NOS Nieuws - Algemeen

In Iran zijn demonstranten zaterdagavond opnieuw de straat op gegaan tegen het streng-islamitische regime in het land. Onder meer in hoofdstad Teheran en in Mashhad, de tweede stad van het land, waren grote groepen op de been, zo zien onder meer persbureaus AFP en Reuters.

Een compleet beeld krijgen van de demonstraties is niet mogelijk. Sinds donderdag hebben de autoriteiten het internet in het land platgelegd. Ook zijn buitenlandse journalisten niet welkom in Iran.

Toch komen er nieuwe beelden naar buiten van protesten in Teheran en Mashhad, maar ook in andere steden in het land. AFP en Reuters hebben beelden geverifieerd waarop te zien is dat mensen met vuurwerk en potten en pannen de straat op zijn gegaan. In Mashhad is te zien dat er veel branden woeden op straat.

Dit zijn beelden van massale demonstraties van de afgelopen twee dagen:

Het Iraanse regime treedt hard op tegen de betogers. Naar schatting zijn tientallen mensen gedood door het optreden van ordetroepen. Er zijn echter ook geluiden dat de aantallen veel hoger liggen. Ook zijn volgens meerdere mensenrechtenorganisaties zeker 2500 mensen gearresteerd. De Britse omroep BBC sprak met meerdere ziekenhuizen in het land. Die zeggen dat ze worden overspoeld met gewonden. Slachtoffers zouden onder meer schotwonden hebben.

Briefings over militair ingrijpen

Volgens The New York Times heeft Trump zich de afgelopen dagen laten briefen over opties voor een nieuwe militaire aanval tegen Iran. Een definitief besluit is er nog niet genomen, maar volgens de krant zou hij serieus overwegen de aanval goed te keuren. Trump zijn verschillende scenario's voorgelegd, waaronder aanvallen op niet-militaire doelen in Teheran.

De Amerikaanse president Trump heeft al meermaals laten weten de betogers te steunen. Zo zei hij eerder al "klaar te zijn voor actie", zonder meer details te geven. Gisteravond zei hij dat de VS klaar is om te helpen. "Iran kijkt naar VRIJHEID, misschien meer dan ooit tevoren", schreef hij op zijn eigen socialemediaplatform Truth Social.

Persbureau Reuters meldt verder dat de Amerikaanse minister Rubio en de Israëlische premier Netanyahu telefonisch hebben gesproken over de mogelijkheid van Amerikaanse acties in Iran. Het persbureau baseert zich op een bron die bij het gesprek was. Van officiële zijde is niets gemeld over de inhoud van het telefoontje.

Positie EU

Europa steunt de massaprotesten in Iran volledig en keurt "de gewelddadige onderdrukking" ervan ten zeerste af, zegt voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen. "In de straten van Teheran, en in steden over de hele wereld, weerklinken de voetstappen van Iraanse vrouwen en mannen die vrijheid eisen", aldus Von der Leyen. "Vrijheid om te spreken, om samen te komen, te reizen en bovenal om in vrijheid te leven. Europa staat volledig achter hen."

Het Iraanse leger zegt de "nationale belangen" van het land te zullen verdedigen

In Iran wordt nu al bijna twee weken massaal gedemonstreerd. Aanvankelijk protesteerden voornamelijk handelaren vanwege de torenhoge inflatie in het land. Al snel groeiden de protesten per dag en werd er in het hele land openlijk geroepen om het vertrek van het regime.

De politie heeft een amber alert uitgegeven voor een vermist meisje van 10. Ze is sinds gistermiddag 13.00 uur niet meer gezien. De politie houdt rekening met alle mogelijke scenario's.

De politie vraagt mensen die haar gezien hebben om te bellen naar de opsporings-tiplijn.

Update

De politie meldde rond 10.15 uur dat het meisje is teruggevonden. Omdat het vermiste kind is gevonden, hebben we de naam en foto weggehaald.

Het meisje is het laatst gezien in Rotterdam, toen ze haar woning verliet. "Het was de bedoeling dat ze naar de winkel van haar ouders ging", zegt een woordvoerder van de politie. Maar ze kwam nooit aan bij de winkel, nog geen kilometer verderop.

De familie heeft 's middags in de omgeving gezocht naar het meisje. "Er werd ook nog afgewacht of ze misschien wel thuis zou komen", aldus de politiewoordvoerder. Aan het einde van de middag werden de hulpdiensten ingeschakeld.

In de avond en nacht hebben agenten met onder meer een speurhond gezocht naar het meisje in de buurt van waar ze verdween.

Een specialistisch team van de brandweer heeft met een drone boven het gebied gevlogen:

Omstreeks 04.00 uur werd landelijk alarm geslagen. Zo'n amber alert is het allerzwaarste middel dat de politie inzet bij een vermist kind dat mogelijk in levensgevaar is. Tijdens reclameblokken op de radio wordt er verteld over het alert en ook op schermen in bijvoorbeeld benzinestations zijn foto's te zien van het vermiste kind.

Het besluit om over te gaan tot een amber alert wordt genomen door een officier van justitie. Die heeft op basis van alle beschikbare informatie geoordeeld dat dit nodig is om het meisje zo snel mogelijk op te kunnen sporen. De politie kan geen verdere details geven over de vermissingszaak.

De laatste Koerdische strijders van de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) hebben Aleppo verlaten. Dat meldt onder meer het Syrische staatspersbureau SANA. De afgelopen dagen werd er onder meer in de overwegend Koerdische wijk Sheikh Maqsoud hard gevochten tussen regeringstroepen en daaraan gelieerde milities en de SDF.

SDF-commandant Abdi schrijft op sociale media dat via internationale bemiddeling overeenstemming is bereikt over een staakt-het-vuren en de veilige evacuatie van burgers en strijders naar het noorden en oosten van Syrië. De Koerdische strijders hadden sinds het begin van de burgeroorlog in 2011 meerdere wijken in Aleppo in handen. Inmiddels zijn tientallen mensen met bussen naar het noordoosten van Syrië gebracht.

Moeizame onderhandelingen

De gevechten waren het gevolg van moeizame onderhandelingen tussen de landelijke overheid in Damascus en de SDF, dat een groot deel van het noordoosten controleert. Interim-president Sharaa beloofde het land na veertien jaar oorlog te verenigen. Er werd met de Koerden afgesproken dat het gebied uiteindelijk helemaal onder het gezag van Damascus zou vallen. In ruil daarvoor zouden de Koerden meer rechten krijgen.

De bedoeling was dat er voor het einde van 2025 een akkoord zou zijn gesloten, maar dat lukte niet waarna gevechten uitbraken.

Eerder deze week kondigden de regeringstroepen al een tijdelijk staakt-het-vuren aan, naar eigen zeggen om Koerdische strijders aan te moedigen om vrijwillig te vertrekken. Het bestuur van twee Koerdische wijken noemde dat een oproep tot overgave en zei dat Koerdische troepen zouden doorgaan met het "verdedigen van hun buurten". Het regeringsleger zei daarna de wijk Sheikh Maqsoud met geweld te zullen innemen.

Bij de gevechten kwamen tientallen mensen om het leven. Het waren de hevigste gevechten in Syrië sinds de val van het regime van Assad in 2024. Duizenden inwoners van de stad verlieten hun huizen en wachtten buiten de stad tot de gevechten over waren.

De Verenigde Staten hebben opnieuw vergeldingsaanvallen uitgevoerd op Islamitische Staat (IS) in Syrië. Vorige maand werden een tolk en twee Amerikaanse militairen gedood. Ook raakten drie militairen gewond. Volgens de Amerikanen zat terreurgroep IS achter de aanval.

