NOS Nieuws - Algemeen

Het openbaar vervoer rondom Den Haag en Rotterdam start geleidelijk weer op, nadat de problemen met de stroomvoorziening in de regio zijn verholpen.

De problemen ontstonden bij werkzaamheden aan een hoogspanningsstation in Wateringen. Een woordvoerder van netbeheerder TenneT legt uit dat een deel van het station spanningsloos werd gemaakt en dat er een dip in de stroomvoorziening ontstond bij het overschakelen naar een andere transformator.

Daardoor reden er tijdens de ochtendspits geen treinen van en naar station Delft en minder intercity's tussen Rotterdam, Den Haag en Dordrecht. Ook tussen Alphen aan den Rijn en Boskoop lag het treinverkeer stil. Daarnaast reden er geen treinen tussen Bodegraven en Leiden Lammenschans.

Metro en tram

Niet alleen treinreizigers, maar ook metroreizigers ondervonden hinder. Door problemen met de elektrische spanning kon vervoerder RET niet rijden op een deel van metrolijn E. Tussen Den Haag Centraal en Nootdorp stonden de metro's stil.

Omroep West ontving ook meldingen van stilgevallen en vertraagde trams. Daarnaast zouden verkeerslichten op verschillende plekken zijn uitgevallen.

Een losgeldbrief voor de ontvoerde moeder van NBC-presentator Savannah Guthrie eist 6 miljoen dollar in bitcoins voor haar vrijlating. Dat meldt een lokale Amerikaanse zender die een exemplaar van de brief toegestuurd kreeg. De familie zegde zaterdag toe het bedrag te willen betalen.

Om 17.00 uur vanmiddag plaatselijke tijd (hier 01.00 uur) verloopt een deadline die de afzender van de brief heeft gesteld. Volgens CNN dreigt de schrijver van de brief daarna Nancy Guthrie iets aan te doen.

De politie zei dat het besluit om wel of niet op de eisen in te gaan aan de familie is. "Wij kunnen adviseren over de wetshandhaving, maar elke actie wat betreft losgeld is uiteindelijk aan de familie zelf."

De familie ontdekte de ontvoering van Nancy Guthrie toen ze vorige week zondag niet verscheen bij een kerkdienst. Bij het huis van de 84-jarige vrouw, even buiten Tucson in de staat Arizona, werden braaksporen en bloed van haar aangetroffen. Ook ontvingen meerdere media een losgeldbrief.

Teken van leven

In een emotionele video riepen haar kinderen vervolgens op tot een teken van leven van hun moeder. Ze drukten de dader op het hart dat het gaat om een kwetsbare vrouw met een zwak hart die dagelijks medicatie nodig heeft.

Hoewel bewijs uitbleef dat Guthrie nog in leven is, kwam er vrijdag wel een tweede mail over haar ontvoering binnen bij de lokale zender KGUN. Volgens een presentator van die zender ging het in beide gevallen om een zorgvuldig, samenhangend verhaal waarin de afzender vertrouwelijke details noemt om te bewijzen Guthrie daadwerkelijk te kennen. Inhoudelijke details zijn verder niet bekendgemaakt.

Acht dagen na de ontvoering lijkt de politie ondertussen nog niet dichter bij een oplossing. Hoewel de plaatselijke rechercheurs hulp van de FBI krijgen en er op meerdere plekken is gezocht naar sporen, zijn er voor zover bekend nog geen concrete aanknopingspunten. Zo zou de schrijver van de mails ervoor gezorgd hebben dat de afzender niet te herleiden is.

Vorig jaar zijn in Nederland aanzienlijk meer asielaanvragen afgewezen dan een jaar eerder. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) meldt dat het aantal afwijzingen met 56 procent is gestegen.

Voor het eerst in jaren werden daarmee meer aanvragen afgewezen dan toegewezen. In totaal nam de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) vorig jaar 15.550 eerste beslissingen over asielaanvragen. 8120 aanvragen werden afgewezen, tegenover 7430 toewijzingen. Vooral in de tweede helft van het jaar nam het aantal afwijzingen toe.

De cijfers zijn gebaseerd op nieuwe cijfers over asielbesluiten van de IND. Het CBS meldt verder dat er ook minder eerste besluiten over asielverzoeken zijn genomen: 27 procent minder dan in 2024.

Het gaat bij eerste besluiten om de eerste inhoudelijke beslissing van de IND op een asielverzoek. Dit kan een toewijzing of afwijzing zijn. Eventuele latere beslissingen na bezwaar of een uitspraak van de rechter tellen hierin niet mee.

Sterke daling subsidiaire bescherming

Het aantal asielvergunningen op basis van zogenoemde subsidiaire bescherming daalde sterk. Deze vorm van bescherming is bedoeld voor mensen die geen vluchtelingenstatus kunnen krijgen, maar wel ernstige risico's lopen bij terugkeer. In 2025 kregen 2900 mensen zo'n vergunning, 70 procent minder dan een jaar eerder.

Ook het aantal toegekende vluchtelingenstatussen nam af. In totaal kregen 3400 mensen deze status, een daling van 35 procent. Daartegenover stond een stijging van het aantal vergunningen op humanitaire gronden, met 35 procent. Dit betreft mensen die vanwege schrijnende persoonlijke omstandigheden niet kunnen terugkeren naar hun land van herkomst.

Veel minder besluiten over Syriërs

Het aantal asielbesluiten over Syriërs is in 2025 sterk afgenomen. Syriërs vormen al jaren de grootste groep asielzoekers, maar door een machtswisseling in Syrië eind 2024 en een tijdelijk besluit- en vertrekmoratorium lag de besluitvorming maanden stil.

De IND nam in 2025 slechts 390 besluiten over Syrische asielaanvragen. Van hen kreeg 28 procent een verblijfsvergunning. Een jaar eerder ging het nog om 10.700 besluiten, waarvan 95 procent werd toegewezen. Het aantal Syriërs met een vluchtelingenstatus daalde van 2900 in 2024 naar 30 in 2025.

Sinds juni 2025 kunnen Syrische aanvragen weer worden beoordeeld, nadat het kabinet het landenbeleid aanpaste. Volgens de overheid is het geweldsniveau in Syrië afgenomen, waardoor asielzoekers vaker moeten aantonen dat zij persoonlijk risico lopen.

Voor asielzoekers uit andere landen nam het aantal besluiten juist toe. De IND nam 15.200 beslissingen over niet-Syrische aanvragen en wees daarvan 67 procent meer af dan een jaar eerder.

Grote delen van het Spaanse spoorwegnet liggen vanaf vanochtend 72 uur stil. Het spoorwegpersoneel houdt een driedaagse staking, die werd aangekondigd na twee fatale treinongevallen eind vorige maand. Daarbij kwamen 47 mensen om het leven. Het spoorwegpersoneel stelt dat deze ongelukken voorkomen hadden kunnen worden.

"We waarschuwden al lange tijd dat dit zou kunnen gebeuren en eisten onmiddellijk maatregelen. Tot deze tragische ongelukken werd er niet naar het personeel geluisterd", zegt Diego Martín Fernández, secretaris-generaal van de machinistenvakbond SEMAF.

