NOS Nieuws - Algemeen

De grootste oppositiepartij in de Tweede Kamer, GroenLinks-PvdA, staat ervoor open om te onderhandelen met het aanstaande minderheidskabinet. Wel stelt de partij voorwaarden, al worden die niet heel concreet benoemd: "Als D66, VVD en het CDA de verzorgingsstaat verder willen afbreken, trekken wij een grens."

De partij kiest voor "verantwoorde oppositie", zei politiek leider Jesse Klaver in een speech op de nieuwjaarsborrel van de partij in Den Bosch. Hij wil met de drie partijen voor de zomer akkoorden sluiten, om "grote progressieve doorbraken" te realiseren.

De grootste oppositiepartij was aanvankelijk heel kritisch over de keuze van de drie partijen voor een minderheidskabinet, omdat de drie bij lange na geen meerderheid hebben in de Eerste en Tweede Kamer. Klaver sprak over een "riskant politiek experiment" en een "cruciale fout". Hij maakte ook duidelijk dat de drie onderhandelende partijen niet zo gemakkelijk op steun van zijn partij konden rekenen.

'Nederland vooruit helpen'

De drie onderhandelende coalitiepartijen hopen wel op hulp van GroenLinks-PvdA. De partij heeft twintig zetels in de Tweede Kamer en kan dus het minderheidskabinet in één keer aan een meerderheid helpen. Om die reden is de opstelling van GroenLinks-PvdA van belang voor de slagingskansen van het komende minderheidskabinet.

Klaver en zijn partijgenoten hebben de afgelopen weken nagedacht over de toekomstige koers en volgens Klaver is het verleidelijk om te zeggen: "Zak er maar in, we kiezen voor onszelf."

Dat wil de partij toch niet doen, ook vanwege de onstabiele situatie in de wereld. "We reiken de hand, niet om het kabinet in het zadel te houden, maar om Nederland vooruit te helpen."

Progressieve akkoorden

Klaver wil vooral op een aantal grote thema's samenwerken, zoals het oplossen van de stikstofproblemen, het versnellen van de woningbouw en het herstellen van de natuur. Hij sprak ook over progressieve akkoorden voor "onze vrije en democratische waarden die we moeten verdedigen tegen Poetin en Trump".

Klaver had het in zijn nieuwjaarsspeech over het tegenhouden van "achteruitgang". Hij zei: "Wij zullen nooit, maar dan ook nooit accepteren dat het kabinet de rekening laat betalen door gewone mensen, terwijl het de allerrijksten ontziet."

Ook wil hij met zijn partij niet meewerken aan plannen die de toegang tot de zorg verminderen en het makkelijker maken om mensen te ontslaan. "Dan trekken wij een grens", zegt Klaver. "Dan vindt deze coalitie ons op zijn weg."

Op zoek naar miljarden

D66, VVD en CDA moeten in hun onderhandelingen over de begroting miljarden vinden, onder meer om de hogere defensie-uitgaven te dekken. De drie partijen presenteren volgende week vrijdag hun inhoudelijke akkoord. De kans is aanzienlijk dat daar plannen in staan om de zorgkosten te beteugelen, de lasten te verhogen of de sociale zekerheid te verminderen.

De vraag is hoe hard de voorwaarden van Klaver dan gaan zijn. Is GroenLinks-PvdA bereid alleen compromissen te sluiten als het minderheidskabinet die bezuinigingen laat vallen? Of is de partij dan nog steeds bereid om bijvoorbeeld de stikstofplannen te steunen?

Politiek verslaggever Jorn Jonker:

"Klaver zegt akkoorden te willen sluiten met het minderheidskabinet. Dat lijkt verder te gaan dan per wet of per begroting de plannen op hun merites te beoordelen en eventueel te steunen. Nee, zegt Klaver, de partij wil echt deals maken.

De drie partijen die in het minderheidskabinet zitten, zullen voor de schermen dan ook opgelucht reageren, maar achter de schermen zullen ze zich direct afvragen wat die uitgestoken hand precies waard is. Want als Klaver in de praktijk vooral zal steunen wat zijn partij fijn vindt, maar er toch een eisenpakket aan toevoegt, hebben de drie er niet veel aan.

Is deze speech dan vooral bedoeld om uit te stralen dat GL-PvdA zich verantwoordelijk opstelt? De praktijk van dit minderheidskabinet en de onderhandelingen met andere partijen moet uitwijzen hoe graag partijen echt compromissen willen sluiten en steun willen geven aan voorstellen die pijn doen, zoals bezuinigingen."

De uitbater van het Zwitserse café waar afgelopen nieuwjaarsnacht een brand tientallen mensen het leven kostte, is op borgtocht vrijgelaten. Eigenaar Jacques Moretti en zijn vrouw Jessica Moretti worden verdacht van "dood door nalatigheid, lichamelijk letsel door nalatigheid en het veroorzaken van een brand door nalatigheid".

Jacques Moretti werd op 9 januari gearresteerd, mede omdat er volgens de autoriteiten een groot risico was dat hij op de vlucht zou slaan. Daarom eiste de rechter een borg van 200.000 Zwitserse frank, ruim 215.000 euro.

Dat bedrag is betaald, waarna de uitbater is vrijgelaten in afwachting van de verdere behandeling van zijn zaak. Moretti moet zich wel dagelijks melden op een politiebureau. Hij en zijn vrouw hebben beloofd te voldoen aan alle verzoeken van de Zwitserse autoriteiten, zegt hun advocaat.

Tien uur verhoord

Het onderzoek naar de dodelijke cafébrand in Crans-Montana richt zich ook op mede-eigenaar Jessica Moretti, maar zij werd niet vastgehouden. Zowel Jacques als Jessica heeft diepe spijt betuigd voor de brand.

In de bar kwamen veertig mensen om het leven, voornamelijk tieners. Het Zwitserse Openbaar Ministerie heeft inmiddels twee verhoren met de bareigenaren afgerond. Zij zijn de enige twee verdachten in de zaak.

De verhoren duurden zo'n tien uur. Er is vooral gesproken over de veiligheidsmaatregelen in bar Le Constellation en de recente renovaties.

