Slager, Unox Conimex, Becel en andere margarinemerken. Ook Magnum, Ben & Jerry's en ander ijsmerken ging de deur uit.

Na een mogelijke verkoop blijven vooral merken voor huishoudelijke en persoonlijke verzorging onderdeel van de portefeuille van Unilever, zoals Andrelon, Axe en Robijn.

De oorlog in het Midden-Oosten veroorzaakt zo'n grote energiecrisis dat overheden en burgers in de rest van de wereld terughoudend moeten zijn met energiebronnen. Daarvoor waarschuwt het Internationaal Energieagentschap (IEA).

De organisatie spreekt van de "grootste verstoring ooit" op de wereldwijde oliemarkt, nu de doorvaart door de Straat van Hormuz vrijwel volledig is gestremd door Iraanse blokkades. Het IEA adviseert onder meer om thuis te werken en met het openbaar vervoer te reizen zodat er minder benzine verbruikt wordt.

Ook wordt er geadviseerd om elektrisch te koken en wordt overheden gevraagd snelheidslimieten met minimaal 10 kilometer per uur te verlagen om ook zo het brandstofverbruik omlaag te krijgen.

"Zonder een snelle oplossing zullen de gevolgen voor de energiemarkten en economieën steeds ernstiger worden", zegt Fatih Birol, uitvoerend directeur van het IEA. "Als wereldwijde energieautoriteit doet het IEA er alles aan om de stabiliteit van de energiemarkten te ondersteunen."

Rol voor industrie

Volgens het IEA is er ook een rol weggelegd voor de industrie. In landen waar de gasvoorraden onder druk staan, kunnen fabrieken mogelijk overschakelen van lpg naar alternatieve brandstoffen.

Vorige week maakte het IEA al bekend dat zijn 32 leden, waaronder Nederland, samen ruim 400 miljoen vaten olie vrijgeven uit de noodvoorraden om zo de prijsstijgingen te dempen. Het was de grootste vrijgave uit de geschiedenis van de organisatie. Vooralsnog dreigen er geen energietekorten in Nederland.

Het Internationaal Energieagentschap werd opgericht tijdens de oliecrisis van 1973. Een van de belangrijkste taken is het garanderen van energiezekerheid.

Sinds het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten, drie weken geleden, zijn de energieprijzen wereldwijd enorm gestegen. De landelijke adviesprijs voor benzine (2,57 euro) en diesel (2,65 euro) staan op recordhoogten.

Liveblog

Volg de laatste ontwikkelingen rond de oorlog in het Midden-Oosten in ons liveblog.

De Noorse kroonprinses Mette-Marit heeft er spijt van dat ze mensen niet heeft gewaarschuwd voor Epstein. "Hij chanteerde mensen, en daar had ik anderen over moeten inlichten", zegt ze in een uitgebreid interview met de Noorse omroep NRK.

In het gesprek gaat ze, bijgestaan door haar man kroonprins Haakon, voor het eerst uitgebreid in op haar band met de veroordeelde zedendelinquent. Ze zegt dat ze door hem is "gemanipuleerd en bedrogen. Ze noemt hem "een slecht mens", maar zegt nooit bewijs te hebben gezien van seksueel misbruik.

Ze zegt in het bij vlagen geëmotioneerde interview wel de verantwoordelijkheid te nemen "dat ik zijn achtergrond niet zorgvuldiger heb gecontroleerd". "Natuurlijk had ik hem liever niet ontmoet."

Kijk hier een fragment waarin ze zegt dat ze gemanipuleerd werd:

Mette-Marit kwam begin februari onder vuur te liggen omdat e-mailwisselingen tussen haar en Epstein opdoken in stukken die de Amerikaanse justitie vrijgaf. Daaruit bleek dat ze geregeld contact had met Epstein, zelfs nadat hij in 2008 was veroordeeld voor het dwingen van vrouwen tot prostitutie.

De prinses leerde Epstein kennen in 2011 via gemeenschappelijke vrienden, die net als zij werkten voor goede doelen die erop gericht waren om kwetsbare meisjes en vrouwen in ontwikkelingslanden te helpen. Zij vertrouwde deze mensen, en ging er daarom vanuit dat Epstein ook te vertrouwen was.

