NOS Nieuws - Algemeen

De politie heeft drie nieuwe aanhoudingen verricht in het onderzoek naar het dodelijke schietincident tijdens de Vierdaagsefeesten in Nijmegen. Het gaat om een 18-jarige man uit Zwaag, een minderjarige jongen uit Hoorn en een 19-jarige man uit Avenhorn.

Maandag maakte de politie bekend een 19-jarige Amsterdammer en 21-jarige man uit Hoorn te hebben aangehouden voor de schietpartij. De verdachten zitten nog vast, schrijft Omroep Gelderland.

Op dinsdag 21 juli werd rond 22.00 uur een 18-jarige man uit Rotterdam doodgeschoten aan de Graafseweg. Dat gebeurde niet ver van de Vierdaagsefeesten die op dat moment in de stad aan de gang waren. Diezelfde avond werd een 18-jarige stadsgenoot aangehouden. Hij werd een dag later weer vrijgelaten en is geen verdachte meer.

De aanleiding van de schietpartij wordt nog steeds onderzocht. De politie geeft daarom niet meer informatie over waar de verdachten precies van verdacht worden.

Oud-burgemeester van Groningen Koen Schuiling moet 250 euro betalen voor wat officieel schennispleging heet. Het gerechtshof in Zwolle acht bewezen dat hij heeft gemasturbeerd in zijn auto in maart 2024.

Het Openbaar Ministerie had 250 euro boete geëist. Dat is hetzelfde bedrag als Schuiling vorig jaar kreeg opgelegd door de rechtbank. De oud-burgemeester heeft altijd volgehouden dat hij niet aan het masturberen was. Daarom ging hij in hoger beroep.

Schuiling was tussen 2019 en 2024 burgemeester van Groningen. Hij stopte voor het einde van zijn ambtstermijn na wat hij een "buitengewoon intensieve periode" noemde.

Dagblad van het Noorden schreef dat minister Uitermark van Binnenlandse Zaken vanwege de kwestie druk uitoefende op Schuiling. Als hij zijn vertrek niet zou aankondigen, zou het ministerie hem schorsen. Daarop zou de burgemeester hebben besloten om te stoppen. Het ministerie zegt tegen de NOS dat Schuiling niet onder dwang vertrok.

Verklaring chauffeur

De zaak tegen Schuiling kwam aan het rollen na een verklaring van een vrachtwagenchauffeur. Die had verklaard dat hij vanuit zijn cabine kon zien dat de burgemeester in zijn auto aan het masturberen was, terwijl de binnenverlichting aan was.

De twee voertuigen reden volgens de vrachtwagenchauffeur een tijd lang bij elkaar in de buurt. Het OM achtte de verklaring van de chauffeur betrouwbaar, en het hof ook.

Hierbij wijst het hof erop dat de chauffeur goed zicht had op de auto van Schuiling en dat de man altijd gedetailleerd en consequent heeft verklaard. Ook is er volgens het hof geen reden om aan te nemen dat de chauffeur Schuiling een hak wilde zetten.

Buikpijn 'niet geloofwaardig'

Schuiling heeft altijd stellig ontkend dat hij aan het masturberen was. Hij voerde aan dat hij sinds 2022 last heeft van plotselinge, hevige buikpijn en dat hij daar op dat moment last van had. Om die reden zou hij zijn riem hebben losgemaakt en zou hij over zijn buik hebben gewreven.

Dat gelooft het hof niet. Schuiling heeft volgens het hof niet altijd dezelfde verklaring afgelegd. Hij verklaarde aanvankelijk dat hij zijn broek open had omdat hij moest plassen, later verklaarde Schuiling dat hij veel buikpijn had.

In principe is de verklaring van één getuige niet genoeg voor een veroordeling, maar het hof vindt zogenoemd steunbewijs in een geluidsopname van de vrachtwagenchauffeur. Hierop is te horen dat de chauffeur Schuiling boos aanspreekt op de afrit. Schuiling reageert dan dat hij moest plassen.

Daarnaast wijst het hof erop dat de oud-burgemeester wel heeft verklaard dat hij in de auto zat en dat de binnenverlichting aan was. Samen maakt dat het bewijs toereikend, stelt het hof.

Over ruim tien dagen gaat Brazilië opnieuw naar de stembus voor de tweede en beslissende ronde tussen de linkse president Lula da Silva en zijn radicaal-rechtse tegenstander Flavio Bolsonaro. In aanloop naar die spannende race merkte het campagneteam van Lula's Arbeiderspartij (PT) dat op Instagram berichten die vanuit Lula's officiële profiel zijn geplaatst niet goed zichtbaar zijn.

Pagina's van het campagneteam werden soms plotseling geblokkeerd en posts waren ineens onvindbaar. Als de NOS deze week zelf de proef op de som neemt en op Instagram 'Lula' intoetst , verschijnen er eerst allerlei andere accounts, waaronder het persoonlijke profiel van Lula's echtgenote Janja Silva.

Pas na een verfijnde zoekactie komt het persoonlijke profiel van de president van Brazilië naar boven. Maar zodra de letters 'Bol' worden ingevoerd verschijnt onmiddellijk het officiële account van de tot 27 jaar veroordeelde ex-president Jair Bolsonaro en dat van zijn zoon en presidentskandidaat Flavio Bolsonaro.

Opzet?

Is hier opzet in het spel en probeert techbedrijf Meta zich te mengen in de Braziliaanse verkiezingen? Volgens Lula's team is dat het geval en is niet alleen Lula's pagina na de eerste ronde vrijwel onvindbaar, maar ook die van andere linkse leiders. De posts en het profiel van rivaal Bolsonaro zouden daarentegen veel beter zichtbaar zijn.

Op deze manier probeert Meta, zegt Lula's campagneteam, de familie Bolsonaro te bevoordelen bij deze verkiezingen. Een onafhankelijk onderzoek zal uiteindelijk moeten uitwijzen of zo bewust werd geprobeerd de verkiezingen te beïnvloeden.

Het Braziliaanse electoraal hof (TSE) gaf Meta 48 uur de tijd om met duidelijkheid te komen. Het techbedrijf ontkent de aantijgingen maar geeft verder weinig uitleg. Er zou sprake zijn van "een technische storing". Waarom socialemedia-accounts van de Bolsonaro's daar geen last van hebben, wordt niet duidelijk.

De schade voor links in aanloop naar de tweede ronde is ondertussen groot, want juist nu probeert Lula in te zetten op een online campagne in de hoop op winst in de tweede ronde. In de eerste ronde won Flavio Bolsonaro met 47 procent van de stemmen en behaalde president Lula 45 procent. De socialemediacampagne van radicaal-rechts was in aanloop naar de eerste ronde sterker en meer gericht op jongeren, terwijl de kritiek op de inmiddels 80-jarige Lula is dat zijn campagne verouderd is, jongeren niet aanspreekt en minder gericht is op sociale media.