Een week na de aanval werden er ook al aanvallen uitgevoerd als vergelding. Nu spreekt het Amerikaanse leger van nieuwe grootschalige luchtaanvallen die gericht waren op meerdere IS-doelen verspreid over Syrië.

"Onze boodschap blijft duidelijk: wie onze militairen kwaad doet, zullen we opsporen en doden, waar ter wereld ook", schrijft het leger in een verklaring.

Bij de aanvallen waren meerdere strijdkrachten betrokken. Welke landen er precies meededen is niet bekend. Bij de eerste vergeldingsactie zette Jordanië ook meerdere vliegtuigen in. De Syrische regering heeft zich onlangs aangesloten bij de internationale coalitie tegen IS.

6000 IS'ers

In het oosten van Syrië zijn honderden Amerikanen gelegerd voor operaties tegen IS. Die had zo'n tien jaar geleden grote delen van Syrië en Irak onder controle, maar werd in 2019 door een internationale troepenmacht onder leiding van de VS grotendeels verslagen.

De VN zegt dat er in Syrië en Irak zo'n 6000 IS'ers actief zijn. Het gaat dan vooral om zogenoemde slapende cellen. Mensen die overdag werken, maar als het nodig is IS-strijder zijn.

De Nobelprijs kan niet worden ingetrokken, gedeeld of doorgegeven aan anderen. Dat meldt het Noorse Nobelinstituut. Het instituut kreeg hierover naar eigen zeggen de afgelopen dagen meerdere vragen. "De beslissing is definitief en geldt voor altijd."

Eerder deze week vroeg een presentator van de Amerikaanse tv-zender Fox News aan Nobelprijswinnaar María Corina Machado of ze Trump haar Nobelprijs had aangeboden, als dank voor het ontvoeren van de Venezolaanse president Maduro. "Nog niet", antwoordde de Venezolaanse oppositieleider. Vervolgens zei ze dat ze hem graag persoonlijk wilde vertellen dat de inwoners van Venezuela vinden dat zij de prijs met hem moet delen.

De Amerikaanse president reageerde dat hij het een grote eer vond en dat hij Machado volgende week zou ontmoeten. Hij haalde opnieuw uit naar het instituut achter de vredesprijs en noemde het "beschamend" voor Noorwegen dat hij de prijs niet in eerste instantie al had gekregen.

Machado won vorig jaar de Nobelprijs voor de Vrede vanwege haar onvermoeibare inzet voor de democratie in haar land. Bij de bekendmaking in oktober vorig jaar droeg ze de prijs al op aan zowel het Venezolaanse volk als Trump.

"We staan aan de vooravond van de overwinning en vandaag, meer dan ooit, rekenen we op president Trump, het Amerikaanse volk, de volkeren van Latijns-Amerika en de democratische naties van de wereld als onze belangrijkste bondgenoten om vrijheid en democratie te bereiken", schreef Machado toen op X.

Ontvoering Maduro

Vorige week voerde de VS aanvallen uit op verschillende doelen in Venezuela. Daarbij namen Amerikaanse militairen de Venezolaanse president Maduro gevangen. Hij zit inmiddels vast in de VS. Internationaal werd geschokt gereageerd op de aanvallen. Hoewel er opluchting en hoop is bij gevluchte Venezolanen, wordt de aanval ook gezien als een schending van het internationaal recht.

Inmiddels is vicepresident Rodríguez de interim-leider van het land. Machado zei snel naar huis te willen terugkeren. Ze vluchtte eind vorig jaar het land uit en verbleef sindsdien in Noorwegen. Ze was in het interview met Fox News vol lof over Trumps optreden.

Trump ziet haar echter niet als geschikte opvolger van Maduro. "Ze heeft niet de steun of het respect binnen het land", zei hij afgelopen weekend. Inmiddels lijkt het tij gekeerd: Machado mag volgende week toch meepraten in Washington over de toekomst van Venezuela.

FIFA-vredesprijs

Dat Trump graag een Nobelprijs zou willen, steekt hij niet onder stoelen of banken. Al meerdere keren zei de Amerikaanse president dat hij dit inmiddels wel heeft verdiend door alle oorlogen die hij claimt beëindigd te hebben, zoals de oorlog in Gaza. Hoewel daar inmiddels een bestand is, is het nog geen vrede. Gisteren voerde Israël opnieuw aanvallen uit in Gaza, waarbij dertien Palestijnen werden gedood.

Kort nadat Trump de vredesprijs aan hem voorbij zag gaan, kondigde de internationale voetbalorganisatie FIFA een nieuwe vredesprijs aan: de FIFA-vredesprijs. De eerste winnaar van de prijs: de Amerikaanse president Trump. De prijs lijkt speciaal voor Trump in het leven te zijn geroepen en de uitreiking kon dan ook op veel kritiek rekenen.

Trump laat zich vaker paaien door wereldleiders. Zo ontving hij eerder na zijn trip door het Midden-Oosten vorig jaar een luxe Boeing 747 van het koningshuis van Qatar. Het vliegtuig heeft een geschatte waarde van 400 miljoen dollar. Zo'n megacadeau mag de Amerikaanse president eigenlijk niet aannemen, maar omdat het vliegtuig officieel is geschonken aan het Pentagon kon een stemming in het Congres worden omzeild.

Hoewel er binnen de Amerikaanse regering zorgen zijn over de veiligheidsrisico's van het vliegtuig, toonde de president zich verguld met het cadeau. Volgens hem zou alleen een "dom persoon" zo'n gift weigeren. Tijdens een zeer gespannen ontmoeting met de Zuid-Afrikaanse president vorig jaar liet die zich ontvallen dat hij Trump helaas geen vliegtuig kon aanbieden. "Dat zou ik wel aannemen", reageerde Trump direct.

Bij een protest tegen immigratiedienst ICE in de stad Minneapolis in de Amerikaanse staat Minnesota zijn afgelopen nacht dertig mensen aangehouden, meldt burgemeester Frey van Minneapolis. Een agent raakte gewond bij de ongeregeldheden.

In Minneapolis wordt al dagen gedemonstreerd tegen ICE nadat een agent van de immigratiedienst woensdag een 37-jarige vrouw in haar auto had doodgeschoten. De demonstranten eisen dat ICE uit de staat vertrekt.

President Trump heeft als onderdeel van zijn harde immigratiebeleid meer dan 2000 ICE- en andere agenten naar Minnesota gestuurd.

Het protest begon volgens de Amerikaanse autoriteiten vreedzaam bij een hotel waar zo'n duizend actievoerders zich hadden verzameld. Volgens de demonstranten verbleven ICE-agenten daar en wilden ze daarom op die plek een lawaai-actie houden. Tegenstanders van de immigratiedienst houden vaker 's avonds lawaaiprotesten bij hotels als zij vermoeden dat daar ICE-agenten verblijven.

Vervolgens marcheerde de groep door het centrum waarbij ze wegen blokkeerden. Ook gooiden enkele demonstranten volgens de burgemeester met sneeuw, ijs en stenen naar de politie. Bij de ongeregeldheden raakten de ruiten van een ander hotel beschadigd en werd er met graffiti op gespoten.

'Trap niet in Trumps val'

Zo'n 200 agenten werden ingezet. De actievoerders zijn inmiddels weer vrijgelaten, meldt Frey in een verklaring. De burgemeester roept demonstranten op om vreedzaam te blijven. Volgens Frey wil Trump dat protesten uit de hand lopen.

"Hij wil dat we in zijn val trappen. We verzetten ons niet tegen de chaos van Donald Trump met onze eigen vorm van chaos, maar met zorgvuldigheid en eenheid", aldus Frey.