De bond uitte in augustus vorig jaar in een brief aan spoorinfrastructuurbeheerder Adif zorgen over de kwaliteit van het spoor.

Waarschuwingen

Volgens Martín was dit een van de vele waarschuwingsbrieven die de vakbond verstuurde. Daarom ziet de bond een landelijke staking als een logische volgende stap. "Er wordt steeds minder onderhoud verricht op bepaalde lijnen", stelt de secretaris-generaal. Hij doelt daarbij op oudere trajecten, die volgens hem nog altijd het meest worden gebruikt.

De investeringen zouden vooral in de bouw van nieuwe trajecten worden gestoken. "Wij willen ook een structurele verandering zien, waarin werknemers een sterkere stem krijgen en al onze klachten en bijdragen worden meegenomen om de veiligheid in de sector te verbeteren."

Tot in het weekend hadden de spoorbonden gesprekken met het ministerie van Transport. Minister Óscar Puente hoopte met een overeenkomst de staking af te wenden, maar dat lukte niet. Alle partijen zagen de gesprekken als constructief, maar volgens de bonden kwam de regering toch niet genoeg over de brug.

Over het crisismanagement na de ramp bij Córdoba is vakbondsleider Martín niet geheel ontevreden. Sinds het ongeluk willen de regering en Adif wél in gesprek. "Ze hadden dit al vóór de ongelukken moeten doen, dan had het niet zover hoeven komen", meent hij.

Treinreiziger Mario Samper zat in de vierde wagon van de trein die bij Córdoba tegen een ontspoorde trein aanreed, waarna de eerste drie wagons ontspoorden. Op Atocha, het station waar de trein op 18 januari vertrok, doet hij zijn verhaal. "Ik nam afscheid van mijn vriendin in Madrid en nam zoals altijd de trein naar Huelva." Een paar uur later maakt hij het een na ergste treinongeluk in de Spaanse geschiedenis mee.

"Het gebeurde allemaal in een paar seconden. Het voelde alsof we in een blender zaten." Toen hij uit de trein was gekomen, werd Samper geconfronteerd met wat er was gebeurd. "Mijn wagon stond gelukkig nog min of meer op het spoor. De wagons voor ons waren zo'n 4 meter naar beneden gestort. Daar zaten veel mensen vast die om hulp smeekten."

Samper maakte zich al een tijdje zorgen om de veiligheid. "De trein had op dat traject vaak last van hevige trillingen. Ik ben altijd bang geweest omdat hij 275 kilometer per uur ging en zo erg trilde dat je je computer, water of telefoon niet eens op een tafeltje kon zetten. Maar goed, het was een reis die ik al vele jaren maakte en dat gaf me ook wat gemoedsrust", zucht hij.

Hij denkt dat het ongeluk misschien wel voorkomen had kunnen worden. "Twaalf jaar geleden gebeurde een soortgelijk ongeluk." Daarmee doelt Samper op het treinongeluk in Santiago de Compostela waar zo'n tachtig mensen omkwamen.

"Ik had van de regering verwacht dat ze maatregelen zou hebben genomen, om nog zo'n ongeluk te voorkomen." Ook zou hij graag zien dat de overheid verantwoordelijkheid neemt voor wat er is gebeurd.

"Voor zover ik weet, is dit in geen enkel ander land voorgekomen. En dat terwijl Spanje pionier is op het gebied van technologie. Het Spaanse hogesnelheidsnetwerk is op het Chinese na het langste ter wereld. En we geven een slecht voorbeeld van niet één maar twee van zulke grote ongelukken", vindt hij.

Vakbondsleider Martín deelt die mening: "We moeten een voorbeeld voor andere Europese landen zijn. Juist omdat we zo'n voorloper zijn in Europa. Daarbij hoort een goede aanpak van problemen, zodat die elders kunnen worden voorkomen."

De vakbond en de slachtoffers zullen strijden tot die aanpak er is. Samper zal voorlopig niet meer in een trein stappen. "Ik kom uit een spoorwegfamilie en heb jarenlang met de trein gereisd, maar ik zal nu nooit meer met de trein kunnen reizen."

Goedemorgen! Op verschillende plekken in Nederland voeren rijksambtenaren rond het middaguur actie tegen de zogeheten "nullijn", waardoor zij dit jaar geen loonsverhoging krijgen. En op de Olympische Winterspelen komen de Nederlandse schaatsters in actie op de 1000 meter.

Eerst het weer: de maandag begint bewolkt en met plaatselijk dichte mist. In de loop van de dag breekt in steeds meer regio's de zon door. In de zon wordt het vanmiddag 7 tot 9 graden, onder de bewolking blijft het kouder.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Voorafgaand aan de Super Bowl, het grootste jaarlijkse Amerikaanse sportevenement, deed het aangekondigde optreden van de Puerto Ricaan Bad Bunny veel stof opwaaien. De artiest haalde vorige week nog fel uit naar het anti-immigratiebeleid van de Amerikaanse regering.

Tijdens zijn optreden verwees hij veelvuldig naar zijn Puerto Ricaanse afkomst, maar zette hij ook andere landen uit de Amerika's in het zonnetje. Zo liet hij zijn dansers het optreden afronden door met allerlei vlaggen het stadion te verlaten. Zelf had hij een bal in handen waarop "Samen zijn we Amerika" was te lezen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Het Zwitserse AI-bedrijf Art Recognition heeft twee vrijwel identieke schilderijen die aan Jan van Eyck worden toegeschreven aan een AI-analyse onderworpen. Daarop werden niet de typische penseelstreken aangetroffen die de Vlaamse schilder doorgaans gebruikte.

Fijne maandag!

Het leek jaren geleden een goed idee: de gedupeerden van de toeslagenaffaire rust gunnen door ze even geen rekeningen van de Belastingdienst en Dienst Toeslagen te laten betalen. Maar niet alle ouders waren zich ervan bewust dat hun schuld daarmee wel bleef staan en zelfs verder opliep. Meerdere gedupeerden zitten nu opnieuw met een grote schuld, blijkt uit een rondgang van de NOS.

Hoeveel gedupeerden er precies achterstanden hebben, kan het ministerie van Financiën niet zeggen. Wel laat een woordvoerder weten dat van alle mensen die zijn beoordeeld, zo'n 40 procent een schuld heeft bij de Belastingdienst of Dienst Toeslagen. Bij bijna een derde van hen is het bedrag hoger dan 5000 euro.

100.000 mensen hadden pauzeknop

De pauzeknop werd in 2021 op verzoek van de Tweede Kamer ingesteld. Iedereen die zich als gedupeerde in de toeslagenaffaire aanmeldde, kreeg automatisch een betaalpauze om rust te brengen in hun situatie. In dat jaar is ook besloten om gedupeerden 30.000 euro compensatie te geven.

Het was eigenlijk de bedoeling de pauze maar één jaar te laten duren, juist om te voorkomen dat schulden zich zouden opstapelen. Maar door de coronacrisis en de vertraagde afwikkeling van de toeslagenaffaire duurde de pauze veel langer. De diensten zijn pas vorig jaar begonnen met op grote schaal invorderen bij de 100.000 mensen met zo'n pauzeknop.