Epstein werd in 2019 aangeklaagd voor 'sekshandel' van minderjarige meisjes, maar werd voordat de rechtszaak van start ging dood gevonden in zijn cel.

E-mails

Wie haar aan hem heeft voorgesteld, wil ze niet zeggen. "Het is mijn eigen verantwoordelijkheid dat ik niet genoeg onderzoek naar Epstein heb gedaan", erkent ze.

In een e-mail uit 2011 valt te lezen dat ze de toen al eens veroordeelde Epstein had opgezocht op internet "en dat zag er niet goed uit", met daarachter een smiley. Als ze had geweten dat hij een zedendelinquent was, had ze daar naar eigen zeggen geen smiley achter gezet, zegt ze nu. Ze zegt dat het contact te lang geleden is om te weten wat ze wel over hem ontdekt had.

Hun mails waren volgens haar "vriendschappelijk van aard". Mette-Marit wilde in het interview met de Noorse omroep niet ingaan op de inhoud van de e-mails, "om te voorkomen dat mensen gekwetst worden". Zo weigert ze in te gaan op haar kwalificatie over een "saaie bruiloft". Dat was ten tijde van het koninklijke huwelijk in Luxemburg, dat zij samen met haar man in 2012 bijwoonde.

Mette-Marit noemt het gênant dat deze privémails nu openbaar zijn geworden.

Høiby

Niet alleen Mette-Marit ligt onder vuur, ook de zaak van haar zoon Høiby is een hoofdpijndossier voor het Noorse koningshuis. Hij staat terecht voor 38 misdrijven, waaronder het verkrachten van vier vrouwen. Tegen hem werd woensdag ruim 7,5 jaar celstraf geëist. Het interview vond plaats na de laatste dag van het proces, een vonnis wordt in juni verwacht.

In het interview werd niet gesproken over een e-mail uit 2012, waarin Høiby besproken wordt. De prinses vraagt aan Epstein of het ongepast is als "een moeder twee naakte vrouwen met een surfplank voorstelt als telefoonbeginscherm van haar 15-jarige zoon". Die e-mail stuurde ze vanaf haar officiële mailaccount.

Onveilig gevoel

De prinses zegt in het interview wel dat ze in het huis van Epstein is geweest. Ze beweert dat zij zich daar onveilig voelde, hoewel ze zegt nooit iets meegemaakt te hebben wat wijst op het grootschalige misbruik van de veroordeelde zedendelinquent. "Iedereen die ik met Epstein heb gezien, was volwassen."

Wel heeft de prinses in het Amerikaanse Palm Beach met Epstein "iets meegemaakt", waardoor zich onveilig voelde. Daar wil ze niets over kwijt, maar ze zegt wel toen haar man kroonprins Haakon te hebben gebeld. Haakon zegt dat hij zich dat telefoontje herinnert, en dat hem toen duidelijk werd dat zijn vrouw daar niet meer wilde zijn.

Haar man wist van het contact en zegt Epstein zelf ook te hebben ontmoet tijdens een vakantie. Omdat het een privécontact was heeft Mette-Marit andere leden van het Noorse koningshuis en ministeries er niet over ingelicht.

'Slecht mens'

Mette-Marit verbrak het contact toen ze zich realiseerde dat Epstein een slecht mens was. Omdat hij haar "manipuleerde", heeft het lang geduurd voordat ze inzag dat er dingen gebeurden die niet in de haak waren, beweert ze. Volgens haar heeft ze langer dan nodig contact met hem onderhouden omdat ze een gemeenschappelijke vriend hadden.

Ze wist niet dat Epstein een "misbruiker" was, "maar ik had genoeg begrepen om te denken dat hij een slecht mens was met wie mensen geen contact moesten hebben", kijkt ze terug. "Dus ik heb er spijt van dat ik het niet aan meer mensen heb verteld. Dat had ik wel moeten doen."

