NOS Nieuws - Algemeen

In Gaza-Stad zijn zeker negentien mensen omgekomen doordat een beschadigd wooncomplex is ingestort. In het gebouw woonden ontheemde Palestijnen. Er zitten mogelijk nog mensen vast onder het puin, meldt het Gazaanse ministerie van Gezondheid aan persbureau Reuters.

Er zijn zeker acht kinderen en elf volwassenen omgekomen. Ook raakten 25 mensen gewond. In het gebouw woonden zes ontheemde gezinnen. Het dodental kan nog oplopen, er wordt nog in het puin gezocht.

Reddingswerkers hebben overlevenden onder het puin vandaan kunnen halen:

Het gebouw was deels verwoest door Israëlische luchtaanvallen tijdens de oorlog. Er waren al zorgen over de veiligheid van de constructie. Dit soort gebouwen vormt een groot gevaar voor ontheemde Palestijnen die op zulke plekken onderdak zoeken.

Zorgen van VN

De meerderheid van de gebouwen in Gaza is verwoest tijdens de oorlog. Daarbij kwamen veel mensen om het leven, hun lichamen worden langzaam geborgen.

De VN-mensenrechtenchef Volker Türk zei gisteren dat de geborgen lichamen onder het puin in Gaza ernstige zorgen oproepen over het schenden van mensenrechten.

"De stoffelijke resten van wat hele gezinnen lijken te zijn, worden nu geborgen op plekken die door Israëlische aanvallen met de grond gelijk zijn gemaakt", zei Türk.

'Topje van de ijsberg'

Türk zei dat hij vreesde dat de gevonden lichamen nog maar het "topje van de ijsberg" zijn. "De grote aantallen gedode familieleden, onder wie kinderen, vrouwen en mensen met een beperking, bij aanvallen op woongebouwen baren grote zorgen over de naleving van de internationale regels."

De aanvallen moeten volgens de VN-mensenrechtenchef worden onderzocht. "Wanneer schendingen worden vastgesteld, moeten de verantwoordelijken ter verantwoording worden geroepen."

De Israëlische VN-ambassadeur reageerde op de uitspraken van Türk. Volgens hem negeert hij de misstanden van Hamas en beschuldigt hij Israël te snel, nog voordat alle feiten bekend zijn.

Veertien verdachten rond het geweld in Overasselt blijven negentig dagen langer vastzitten. Dat heeft de raadkamer van de rechtbank in Arnhem besloten.

Begin deze maand trok een groep zwaarbewapende mannen door het dorp ten zuiden van Nijmegen. Er werd geschoten bij het huis van Jan G., die wordt beschuldigd van drugshandel. Een 51-jarige beveiliger kwam daarbij om het leven.

In de zaak werden tientallen verdachten opgepakt, van wie er 33 in de afgelopen weken vastzaten. Veertien verdachten moesten gisteren verschijnen bij de raadkamer, die dus besloot om hen nog langer vast te houden. Vandaag en morgen verschijnen nog meer verdachten voor de raadkamer.

Crimineel verleden

De groep bestaat uit verdachten met verschillende nationaliteiten, waaronder de Franse, Belgische en Algerijnse. Zij worden als groep verdacht van moord of doodslag op de beveiliger. Ook worden ze verdacht van poging tot moord op twee politiemensen en de voorbereidingen voor moord, doodslag, gijzeling, vrijheidsberoving en het bezit van vuurwapens.

Een deel van hen kwam al eerder in aanraking met justitie, schreef het AD onlangs. Zo zou een aantal verdachten betrokken zijn bij ontvoeringen, vuurwapengeweld en oplichting.

De klokken van de Sint-Janskathedraal en het stadhuis in Den Bosch worden voorlopig niet bespeeld. Het is voor de beiaardiers onveilig om hun werk te doen in beide torens, stelt de Arbeidsinspectie. Ook bezoekers mogen niet meer in de torens komen.

Afgelopen maandag kwam de inspectie langs bij de toren van het stadhuis. Die bleek niet aan de Arbowet te voldoen, zegt een woordvoerder van de gemeente. De activiteiten in de toren werden per direct stilgelegd.

"De situatie in de Sint-Janstoren vertoont op bepaalde punten gelijkenis", aldus de woordvoerder. Daarom klinkt voorlopig ook uit die toren geen klokkenspel. De gemeente is nog in afwachting van het rapport van de Arbeidsinspectie met de onderbouwing.

Rondleiding gestaakt

In de Sint-Janskathedraal worden regelmatig rondleidingen gegeven, met ook een bezoek aan de toren. Dat mag voorlopig niet meer, zegt een medewerker van de Vrienden van 's-Hertogenbosch, die de rondleidingen verzorgt. "Van de ene op de andere minuut is ons de toegang ontzegd", zegt ze.

Toen de inspectie maandag langskwam, was een gids bezig met een rondleiding. Die moest vroegtijdig worden afgebroken.

"Wij zijn er niet blij mee", zegt de medewerker. "Ze hadden ons ook die ene rondleiding kunnen laten afmaken." Mensen die voor de komende tijd een ticket hebben gekocht voor een rondleiding in de kerk, worden afgebeld en krijgen hun geld terug.

Slot is al veranderd

De gemeente "betreurt het dat dit noodzakelijk is", zegt de woordvoerder. "In de eerste plaats voor de betreffende beiaardier."

Al zeker 600 jaar bespeelt een beiaardier de klokken van de Sint-Jan. De taak is nu in handen van Joost van Balkom. Normaal speelt hij elke woensdag en zaterdag in de Sint-Janstoren en het stadhuis. Zijn familie zit al 125 jaar in het beiaardiersvak.

Maar nu komt hij niet meer binnen. "Het slot is al veranderd", zegt hij tegen DTV Nieuws. "Ik mag er niet meer in."

Hoe de Arbeidsinspectie tot de conclusie is gekomen dat de torens onveilig zijn, is nog onduidelijk. Van Balkom heeft gehoord dat de steile trappen de boosdoener zijn: bij calamiteiten kunnen hulpdiensten niet snel genoeg boven zijn. "Het is plaaggedrag van de inspectie richting de gemeente, als je het mij vraagt."

Verbetermaatregelen

De gemeente buigt zich op dit moment over het besluit van de inspectie. "De komende periode wordt bepaald welke verbetermaatregelen nodig zijn en wat daarvoor nodig is", zegt een woordvoerder. "We werken aan een plan om de traditie van beiaardier voort te zetten op een veilige manier."

De bouw van de Sint-Janskathedraal werd voltooid omstreeks 1530. Het gebouw trekt jaarlijks honderdduizenden bezoekers. Afgelopen weekend bezochten honderden mensen de toren op Open Monumentendag.

Bij een Russische droneaanval op een passagiersbus in Oekraïne zijn vijf doden gevallen. Ook raakten zeker zeven mensen gewond.

De aanval gebeurde in de buurt van de havenstad Nikopol. Op foto's van de wrakstukken is een witte bus te zien met kapotte ramen en bloed op de deur. Gouverneur Hanzha van de regio Dnipropetrovsk deelde deze op Telegram.

"De Russen hebben op bittere wijze een passagiersbus aangevallen. Gewoon een bus met mensen die onderweg waren", zegt Loekasjoek, voorzitter van de regionale raad van Dnipropetrovsk.

De regio ligt in de buurt van de Oekraïense frontlinie en is vaak doelwit van Russische aanvallen. Gisteren voerde Rusland drone- en luchtaanvallen uit op de steden Nikopol, Pokrovsk en Chervonohryhorivka. Daarbij raakten twee mensen gewond.