Die invordering komt voor een deel van de gedupeerden als donderslag bij heldere hemel. Zij moeten in één keer alle achterstanden over meerdere jaren terugbetalen.

Doordat het gaat om allerlei belastingen (van inkomstenbelasting tot motorrijtuigenbelasting) en toeslagen (van zorgtoeslag tot kindgebonden budget), kan het bedrag snel oplopen. De 30.000 euro compensatie is intussen vaak al lang uitgegeven.

Helga de Vente moet uiterlijk morgen een groot bedrag naar de Belastingdienst overmaken, wat niet gaat lukken. Intussen wacht ze nog op een reactie op haar betalingsregeling en kwijtschelding.

Advocate Pauline Ros, die tientallen gedupeerden van de toeslagenaffaire bijstaat, kreeg afgelopen tijd heel wat telefoontjes erover. "Mensen zijn in paniek, vanwege alle blauwe enveloppen. Het doet ze weer helemaal denken aan de toeslagenaffaire."

Volgens het ministerie van Financiën zijn mensen op de website, in gesprekken en via jaarlijkse brieven op de hoogte gesteld. En met succes: het merendeel van de mensen met een pauzeknop heeft afgelopen jaren wél de aanslagen en beschikkingen betaald.

Toch zijn er tal van gedupeerden die zeggen echt niet te zijn geïnformeerd. Ze zeggen die brieven bijvoorbeeld niet te hebben gehad. Of ze belden de Belastingtelefoon erover, die ze vervolgens niet verder kon helpen. Zo raakten ze het spoor bijster over welke schulden nog openstonden.

"Ik bleek bij het afrekenen opeens niet genoeg saldo te hebben. De Belastingdienst had tienduizenden euro's van mijn rekening afgeschreven, vanwege oude belastingaanslagen waarvan ik helemaal niet wist", vertelt een consultant, die tot haar grote schrik bijna een ton schuld bleek te hebben.

"Je moet niet onderschatten dat we afgelopen jaren in een rollercoaster van emoties zaten, en weer financieel moesten leren plannen", zegt voormalig NSC-Kamerlid Faith Bruyning, die ook een flink bedrag moet terugbetalen. "Aan deze schulden heb je niet gedacht, omdat er vijf jaar radiostilte over is geweest."

Ook bij huidige Kamerleden zijn er zorgen. "Een pauzeknop betekent niet dat je die ouders financieel kan loslaten", vindt CDA-Kamerlid Inge van Dijk. "Ik vind dat je eigenlijk op voorhand kon zien aankomen dat mensen weer in de problemen zouden komen."

Wat wordt wel en niet kwijtgescholden?

Iedereen die zich aanmeldde als mogelijke gedupeerde in de toeslagenaffaire kreeg een pauze bij de Dienst Toeslagen en de Belastingdienst. Dat geldt ook voor toeslagpartners.

Zo'n 100.000 mensen hebben zo'n pauzeknop gekregen. Daar zitten ook tienduizenden mensen bij die uiteindelijk niet gedupeerd bleken. Zij moeten alle openstaande schulden alsnog betalen.

Bij gedupeerden zijn de schulden tot en met 2020 grotendeels kwijtgescholden. Achterstanden die vanaf 2021 zijn ontstaan, moeten wel worden terugbetaald.

Afgelopen jaar hebben 45.000 mensen gehoord dat de invorderingen weer starten. De rest zal ergens dit jaar bericht krijgen.

Het ministerie van Financiën is in 2024 een groot project gestart om de bedragen op een goede manier te innen. Medewerkers bellen bijvoorbeeld ouders persoonlijk op als de schulden heel hoog zijn.

Dat ook op het ministerie bekend was dat niet alle ouders weet hadden van die schuld, blijkt uit de belinstructies die medewerkers kregen. "De meeste ouders zijn niet goed op de hoogte of ze openstaande bedragen hebben", staat in een belscript. "Bij deze gesprekken kan het gebeuren dat ouders emotioneel of boos reageren."

'Grote stress'

Als gedupeerden hun nieuwe schulden niet kunnen betalen, kunnen ze een betalingsregeling of kwijtschelding aanvragen. "Maar omdat de regels daarvoor streng zijn, zitten ze opnieuw in grote stress", zegt advocaat Ros.

Zij hoopt daarom dat de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen, vanwege de uitzonderlijke omstandigheden, gedupeerden sneller betalingsregeling kunnen geven en dat die ook een langere looptijd heeft. "Mijn cliënten begrijpen dat ze dit moeten terugbetalen en willen dat ook. Daarom hopen ze op een oplossing."

Het podium van het grootste jaarlijkse Amerikaanse sportevenement, de Super Bowl, was voor ongeveer een kwartiertje het toneel van Benito Martínez Ocasio, oftewel de Puerto Ricaanse zanger Bad Bunny. Een keuze die van tevoren al veel stof deed opwaaien in de Verenigde Staten, omdat hij de eerste artiest was die zijn optreden vrijwel volledig in het Spaans deed.

Zelf leek hij vooral te willen focussen op diversiteit en verbinding. In zijn energieke show verwees hij veelvuldig naar zijn afkomst, door onder meer op te duiken te midden van een decor van suikerrietvelden. Ook beklom hij een elektriciteitspaal, verwijzend naar de vele stroomonderbrekingen waarmee Puerto Rico kampt.

Een samenvatting van de show:

Zoals veel artiesten voor hem nam ook Bad Bunny gastartiesten mee. Zo maakte zangeres Lady Gaga haar opwachting tijdens het optreden, net als de Puerto Ricaanse zanger Ricky Martin. De zangeres was de enige die in het Engels zong. Ook was er een medley te horen met daarin onder meer muziek van de Puerto Ricaanse reggaeton-artiest Daddy Yankee.

Kritiek op ICE

Vorige week haalde Bad Bunny nog uit naar de Amerikaanse president Trump en immigratiedienst ICE bij de Grammy-uitreiking. Tijdens zijn optreden vannacht uitte hij zijn kritiek subtieler, al verwees hij wel naar zijn winst van vorige week. Zo was zijn speech kort te zien op een tv in het decor en gaf hij een Grammy aan een klein jongetje met de woorden "Blijf in jezelf geloven".

Al snel circuleerden er berichten online dat het Liam Ramos was, het 5-jarige jongetje dat na zijn arrestatie symbool kwam te staan voor Trumps harde immigratiebeleid. Dat bleek niet zo te zijn, het ging om een kindacteur.

Halverwege zijn optreden werd het huwelijk van twee fans van de artiest officieel bekrachtigd. Zij hadden hem uitgenodigd op hun bruiloft, maar hij nodigde hen uit om onderdeel te zijn van zijn optreden, meldt persbureau AP.

Bad Bunny sloot zijn show af met de woorden "God bless America', gevolgd door een opsomming van landen in Noord- en Zuid-Amerika. "Samen zijn we Amerika", stond er op de bal die hij in zijn handen hield.

Achter de artiest liepen dansers met de vlaggen van de verschillende landen, waaronder Canada en Centraal-Amerikaanse landen. Boven het stadion was een reclamebord te zien met daarop de tekst: "Het enige dat krachtiger is dan haat, is liefde."