Dat probeert een van de jongste leiders van Lula's Arbeiderspartij nu nog te veranderen. De 21-jarige Ana Elisa Santos Silva werd zelf met een half miljoen stemmen tijdens de eerste ronde gekozen in het Nationaal Congres voor de deelstaat Minas Gerais, dankzij haar persoonlijke tiktokcampagne. Zij richtte zich na haar winst rechtstreeks tot Lula: "President, laat mij de socialemediacampagne voeren!"

Ze probeert met korte en snelle video's de traditionele campagne van de oude Lula dynamischer te maken. Ook probeert ze rechtse kiezers weg te halen bij het 'Bolsonarismo' in de hoop dat zij in de tweede ronde op Lula zullen stemmen.

Domper

Dat Lula juist nu problemen heeft met Meta op een moment dat zijn partij - weliswaar rijkelijk laat - alsnog volop inzet op een socialemediacampagne is een grote domper voor links.

Het is niet de eerste keer dat Meta kritiek krijgt in Brazilië. Het bedrijf lag al in de clinch met de Braziliaanse overheid vanwege het niet genoeg tegengaan van de verspreiding van nepnieuws en haatberichten. WhatsApp werd als gevolg hiervan dagenlang geblokkeerd. In Brazilië gelden strenge regels voor platforms als het gaat om de verspreiding van desinformatie.

Zo legde het Braziliaanse Hooggerechtshof in 2024 een tijdelijke blokkade op van platform X en werd het uit de lucht gehaald. De spanningen met eigenaar Elon Musk liepen toen op. De partij van Bolsonaro heeft zich altijd verzet tegen de strengere regels en eisen voor de grootste Amerikaanse techbedrijven. De verwachting is dat als Flavio Bolsonaro de verkiezingen wint, de regels versoepeld worden en Big Tech meer ruimte en vrijheid krijgt in Brazilië.

Bij de herdenking van een overleden lokale politicus in de Zuid-Afrikaanse stad Johannesburg heeft een man gisteravond het vuur geopend. Vier mensen kwamen om het leven, onder wie ten minste één kind. Drie andere aanwezigen raakten gewond.

De verdachte heeft zichzelf aangegeven, en zit nu vast. Lokale media zeggen dat meerdere slachtoffers lid zijn van de jongerenafdeling van de ANC-partij. Die is op dit moment de grootste politieke partij in het Zuid-Afrikaanse parlement.

De herdenking van gisteravond werd georganiseerd voor een overleden vrouwelijke politicus van diezelfde ANC-partij. Zij werd eerder deze maand gedood bij een schietpartij.

Vermoed wordt dat achter beide schietpartijen een politieke reden zit. Dit jaar zijn in Zuid-Afrika tot nu toe 43 doden gevallen bij politiek gemotiveerde acties.

Op avontuur in het Honderd Bunderbos en altijd op zoek naar honing. Dat kan er maar één zijn: de wereldberoemde beer Winnie de Poeh. Honderd jaar geleden verscheen het eerste boek over hem, later gevolgd door vele tekenfilms van Disney.

De verhalenbundel van de Britse schrijver Alan Alexander Milne verscheen op 14 oktober 1926. Milne was al een succesvol auteur, maar schreef tot dan toe vooral toneelstukken. Voor de Poeh-verhalen maakte Ernest Howard Shepard de tekeningen, maar hij gaf de beer niet het bekende rode truitje. Dat kwam begin jaren 60: toen kocht Walt Disney de rechten.

Milne schreef de verhalen voor zijn zoon: Christopher Robin. Die belandde dan ook als een van de hoofdpersonen in de boeken van zijn vader. Dat personage kennen we in de Nederlandse verhalen als Janneman Robinson.

De beer was geïnspireerd op een mascotte van een eenheid van het Canadese leger tijdens de Eerste Wereldoorlog. Deze zwarte beer was genoemd naar de stad Winnipeg. Toen de militairen Engeland verlieten, bleef Winnie in de dierentuin van Londen. Daar leerde Milnes zoon hem kennen. Die noemde zijn knuffelbeer naar de Canadese beer.

De knuffels van Christopher Robin zijn nog steeds te zien in de openbare bibliotheek in New York:

Ook het Honderd Bunderbos is gebaseerd op iets uit het leven van Milne, namelijk de plek op het Engelse platteland waar hij en zijn gezin naartoe verhuisden na de Eerste Wereldoorlog. Historicus Paul Moeyes wijst erop dat de verhalen zich afspelen op het platteland.

"De schrijver had een boerderij met een flink stuk land", zegt hij. "Daar kon Christopher Robin naar hartenlust spelen met zijn speelgoedbeesten. Het is een geïsoleerde, tijdloze wereld, maar ook onschuldig en ontzettend veilig." Moeyes denkt dat de verhalen daarom zoveel mensen aanspraken.

'Baanbrekend'

Honderd jaar later is de gele beer nog steeds enorm populair. "De verhalen zijn tijdloos", zei curator van Huis Doorn Cornelis van der Bas eerder al. In dat museum was jaren geleden een tentoonstelling met de tekeningen van Shepard. "Iedereen heeft een knuffel en fantaseert er verhalen over. En iedereen wil wel avonturen beleven in dat landschap, met die ongerepte natuur. Je stapt eigenlijk zo de dierenwereld in."

Milne was zijn tijd ver vooruit. Kinderboeken waren er toen bijna niet, en als ze er waren stonden er vooral belerende verhalen in. "Winnie de Poeh was weinig moralistisch en echt vanuit het perspectief van kinderen geschreven", legde de vertaler van de Winnie de Poeh-boeken, Annelies Jorna, zondag uit bij OVT op NPO Radio 1.

Ze noemt de verhalen "veel speelser" en "baanbrekend". Eind jaren 20 was een sombere tijd, maar Winnie de Poeh was vrolijk en bemoedigend. En dus ook voor volwassenen aansprekend, vindt Jorna. "In alle volwassenen zit altijd toch nog een beetje een kind. In ieder geval als ze kunnen voorlezen."

De blijvende kracht is volgens de vertaler dat de personages altijd aardig voor elkaar zijn. "Aan alle domme dingen wordt een draai gegeven, waardoor het altijd weer goedkomt."

In de Poeh-verhalen is geen plaats voor de Eerste Wereldoorlog, een periode waarin Milne diende in het Brits leger. Toch denken sommige onderzoekers dat de verhalen en personages iets te maken hebben met de oorlog. Ze vermoeden dat Milne zijn oorlogservaringen en PTSS-klachten in de verhalen verwerkte. Daar hield hij zijn hele leven last van. "Zonder de Eerste Wereldoorlog was Poeh er niet geweest", zegt Moeyes.

