NOS Nieuws - Algemeen

De verkoop van benzine- en dieselauto's in Europa is in de eerste helft van dit jaar afgenomen. Waar het aandeel vorig jaar in dezelfde periode nog uitkwam op 37,8 procent, is dat nu gedaald naar 29,7 procent. Dat blijkt uit cijfers van autobrancheorganisatie ACEA.

De eerste zes maanden kenmerkten zich door geopolitieke spanningen, wat zorgde voor veel onzekerheid en oplopende prijzen aan de pomp. Er werden ruim 1,3 miljoen benzineauto's verkocht en 439.592 dieselvoertuigen.

Steunmaatregelen

De vraag naar elektrische voertuigen nam daarentegen toe, mede dankzij steunmaatregelen. In totaal werden in de eerste zes maanden van dit jaar 5,9 miljoen nieuwe personenauto's verkocht in de Europese Unie. Dat is een stijging van 5,7 procent vergeleken met dezelfde periode een jaar geleden.

Vooral in juni was de stijging goed te zien. Volgens Marieke Kuijpers, expert auto-industrie van de Rabobank, heeft dat onder meer met de levertijd te maken. "Als je tien weken telt vanaf de start van het Midden-Oostenconflict, dan kom je in die maand uit."

Hybride

Met name hybridevoertuigen waren populair. Die hebben zowel een brandstofmotor als een elektrische motor, maar geen stekker om de batterij mee op te laden.

Van januari tot en met juni zijn er bijna 2,2 miljoen van dat soort auto's verkocht. Vooral in Italië en Spanje nam de verkoop toe. "Die landen liepen achter met elektrificatie, door ondersteunende maatregelen maken ze nu een inhaalslag", zegt ING-econoom Rico Luman.

In Nederland nam vooral de verkoop van plug-inhybrideauto's toe. Die hebben wel een stekker en kunnen langere stukken volledig elektrisch rijden. In het eerste halfjaar zijn er daar bijna 42.000 van verkocht.

"Er zijn steeds meer hybrideauto's doordat meer merken ze aanbieden en ondanks dat er in Nederland geen enkele financiële stimulans meer is, kiezen mensen toch voor zo'n voertuig", zegt Kuijpers. Vanwege de brandstofprijzen is een elektrisch voertuig nu ook aantrekkelijk, voegt Luman toe.

Tot juni zijn er 1,2 miljoen volledig elektrische auto's verkocht. Goed voor 20,7 procent van de Europese markt. Een jaar geleden was dat nog 15,6 procent.

Google trekt zichzelf voor binnen zijn eigen zoekmachine. Tot die conclusie komt de Europese Commissie. Die legt Google daarvoor een boete op van 460 miljoen euro. Daarnaast krijgt Google nog een boete van 430 miljoen euro omdat het app-ontwikkelaars te moeilijk maakt klanten aankopen te laten doen buiten Google om.

In beide gevallen overtreedt Google volgens de Europese Commissie de Europese wet digitale markten (DMA). Die wet richt zich op de grootste techbedrijven en moet voorkomen dat bedrijven als Google, Apple en Microsoft misbruik maken van hun machtspositie.

Google is het niet met de boetes eens. Directeur Kent Walker zegt dat de zoekmachine slechter wordt "door een kleine groep klagers die het eigenbelang nastreeft". Hij noemt de boetes "slecht voor Europese bedrijven en voor consumenten".

Walker denkt dat het zal leiden tot het verdwijnen van de mogelijkheid om steeds de actuele prijs en de beschikbaarheid van diensten en producten in de zoekmachine te zien. Het bedrijf overweegt in beroep te gaan.

Hotels boeken

Wie een hotel zoekt via Google, krijgt eerst een reeks opties te zien die Google zelf voorstelt. Datzelfde gebeurt wanneer je zoekt naar bijvoorbeeld nieuwe schoenen of een vlucht. Dat het techbedrijf zulke producten aanbiedt, is volgens de Commissie niet erg. Het probleem is dat Google zijn eigen diensten om een hotel of vlucht te zoeken prominenter toont dan alternatieve websites die dat ook kunnen.

Daarmee trekt het bedrijf zichzelf voor in zijn eigen zoekmachine, vindt de Commissie, en dat mag niet volgens de Europese regels. Het idee achter de wetgeving is dat grote online zoekmachines gelijke kansen moeten geven aan verschillende commerciële aanbieders. Consumenten weten dan welke opties er allemaal zijn en kunnen zo een afgewogen keuze maken.

Aankopen in apps

De Commissie legt Google vandaag nog een tweede boete op. Die is iets lager: 430 miljoen euro. Die boete is voor de beperkingen die de techreus oplegt aan app-ontwikkelaars die hun app aanbieden in de Google Play Store. Via die online winkel kan je apps downloaden op Androidtelefoons.

De Europese Commissie stelt vast dat app-ontwikkelaars niet om de Googlesystemen heen kunnen wanneer zij klanten aankopen laten doen via hun app. Een voorbeeld: vaak kan je in apps nog extra aankopen doen. Denk bijvoorbeeld aan een speciaal wapen voor het hoofdpersonage van een game of extra lessen in een app om een nieuwe taal te leren.

Op dit moment mogen app-ontwikkelaars van Google niet in hun app reclame maken voor aankopen buiten Google om. Daardoor zijn gebruikers vaak in de veronderstelling dat ze de aankopen alleen kunnen doen via de Play Store van Google terwijl er mogelijk goedkopere alternatieven bestaan. Daarmee maakt Google eveneens misbruik van zijn machtspositie, vindt de Commissie.

De Commissie zegt in gesprek te zijn met Google, dat bezig is aanpassingen te doen aan de systemen om aan de Europese regels te voldoen. Dat heeft geen invloed op de boetes. Die blijven staan. Als Google geen aanpassingen doorvoert, riskeert het bedrijf nog meer boetes.

Vijfde en zesde boete

Google kreeg al eerder boetes van de Europese Commissie. Dit zijn de vijfde en zesde boete vanwege het overtreden van Europese mededingingsregels. Het zijn de eerste twee boetes voor het bedrijf onder de Europese wet digitale markten. De techgigant kan de boetes aanvechten bij het Europees Hof. Zo'n juridische strijd kan jarenlang duren. Onlangs besloot het Europees Hof dat Google een boete van 4,1 miljard euro die in 2018 werd opgelegd definitief moet betalen.