De hele halftime-show staat op YouTube:

Niet iedereen was blij met het optreden van de Puerto Ricaanse zanger. Zo hield de conservatieve organisatie Turning Point USA een alternatieve "All-American Halftime Show". Iets meer dan vijf miljoen mensen volgden de livestream van dat tegenconcert via YouTube.

Na afloop van het optreden liet president Trump weten dat hij het optreden "absoluut verschrikkelijk" en "een van de slechtste ooit" vond.

Mediamagnaat Jimmy Lai is door de rechtbank in Hongkong veroordeeld tot twintig jaar celstraf. Hij is schuldig bevonden aan het samenspannen met buitenlandse machten en het publiceren van opruiende stukken.

Lai, die Brits staatsburger is, spreekt de beschuldigingen tegen. Hij benadrukt dat hij een politieke gevangene is die vanwege zijn kritiek op de overheid de mond gesnoerd wordt.

De 78-jarige Lai werd in 2020 gearresteerd onder de nieuwe nationale veiligheidswet die China toen invoerde in Hongkong. Lai was een belangrijke figuur tijdens de pro-democratieprotesten in Hongkong en deed zelf ook geregeld mee aan de protesten.

De rechtszaak draait onder meer om zijn inmiddels niet langer bestaande krant, waar in opiniestukken scherpe kritiek klonk op de Chinese en Hongkongse autoriteiten. De krant, de Apple Daily, werd gedwongen de werkzaamheden te staken vanwege schendingen van de nationale veiligheidswet.

Zorgen om gezondheid

Zijn familie zegt zich ernstig zorgen te maken om de gezondheid van de mediamagnaat. Eerder dit jaar zei zijn advocaat dat hij last had van onder meer hartkloppingen, een hoge bloeddruk en diabetes. De rechtbank zei geen strafvermindering te willen overwegen vanwege zijn medische conditie. Lai kan nog in hoger beroep gaan tegen de uitspraak. Zijn advocaat wilde niet zeggen of hij dat ook gaat doen.

Lai zit al een straf uit van 5 jaar en 9 maanden voor huurfraude en deelname aan ongeoorloofde bijeenkomsten. Hij had voor de veroordeling van vandaag ook levenslang kunnen krijgen. Die straf legden de rechters hem niet op, maar gezien zijn hoge leeftijd komt ook deze straf daar wel op neer.

De leider van Hongkong noemt de straf voor Lai "zeer bevredigend" en stelt dat hiermee de rechtsstaat wordt gehandhaafd.

Voormalige kolonie

De voormalig Britse kolonie Hongkong wordt sinds 1997 bestuurd door de Chinese overheid. Het is daarmee een speciale bestuurlijke regio. Er werd in de onderhandelingen over de terugkeer onder het Chinese gezag afgesproken dat de burgerrechten in de stad zeker vijftig jaar in stand zouden worden gehouden. Het ging daarbij onder meer om persvrijheid, vrijheid van meningsuiting en vrijheid van vergadering.

De nieuwe veiligheidswet en de manier waarop die in de praktijk wordt toegepast, heeft duidelijk gemaakt dat er weinig overblijft van de democratische burgerrechten die Hongkongers eerder hadden.

De gisteravond vrijgelaten Venezolaanse oppositiepoliticus Juan Pablo Guanipa is ontvoerd in een wijk in Caracas. Dat meldt de Venezolaanse oppositieleider Machado op X.

"Zwaarbewapende mannen in burgerkleding arriveerden in vier voertuigen en namen hem met geweld mee", schrijft Machado. De Nobelprijswinnaar roept op tot de onmiddellijke vrijlating van haar bondgenoot.

Ook de zoon van Guanipa, Ramón, maakt melding van de ontvoering. "Mijn vader is opnieuw ontvoerd. Ik eis onmiddellijk een teken van leven", zegt hij in een video op sociale media. De Venezolaanse regering heeft nog niet gereageerd.

Oppositieleider Guanipa zat ruim acht maanden in de cel op verdenking van het leiden van een terroristische organisatie die van plan was regionale verkiezingen te saboteren. Daar werd geen bewijs voor geleverd. Voor zijn arrestatie zat hij tien maanden ondergedoken.

De oppositie en mensenrechtenorganisaties zeggen al jaren dat de regering onschuldige oppositieleiders oppakt om afwijkende meningen de kop in te drukken.

Oppositieleden vrijgelaten

In Venezuela werden gisteren enkele prominente oppositieleden vrijgelaten. Het ging naast Guanipa onder anderen om advocaat Perkins Rocha. Hun vrijlating werd als eerste gemeld door hun familieleden.

"Ik ben ervan overtuigd dat ons land volledig is veranderd", zei Guanipa na zijn vrijlating. "Ik ben er zeker van dat het nu aan ons allemaal is om ons te focussen op een vrij en democratisch land." Hij werd daarna achterop een motor rondgereden door de stad. Enkele uren later werd hij ontvoerd.

Amnestiewet

Mensenrechtenorganisatie Foro Penal laat weten dat ze de vrijlating van zeker 35 politieke gevangenen hebben kunnen verifiëren. Een van hen is de politicus Freddy Superlano, meldt de organisatie. Superlano is het hoofd van de oppositiepartij Voluntad Popular. Hij werd in 2024 gearresteerd na de presidentsverkiezingen.

Vorige week nam het Venezolaanse parlement een amnestiewet aan, die voor de vrijlating moet zorgen van mogelijk honderden politici, journalisten en mensenrechtenactivisten. Zij werden opgepakt en vastgezet onder het bewind van de presidenten Chávez en Maduro. De wet moet gaan gelden voor zaken vanaf 1999, toen Chávez aan de macht kwam.

Ontvoering Maduro

Begin vorige maand werd Maduro ontvoerd vanuit Venezuela door Amerikaanse militairen en meegenomen naar de VS. Dat leidde tot wereldwijde ophef. Inmiddels heeft waarnemend president Rodríguez het stokje overgenomen van de ontvoerde Maduro. Sindsdien zijn er al meerdere gevangenen vrijgelaten.

"Ze worden vrijgelaten, maar zijn niet vrij", zei Foro Penal daarover eerder tegen de NOS. De vrijgelatenen mogen het land veelal niet verlaten en moeten zich wekelijks melden bij de autoriteiten.

De presidentsverkiezingen in Portugal zijn met overmacht gewonnen door António José Seguro. De 63-jarige centrumlinkse kandidaat heeft veel meer stemmen gehaald dan zijn tegenstander, de rechtse populist André Ventura.

Seguro en Ventura waren de kandidaten die waren overgebleven na de eerste ronde van de verkiezingen, drie weken geleden. Toen haalde Seguro ook al meer stemmen dan de 43-jarige oud-sportcommentator Ventura.

Met vrijwel alle stemmen geteld, blijkt dat Seguro bijna 67 procent van de stemmen heeft gehaald en Ventura 33 procent.

Gematigde kandidaat

In de campagne profileerde Seguro zichzelf als een gematigd politicus die vooral de verbinding zoekt. Hij zette zich daarmee af tegen Ventura's plannen, die anti-immigratie en anti-establishment zijn. Ventura's partij Chega bestaat pas zes jaar en is sinds vorig jaar de grootste oppositiepartij in het Portugese parlement.