Tientallen miljoenen Amerikanen moeten de komende dagen rekening houden met extreem winterweer. Er wordt veel sneeuw en gladheid verwacht, en autoriteiten waarschuwen voor plotselinge en extreem snelle temperatuurdalingen.

In zeker veertien staten is de noodtoestand uitgeroepen, waaronder in New York en Texas. Ook in hoofdstad Washington geldt de noodtoestand. Het extreme weer loopt in een strook van New Mexico in het westen tot aan de staat Maine in het noordoosten.

-40 graden

In delen van het zuiden en later in onder meer de staten New York en Massachusetts kan tot 30 centimeter sneeuw vallen en in delen van Minnesota en North Dakota kan het door de koude wind aanvoelen als -40 graden of zelfs nog iets kouder. Ook in het noordelijkste puntje van de doorgaans zonnige staat Florida wordt vorst verwacht.

Vanwege het extreme weer, waarvoor vanaf vandaag tot en met maandag een waarschuwing geldt, zijn vandaag al zeker 800 vluchten geannuleerd of vertraagd. Morgen gaan al meer dan 1500 vluchten niet door, meldt ABC News.

Weerman Peter Kuipers Munneke:

"Iedere winter hoopt zich in het poolgebied op grote hoogte een bel heel koude lucht op, de polaire vortex. Vaak blijft die koude lucht binnen het poolgebied, maar de komende dagen rekt de vortex zich uit naar het zuiden.

Daardoor wordt het koud in de VS en Canada. Diezelfde vortex is momenteel ook uitgerekt richting Rusland, Oekraïne, Finland en de Baltische staten, waar het op de meeste plaatsen ook streng vriest de komende dagen."

In meerdere steden, waaronder Oklahoma City en Houston, bleef een groot deel van de scholen vandaag dicht uit vrees voor gladde wegen aan het einde van de dag.

In een groot deel van het land zijn strooiwagens de weg op gestuurd. Die strooien onder meer pekel, maar in bijvoorbeeld Chicago ook bietensap. Door bietensap bevriest water minder snel en in combinatie met zoutoplossingen kan het ook gebruikt worden in lagere temperaturen.

Strooizout is bij extreem lage temperaturen niet meer effectief. Daarom wordt op sommige plekken ook grind op wegen gestrooid. Dat geeft extra grip, maar moet aan het eind van het seizoen wel weer worden weggehaald van wegen, terwijl dat bij zout niet het geval is.

Ook na maandag wordt nog extreme kou verwacht in delen van de VS.

Oud-NAVO-chef Jaap de Hoop Scheffer vindt dat de Amerikaanse president Trump "alle perken te buiten gaat" door de inzet van de NAVO-troepen in Afghanistan te bagatelliseren. In een interview met Fox News zei Trump dat de NAVO-troepen destijds "wegbleven van de frontlinies".

Ook de Britse premier Starmer reageert verontwaardigd. Hij noemt de uitspraak "beledigend en ronduit verschrikkelijk" en suggereert dat de Amerikaanse president zijn excuses zou moeten aanbieden. Ook prins Harry heeft zich uitgesproken.

Trump herhaalde bij Fox News wat hij ook al zei op het World Economic Forum in Davos, dat hij "niet zeker wist" of de NAVO-bondgenoten er ook voor de VS zouden zijn "als we hen ooit nodig hebben". "Ze zullen zeggen dat ze een paar troepen naar Afghanistan hebben gestuurd", zei Trump. "En dat deden ze ook, maar ze bleven een beetje achter, een beetje weg van de frontlinies."

De uitspraken van Trump:

De Hoop Scheffer was tussen 2004 en 2009 secretaris-generaal van de NAVO. "Het gebeurde tijdens mijn mandaat, in een coalitie van vijftig landen en een heleboel partners die daar in de frontlinie vochten en militairen verloren. En dan krijg je dít!", zegt de voormalig topdiplomaat.

De Hoop Scheffer vindt Trumps opmerkingen veel te ver gaan. "Met name als ik denk aan de mensen van wie dierbaren zijn achtergebleven in Afghanistan."

De oud-NAVO-topman wil dat de Amerikaanse president zijn excuses aanbiedt aan de militairen en hun families. "Het zit mij zeer hoog, absoluut. Hier gaat het om mensen, om dierbaren van gesneuvelde militairen."

Artikel 5 ingeroepen

Ook demissionair minister Brekelmans van Defensie reageert verontwaardigd. "We hebben als Nederland deelgenomen aan diverse missies in Afghanistan, aan de frontlinie. Er zijn 25 militairen omgekomen."

De NAVO-missie in Afghanistan begon nadat de Verenigde Staten na de aanslagen van 11 september 2001 artikel 5 van het NAVO-verdrag hadden geactiveerd. Dat artikel stelt dat een aanval op één bondgenoot geldt als een aanval op het hele bondgenootschap. Nederland stuurde tussen 2002 en 2021 ongeveer 30.000 militairen naar Afghanistan. 25 van hen kwamen om het leven, onder meer tijdens vuurgevechten.

"Er is één keer artikel 5 ingeroepen en dat was door de Amerikanen", zegt minister Brekelmans. "Het is zorgelijk dat hij daar slecht over is geïnformeerd en bagatelliserend hierover spreekt. Het strookt niet met de grote offers die Nederlandse militairen en hun families hebben gebracht."

'Niet respectvol'

Ook minister Van Weel van Buitenlandse Zaken benadrukt dat de uitspraken van Trump niet kloppen. "Wij waren daar wel, voor elke Amerikaan is er ook een Europeaan gesneuveld. We blijven die boodschap herhalen, want dit moet je met feiten bestrijden."

Van Weel spreekt uit eigen ervaring. "Ik ben zelf meerdere keren in Afghanistan, Uruzgan, geweest. Bij de Britten, de Canadezen, het was echt de hotspot van de Taliban, dat was echt wel de frontlijn. Het is niet respectvol en dus ook niet waar."