Hoe het NRK-interview met Mette-Marit tot stand kwam

Toen begin februari duidelijk werd dat e-mails van prinses Mette-Marit voorkomen in de Epstein-documenten heeft de Noorse omroep NRK een interviewverzoek ingediend bij het Noorse koningshuis. Na aandringen van de omroep stemde Mette-Marit in met het interview, dat gisteren plaatsvond.

Omdat de prinses lijdt aan een longaandoening, kon het interview maximaal 20 minuten duren. De omroep heeft daarom vragen afgestemd op de duur van het gesprek.

De NRK benadrukt dat de omroep zelf heeft bepaald welke vragen werden gesteld. Ook is de uitwerking van het interview niet voor publicatie ingezien door het Noorse koningshuis of ministeries. De omroep heeft een transcriptie van het gesprek ook onder verschillende binnenlandse en Europese media verspreid.

In de Brabantse plaats Klundert heeft de politie acht verdachten aangehouden. Zij worden verdacht van betrokkenheid bij het transport van honderden kilo's cocaïne. De drugs werden eerder gevonden in een busje in Papendrecht, zo'n dertig kilometer ten noorden van Klundert. In het busje werd ook een mogelijk vuurwapen aangetroffen.

Op dit moment is er veel politie aanwezig bij een loods in Klundert. Het is nog niet duidelijk waarom. Volgens de politie leidde onderzoek van de zeehavenpolitie van Zeeland-West-Brabant naar de loods.

De cocaïne is inmiddels vernietigd, schrijft de politie.

Oud-NRC-hoofdredacteur Peter Vandermeersch is op non-actief gezet omdat hij kunstmatige intelligentie (AI) gebruikte voor het schrijven van blogposts en zijn nieuwsbrief. Dat bevestigt Vandermeersch na berichtgeving hierover van NRC.

De 65-jarige Vandermeersch was sinds afgelopen oktober actief als 'Fellow Journalism & Society' bij mediaconcern Mediahuis, dat ook NRC en De Telegraaf in handen heeft. Hij schreef over journalistieke onderwerpen als artificial intelligence (AI), digitalisering en persvrijheid.

Uit onderzoek van NRC blijkt dat Vandermeersch in zijn blogposts citaten opvoerde die door AI zijn verzonnen. In 15 van de 53 blogposts die hij schreef, staan citaten die niet naar een bron te herleiden zijn, aldus NRC. Sommige van deze nepcitaten verschenen ook in tijdschriften en kranten.

De artikelen van Vandermeersch konden ook als nieuwsbrief worden gelezen via het platform Substack. In totaal had hij zo'n 600 abonnees.

"Ik moet het boetekleed aantrekken", schrijft Vandermeersch op Linkedin. "In eerdere blogs over journalistiek gebruikte ik AI-taalmodellen en trapte in de val van de hallucinaties. Daardoor legde ik mensen citaten in de mond die niet klopten. Dat was niet enkel onzorgvuldig. Het was fout."

Tientallen citaten

De zaak kwam aan het rollen toen een medewerker van NRC de citaten uit een nieuwsbrief van Vandermeersch niet kon herleiden. Zeven bronnen bevestigen aan NRC dat ze de uitspraken niet herkennen of zich er niets van herinneren. Het gaat om tientallen citaten die zijn verzonnen.

In december plaatste NRC nog een opiniestuk van Vandermeersch. Daarin refereert hij aan een toespraak van de CEO van het Duitse mediabedrijf Axel Springer. Het opgevoerde citaat is nergens terug te vinden.

"Onze opinieredactie is hierop bij ingezonden stukken zeer alert, maar in dit geval blijkt een auteur toch in de fout te zijn gegaan", zegt Patricia Veldhuis, de huidige hoofdredacteur van NRC tegen de krant. "Wij zullen een correctie aan het stuk toevoegen."

Vandermeersch schrijft dat hij AI gebruikte voor het samenvatten van rapporten. "In het vertrouwen dat de samenvattingen correct waren. Al doende heb ik ten onrechte woorden in de mond gelegd van mensen, terwijl ik die als parafraseringen had moeten formuleren. In een aantal gevallen ging het om mijn interpretatie van hun woorden."