Seguro wordt de opvolger van de centrumrechtse Marcelo Rebelo de Sousa (77). Hij was tien jaar president en mocht zich niet verkiesbaar stellen voor een derde termijn.

Het presidentschap is in Portugal grotendeels een ceremoniële functie. Wel kan de president onder bepaalde omstandigheden het parlement wegsturen, nieuwe verkiezingen uitschrijven en een veto uitspreken over wetsvoorstellen.

Uitgesteld vanwege hoogwater

Ondanks het noodweer dat Portugal teistert, was de opkomst vandaag vergelijkbaar met die van drie weken geleden. Wel is in enkele gemeenten de stembusgang met een week uitgesteld vanwege hoogwater.

Die gemeenten hebben in totaal 37.000 stemgerechtigheden, oftewel 0,3 procent van het Portugese electoraat. Dat is volgens Portugese media te weinig om de overwinning van Seguro nog te verhinderen.

Correctie van de redactie

In een eerdere versie van dit bericht stond dat Chega sinds vorig jaar in grootte de derde partij in het Portugese parlement is. Dat klopt niet, het is de tweede partij in het parlement en daarmee de grootste oppositiepartij. Dat is in de tekst aangepast.

Slecht nieuws voor het Philadelphia Museum of Art en de Musei Reali in Turijn: hun versies van Sint-Franciscus ontvangt de stigmata die aan Jan van Eyck worden toegeschreven, zijn waarschijnlijk niet van de hand van de Vlaamse meester zelf.

Het Zwitserse AI-bedrijf Art Recognition heeft de vrijwel identieke schilderijen aan een AI-analyse onderworpen en daarop niet de voor Van Eyck typische penseelstreken aangetroffen, schrijft The Guardian.

Art Recognition komt tot de conclusie dat de versie in Turijn voor 86 procent zeker niet door Van Eyck is geschilderd en die in Philadelphia voor 91 procent zeker niet.

Kunsthistoricus Noah Charney zegt in de krant dat hij verwacht had dat de versie in Turijn een echte Van Eyck was en die in Philadelphia een kopie. "Het negatieve resultaat suggereert dat beide schilderijen uit zijn atelier komen. Dat zou betekenen dat het origineel dat grotendeels door Van Eyck is gemaakt, verloren is gegaan."

Meer onderzoek nodig

Hoogleraar artificiële intelligentie aan Tilburg University Eric Postma is onbezoldigd wetenschappelijk adviseur van Art Recognition. Hij werkte niet mee aan dit onderzoek, maar wel aan de ontwikkeling van algoritmen met Art Recognition.

"Het algoritme reageert alleen op wat zichtbaar is", zegt hij. "Of de penseelstreek zichtbaar is of de kleurschakering of iets anders, dat hangt allemaal af van het detail van de digitale reproductie die je gebruikt. Alle visuele structuren die je ziet in de digitale opname van het schilderij kunnen door het algoritme gebruikt worden om de hand van de meester te herkennen."

Critici van deze methode zeggen dat de staat waarin het schilderij verkeert en restauraties die in de loop er eeuwen zijn gedaan een goede AI-analyse kunnen verstoren.

Jan van Eyck

Jan van Eyck (ca. 1390 - 1441) was een diplomaat en schilder aan het hof van de Bourgondische hertog Filips de Goede. Hij geldt als een pionier in het gebruik van olieverf. Hij schilderde uiterst realistisch met veel oog voor detail en het gebruik van licht.

Zijn bekendste werk is De aanbidding van het Lam Gods dat in de kathedraal van Gent hangt. Vandaag de dag worden nog zo'n twintig schilderijen aan hem toegeschreven. Zij zijn van onschatbare waarde.

Postma beaamt dat. Hij weet uit eigen ervaring dat extra controle nodig is. "Je kunt je voorstellen dat je van een deel van het schilderij denkt: dat is helemaal niet door bijvoorbeeld Van Gogh geschilderd. Maar dan blijkt dat het ooit is geretoucheerd door iemand anders. Dus het is altijd goed om dat nog even te checken."

Dat geldt ook voor de eigenaren van de Van Eycks. De uitkomst van de AI-analyse is voor de eigenaren verontrustend, zegt Postma. "Het betekent dus dat ze nader onderzoek moeten doen, want het lijkt erop dat ze niet echt zijn.

Best of both worlds

Postma ziet dat AI-tools in de kunstwereld steeds meer worden toegepast, mede dankzij Art Recogniton.

"De uitdaging is altijd om the best of both worlds te krijgen. Waar zijn mensen goed in en waar zijn machines goed in? Die machines zijn heel goed om hele subtiele patronen uit die schilderijen te halen die voorspellend kunnen zijn over de authenticiteit. Maar mensen zijn weer beter in het zien van de bredere context. Ze kunnen het canvas analyseren of het paneel waarop het geschilderd is. Ze weten bij wie het schilderij in bezit is geweest. Al die dingen tezamen bepalen uiteindelijk het oordeel."

Bij een eenzijdig ongeluk met een vrachtwagen in de deelstaat Kano in het noorden van Nigeria zijn dertig passagiers omgekomen, meldt de gouverneur van Kano.

Ook raakten veel passagiers zwaargewond, zegt deelstaatsgouverneur Kabir Yusuf. Zij worden in ziekenhuizen in de omgeving verzorgd. De gouverneur heeft toegezegd dat de staat de kosten voor medische zorg van de gewonden betaalt en ook de familie van de slachtoffers ondersteunt. Wat dat concreet inhoudt, zei hij niet.

Volgens de gouverneur reed de vrachtwagen met aanhangers met daarin passagiers en goederen over de snelweg in het district Gezewa, toen de bestuurder de controle over het stuur verloor en crashte. Volgens Yusuf vertoonde de bestuurder "roekeloos rijgedrag".

Yusuf waarschuwt in zijn verklaring motorrijders en bestuurders van zware voertuigen zoals bussen en vrachtwagens om niet roekeloos te rijden. Volgens hem kunnen ongelukken zoals die van vanochtend worden voorkomen als weggebruikers zich aan de verkeersregels houden.

Vaak ongelukken

Er zijn geregeld zware ongelukken in Nigeria, omdat verkeersregels slecht worden nageleefd en de wegen in slechte staat zijn.

Zo kwamen vorig jaar zeker 31 mensen om het leven toen een tankwagen ontplofte na een ongeluk. In 2024 vielen zeker 147 doden bij een andere ontploffing van een tankwagen. Bij dit ongeluk verloor de chauffeur de controle over het voertuig waarna de wagen kantelde en de brandstof begon te lekken, waarop deze ontplofte.

De politie heeft vanmiddag na de wedstrijd FC Utrecht-Feyenoord hard ingegrepen tegen Feyenoord-fans. Een gemeentewoordvoerder zegt tegen RTV Utrecht dat supportersgroepen van de twee clubs op het punt stonden "een confrontatie" aan te gaan op het parkeerterrein bij het Galgenwaard-stadion. Daarom werd de ME ingezet. Feyenoord heeft om opheldering gevraagd.