Gouverneur Walz van de staat Minnesota is het daarmee eens. "Trump stuurde duizenden gewapende federale agenten naar onze staat en het duurde slechts één dag voordat ze iemand doodden", zegt hij op X. "Hij wil nu niets liever zien dan dat de ongeregeldheden de aandacht afleiden van die afschuwelijke daad. Geef hem niet wat hij wil."

In meerdere steden voeren duizenden Amerikanen ook vandaag actie tegen ICE. De demonstraties worden georganiseerd door verschillende Amerikaanse mensenrechtenbewegingen. Zij hadden voor dit weekend meer dan duizend acties in de VS aangekondigd.

In Minneapolis zijn vandaag wederom duizenden mensen de straat op gegaan om te protesteren tegen het immigratiebeleid van Trump:

Een schietpartij in Portland in de staat Oregon is ook aanleiding geweest voor de massale demonstraties. Twee personen raakten donderdag in hun voertuig gewond toen de grenspolitie op hen schoot. Dat gebeurde bij een verkeerscontrole.

De eigenaar van het Zwitserse café waar in de nieuwjaarsnacht veertig mensen omkwamen door een brand, zegt dat de personeelsdeur op de begane grond op slot zat. Dat meldt de Zwitserse nieuwszender RTS. Eigenaar Jacques Moretti bekende ook dat hij zelf het plafond, dat in brand vloog door ijsvuurwerk, had vervangen.

Gisteren werd de eigenaar van de bar aangehouden. Sindsdien zit hij vast. "Op basis van zijn verklaringen, zijn vroegere levensloop en zijn persoonlijke situatie in Zwitserland en in het buitenland achtte het openbaar ministerie het vluchtgevaar concreet", aldus de autoriteiten. Het is niet duidelijk waarom de autoriteiten hiervan uitgaan.

De eigenaren, een echtpaar, zijn beiden Frans. Ze werden gisteren in totaal zes uur lang verhoord. Volgens RTS zei Jacques Moretti tijdens de ondervraging niet te weten waarom de deur op slot zat. Toen hij hem vanaf de buitenkant opende nadat de brand was uitgebroken, trof hij naar eigen zeggen meerdere lichamen aan.

Zijn vrouw, Jessica Moretti, zit niet vast en mocht na het verhoor weer gaan. Ze sprak over een "onvoorstelbare tragedie". Omringd door advocaten bood ze na de ondervraging haar excuses aan aan de slachtoffers. "Het gebeurde in ons etablissement en ik wil mijn excuses aanbieden."

Geluidswerende matten

De brand brak uit in de kelder van de bar. Die had slechts één uitgang, waardoor veel mensen niet op tijd weg konden komen. Buiten de veertig doden vielen er nog eens 119 gewonden.

Op beelden van feestvierders in het café is te zien hoe meerdere mensen flessen met ijsfonteinen dicht bij het plafond houden. Dat vat vervolgens vlam, waarna de brand zich vrijwel onmiddellijk ontwikkelt tot een vuurzee.

Geen brandveiligheidscontroles

Sinds 2019 waren er geen brandveiligheidscontroles meer uitgevoerd in de bar, zei de burgemeester eerder deze week. De door de eigenaar geïnstalleerde geluidswerende matten waren niet goedgekeurd.

Tijdens het verhoor zei Moretti dat hij de oude geluidswerende platen had vervangen door plaatmaterialen van de Duitse bouwmarkt Hornbach, schrijft RTS. Die verkoopt dit soort matten met de waarschuwing dat ze licht ontvlambaar zijn.

Barpersoneel zou zich bewust zijn geweest van de ontvlambaarheid van de platen, meldt RTS. De zender meldt dat een barmedewerker al jaren geleden gasten waarschuwde voor de ontvlambare platen. Dat zou kunnen betekenen dat in de aanklacht tegen de verdachten een element van opzettelijkheid wordt toegevoegd, concludeert de zender.

Op dit moment worden de eigenaren verdacht van dood door schuld, het toebrengen van lichamelijk letsel door nalatigheid en het veroorzaken van brand door nalatigheid.

Verbod op vuurwerk

Gisteren was in Zwitserland een dag van nationale rouw, waarbij de slachtoffers tijdens een ceremonie werden herdacht. De slachtoffers kwamen uit meerdere landen, waaronder België en Frankrijk. De Franse president Macron en de Belgische premier De Wever waren ook aanwezig bij de herdenking.

Sinds het dodelijke incident in de bar is vuurwerk in openbare ruimtes op verschillende plekken in Zwitserland verboden. Ook het Italiaanse ski-resort Livigno overweegt dit. De Italiaanse premier Meloni zei gisteren ook voorstander van een verbod te zijn.

Voor de kust van IJmuiden is vandaag een bultrugwalvis gespot. Dat meldt natuurorganisatie SOS Dolfijn. Op beelden is te zien dat het dier vlak bij de Zuidpier zwom, bij de haven van IJmuiden. De bultrug zou in zuidelijke richting zwemmen.

Vorige maand werd ook een bultrug voor de Nederlandse kust gespot, bij Egmond aan Zee. Bultruggen worden steeds vaker voor de kust gezien, schrijft SOS Dolfijn. Het zijn "avontuurlijke walvissen", die zich "goed kunnen redden in ondiep water", schrijft de organisatie.

De dieren kunnen meer dan 15 meter lang worden en tot 30.000 kilo wegen. Ze komen over vrijwel de hele wereld voor. Dankzij afspraken om de dieren te beschermen tegen de walvisvangst wordt de soort niet meer bedreigd.

SOS Dolfijn adviseert "het dier vanaf het strand te bewonderen" en waarnemingen altijd te melden. "De dieren zijn te herkennen aan de bult voor de rugvin", vertelde een medewerker van de organisatie aan de regionale omroep NH. Als een bultrug boven water komt blazen ze altijd uit, "en dan schiet water dat nog op het spuitgat ligt omhoog", zegt de medewerker.

Boeren in meerdere Europese landen hebben actiegevoerd tegen een veelbesproken handelsakkoord tussen de Europese Unie en vier Zuid-Amerikaanse landen. De protesten volgen een dag nadat een meerderheid van de EU-landen heeft ingestemd met het Mercosur-verdrag.

Het Mercosur-verdrag moet de handel tussen de EU en Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay stimuleren door importheffingen te verlagen en procedures te versimpelen. De boeren zijn tegen de deal, omdat ze vrezen dat ze worden weggeconcurreerd door de goedkope import uit Zuid-Amerika.

In Ierland hebben duizenden boeren uit het hele land met tractoren actiegevoerd in Athlone. In België blokkeerden boeren meerdere wegen. Ook stortten boeren in Brussel een grote lading aardappelen in het centrum van de stad.

Hooibalen in brand

Ook in enkele regio's in Spanje hebben boeren met tractoren wegen geblokkeerd. In Catalonië zijn meerdere wegen vandaag geblokkeerd, net als een belangrijke weg naar de haven van Tarragona.

Op een snelweg in Galicië wierpen boeren een barricade op met tractoren en hooibalen. Ook staken ze hooibalen en pallets in brand, melden Spaanse media.

In Frankrijk hadden enkele tientallen boeren zich verzameld bij de Brug van Normandië in het noordwesten van het land. Vanuit daar reden zij met tractoren richting de haven van Le Havre om actie te voeren.

Ook werden op meerdere plekken in het land wegen geblokkeerd. Bij Bordeaux moest de politie in actie komen nadat boeren een blokkade hadden opgeworpen bij een brandstofdepot.