Voorafgaand aan de droneaanval op de bus werd ook een wijkcentrum in Nikopol aangevallen, daarbij raakte een appartementencomplex beschadigd. Er vielen geen gewonden, zegt gouverneur Hanzha.

Ook zijn vannacht industriële complexen en energie-infrastructuur in de Oekraïense regio Poltava aangevallen, meldt gouverneur Djakivnytsj. Daarbij vielen geen gewonden.

Aanvallen over en weer

Maandag zei de Amerikaanse president Trump op zijn platform Truth Social dat Rusland en Oekraïne elkaars energievoorzieningen niet meer aanvallen. Hij gaf daarbij geen verdere details.

De Oekraïense president Zelensky zei zich daaraan te willen houden, maar twijfels te hebben over of Rusland zich aan de afspraken zou houden. Het Kremlin noemde het een "goed idee".

Gisteren zei Zelensky dat Rusland niet is gestopt met aanvallen op de energiesector en kritieke infrastructuur. Volgens de Oekraïense autoriteiten is in de nacht van maandag op dinsdag een tankstation bij Kyiv geraakt door een drone. Zelensky schreef op X dat Oekraïne op die aanvallen zal reageren.

Zo werd gisteren een olieraffinaderij in de Russische stad Syzran geraakt door een Oekraïense aanval. Ook zijn een dronefabriek in Taganrog, een trainings- en lanceerlocatie voor drones in de regio Orjol en doelen in de Zwarte Zee geraakt, meldt Zelensky op Telegram.

Het Kosovotribunaal in Den Haag heeft Hashim Thaci, de voormalig president van Kosovo, veroordeeld tot 25 jaar cel. De internationale rechtbank ziet voldoende bewijs dat Thaci meerdere oorlogsmisdaden heeft gepleegd tijdens de Kosovo-oorlog in de jaren negentig, zoals moord, marteling en onmenselijke behandelingen.

De aanklagers hadden begin dit jaar 45 jaar cel tegen Thaci geëist. Naast Thaci, die de aantijgingen altijd heeft ontkend en op voorhand zei uit te gaan van vrijspraak, stonden ook drie oud-commandanten van het Kosovo Bevrijdingsleger terecht. Ook zij zijn veroordeeld tot jarenlange celstraffen.

Het tribunaal acht bewezen dat Thaci verantwoordelijk is voor de moord op 96 politieke tegenstanders van zijn strijd voor de onafhankelijkheid van Kosovo. Ook is hij veroordeeld voor de willekeurige illegale detentie van 385 mensen, de marteling van 303 mensen en de wrede behandeling van ongeveer 50 personen. Onder de slachtoffers waren ook vrouwen en kinderen.

De vier verdachten zijn vrijgesproken van misdaden tegen de menselijkheid. Daarvoor zag het hof te weinig bewijs.

Rellen in Den Haag

De veroordeling van de oud-president van Kosovo ligt erg gevoelig. In Den Haag kwamen op het Malieveld in de ochtend tientallen sympathisanten bijeen om hun steun te betuigen aan Thaci, die zij zien als grondlegger van het huidige Kosovo. Volgens de demonstranten heeft de oud-president geen eerlijk proces gekregen van het tribunaal, dat hij als minister van Buitenlandse Zaken van Kosovo tussen 2014 en 2016 mede hielp oprichten.

Na de uitspraak liep het protest al snel uit de hand. Politiebusjes en agenten werden door de Thaci-aanhangers bekogeld met onder andere stenen, takken en vlaggen. Een aantal demonstranten klom op een politievoertuig. De mobiele eenheid (ME) zette uiteindelijk traangas en een waterkanon in om de rust te doen terugkeren. Er zijn twee aanhoudingen verricht. Een agent raakte lichtgewond.

De nu 58-jarige Thaci was tussen 2008 en 2020 eerst premier en daarna president van Kosovo, maar in de jaren negentig had hij de leiding over een etnisch Albanese afscheidingsbeweging, het UCK, die streed voor een onafhankelijk Kosovo, in die tijd nog een autonome provincie binnen Servië. Vandaag de dag wordt de onafhankelijkheid van Kosovo niet door alle VN-lidstaten erkend.

Vanwege discriminatie en onderdrukking wilde het UCK dat Kosovo zich zou losweken van Servië, maar de toenmalige Servische president Milosevic reageerde hierop met harde hand. Daarop brak een oorlog uit tussen het Servische leger en de guerrillabeweging van Thaci.

In 1998 en 1999 voerde het UCK onder leiding van Thaci vergeldingsacties uit tegen de Serviërs. Onder de slachtoffers waren ook Kosovaars-Albanese politieke tegenstanders van de UCK, Servische burgers en etnische groepen zoals de Roma. In eerste instantie werd Thaci door westerse leiders nog gezien als een redelijk alternatief om stabiliteit in de regio te brengen.

Na een bijna drie maanden durende NAVO-operatie met bombardementen op Belgrado werd de Kosovo-oorlog beëindigd. Thaci begon een politieke carrière, schopte het tot president, maar gaf deze functie in 2020 op om zich te verdedigen voor het hof in Den Haag.

Ook in Pristina, de hoofdstad van Kosovo, gingen de afgelopen dagen vele duizenden mensen de straat op om Thaci te steunen. De vier mannen die terechtstonden worden beschouwd als nationale helden en hun portretten hangen overal verspreid door de stad. In een apart proces dat later deze maand van start gaat, staat Thaci nog terecht wegens het intimideren van getuigen.

Kosovo riep in 2008 de onafhankelijkheid uit, maar Belgrado weigert die nog altijd te erkennen.

Nog voor de volgende verkiezingsnederlaag een feit is, wordt al openlijk over het einde van het kanselierschap van Friedrich Merz gesproken. Volgens Duitse media wordt in zijn partij CDU/CSU nagedacht over het vervangen van Merz. Zijn vertrek zou volgende week al kunnen plaatsvinden.

Zondag zijn er deelstaatverkiezingen in Berlijn en het Oost-Duitse Mecklenburg-Voor-Pommeren (MV). Na de halvering in Saksen-Anhalt worden opnieuw nederlagen voor de CDU verwacht. In MV stevent de partij af op het slechtste resultaat in een deelstaat ooit en dreigt de CDU zelfs onder de kiesdrempel te eindigen.

Dan zou een Kanzlertausch, een vervanging van Merz, in een stroomversnelling kunnen komen. Nog op de verkiezingsavond komt de partijtop bijeen op verzoek van Merz. Daar zou over zijn lot worden gesproken. Ook is een bezoek aan de Algemene Vergadering van de VN volgende week afgezegd.

Langer onvrede

Merz is nog geen anderhalf jaar in functie. Niet eerder zou een kanselierschap zo snel ten einde komen. Duitsland staat juist bekend om lang zittende leiders als Adenauer (veertien jaar), Kohl en Merkel (beiden zestien jaar). Het voortijdige einde van Merz' voorganger, Olaf Scholz, was zelfs een unicum.

De bondskanselier lijkt aan te willen blijven. Bij een bezoek aan Finland zei Merz dat met de huidige spanningen met Rusland stabiliteit belangrijk is. "Ik probeer mijn collega's, partij en fractie ervan te overtuigen, dat [wat hier gebeurt] hier veel belangrijker is dan sommige binnenlandse politieke debatten."

Er bestaat al langer onvrede over Merz. Partijgenoten hekelen dat hij weinig tactisch en tactvol te werk gaat, bijvoorbeeld in het plotseling vervangen van ministers, het forceren van plannen en breken van verkiezingsbeloftes. Zijn communicatie is fel en direct, waarmee hij voortdurend kiezersgroepen voor het hoofd stoot.