Na de wedstrijd, die met 1-0 werd gewonnen door Feyenoord, zochten Utrecht-fans de Feyenoord-aanhangers op terwijl de bussen klaarstonden om terug te rijden naar Rotterdam. Supporters die al in de bussen zaten, stapten vervolgens uit.

De ME dreef de Feyenoord-fans terug de bussen in met de wapenstok en pepperspray. Op beelden op sociale media is te zien dat dat niet zachtzinnig ging.

Feyenoord zegt dat het de autoriteiten in Utrecht gaat vragen om nadere uitleg. De club wil geen "voorbarige definitieve conclusies" trekken. "Maar uit op sociale media geplaatste beelden en uit verhalen van ooggetuigen komt sterk het beeld naar voren dat er door een deel van de politie onnodig zeer hardhandig is opgetreden", schrijft de clubleiding in een verklaring.

De onvrede over het optreden van de politie zit hem ook in de ontvangst vóór de wedstrijd. Volgens de officiële supportersvereniging van Feyenoord werden fans bij aankomst opgewacht door een grote politiemacht en gefouilleerd op basis van vage 'signalen' dat er mogelijk vuurwerk was meegenomen. "Wij vinden deze gang van zaken buitenproportioneel, intimiderend en onacceptabel."

De politie en de gemeente geven nog geen inhoudelijke reactie op het politieoptreden bij de Galgenwaard. De politie zegt wel dat twee mensen zijn aangehouden: een voor opruiing en een omdat die persoon een stadionverbod had.

De tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten zijn pas in november, maar er bestaan al zorgen over het verloop. President Trump probeert invloed uit te oefenen op de organisatie van de verkiezingen.

Vorige week riep hij Republikeinen op om de verkiezingen "op ten minste vijftien plekken over te nemen" en de stembusgang te "nationaliseren". Trump beschuldigt specifieke Democratische steden van corruptie, zoals Detroit, Philadelphia en Atlanta.

"Trump probeert al twijfel te zaaien over het vermogen van de staten om verkiezingen te organiseren en stemmen eerlijk te tellen," zegt Elaine Kamarck. Ze was betrokken bij campagnes van Democratische presidentskandidaten en is nu verbonden aan het Brookings Instituut, een denktank.

Volgens de grondwet zijn de staten verantwoordelijk voor de organisatie van verkiezingen en het tellen van de stemmen. "Toen de grondwet werd opgesteld, waren de staten zeer machtig," legt Kamarck uit. "Ze wilden geen sterke centrale overheid. Dat is nog altijd een belangrijk kenmerk van het Amerikaanse staatsbestel."

Ook Republikeinse functionarissen uiten kritiek op Trumps uitlatingen. De toezichthouder van de verkiezingen in Kentucky herinnerde aan een uitspraak van president Reagan, die stelde dat niet de federale overheid de staten heeft gecreëerd, maar andersom. Andere lokale bestuurders steunen de president wel.

Ernstige corruptie

Witte Huis-woordvoerder Karoline Leavitt nuanceerde Trumps uitspraken. Volgens haar wil de president dat het Congres nieuwe regels vaststelt. Het parlement heeft daar de bevoegdheid toe.

Trump herhaalde later dat de federale overheid moet ingrijpen bij wat hij "ernstige corruptie" noemt. "Als een staat geen verkiezingen kan organiseren, dan moeten de mensen die achter mij staan daar iets aan doen," zei hij.

In maart probeerde Trump via een presidentieel decreet staten regels op te leggen. Federale rechters oordeelden vervolgens dat alleen het Congres, en niet de president, bevoegd is om landelijke verkiezingsregels vast te stellen.

De president stelt nog altijd zonder bewijs dat de verkiezingen van 2020 niet eerlijk zijn verlopen. Vorige week nam de FBI stembiljetten en kiezerslijsten uit die periode in beslag in Fulton County, in de staat Georgia. Trump sprak daarna telefonisch met agenten die bij de actie betrokken waren. Dat gebeurde via de telefoon van Tulsi Gabbard, die als director of national intelligence (DNI) alle landelijke inlichtingendiensten aanstuurt.

Dat de DNI bij een politieactie aanwezig is, is hoogst ongebruikelijk. Gabbard schrijft in een brief aan het Congres dat Trump haar persoonlijk de opdracht heeft gegeven.

"Het is ongehoord, de regering-Trump heeft daar niets te zoeken," zegt Elaine Kamarck. "Ik verwacht dat de president zal proberen aan te tonen dat er iets mis was met de stembiljetten."

Smaad

Na de verkiezingen van 2020 beschuldigde Trumps toenmalige advocaat Rudy Giuliani twee medewerkers in Fulton County van verkiezingsfraude. Die aantijgingen bleken ongegrond. Giuliani werd veroordeeld tot het betalen van 148 miljoen dollar schadevergoeding wegens smaad en trof later een schikking met de betrokkenen, die na de beschuldigingen met bedreigingen te maken kregen.

Trump zelf oefende destijds druk uit op de verkiezingschef van Georgia, Brad Raffensperger. In een telefoongesprek vroeg hij hem om "11.780 stemmen te vinden", precies genoeg om Biden in de staat te verslaan. Raffensperger weigerde.

Ook uitten Trump en zijn bondgenoten, waaronder rechtse nieuwszenders, beschuldigingen aan het adres van stemmachinefabrikant Dominion. Die claims werden door rechtbanken verworpen. De zenders NewsMax en Fox News troffen een schikking met Dominion en betaalden respectievelijk bijna 70 en bijna 800 miljoen dollar om de smaadzaken te beëindigen.

Toch zei Trump recent het te betreuren dat hij de Nationale Garde in 2020 geen opdracht heeft gegeven stemmachines in 'swing districts' in beslag te nemen: "Dat had ik moeten doen".

Racistisch beeld Obama's

Trump werd destijds in toom gehouden door zijn staf. Nu heeft hij tal van ontkenners van de verkiezingsuitslag in zijn regering benoemd. Trump plaatste vrijdag nog een video op zijn socialemediakanaal over vermeend gerommel met stemmachines in 2020. Daar was ook kort een racistisch beeld te zien van de gezichten van Barack en Michelle Obama op het lichaam van apen.

Trump houdt ook de onbewezen stelling vol dat illegale migranten massaal op Biden hebben gestemd. Bewijs daarvoor is nooit geleverd. "Als iemand zonder verblijfsstatus in de VS is, is stemmen wel het laatste wat je zou doen," zegt Kamarck.

De president wil dat kiezers bewijs van burgerschap tonen in het stembureau. Ook dringt hij erop aan dat staten kiezersgegevens delen met Washington. Volgens Kamarck zal het bij een verkiezingsnederlaag opnieuw tot ongefundeerde beschuldigingen van fraude leiden.

In een interview met NBC zei Trump deze week de uitslag in november alleen te accepteren als hij vindt dat de verkiezingen eerlijk zijn verlopen. Kamarck: "Als Republikeinen winnen, was het eerlijk. Als ze verliezen, was het volgens hem oneerlijk."