De politie heeft een 13-jarige jongen uit Spijkenisse aangehouden die ervan verdacht wordt zich te hebben voorgedaan als agent. Volgens de politie wist de jonge verdachte onder meer een pinpas en ruim 20.000 euro aan sieraden buit te maken.

De jongen is thuis aangehouden. Op sociale media schrijft de politie over de aanhouding: "Het is zomervakantie. Je lag nog te slapen, maar wij klopten op je deur. Even later moest je met ons mee naar het politiebureau."

'Emotionele impact groter'

Het is een opmerkelijk verhaal, zegt een woordvoerder van de politie tegen de NOS. In het Instagrambericht verbaast de politie zich over de leeftijd van de verdachte. "Zo jong, en nu al verdacht van feiten die een enorme impact hebben op kwetsbare mensen."

De schade is groot, schrijft de politie. "Bij één van de slachtoffers werden voor ruim 20.000 euro aan sieraden buitgemaakt. Ook werd met haar pinpas geld opgenomen. De financiële schade is groot, maar de emotionele impact is vaak nog veel groter."

Volgens de politie is de oplichting veel meer dan een strafbaar feit. "Er zijn slachtoffers die hun gevoel van veiligheid kwijtraken. Mensen die de politie vertrouwden en juist daardoor werden opgelicht."

Onderzoek naar uitbuiting

Of de jongen alleen handelde, wordt nog onderzocht. "Was dit zijn eigen keuze? Of stond er iemand achter die hem aanstuurde?", schrijft de politie in het bericht.

Die kans is groot, legt de politiewoordvoerder uit. "Criminele uitbuiting is een fenomeen dat we in vele vormen zien", zegt de woordvoerder. Het gaat dan vaak om opdrachtgevers of tussenpersonen die expres kwetsbare jongeren uitkiezen. "Maar sommigen doen het vrijwillig, gewoon voor het geld."

Stijging nepagenten

Vorig jaar zag de politie een flinke stijging in het aantal aanhoudingen van nepagenten. De daders werken vrijwel altijd volgens een vast stramien. Ouderen krijgen een brief of een telefoontje met de mededeling dat er in de buurt wordt ingebroken en dat hun spullen gevaar lopen.

De daders bieden dan aan langs te komen om uit voorzorg kostbare bezittingen 'in veiligheid te brengen'. Het gebeurt geregeld dat ze namen van agenten of een politie-uniform gebruiken. De politie waarschuwt opnieuw: "Blijf alert. De politie zal u nooit vragen om uw pinpas, pincode, sieraden of andere waardevolle spullen af te geven of op te laten halen."

De Rotterdamse burgemeester Carola Schouten is vandaag abseilend naar beneden gegaan vanaf de Euromast. Daarmee heeft ze de belofte die zij deed bij de gemeenteraadsverkiezingen ingelost: als de opkomst hoger was dan vier jaar geleden, zou ze gaan abseilen.

Het was kielekiele - de opkomst afgelopen maart was met 40,7 procent net wat hoger dan vier jaar geleden, toen 38,9 procent van de Rotterdammers kwam opdagen bij de stembus.

Saillant detail is dat Schouten naar eigen zeggen "enorme hoogtevrees" heeft. Toch moest ze er vandaag aan geloven en vanaf een hoogte van 100 meter afdalen. "Als je wat belooft, moet je het nakomen", zei ze daarover.

Soepel

Beneden stonden veel mensen te kijken hoe de burgemeester dat deed, zag regionale omroep Rijnmond. Volgens een verslaggever leek ze er geen moeite mee te hebben om op grote hoogte over de rand te stappen, terwijl dat moment juist vaak als moeilijk wordt ervaren. Zowel de afdaling als de landing verliep soepel.

Eenmaal met beide voeten op de grond kreeg de burgemeester applaus van de toeschouwers. "Ik moet even landen", was haar eerste reactie. Volgens de regionale omroep kwam ze met een grote lach op haar gezicht beneden.

Eenmaal beneden stond ze nog even na te trillen, vertelt ze:

De verkiezingsbelofte van Schouten was bedoeld om de opkomst in Rotterdam te verhogen. In 2022 was die met bijna 39 procent historisch laag. Bij de verkiezingen van 2018 kwam nog zo'n 46 procent van de Rotterdammers opdagen.

"Het was een bijzonder moment", zei Schouten achteraf over haar afdaling. "Maar het was naar aanleiding van de opkomst voor de verkiezingen en dat wil ik centraal zetten." Volgens de burgemeester is het belangrijk om het belang van de democratie te blijven benadrukken.

"Ik heb letterlijk een stap voor de democratie gezet, hopelijk volgen heel veel mensen ook", aldus de burgemeester.

Jetten

Het duurde even voordat het abseilen daadwerkelijk kon worden ingepland, omdat de Euromast tot vorige maand dicht was wegens een grote renovatie.

In eerste instantie zou premier Jetten ook komen afdalen. Hij had beloofd mee te komen als de landelijke opkomst ook hoger zou zijn dan vier jaar geleden. Dat was het geval, maar Jetten kon er vandaag niet bij zijn.

Dus ging Schouten alleen. Ze had wel geoefend, zei ze eerder bij Rijnmond. "Als ik dat niet doe, dan sta ik daar en dan durf ik het niet." Ze oefende op een klimmuur en werd daarbij geholpen door mariniers van de Van Ghentkazerne in Rotterdam.

De Belgische prinses Eléonore (18) gaat vanaf september in Utrecht studeren. Dat heeft het Koninklijk Paleis in Brussel bekendgemaakt. Ze gaat een driejarige Liberal Arts & Sciences-bacheloropleiding volgen.

Eléonore is de jongste van de vier kinderen van koning Filip en koningin Mathilde. Haar middelbaar onderwijs volgde ze aan een Nederlandstalige school in Tervuren en sinds 2023 aan de Engelstalige International School of Brussels.

De opleiding die ze in Utrecht gaat volgen valt onder het Honours College van de Universiteit Utrecht. De lessen zijn Engelstalig en studenten kunnen zelf hun lessenpakket samenstellen met vakken uit de geestes-, sociale en bètawetenschappen.