De populariteitcijfers zijn historisch laag: 88 procent is ontevreden over de bondskanselier. In peilingen wordt de CDU/CSU inmiddels onder de 20 procent gepeild, ver achter de AfD. De reeds verloren deelstaatverkiezingen en de verwachte nederlaag bij de komende stembusgang, lijken de druppel.

Weinig steun

In de huidige verkiezingscampagne zetten lokale CDU'ers zich juist af tegen Merz. De vicevoorzitter van de CDU in MV roept openlijk op tot zijn vertrek. De bondskanselier wordt zelfs op afstand gehouden van de campagne. Met hem "zijn geen verkiezingen meer te winnen", klinkt het bij de CDU-jongeren.

Alleen de grootste vertrouwelingen springen voor Merz in de bres. De deelstaatpremiers van de CDU spreken vandaag opnieuw hun steun uit en wijzen vooral op het belang van eenheid in de partij. Dat gaat vooral gepaard met oproepen aan Merz om beter naar de kiezers te luisteren.

Het gezag van Merz is tanende, wat de stabiliteit binnen de regeringscoalitie met de SPD in gevaar brengt. CSU-leider Markus Söder legt de schuld van de interne onrust deels bij de sociaaldemocraten, die hervormingen zouden blokkeren.

Het invloedrijke Bondsdaglid Christian von Stetten (CDU) roept openlijk op tot het vertrek van de SPD-minister van Sociale Zaken, tevens co-voorzitter van die partij. Zo kan het machtsverlies van Merz ook de regering in gevaar brengen.

Opvolger

Het vervangen van Merz kan eigenlijk alleen met medewerking van hem zelf. Bronnen in de partij melden aan Die Zeit dat de CDU-deelstaatpremiers Merz tot opstappen moeten dwingen. Volgens het medium wordt dat al voorbereid. De Frankfurter Allgemeine Zeitung meldt dat dit plan ook steun krijgt van CDU'ers in de Bondsdag.

De opvolger van Merz zou ook uit de rijen van de deelstaatpremiers moeten komen. De meestgenoemde naam is Hendrik Wüst, de 51-jarige premier van Noordrijn-Westfalen. Hij wordt geroemd om wat Merz ontbeert: degelijk besturen, zonder problemen. Nadeel is dat hij zijn deelstaat zou moeten verlaten, een ruim half jaar voor deelstaatverkiezingen aldaar.

Ook de Beierse premier Söder, die al vaker een gooi naar het kanselierschap deed, is in beeld. De oudgediende is breed bekend, niet in de laatste plaats om zijn grappen en grollen, hoewel hij zich de laatste maanden doelbewust serieuzer opstelt. Zijn nadeel: hij leidt de zusterpartij CSU en moet de grotere CDU achter zich winnen.

De premiers zouden onderling moeten bepalen wie het wordt, voordat Merz tot opstappen kan worden gedwongen. Wüst leunt op de westelijke deelstaten en het meer sociale deel van de partij, Söder op Beieren en het oosten, evenals de conservatieve vleugel. Als tussenweg zou de relatief onbekende premier van Hessen, Boris Rhein, een optie zijn.

Het is maar de vraag of een vervanging van Merz de onrust in de partij zou beëindigen. De problemen in het land blijven hetzelfde, net als de stroeve samenwerking met de SPD. Tevens zou een opvolger een regering leiden die door Merz is aangesteld. Het opnieuw vervangen van ministers zal tot nieuwe onrust leiden.

Voor Merz resten er twee opties: meewerken aan zijn voortijdige einde of het fors herstellen van het vertrouwen in de partij, wat schier onmogelijk lijkt. Eén ding lijkt zeker: Merz zal niet de geschiedenis in gaan als stabiele staatsman in de geest van Merkel, Kohl of Adenauer.

In Japan zijn voor het eerst meer dan 100.000 mensen 100 jaar of ouder. Volgens het ministerie van Volksgezondheid zijn er nu 107.677 honderdjarigen, van wie 88 procent vrouw is.

De oudste vrouw is de 114-jarige Kishimoto Fuyo, de oudste man is de 112-jarige Kato Hikaru.

Japan heeft de oudste bevolking ter wereld en vergrijst sterk. Onderzoek uit 2023 liet zien dat één op de tien Japanners ouder is dan 80 jaar.

Lage geboortecijfers

De Japanse minister van Volksgezondheid zei verheugd te zijn "dat zoveel mensen een lang, gezond en actief leven leiden". Maar de vergrijzing in Japan leidt ook tot zorgen over de sociale zekerheid.

Ondertussen heeft Japan ook een van de laagste geboortecijfers ter wereld. Sinds 2015 sterven er meer mensen in Japan dan er worden geboren. De bevolking kromp tussen 2020 en en 2025 met 2,5 procent.

Dat kan leiden tot economische problemen. Er kunnen bijvoorbeeld personeelstekorten ontstaan, en de kosten van de sociale zekerheid zullen stijgen.

Fraude met 100-jarigen

In 2010 was er veel te doen rond de cijfers van 100-jarigen in Japan. Toen bleek uit onderzoek dat ruim 230.000 Japanners van 100 jaar of ouder die op papier nog bestonden, spoorloos waren. Sommigen waren al tientallen jaren eerder overleden.

Dit zou deels te maken hebben met een gebrekkige registratie. Ook zouden families hiermee hebben gefraudeerd: op deze manier probeerden zij nog pensioengelden te ontvangen. Inmiddels zijn de controles van de cijfers door de overheid aangescherpt.

Beveiligers op Schiphol gaan vandaag toch niet staken. De vakbonden FNV en CNV hebben afspraken gemaakt met Schiphol en de beveiligingsbedrijven over betere arbeidsomstandigheden op de luchthaven. Reizigers hoeven daarom vandaag geen rekening te houden met langere wachttijden, zegt Schiphol.

Het gaat onder meer om afspraken over de pauzetijden en plaspauzes. "Beveiligers konden niet volledig van hun pauze genieten", zegt bestuurder Serda Karabulut van FNV. "Afgelopen tijd zijn de looptijden van de werkplek naar de pauzeplek veranderd, ten nadele van de beveiligers." Er is afgesproken dat de pauzetijden meer in overeenstemming zijn met de looptijden.

Ook kregen beveiligers te weinig rust na opeenvolgende werkdagen, vindt de vakbond. "We hebben afgesproken dat beveiligers 48 uur rust krijgen als ze vijf of meer dagen achter elkaar werken", zegt Karabulut. "Het gebeurde ook te vaak dat verlofdagen niet werden goedgekeurd." Daar komt verandering in, stelt de vakbond.

De bonden hebben ook afspraken gemaakt over vrouwelijke beveiligers. Een tekort aan vrouwelijk personeel leidt ertoe dat zij vaak lang achter elkaar reizigers moeten fouilleren. Mannen mogen namelijk geen vrouwen fouilleren. "In de nieuwe afspraken is geregeld dat vrouwen maximaal een uur achter elkaar mogen fouilleren", zegt Karabulut.

Reizigers in de wacht

Sinds mei is de beveiliging op Schiphol anders geregeld. Eerder waren er vijf bedrijven die de beveiliging regelden, nu zijn dat er nog drie. Het leidde tot problemen met onder meer het rooster, pauzes, verlof en de bezetting, stelt de vakbond.

Afgelopen maand legden beveiligers daarom al meerdere keren kort hun werk neer. De wachttijden voor reizigers liepen daardoor op.

De afspraken tussen de vakbonden, Schiphol en de beveiligingsbedrijven moeten uiterlijk volgend jaar in de meivakantie allemaal geregeld zijn.

In Parijs is een medewerker van een naschoolse opvang veroordeeld tot een jaar huisarrest voor het seksueel misbruiken van negen meisjes. Ook krijgt hij een voorwaardelijke celstraf van vier jaar.