In totaal deden 51 landen mee aan de ISAF-missie in Afghanistan. De VS leed veruit de grootste verliezen: ongeveer 2500 Amerikanen sneuvelden. Daarna volgt het Verenigd Koninkrijk met 457 gesneuvelde soldaten.

In dat land vallen de uitspraken van Trump bijzonder slecht. Premier Starmer is niet verbaasd dat de woorden van Trump "zoveel pijn hebben veroorzaakt".

Een moeder van een zwaargewonde Afghanistan-veteraan vroeg aan Starmer of hij een excuus van Trump wil eisen. "Als ik me op die manier had versproken of die woorden had gebruikt, zou ik zeker mijn excuses aanbieden, ook aan haar", reageerde Starmer bij de BBC.

Prins Harry, die als soldaat in Afghanistan diende, vindt dat er met "eerlijkheid en respect" gesproken moet worden over de Afghanistan-missies. "Duizenden levens zijn voorgoed veranderd. Moeders en vaders hebben hun zonen en dochters begraven. Kinderen moeten leven zonder ouder en gezinnen dragen de gevolgen", benadrukt de prins in een verklaring.

De Poolse premier Donald Tusk haalt in een bericht op X een herinnering op uit 2011, toen hij bij een afscheidsceremonie was van vijf gesneuvelde soldaten in Afghanistan. "De Amerikaanse officieren die mij toen vergezelden, vertelden me dat Amerika de Poolse helden nooit zou vergeten. Misschien zullen zij president Trump daaraan herinneren."

Trump heeft al vaker twijfel gezaaid over artikel 5 en de eventuele reactie van bondgenoten daarop. NAVO-secretaris-generaal Rutte zei deze week in Davos tegen Trump dat de bondgenoten de VS ook nu zeker te hulp zullen schieten.

Een overzicht van de Nederlandse missies in Afghanistan:

In Rome is vanmiddag afscheid genomen van modeontwerper Valentino Garavani. Hij overleed maandag op 93-jarige leeftijd in de Italiaanse hoofdstad.

Onder anderen acteurs, actrices en grote namen in de modewereld waren aanwezig bij de uitvaart. Zo namen ontwerpers Tom Ford en Donatella Versace afscheid. Ook modejournalist Anna Wintour van magazine Vogue en actrice Anne Hathaway waren aanwezig.

"Ik wil Valentino bedanken dat hij mij schoonheid heeft geleerd", zei medeoprichter van het modehuis Giancarlo Giammetti in een toespraak. Hij was zichtbaar geëmotioneerd. Giammetti en Valentino hadden enkele jaren een liefdesrelatie en hebben daarna altijd een persoonlijke band gehouden, naast een zakelijke.

"We hebben elkaar ontmoet toen we kinderen waren en we droomden van dezelfde dingen. We hebben veel van die dromen bereikt. Onze reis zal altijd doorgaan", zei Giammetti.

De afgelopen twee dagen kon het grote publiek afscheid nemen van de ontwerper. Dat gebeurde op het hoofdkwartier van het mode-imperium, in Rome.

Rood accessoire

De pastoor van de basiliek Santa Maria degli Angeli e dei Martiri, Pietro Guerini, leidde de afscheidsmis. De versieringen en bloemenzee in en rond de kerk waren wit, een van de favoriete kleuren van de overleden ontwerper.

Ook buiten de kerk zijn fans van de ontwerper samengekomen om afscheid te nemen. Sommigen dragen een rood accessoire, als eerbetoon aan Valentino. 'Valentino-rood' was kenmerkend voor hem en zijn ontwerpen.

Kapel

De begrafenis van Valentino eindigde met een langdurig applaus van de aanwezigen. De kist van de ontwerper is na de dienst naar de begraafplaats Flaminio in Prima Porta gebracht. Daar is hij bijgezet in de kapel die Valentino en Giammetti voor hen samen lieten bouwen.

In dierenpark Zie-Zoo in het Brabantse Volkel is een zeldzame vrouwelijke nevelpanter doodgegaan. De panter is op 27 december ingeslapen, nadat ze een dag eerder zwaargewond was geraakt door een aanval van een mannelijke soortgenoot. Dat bevestigt het dierenpark aan Omroep Brabant.

De twee panters waren bij elkaar gebracht voor een fokprogramma. Later bleek dat de gedode panter Diva niet drachtig kon worden vanwege een tumor in de baarmoeder.

De nevelpanter is een zeldzame katachtige die voorkomt in delen van Zuidoost-Azië en China. De soort staat op de lijst van bedreigde diersoorten. De geschatte populatie ligt tussen de 3000 en 6000.

Fokprogramma

Om te voorkomen dat het dier uitsterft, is er een wereldwijde samenwerking tussen dierentuinen om de bedreigde diersoort te beschermen. Zie-Zoo is onderdeel van die samenwerking.

Zie-Zoo had al een mannelijke nevelpanter. In de hoop op nageslacht, werd in november 2023 een vrouwelijke nevelpanter van een Duitse dierentuin naar Zie-Zoo in Volkel gebracht.

"Het paren is een proces van enkele jaren, waarbij de beesten langzaam aan elkaar wennen", zegt Tim van Laarhoven van het dierenpark. In de aanloop naar de ontmoeting kregen ze eerst toegang tot elkaars verblijf zonder dat de andere nevelpanter aanwezig was.

Toen de verzorgers aan de dieren konden aflezen dat er interesse was, werden de twee bij elkaar geplaatst. Vorig jaar leek het raak te zijn. De twee hebben toen gepaard, maar uiteindelijk bleek Diva niet drachtig te zijn.

Bijtwonden

Meerdere pogingen volgden om de twee samen te brengen, maar verdere interesse in elkaar bleef uit. Op Tweede Kerstdag ging het mis. "Ook die dag werd de routine herhaald, maar nu viel de mannelijke nevelpanter vrijwel gelijk de vrouw aan. Hij heeft haar meerdere malen gebeten", zegt Van Laarhoven.

De verzorgers kregen de panter snel van Diva af, maar dat mocht niet baten. Ze liep bijtwonden op bij haar ribbenkast en had inwendige bloedingen. Omdat er na 24 uur geen verbetering was in haar gezondheid, werd besloten haar te laten inslapen.

Tumor in baarmoeder

Mannelijke nevelpanters kunnen agressief worden wanneer ze in contact komen met een vrouwtje. Het risico van een aanval is kleiner als ze jong zijn. Omdat het wereldwijd slecht gaat met de populatie, werd het risico genomen om de twee oudjes alsnog bij elkaar te plaatsen.

"We hadden ervoor kunnen kiezen om het niet te doen en ze dus niet bij elkaar te laten, maar als dierentuin vinden we dat we een verantwoordelijkheid hebben richting het beschermen en behouden van de populatie", zegt Van Laarhoven.

Bij de autopsie van haar lichaam bleek dat Diva niet geschikt was voor het fokprogramma. De medewerkers van de dierentuin ontdekten een tumor in haar baarmoeder.

Door gladheid op de weg zijn in het noordwesten van Duitsland doden gevallen. Er waren meer dan 500 ongelukken waarbij ook enkele tientallen gewonden vielen, melden Duitse media.

De deelstaten Noordrijn-Westfalen en Nedersaksen zijn het zwaarst getroffen. Op de autosnelweg A44 in Noordrijn-Westfalen kwamen drie mensen om bij ongelukken door de gladheid. Op dezelfde snelweg in de buurt van Aken zijn volgens de politie zeventien botsingen geweest.

Een woordvoerder van de politie noemde de verkeerssituatie in Nedersaksen "catastrofaal" vanwege de honderden ongelukken op de weg. In die regio raakten meer dan twintig mensen gewond. De politie riep inwoners op om vooral thuis te blijven.

Scholen dicht

Vanwege de aanhoudende gladheid bleven scholen uit voorzorg vandaag dicht. Een ziekenhuis in de plaats Lohne heeft veel geplande operaties geannuleerd. Ook zijn volgens het ziekenhuis veel patiënten niet komen opdagen vanwege de ijzel.

De vorst zal ook dit weekend aanhouden in Duitsland. De Duitse weerdienst DWD verwacht tot en met zondag gladheid door ijzel en sneeuw.

Code oranje Nederland

Ook in Nederland wordt gewaarschuwd voor gladheid. Komende nacht geldt in het noorden en het noordoosten van het land opnieuw code oranje vanwege gladheid en ijzel. Afgelopen nacht gold er ook code oranje.

De weerswaarschuwing gaat om 02.00 uur in en duurt tot morgenochtend 11.00 uur. Code oranje geldt voor de provincies Friesland, Groningen, Overijssel, Flevoland (Noordoostpolder), Drenthe en de Waddeneilanden.

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) kan niet uitsluiten dat de grondstof die babymelkpoeder van Nestlé vervuilde ook in andere producten terecht is gekomen. De verantwoordelijkheid om dit na te gaan ligt bij de leverancier en producenten, zegt de NVWA.

De NVWA benadrukt dat er op dit momenten geen meldingen zijn over andere vervuilde producten.

Cereulide

Het gaat om een verontreiniging met de stof cereulide, die door een bacterie wordt veroorzaakt. Het kan binnen 30 minuten tot 6 uur na het voeden spijsverteringsklachten veroorzaken, zoals diarree of ernstig braken. Ook kunnen baby's lusteloos worden.

Nestlé meldde de verontreiniging op 9 december aan de NVWA, nadat het interne controlesysteem van een Nederlandse productielijn had ontdekt dat er iets fout was. Na onderzoek bleek het probleem niet in de fabriek zelf te liggen: er was een vervuild ingrediënt binnengekomen, een vetzuur.

Om welke leverancier het gaat, zegt Nestlé niet. Volgens het Franse ministerie van Gezondheid gaat het om een Chinees bedrijf. In Frankrijk onderzoekt justitie of de dood van twee baby's door de vervuilde melkpoeder kan zijn veroorzaakt.

Terugroepactie uitgebreid

Omdat die firma ook aan andere producenten heeft geleverd, wordt er momenteel nagegaan of er meer verontreinigingen zijn. Deze week begonnen de Franse producenten Danone en Lactalis daarom al in meerdere landen een terugroepactie voor enkele producten. Daar zat Nederland niet bij.

Nestlé heeft van vier ouders van kinderen met spijsverteringsklachten vragen gehad. Bij de NVWA zijn twee meldingen van ouders binnengekomen. Van een van hen is duidelijk dat de baby de vervuilde babymelk heeft gedronken. Of de klachten ook veroorzaakt werden door de babymelkpoeder, is niet duidelijk.

Producenten verantwoordelijk voor tracering

Wanneer de vervuilde grondstof in andere producten wordt gevonden zal de NVWA hiervan op de hoogte worden gesteld. "Dat onderzoek wordt nu gedaan. We worden geïnformeerd als het over producten gaat die in Nederland worden verkocht."

Nestlé zegt dat de verontreinigde stof alleen is aangetroffen in enkele specifieke partijen babyvoeding Little Steps en Alfamino. De nummers daarvan (51230346AC en 51680017Y1) zijn te vinden op de onderkant van het blik. "Alle andere producten zijn volledig veilig."

Een deel van het centrum van Geldrop is vanochtend enige tijd afgezet geweest, omdat daar een man was gezien naar wie de politie op zoek is vanwege mogelijk vuurwapenbezit. Hij is nog niet gevonden. Wel zijn er twee mensen aangehouden.

De actie richtte zich op een woning in een appartementencomplex aan de Heuvel. Uit voorzorg werd de straat afgesloten.

Drugs

Bij het doorzoeken van de woning werden een vuurwapen en een handelshoeveelheid drugs aangetroffen. De gezochte man was niet in de woning, wel werden een andere man en vrouw aangehouden. Zij worden ervan verdacht dat ze illegaal een kamer onderverhuurden aan de man.

Volgens Omroep Brabant droegen agenten van de Dienst Speciale Interventies (DSI) kogelwerende vesten bij de huisinval. Ook vloog er een politiehelikopter boven het centrum. Winkeliers moesten binnen blijven.

Opgeheven

Rond het middaguur werd de afsluiting van het centrum opgeheven. De politie is nog op zoek naar de verdachte en doet verder onderzoek. Zo wordt onder meer onderzocht of het gevonden vuurwapen echt is.

In de nacht geldt er in het noorden en noordoosten van het land opnieuw code oranje wegens gladheid en ijzel. Dat heeft het KNMI afgekondigd. Door bevriezing van natte weggedeelten kan het op de weg gevaarlijk glad worden.

De weerswaarschuwing gaat om 02.00 uur in en duurt tot 11.00 uur in de ochtend. Code oranje geldt voor de provincies Friesland, Groningen, Overijssel, Flevoland (Noordoostpolder), Drenthe en de Waddeneilanden. In de provincie Groningen wordt het naar verwachting niet alleen glad, maar kan het ook gaan sneeuwen.

Gisternacht gold er ook code oranje. Door de gladde wegen ontstonden ongelukken. Zo botste in het Drentse Valthermond een politieauto achter op een andere auto, die door ijzel van de weg was geraakt en tegen een boom was gereden. De politie wilde te hulp schieten, maar belandde bij het remmen achter op de andere auto.

In Drenthe was het glad op de weg:

Toen de Chinese vrouw Niu Nana ontdekte dat haar man al jaren een affaire had, openbaarde zij zijn buitenechtelijke relatie op sociale media. Haar man Gao Fei, die daar niet van gediend was, klaagde haar aan voor reputatieschade en werd door de rechter in het gelijk gesteld.

De straf die de rechter haar oplegde was dat ze vijftien dagen op rij haar excuses moest aanbieden op haar eigen Douyin-account, het Chinese TikTok. Die kans greep ze met beide handen aan. In de dagelijkse excuusvideo's biedt ze met een strak gezicht, maar op ironische toon, haar 'excuus' aan met teksten als: "Ik verontschuldig mij dat ik heb ontdekt dat jij een hele dure tas voor je minnares hebt gekocht."

In een tijdsbestek van dagen zijn haar video's miljoenen keren bekeken en honderdduizenden keren geliket. Naast een flinke dosis hilariteit leidt de zaak in China ook tot veel discussie over de kloof tussen het recht en sociale normen en de achtergestelde positie van de vrouw.

Veel mensen online zijn het erover eens dat de vrouw in eerste instantie niet het privéleven van de man op straat had hoeven gooien. Ook erkennen velen het belang van privacy- en lasterwetgeving. Dat de vrouw de wet heeft overtreden, daar is weinig twijfel over.

Maar waar veel mensen over vallen, is niet alleen de keuze van de man om naar de rechter te stappen, maar vooral het besluit van de rechter om de vrouw zo'n publiekelijke straf op te leggen. "Waarom moet de vrouw wel aan de publieke schandpaal worden genageld, terwijl de man tegen de publieke opinie beschermd wordt?", vragen mensen zich af.

Genderongelijkheid

Hoewel de Chinese wet streeft naar gendergelijkheid, is het een publiek geheim dat vrouwen in de rechtszaal vaak het onderspit delven. Advocaten en activisten betogen al jaren dat het waarborgen van traditionele sociale normen en sociale orde boven de belangen van de individuele vrouw wordt gesteld.

"Wanneer vrouwen juridische stappen ondernemen, worden zij niet alleen juridisch beoordeeld, maar ook moreel en sociaal veroordeeld", zegt Wan, een advocate die veel prominente vrouwenrechtenzaken heeft gedaan. "Mannen daarentegen worden meestal alleen binnen de juridische kaders geëvalueerd."

In de praktijk betekent dit dat claims van vrouwen vaker in twijfel worden getrokken en dat zij op basis van hun motieven, karakter of emotionele stabiliteit beoordeeld worden. Wangedrag van mannen wordt juist regelmatig afgezwakt als de man een belangrijke baan of maatschappelijke rol heeft, legt Wan uit.

Sociale media

Dat is ook een van de redenen waarom vrouwen regelmatig naar sociale media grijpen. Sociale media vullen de leemtes waar het recht moeilijk functioneert. "Voor veel vrouwen fungeren sociale media als een compensatieruimte: ze maken het mogelijk om daders of instellingen die niet hebben gereageerd aan te pakken", aldus Wan.

Hoewel deze aanpak en ook de brede steun die de vrouwen online krijgen begrijpelijk zijn, wijst Wan op het gevaar dat dit gedrag op sociale media wordt geromantiseerd of genormaliseerd. "Sociale media functioneren niet op basis van feitencontrole, proportionaliteit of procedurele rechtvaardigheid, maar op basis van emotie. Zodra men dit domein betreedt, verliest de betrokkene feitelijk de controle over de uitkomst." Volgens Wan berokkent dit de instituten op lange termijn vooral schade.

Geschorst en verwijderd

Onder enorme online druk heeft de werkgever van de man een onderzoek tegen hem ingesteld. In afwachting van het onderzoek is hij door zijn werkgever en de Chinese Communistische Partij, waar hij lid van is, geschorst. De aandelen van het moederbedrijf van zijn werkgever, kelderden korte tijd met ruim 20 procent.

De excuusvideo's zijn inmiddels van het internet verwijderd. Maar de schade is al aangericht. Talloze socialemediagebruikers, van advocaten tot influencers, hebben de video's al verspreid, aangevuld met eigen commentaar. Wat de juridische gevolgen zijn van de ophef die de vrouw heeft veroorzaakt en hoe ze aan haar straf moet voldoen nu haar video's zijn verwijderd, is niet bekend.

Het leek een rustige week te worden in formerend Den Haag, tot er er dinsdag ineens een schokgolf door het Kamergebouw ging. Zeven PVV-Kamerleden besloten zich af te splitsen in de Groep Markuszower.

Een andere schokgolf werd deze week wederom veroorzaakt door de Amerikaanse president Trump. Hij maakte bekend Europese landen die troepen naar Groenland stuurden te gaan straffen met importheffingen. Maar die heffingen verdwenen in Davos weer van tafel.

Vullings en De Rooy bespreken dat en meer in podcast De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren via NPO Luister. Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl

Terwijl er weer wordt onderhandeld over een bestand in Oekraïne, maakt het land de strengste winter in jaren door. Rusland grijpt dat aan om te proberen de bevolking te breken, door opnieuw de energie-infrastructuur aan te vallen.

Luister hier

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Vooral hoofdstad Kyiv moet het ontgelden, met de ene luchtaanval na de andere. Volgens president Zelensky zitten nu al meer dan een miljoen huishoudens zonder stroom. En veel mensen hebben geen verwarming.

Wim Borremans woont in Kyiv. Hij vertelt in de podcast hoe de stad toch nog functioneert, en hoe het dagelijks leven eruitziet. NOS-correspondent Christiaan Paauwe vertelt vanuit Kyiv waarom het niet meer lukt om de energievoorzieningen draaiende te houden, en wat de verwachtingen voor de komende tijd zijn.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Mattijs van de Wiel

Redactie: Rosanne Sies

Het oorlogsarchief van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) wordt zo snel mogelijk voor iedereen digitaal beschikbaar en doorzoekbaar. In het archief staan namen van overleden Nederlanders die mogelijk tijdens de Tweede Wereldoorlog met de Duitse bezetter hebben samengewerkt, gecollaboreerd, of daarvan werden verdacht.

Het demissionaire kabinet dient een wijziging van de archiefwet in bij de Tweede Kamer met "passende maatregelen" die gericht zijn op het beschermen van persoonsgegevens, bijvoorbeeld een melding als het gaat om nog levende personen. Ook komt in de archiefwet het maatschappelijk belang van het openbaar maken te staan.

Verantwoordelijk minister Moes vindt snelheid belangrijk omdat de mensen die belangstelling hebben voor het archief vaak al op hogere leeftijd zijn.

Daarnaast is het voor onderzoekers veel werkbaarder om een toegankelijk archief te kunnen raadplegen. Moes: "Zeker nu steeds minder ooggetuigen nog in leven zijn worden archiefstukken belangrijker om het verhaal van de Tweede Wereldoorlog te vertellen."

Alleen namenregister openbaar

Het oorlogsarchief bevat veel persoonlijke gegevens over collaborateurs of mensen die verdacht werden, en daarmee ook informatie over slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust.

Door de enorme hoeveelheid persoonlijke informatie mocht het archief van de Autoriteit Persoonsgegevens niet openbaar gemaakt worden omdat de "wettelijke basis" daarvoor ontbrak.

Er werd een soort tussenoplossing gevonden door alleen het namenregister openbaar te maken. Belanghebbenden die een naam wilden onderzoeken, konden zich inschrijven om het archief begeleid te komen inzien. Zij mochten bijvoorbeeld geen kopieën maken.

'Grote maatschappelijke beroering'

In januari vorig jaar werd het namenregister openbaar. In lang niet alle gevallen was de beschuldiging of verdenking van collaboratie terecht.

Want er staan niet alleen collaborateurs in, maar ook bijvoorbeeld mensen die na onderzoek zijn vrijgepleit van samenwerking met de Duitsers, of zelfs Joden die in een concentratiekamp zijn vermoord. Ook zijn namen opgenomen van mensen van wie er geen dossier is.

Mensen raakten in onzekerheid of bijvoorbeeld een familielid nu wel of niet 'fout' was in de oorlog. Het oorlogsinstituut NIOD sprak van "een zorgwekkende en zeer onwenselijke situatie", die heeft geleid tot "grote maatschappelijke beroering".

Vanaf 2 februari

Het aantal plekken waar mensen de onderliggende dossiers bij de namenlijst konden inzien werd uitgebreid. Sinds 1 juli is het CABR-oorlogsarchief digitaal doorzoekbaar op een aantal computers in de studiezaal van het Nationaal Archief in Den Haag.

Daar worden vanaf 2 februari 2026 extra tijdelijke voorzieningen aan toegevoegd. Burgers en wetenschappers kunnen dan in elke provincie een plek reserveren om het oorlogsarchief digitaal te raadplegen.

Daarnaast kan iedereen met een onderzoeksbelang onder bepaalde voorwaarden in elf zogeheten Regionale Historische Centra onderzoek doen in het oorlogsarchief. En er komt een voorziening gericht op wetenschappelijk onderzoek bij het NIOD in Amsterdam.

Wanneer het archief voor iedereen digitaal te raadplegen is, hangt af van de snelheid waarmee de Tweede en daarna de Eerste Kamer de wet behandelen.

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

Prinses Amalia heeft de Algemene Militaire Opleiding (AMO) aan het Defensity College afgerond. Ze is bevorderd tot korporaal omdat ze de opleiding heeft voltooid, meldt de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD).

Amalia maakte vorig jaar bekend dat ze haar bachelor Nederlands recht aan de Universiteit van Amsterdam ging combineren met een leerwerktraject aan het Defensity College. Ze begon afgelopen september aan de opleiding tot reservist. De AMO, die twee weken duurt, is onderdeel van haar tweejarige militaire opleiding.

De opleiding bestaat niet alleen uit theoretische onderdelen zoals kaartlezen, beveiligen en leiderschap. Ook leert ze fysieke militaire vaardigheden zoals schieten, tijgeren en jezelf 'onzichtbaar' maken.

Koningin Máxima was bij de afronding aanwezig en filmde trots haar dochter:

Nu Amalia de AMO heeft afgerond, zal ze volgens de RVD een militair uniform dragen wanneer ze voor defensie aan het werk is. Ze gaat verder met haar opleiding en zal als onbezoldigd werkstudent verbonden blijven aan de bestuursstaf van het ministerie van Defensie.

Defensity College is een deeltijdprogramma voor hbo- en wo-studenten, waar ze een militaire basisopleiding van maximaal drie jaar volgen. Na het afronden van de opleiding kunnen zij als reservist aan de slag of kiezen voor een carrière bij defensie.