"Elk personage heeft een eigen psychologisch kenmerk", vindt ook vertaler Jorna. Iejoor is bijvoorbeeld altijd somber, Knorretje is erg bang en Konijn wil alles onder controle houden.

Het was voor Milne waarschijnlijk een manier om zijn gevoelens en gedrag uit te leggen aan zijn zoontje. Zijn zoon was erbij toen hij bijvoorbeeld schrok van een zwerm bijen. Hij dacht dat het kogels waren. Ook het geluid van knappende ballonnen zorgde ervoor dat hij wegdook.

Naar kostschool

Er verschenen maar twee Poeh-boeken: in 1926 en 1928. Het tweede boek eindigt als Christopher Robin 8 jaar is. Dan gaat hij, net als andere welgestelde jongetjes, naar een kostschool. Net als het zoontje van Milne.

Ondanks de geringe omvang van de Poeh-catalogus bleken de boeken ontzettend populair. "Mijn editie komt uit 1969", zegt historicus Moeyes. "Dat is al de zestigste editie. Daar kun je als schrijver alleen maar groen van jaloezie van worden."

De scheepvaart op de IJssel tussen de IJsselkop en Zutphen mag sinds vanochtend opnieuw maar in één richting varen. Rijkswaterstaat heeft de maatregel opnieuw ingesteld vanwege de lage waterstand. Schepen moeten daardoor weer zo'n 300 kilometer omvaren.

Maandag werd het eenrichtingsverkeer nog opgeheven, omdat de minimaal gepeilde diepte op de Boven-IJssel de vereiste 1,45 meter had bereikt. Doordat er minder regen is gevallen dan verwacht, is de waterstand weer onder die grens gedaald, meldt Rijkswaterstaat.

De binnenvaart mag nu alleen stroomopwaarts varen. Schepen die vanuit Duitsland de IJssel op willen, kunnen daardoor niet bij Arnhem richting Zutphen varen. Ze moeten omvaren via Amsterdam en het IJsselmeer.

Het eenrichtingsverkeer heeft ook gevolgen voor de binnenvaart richting het Twentekanaal, schrijft RTV Oost. Schippers kunnen niet meer vanuit beide richtingen rechtstreeks naar het kanaal varen en moeten dus omvaren.

Waterstand blijft dalen

Rijkswaterstaat verwacht dat de waterstand de komende vijf dagen verder daalt. Dat hangt onder meer af van de hoeveelheid water die via de Rijn bij Lobith Nederland binnenkomt. Regen in Duitsland en Zwitserland kan ervoor zorgen dat de waterstanden weer stijgen.

De waterstanden worden daarom nauwlettend in de gaten gehouden. Als die veranderen, kunnen ook de maatregelen voor de scheepvaart worden aangepast.

Het kabinet vindt het houden van dolfijnen in bassins zoals in het Dolfinarium in Harderwijk niet houdbaar. Maar er komt voorlopig geen besluit het Dolfinarium te sluiten. Wel komt er over twee jaar een formeel fokverbod en mogen dolfijnen nog beperkt worden geïmporteerd.

Dat staat in een brief van staatssecretaris Erkens van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur aan de Tweede Kamer.

Een onmiddellijk verbod op het houden van dolfijnen in gevangenschap is niet wenselijk, zegt Erkens. Het zou betekenen dat de 22 tuimelaardolfijnen in het Dolfinarium moeten worden gedood omdat ze in het wild niet kunnen overleven. Dat vindt Erkens geen optie. Maar op termijn moet er wel een eind aan deze praktijk komen, zegt hij.

"Dolfijnen zijn intelligente dieren die continu uitgedaagd moeten worden en een natuurlijke behoefte hebben om diep te kunnen duiken en grote afstanden te zwemmen", zegt Erkens. "Dat kan in gevangenschap niet worden geboden. Ook kan het leven in chloorbassins gezondheidsproblemen veroorzaken."

Geen nieuwe dolfijnen

Erkens werkt toe naar wat hij noemt "het uitfaseren van het houden van dolfijnen in gevangenschap". Dat betekent dat er geen nieuwe dolfijnen in Nederland geboren mogen worden. Dolfijnen van buiten Nederland mogen wel geïmporteerd worden, maar dat mag niet leiden tot "een populatie die zich blijvend verjongt".

Het uiteindelijke doel is dat er op een gegeven moment in Nederland geen dolfijnen meer gehouden worden in gevangenschap. Erkens zegt dat dit beleid niet gericht is tegen het Dolfinarium, maar verband houdt met de maatschappelijke discussie over dolfijnen die in bassins moeten leven.

Het Dolfinarium is het niet eens met het kabinetsbesluit en wil met Erkens in gesprek. "In de praktijk betekent het mannetjes en vrouwtjes gescheiden houden of dieren langdurig anticonceptie geven", staat in een verklaring. "Dat kan gevolgen hebben voor hun sociale leven en hun natuurlijke gedrag, en langdurige anticonceptie kan gezondheidsrisico's met zich meebrengen."

De foto hierboven ging deze zomer de wereld over, maar vrolijk werd je er niet van. Een stel van middelbare leeftijd op een strand in Frankrijk dat rustig van de vakantie leek te genieten, met uitzicht op enorme bosbranden.

De foto is tekenend voor de situatie in Frankrijk afgelopen zomer, maar ook voor hoe media klimaatverandering in beeld brengen, zegt Daniëlle Arets, media-onderzoeker aan de Fontys Hogeschool. Door dat soort beelden haakt in ieder geval een deel van het publiek af. "Bijna een kwart van de jongeren mijdt klimaatnieuws. Het is onderzocht dat ze door dat soort foto's erg ontmoedigd raken en het gevoel krijgen: ik kan er toch niets meer aan doen."

Over die alarmerende persfoto's en over hoe het ook kan, gaat een kleine tentoonstelling die alleen deze week te zien is op station Utrecht Centraal.

Want je kunt echt wel andere foto's gebruiken, zegt Arets. "Deze foto uit Antwerpen bijvoorbeeld. Mensen zijn aan het tegelwippen, halen tegels uit de stoep en zetten daar plantjes in, tegen hitte en tegen wateroverlast. We weten dat beelden die dichtbij voelen en beelden die handelingsperspectief geven heel goed werken."