Het misbruik vond plaats op een school in Parijs tussen september 2022 en januari 2024 bij kinderen van 5 tot 10 jaar. De 38-jarige Michaël M. raakte hen aan op de rug, billen, en in één geval onder de kleding op de geslachtsdelen.

De man bekende tijdens de rechtszaak de kinderen te hebben misbruikt en zei dat het wel moest zijn gebeurd "als de kinderen het zeggen". Hij moet een jaar lang thuis een enkelband dragen en komt tien jaar onder toezicht van de reclassering. Ook mag hij zijn hele leven geen werk meer doen in de publieke sector of werk waarbij hij in contact komt met minderjarigen.

De zaak kwam aan het rollen toen een meisje begin 2024 verklaarde dat "Michaël haar billen had aangeraakt". Daarna kwamen er nog twee getuigenissen bij. Deze kinderen verklaarden dat hij hun handen had gepakt en in zijn broekzak had gestopt.

Misstanden naschoolse opvang

De straf voor de medewerker komt op een moment dat er veel te doen is over misstanden in de naschoolse opvang in Parijs. Sinds begin dit jaar zijn 132 begeleiders van activiteiten geschorst door de gemeente, onder wie 52 vanwege vermoedens van seksueel of seksistisch geweld.

Voormalig burgemeester van Parijs Anne Hidalgo werd gisteren gehoord door een commissie die hier onderzoek naar doet. Zij sprak van "collectief falen".

De Europese Unie zal snel onafhankelijk moeten worden en zelf voor de veiligheid moeten zorgen. Dat zegt voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen. In haar jaarlijkse speech roept ze op tot de oprichting van een Europese Veiligheidsraad.

De EU zou samen met landen als Canada, het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen en Oekraïne lid moeten zijn van die nieuw op te richten Veiligheidsraad. De raad zou moeten bestaan naast de NAVO, dat de laatste tijd worstelt met de vraag hoe te reageren op aanvallen van Rusland.

Deelnemende landen zouden ook een afspraak met elkaar moeten maken die vergelijkbaar is met Artikel 4 van de NAVO, waarin een land kan oproepen tot een spoedoverleg als het zich bedreigd voelt.

Ook wil de EU intensiever samenwerken met Canada. Dat land moet wat Von der Leyen betreft het eerste "associatielid" van de EU worden. "We willen de relatie naar het hoogste niveau tillen", zei ze daarover.

Bekijk hier een samenvatting met opmerkelijke momenten uit haar toespraak:

De plannen voor een Europees samenwerkingsverband op het gebied van veiligheid zijn niet nieuw. Beleidsmakers in de EU wijzen al langer op het belang ervan.

Volgens Von der Leyen is de Europese Veiligheidsraad nodig vanwege de nieuwe realiteit. Daarmee doelt ze op toenemende Russische provocaties met hybride aanvallen op landen in de EU. Ze noemt de drones boven Litouwen en de poging tot een droneaanval in de Duitse stad Leipzig als bewijzen dat de Russische dreiging zich niet beperkt tot Oekraïne.

Ook de twijfel die de Amerikaanse president Trump zaait over de NAVO is aanleiding voor de EU om te werken aan een eigen veiligheidsstructuur, onafhankelijk van de Amerikaanse steun. De Verenigde Staten of de Amerikaanse president werden in de toespraak van Von der Leyen niet genoemd.

Migratie beperken

Von der Leyen komt in haar speech ook met voorstellen voor het versterken van de Europese buitengrenzen. Daarnaast wil ze dat er wetgeving komt die het makkelijker maakt grote groepen migranten zonder asielprocedure terug te sturen naar het land waar ze vandaan komen.

Toen afgelopen zomer vanuit Marokko tienduizenden migranten de Spaanse exclave Ceuta wisten binnen te dringen, bleek de verdeeldheid hierover tussen Europese landen groot. Europese landen vreesden dat migranten zouden doorreizen, maar dat gebeurde uiteindelijk niet.

Von der Leyen erkent dat de Europese eenheid toen in het gedrang was, maar volgens haar is "de enige oplossing een Europese oplossing", verwijzend naar het Europese migratiepact.

Het heeft volgens haar blootgelegd dat er maatregelen moeten komen voor dit soort situaties. Daarom wil ze een nieuwe 'gereedschapskist' die de EU kan gebruiken om met noodgevallen zoals de crisis in Ceuta om te gaan. "We gaan de wortel van illegale migratie aanpakken", stelde ze.

Socialemediaverbod en hitte

Behalve veiligheid en migratie had Von der Leyen het ook over de hitte. Ze noemt de afgelopen zomer, met extreme temperaturen en hittegolven, "de zomer van de waarheid". Daarom komt ze met een hittegolvenplan, waar onder andere in staat dat ze honderd gebieden in kaart wil brengen die kwetsbaar zijn voor hitte. Daarbij moet duidelijk worden welke risico's deze plekken lopen bij perioden van hitte.

Ook kondigt de voorzitter van de Europese Commissie in haar toespraak aan dat ze donderdag met een socialemediaverbod komt voor kinderen jonger dan 15 jaar. "We kennen de gevaren van sociale media. Genoeg is genoeg."

Kinderen vanaf 13 jaar zouden met haar voorstel wel sociale media kunnen gebruiken, maar alleen met ouderlijk toezicht en met beperkte mogelijkheden. Eerder werd al duidelijk dat het Nederlandse kabinet een Europese leeftijdsgrens voor sociale media steunt.

Volgens Von der Leyen "moeten we niet accepteren dat kinderen zich online in onveilige omgevingen bewegen". Daarom moeten platforms zelf met bewijzen komen dat ze veilig zijn, vindt ze. "Europa heeft de macht", stelt Von der Leyen. "Wij bepalen de regels, niet Big Tech."

Gevaren vanuit Europa

Von der Leyen waarschuwde in haar toespraak ook voor gevaren die vanuit Europa zelf komen. Zo sprak ze van "antidemocratische, anti-Europese krachten, waarvan we de gevaren kennen". Ze verwees daarbij naar Hongarije.

Daar werden onder premier Orbán volgens een missie van het Europees Parlement Europese waarden en wetten geschonden. In april werd Orbán weggestemd toen de huidige premier Magyar met zijn Tisza-partij de parlementsverkiezingen won.

Volgens Von der Leyen is dat een voorbeeld van hoe antidemocratische en anti-Europese krachten overwonnen zijn en "het Hongaarse volk heeft gekozen voor democratie en voor Europa".

Een jeugdzorginstelling in Houten moet van de inspectie alle camera's in het pand verwijderen. In totaal hangen er zes in de gemeenschappelijke ruimtes. Van de inspectie moesten ze vorig jaar al worden weggehaald, maar dat is niet gebeurd. De instelling zegt dat de camera's juist ten goede komen aan de veiligheid.

Dat blijkt uit een rapport van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) dat deze maand is gepubliceerd. In De Grote Geer wonen acht tot tien mensen tussen de leeftijd van 16 en 23 jaar. Zij krijgen zelfstandigheidstraining. Iedere bewoner heeft een eigen slaapkamer, douche en wc. In gezamenlijke ruimtes, zoals de gang en keuken, hangen camera's. De beelden kunnen live worden meegekeken en blijven vier weken bewaard.

"De camera's hebben een remmende werking op impulsief gedrag", zegt eigenaar Wim Diepeveen tegen RTV Utrecht. Volgens hem vergroten ze daarmee de veiligheid. Zo kun je bijvoorbeeld signaleren wanneer escalatie dreigt, of achteraf terugkijken wat er is gebeurd tijdens een incident.