Welke vakken Eléonore gaat volgen is niet bekendgemaakt. Het is ook niet bekend of de prinses in Utrecht gaat wonen.

De weduwnaar van de 76-jarige vrouw die vorig jaar werd doodgestoken door een psychiatrische patiënt van zorginstelling Fivoor in Den Dolder, doet aangifte tegen de kliniek. Dat bevestigt Namens de Familie na berichtgeving van AD Utrechts Nieuwsblad.

Gisteren werd Mert P. (29) door de rechtbank in Utrecht veroordeeld tot acht jaar cel en tbs met dwangverpleging voor het doden van de vrouw. Op 2 januari 2025 viel P. de vrouw op klaarlichte dag aan op straat en bracht haar met zeventien messteken om het leven. Het leidde tot veel beroering in het Utrechtse dorp.

P. mocht op de dag van het incident naar buiten. Hij verbleef in de psychiatrische kliniek vanwege meerdere mishandelingen. Hij zat op een gesloten afdeling voor mensen met een licht verstandelijke beperking die een gevaar kunnen zijn voor zichzelf of anderen.

Volgende de rechter was P. tijdens zijn daad in staat "zijn handelen te sturen". Daardoor is hij niet volledig ontoerekeningsvatbaar verklaard.

Plicht aan overleden echtgenote

De 83-jarige weduwnaar van de vrouw had tijdens de behandeling van de rechtszaak in zijn slachtofferverklaring al kritiek geuit op Fivoor. Volgens hem was het risico dat de kliniek nam door P. naar buiten te laten gaan "levensgroot".

De man verwijt Fivoor 'dood door schuld' en ziet de aangifte als een plicht aan zijn overleden echtgenote.

Na lange onderhandelingen zijn de EU-landen het eens geworden over een nieuw pakket sancties tegen Rusland. Vooral Griekenland lag dwars, vanwege een verbod voor bedrijven in de EU op het doorvoeren van Russisch vloeibaar gas. De Grieken krijgen hun zin en mogen daar nu langer mee doorgaan.

Het nieuwe sanctiepakket, het 21e sinds de inval van Rusland in Oekraïne in 2022, richt zich met name op de Russische financiële sector. Er komen nieuwe beperkingen voor Russische banken, crypto- en oliehandelaren. De EU voegt 32 nieuwe Russische banken toe aan de sanctielijst.

Daarnaast verlengen de EU-landen het prijsplafond op olie - 44 dollar per vat olie - met een jaar. Bij die verlenging was haast geboden. Als er vandaag geen besluit werd genomen, zou het huidige plafond aflopen en de prijs omhoog schieten. Dat zou Rusland extra inkomsten opleveren.

Door het prijsplafond mogen bedrijven in de EU die betrokken zijn bij de handel in olie hier niet aan deelnemen wanneer de Russische olie is verhandeld voor een prijs boven het prijsplafond. Het gaat dan bijvoorbeeld om het vervoeren van de olie of om het verzekeren van dat vervoer. Zo kan Rusland moeilijker hoge prijzen vragen.

Ook komen er nieuwe exportrestricties om te voorkomen dat in Europa geproduceerde onderdelen in Russische wapens belanden.

Stroeve onderhandelingen

De onderhandelingen waren al meerdere keren vastgelopen. Ook gisteren kwamen de EU-landen er niet uit. Vooral Griekenland verzette zich hevig. Aanleiding was het plan om bedrijven in de EU vanaf 2027 te verbieden Russisch lng (vloeibaar gas) door te voeren naar landen buiten de EU.

Lees hier meer over het Griekse verzet tegen de sancties:

Griekenland heeft een grote scheepvaartsector die gespecialiseerd is in het vervoeren van lng. De Grieken vreesden daarom dat de maatregelen de Griekse economie hard zouden raken. Bovendien stelden ze dat bedrijven buiten de EU de taak van de Europese rederijen gewoon zouden overnemen en de maatregel Rusland dus maar beperkt zou schaden.

Voor nieuwe sanctiepakketten moeten alle EU-landen akkoord gaan. Griekse steun was dus noodzakelijk. De Grieken krijgen daarom nu hun zin. Er komt een uitzondering die EU-bedrijven een jaar langer toelaat Russisch lng door te voeren naar andere landen. Die uitzondering kan na een jaar eventueel nog verlengd worden.

Afzwakkingen

Het is niet de enige afzwakking ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel van de Europese Commissie voor het 21e sanctiepakket. Zo wilde de Commissie ook de import uit Rusland van verschillende vissoorten, waaronder kabeljauw, stoppen. Onder druk van verschillende visverwerkende landen is dat plan eruit gehaald.

De Commissie stelde ook voor geen visa meer te geven aan Russen die in het leger hebben gevochten, maar Italië en Frankrijk verzetten zich hiertegen uit bescherming van hun toeristische sector. Zo'n inreisverbod komt er vooralsnog niet. De lidstaten hebben afgesproken aan nieuwe visumregels te gaan werken.

Frustratie

De afzwakkingen laten zien hoe ver EU-landen bereid zijn te gaan om maatregelen te nemen die de Russische economie en oorlogsindustrie raken. Het idee was dat dat na het vertrek van oud-premier Orbán in Hongarije, die bij sanctiepakketten vrijwel altijd dwarslag, makkelijker zou worden. Dat blijkt niet het geval. Verschillende EU-landen maakten deze onderhandelingen duidelijk dat nieuwe sancties hun eigen economieën niet te hard mogen raken.

Dat zorgt weer voor frustratie bij andere landen die het noodzakelijk achten Rusland via sancties verder onder druk te zetten. Bij het volgende sanctiepakket moet blijken hoe ver de EU-landen nog willen gaan en ten koste van wat.

De aap die vorige maand ontsnapte uit Safaripark Beekse Bergen in Hilvarenbeek is gevangen. De 4-jarige kuifmangabey liep rond in de omgeving, maar het lukte verzorgers al die tijd niet om hem te vangen.

Uiteindelijk is het mannetje toch in een vangkooi beland, die onderdeel was van de zoekactie, schrijft Omroep Brabant.