Handelingsperspectief, het is een woord dat je in de klimaatjournalistiek heel veel hoort. Geef mensen niet alleen het probleem - deze zomer was dat extreme hitte en droogte waardoor doden vielen en bossen in brand stonden - maar geef ze ook een oplossing, in dit geval het vergroenen van de stad. Je kunt daar van alles tegen inbrengen, bijvoorbeeld dat zo'n oplossing vaak niet in verhouding staat tot het probleem, maar ontegenzeggelijk geef je mensen in ieder geval een uitweg voor een anders louter deprimerend verhaal.

Want zelfs veel klimaatjournalisten lezen niet graag over smeltende gletsjers, verdwijnend koraal of toenemende bosbranden. Staat er ook nog eens een foto bij van een wegkwijnend koraalplantje of een brandende boom, dan is doorscrollen naar het sport- of entertainmentnieuws snel gebeurd. Een roker negeert ook de plaatjes van tumoren op z'n sigarettenpakje.

"Wat je ziet is dat heel veel foto's afschrikken en dat mensen daardoor het stuk niet lezen", zegt Dirk van den Bosch van het Nationaal Klimaat Platform, medeorganisator van de tentoonstelling. Hem zit nog wat anders dwars: de ijsjes- of zwembadfoto's op een dag dat de temperatuur boven de 35 graden komt.

Ook daarvoor zijn alternatieven, zoals de foto hieronder. "Dit was in de tijd van de hittestress en hier zie je een man in Parijs. Je ziet dat groen in de stad belangrijk is en dat onze toekomst er ook zo uit zou moeten zien. Veel beter dan een foto van zwemmende mensen terwijl er gewoon honderden doden vallen."

Toch waren de reizigers die gisterochtend de tentoonstelling bezochten helemaal niet zo negatief over de bosbrandfoto bovenaan dit artikel. "Ik denk dat dit juist ook wel foto's zijn die mensen aanspreken", zei een man die tijdens het overstappen de foto's bekeek. "Het hele nieuws staat vol met rampbeelden helaas. Maar dat zijn toch vaak wel dingen die je even wil lezen."

Ga je dan met diezelfde bezoekers naar de foto van de tegelwippers in Antwerpen, dan is de reactie minder enthousiast. "Op een artikel met die foto klik ik toch minder snel. Het is natuurlijk wel heel mooi om juist een positief beeld te pakken en niet elkaar alleen maar de put in te praten, maar die andere foto spreekt toch meer aan."

Volgens onderzoeker Daniëlle Arets kunnen de kortetermijnclicks hier de langere termijn in de weg zitten. "We zijn het nog aan het onderzoeken, maar we willen ook weten wat die foto's met het gevoel van mensen doen. Als die op lange termijn te veel negativiteit geven, dan kan het zijn dat ze uiteindelijk het nieuws helemaal niet meer tot zich nemen. Ik snap natuurlijk ook: die foto van de mensen op het strand is een ijzersterke foto. Maar ja, hij geeft mensen weinig perspectief."

De tentoonstelling 'De Overstap' is nog tot en met zaterdag te zien in station Utrecht Centraal, bovenaan de roltrappen bij spoor 18/19.

De gasprijs heeft het hoogste niveau bereikt sinds de gascrisis na de Russische inval in Oekraïne. Op de Europese groothandelsmarkt stond de prijs vanmorgen vroeg even boven de 87 euro per megawattuur.

In februari, voor de Verenigde Staten de aanval op Iran openden, was de prijs nog zo'n 30 euro per megawattuur. Door aanvallen vanuit Iran en nu ook Houthi's uit Jemen worden in het Midden-Oosten belangrijke raffinaderijen en leidingen voor vloeibaar gas (lng) geraakt.

Na een piek in september van 82 euro, daalde de prijs door de afkoelende gevechten rond de Perzische Golf. Maar sinds begin deze maand loopt de prijs na nieuwe Houthi-aanvallen weer sterk op.

De hoge gasprijs is slecht nieuws nu de zomertemperaturen zo goed als voorbij zijn. De ondergrondse gasvoorraden in Nederland zijn momenteel tot zo'n 64 procent gevuld. Dat is een stuk lager dan de voorgaande jaren.

Prijsvergelijkers verwachten daarom dat huishoudens een stuk meer gaan betalen voor gas. Niet alleen consumenten met een flexibel contract hebben last van de hoge prijzen, ook voor wie het vaste contract afloopt kan het gevolgen hebben.

Albert Heijn verwacht dat alle distributiecentra "in de loop van de dag" weer in bedrijf zijn, zo meldt het concern.

Het opstarten van de distributiesystemen betekent niet dat ook de levering van alle groente en fruit direct weer gaat beginnen. Albert Heijn zegt "toe te werken naar het hervatten" van de reguliere leveringen van versproducten in de supermarkten.

Wel benadrukt Albert Heijn dat per winkel het aanbod kan verschillen en dat ook niet elk product meteen weer voorradig zal zijn. Dat komt doordat alle systemen "stap voor stap" en ook zorgvuldig en veilig moeten worden hersteld en herstart, zegt het bedrijf. "Dit kost tijd en vraagt veel van onze collega's en klanten."

Nog minder druk

NOS-verslaggevers bij diverse distributiecentra van Albert Heijn, Etos en Gall & Gall zagen dat er vanmorgen meer activiteit was dan maandag en dinsdag, toen het concern alle systemen had platgelegd vanwege een cyberincident. Wel is het nog altijd minder druk dan normaal.

Klanten die hun boodschappen via Albert Heijn willen laten thuisbezorgen moeten nog geduld hebben. Wanneer het online bestellen en bezorgen weer mogelijk is wordt niet vermeld. Ook de klantenservice en de app zijn nog niet bereikbaar.

Honderden slachtoffers van de Vietnamoorlog zijn in Ho Chi Minhstad herdacht en opnieuw begraven. Vermoedelijk werden zij gedood tijdens het Tet-offensief in 1968. De lichamen werden de afgelopen maanden opgegraven uit massagraven in de stad met als doel hen alsnog te identificeren. Bij het merendeel is dat nog niet gelukt.

De ruim 700 slachtoffers zijn bijgezet op een begraafplaats. Duizenden mensen stonden met witte bloemen langs de weg om hen te herdenken. Ook in andere delen van Vietnam zijn deze week ceremonies.

Het Tet-offensief begon op 31 januari 1968, rond het Vietnamese Nieuwjaar 'Tet'. Het Noord-Vietnamese leger voerde toen samen met de communistische guerrillabeweging Vietcong aanvallen uit op onder meer Amerikaanse ambassades en legerbases. De Amerikaanse en Zuid-Vietnamese troepen werden door het offensief overvallen, maar voerden tegenaanvallen uit waarmee ze de controle terugkregen.