Diepeveen is zich ervan bewust dat de IGJ vorig jaar al wilde dat ze werden weggehaald. Hij gaf geen gehoor aan dat verzoek omdat hij via de rechter gelijk wilde krijgen en dit volgens hem de enige manier was om tot een rechtszaak te komen. "Ik ken veel kleine jeugdzorginstellingen die kampen met dit vraagstuk over camera's. Wij willen dat doorbreken."

'Drang of dwang'

Volgens de inspectie is het cameratoezicht een inbreuk op het recht op privacy, de bewegingsvrijheid en het recht om ongezien te kunnen zijn. Daarnaast is er volgens een woordvoerder geen wettelijke grondslag om camera's te gebruiken.

Hoewel bewoners voordat ze intrekken worden geïnformeerd over de camera's en het doel ervan, is dat geen reden om af te wijken van de privacywet (AVG). In het inspectierapport staat dat jongeren en ouders "drang of dwang" voelen akkoord te gaan, "door de afhankelijkheidsrelatie en het tekort aan opvangplekken".

In een gesprek tussen de IGJ en De Grote Geer, dat RTV Utrecht heeft ingezien, zegt de inspectie dat ze bang is dat meer instanties camera's gaan gebruiken als dit wordt goedgekeurd. Daarmee wordt de kans op misbruik groter.

Zitting

Voor 1 oktober moet De Grote Geer de camera's weghalen. Als dat niet gebeurt, kan bijvoorbeeld een dwangsom worden opgelegd.

Op 3 november is een hoorzitting met de twee partijen. Tijdens die zitting wordt bepaald of de camera's definitief weg moeten blijven.

In Los Angeles is een helikopter van de Amerikaanse nieuwszender NBC neergestort, terwijl vanuit die helikopter een dodelijk busongeluk werd gefilmd. Ten minste twee inzittenden en iemand op de grond zijn om het leven gekomen, schrijft de Los Angeles Times. Twee anderen moesten naar het ziekenhuis.

De gecrashte helikopter was de lucht in gegaan om verslag te doen van een ongeluk tussen een auto en een bus. De auto had de zijkant van de bus geramd, met zeker twee doden tot gevolg. Ook raakten zeker zes mensen gewond.

Zie hier de beelden na de crash:

Tijdens de uitzending van NBC vertelde de presentator dat de nieuwszender het contact had verloren met het helikopterteam. Later in de uitzending bevestigde de presentator dat het toestel was neergestort. "We hebben even nodig om dit te verwerken", zei zij voordat de uitzending stopte.

Afgereisd naar ongeluk

"Ik ben er kapot van", schrijft de burgemeester van Los Angeles op X. "Mijn medeleven gaat uit naar betrokken familie en naasten." De burgemeester is naar de plek van het ongeluk afgereisd.

De oorzaak van de crash is nog onbekend. Wel is op beelden te zien dat de helikopter vermogen verliest en naar beneden zakt. De Amerikaanse autoriteiten doen onderzoek naar het ongeluk.

Goedemorgen! In politiek Den Haag beginnen de Algemene Beschouwingen en in Amsterdam is een eerste zitting over de explosie in een kelderbox onder een flatgebouw in Osdorp, waarbij in juni zeven mensen gewond raakten.

Eerst het weer: vandaag wisselen zon, wolken en buien elkaar af. De temperatuur loopt op naar 17 tot 19 graden en er waait een stevige westenwind.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De familie van Ben Saunders heeft bevestigd dat de zanger is overleden. Bij een recreatieplas ten zuiden van Arnhem werd gisteren het lichaam van een man gevonden. Er waren al vermoedens dat het om Saunders ging. Hoe hij om het leven is gekomen, is niet bekendgemaakt. De politie liet eerder wel weten dat een misdrijf is uitgesloten. Saunders is 43 jaar geworden.

"Mijn lieve kleine broertje is overleden. Ik heb nog nooit zo'n pijn ervaren als ik nu voel", schrijft broer Dean Saunders op Instagram. "Wat een vreselijke dag voor ons allemaal. Wij moeten hiermee leren leven en ik hoop dat hier respectvol mee wordt omgegaan. Ben had een prachtig gezin en een familie die heel veel van hem houdt. Dat zal ik ook voor altijd blijven doen. Ben zit in mijn hart en daar blijft hij voor altijd."

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Op concerten staat de muziek soms erg hard. Dan knalt het wel lekker uit de speakers, maar dat kan op lange termijn tot gehoorschade leiden. Reden voor een bijzonder optreden in Amsterdam van de zanger Blaudzun: een zacht concert:

Fijne dag!

Na een bewogen Prinsjesdag met brandende hooibalen langs de snelweg, besmeuring van de route van de Glazen Koets en grootschalige sabotageacties op het spoor, volgt vandaag een ongetwijfeld fel debat in de Tweede Kamer.

Het twee dagen durende Kamerdebat na Prinsjesdag, de Algemene Politieke Beschouwingen, gaat over de kabinetsplannen voor het komende jaar. Dat het minderheidskabinet kan rekenen op steun van een meerderheid in de Tweede en vervolgens Eerste Kamer is verre van een gelopen race.

Belangrijkste plannen uit de Prinsjesdagstukken

Lees hier alles over de belangrijkste voornemens uit het eerste 'koffertje' van het kabinet-Jetten.

De verschillende acties van groepen burgers zijn in toenemende mate onderwerp van gesprek in de Kamer. De snelwegacties van Extinction Rebellion, de klimaatmars van afgelopen weekend, anti-azc-demonstraties, pro-Palestijnse betogingen en boerenprotesten tegen het stikstofbeleid.

Ook van 'buiten' is er druk op de politiek. Onveiligheid door geopolitieke conflicten, stijgende energieprijzen, zorgen over AI.

Ze werpen hun schaduw over het Kamerdebat, waar partijen het via discussies met elkaar eens moeten zien te worden. Ook over de toekomst van de grote groep burgers die niet de straat op gaat en hun stem alleen bij de laatste verkiezingen heeft laten gelden.

Verenigen, niet uit elkaar spelen

"De parlementaire democratie is van iedereen, voor iedereen", zei koning Willem-Alexander in de troonrede namens het kabinet. Hij deed een oproep tot samenwerking in het parlement. "Democratie moet mensen verenigen, niet uit elkaar spelen." Maar hij zei ook: "De eerlijke boodschap bij de begroting voor 2027 is wel: niet alles kan tegelijk. Niet alles is morgen opgelost."

De inhoud van de troonrede is de verantwoordelijkheid van het kabinet. Oppositiepartijen voelden zich daarom vrij kritiek te leveren. Pro-leider Klaver sprak van "mooie woorden" van de koning, maar volgens hem "kunnen die mooie woorden niet verbloemen dat het kabinet stuurloos is". "Een klap in het gezicht", zei SP-leider Dijk. "Vooruitschuiven", noemde SGP-leider Stoffer het. En PVV-leider Wilders vindt het nog steeds tijd voor nieuwe verkiezingen.

Nog geen deal

Vandaag en morgen praten de Kamerleden waarschijnlijk vooral over wat ze missen in de plannen. Anders dan bij meerderheidskabinetten moet de coalitie van D66, VVD en CDA de oppositiepartijen zien te overtuigen om voor de rijksbegroting te stemmen.

Het is de coalitie tot nu toe niet gelukt een allesomvattende begrotingsdeal te sluiten met een deel van de oppositie die de meerderheid maakt. Met JA21 en de SGP leken de gesprekken een eind te komen. Maar door interne verdeeldheid binnen de coalitie bleek dit niet mogelijk.

Pro-leider Klaver zei afgelopen weekend nog maar een keer dat er met zijn partij te onderhandelen valt over de begrotingen van alle ministeries, maar dat eerst de bezuinigingen op de sociale zekerheid van tafel moeten.