Een van de grootste vrijhandelszones

De EU kan door het akkoord producten als auto's, medicijnen en textiel makkelijker naar Zuid-Amerika exporteren. Andersom kan de EU goedkoper soja, rundvlees en suiker importeren.

Over het Mercosur-verdrag is meer dan 25 jaar onderhandeld en met het akkoord ontstaat een van de grootste vrijhandelszones ter wereld. Niet alle landen zijn voor het akkoord: onder meer Frankrijk, Polen, Hongarije en Ierland stemden tegen de deal. Nederland stemde wel voor het verdrag.

Op 17 januari wordt in Paraguay het akkoord formeel ondertekend. Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen en António Costa, voorzitter van de EU-leiders, zullen bij die ceremonie aanwezig zijn.

De VN-Veiligheidsraad houdt maandag op verzoek van Oekraïne een spoedvergadering vanwege de Russische aanvallen gisternacht. Daarbij vuurde Rusland een hypersonische raket af. Europese leiders spraken van een "escalerende en onaanvaardbare" stap.

"Wij dringen er bij de leden van de Veiligheidsraad op aan om eensgezindheid te tonen door een einde aan de agressie te eisen", schrijft de Oekraïense minister Sybiha op X. Ook wil hij dat de VN onvoorwaardelijke steun aan Oekraïne uitspreekt en oproept om de burgerbevolking te beschermen.

Gisteren voerde Rusland grootschalige aanvallen uit op Oekraïne. Daarbij zei Rusland gebruik te hebben gemaakt van de hypersonische raket Oresjnik. De Russische president Poetin dreigde eind vorig jaar al die raket meer te gaan inzetten. Het is de tweede keer dat Rusland de middellangeafstandsraket inzet in de bijna vier jaar durende oorlog.

De Oresjnik kwam neer in de stad Lviv, op enkele tientallen kilometers van de grens met Polen. "Opvallend dicht bij de grenzen van de Europese Unie", waarschuwde de Oekraïense president Zelensky gisteravond in zijn dagelijkse videotoespraak. Volgens hem moet dit worden gezien als een duidelijke waarschuwing aan de hoofdsteden Warschau, Boekarest en Boedapest.

Volgens de Oekraïense president is er een gezamenlijk verdedigingsmechanisme nodig. "Want in heel Europa heerst dezelfde twijfel: of hun hoofdstad verdedigd zal worden als Poetin plotseling door het lint gaat."

Zelensky vroeg om een duidelijke reactie van internationale leiders. "Vooral van de Verenigde Staten, want op die signalen let Rusland echt."

Wat is de Oresjnik?

De Oresjnik is een middellangeafstandsraket van Russische makelij. De naam betekent 'hazelaar' in het Russisch. De Oresjnik kan meerdere kernkoppen vervoeren die tegelijkertijd verschillende doelen kunnen raken. Dat is vaker het geval bij intercontinentale raketten die veel grotere afstanden kunnen afleggen. Bij de aanval op Lviv werden geen kernkoppen gebruikt.

Poetin roemde de raket als een wapen dat onmogelijk onderschept kan worden vanwege de snelheid. Ook zei hij dat de Oresjnik ook zonder kernwapens een groot verwoestend effect heeft.

Westerse deskundigen noemen die claims overdreven en zeggen dat Rusland slechts een handvol raketten van dit type in bezit heeft.

Volgens het Russische ministerie van Defensie was de Orejsnik een reactie op de aanval die Oekraïne zou hebben uitgevoerd op een residentie van Poetin. Voor die aanval is echter geen bewijs gevonden.

De eerste keer dat Rusland de Oresjnik afvuurde op Oekraïne was in november 2024. De raket kwam toen neer in het centraal gelegen Dnipro. Poetin noemde de hypersonische raket toen het antwoord op de toestemming van westerse bondgenoten aan Oekraïne om hun wapens met een groter bereik in te zetten, de ATACMS.

Veiligheidsgaranties

De Amerikaanse denktank The Institute for the Study of War (ISW) denkt dat de hypersonische raket dit keer waarschijnlijk is afgevuurd om de Oekraïense bondgenoten af te schrikken nu zij afspraken maken over het geven van veiligheidsgaranties aan Oekraïne. De zogeheten coalition of the willing kwam begin deze week bijeen in Parijs om daarover te praten.

De Franse president en de Britse premier tekenden daar samen met Zelensky een intentieverklaring voor de inzet van hun troepen in het land als het tot een bestand komt met Rusland. Er zouden ook andere landen meedoen. De VS zei de veiligheidsgaranties te ondersteunen.

Een week geleden werd Venezuela opgeschrikt door bombardementen en aanvallen op militaire doelen, en ontvoerden de Verenigde Staten president Maduro met zijn echtgenote uit een zwaarbeveiligde compound.

Veel Venezolanen gaan al jaren gebukt onder zware repressie van het autoritaire regime. Hoewel de actie van president Trump in veel opzichten een schending is van het internationaal recht, betekende het voor veel Venezolanen het begin van een week vol hoop. Zou het land zonder Maduro, die momenteel wordt berecht in de VS, eindelijk vrij worden?

Dat bleek wat voorbarig. Dezelfde leiders en bondgenoten van het chavistische regime van Maduro zitten er nog: interim-leider Rodríguez komt uit Maduro's entourage en ook het leger zit nog stevig in het zadel. Toch beginnen gevluchte critici van het regime voorzichtig te dromen van een nieuwe toekomst en zelfs van een terugkeer naar Venezuela.

Mensenrechtenactivist Natasha Duque zou niets liever willen dan teruggaan naar haar land. Ze vluchtte net als bijna acht miljoen van haar landgenoten uit Venezuela. Ze stak de grens over naar Colombia, nadat de directeur van de mensenrechtenorganisatie waar ze in Caracas voor werkte werd opgepakt en gevangen werd genomen.

In het Colombiaanse grensstadje Cúcuta werkt Duque sinds 2020 voor een ngo die kwetsbare vluchtelingen, vrouwen en meisjes begeleidt en opvangt. "Ik weet zelf als alleenstaande moeder met drie kinderen hoe het is om je land te moeten ontvluchten en als vluchteling een leven op te moeten bouwen in een nieuw land. Er is heel veel armoede onder de vrouwen en uitbuiting ligt op de loer. We proberen hier iets voor deze vrouwen te betekenen", zegt ze vanuit haar kantoor.

Toen Duque deze week hoorde dat er politieke gevangenen vrij zouden komen in Caracas, keek ze snel naar de lijst met namen die circuleerde, in de hoop dat er bekenden bij zaten. In totaal zitten er volgens mensenrechtenorganisatie Foro Penal meer dan 850 politieke gevangenen vast in Venezuela. Inmiddels zijn achttien gevangenen vrijgelaten, melden mensenrechtenorganisaties.

Parlementsvoorzitter Jorge Rodríguez, broer van de waarnemend president, maakte de vrijlating bekend en benadrukte dat het op eigen initiatief is van de regering en als "teken van vrede" moet worden gezien. Maar Duque gelooft daar niets van. "Ik weet zeker dat dit onder druk van Trump is gebeurd, want het regime zou dit nooit uit zichzelf doen, anders waren deze mensen al veel eerder vrijgelaten. Trump heeft de touwtjes stevig in handen", zegt ze.

Hoewel ze net als haar landgenoten een afwachtende houding aanneemt, droomt ze wel over een terugkeer naar Venezuela. "Ik zou heel graag terug willen gaan. Colombia heeft me heel goed opgevangen, maar ik ben in Venezuela geboren en daar is mijn thuis", zegt ze geëmotioneerd.