Hij zegt dat hij vanaf het begin van zijn nieuwsbrief AI-tools zoals ChatGPT, Perplexity en Google Notebook gebruikte. "Ik was enthousiast over de mogelijkheden die de AI-modellen boden en wilde daar volop mee experimenteren. Daar ben ook ik, zelfs met al die jaren van ervaring en kennis die ik op de teller heb, in de val getrapt van hallucinaties."

De Standaard

Vandermeersch vindt het "meer dan zuur" dat juist hij erin is getrapt, terwijl hij naar eigen zeggen collega's lange tijd heeft gewaarschuwd voor de gevaren van AI. "Natuurlijk had ik die zaken moeten controleren. De broodnodige 'human oversight', waarvoor ikzelf voortdurend pleit, schoot tekort."

Hij vindt ook dat hij transparanter had moeten zijn met zijn gebruik van kunstmatige intelligentie. "Toen ik wist dat een aantal citaten niet correct was, had ik die gelijk moeten rechtzetten. Nu deed NRC dat in mijn plaats."

De Belgische Vandermeersch was jaren hoofdredacteur van de Vlaamse krant De Standaard. In 2010 nam hij het roer over bij NRC. In 2019 stapte hij over naar het Ierse mediabedrijf Independent News & Media.

Rob Jetten mocht zich vandaag voor het eerst in Brussel melden voor een Europese top met alle EU-leiders. Die top zou helemaal in het teken staan van de concurrentiekracht van de EU, maar door de oorlog in het Midden-Oosten kon de oorspronkelijke agenda de prullenbak in.

In plaats daarvan ging de top over de oorlog en de hoge energieprijzen als gevolg daarvan. Daarnaast spraken de staatshoofden en regeringsleiders over de oorlog in Oekraïne en toch nog over concurrentiekracht.

Energieprijzen

De hoogste prioriteit lag bij het vinden van oplossingen voor de oplopende energieprijzen. Volgens de Europese Commissie kostte de oorlog in Iran Europa al zes miljard euro extra aan gas- en olie-import. Die prijsstijgingen komen bovenop de energieprijzen die binnen de EU sowieso al relatief hoog liggen voor bedrijven en consumenten.

Over de belangrijkste remedie tegen de hoge prijzen bestaat weinig twijfel: de-escalatie in het Midden-Oosten. De EU wil zelf niet betrokken raken bij de oorlog en zet daarom in op een diplomatieke oplossing, maar vooralsnog is daar weinig zicht op.

Straat van Hormuz

Opvallend was een statement dat donderdagmiddag verscheen. Dat kwam niet vanuit de EU, maar vanuit een zestal landen: Nederland, Japan, het VK, Frankrijk, Duitsland en Italië.

In de verklaring schrijven de landen dat ze 'bereid zijn bij te dragen aan de benodigde inspanningen om een veilige doorgang door de Straat te garanderen'. Die woorden lijken een tegemoetkoming aan Trump die eerder deze week zei dat NAVO-landen moeten helpen om de Straat van Hormuz weer open te krijgen.

Maar de verklaring moet absoluut niet worden geïnterpreteerd als een aanbod om snel militaire hulp richting de Straat van Hormuz te sturen, laten Nederland en Duitsland weten. Eventuele hulp komt er pas als het weer veilig is rondom de Straat.

"Het is belangrijk om te benadrukken wat iedereen hier ook aangaf: het is niet onze oorlog, we gaan ook niet offensief deelnemen aan die oorlog", zegt premier Rob Jetten na afloop van de top.

Groener te werk

In Brussel realiseren ze zich dat er meer nodig is dan rust in het Midden-Oosten om de energieprijzen omlaag te krijgen. Allereerst omdat op die de-escalatie nog weinig zicht is. Maar ook omdat de hoge prijzen waarschijnlijk ook in rustiger tijden nog zullen aanhouden door de schade die nu al is aangericht aan de energievoorzieningen in onder meer Qatar.

En dus spraken de leiders ook over andere opties, maar tot concrete oplossingen kwamen ze niet. Wel vragen ze de Europese Commissie om op korte termijn tijdelijke maatregelen voor te stellen, waardoor landen de prijs van energie zouden kunnen dempen.