In een autobedrijf in Geleen in Limburg heeft vanavond een grote brand gewoed. De brand is inmiddels onder controle, maar het gebouw is grotendeels verwoest, meldt L1.

De brand, die begon in een bijgebouw, werd kort na 18.00 uur gemeld, waarop meerdere blusvoertuigen uitrukten. De brandweer schaalde op naar een grote brand. Volgens de Limburgse omroep was de brand overgeslagen naar het hoofdgebouw. De vlammen sloegen uit het pand en dikke zwarte rook trok richting een nabijgelegen wijk.

Het sein brand meester is inmiddels gegeven. De oorzaak van de brand is niet bekend. Ook is niet duidelijk of er gewonden zijn.

Ramen en deuren dicht

Het pand ligt aan de rand van een woonwijk. Bewoners is geadviseerd ramen en deuren dicht te houden en de deur niet uit te gaan als dat niet nodig is. Dat advies weerhield mensen er niet van om toch een kijkje te nemen. Volgens de politie stonden er veel mensen op straat.

Door de brand zijn roetdeeltjes verspreid in de omgeving. Als die bijvoorbeeld op auto's landen, kunnen ze worden weggehaald met water en zeep, zegt de brandweer.

Een Iraanse rechtbank heeft ruim zeven jaar cel opgelegd aan Narges Mohammadi, de activiste die in 2023 de Nobelprijs voor de Vrede kreeg. Haar advocaat heeft dat bekendgemaakt.

De advocaat heeft het vonnis te horen gekregen van de 53-jarige Mohammadi zelf, die vastzit in een gevangenis in het noordoosten van het land. De straf zou zijn opgelegd vanwege onder meer samenzwering en "propagandistische activiteiten".

Mohammadi strijdt al jaren tegen vrouwenonderdrukking en schendingen van mensenrechten in Iran, tot ergernis van het Iraanse regime. Ze zat meerdere celstraffen uit. Ook toen ze in 2023 de Nobelprijs kreeg, zat ze in de gevangenis. Haar kinderen namen de prijs toen in ontvangst.

Hongerstaking

Eind 2024 kwam Mohammadi vrij "op medisch verlof", maar afgelopen december werd ze opnieuw aangehouden. Dat gebeurde op een herdenkingsbijeenkomst voor een omgekomen advocaat.

Sindsdien zit Mohammadi vast. Volgens haar aanhangers is ze sinds een week in hongerstaking. Haar advocaat zegt te verwachten dat ze vanwege haar zwakke gezondheid op borgtocht zal worden vrijgelaten.

In de Libanese havenstad Tripoli is een oud woongebouw ingestort. Er zijn zes doden en zeven gewonden gemeld. Het is niet bekend hoeveel mensen onder het puin van het gebouw bedolven zijn.

Drie mensen zijn tot nu toe gered. Reddingswerkers zoeken nog naar andere overlevenden. Volgens de autoriteiten woonden 22 mensen in het gebouw. Alle hulpdiensten zijn opgeroepen om te helpen bij de reddingswerkzaamheden, schrijft het staatspersbureau van Libanon.

Veel mensen kwamen naar het ingestorte gebouw om te zoeken naar overlevenden:

Hoe het gebouw met vijf verdiepingen kon instorten is nog niet duidelijk. Het staat in de arme wijk Bab Tabbaneh, waar geregeld gebouwen instorten doordat ze in slechte staat zijn. Verspreid door de stad staan veel oude en slecht onderhouden gebouwen.

De havenstad Tripoli (niet te verwarren met de gelijknamige stad in Libië) ligt in het noorden van Libanon:

De Libanese vereniging van huiseigenaren spreekt van "een niet op zichzelf staand incident" en stelt dat het gebouw is ingestort doordat de Libanese staat te weinig heeft gedaan om de veiligheid te waarborgen. De vereniging heeft opgeroepen tot een uitgebreid onderzoek naar het incident.

Het ministerie van Volksgezondheid heeft aangekondigd dat de overheid zal betalen voor de verzorging van de gewonden.

Explosie in 2020

In 2020 was er in de Libanese hoofdstad Beiroet een grote explosie in het havengebied. Daarbij kwamen 218 mensen om het leven en raakten duizenden gewond.

De explosie verwoestte een groot deel van het gebied bij de haven. Honderdduizenden mensen raakten dakloos. Veel van hen werden daarna onvoldoende ondersteund door de overheid en strijden jaren na de ramp nog voor rechtvaardigheid.

De uitvoerder van de aanslag van vrijdag op een generaal van de Russische militaire inlichtingendienst GROe is volgens de Russische onderzoekers een in Oekraïne geboren man. Het zou gaan om de 65-jarige Ljoebomir Korba die in 2001 de Russische nationaliteit aannam.

De man is volgens de geheime dienst FSB in de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) aangehouden en aan de Russische autoriteiten overgedragen.

Op beelden op de Russische televisie is te zien dat een geboeide man door Russische agenten uit een vliegtuig wordt gehaald en in een busje wordt gestopt. President Poetin heeft VAE-president sjeik Mohammed bin Zayed telefonisch bedankt voor de aanhouding en overdracht.

Heen en weer

Korba woonde volgens het Russische persbureau Tass in Ramenskoeje, een plaats op 60 kilometer van Moskou, maar zou nog geregeld naar Oekraïne zijn gereisd. Hij zou in december vorig jaar naar Moskou zijn gegaan om in opdracht van Oekraïense geheime diensten een "terroristische" aanslag te plegen.

Oekraïne zegt niets met de aanslag te maken te hebben. "Wij weten niet wat er gebeurd is. Misschien had het te maken met een interne Russische machtsstrijd", zei de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Sybiha vrijdag al.

Twee medeverdachten

Volgens de Russische onderzoekers heeft Korba van twee mensen hulp gehad, een in 1959 geboren Rus met de naam Viktor Vasin en een in 1971 in de Oekraïense Donbas geboren vrouw. Vasin zou de contactpersoon van Korba zijn geweest. Hij is in Moskou aangehouden.

De vrouw, Zinaïda Serebritskaja, kreeg in 2020 een Russisch paspoort. Daarvoor was haar achternaam Antonyuk. Zij zou een woning hebben gehuurd in het Moskouse appartementencomplex waar GROe-generaal Vladimir Aleksejev woont.

"Ze verzamelde informatie over wanneer hij thuis en wanneer hij aan het werk was", zei een bron bij het onderzoek tegen Tass. Ook zou ze in een chatgroep van bewoners informatie over de beveiliging en de posities van de bewakingscamera's hebben ingewonnen.

De Russische televisie heeft een opname van een beveiligingscamera waarop een vrouw te zien is. Haar gezicht is niet zichtbaar en het is niet te zien waar de opname is gemaakt. Serebritskaja zou naar Oekraïne zijn gevlucht.

Korba schoot Aleksejev vrijdag rond 07.00 uur lokale tijd neer. Hij zou een pistool met geluidsdemper hebben gebruikt en drie keer hebben geschoten. Aleksejev raakte zwaargewond. Hij is geopereerd en weer bij kennis.

De twee aangehouden verdachten riskeren een levenslange gevangenisstraf. Serebritskaja zal op een internationale opsporingslijst worden gezet.