Bij het offensief kwamen duizenden Amerikaanse en Zuid-Vietnamese militairen om het leven. Aan de kant van de communistische strijders vielen tienduizenden doden. Ook werden duizenden Vietnamese burgers gedood.

Identificeren moeilijk

Het opgraven van de stoffelijke overschotten is onderdeel van een landelijke operatie om zo veel mogelijk slachtoffers van de Vietnamoorlog te lokaliseren en identificeren. Zo'n 175.000 Vietnamese soldaten zijn nooit teruggevonden. Tegelijkertijd liggen in massagraven door het land honderdduizenden lichamen waarvan de identiteit nooit is vastgesteld.

Vietnamezen zoeken dus al decennia naar hun dierbaren die niet terugkwamen uit de oorlog. In Ho Chi Minh-stad zijn 731 stoffelijke overschotten gevonden, waarvan 307 met persoonlijke bezittingen.

De meeste van deze slachtoffers zijn nog niet geïdentificeerd. Dat komt "door de barre omstandigheden van de oorlog en het verstrijken van de tijd", zegt Nguyen Manh Cuong, hoofd van de operatie, tegen persbureau AP. Er zijn monsters opgestuurd naar de Vietnamese Academie voor Wetenschap en Technologie in Hanoi voor DNA-onderzoek.

De oom van Doan Van Cong (68) overleed in 1950, als twintiger. Het vermoeden is dat hij een communistische strijder was en werd begraven in een massagraf op zo'n 50 kilometer van zijn huis. Tot nu toe kon er niet gegraven worden op de vermoedelijke plek, zegt zijn neef tegen persbureau AFP. Hij noemt de landelijke operatie zijn "laatste hoop".

Locaties massagraven

Aan het onderzoek naar de identiteit van de oorlogsslachtoffers ging jarenlang onderzoek vooraf. Eerst moesten de locaties van de massagraven worden achterhaald.

Onderzoekers, journalisten en ooggetuigen werkten samen om deze plekken te bepalen. Ze bestudeerden oorlogsfoto's, satellietbeelden, militaire kaarten en archiefstukken uit Vietnam en het buitenland.

De man die zaterdag in een Engelse dierentuin werd doodgebeten in het tijgerverblijf, kampte al jaren met mentale problemen. Zijn familie heeft dat bekendgemaakt in een verklaring, geciteerd door Britse media. De 23-jarige William Chapman betrad zaterdagmiddag het tijgerverblijf in de dierentuin bij Doncaster en overleefde dat niet.

De nabestaanden van Chapman schrijven dat hij een "slimme, warme en innemende" man was, die zware medicatie gebruikte. Ze hebben moeite om te accepteren wat er is gebeurd tijdens zijn dierentuinbezoek.

Volgens Sky News was Chapman in zijn eentje in de dierentuin. Voordat hij het tijgerverblijf binnenging, zouden bezoekers hem dansend met een koptelefoon op hebben gezien.

Het ging mis toen hij dichter bij de tijger kwam. Het dier kwam toen vanaf een hoger gelegen plateau op Chapman af en beet hem in zijn rug. Het slachtoffer overleed ter plekke aan zijn verwondingen.

De rode beuk bij de ingang van de Sint-Hippolytuskerk in Middelstum (Groningen) heeft de publieksverkiezing voor Boom van het Jaar gewonnen. De boom van ruim 150 jaar oud kreeg bijna 3000 stemmen meer dan de nummer twee, die in Utrecht staat.

De verkiezing wordt gehouden door het SBNL Natuurfonds. Met de prijs wil het fonds aandacht vestigen op mooie, bijzondere of monumentale bomen, of bomen die van betekenis voor de omgeving en de gemeenschap zijn.

Vorig jaar werd de mammoetboom in het Abraham Ledeboerpark in Enschede uitgeroepen tot Boom van het Jaar.

De beuk werd in een voorronde al verkozen tot de mooiste boom van de provincie Groningen. In de landelijke finale werd 6721 keer op de boom gestemd, schrijft RTV Noord.

Hopen op nakomelingen

Lid van de plaatselijke kerkcommissie Mark van Dijken kijkt met een dubbel gevoel naar de prijs: "Onze rode beuk heeft het best moeilijk. Kijk maar eens hoeveel beukennootjes er liggen. Hij maakt er extra veel aan, in de hoop op nakomelingen."

Volgens Miriam van der Waart, groenmanager bij Groninger Kerken, hebben de beuken op het kerkhof van Middelstum te lijden onder langdurige droogte en veranderende klimaatomstandigheden.

"Juist daarom is deze erkenning zo bijzonder. Het laat zien hoeveel deze boom voor Middelstum betekent, maar ook hoe kwetsbaar ons groene erfgoed is", zegt Van der Waart.

In de Kroatische stad Split zijn gisteren achttien Ajax-supporters aangehouden, schrijven Kroatische media. Van de arrestaties gaan foto's en video's rond op sociale media. De Amsterdamse club speelt morgen een uitwedstrijd tegen Hajduk Split in de Conference League.

Op beelden van onder meer de nieuwssite Tportal is te zien dat de supporters worden opgepakt op een terras in het centrum van Split, waarna ze in politiebusjes worden afgevoerd. Bij de fans zijn naar verluidt steekwapens aangetroffen. Op de terrastafels zijn stenen blokken te zien.

Volgens Kroatische media ging het om een preventieve actie en was het de bedoeling om te voorkomen dat de Ajax-supporters slaags zouden raken met aanhangers van de thuisclub, schrijft NH Nieuws.

Fysiek belaagd

De supportersvereniging van Ajax meldt dat fans zijn aangevallen door aanhangers van Hajduk Split. Ook Ajax schrijft vanochtend meerdere meldingen te hebben gekregen van "Ajax-supporters die in Split zijn geïntimideerd of fysiek zijn belaagd".

Taxichauffeurs zouden aan de harde kern van Hajduk doorgeven dat ze Ajax-supporters vervoeren, waarna ze bij het uitstappen worden opgewacht. "In sommige gevallen is daarbij hun bagage doorzocht op clubuitingen", schrijft de club. De politie zou op de hoogte zijn en extra aanwezig zijn op het vliegveld en in de stad. "Blijf toch alert op je eigen veiligheid", raadt de club aan.

Ajax had de eigen fans vooraf al gewaarschuwd voor veiligheidsrisico's. "Supporters van Hajduk Split staan bekend om hun fanatieke aanhang en kunnen reageren op zichtbare Ajax-uitingen of herkenbare groepen Ajax-supporters", liet de club eerder weten.

De wedstrijd tussen Ajax en Hajduk Split wordt morgen om 18.45 uur gespeeld.