Zo'n tien landen, waaronder Italië, Oostenrijk en Polen pleiten daarnaast voor afzwakking van het zogeheten ETS-systeem. ETS staat voor Europese Emissiehandelssysteem en verplicht bedrijven in de EU te betalen voor de hoeveelheid CO₂ die ze uitstoten. De landen schreven in aanloop naar de top een brief aan de Europese Commissie met de boodschap dat ETS de industrie onnodig hard raakt nu energieprijzen al zo hoog zijn.

Afbouw van fossiele afhankelijkheid

De lidstaten vragen de Commissie vandaag om in juli dit jaar met een tussentijdse beoordeling te komen over het functioneren van ETS en het systeem indien nodig te herzien. Nederland wil niet dat er aanpassingen aan ETS worden gedaan, omdat vergroening op lange termijn juist nodig is om de afhankelijkheid van de import van fossiele brandstoffen uit andere delen van de wereld af te bouwen.

Premier Jetten is blij dat er vooralsnog niet is besloten te tornen aan klimaatbeleid om de energieprijzen te drukken. "Gelukkig zijn we vandaag ook overeengekomen dat juist de afbouw van de fossiele afhankelijkheid heel erg belangrijk is voor Europa. Want zonder dat klimaatbeleid zouden we nu nog voor vele honderden miljarden extra aan fossiele energie moeten importeren van buiten Europa."

Lening aan Oekraïne

De leiders spraken ook over een lening van 90 miljard euro aan Oekraïne. Oekraïne heeft dat geld hard nodig om de oorlog tegen Rusland vol te houden. In december bereikten de EU-landen een akkoord over die lening, maar Orbán blokkeert die nu alsnog. Hij verwijt Oekraïne een pijplijn, waardoor normaal gesproken Russische olie naar Hongarije stroomt, bewust niet te repareren,. Die pijplijn is beschadigd door Russische aanvallen.

Verschillende EU-leiders lieten vandaag hun frustratie blijken over het veto van de Hongaarse premier. Tijdens de vergadering noemde de voorzitter van de Europese Raad Antonio Costa Orbáns houding onaanvaardbaar.

In Brussel zien ze Orbáns verzet vooral als onderdeel van zijn verkiezingscampagne. Volgende maand mogen de Hongaren naar de stembus en Orbán staat achter in de peilingen. Volgens betrouwbare peilingen gaat de nieuwe partij van de oppositieleider Peter Magyar aan kop.

De man van Iraanse afkomst die vanochtend werd neergeschoten op straat in Schoonhoven (Zuid-Holland) is een politiemedewerker. Dat meldt de politie vanavond. Het slachtoffer, een man van 36, raakte ernstig gewond en is naar het ziekenhuis gebracht.

De politie zegt dat een grootschalig onderzoek is opgestart om de dader of daders te vinden. De man werkte bij het Politiedienstencentrum (PDC), een ondersteunende dienst.

De politie meldt dat de toedracht nog onduidelijk is. Korpschef Janny Knol en PDC-directeur Paul van Musscher spreken van een grote klap. "In de eerste plaats voor zijn familie en naasten. Maar ook voor zijn directe collega's van de ICT-organisatie van het Politiedienstencentrum en uiteindelijk voor alle politiemedewerkers."

Extra veiligheidsmaatregelen

Agenten troffen de 36-jarige man iets na 07.00 uur zwaargewond aan op het Pascalplein in zijn woonplaats Schoonhoven. De schutter is nog voortvluchtig.

Een lokale krant meldde dat gisteravond een vuurwapen is gevonden in het water bij de N210 in Schoonhoven. De politie bevestigt niet dat er een vuurwapen is gevonden.

NCTV

Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid is eerder vandaag op de hoogte gebracht van het schietincident. "Het Openbaar Ministerie houdt op dit moment rekening met alle mogelijke scenario's", schreef hij.

"Gezien de Iraanse achtergrond van het slachtoffer zijn de NCTV, OM, politie en de lokale gezagen alert en nemen zij de veiligheidsmaatregelen die nodig zijn", meldt de minister. De maatregelen worden niet toegelicht. De NCTV (Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid), de gemeente en het OM willen verder niets over hun rol zeggen.