Speaker met apengeluid

Verzorgers zochten de afgelopen weken met man en macht naar de kuifmangabey. Die leek echter geen haast te hebben om terug naar het dierenpark te komen.

Dat kwam ook door de bosrijke omgeving, waar hij in de zomer prima kan overleven. "Er zit genoeg blad in de boom en er zitten genoeg insecten in de grond", zei een van zijn verzorgers eerder bij Omroep Brabant.

Er was veel voor nodig om het dier toch te vangen. In een gebied van 100 hectare hingen camera's, zodat verzorgers hem konden volgen. Op zijn looproutes, die zijn vastgesteld aan de hand van camerabeelden, zijn vangkooien gezet. De aap werd daarheen gelokt met vers eten.

Ook zetten verzorgers af en toe een speaker in het gebied met geluiden van zijn vertrouwde apengroep, in de hoop dat hij op het geluid zou afkomen.

Het Safaripark probeerde van alles om de kuifmangabey te vangen:

Uiteindelijk, een maand later, is het dan toch gelukt. Het dier wordt medisch onderzocht en blijft de komende dertig dagen in quarantaine. Daarna verhuist hij naar een dierentuin in Duitsland. Dat was al gepland voordat de aap ervandoor ging.

Martin van Hees, zoölogisch manager bij de Beekse Bergen, is blij dat het dier in goede gezondheid is teruggevonden. "We willen iedereen bedanken die de afgelopen weken meldingen heeft gedaan en betrokken is geweest bij de zoektocht."

Eiland

De kuifmangabeys leven in Beekse Bergen op een eiland. De aap is waarschijnlijk ontsnapt door een gracht over te zwemmen, iets waarvan de dierentuin dacht dat het niet kon.

Het verblijf aanpassen is volgens een woordvoerder niet nodig. "Dit was een uitzondering. Het is een goedgekeurd verblijf, het voldoet aan alle richtlijnen en we gaan ervan uit dat het niet nog een keer gebeurt."

In het zuidwesten van Frankrijk zijn duizenden toeristen geëvacueerd vanwege een natuurbrand. Volgens de autoriteiten in het departement Gironde zijn ten westen van Bordeaux zo'n 12.000 mensen uit voorzorg elders ondergebracht, vooral toeristen. Later op de dag zijn nog eens 8800 mensen geëvacueerd. Er zijn geen berichten over slachtoffers.

De toeristen zaten verspreid over campings en een naturistengebied aan de Atlantische kust, schrijft de Franse nieuwszender BFM TV. Ook inwoners uit het gebied zijn geëvacueerd.

De brand brak gisteren uit in de plaats Saumos, in de buurt van het toeristische Bassin d'Arcachon, en heeft zich inmiddels verspreid over een gebied van ongeveer 2400 hectare. Honderden brandweerlieden en enkele blusvoertuigen zijn ingezet om het vuur te bestrijden.

In Gironde zijn wegen afgesloten en mensen wordt verzocht niet naar plaatsen als Saumos, Le Porge en Lège-Cap-Ferret af te reizen, tenzij dat absoluut noodzakelijk is. Het toeristische schiereiland Cap Ferret is sinds 02.00 uur vannacht niet toegankelijk.

Ook het dorp Claouey, dat onder de gemeente Lège-Cap-Ferret valt, is preventief geëvacueerd. Het gaat volgens Franse media om 8800 mensen.

'Vuur aan de poorten van het dorp'

Het vuur naderde tot op 300 meter van de gemeente, zegt de brandweer tegen BFM TV. Iets noordelijker lijkt de plaats Le Porge voor nu ook gespaard te zijn gebleven van het natuurgeweld. "Het vuur stond aan de rand, aan de poorten van het dorp", zegt de burgemeester van het dorp. Een draaiende wind en brandweerlieden zouden hebben voorkomen dat de brand het bewoonde gebied introk.

Mensen uit het gebied vertellen hoe ze vannacht hun huizen uit moesten:

Ook in het zuiden van Frankrijk woedt een natuurbrand. In het departement Var is een natuurbrand onder controle, maar nog niet geblust. Bovendien dreigt de mistral, de krachtige noordelijke wind in het gebied, het vuur opnieuw aan te wakkeren.

In de omliggende departementen Bouches-du-Rhône, Vaucluse, Gard en Aude geldt vandaag code rood vanwege een "zeer groot" risico op bosbranden. In veel andere regio's geldt code oranje en zijn brandweerkorpsen in staat van paraatheid.

Een woordvoerder van de Franse regering zegt tegen BFM TV dat in het land dit jaar tot op heden een gebied van 44.000 hectare is verwoest door natuurbranden. Dat is al meer dan het hele voorgaande jaar.

In het West-Ierse dorp Tuam zijn bij opgravingen bij een voormalig kindertehuis de stoffelijke resten van nog eens 22 baby's en kinderen gevonden. Daarmee staat het totale aantal sinds het begin van de opgravingen vorig jaar op 99.

De resten van de 22 kinderen werden de afgelopen weken gevonden in grafkisten begraven op een terrein dat in historische documenten als begraafplaats staat aangeduid. De resten zijn naar een mortuarium gebracht.

De zaak houdt Ierland al sinds 2014 bezig. De kinderen zijn overleden tussen 1925 en 1961 in het klooster van de katholieke Zusters van Bon Secours, dat diende als opvanghuis voor ongehuwde vrouwen die in verwachting waren. Zwangere vrouwen werden in die tehuizen onder erbarmelijke omstandigheden opgesloten. Ze moesten gedwongen arbeid verrichten en werden gescheiden van hun kinderen.

Veel van die kinderen overleefden hun eerste levensjaren niet. Door ondervoeding en de slechte omstandigheden in de overvolle tehuizen werden velen ziek. Het sterftepercentage lag veel hoger dan het landelijk gemiddelde.

Massagraf

Het schandaal in Tuam kwam aan het licht toen historica Catherine Corless in 2014 de overlijdensakten van 796 kinderen vond, maar geen begrafenispapieren.

Datzelfde jaar werden in een voormalige rioolput resten van foetussen, baby's en peuters in grafkisten ontdekt. Het bleek een massagraf te zijn: bij testopgravingen in 2016 en 2017 op dezelfde plaats vonden onderzoekers opnieuw grote aantallen menselijke resten.