Ook advocaat Armando Sanchez sloeg op de vlucht. Negen jaar geleden ging hij de grens over van Venezuela naar Colombia nadat hij als advocaat verschillende oppositieleden had verdedigd en daardoor werd bedreigd. "Je bent nooit veilig als advocaat als je dit soort zaken op je neemt. Ze zien je als tegenstander van het regime, je komt op een lijst en wordt als vijand gezien", zegt hij.

Hij staat op de Simón Bolívar-brug tussen de twee landen en kijkt naar de heuvels. Een wandeling van nog geen 5 minuten en je bent aan de overkant. Maar Sanchez is nooit meer teruggekeerd naar Venezuela uit angst om direct opgepakt te worden. De tv-beelden van een door de Amerikanen meegenomen Maduro maakten grote indruk op hem.

"Het doet me goed om die beelden te zien. Ik weet dat het regime er nog zit, maar het feit dat iemand die verantwoordelijk is voor zoveel slachtoffers en meer dan dertien jaar een onderdrukkend en repressief beleid heeft gevoerd en zoveel mensen heeft laten opsluiten, nu zelf achter de tralies zit, doet me goed", zegt hij.

Over een mogelijke terugkeer naar Venezuela denkt Sanchez niet serieus na. Het kostte hem moeite om een leven op te bouwen in deze grensstad en hij heeft zijn advocatenkantoor nu goed op orde.

Er woont een grote Venezolaanse gemeenschap in het stadje met 750.000 inwoners, die Sanchez juridisch bij verschillende zaken probeert bij te staan. "Ik denk niet dat ik me weer zal vestigen in Venezuela. Maar mijn hart ligt nog steeds aan de overkant", zegt hij.

Net voordat het écht koud werd, is er een oplossing gevonden voor twee krakers die in een bouwval woonden in natuurgebied Naardermeer. Donderdagmiddag zijn ze overgebracht naar een ggz-woning in Hilversum.

"Het fijne is dat deze situatie is opgelost en dat er geen ongelukken zijn gebeurd", reageert Patrick Blom van Natuurmonumenten bij NH Nieuws. "Als je ziet dat er in Nederland zelfs sporthallen instorten, dan had dit krot net zo goed kunnen bezwijken."

De twee zorgbehoevende bewoners kraakten het vervallen sloophuisje in het natuurgebied in september, tot verdriet van eigenaar Natuurmonumenten. De natuurorganisatie wees erop dat het huisje niet voor niets leegstond. Het is in zeer slechte staat. Delen van het dak zijn ingezakt, plafonds hangen en het is niet onmogelijk dat de muren het begeven. Bij de ingang hangt een bord: 'Instortingsgevaar, verboden toegang'.

Geen andere plek

Natuurmonumenten vroeg de krakers meermalen om te vertrekken omdat ze niet veilig zouden zijn. Maar ze weigerden te gaan omdat er geen andere plek voor ze zou zijn.

De gemeente Hilversum stelde voor om de situatie te gedogen. Maar dat risico durfden Blom en zijn collega's niet aan. Natuurmonumenten wilde naar de rechter stappen om te eisen dat de twee per direct zouden vertrekken.

Verrot en beschimmeld

"Het is een schrijnende situatie", zei Blom afgelopen woensdag bij NH Nieuws. "Dit huisje is een bouwval. Het is verrot, beschimmeld en door de sneeuw komt er extra gewicht op te staan. Verblijf hier is ongezond en levensgevaarlijk."

De rechtszaak zou komende maandag dienen. Maar de publiciteit bij NH Nieuws en de weersvoorspellingen leidden ertoe dat de betrokken gemeenten Gooise Meren en Hilversum donderdag al in overleg gingen. Met resultaat: er werd een leegstaande ggz-woning in Hilversum gevonden.

Blom was erbij toen de twee krakers donderdagmiddag het goede nieuws te horen kregen. Volgens hem was er wel enige overtuigingskracht nodig om ze te laten vertrekken. "Met temperaturen tot 15 graden onder nul in het vooruitzicht vonden ze langer blijven ook niet verstandig", aldus Blom. Na overleg met hun bewindvoerder stapten ze in de taxi richting Hilversum.

De rechtszaak van maandag is van de baan.

Het moet het grootste vliegveld van het Afrikaanse continent worden: de nieuwe internationale luchthaven van Bishoftu in Ethiopië. Vandaag ging officieel de bouw van start. Met het project hoopt Ethiopië het belangrijkste luchtvaartknooppunt van Afrika te worden, schrijft minister-president Abiy Ahmed Ali op X.

De nieuwe luchthaven wordt gebouwd op zo'n 45 kilometer ten zuidoosten van de hoofdstad Addis Abeba, waar nu het grootste vliegveld van het land is. Het project moet een "megahub" worden die de huidige internationale luchthaven gaat ondersteunen, schrijft Abiy.

Het vliegveld zal naar verwachting zo'n 110 miljoen passagiers per jaar verwerken. Dat is vier keer meer dan de capaciteit van de huidige grootste luchthaven. Ter vergelijking: Schiphol had in 2024 een capaciteit van 66,8 miljoen reizigers. Momenteel is de internationale luchthaven van Caïro in Egypte het drukst bezochte vliegveld van Afrika.

De nationale luchtvaartmaatschappij van het land, Ethiopian Airlines, voert het project uit. Er worden vier landingsbanen gebouwd met plek voor 270 vliegtuigen. Het project gaat omgerekend bijna 11 miljard euro kosten. De oplevering staat gepland voor 2030.

Internationale investeringen

Investeerders uit onder andere de Verenigde Staten, China, Europa en het Midden-Oosten hebben interesse getoond om het project te financieren, zegt Abraham Tesfaye, directeur Infrastructuur, Planning en Ontwikkeling van Ethiopian Airlines.

Vorig jaar opende Ethiopië ook de grootste dam van Afrika. De bouw daarvan leidde tot grote spanningen tussen Ethiopië, Egypte en Sudan.

De politie heeft gisteren 25 liter lean, een vloeibare harddrugs, aangetroffen in een woning in Vlissingen. Agenten kwamen de drugs op het spoor na een autocontrole in Goes.

De 28-jarige bestuurder uit Almere testte positief op het gebruik van cannabis. Ook vond de politie henneptoppen in de auto. De man en zijn passagier, een 25-jarige vrouw, werden gearresteerd en meegenomen voor verhoor.

De politie vermoedde dat de twee onderweg waren naar een woning aan de Noorderbaan in Vlissingen. Na overleg met de officier van justitie werd besloten daar onderzoek te doen. In de woning vonden agenten 25 liter lean, drank die wordt ingenomen om een roes te ervaren. Ook lag er bijna 2 kilo hennep in het huis.

De bewoner van het pand werd aan het begin van de nacht in een woning in Middelburg aangehouden. De politie doet verder onderzoek.

Correctie van de redactie:

In een eerdere versie van dit artikel werd gesproken over 25.000 liter lean. Dat had de politie in eerste instantie gemeld. De politie heeft dit inmiddels aangepast naar 25 liter.

Wat de eerste dienst van zijn nieuwe kerk had moeten worden, liep gisteravond uit op de arrestatie van Tom de Wal. De omstreden gebedsgenezer beschikte niet over de juiste vergunning, maar ging toch door met preken. Er zijn al langer zorgen over zijn kerk.

De Wals oorspronkelijke plan was om vrijdag met een nieuwe vestiging van zijn 'Goed Nieuws'-kerk te beginnen met onder meer 'genezingsdiensten'. Daarvoor kon hij terecht bij Van der Valk in Eindhoven, maar het hotel besloot op het laatste moment de geplande diensten af te gelasten, waarop De Wal uitweek naar Tilburg.