Brede meerderheid

De kampen binnen de oppositie sturen aan op een keuze van de coalitie tussen 'links' of 'rechts'. Maar het is niet uitgesloten dat voor een deel van de plannen instemming komt van de partijen op links en voor een ander deel van de partijen op rechts.

Het kabinet blijft zeggen een brede meerderheid te zoeken van zoveel mogelijk partijen voor plannen die "Nederland vooruithelpen". Het is de vraag of de "uitgestoken hand" van het kabinet genoeg is.

De dossiers waar de meningen verschillen zijn wel bekend: het stikstofbeleid, het asielbeleid, meer woningen, energie en extra geld voor defensie en de veiligheid in Nederland. Daar komt de verdeling van belastingen op inkomen en op vermogen nog bij.

Te snel of te langzaam

"Ik snap dat de oppositie niet meteen met een grote bos bloemen klaarstaat", zei minister van Financiën Heinen gisteren. "Maar wij zijn bereid stappen te zetten, aan beide zijden van het parlement."

De coalitiepartijen zijn dus bereid tot compromissen. Maar een keuze voor 'links' of 'rechts' zit er niet in, maakte Heinen duidelijk.

"Wij houden niet halsstarrig vast aan ons coalitieakkoord", zei premier Jetten. Hij zei ook dat de coalitieplannen niet uit de lucht komen vallen: er zit een overtuiging achter over wat Nederland nodig heeft. "Toen we onze plannen presenteerden zeiden sommigen dat het te snel ging. Nu we op bepaalde dossiers pas op de plaats maken gaat het weer te langzaam. Laten we elkaar halverwege tegemoetkomen."

Het debat is vanaf 10.15 uur live te volgen via NOS.nl, de NOS-app en NPO Politiek en Nieuws. Op NPO Radio 1 word je regelmatig bijgepraat. Pro-leider Klaver is als fractievoorzitter van de grootste oppositiepartij de eerste spreker, daarna komen de andere fractievoorzitters aan het woord. Morgen is het de beurt aan premier Jetten namens het kabinet.

De familie van Ben Saunders heeft bevestigd dat de zanger is overleden. Bij een recreatieplas ten zuiden van Arnhem werd gisteren het lichaam van een man gevonden. Er waren al vermoedens dat het om Saunders ging. Hoe hij om het leven is gekomen, is niet bekendgemaakt. De politie liet eerder wel weten dat een misdrijf is uitgesloten. Saunders is 43 jaar geworden.

"Mijn lieve kleine broertje is overleden. Ik heb nog nooit zo'n pijn ervaren als ik nu voel", schrijft broer Dean Saunders op Instagram. "Wat een vreselijke dag voor ons allemaal. Wij moeten hiermee leren leven en ik hoop dat hier respectvol mee wordt omgegaan. Ben had een prachtig gezin en een familie die heel veel van hem houdt. Dat zal ik ook voor altijd blijven doen. Ben zit in mijn hart en daar blijft hij voor altijd."

Platencontract

De in Londen geboren Saunders brak in 2011 door bij het grote publiek in het allereerste seizoen van The Voice of Holland. Met zijn uitvoering van Use Somebody van Kings of Leon wist Saunders tijdens de eerste paar seconden van blind auditions direct drie coaches voor zich te winnen. Uiteindelijk won hij de talentenjacht, waarna hij een platencontract kreeg.

Voormalig The Voice-coach Marco Borsato reageert op Instagram op het overlijden van de zanger met een foto waarop zij samen op het podium staan. Ook deelde hij een fragment waarin Saunders zijn nummer Dochters zingt. "Lieve, bijzondere man. Mijn hart huilt! Ik kan geen woorden vinden voor de leegte die je achterlaat."

Saunders grootste hit was het nummer Kill For A Broken Heart. Hij nam twee albums op, You Thought You Knew Me by Now (2011) en Heart & Soul (2012).

Terwijl het muzikale succes van Saunders na 2013 wegebde, kwam hij meerdere keren in contact met justitie. In 2015 werd Ben Saunders opgepakt voor het mishandelen van een verkeersregelaar in Hoorn. Hij kreeg 180 uur taakstraf en moest een schadevergoeding betalen.

Nog geen week later kreeg hij van de rechter te horen dat hij de schade moest vergoeden van een vernieling bij een café in Landsmeer. Saunders bleef ook lid van de verboden motorclub Satudarah.

Ook zijn broer Dean Saunders werd eerder veroordeeld tot acht maanden gevangenisstraf wegens brandstichting, mishandeling en wapenbezit. Dean werd bekend als winnaar van muziekprogramma Popstars in 2011, een dag nadat zijn broer Ben The Voice had gewonnen.

Tattooshop

In 2023 deed Ben Saunders nog mee met het SBS-talentenjacht Avastars, dat na een seizoen stopte na lage kijkcijfers. Onlangs verhuisde hij naar een woonwagenkamp in Arnhem. In die stad opende hij eerder een tattooshop.

"De rust en de liefde hebben mij naar Arnhem gebracht", zei Saunders volgens Omroep Gelderland. "Ze hebben mij ook echt geadopteerd hier, zo voelt het echt. De mensen zijn heel relaxed, heel gemoedelijk."

Beelden van de auditie van Ben Saunders voor The Voice of Holland:

Het Amerikaanse leger heeft twee Iraanse boten vernietigd die probeerden een onbemand vaartuig van de Amerikaanse marine in beslag te nemen. Dat meldt nieuwssite Axios op basis van meerdere functionarissen. Daarbij zouden meerdere opvarenden zijn omgekomen.

Een woordvoerder van de Amerikaanse militaire commando voor het Midden-Oosten (Centcom), zegt dat twee kleine Iraanse boten een mislukte poging hadden gedaan om de controle over het onbemande vaartuig over te nemen. Het Amerikaanse leger maakte het exacte tijdstip of de locatie niet bekend.

Volgens Axios wordt het onbemande vaartuig of drone ship gebruikt voor patrouilles in de Straat van Hormuz. Volgens Amerikaanse functionarissen waren de boten van de Iraanse Revolutionaire Garde. De boten zouden zijn vernietigd, waarbij de opvarenden om het leven kwamen.

Vissersboten

Iraanse staatsmedia spreken dat tegen. Volgens hen ging het om twee vissersboten die voor de kust van de havenstad Kargan en in de buurt van het eiland Larak. Daarbij zouden meerdere vissers vermist zijn geraakt. De autoriteiten zijn een zoekactie gestart.

Het incident is opnieuw een escalatie in de al zes maanden durende strijd om de controle over de Straat van Hormuz, een van de belangrijkste zeeroutes voor de wereldwijde oliehandel. Waar normaal 20 procent van de wereldwijd olie de zeestraat passeert, is het scheepvaartverkeer nu bijna volledig stilgevallen.

De gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten hebben wereldwijd geleid tot hogere olie- en benzineprijzen. Ook in de VS leidt dat tot onvrede onder kiezers. President Trump beloofde dat de prijzen zouden dalen. Dat het hem nu niet lukt om dat waar te maken, is voor veel kiezers een teleurstelling.

In november vinden in de VS de tussentijdse verkiezingen plaats. Dan kiezen de Amerikanen een nieuw Huis van Afgevaardigden en een derde van de Senaat. "De olieprijs zal enorm kelderen zodra het militaire conflict met Iran voorbij is, en dat zal niet lang meer duren", beweerde Trump in een bericht op Truth Social.

32 miljard euro

De oorlog tegen Iran heeft de VS tot nu toe circa 32 miljard euro gekost, blijkt uit een berekening van het onafhankelijke Congressional Budget Office (CBO), op verzoek van leden van het Amerikaanse Congres.