Ulysse Ellian, Tweede Kamerlid voor de VVD van Iraanse afkomst, zei vandaag dat er een "ijzingwekkende siddering door de Iraanse gemeenschap" gaat. Hij schreef in een bericht op X te weten waartoe het regime van Iran in staat is, doelend op mogelijke betrokkenheid van het land bij de schietpartij.

De politie roept getuigen op zich te melden.

De Israëlische premier Netanyahu heeft in een toespraak gezegd dat Iran niet langer in staat is om uranium te verrijken. Ook zegt hij dat Iran geen ballistische raketten meer kan produceren. De premier leverde geen bewijs bij zijn uitspraken.

"De Iraanse luchtverdediging is onbruikbaar gemaakt, hun marine ligt op de bodem van de zee, hun luchtmacht is bijna vernietigd", somde hij op. "Ik weet niet wie het in Iran nu voor het zeggen heeft. Mojtaba Khamenei heeft zijn gezicht nog niet laten zien."

Israël en de Verenigde Staten willen voorkomen dat Iran kernwapens en ballistische raketten ontwikkelt. Beide landen noemen dat een van de redenen voor de aanvallen op Iran.

Hoewel Netanyahu tijdens de persconferentie beweerde dat Iran niet langer in staat is uranium te verrijken, zei hij niets over de Iraanse voorraad hoogverrijkt uranium, die vorig jaar door Amerikaanse aanvallen werd bedolven in Isfahan. In juni 2025 viel het Amerikaanse leger drie nucleaire complexen aan. Iran bevestigde de aanvallen, maar stelde dat het werk in de complexen doorging.

Gasinfrastructuur gebombardeerd

Gisteren bombardeerde Israël voor het eerst in de oorlog de gasinfrastructuur van Iran. Het South Pars-gasveld aan de Perzische Golf, het grootste gasveld ter wereld, was het doelwit. Netanyahu zei vandaag dat dat een daad van Israël alleen was.

Trump was niet te spreken over de actie. De Amerikaanse president werd daar vanmiddag naar gevraagd. "Ik heb hem gezegd dat hij dat niet moest doen", antwoordde Trump. Hij suggereerde dat Netanyahu in de toekomst de South Pars-gasinstallatie niet meer onder vuur zou nemen.

In zijn toespraak beaamde Netanyahu dat Israël Trumps wens zal respecteren.

'Einde oorlog kan sneller komen'

Tijdens de persconferentie ging de premier ook in op de duur van de oorlog. Volgens hem kan het zo zijn dat de oorlog "een stuk sneller eindigt dan veel mensen denken". Netanyahu noemde daarbij geen details. Zo is het ook niet duidelijk of hij onderscheid maakt tussen de aanvallen op Iran en de aanvallen op Libanon, waar Israël maandag een grondoffensief aankondigde om Hezbollah te verdrijven.

Het Libanese ministerie van Volksgezondheid meldde vandaag dat er in Libanon meer dan 1000 mensen zijn gedood bij Israëlische aanvallen.

Netanyahu zei in zijn toespraak dat er "nog steeds werk te doen is". Volgens hem gaan de aanvallen op Iran door "zolang als nodig is".

Verder zei hij te hopen dat het Iraanse volk in opstand komt tegen het regime, maar gaf toe dat het "nog te vroeg is" om te zeggen of dat gaat gebeuren. Volgens Netanyahu zijn er "vele manieren" om een revolutie te faciliteren, maar ook daar weidde hij niet over uit.

'Doelen lopen uiteen'

Wel wordt steeds duidelijker dat de oorlogsdoelen van Israël en de Verenigde Staten niet altijd overeenkomen. De VS richt zich voornamelijk op het vernietigen van het Iraanse ballistische raketprogramma en de Iraanse marine, zei de directeur van de Amerikaanse Nationale Inlichtingendiensten, Tulsi Gabbard, vandaag.

De Israëlische regering richt zich vooral op het uitschakelen van de Iraanse leiding en de bondgenoten van het regime.