In 2021 werd een onderzoekscommissie in het leven geroepen om de misstanden in de tehuizen te onderzoeken. De instellingen werden gerund door de katholieke kerk, maar dat ging in samenwerking met de Ierse staat.

3D-scans

De opgraving begon in juli vorig jaar. De stoffelijke resten worden met radiologie en 3D-scans onderzocht in een poging meer over het leven en de dood van de kinderen te weten te komen. Onder meer de leeftijd en het geslacht worden vastgesteld. Mogelijk lukt het in sommige gevallen de gevonden resten aan een overlijdensakte te koppelen.

De opgravingen bij het oude klooster gaan zeker nog tot volgend jaar door. Het onderzoek zal daarna waarschijnlijk nog jaren duren.

Het aantal huishoudens dat kampt met energiearmoede is het afgelopen jaar niet afgenomen. Het bedrag dat deze huishoudens jaarlijks tekortkomen om de energierekening te betalen is wel toegenomen. Dat zien het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en onderzoeksinstituut TNO.

Het aantal huishoudens in energiearmoede is blijven steken op ruim 500.000, zo'n 6 procent van alle huishoudens in Nederland. In 2024 kwamen deze huishoudens nog 577 euro te kort. Vorig jaar is dat gestegen naar 624 euro per jaar.

Volgens het CBS is het stopzetten van de financiële steunmaatregelen in 2024 de reden dat het aantal huishoudens in financiële problemen niet is afgenomen.

Verduurzamen

Ook schatten onderzoekers van TNO en CBS dat ruim 10 procent niet genoeg geld heeft om de woning te verduurzamen. De grootste groep bestaat uit gezinnen met een laag inkomen die een woning huren bij een woningcorporatie. Voor verduurzaming die het energieverbruik verlaagt, zijn ze afhankelijk van de verhuurder.

De gasprijs is de afgelopen tijd weer flink gestegen door de oorlog in het Midden-Oosten. Het Armoedefonds slaat dan ook alarm. "Er is structureel beleid nodig dat mensen zekerheid geeft", zegt directeur Henk de Graaf.

Het kabinet kondigde aan dit jaar het Tijdelijk Energienoodfonds weer te heropenen. Dat moet ergens dit jaar gaan gebeuren, maar volgens het Armoedefonds is dit niet genoeg.

"Energiearmoede verdwijnt niet na de winter. Mensen leven het hele jaar met zorgen en vragen zich ieder jaar opnieuw af of er wel hulp beschikbaar komt."

Na maanden van personeelstekorten, uitval en vertragingen probeert busvervoerder Transdev de dienstregeling in Utrecht te verbeteren door Europese arbeidsmigranten in te zetten als buschauffeur. Het gaat om ruim honderd mensen uit verschillende landen.

De arbeidsmigranten helpen om de dienstregeling "betrouwbaar uit te voeren", zegt Transdev tegen RTV Utrecht. Van de 1300 chauffeurs in de regio komen er 117 uit andere landen in Europa. Het gaat bijvoorbeeld om Spanje, Tsjechië, Polen en Griekenland.

Het ov-bedrijf zoekt naar nog meer ervaren buitenlandse chauffeurs. Zij krijgen dan een jaarcontract via een uitzendbureau. Hoewel de meeste chauffeurs geen Nederlands spreken, kunnen ze wel Engels. "Je hebt liever dat de bus rijdt dan dat een chauffeur Nederlands spreekt", zegt een woordvoer van reizigersvereniging Rover. "Nederlandssprekende chauffeurs zijn momenteel namelijk moeilijk te krijgen."

Kamer in gedeeld huis

De nieuwe bestuurders kunnen na het jaar werken via een uitzendbureau in dienst bij Transdev. Dan krijgen ze de mogelijkheid om Nederlandse taallessen te volgen, zegt een woordvoerder van het bedrijf tegen de regionale omroep. "Zodat zij nog beter kunnen integreren binnen onze organisatie." Volgens de woordvoerder verbetert dat ook het contact met reizigers.

Het uitzendbureau regelt voor de buitenlandse buschauffeurs een kamer in een gedeeld huis. De kosten van de woning worden ingehouden op het salaris.

Het kabinet maakte eerder plannen om deze constructie af te schaffen. Onder meer omdat de afhankelijkheid van de werkgever op deze manier te groot zou zijn. Als iemand zijn baan verliest, komt diegene ook op straat te staan. Deze kabinetsplannen gingen uiteindelijk niet door.

Dubbel loon

In december vorig jaar namen Transdev en Keolis het vervoer in Utrecht over van Qbuzz en dat zorgde van begin af aan voor grote overlast bij reizigers. Bussen hadden vaak vertraging of kwamen helemaal niet opdagen en chauffeurs draaiden overuren om roosters vol te krijgen, terwijl het ziekteverzuim onder hen hoog is.

Begin vorige maand meldde Transdev chauffeurs die extra diensten draaien tijdens de zomerperiode meer te gaan betalen. Tot en met 29 augustus krijgen chauffeurs hun dubbele uurloon voor alle extra diensten. Ondertussen worden reizigers dit najaar gecompenseerd voor de chaos met lagere tarieven en geld terug op abonnementen.

Geen ruimte voor strengere eisen

Het is niet de eerste keer dat buitenlandse chauffeurs worden ingezet om tekorten in Nederland aan te vullen. In Brabant werden vorig jaar zes Filipijnse chauffeurs ingevlogen om bij verschillende maatschappijen aan het werk te gaan.

Ook in verschillende steden in Gelderland gaat vervoerder Transdev buschauffeurs uit het buitenland inzetten. Transdev nam daar eind juni het vervoer over. Het gaat om zestig tot tachtig chauffeurs uit verschillende Europese landen.

De Gelderse Statenfractie van de PVV uitte zorgen over de communicatie tussen chauffeurs en reizigers. De partij noemde het onwenselijk dat chauffeurs geen Nederlands spreken en vreest problemen voor passagiers die hulp of informatie nodig hebben.

Volgens de provincie laat de huidige arbeidsmarktkrapte echter weinig ruimte voor strengere eisen. "Wij delen de mening dat het wenselijk is dat chauffeurs Nederlands spreken", zegt een woordvoerder. "Tegelijkertijd geven wij de voorkeur aan het rijden van bussen boven volledige beheersing van het Nederlands."