De oorlog heeft bovendien de Amerikaanse munitievoorraden aanzienlijk uitgeput, stelt het CBO. Vooral de voorraad Patriot-luchtverdedigingsraketten is flink geslonken. Volgens het CBO duurt het "minstens vijf jaar" voordat die voorraden weer op peil zijn, zelfs als de productie wordt opgevoerd.

De wereldwijde oliemarkt staat verder onder druk door de gevechten tussen de Houthi's, die door Iran worden gesteund, en de door Saudi-Arabië gesteunde regeringstroepen, die sinds juli weer zijn opgelaaid. Door het geweld zijn tienduizenden mensen in Jemen op de vlucht geslagen.

De Saudische luchtverdediging zegt gisteren een drone van de Houthi's te hebben onderschept die onderweg was naar de heilige stad Mekka. De Saudische autoriteiten noemen de aanval een "schandelijke daad". Het was volgens hen de tweede poging van de Houthi's sinds medio 2017 om Mekka aan te vallen.

Het nieuwe front in de oorlog in het Midden-Oosten zet ook de Saudische olie-export verder onder druk. Zo raakte enkele dagen geleden een belangrijke oliepijpleiding in Saudi-Arabië beschadigd bij een drone-aanval. Die blijft mogelijk nog weken buiten gebruik.

De Zuid-Afrikaanse politie roept vrouwen op extra voorzichtig te zijn, nadat vandaag opnieuw in het noordoosten van Johannesburg een dode vrouw is aangetroffen. Het gaat om het zevende vrouwenlichaam dat in twee maanden tijd in hetzelfde gebied is gevonden.

Volgens de Zuid-Afrikaanse autoriteiten lijken de zaken met elkaar verband te houden. Het is volgens hen nog te vroeg om te zeggen of er sprake is van een seriemoordenaar of van een groep daders.

"Hoewel het onderzoek nog loopt en de politie in dit stadium nog niet heeft bevestigd dat de sterfgevallen verband houden met een seriemoordenaar, zijn de overeenkomsten zorgwekkend genoeg om een openbare waarschuwing uit te vaardigen en het onderzoek op te voeren", stelt politiewoordvoerder Athlenda Mathe.

Ontbinding

De politie heeft vrouwen opgeroepen extra voorzichtig te zijn bij activiteiten zoals hardlopen. Aanleiding voor de waarschuwing is de vondst van het lichaam van een vrouw vandaag in Kwa-Thema, op ongeveer 34 kilometer van Kempton Park.

Volgens de politie werd het slachtoffer volledig naakt en in vergevorderde staat van ontbinding aangetroffen. Een dag eerder werd ook al een vrouwenlichaam gevonden in Olifantsfontein, ten noorden van Kwa-Thema.

Afgelopen zaterdag werd het lichaam gevonden van de 38-jarige Elizabeth "Tsontso" Moselakgomo. Zij verdween vorige week tijdens het hardlopen in Kempton Park. Na een zoektocht van politie en buurtbewoners werd haar halfnaakte lichaam gevonden.

Een van de hoogste femicidecijfers ter wereld

De reeks dodelijke vondsten hebben de aanhoudende zorgen over geweld tegen vrouwen en kinderen in Zuid-Afrika opnieuw aangewakkerd. Tussen april en juli dit jaar werden in het land 5427 moorden geregistreerd, gemiddeld van 45 moorden per dag.

Elke dag worden er in Zuid-Afrika gemiddeld vijftien vrouwen vermoord. Volgens VN-organisatie UN Women behoren de femicidecijfers in het land tot de hoogste ter wereld. Uit een Zuid-Afrikaans onderzoek uit 2022 blijkt dat meer dan 35 procent van de volwassen vrouwen ooit met fysiek of seksueel geweld te maken heeft gehad.

President Ramaphosa heeft de politie opgedragen prioriteit te geven aan de onderzoeken en alles op alles te zetten om de daders op te sporen. "Deze incidenten veroorzaken angst en onzekerheid in onze gemeenschappen, met name onder vrouwen", zei hij.

Straatverlichting

De Zuid-Afrikaanse Commissie voor Gendergelijkheid dringt aan op onmiddellijke maatregelen om vrouwen beter te beschermen. Een veiligheidscontrole moet duidelijk maken of onder meer straatverlichting, cameratoezicht, looproutes, politieaanwezigheid en de toegang voor hulpdiensten in de gebieden op orde zijn.

"Vrouwen zouden niet eerst vermoord hoeven te worden voordat een gebied extra aandacht krijgt", aldus commissiewoordvoerder Javu Baloyi.

Ed Sheerans begeleidingsband en drie acts die in zijn voorprogramma zouden spelen, hebben zich teruggetrokken. Ze steunen daarmee de Amerikaanse rapper Macklemore, die eveneens een aantal van Sheerans shows in de Verenigde Staten zou aftrappen, maar vanwege pro-Palestijnse uitspraken op het podium uit de tour is gezet.

"Een van de redenen waarom ik deze tournee wilde doen, was omdat ik hier op podia en in stadions door heel Amerika wilde staan en twee woorden wilde uitspreken die me zeer na aan het hart liggen: "Free Palestine", schreef Macklemore gisteren op Instagram. De rapper stelt dat Sheeran onder druk was gezet door stadioneigenaren om hem uit zijn programma te schrappen.

De Ierse folkband Beoga, die als begeleidingsband met Sheeran op het podium zou staan, liet daarop weten niet meer mee te willen doen aan Sheerans tour door de VS. Ook Aaron Rowe, de Deense band Lukas Graham en Finneas, de broer van Billie Eilish, houden het voor gezien. Wat dat voor de tour van de Britse zanger betekent, is nog niet duidelijk.

Ierse geschiedenis

Rowe and Beoga, twee Ierse acts, noemen de geschiedenis van hun land als reden voor hun terugtrekking. "Wij zijn Ieren die weten wat kolonialisme inhoudt. Als oprichters van de beweging Irish Artists for Palestine zetten wij ons in als activisten voor gerechtigheid en we zullen dat ook blijven doen," aldus Beoga.

Rowe noemt Sheeran "een vriend voor het leven". "Maar als Ieren weten we maar al te goed wat genocide, opzettelijk veroorzaakte hongersnood en gewelddadige bezetting inhouden."

Finneas stelt dat "kunstenaars niet het zwijgen mag worden opgelegd wanneer ze opkomen voor de onderdrukten". Lukas Graham schrijft dat "niemands banksaldo mag bepalen wie er mag spreken of welk leed we mogen erkennen".

'Geprobeerd bruggen te bouwen'

Ed Sheeran reageerde eerder vanavond op Instagram op de commotie. Hij zegt dat het schrappen van Macklemore als voorprogramma een besluit van de organisatoren was, en niet van hem.

"Ik zou de fans die plannen hadden gemaakt nooit teleurstellen", schrijft Sheeran. "En ik zou ook de tourcrew en de andere voorprogramma's en muzikanten die op mij rekenen voor werk en hun inkomen nooit in de steek laten."

Het verzet tegen Macklemore's voorprogramma begon eerder deze maand bij concertzaaleigenaar Robert Kraft in Massachusetts. Die heeft volgens Macklemore andere stadioneigenaren tegen hem opgezet.

Sheeran zegt nu de hele week geprobeerd te hebben bruggen te bouwen en de concertzaaleigenaren op andere gedachten te brengen, inclusief Robert Kraft. "Ik heb geprobeerd een oplossing te vinden waar iedereen mee kon leven, maar de beslissing van de concertzalen en de organisator was definitief."