Door grootschalige Russische aanvallen op Oekraïense energie-infrastructuur zitten meer dan 600.000 Oekraïners zonder stroom. Dat zegt president Zelensky op X. Bij de aanvallen op Kyiv en Charkiv heeft Rusland ballistische raketten gebruikt. Volgens Zelensky vuurde Rusland vannacht in totaal 39 ballistische raketten en 120 drones af.

In Kyiv werd een appartementencomplex geraakt. Daarbij kwamen drie mensen om het leven en vielen 22 gewonden, schrijft The Kyiv Independent. Na de aanval ontstond er een grote brand in een flat. Tientallen bewoners moesten eruit.

Inwoner Maksym vertelt aan de Kyiv Independent dat hij en zijn partner naar de gang van hun appartementencomplex vluchtten om naar de schuilkelder te gaan. Dat deden ze nadat bij een explosie in de buurt de ramen waren gesprongen. "Alles ging heel snel. We hadden nauwelijks door wat er gebeurde", zegt hij.

Zelensky verwijt Moskou dat het zich niets aantrekt van het staakt-het-vuren op energievoorzieningen dat de Amerikaanse president Trump dit weekend aankondigde. Volgens president Zelensky gaan de Russen door met aanvallen op zowel energiecentrales als cruciale infrastructuur. "De aanval was opzettelijk en demonstratief. Rusland heeft nog nooit zo'n minachting getoond tegenover de VS."

Staakt-het-vuren

Ook andere steden in Oekraïne werden vannacht aangevallen, zoals Zaporizja en Dnipro. Daarbij vielen doden en raakten energiecentrales beschadigd. De aanvallen volgen op eerdere Russische aanvallen op de Oekraïense energie-infrastructuur, juist nu de temperaturen aan het dalen zijn en het stookseizoen voor de deur staat. Zelensky zegt op basis van inlichtingen dat Rusland meer aanvallen met ballistische raketten voorbereidt.

De Russische autoriteiten zeggen vannacht in totaal zeven Oekraïense energie-faciliteiten en een datacentrum te hebben geraakt.

Verwoeste energiecentrales en doormidden gezaagde flatgebouwen verspreid door een stad als Kyiv laten zien hoe moeilijk het is voor Oekraïne om deze dreiging het hoofd te bieden:

Zelensky herhaalde vandaag opnieuw dat Oekraïne niet door zijn westerse partners is gewaarschuwd voor de Russische lancering van ballistische raketten. Dat gebeurt doorgaans wel. Het luchtalarm ging pas af toen de raketten al onderweg waren.

Westerse inlichtingendiensten helpen Oekraïne in de oorlog tegen Rusland door inlichtingen over acties van het Russische leger door te geven. Vorig jaar gaf Trump zijn diensten opdracht om daarmee te stoppen, nadat hij ruzie met Zelensky had gekregen. Een week later was de ruzie bijgelegd en kwam de inlichtingenstroom weer op gang.

'Geen toeval'

Dat maakt het des te opvallender dat een adviseur van Zelensky vandaag zei dat Oekraïense militairen zonder waarschuwing te maken kregen met beperkingen op Starlink, het satellietsysteem van Elon Musk dat onder meer wordt ingezet bij drone-operaties. Volgens de adviseur was het Oekraïense ministerie van Defensie daar niet vooraf over geïnformeerd.

"Onze strijdkrachten hebben geen waarschuwing ontvangen over deze beperkingen, wat heeft geleid tot het mislukken van een aantal missies. Het is duidelijk dat deze maatregel geen toeval kan zijn en verband houdt met de huidige politieke situatie."

Daarmee lijkt hij te verwijzen naar de recente dieseldeal tussen de VS en Rusland, maar ook naar de oplopende spanningen tussen Oekraïne en de VS. President Trump probeert Oekraïne onder druk te zetten om aanvallen op Russische olie- en energie-infrastructuur te staken, in de hoop zo de olieprijzen te drukken.

De NOS maakte eerder deze special over hoe 24 uur in Kyiv eruit ziet:

In het universitair ziekenhuis van Toulouse is een lichaam gevonden dat al zo'n veertien jaar in het mortuarium lag. Dat ontdekte de regionale krant La Dépêche. De man overleed in 2012 in zijn huis in het dorp Castelnau-d'Auzan. Hij was 58 jaar.

"We kregen op 1 oktober een telefoontje", zegt de burgemeester van Castelnau-d'Auzan tegen La Dépêche. "Ik dacht dat het een grap was."

Na de autopsie in 2013 had het Openbaar Ministerie al opdracht gegeven het lichaam vrij te geven, zodat er een begrafenis geregeld kon worden. Maar het lichaam van de Fransman heeft het mortuarium nooit verlaten.

Er had zich geen familie gemeld. Daarom was het de taak van de gemeente om de zaak verder af te handelen. De gemeente zegt op dat moment geen reactie meer van het mortuarium te hebben gekregen.

Ander schandaal

Het lichaam werd begin deze maand gevonden bij een inspectie van de koelcellen in het Hôpital Rangueil. Die inspectie van het mortuarium vond plaats in het kader van een onderzoek van het Openbaar Ministerie.

Volgens de krant Sud Ouest was dat vanwege de vondst, eind vorige maand, van de stoffelijke overschotten van twee pasgeboren baby's en twee foetussen. Die lagen in een container met medisch afval van het mortuarium.

Eenzaam

De Fransman wordt omschreven als een eenzame man. Hij was gescheiden, had geen kinderen en stierf een natuurlijke dood. Een van zijn buren trok destijds aan de bel toen de man al een tijdje niet was gezien.

Er is alsnog een zoektocht gestart om nabestaanden van de man te vinden.

De Nederlandse chipmachinemaker ASML heeft een succesvol derde kwartaal achter de rug. Bovendien zegt het bedrijf nu al interesse bij klanten te zien om in de komende paar jaar chipmachines te bestellen. "Veel gesprekken met klanten gaan nu over de periode na 2027", zegt topman Christophe Fouquet bij de presentatie van de kwartaalcijfers.

ASML profiteert enorm van de investeringen in kunstmatige intelligentie en andere technologie waarvoor chips nodig zijn. ASML-klanten verwachten dat ze zelf tot zeker 2028 niet aan de vraag naar chips kunnen voldoen, zegt Fouquet. "Voor ons betekent dat op korte termijn meer vraag."

ASML heeft naar eigen zeggen nu al veel bestellingen voor 2028 binnengekregen. "Maar er is ook grote belangstelling om nu al bestellingen te plaatsen voor 2029 en soms zelfs 2030."

Het betekent dat ASML hard moet werken om aan de vraag naar zijn chipmachines te voldoen. Drie maanden geleden zei het bedrijf dat het zijn capaciteit voor EUV-machines moet vergroten. ASML is het enige bedrijf ter wereld dat chipmachines kan maken met deze technologie, die werkt met extreem ultraviolet licht.