De Mobiele Eenheid (ME) van de politie in Utrecht kreeg gisteren te maken met zo veel geweld van supporters van KRC Genk, dat hardhandig optreden noodzakelijk was. Dat schrijft de gemeente, ook namens de politie en het Openbaar Ministerie.

Nog voordat de voetbalwedstrijd van FC Utrecht tegen het Belgische KRC Genk in de Europa League was begonnen, braken supporters van de Belgische club door de beveiliging. Ze zaten daardoor zonder kaartcontrole in het uitvak. Volgens de zogenoemde driehoek bracht dit "grote veiligheidsrisico's" met zich mee, omdat de supporters nog niet waren gefouilleerd en geïdentificeerd.

Daarop werd besloten het hele vak te ontruimen, zodat alle aanwezigen alsnog door de controle konden. De gemeente stelt dat de fans weigerden mee te werken, ook na herhaalde oproepen. "Toen zij dit niet deden en geweld begonnen te gebruiken, heeft de politie moeten optreden", schrijft de gemeente.

Zodra de ME het vak van Genk ingaat, breekt er geweld uit:

Bij de ontruiming vielen rake klappen. Geweld dat volgens de gemeente onvermijdelijk was. "ME'ers werden bekogeld met kapotgetrapte stoeltjes. De ME heeft om die reden bij de ontruiming van het uitvak geweld moeten toepassen om het forse geweld van de uitsupporters te beteugelen."

KRC Genk noemt het optreden van de Utrechtse politie "buitensporig" en "disproportioneel". De club zegt beelden en berichten te hebben gekregen waarop onnodig geweld van de politie te zien zou zijn.

Reactie FC Utrecht: 'Drie veiligheidsmedewerkers en speurhond gewond'

FC Utrecht schrijft in een reactie dat het de gebeurtenissen rondom de wedstrijd betreurt. "De ongeregeldheden in het bezoekersvak en het daaropvolgende ingrijpen van de ordediensten hebben een grote impact gehad op het verloop van de avond en op de beleving van de wedstrijd voor supporters in het stadion."

"Drie veiligheidsmedewerkers van FC Utrecht zijn gewond geraakt, evenals een speurhond. De aangerichte schade in het uitvak was dermate groot dat het onveilig was om andere KRC Genk-supporters, die op dat moment nog in bussen zaten, tot het stadion toe te laten. Deze beslissing is door FC Utrecht in samenspraak met de UEFA genomen."

"FC Utrecht hecht grote waarde aan een zorgvuldige en feitelijke reconstructie van de gebeurtenissen en werkt daarbij samen met de betrokken instanties. Zolang dit onderzoek loopt, zullen er geen verdere inhoudelijke conclusies worden getrokken."

Fans van de club die de Vlaamse publieke omroep VRT sprak, zeggen dat de ME onverwachts hun vak in kwam. "Er is nooit communicatie geweest dat wij het stadion moesten verlaten. We wisten dat er iets aan de gang was, maar niet wat. De stadionomroeper of stewards hebben niets gezegd." Volgens de fans kregen ze niet de kans om rustig uit het vak te gaan en gebruikte de politie meteen geweld.

Na de ontruiming van het uitvak in het stadion van FC Utrecht bleken daar zoveel vernielingen aangericht, dat er geen mogelijkheid meer was voor de supporters van Genk om terug te keren. KRC Genk zegt dit "ten zeerste te betreuren". Volgens de Belgische club betekende dit dat zo'n 1200 fans de wedstrijd niet zien en zaten ze daarna ook nog "onnodig uren in de bus".

Later dan de bedoeling was, kon er toch worden gevoetbald. Dat liep voor Utrecht uit op een teleurstelling, het werd 0-2 en dat betekent dat Utrecht definitief uitgeschakeld is in de Europa League.

Het treinongeluk waarbij zondag in het zuiden van Spanje 45 mensen om het leven kwamen, is waarschijnlijk veroorzaakt door een breuk in een spoorstaaf. Dat blijkt uit eerste bevindingen van het onderzoek naar de treinramp.

Het gaat volgens de onderzoekers van het Spaanse ministerie van Transport om een breuk die er al was voordat het ongeluk plaatsvond. "Gebaseerd op de informatie die we tot nu toe hebben verzameld, kunnen we aannemen dat de breuk al was ontstaan voordat de Iryo-trein zondag ontspoorde", schrijft de onderzoekscommissie.

De Iryo-hogesnelheidstrein ontspoorde zondagavond rond 19.40 uur in de buurt van Adamuz, in Andalusië. De trein kwam vervolgens op een spoor ernaast terecht. Daarna botste een Alvia-trein tegen de ontspoorde wagons, waarop ook twee wagons van deze trein ontspoorden.

Na zondag gebeurden deze week nog drie treinongelukken in Spanje. Maandagavond reed een trein in de omgeving van de Catalaanse stad Barcelona in op de brokstukken van een ingestorte muur die langs het spoor stond. Daarbij kwam een machinist in opleiding om het leven en raakten zeker 37 mensen gewond.

Diezelfde dag was in dezelfde regio nog een treinongeluk. In de buurt van badplaats Blanes ontspoorde een trein met ongeveer tien inzittenden door stenen op het spoor. Daarbij raakte niemand gewond.

Gisteren botste bij de stad Cartagena een passagierstrein tegen een bouwkraan, met enkele gewonden tot gevolg.

Machinisten willen staken

Na de treinongelukken van deze week sloegen machinisten alarm door tot een algemene spoorwegstaking op te roepen. Er zijn al langer zorgen over de veiligheid op het spoor en inmiddels vragen Spanjaarden zich af of de ongelukken van deze week toeval zijn, of het gevolg van problemen in de infrastructuur.

Zo zouden machinisten volgens de vakbond SEMAF op meerdere trajecten van het hogesnelheidsnet dagelijks onder meer "talloze gaten in het spoor en losse rails" aantreffen.

Het is nog niet bekend of het ongeluk van zondag kwam door slecht onderhoud van het spoor of een andere oorzaak had. Kort na het ongeluk stelde de Transportminister dat het spoor waar het ongeluk gebeurde vorig jaar nog was vernieuwd. Er zou volgens minister Puente 700 miljoen in het spoor zijn geïnvesteerd, waardoor het "in het perfecte staat" was. De trein zelf was vier jaar oud en daarmee "relatief nieuw", aldus Puente.