De chef-staf van de Britse premier Starmer stapt op. Aanleiding is de affaire rond de in opspraak geraakte politicus Peter Mandelson. Chef-staf Morgan McSweeney neemt naar eigen zeggen "de volle verantwoordelijkheid" voor het feit dat Mandelson werd aangenomen als ambassadeur in de Verenigde Staten, ondanks waarschuwingen om dat niet te doen.

"Het besluit om Peter Mandelson aan te nemen was verkeerd", schrijft McSweeney in een verklaring. "Hij heeft onze partij, ons land en het vertrouwen in de politiek beschadigd."

Mandelson werd in 2024 benoemd tot ambassadeur, na een lange carrière als onder meer topadviseur van premier Tony Blair, minister en Eurocommissaris. In bepaalde kringen was toen al bekend dat hij nauwe contacten onderhield met de veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein.

Toen een paar maanden geleden meer details over deze contacten opdoken, besloot premier Starmer Mandelson te ontslaan. De afgelopen tijd ging de beerput verder open: zo wordt Mandelson inmiddels ook verdacht van corruptie.

Functie zwaar onder druk

Door de affaire is Starmer zelf in zwaar weer gekomen, en ook de functie van zijn chef-staf McSweeney kwam onder druk te staan. Algemeen werd aangenomen dat hij het was die destijds aandrong op het aannemen van Mandelson als ambassadeur in Washington. Dat bevestigt McSweeney nu in zijn verklaring.

"Toen mij ernaar gevraagd werd, adviseerde ik de premier om de benoeming te doen en daarvoor neem ik de volle verantwoordelijkheid", schrijft hij. "In het openbare leven moet je verantwoordelijkheid nemen wanneer dat er het meest toe doet, niet alleen wanneer dat het best uitkomt."

Starmer zegt in een reactie op het vertrek van zijn rechterhand dat het een eer is om jaren met hem te hebben samengewerkt. "Hij heeft onze partij er weer bovenop geholpen", schrijft hij in een verklaring. "Het is grotendeels dankzij zijn toewijding, loyaliteit en leiderschap dat we de kans hebben gekregen om dit land te veranderen."

Correspondent Verenigd Koninkrijk Arjen van der Horst:

"Ironisch genoeg speelde Morgan McSweeney een rol die Peter Mandelson eerder speelde in de regering van New Labour onder Tony Blair: een invloedrijke strateeg die vooral achter de schermen opereerde. Met zijn aftreden als chef-staf verliest Keir Starmer zijn belangrijkste steunpilaar in de regering.

McSweeney wordt gezien als de architect van de grote verkiezingsoverwinning van Labour in 2024, maar in de fractie heerste al langer onvrede over hem. Afgelopen week eisten verschillende Labour-parlementariërs zijn ontslag.

Is zijn aftreden genoeg om Keir Starmers premierschap te redden? Misschien is dat te laat. Zijn positie blijft wankel. Hij is een van de minst populaire premiers uit de Britse geschiedenis en bij Labour groeit de overtuiging dat zijn dagen geteld zijn."

Een groot contrast is het, tussen de Winterspelen in Peking vier jaar geleden en de Spelen in Milaan nu. In Peking waren de tribunes vrijwel leeg en moesten de sporters elke dag een coronatest doen.

In Milaan zijn deze coronamaatregelen verleden tijd. Sporters hoeven zich niet meer te testen. Ook kunnen fans, familie en vrienden naar de Spelen komen om hen aan te moedigen.

Toch is niet alles veranderd, zegt chefarts Maarten Moen van NOC*NSF. Nog steeds heeft het Nederlandse team hygiënemaatregelen om ervoor te zorgen dat de sporters gezond blijven. "Als jij of ik verkouden bent, kunnen we nog wel werken. Maar een schaatser kan daardoor drie tienden langzamer rijden. En dat kan het verschil zijn tussen plek 1 en plek 4."

Het Nederlandse hygiëneprotocol is er niet voor niets, bleek afgelopen week al. Een aantal Finse ijshockeysters waren geveld door het norovirus. De wedstrijd tussen Finland en Canada werd om die reden uitgesteld.

Strak regime

Sportarts Moen was er ook bij in Peking. Hij herinnert zich hoe streng de coronaregels waren. "Je mocht alleen komen waar de Chinezen wilden dat je kwam. In de bus mocht het raam niet open en je mocht er nergens anders uit dan op de vaste plekken. Ook moest je buiten een mondkapje op, zelfs midden in de natuur."

Ook schaatsster Melissa Wijfje weet nog goed hoe strak het regime was. Ze was vier jaar geleden mee als reserve, voor het geval dat iemand met een coronabesmetting zou uitvallen. "We hadden nul contact met de buitenwereld en iedereen liep ingepakt rond als een soort mummie."

Ze zat niet in het olympisch dorp, maar in een hotel in Peking. Als ze naar de ijsbaan moest, stapte ze in een taxi, achter een plastic zeil. "Je had geen contact met de chauffeur."

Die regels waren bedoeld om de Chinese bevolking te beschermen, zegt Moen. Het Nederlandse team probeerde zelf om het risico op een positieve uitslag zo klein mogelijk te maken. "Daarom hadden we een aantal afspraken: is het handig dat je in aanloop naar de Spelen nog naar die verjaardag gaat? Moet je in die vergaderzaal gaan zitten met zo veel mensen? Zorg dan in ieder geval voor een goede luchtstroom."

Sommige van die maatregelen golden al sinds 2010, zegt Moen. "We hopen hiermee te bereiken dat sporters optimaal kunnen presteren." Daarom is er ook deze Spelen een hygiëneprotocol, dat bestaat uit drie onderdelen: sociaal gedrag, handhygiëne en luchtweghygiëne. Zo is het advies om geen handen te schudden, en je handen goed schoon te maken na het gebruik van hetzelfde bestek of het aanraken van klinken. Onder luchtweghygiëne valt het advies om in het vliegtuig of de bus een mondkapje te dragen.

Het is een advies, geen plicht. "Het moet niet te krampachtig worden", zegt Moen. "Je zoekt een balans: wat is voor een sporter te doen om de prestatie te beschermen?"

Samen zwiften

Ook voor familie van sporters is het nu een heel andere wereld vergeleken met vier jaar geleden. Coen Rijpma, de man van Antoinette Rijpma-de Jong, keek vier jaar geleden noodgedwongen op zijn werk naar haar olympische ritten. Dat deed hij met een paar collega's.

"Alles was op afstand. Na een wedstrijd videobelde ze meestal direct. En we gingen ook vaak samen zwiften, virtueel fietsen."

Dat hij nu wel naar de Spelen kan, noemt hij heerlijk. "Milaan is ook relatief dichtbij en Italië is een superland, dus ik hoop deze keer de full package mee te pakken. Misschien kunnen we af en toe ook koffie samen doen, maar ik reken nergens op."

Toch is hij ook blij als het evenement voorbij is. "Als Antoinette een belangrijk toernooi heeft, ben ik altijd best wel gestrest, dus ik kan er niet zo van genieten. Ik denk omdat ik weet wat ze er allemaal voor doet en laat."