Een interview met Tom de Wal werd gisteravond onderbroken door de politie:

Eerder claimde De Wal via gebed mensen te kunnen genezen van onder meer kanker en slechthorendheid. Ook zou hij hebben geïnsinueerd homoseksualiteit te kunnen 'genezen'. De Wal zelf ontkent dit. Lokale politici maken zich al langer zorgen, net als theologen en wetenschappers.

Wethouder in Eindhoven Samir Toub (GroenLinks) uitte in een raadsvergadering zijn zorgen over de komst van de kerk, vooral omdat De Wal claimt homoseksualiteit te kunnen 'uitdrijven'. "Dat is niet hoe wij onze waarden als Eindhoven voor ons zien, we willen een stad zijn die er voor iedereen is."

Wie is Tom de Wal?

Tom de Wal is een charismatisch-christelijke voorganger en gebedsgenezer. Binnen het charismatische christendom is er veel aandacht voor bijvoorbeeld gebedsgenezing. Hij is de oprichter van de stichting Frontrunners, waaronder verschillende 'Goed Nieuws'-kerken vallen. Volgens de eigen website is het doel om een "sterke generatie van mensen met geloof" te vormen.

De Wal kwam al vaker in het nieuws. Zo willen omwonenden van een evenementenlocatie in het Brabantse Dussen strenger toezicht op zijn organisatie en maakte onderzoeksprogramma Pointer een aflevering over de gevaren van de boodschap van De Wal. Ook de opening van een kerk in Goes stuitte op verzet in de gemeenteraad.

Naar eigen zeggen kwamen er in 2024 ruim 20.000 mensen op evenementen van Frontrunners af.

Arnold Huijgen, Theoloog der Nederlanden, bekritiseert de claims van De Wal. "Ik ben bepaald niet positief over gebedsgenezing door hem. In de breedte van het christendom wordt wel voor mensen gebeden en dus op genezing gehoopt, maar De Wal creëert een persoonlijkheidscultus rondom die genezing die snel manipulatief kan worden."

"Een genezingsdienst van Frontrunners duurt al gauw drie uur. Bovendien wordt van tevoren verteld dat je moet vasten en bidden. Als je met een kwaal bij zo'n dienst komt ben je na drie uur helemaal emotioneel aan je eind", zegt Huijgen. "Dan ben je dus ook heel beïnvloedbaar."

Wetenschapper en huisarts Dick Kruijthoff deed onderzoek naar ogenschijnlijk wonderbaarlijke genezingen nadat mensen daar voor gebeden hadden. In Trouw legde hij al eens uit dat het medisch niet te bewijzen is dat de genezing door het gebed komt. "Er zijn verschillende kampen: de een zegt gebedsgenezing is onzin, de ander roept halleluja, en een grote tussengroep twijfelt."

Kruijthoff hoopt dat zijn onderzoek nuance in de discussie brengt. "Al zal ik nooit mensen aanraden naar Tom de Wal te gaan, dat blijft hun eigen keuze."

Eindhovense gemeenteraadsleden maken zich zorgen. "Vrijheid van godsdienst is een groot goed. Maar ik vind 'homogenezing' klinkklare onzin", zegt CDA-raadslid Niels Groot. Zijn GroenLinks-collega Eva de Bruijn noemt "de komst van 'homogenezing' naar Eindhoven zwaar moreel verwerpelijk".

Medicijnen

In een schriftelijke reactie op vragen van de NOS stelt Frontrunners dat er geen reden tot zorg is. "We zijn een normaal kerkgenootschap dat het evangelie van Jezus Christus predikt, dat Hij mensen hun zonden wil vergeven, wil verzoenen met God en wil bijstaan in hun leven."

Volgens de organisatie raakt de kritiek op de genezingsdiensten kant noch wal. "Iedereen die zich oprecht verdiept in ons onderwijs weet dat dit puur karikaturen zijn of aantijgingen die niet kloppen. We krijgen duizenden getuigenissen van mensen van wie hun leven hersteld en veranderd is dankzij het aangeboden onderwijs, gebed, et cetera."

De stichting hoopt dat er ruimte blijft voor Frontrunners in Eindhoven. "We verwachten dat de politiek van Eindhoven daadwerkelijk inclusief is. Dat betekent dat iedereen vrij en welkom is, ook christenen en kerken."

Frontrunners zegt niet aan 'homogenezing' te doen. Omroep Brabant concludeerde in een eigen onderzoek dat dit wel degelijk plaatsvindt bij zogenoemde bevrijdingsdiensten.

In een verklaring op de website van Frontrunners staat dat de stichting nooit advies geeft over medische trajecten of medicijngebruik. "Wij geloven in de kracht van gebedsgenezing maar zijn ook absoluut geen tegenstander van medische trajecten."

Toch is in de Pointer-aflevering te horen hoe De Wal een deelnemer vertelt dat hij geen medicatie meer hoeft in te nemen die zijn arts had voorgeschreven tegen maagzuur. Ook zegt De Wal daarin dat hij niet veel op heeft met allerlei medische 'labels'.

Aan de noordkust van Terschelling is een aantal grote pakketten aangespoeld waarin mogelijk drugs zitten. De politie en kustwacht onderzoeken wat er in de pakketten zit en waar ze vandaan zijn gekomen. Het strand bij West aan Zee is deels afgesloten.

De pakketten, samengepakt in netten, werden vanmiddag door strandgangers aangetroffen, meldt Omrop Fryslân.

De politie sloot een deel van het strand af en stuurde een helikopter op onderzoek uit. De kustwacht hielp met een vliegtuigje. Of daarbij een verdacht schip is aangetroffen, is niet bekendgemaakt.

Honderden pakketjes

Ruim een jaar geleden, in november en december 2024, spoelden honderden pakketjes met drugs aan op de Noord- en Zuid-Hollandse kust. Ook op de Nederlandse en Duitse Waddeneilanden spoelden toen pakketten aan, waarin volgens de Duitse autoriteiten 150 kilo cocaïne zat.

De herkomst van die pakketten is nooit achterhaald.

Uit de Syrische stad Aleppo komen tegenstrijdige berichten over de gevechten tussen regeringstroepen en de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF), die door de Koerden worden gedomineerd.

Volgens het leger is de militaire operatie in de overwegend Koerdische wijk Sheikh Maqsoud voorbij, maar de Koerden zeggen dat er nog steeds hevig wordt gevochten. De SDF noemt het bericht van het leger "een flagrante poging om de publieke opinie te misleiden" en zegt dat de strijders doorgaan met het "verzet".

Rond het middaguur werden nog schoten gehoord in Sheikh Maqsoud. Een paar uur later was er een droneaanval bij een overheidsgebouw in het centrum van Aleppo, meldt Al Jazeera. Op dat moment hielden twee bestuurders daar een persconferentie. Volgens journalisten ging het om een drone van de SDF, maar die ontkent dat er burgerdoelen zijn aangevallen.

De SDF is al dagen verwikkeld in een hevige strijd met regeringstroepen en daaraan gelieerde milities in Aleppo, de tweede stad van het land. De geweldsuitbarsting concentreert zich in drie wijken. Naast Sheikh Maqsoud gaat het om Ashrafieh en Bani Zaid, die al door het leger zijn ingenomen.

Oproep tot overgave

In de nacht van donderdag op vrijdag kondigden de regeringstroepen al een tijdelijk staakt-het-vuren aan, naar eigen zeggen om Koerdische strijders aan te moedigen om vrijwillig te vertrekken. Het bestuur van twee Koerdische wijken noemde dat een oproep tot overgave en zei dat Koerdische troepen zouden doorgaan met het "verdedigen van hun buurten".

Het leger zei daarna de wijk Sheikh Maqsoud met geweld te zullen innemen. Aan de rand van de wijk staan volgens persbureau AP honderden mensen te wachten tot de gevechten over zijn en ze weer naar huis kunnen. Boven het gebied vliegen drones.

Volgens het Syrische leger worden gevangengenomen Koerdische troepen ontwapend en daarna overgebracht naar de stad Ath-Thawrah, die door de Koerden wordt gecontroleerd.

De strijdende partijen zeggen dat de andere kant zich schuldig maakt aan het beschieten van woongebouwen, ziekenhuizen en hulpverleners. Door de gevechten zijn ten minste 22 doden gevallen en zijn meer dan 140.000 mensen gevlucht.

Moeizame onderhandelingen

De gevechten zijn het gevolg van moeizame onderhandelingen tussen de landelijke overheid in Damascus en de SDF, dat een groot deel van het noordoosten controleert. In maart vorig jaar werd door de Koerden en de nieuwe Syrische interim-president Sharaa afgesproken dat het gebied uiteindelijk helemaal onder het gezag van Damascus zou vallen. In ruil daarvoor zouden de Koerden meer rechten krijgen.

De bedoeling was dat er voor het einde van 2025 een akkoord zou zijn gesloten, maar dat is ook met internationale bemoeienis niet gelukt. De Koerden vinden dat ze er met de nieuwe overeenkomst bekaaid vanaf komen.

Volgens de overeenkomst tussen de SDF en de landelijke overheid zouden tienduizenden Koerdische soldaten hun wapens moeten inleveren en zich moeten voegen bij het Syrische leger. Ook zou het door de SDF gecontroleerde gebied in het noordoosten, inclusief luchthavens, olievelden en grensovergangen, onder controle van de landelijke regering komen.

Het wordt hard werken. Dat erkende D66-leider Jetten nadat hij had bekendgemaakt dat de formerende partijen gaan voor een minderheidskabinet. Want een minderheid betekent dat zo'n kabinet voor elk (wets)voorstel en elke begroting zijn best moet doen om andere partijen te overtuigen. Hoe moet dat in zijn werk gaan?

Vooropgesteld: hoe en wat precies weten de drie partijleiders zelf ook nog niet. Gisteren hebben ze de knoop pas doorgehakt en verder moeten ze het "nog in kaart brengen", aldus VVD-leider Yesilgöz. Veel, of eigenlijk alles, hangt af van de opstelling van andere partijen. Die zijn immers nodig voor meerderheden: een voorstel wordt in het parlement pas aangenomen als minstens 76 Kamerleden - de helft plus één - voor stemt.

Gedoog-opzet

Komende week gaan Jetten, Yesilgöz en CDA-leider Bontenbal (samen goed voor 66 van de 150 Tweede Kamerzetels) "koffiedrinken" met andere partijleiders om te zien hoe die erin staan. Jetten zegt daarbij te hopen op "nieuwe vormen van samenwerking", maar hoe die eruitzien, vertelt hij niet.

Bij een eerdere minderheidsconstructie, het kabinet-Rutte I van VVD en CDA, was er een partij (PVV) die niet in de coalitie zat, maar wel gedoogsteun gaf. Dat was van tevoren afgesproken en daarmee was het kabinet verzekerd van een meerderheid. Totdat de PVV het gedoogakkoord opzegde, omdat de partij nieuwe bezuinigingen niet wilde dragen.

Een dergelijke gedoog-opzet lijkt er nu niet in te zitten. Volgens informateur Letschert zitten de andere partijen daar "niet heel erg om te springen". Maar de hoop is dat ze er wel op zitten te wachten om op voor hen belangrijke onderwerpen steun te geven. Zo zou je bij stikstof- en klimaatmaatregelen kunnen denken aan GroenLinks-PvdA en bij migratie aan JA21.

Langdurige afspraken

De hoop is verder dat op een aantal grote onderwerpen misschien nog wel bredere steun gevonden kan worden. Jetten noemt geopolitiek, woningbouw, defensie, het versterken van de economie. De D66-leider denkt zelfs aan afspraken die het langer dan één kabinetsperiode "volhouden".

"We gaan met zijn drieën vol vertrouwen dit pad op", zei Yesilgöz:

Overigens is het niet gek om (van tevoren) zoveel mogelijk steun te verwerven. Want 66 van de 150 zetels hebben in de Tweede Kamer is één ding; de drie partijen hebben het in de Eerste Kamer nog minder breed. D66, VVD en CDA komen daar op slechts 22 van de 75 zetels. En ook in de senaat moeten plannen en begrotingen met een meerderheid worden aangenomen.

Lusten en lasten

Er zit dus een risico in deze minderheidsvariant, een kans op stilstand. Want wat als je de anderen niet meekrijgt? Zeker als het gaat om moeilijke keuzes, zoals bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid waar deze drie partijen op af lijken te koersen. Waarom zou je dat soort maatregelen voor je rekening nemen als oppositiepartij?

Bontenbal zegt er niet zo bang voor te zijn dat partijen alleen de lusten willen en niet de lasten. Volgens hem is er in de Kamer best animo voor "prudent begrotingsbeleid" en ook voor bijvoorbeeld uitgaven aan defensie en woningbouw, die ergens van betaald moeten worden. De CDA-leider ziet "een groot verantwoordelijkheidsbesef".

Informateur Letschert erkent dat er een risico in de gekozen vorm zit, maar tegelijk zegt ze dat een meerderheid ook geen garantie is voor een doorslaand succes. Ze wijst erop dat er de afgelopen jaren een aantal meerderheidskabinetten voortijdig is gesneuveld. "Deze variant vergt een nieuwe samenwerking met het parlement", is haar aanbeveling. "Oppositiepartijen moeten medeverantwoordelijkheid nemen."

Of en in welke mate ze dat gaan doen, moet blijken. GroenLinks-PvdA noemt de minderheidscoalitie een "riskant experiment". Gevraagd naar hoe constructief de partij zich zal opstellen, is het antwoord dat er "voorstel per voorstel" wordt gekeken. JA21 heeft het over "een gemiste kans", maar zegt het beleid van het minderheidskabinet "met een opbouwend kritische blik" te gaan beoordelen.

Personele aard

Om oppositiepartijen gunstig te stemmen, zal de coalitie rekening moeten houden met het uitdelen van inhoudelijk wisselgeld (steun jij dit, dan krijg je dat ervoor terug). Maar ook gebaren van personele aard zijn niet uitgesloten. Desgevraagd zei Jetten gisteren dat het aanstellen van bewindspersonen van een oppositiepartij nog op tafel ligt.

Hoe het uitpakt, zal de komende weken en maanden duidelijker worden. De drie gaan eerst andere partijleiders spreken, en inhoudelijk en financieel moeten Jetten, Yesilgöz en Bontenbal er ook nog uitkomen. Daarna moeten er bewindspersonen worden gevonden. Het idee is nu dat er dan half februari een nieuw kabinet op het bordes kan staan.

De voormalige kroonprins van Iran, Reza Pahlavi, heeft demonstranten in het land opgeroepen om dit weekend steden te bezetten. De zoon van de laatste Iraanse sjah liet vanuit de VS van zich horen via een videoboodschap op sociale media.

Ook gisteravond gingen er weer mensen de straat op, onder meer in de hoofdstad Teheran en in Mashhad, de tweede stad van het land. Pahlavi prees de demonstranten en riep op om een stap verder te gaan. "Ons doel is niet langer alleen maar de straat op te gaan. Het doel is om ons voor te bereiden op het innemen en bezetten van stadscentra."

De protesten tegen het streng-islamitische regime begonnen eind december en zijn uitgegroeid tot de grootste in jaren. Volgens Iraanse mensenrechtengroeperingen zijn zeker vijftig mensen gedood door het optreden van ordetroepen van het regime, onder wie meerdere kinderen. Een arts in Teheran spreekt tegenover het Amerikaanse tijdschrift TIME over meer dan 200 doden. Zeker 2500 mensen zijn gearresteerd, meldt de organisatie IHRNGO, die in Noorwegen is gevestigd.

Dit zijn geverifieerde beelden van protesten van de afgelopen dagen in Mashhad en Teheran:

Reza Pahlavi, de zoon van de sjah, zei in de videoboodschap dat het moment van terugkeer naar zijn land "heel dichtbij" is. Bij de protesten werd hier en daar ook 'Leve de sjah' geroepen. Reza Pahlavi verblijft al decennia in de VS. Zijn vader, die met harde hand regeerde en de oppositie onderdrukte, werd in 1979 aan de kant gezet. Daarop grepen de ayatollah's de macht en werd Iran een islamitische republiek.

Het is niet mogelijk om een compleet beeld te krijgen van de demonstraties van de afgelopen weken. Buitenlandse journalisten zijn niet welkom in Iran en het veiligheidsapparaat heeft het internet sinds donderdagavond platgelegd. Duidelijk is wel dat er in tientallen steden in het land is geprotesteerd.

Persbureau AFP heeft beelden geverifieerd van de protesten van gisteravond. Op een video is te zien dat mensen in de wijk Saadat Abad in Teheran lawaai maken met potten en leuzen roepen als "dood aan Khamenei", verwijzend naar de opperste geestelijk leider van het land. Ook zijn toeterende auto's te horen.

De Iraanse justitie heeft gezegd dat betogers "streng en maximaal zullen worden aangepakt, zonder genade". Een openbaar aanklager in Teheran zei dat mensen die vernielingen aanrichten of geweld gebruiken de doodstraf krijgen. Gisteren zijn in Baharestan, bij Teheran, volgens de autoriteiten honderd "gewapende relschoppers" opgepakt.

Ziekenhuizen overbelast

De Britse omroep BBC sprak via Starlink met een arts in een ziekenhuis in Teheran. Die zei dat het belangrijkste oogziekenhuis in de hoofdstad in crisisstand staat en wordt overspoeld met gewonden. De spoedeisende hulp zou overbelast zijn en niet-urgente operaties zouden zijn opgeschort.

Een arts in een ziekenhuis in de stad Shiraz, in het zuidwesten, zegt dat er grote aantallen gewonden worden binnengebracht en dat er te weinig chirurgen waren om de toestroom aan te kunnen. Volgens hem hadden veel patiënten schotwonden in het hoofd en de ogen.

De in de VS gevestigde mensenrechtenorganisatie HRANA en de autoriteiten zeggen dat bij de protesten leden van ordetroepen zijn gedood, onder wie leden van de paramilitaire Basij-militie. Die is onderdeel van de Revolutionaire Garde, het elitekorps van Iran. Op de staatstelevisie worden beelden uitgezonden van hun begrafenissen.

De 86-jarige ayatollah Khamenei haalde gisteren in een tv-toespraak hard uit naar de betogers. Hij zei dat ze "van hun eigen straten een puinhoop maken om de president van een ander land te behagen", een verwijzing naar de Amerikaanse president Trump. Staatsmedia zetten de demonstranten neer als "terroristische vertegenwoordigers" van de grote vijanden van Iran, Israël en de VS.

Waarschuwing Trump

Trump heeft al meermaals laten weten de betogers te steunen. Hij waarschuwde de Iraanse leiders vorige week al dat ze moeten stoppen met "doden van demonstranten". Ook zei hij "klaar te zijn voor actie", zonder details te geven. Gisteren zei hij dat Iran "in grote problemen" zit en gaf opnieuw een waarschuwing af. "Jullie kunnen beter niet gaan schieten, want dan doen wij het ook", was Trumps boodschap.

Het zijn de grootste demonstraties sinds de dood van Mahsa Amini in 2022. Zij overleed na haar arrestatie aan de gevolgen van fysiek geweld. De vrouw was opgepakt door de moraalpolitie omdat ze haar hoofddoek te los zou hebben gedragen.

De documentaire die filmmaker Bart Hölscher maakte over de euthanasie van de 17-jarige Milou, wordt door Nederland ingezonden voor de Emmy Awards, de belangrijkste Amerikaanse televisieprijzen.

De documentaire Milou's strijd gaat door vertelt over een meisje dat na jaren van uitzichtloos psychisch lijden koos voor euthanasie. De film besteedt ook aandacht aan de reacties in de medische wereld en in de Haagse politiek op haar zelfgekozen dood.

"Milou's wens was dat ze gehoord zou worden", zei filmmaker Hölscher onlangs bij L1 Nieuws. "Ik vind dat dat me goed is gelukt. Het vervult me dat ik haar verhaal heb kunnen vertellen."

In de documentaire wordt duidelijk dat met de euthanasie van 2 oktober 2023 een eind komt aan een jarenlange lijdensweg voor Milou. Zij was op haar 11e nog een vrolijk en zorgzaam meisje, maar veranderde daarna in wat Hölscher "een getraumatiseerde tiener" noemt. "Een paar kantelmomenten sprongen daarbij in het oog, waarbij een ziekenhuisopname van haar broer en seksueel misbruik een rol spelen, aldus de filmmaker.

Depressief

Milou raakt zo depressief dat ze aan suïcide denkt, maar ze wil haar omgeving het trauma van zelfdoding besparen. "Milou zelf zei ook: 'ik wil niet dood, maar ik wil niet meer lijden'", aldus Hölscher.

Hij is ervan overtuigd dat de euthanasie voor haar "een waardig einde" was en de verlossing waarnaar ze verlangde.

Anoniem

Maar Milou's dood kreeg een "wrang vervolg", zoals de filmmaker het noemt. Veertien psychiaters en artsen stuurden, voor het grootste deel anoniem, een brief naar het Openbaar Ministerie waarin ze aandrongen op een strafrechtelijk vooronderzoek naar de euthanasie van het meisje.

Milou's ouders reageerden geschokt. Volgens Hölscher hadden zij het gevoel dat medici die ze geen van allen ooit gesproken hadden, over de rug van hun dochter het euthanasiebeleid ter discussie wilden stellen.

Tweede Kamer

De publiciteit die volgde op de brief bereikte ook de politiek. Tweede Kamerlid Ria de Korte (NSC) diende in juni 2025 een initiatiefnota in voor een moratorium van drie jaar op euthanasie bij psychisch lijden bij jongeren. Die tijdelijke stop van drie jaar kwam er niet, maar leidde wel tot veel discussie in en buiten de Tweede Kamer.

Het verhaal van Milou zelf leek daarbij onder te sneeuwen, stelt de filmmaker. Hij concentreerde zich dan ook vooral daarop en laat dagboekfragmenten, tekeningen en video's van Milou zelf zien. Ook haar ouders, vriendinnen en behandelaars komen aan het woord.

De documentaire werd vorig jaar oktober voor het eerst op tv uitgezonden en werd daarna de best bekeken documentaire op het themakanaal NPO Doc. Sinds 1 januari is 'ie ook te zien op de Limburgse regionale omroep L1.

Voor de Emmy Awards wordt de film ingezonden voor de categorie documentaires. De prijzen worden in september uitgereikt.

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.