In een tunnel in de Indiase deelstaat Sikkim zijn zeker 22 lichamen geborgen. Het gaat om een tunnel in aanbouw bij een project van het staatsbedrijf National Hydroelectric Power Corp waar maandag een explosie plaatsvond. De explosie ontstond vermoedelijk toen in de tunnel plotseling methaangas vrijkwam.

Op het moment van de explosie waren er 27 werknemers en functionarissen van het bedrijf aanwezig. Twee wisten de tunnel in aanbouw te verlaten.

De vrijgekomen rook en giftige gassen belemmeren ook de reddingswerkzaamheden. Er zijn gespecialiseerde teams aan het werk om de vermiste slachtoffers te vinden. De autoriteiten lieten eerder al weten dat er een kleine kans was dat er nog overlevenden zijn.

De tunnel moet water van de Teesta-rivier naar een waterkrachtcentrale brengen. Methaangas is een natuurlijk gas dat vaker explosies veroorzaakt in tunnels of bij mijnbouw. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren als het gas plotseling vrijkomt in een afgesloten ruimte.

OpenAI heeft per ongeluk een ander AI-bedrijf gehackt. Dat gebeurde tijdens een test waarmee OpenAI wilde kijken hoe goed zijn AI-programma's presteren op het gebied van cybersecurity. Nadat OpenAI zijn AI-programma's veel vrijheid had gegeven om de test te voltooien, gebeurde iets wat niet de bedoeling was: ze verlieten de testomgeving.

"Onze AI-programma's gebruikten een aanzienlijke hoeveelheid rekenkracht om toegang te krijgen tot het internet", schrijft OpenAI in een bericht over het incident. Toen dat was gelukt, richtten die zich op Hugging Face. Dat is een platform waar ontwikkelaars hun AI-programma's en databestanden kunnen delen.

De AI-programma's deden dat omdat op Hugging Face misschien antwoorden stonden waarmee ze goed konden scoren op de test die ze moesten maken. Hugging Face maakte vorige week al bekend dat het bedrijf was gehackt, maar toen was niet duidelijk dat OpenAI daarvoor verantwoordelijk was.

'Valsspelen tijdens de test'

De digitale inbraak vond plaats met een AI-agent: een computerprogramma dat zelfstandig taken kan uitvoeren om een doel te bereiken. Dit soort AI-agenten kan gebruikmaken van meerdere AI-programma's die met elkaar zijn verbonden. Bijvoorbeeld AI-programma's die zelfstandig veiligheidsproblemen kunnen vinden.

Een aanvaller kan een veiligheidsprobleem misbruiken, bijvoorbeeld om ergens binnen te dringen. Dat is wat het AI-programma van OpenAI deed: het vond een gat in de beveiliging waardoor het de testomgeving kon verlaten.

Het computerprogramma kon zich vervolgens verplaatsen binnen het computernetwerk van OpenAI, tot het op een plek met internettoegang kwam. Daar kon het AI-programma "succesvol op zoek naar geheime informatie die het zou kunnen gebruiken om vals te spelen bij de test", schrijft OpenAI.

Het klinkt als spannende science fiction waarin AI een eigen wil creëert, of alsof AI op hol is geslagen. In werkelijkheid is het incident te verklaren door te begrijpen hoe deze AI-programma's werken, vertellen deskundigen. En door hoe OpenAI die heeft afgesteld.

AI-programma deed wat OpenAI wilde

"Het is heel logisch dat dit is gebeurd", zegt Thijs van Ede. Hij doet aan de Universiteit Twente onderzoek naar AI in cybersecurity. "Normaal zijn er bij dit soort AI-programma's een soort vangrails ingebouwd", zegt hij. "Daarmee kun je voorkomen dat een AI-programma iets doet wat niet mag. Maar die heeft OpenAI bewust uitgezet of minder streng gemaakt. Daardoor had het veel vrijheid om zijn doel te bereiken."

In plaats van de test oplossen zoals die bedoeld is, probeerde het AI-programma het op een andere manier: een gaatje vinden waarmee hij de testomgeving kon verlaten. "Daar ben ik niet per se van onder de indruk", zegt zijn collega Jeroen van der Ham-de Vos. "We weten dat heel veel code dit soort veiligheidsproblemen bevat én dat AI-programma's die kunnen vinden en misbruiken."

"Dus als je een AI-agent de vrijheid geeft om op zoek te gaan naar dit soort problemen, moet je niet gek opkijken dat 'ie dat probeert", zegt Jaya Baloo. Zij is een van de oprichters van AI-cybersecuritybedrijf AISLE. "Het is niet op hol geslagen: het deed precies wat je vroeg. Het AI-programma mocht van OpenAI zijn gang gaan. Dan krijg je waar je om hebt gevraagd."

Het is onbekend of de hack bij Hugging Face schade heeft aangericht en of het gevolgen gaat hebben voor OpenAI. Hugging Face zei een week geleden dat het bedrijf het incident heeft gemeld bij de politie. Inmiddels werken de twee bedrijven samen aan hun onderzoek. OpenAI belooft dat het bedrijf meer details zal delen over het incident zodra het onderzoek is afgerond.

Goedemorgen! Vier verdachten van een moord uit 2009 horen in hoger beroep of ze opnieuw vrijspraak krijgen of toch worden veroordeeld tot celstraffen. En burgemeester Schouten van Rotterdam komt een verkiezingsbelofte na en gaat abseilen van de Euromast.

Eerst het weer: het is vandaag droog met veel bewolking. Het wordt 21 tot 24 graden bij een matige noordwestenwind.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Grote delen van Europa hebben last van droogte. Deze droogte kun je niet los zien van het opgewarmde Europese klimaat, stelt World Weather Attribution.

Deze groep wetenschappers onderzoekt in hoeverre extreme weersgebeurtenissen samenhangen met klimaatverandering. De opwarming van Europa leidt volgens de onderzoekers tot een grotere kans op droogtes als de huidige.

De wetenschappers zagen geen verandering in de hoeveelheid regen die 's zomers valt. Voor de hoeveelheid water die verdampt is, is dat heel anders. Die is flink toegenomen, en dat komt door de gestegen temperaturen. Dat is volgens de wetenschappers een direct gevolg van klimaatverandering.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Het Louvre heropende de Apollozaal, waaruit vorig jaar kostbare juwelen werden gestolen. Alleen de kroon van keizerin Eugénie werd, hoewel beschadigd, teruggevonden. Die was uit de tas van een van de vier inbrekers gevallen. Twee inbrekers stonden terecht. Ze hebben de naam van de twee anderen en van hun opdrachtgever, aan wie ze de overige juwelen hebben overgedragen, niet prijsgegeven.

Fijne dag!

De Houthi-rebellen in Jemen zeggen dat ze met luchtaanvallen twee Saudische olietankers in de Rode Zee hebben geraakt. De tankers zouden de zeeblokkade van de rebellengroep hebben geschonden.

Volgens het Saudische persbureau SPA is in elk geval een schip geraakt toen het op de Rode Zee voer. Er brak brand uit op de boeg, maar alle bemanningsleden konden in veiligheid worden gebracht.

Zeeblokkade

Maandag kondigden de Houthi's per direct een zeeblokkade af tegen Saudi-Arabië, de aartsvijand van hun bondgenoot Iran. De blokkade heeft betrekking op het verkeer door de zeestraat Bab el-Mandeb, tussen Jemen en de Hoorn van Afrika. De zeestraat is net als de Straat van Hormuz belangrijk voor de olie-export en dreigt een nieuw brandpunt te worden in het conflict in de regio.

Het is nog onduidelijk welke gevolgen de aangekondigde maritieme blokkade heeft voor de internationale scheepvaart in het gebied. Tijdens de oorlog in Gaza vielen de Houthi's maandenlang schepen aan in en rond de Rode Zee.

Nu zowel Iran als de Houthi-bondgenoten zeestraten afsluiten, heeft dat een groot effect op de wereldhandel. Voor olie geldt dat er deels een omweg is via de Oost-Westpijpleiding, maar voor transporten van en naar Azië dreigt omvaren:

Gisteren wijzigden vijf tankers hun koers in de Rode Zee om de zeestraat Bab el-Mandeb te mijden. Dinsdag waren drie tankers geladen met Saudische olie bestemd voor China en India zelfs omgekeerd. Een daarvan was van de Nederlandse rederij Marwave. Die keerde om omdat de veiligheid van de bemanning niet kon worden gegarandeerd, bevestigde de rederij aan Nieuwsuur.

De spanningen tussen de Houthi's en Saudi-Arabië zijn de laatste tijd opgelopen. Vorige week vuurde de rebellen raketten af op het land, dat daarvoor een luchthaven onder controle van de Houthi's zou hebben gebombardeerd.

Ondertussen heeft het Amerikaanse leger voor de twaalfde nacht op rij doelen aangevallen in Iran. Het Iraanse persbureau SNN meldt op basis van veiligheidsfunctionarissen dat twee mensen zijn gedood bij een Amerikaanse aanval op de Shalamcheh-grensovergang met Irak. Er zijn verder geen berichten over andere geraakte doelen of slachtoffers in Iran.

Deze aanvallen zijn volgens het leger van de VS bedoeld om de aanvallen van Iran op "onschuldige burgers en commerciële scheepvaart in de regio te verminderen".

Koeweit meldt dat het luchtafweersysteem drones, waarschijnlijk uit Iran, heeft neergehaald. Iran valt Koeweit en andere landen met Amerikaanse bases steevast aan als vergelding voor aanvallen door de Verenigde Staten op Iran.

Het Amsterdamse Kwaku Summer Festival stopt volgend jaar in de huidige vorm. De organisatie noemt als reden de stijgende kosten, aangescherpte vergunningsvoorwaarden van de gemeente en toegenomen organisatorische complexiteit.

Voor de organisatie was het geen makkelijk besluit. "Kwaku is meer dan een festival - het is een uniek maatschappelijk fenomeen dat vanouds voor heel veel mensen veel betekent", staat in een persbericht.

Overleg met gemeente

Het is nog niet duidelijk of het multiculturele festival helemaal verdwijnt of na de editie van deze zomer toch nog terugkeert in een andere vorm. De organisatie meldt hierover in overleg te zijn met het stadsdeel Zuidoost.

Wat begon als voetbaltoernooitje in de Bijlmer groeide uit tot een festival dat jaarlijks ruim 120.000 bezoekers trekt, schreven we vorig jaar:

Het Kwaku Summer Festival ontstond in 1975 als een kleinschalig voetbaltoernooi onder de naam Kwakoe. Het initiatief was bedoeld om jongeren in Amsterdam-Zuidoost die niet op vakantie konden gaan, toch een fijne zomer te bieden.

In de jaren daarna groeide het uit tot een veelzijdig evenement met naast voetbal ook ruimte voor onder meer debatten, lezingen, dansworkshops, missverkiezingen en liveoptredens. Dit jaar zijn Broederliefde en Kassav de publiekstrekkers.

Ook andere lokale en commerciële festivals in Nederland hebben moeite om het hoofd boven water te houden. Net als het Kwaku Summer Festival noemen zij ook vaak toenemende regeldruk en stijgende kosten.

Verdroogde heide, berken die vroegtijdig verkleuren en drooggevallen poelen waarvan de bodem openbarst. In Nationaal Park Veluwezoom, bij Arnhem, is de droogte goed merkbaar. "Dit is echt een extreem jaar", zegt Rinke Luijten, boswachter bij Natuurmonumenten, "in juli is het droger dan in de heel droge jaren 2018 en 2019".

Niet alleen de Veluwe, maar grote delen van Europa zuchten onder de droogte. De Rijn en Donau staan uitzonderlijk laag. Oogsten in onder meer Hongarije vallen tegen. De droogte ging vergezeld van hoge temperaturen. Nederland kampte eind juni met een hittegolf en Frankrijk en Spanje zagen lange perioden met extreme temperaturen.

Deze droogte kun je dan ook niet los zien van het opgewarmde Europese klimaat, stelt World Weather Attribution. Deze groep wetenschappers onderzoekt in hoeverre extreme weersgebeurtenissen samenhangen met klimaatverandering. De opwarming van Europa leidt volgens de onderzoekers tot een grotere kans op droogtes als de huidige.

Niet minder zomerregen

De wetenschappers zagen geen verandering in de hoeveelheid regen die 's zomers valt. Die regenval kan sterk verschillen van jaar tot jaar maar er is geen duidelijke trend naar beneden. "Er is nu dus wel minder neerslag dan normaal", zegt Job Dullaart, droogte-onderzoeker bij het KNMI, "maar het is niet echt hard te maken dat dit door klimaatverandering komt."

Voor de hoeveelheid water die verdampt is dat heel anders. Die is flink toegenomen, en dat komt door de gestegen temperaturen. "Er verdampt meer water omdat het warmer is", zegt Dullaart, die meewerkte aan het onderzoek, "en dat is een direct gevolg van klimaatverandering". Hierdoor verdrogen bodems sneller, wat negatieve gevolgen heeft op de landbouw en natuur.

World Weather Attribution onderzocht grote delen van Europa. Hierbij werd gekeken naar weersstatistieken maar de onderzoekers gebruikten ook klimaatmodellen. In Spanje, Portugal en Frankrijk was de winter nog wel redelijk nat. Daarna droogde het gebied snel uit. Delen van Oost-Europa kampen al veel langer met droogte. Het verklaart mede waardoor de Rijn zo laag staat. Niet alleen in Nederland maar ook in landen stroomopwaarts als Duitsland en Zwitserland is het droog.

Drinkpoelen bijvullen

Natuurmonumenten probeert de natuur op de Veluwezoom zoveel mogelijk zijn eigen gang te laten gaan. Toch wordt er nu wel ingegrepen. Zo vult een bedrijf wekelijks enkele poelen met regenwater, aangevuld met grondwater. Wilde zwijnen, herten en Schotse hooglanders drinken hiervan. Ook helpt het de salamanders, kikkers en andere amfibieën in het gebied.

"Het is een van de weinige concessies die we doen", zegt boswachter Luijten. In een wild gebied zouden dieren naar de rivier gaan om te drinken. Alleen is de doorgang naar de IJssel doorsneden door bebouwing en wegen. "Eigenlijk is dit symptoombestrijding", zegt Luijten. "Het is een grote wens van ons dat dieren vrij daar doorheen kunnen lopen."

Het onderzoeken van koppelingen tussen extreme weersgebeurtenissen en klimaatverandering heet 'attributie'. Wetenschappers doen hier steeds meer ervaring op, maar het is nog een relatief nieuwe aanpak. Vooral de link tussen klimaatverandering en hittegolven is heel direct, en daarvoor is sterk bewijs.

Natuur kan niet herstellen

Eerder onderzocht World Weather Attribution de hittegolf die Nederland in juni trof. Die zou in het verleden onmogelijk zijn geweest. Door het verbranden van grote hoeveelheden olie, gas en steenkool is de wereld inmiddels gemiddeld 1,4 graad Celsius opgewarmd. Daardoor was de hittegolf in juni 3,5 graad warmer dan hij zou zijn geweest in het klimaat van 1976.

Onderzoek doen naar droogtes is iets ingewikkelder, zegt droogte-onderzoeker Dullaart. Een hittegolf is makkelijk te vangen in één getal: de temperatuur. Droogte heeft meer gezichten. Je kijkt naar de neerslag, het bodemvocht, maar ook naar de rivierstanden. Daarom is het onderzoek lastiger.

Boswachter Rinke Luijten maakt zich vooral zorgen over hoe snel de droge jaren elkaar opvolgen. "Droogte is van alle tijden, en de natuur kan daar wel tegen", zegt Luijten. "Maar voorheen was het een jaar droog en dan 10 tot 15 jaar niet." Sinds 2018 volgden er een aantal droge jaren kort op elkaar. "Dat heeft impact omdat de natuur minder hersteltijd heeft."

In de hoofdstad van Peru zijn tien leden van dezelfde familie omgekomen bij een brand in hun huis. Onder de doden zijn vijf kinderen. Volgens lokale media is het vuur aangestoken door een man die de familie afperste.

De getroffen familie in Lima woonde in een zelfgebouwd houten huis en maakte en verkocht daar matrassen. Volgens de politie lagen er bij de ingang veel matrassen opgestapeld en die vatten al snel vlam toen een nog onbekende man bij de deur een motorfiets in brand stak.

Het vuur verspreidde zich razendsnel en slechts zeven van de zeventien aanwezige familieleden wisten veilig naar buiten te komen.

De politie onderzoekt meldingen dat de familie werd afgeperst. "Vandaag is heel Peru in stilte gehuld in het licht van een tragedie die ons land in rouw dompelt," aldus een verklaring van de Peruaanse nationale politie.

Beelden van de ravage:

De wegens verkrachting veroordeelde rapper Ali B zal morgen toch niet spreken op een ondernemersevenement in Vinkeveen. De organisatie Missing Pieces laat in een verklaring weten dat in overleg met Ali B is besloten dat hij zich terugtrekt. Het evenement in The Harbour Club wordt uitgesteld.

Ali Bouali was als ondernemer geboekt om te vertellen "waarom de meeste ondernemers niet doorbreken, ondanks hun talent", zoals de website vermeldt. De aankondiging hiervan deed stof opwaaien in de media, aangezien Ali B in mei drie jaar cel was opgelegd wegens twee verkrachtingen.

Volgens de organisatie dreigde het evenement door al deze aandacht uit te groeien tot een "mediaspektakel". Volgens de verklaring waren er zorgen dat de avond alleen nog zou draaien om de persoonlijke situatie van Ali B.

'Draait niet meer om de ondernemers'

"Hoewel hij Missing Pieces een warm hart toedraagt en dit initiatief graag wilde ondersteunen, zijn we gezamenlijk tot de conclusie gekomen dat het evenement op deze manier niet meer draait om de ondernemers en het concept waarvoor het is georganiseerd", staat onder meer in de verklaring.

De rapper is in cassatie gegaan tegen het vonnis, dat is de hoogste vorm van beroep. Ali B mag de behandeling van zijn zaak in vrijheid afwachten. De 44-jarige artiest blijft erbij dat hij onschuldig is.