'Geen politiek forum'

Sheeran schrijft ook dat hij weigert mee te doen aan een publieke discussie over de oorlog in Gaza. "Ik ben geschokt door het conflict tussen Israël en Palestina. Het leed en de pijn aan beide kanten zijn een menselijke tragedie", aldus de zanger.

Hij benadrukt dat hij wel een persoonlijke mening heeft "over dit verwoestende conflict", maar dat zijn publiek uit jongeren bestaat met allerlei verschillende achtergronden. "Wie naar mijn shows komt verwacht geen politiek forum."

"Ik heb respect voor Macklemore's vastberadenheid om op te komen voor waar hij in gelooft", voegt Sheeran eraan toe. "Er is echter ruimte voor verschillende manieren om hetzelfde doel te bereiken: vrede."

P!nk

Verschillende andere artiesten hebben zich uitgelaten over de kwestie. De Amerikaanse zangeres P!nk deelde na het optreden van Macklemore op 4 september al een bericht van de pro-Israëlische activistische organisatie StopAntisemitism, die fors uithaalde naar Macklemore. Daar kreeg ze zelf weer kritiek op, waarna ze uitgebreid reageerde.

Macklemore krijgt ook bijval op sociale media. Onder meer van de Spaanse acteur Javier Bardem en artiesten Hozier, Kneecap en Bob Vylan, die zelf eerder het nieuws haalde met pro-Palestijnse uitlatingen op het podium.

Het was een onrustige Prinsjesdag op de weg en op het spoor: langs meerdere snelwegen staken boerenactivisten onder meer hooibalen in brand, en op het spoor veroorzaakten voorwerpen tientallen storingen. Een overzicht.

05.30 uur

Vanochtend vroeg ontdekt spoorbeheerder ProRail meerdere storingen in Midden- en Oost-Nederland. Er blijken buizen en kabels op het spoor te zijn neergelegd.

10.00 uur

Op zeker 35 plekken veroorzaken de voorwerpen storingen en op veel plekken raakt het treinverkeer ontregeld. Bij Steenwijk rijdt een trein op het sabotagemateriaal in. Dat heeft geen gevolgen omdat de trein al was gewaarschuwd, en dus niet op volle snelheid reed.

Halverwege de ochtend heeft ProRail het spoor op verschillende locaties gecontroleerd en op zeker 27 plaatsen materiaal verwijderd.

12.00 uur

Rond het middaguur steken boerenactivisten op verschillende plekken in het land voorwerpen in brand, onder meer trekkerbanden, hooibalen en pallets.

Er ontstaan brandjes bij onder andere de A2 bij Breukelen, de A28 bij Putten en Dwingeloo en de A7 bij Scheemda.

De activistische boerenorganisatie Farmers Defence Force had eerder al aangekondigd dat rond 12.00 uur acties zouden plaatsvinden om te protesteren tegen het stikstofbeleid van het kabinet.

Later wordt bevestigd dat boerenactivisten achter de branden zitten.

16.30 uur

Aan het einde van de middag spreekt premier Jetten zich uit tegen de sabotageacties op het spoor en de branden langs de snelweg. Volgens hem gingen die alle perken te buiten en leverden ze gevaarlijke situaties op.

De politie arresteert zeven mensen vanwege brandstichting bij de A2 bij Breukelen. De hooibalen die waren aangestoken veroorzaakten veel rook. Daardoor kwam de verkeersveiligheid in gevaar, aldus een politiewoordvoerder.

De personen zijn tussen de 25 en 70 jaar oud en komen uit de gemeente Stichtse Vecht, waar Breukelen onderdeel van is.

18.00 uur

Er zijn aanwijzingen dat boerenactivisten achter de sabotage op het spoor zitten, blijkt uit gesprekken die de NOS voerde met boeren en boerenorganisaties in het land.

Bronnen in agrarische kringen bevestigen dat de afgelopen dagen in online groepen is gesproken over vergaande acties op Prinsjesdag.

Als dat zo is, hebben ze met deze actie hun eigen glazen ingegooid, zegt hoogleraar terrorisme en politiek geweld Bart Schuurman. Hij verwacht dat het Openbaar Ministerie hoge straffen zal eisen tegen de daders.

Boerenprotestgroep Agractie zegt niets van de sabotageactie te weten. Ook actiegroep Farmers Defence Force zegt niet betrokken te zijn.

Aan het begin van de avond wordt opnieuw een metalen staaf op het spoor aangetroffen tussen Holten en Rijssen in Overijssel. De staaf wordt verwijderd en overhandigd aan de politie.

Een woordvoerder van de NS laat weten dat het treinverkeer hier rond 19.00 uur weer is opgestart.

19.00 uur

Later op de avond verzamelen demonstranten zich met trekkers bij het arrestantencomplex in Houten. Volgens de aanwezige persfotograaf vroegen ze om de vrijlating van de personen die zijn gearresteerd bij de A2.

Op beelden is te zien dat de demonstranten met de politie in gesprek zijn. Farmers Defence Force riep eerder op om ook in de avond te blijven protesteren.

22.00 uur

Er wordt opnieuw een staaf gevonden op het spoor bij Teuge, tussen Apeldoorn en Deventer. De spoorbeheerder gaat uit van een nieuwe sabotageactie. Het treinverkeer tussen Deventer en Apeldoorn lag tijdelijk stil.

Aankomende nacht en morgenochtend is ProRail extra alert met cameratoezicht en surveillance, laat een woordvoerder weten aan de NOS.

Een federale rechtbank in Washington D.C. heeft opnieuw verboden om de naam van president Trump op de gevel van het Kennedy Center te zetten of het bijbehorende plein naar hem te vernoemen. Vlak na het oordeel van de rechter besloot het bestuur van het culturele instituut om het centrum per direct te sluiten, omdat het gebouw niet veilig zou zijn.

Daarmee duurt het getouwtrek om de naam van het gerenommeerde instituut in de Amerikaanse hoofdstad voort. Al eerder werd een poging van Trump om het Kennedy Center naar zichzelf te vernoemen tegengehouden door de rechtbank. Destijds was Trumps naam al aangebracht op de gevel van het gebouw. Die moest er vervolgens weer worden afgehaald.

Vorige maand besloot het Trump-gezinde bestuur om de naam van de president dan maar onder de officiële naam op de gevel te zetten. Ook dat is in strijd met de eerdere uitspraak van de rechtbank, zei de rechter vandaag. In het vonnis wordt benadrukt dat toestemming van het Congres nodig is om de naam van het instituut te veranderen.

De zaak was aangespannen door het Democratische Congreslid Joyce Beatty, die op grond van haar politieke benoeming een zetel in het bestuur van het Kennedy Center heeft.

Deel plafond naar beneden gekomen

Amerikaanse media schrijven dat het bestuur stelt dat het Kennedy Center financiële problemen heeft. Die zou het centrum niet te boven komen als Trumps naam niet op de gevel prijkt. De lezing is dat de president, die zichzelf voorzitter heeft gemaakt, zorg zal dragen voor de renovatie van het gebouw. Hij moet daar dan wel een eerbetoon voor krijgen, aldus het bestuur.

Het pand zou in zeer slechte staat verkeren en is volgens een ingehuurde consultant onveilig voor bezoekers en personeel. Eerder deze maand stemde het bestuur al voor een sluiting van twee jaar om het gebouw op te knappen. Dat gebeurde nadat een deel van het plafond in de foyer naar beneden was gekomen.

Die sluiting werd door de rechter tegengehouden; het centrum mag niet dicht zonder toestemming van het Congres. Toch stemde het bestuur er vandaag opnieuw voor om het instituut tijdelijk te sluiten. Beatty stelde eerder dat het bestuur niet heeft onderzocht of het mogelijk is om het Kennedy Center gedeeltelijk open te houden tijdens een renovatie.