Het bedrijf sprak eerder de ambitie uit om in 2027 30 procent meer capaciteit voor deze machines te hebben dan dit jaar. Daar zou in 2028 nog eens 30 procent bovenop moeten. "Maar om eerlijk te zijn, wordt het steeds duidelijker dat 30 procent in 2027 en 30 procent in 2028 er niet voor zal zorgen dat we aan de vraag van onze klanten kunnen voldoen", zegt Fouquet nu.

Flinke winststijging

De verkoop van EUV-machines is de grootste aanjager van de hogere omzet en winst die ASML boekt. De afgelopen drie maanden verkocht het bedrijf voor 11,6 miljard euro, onder meer door de verkoop van nieuwe machines en upgrades van bestaande machines.

De winst kwam in het afgelopen kwartaal uit op bijna 5 miljard euro. Dat is flink meer dan in dezelfde periode de afgelopen jaren: toen was de winst in het derde kwartaal telkens rond de 2 miljard euro. "Al met al zou ik zeggen dat het een zeer, zeer sterk kwartaal was", zei Fouquet.

In 2026 heeft ASML tot nu toe ruim 10,6 miljard euro winst gemaakt. Het bedrijf verwacht dit jaar 65 machines naar klanten te versturen, 50 procent meer dan afgelopen jaar. Ook werkt het bedrijf aan upgrades van zijn machines, waardoor klanten in dezelfde periode meer chips kunnen maken. Klanten van ASML zijn onder meer chipmakers TSMC, Samsung en Intel.

ASML is een van de grootste bedrijven wereldwijd en is van aanzienlijk belang voor de Nederlandse economie. De Nederlandse chipindustrie is mede dankzij ASML enorm gegroeid in de afgelopen jaren en zorgt voor tienduizenden banen.

Amerikaans wetsvoorstel

Naast de uitdaging om te voldoen aan de vraag van de chipindustrie, heeft ASML nog steeds te maken met een Amerikaans wetsvoorstel dat het zakendoen in China voor het bedrijf zo goed als kan stilleggen. Voorstanders van dat wetsvoorstel willen daarmee voorkomen dat ASML zijn chipmachines aan China kan leveren of onderhouden.

ASML's financiële topman Roger Dassen hoopt dat het Amerikaanse Congres na de tussentijdse verkiezingen in november inziet dat het voorstel geen goed idee is, meldt het ANP. In juni reisde minister Sjoerdsma van Buitenlandse Handel al naar de VS om zijn zorgen te bespreken. Hij zegt dat de wet er juist voor gaat zorgen dat China sneller westerse technologie gaat kopiëren. China is dit jaar naar verwachting goed voor zo'n 20 procent van de zaken die ASML doet, zegt het bedrijf vandaag.

Bij een ongeluk met een boot in India zijn dertien kinderen om het leven gekomen. De boot kapseisde op de rivier de Ganges. Volgens The Times Of India waren de kinderen onderweg naar een feest.

De reddingsoperatie is nog altijd in volle gang. De krant schrijft dat drie of vier mensen nog vermist zijn. Zeven andere opvarenden zijn inmiddels gered en zijn naar het ziekenhuis gebracht. Hoe het mis kon gaan met de boot, is niet duidelijk.

Voordat de hulpdiensten ter plaatse waren, schoten omwonenden te hulp die het ongeluk zagen gebeuren.

Premier Modi van India heeft zijn medeleven betuigd aan de nabestaanden van de omgekomen kinderen. Hij zegt ook dat zij een financiële vergoeding kunnen verwachten.

Wat gaat er gebeuren met de compensatie voor mensen met hoge zorgkosten? Vandaag is er in de Tweede Kamer een debat over de zorgbegroting, maar het is nog altijd onduidelijk hoe het kabinet chronisch zieken en gehandicapten tegemoet wil komen.

Omdat eind dit jaar over de eerste zorgbezuiniging wordt gestemd, neemt de ongerustheid bij deze groep toe. "De onzekerheid vind ik heel vervelend", zegt Bo Rijvers, die in een rolstoel zit. "Ik weet dat er klappen gaan vallen, maar nog niet hoe ik die moet opvangen."

Vooral onduidelijkheid over belastingaftrek

Het is vooral onduidelijk hoe het verder gaat met de belastingaftrek van zorgkosten. Met die regeling kunnen werkenden de kosten voor bijvoorbeeld steunzolen, aanpassingen aan het huis en prothesen opgeven als aftrek en betalen ze minder belasting. "Voor mij is dat 2000 tot 3000 euro per jaar", zegt Rijvers.

Het kabinet sprak in het coalitieakkoord af om deze regeling vanaf 2028 te schrappen, omdat die te complex is en het geld niet altijd daadwerkelijk bij chronisch zieken en gehandicapten terechtkomt. Om de groep met een laag inkomen te compenseren voor de zorgbezuinigingen is 350 miljoen euro gereserveerd.

Maar een concreet plan voor hoe dat geld verdeeld wordt ligt er nog altijd niet, terwijl de Tweede Kamer over een paar weken over de begrotingen moet stemmen. "We zijn er nog op aan het studeren", zegt staatssecretaris Eerenberg (Fiscaliteit).

Een ruime meerderheid van de Tweede Kamer vroeg vorige maand het kabinet om te onderzoeken of de aftrek van de zorgkosten behouden kon blijven, maar wel alleen voor mensen die echt chronisch ziek of gehandicapt zijn. Partijen maken zich vooral zorgen over de stapeling van bezuinigingen die er komende jaren voor deze groep aankomt.

Zo is het kabinet van plan om een eigen bijdrage voor de wijkverpleging in te voeren, het eigen risico te verhogen en de huishoudelijke hulp in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) af te schaffen. Sommige mensen zullen er daardoor honderden euro's per maand op achteruitgaan, berekende het Nibud eerder.

Ook zijn de andere gevolgen nog onduidelijk. Het stoppen met de aftrek kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat chronisch zieken en gehandicapten minder toeslag ontvangen.

"Je moet natuurlijk kijken hoe we de toenemende zorgkosten betalen", zegt ChristenUnie-fractieleider Bikker, die er een motie over indiende. "Maar het kan niet zo zijn dat een groep mensen die het al zwaarder heeft onevenredig de rekening betaalt."

Pro vindt dat de onduidelijkheid te lang duurt. "Mensen weten dat hun zorgrekening omhooggaat, maar nog niet of ze er voor gecompenseerd worden", zegt Kamerlid Julian Bushoff.