De brug in Gouda waar woensdag een auto van afviel, ging open terwijl het voertuig er nog op reed. Dat vertellen ooggetuigen aan AD Groene Hart. Daardoor belandde het voertuig in het water en kwam een 58-jarige vrouw uit Gouda om het leven.

Het ongeluk gebeurde woensdagochtend bij de Julianasluis. De bestuurder zou nog geprobeerd hebben achteruit te rijden toen de brug openging, maar tevergeefs.

Verschillende ooggetuigen zagen het gebeuren. Hulpdiensten waren snel ter plaatse en konden het slachtoffer uit het water halen. Ze werd gereanimeerd en met spoed naar het ziekenhuis gebracht, maar overleefde het niet.

De politie kan niet bevestigen of de brug inderdaad openging terwijl de auto erop reed. Ook de gemeente en provincie doen daar op dit moment geen uitspraak over, schrijft Omroep West.

Soortgelijk incident

In 2018 gebeurde een soortgelijk incident op dezelfde brug. Een 62-jarige man fietste over de brug toen die openging. Hij hield zich vast aan de reling, maar viel toch naar beneden op het wegdek. De man raakte zwaargewond, maar overleefde het.

De brug wordt handmatig bediend door een sluiswachter. Onderzoek wees destijds uit dat het om een menselijke fout ging; het slachtoffer kreeg een schadevergoeding. Ook nam de provincie maatregelen door het geluid van de bellen die te horen zijn als de slagbomen sluiten, harder te laten klinken. Daarnaast werd ook de bewegwijzering aangepast.

Een oud-medewerker van het Openbaar Ministerie wordt vervolgd voor het bezitten en verspreiden van kinderporno. Het gaat om een 51-jarige man uit Doetinchem. Ook had hij een hoeveelheid harddrugs in bezit, schrijft het OM.

Na een tip werd de man in oktober 2024 aangehouden. Uit onderzoek bleek dat hij in het bezit was van een grote hoeveelheid kinderporno. Het gaat om ruim 46.000 afbeeldingen en meer dan 450 video's.

Ook deelde hij het materiaal met anderen, waardoor hij zich schuldig heeft gemaakt aan het verspreiden ervan. De man wordt ook verdacht van het bezit van harddrugs, namelijk 150 milliliter GHB.

Ontslagen

De verdachte was geen officier van justitie en is inmiddels ontslagen, benadrukt het OM. Hij had een andere functie en was werkzaam voor het parket Oost-Nederland. Om die reden is het strafrechtelijk onderzoek in een ander arrondissement gedaan.

Op 10 april staat de man voor de rechter in Den Haag.

De Ugandese politie heeft sinds de verkiezingen van vorige week 2000 aanhangers van de oppositie gearresteerd en vastgezet. Dat zegt legerleider Muhoozi Kainerugaba, die ook de zoon is van de 81-jarige president Museveni. Hij verduidelijkt in een reeks berichten op X niet wanneer die arrestaties hebben plaatsgevonden.

Ook zouden tientallen mensen die de oppositiepartij steunen zijn gedood. Muhoozi Kainerugaba spreekt van terroristen van oppositiepartij National Unity Platform (NUP).

Volgens de legerleider is gisteren ook Muwanga Kivumbi, een partijgenoot van de NUP-leider Bobi Wine, gearresteerd. Wine, die bekend werd als Ugandese popster, was de grootste uitdager van president Museveni.

Kainerugaba stelt jacht te maken op andere leiders van Wines partij en schrijft dat iedereen die Wine steunt "moet worden vernietigd".

Correspondent Afrika Elles van Gelder:

"De zoon van de Ugandese president Museveni, die dit nu allemaal zegt, staat bekend om extreme uitspraken op sociale media. Eerder gaf Kainerugaba op X te kennen dat hij oppositieleider Bobi Wine wil onthoofden.

Uganda claimt een democratie te zijn en houdt verkiezingen maar tegelijkertijd bedreigt de legerchef dus leden van de belangrijkste oppositiepartij en noemt hen terroristen. Jongeren die ik afgelopen week in Uganda sprak tijdens de verkiezingen vrezen ook de invloed van deze zoon. Hij wordt beschouwd als de opvolger van Museveni.

De onderdrukking in Uganda neemt alleen maar toe. Veel mensen die kritisch zijn ten aanzien van de regering zitten ondergedoken uit angst ook gearresteerd te worden."

De kiescommissie riep president Museveni, die het land al 40 jaar leidt, uit tot winnaar van de verkiezingen. Hij zou 74 procent van de stemmen hebben gekregen.

Vooral jonge Ugandezen hebben weinig vertrouwen in de zittende president en willen een nieuwe leider. Internationale mensenrechtenorganisaties en oppositiepartijen stellen dat de Ugandese verkiezingen al jaren niet eerlijk verlopen. Ook maakt Museveni critici monddood en burgers van het Oost-Afrikaanse land hebben te kampen met zware repressie.

Geweld rond verkiezingen

De regering beschuldigt aanhangers van NUP van geweldsdaden tijdens de verkiezingen. NUP stelt dat het andersom was: het was juist de NUP-aanhang die werd aangevallen door de Ugandese oproerpolitie.

Tegen persbureau Reuters zegt een woordvoerder van VN-baas António Guterres dat hij zich zorgen maakt over de arrestaties en gewelddadige incidenten met leden van de oppositie. "Het internationaal recht moet gerespecteerd worden door iedereen."

Gevlucht

Oppositieleider Wine stelde al dat honderden van zijn aanhangers in de laatste maanden zijn gearresteerd en geïntimideerd omdat ze lid zijn van zijn partij.

Vorige week meldde de NUP dat Wine met geweld uit zijn woning was meegenomen. Later schreef hij dat hij niet ontvoerd, maar zelf gevlucht was. Ook tijdens de verkiezingen van 2021 meldde hij dat er een inval was geweest in zijn huis.