Diverse politieke partijen hebben er weinig vertrouwen in dat 350 miljoen genoeg is voor de nieuwe regeling, maar staatssecretaris Eerenberg denkt van wel. Hij zegt dat er nu nog veel mensen zijn die gebruikmaken van de regelingen, terwijl dat financieel gezien niet hoeft.

Hij wil dat het geld alleen wordt ingezet voor chronisch zieken die het echt nodig hebben. De doelgroep wordt daarmee kleiner, "dus wij denken dat we met dat bedrag een eind zouden moeten komen."

'Wakker van gelegen'

Rijvers vindt het vooral vervelend dat er er sinds de presentatie van het coalitieakkoord zoveel onduidelijkheid is. "In het begin heb ik er echt wakker van gelegen", vertelt hij. "Maar nu ze het zelf niet weten, denk ik: waarom al die paniek? Ik kan het niet volgen."

Eerenberg heeft laten weten binnen een maand met een plan voor de zorgkostenaftrek te komen. De vraag is of de Tweede Kamer zich er dan in kan vinden. Meerdere partijen zinspeelden erop dat ze die maatregel anders uit het Belastingplan kunnen halen, zodat er dit jaar helemaal niet over wordt gestemd. In dat geval zou de huidige aftrek zeker tot en met 2028 blijven bestaan.

De Costa Ricaanse president Fernández opent vandaag een nieuwe megagevangenis in haar land. In de gevangenis in Alajuela, op een half uur rijden van hoofdstad San José, is plek voor ruim 5000 gedetineerden. De opening van de gevangenis is een nieuwe stap in de strijd die de regering van het Midden-Amerikaanse land voert tegen de georganiseerde misdaad.

Bij de bouw van de gevangenis is zeer nadrukkelijk gekeken naar de CECOT in El Salvador, een megagevangenis met plek voor 40.000 gevangenen. President Bukele van El Salvador legde zelfs de eerste steen van de Costa Ricaanse gevangenis en zal eveneens aanwezig zijn bij de opening, net als zijn Colombiaanse collega De la Espriella.

Voor het voorheen progressieve Costa Rica zijn de maatregelen die gelden in de nieuwe megagevangenis ongebruikelijk streng. Familiebezoeken zijn verboden, bellen met mobiele telefoons is niet mogelijk en gevangenen worden in de gaten gehouden met de modernste surveillancetechnieken. Per cel is er plek voor maximaal zestig gevangenen.

Doorvoerroute

Dat Costa Rica, dat voorheen bekendstond als het veiligste land van Latijns-Amerika, deze maatregelen neemt, is niet voor niets. Het land heeft inmiddels het op twee na hoogste moordcijfer in de regio: dit jaar werden al ruim 640 moorden gepleegd, uitzonderlijk veel voor een land met ruim 5 miljoen inwoners. Ruim 70 procent van die moorden wordt toegeschreven aan drugsconflicten.

Costa Rica is in de afgelopen tien jaar uitgegroeid tot een prominente doorvoerroute van cocaïne afkomstig uit Zuid-Amerika. De Mexicaanse kartels Sinaloa en Jalisco hebben er voet aan de grond, evenals het Colombiaanse Clan del Golfo.

Veiligheid is inmiddels zo'n grote prioriteit geworden dat president Fernández onlangs hardop fantaseerde over de inzet van Amerikaanse grondtroepen om te helpen met de bestrijding van criminaliteit.

Inmiddels zit een recordaantal van 21.000 Costa Ricanen achter tralies, en dan moet de nieuwe megagevangenis nog worden geopend. Fernández hoopt dat kinderen uit arme wijken met drugsproblemen straks langskomen in de megagevangenis, ervan uitgaand dat de plek een afschrikkende werking zal hebben.

Maar er is ook tegenstand: toezichthouders in Costa Rica zeggen dat de kans op mensenrechtenschendingen aanwezig is omdat onafhankelijk toezicht in de gevangenis ontbreekt.

Juist het feit dat de gevangenis is gebouwd naar het model van de Salvadoraanse CECOT roept zorgen op. De megagevangenis daar is uitgegroeid tot symbool van het nietsontziende beleid van president Bukele, die in 2022 een noodtoestand afkondigde die inmiddels ruim 45 keer is verlengd en nog altijd geldt.

Sinds 2022 zijn in het land ruim 90.000 mensen opgepakt en uit Salvadoraanse gevangenissen komen berichten van mensenrechtenschendingen en martelingen door cipiers. Salvadoraanse ngo's berichten dat zeker 500 mensen zijn overleden in deze gevangenissen.

Meer megagevangenissen in regio

Desondanks zijn megagevangenissen in de mode in de regio. Veiligheid is in vrijwel alle landen in Latijns-Amerika de grootste zorg van kiezers; met name (harde) rechtse kandidaten laten zich voorstaan op een keiharde aanpak van criminaliteit, geïnspireerd op Bukele. En aangezien rechts overal in Latijns-Amerika verkiezingen wint, schieten grote gevangenissen als paddenstoelen uit de grond.

Leiders in Colombia, Honduras en Peru hebben de bouw van zulke faciliteiten aangekondigd en in Ecuador, Panama en Guatemala is de bouw al begonnen. Volgens platform InSight Crime zijn sinds de opening van de CECOT in El Salvador in 2023 in maar liefst tien landen in de regio plannen gepresenteerd voor de bouw van zestien megagevangenissen.

Geen van die te bouwen gevangenissen is zo groot als de Salvadoraanse gevangenis, die waarschijnlijk 's werelds grootste is.

Experts zetten intussen vraagtekens bij de strategie van massale opsluiting van criminelen: in Brazilië, Ecuador en Venezuela ontstonden bendes juist binnen de muren van overbevolkte gevangenissen en bleven leiders van binnenuit doorgaan met hun criminele activiteiten.

Democratie onder druk

Dat Bukele met zijn beleid in El Salvador wél resultaten boekte, valt waarschijnlijk te verklaren door het feit dat zijn volledige regeringsbeleid enkel gericht is op veiligheid. Volgens mensenrechtenorganisaties zitten waarschijnlijk duizenden Salvadoranen onschuldig vast. Daarnaast hebben zij geen toegang tot advocaten en worden zij berecht in massaprocessen.

Bukele heeft de noodtoestand in zijn land daarnaast aangegrepen om achter politieke oppositie, kritische pers en ngo's aan te gaan. Als andere landen in de regio, die zijn megagevangenissen nabouwen, het beleid van Bukele volledig kopiëren, kan de democratie in Latijns-Amerika de komende jaren flink onder druk komen te staan.

El Salvador gaf vorig jaar beelden vrij van megagevangenis CECOT, waar uit de VS gedeporteerde mannen terechtkwamen na een deal met president Trump: