NOS Nieuws - Algemeen

Nederland reageert zeer kritisch op het plan van de Amerikaanse president Trump om importheffingen op te leggen aan landen die deelnemen aan een Deense militaire missie in Groenland. Demissionair minister Van Weel van Buitenlandse Zaken vindt het "chantage", "onbegrijpelijk", "oneigenlijk" en "niet uit te leggen".

"We moeten nu zorgen dat dit belachelijke plan van tafel gaat", sprak de minister in het tv-programma WNL op Zondag.

Demissionair minister Van Weel reageerde ook op de importheffingen van Trump bij onze NOS-verslaggever:

Zaterdagmiddag kondigde Trump op zijn socialemediaplatform Truth Social zijn heffingsplan van tien procent aan op alle goederen uit acht Europese landen, waaronder Nederland. Nederland stuurt twee militairen naar het Deense eiland om te helpen bij de voorbereiding van een mogelijke NAVO-oefening. Het demissionaire kabinet benadrukte bij de aankondiging dat het gaat om de veiligheid van alle NAVO-landen, dus ook de Verenigde Staten.

De Amerikaanse president heeft het sturen van militairen duidelijk anders opgevat en vindt dat de acht Europese landen een gevaarlijk spel spelen en dat ze een risico nemen dat niet "houdbaar" en niet "duurzaam" is. Hij wil de heffing van 10 procent invoeren per 1 februari en op 1 juni moet die verhoogd worden naar 25 procent.

Demissionair minister Brekelmans van Defensie benadrukt dat Trump de aanpak van de Europese landen "verkeerd heeft opgevat." Er is vooraf contact geweest met de Amerikanen, zegt de minister in het tv-programma Buitenhof. "Maar dat heeft het Witte Huis niet bereikt."

Ondermijning betrekkingen

Verschillende Europese landen en de voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie reageerden zaterdagavond fel op het plan van Trump. Het ondermijnt de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Europa, zo zei Von der Leyen. Trump wil behalve Nederland ook Denemarken, Noorwegen, Zweden, Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Finland die heffing opleggen.

Minister Van Weel benadrukte zaterdag in een X-bericht dat de missie juist bedoeld is om te zorgen voor veiligheid in de regio. Hij veroordeelde de uitspraken van Trump toen nog niet expliciet.

Van Weel zegt nu dat hij "zeer verrast" was en dat hij onmiddellijk heeft overlegd met zijn Europese collega's. Hij sluit zich aan bij de scherpe veroordelingen en zegt dat het laatste woord er nog niet over is gezegd. "Het is chantage en het is niet de manier hoe bondgenoten met elkaar omgaan."

Brekelmans weerspreekt dat Nederland gisteren te laat heeft gereageerd. Het is belangrijk dat de Europese landen met één mond spreken. "Anders vindt de VS ons weer zwak en verdeeld", aldus Brekelmans. "Maar sommige Europese leiders konden zich niet inhouden."

Sturen

Nederland is niet van plan om de twee militairen terug te halen uit Groenland. De twee zijn vrijdag naar Groenland vertrokken. Het gaat om een operationeel en een logistiek planner. Het idee is om, als de NAVO-oefening daadwerkelijk van start gaat, meer Nederlandse militairen te sturen, maar het aantal kon demissionair minister Brekelmans van Defensie afgelopen week nog niet geven.

Van Weel hoopt dat het plan nog van tafel gaat, voor het op 1 februari ingaat. Binnenkort treffen Europese leiders Trump op het Word Economic Forum in het Zwitserse Davos en de demissionair minister hoopt dat er dan over oplossingen gesproken wordt.

Vanmiddag komen de EU-ambassadeurs bij elkaar om over de situatie te praten. Oppositiepartij GroenLinks-PvdA wil nog vanmiddag een brief van het kabinet over de Nederlandse opstelling. De oppositiepartij wil dat het kabinet gaat pleiten voor het opschorten van het EU-VS-handelsakkoord. "Ook willen we dat het kabinet openstaat voor andere tegenmaatregelen", aldus GL-PvdA-Kamerlid Piri.

Ook in de VS weerstand

In de Verenigde Staten is ook scherp gereageerd op de aangekondigde importheffingen. De Democraten in de Amerikaanse Senaat willen met een wetsvoorstel de nieuwe importheffingen voorkomen omdat ze slecht zijn voor de Amerikaanse economie en de verhoudingen met de Europese bondgenoten. Ook enkele Republikeinse senatoren reageerden kritisch, mede uit vrees voor de gevolgen voor hun economie.

De Republikeinse senator Thom Tillis schrijft op sociale media dat de heffingen slecht zijn voor de VS, voor de economie en voor Amerika's bondgenoten. "Ze zijn geweldig voor Poetin, Xi en andere tegenstanders die graag een verdeelde NAVO zien." Volgens Tillis wordt Trump slecht geadviseerd en ondermijnt dit groepje adviseurs de inspanningen die de president heeft gedaan om het militaire bondgenootschap te versterken.

Groenland is onderdeel van het koninkrijk Denemarken, maar Trump heeft al meermaals gezegd dat hij het wil inlijven vanwege de nationale veiligheid van de Verenigde Staten. Het land ligt zeer strategisch tussen Rusland en Noord-Amerika en hij vindt dat Denemarken te weinig doet aan de bescherming van het land. Trump heeft gezegd dat hij het land wil kopen, maar sluit militaire acties niet uit.

Bij Russische drone-aanvallen op Oekraïne zijn zeker twee mensen om het leven gekomen. Tientallen anderen raakten gewond, onder wie een kind. Dat meldt de Oekraïense president Zelensky in een bericht op X. Hij betuigt zijn medeleven aan de families en nabestaanden van de slachtoffers.

Volgens Zelensky zijn in de nacht van zaterdag op zondag meer dan 200 aanvalsdrones ingezet. De aanvallen waren gericht op meerdere regio's, waaronder Soemy, Charkiv, Dnipro, Zaporizja, Chmelnytsky en Odesa. De schade heeft ook opnieuw geleid tot problemen in de energievoorziening.

Inwoners van Kyiv die thuis geen stroom hebben, kunnen hun toevlucht zoeken in tenten met verwarming. Ze kunnen er opwarmen en hun telefoon opladen:

De Oekraïense president spreekt zijn dank uit aan ploegen die werken aan het herstel van elektriciteit, verwarming en watervoorzieningen. Dat gebeurt volgens hem onder zware weersomstandigheden. Het land kampt momenteel met temperaturen tussen de -8 overdag en -20 's nachts.

De situatie met de energie-infrastructuur blijft moeilijk, maar er wordt alles aan gedaan om de voorzieningen zo snel mogelijk te herstellen, aldus de president.

De Oekraïense minister Sjmyhal van Energie zei afgelopen vrijdag dat Oekraïne door de aanhoudende Russische raket- en droneaanvallen nog maar 60 procent van zijn elektriciteitsbehoefte kan opwekken.

Oekraïne kreeg volgens Zelensky deze week alleen al te maken met meer dan 1300 aanvalsdrones, ongeveer 1050 geleide luchtbommen en 29 raketten van verschillende types. Volgens hem onderstreept dat de noodzaak van extra bescherming. Vooral is er behoefte aan meer raketten voor luchtverdedigingssystemen.

Veiligheidsgaranties

Zelensky roept op tot meer steun voor Oekraïne en meer druk op Rusland. Hij heeft meermaals gezegd dat de Russische aanvallen op de Oekraïense infrastructuur laten zien dat Rusland op dit moment geen vrede wil.

In onderhandelingen over vrede houdt Zelensky vast aan het krijgen van veiligheidsgaranties. Europese leiders steunen hem daarin. Hij heeft de hoop uitgesproken dat afspraken over die garanties volgende week bij het World Economic Forum in Davos ondertekend kunnen worden.

Indonesische reddingswerkers hebben wrakstukken gevonden van het vliegtuig dat gisteren neerstortte met elf mensen aan boord.

Een reddingsteam in een helikopter van de luchtmacht zag vanochtend op een berghelling iets wat leek op een vliegtuigraam. Reddingswerkers op de grond troffen vervolgens grotere brokstukken aan die overeenkwamen met de romp en de staart, melden lokale autoriteiten.

Op beelden is te zien wat de reddingsdiensten aantroffen:

De reddingsdiensten richten zich nu op de zoektocht naar slachtoffers. Met name naar degenen die mogelijk nog in leven zijn. De zoektocht wordt bemoeilijkt door het bergachtige gebied met steile hellingen.

Het toestel van het type ATR 42-500 was onderweg van Yogyakarta op Java naar Makassar, de hoofdstad van de provincie Zuid-Sulawesi. Het verdween van de radar kort nadat de luchtverkeersleiding het toestel had opgedragen de naderingsrichting te corrigeren.

Het vliegtuig van Indonesia Air Transport werd voor het laatst waargenomen boven bergachtig gebied in Zuid-Sulawesi. Aan boord waren acht bemanningsleden en drie passagiers van het ministerie van Maritieme Zaken en Visserij, die bezig waren met een maritieme surveillancemissie vanuit de lucht.

Vaker ongelukken

Indonesië, dat uit meer dan 17.000 eilanden bestaat, is sterk afhankelijk van luchtvervoer en veerboten. In het Zuidoost-Aziatische land zijn de afgelopen jaren vaker ongevallen gebeurd met boten en vliegtuigen.

De hoogste leider van de Taliban, Hibatullah Akhundzada, maakt zich zorgen om tegenstand binnen de eigen gelederen. Dat blijkt uit audiomateriaal dat de BBC afgelopen week openbaar maakte. Het gaat om een toespraak die Akhundzada begin 2025 gaf aan Talibanleden in Kandahar.

Door kritiek op elkaar, zegt Akhundzada "raakt het systeem verzwakt en neemt de onderlinge verdeeldheid toe waardoor het emiraat uiteindelijk verwoest zal worden".

Het is voor het eerst dat op deze manier bevestigd wordt dat er spanningen binnen de Taliban zijn, iets waar analisten al langer aanwijzingen voor zien. Toch denken zij dat juist nu het regime sterker is dan ooit tevoren.

Kandahar versus Kabul

Akhundzada heeft de laatste jaren zijn grip weten te verstevigen over de verschillende groepen, ondanks kritiek op het uitsluiten van vrouwen en meisjes uit de samenleving en een drie dagen durende internetblokkade vorig jaar.

De BBC deed een jaar onderzoek naar strubbelingen binnen de Taliban, omdat er al langer geruchten gaan over een ideologische tweestrijd. Daarbij zouden functionarissen in de hoofdstad Kabul zich steeds kritischer opstellen tegenover verordeningen die vanuit het streng-islamitische leiderschap in Kandahar komen.

Een van de anonieme bronnen met wie de BBC sprak, omschrijft het als 'het Kandahar-huis dat tegenover de machthebbers in Kabul staat'. Volgens Mujib Rahimi, Afghanistan-analist en oud-woordvoerder van de overheid die in augustus 2021 werd afgezet door de Taliban, gaat de uitleg van de BBC wel wat kort door de bocht.

"Juist de Haqqanis die in Kabul zitten, werden voor de overname gezien als de hardliners die de meest gewelddadige aanvallen op de NAVO-troepen uitvoerden." Om hen nu af te schilderen als de meer progressieve tak binnen de Taliban gaat Rahimi daarom te ver.

Soort paus

Daarnaast is er ook in Kabul een verdeling van groepen, het is volgens Rahimi niet zo dat zij eensgezind tegenover de leiders in Kandahar staan. "Je moet begrijpen dat Akhundzada als leider van de Taliban niet ter discussie staat, hij hoeft geen verantwoording af te leggen".

Volgens Rahimi is Akhundzada als een vertegenwoordiging van god op aarde, een soort paus dus. Kritiek is daarom niet mogelijk en van oppositie is vrijwel geen sprake meer.

Onenigheid over meisjesonderwijs

Vorig jaar werd duidelijk dat niet alle verordeningen van Akhundzada standhouden. De volledige afsluiting van het internet in september werd na een paar dagen teruggedraaid. Volgens analisten omdat er een delegatie vanuit Kabul richting Kandahar trok om duidelijk te maken dat de situatie compleet onwerkbaar was.

Ondernemers zagen hun verkoop dalen, bestuurders hadden geen idee hoe het verging in verschillende delen van hun regio en vrouwen die thuis online onderwijs volgden, werden nog verder afgesloten van de buitenwereld.

Ook over het blokkeren van meisjesonderwijs is onenigheid binnen de Taliban, maar die maatregel blijkt veel moeilijker terug te draaien. "Tot welke groep je ook behoorde in Afghanistan, allemaal stuurden ze hun dochters naar school voordat de Taliban daar een einde aan maakten", zegt Rahimi.

Het volk volgt God

UNWomen rapporteerde in augustus dat een overgrote meerderheid van de Afghaanse bevolking voor meisjesonderwijs is. In een deur-tot-deur-enquête die de VN-organisatie uitvoerde in zowel de steden als het platteland zei 92 procent van de respondenten dat ze het belangrijk vonden dat meisjes scholing kregen.

In het door de BBC gepubliceerde fragment is te horen hoe Akhundzada spreekt over de noodzaak om de bevolking dichter bij de overheid te brengen. Om zo het voortbestaan van het emiraat te kunnen garanderen.

Dat moet je volgens Rahimi niet vanuit een democratisch perspectief bekijken waar burgers, inclusief vrouwen, centraal staan in de politiek. "Volgens de interpretatie van de islam door de Taliban worden armoede, sociale gelijkheid en het algemeen welzijn niet beschouwd als verantwoordelijkheden van het islamitische emiraat, maar als zaken die door God worden bepaald. De rol van de bevolking is daarom niet om verantwoording of rechten te eisen, maar om hun omstandigheden te accepteren, zich te onderwerpen aan de goddelijke wil zoals die door het emiraat wordt geïnterpreteerd, de opperste leider te gehoorzamen en zich te onthouden van kritiek op de autoriteiten."

Geen teken van scheurtjes

De audio-opnames zijn maanden voor de internetblokkade gemaakt. Het is daarom niet duidelijk of de religieuze leiders in Kandahar de omkering van die maatregel zien als een teken van een groeiende interne strijd.

Het terugdraaien van de internetblokkade lijkt een uitzonderlijke situatie te zijn geweest "Akhundzada heeft juist controle weten te krijgen over onderdelen van de politie en het veiligheidsapparaat die traditioneel bij de Haqqanis in Kabul lagen, waardoor zijn grip verder is verstevigd", zegt Pearl Pandya, senior Afghanistan analist bij de Amerikaanse onderzoeksgroep ACLED. "Niets wijst erop dat er gewelddadige confrontaties zijn binnen verschillende fracties van de Taliban."

Op geen enkele manier is er daarom reden om aan te nemen dat de opnames een teken zijn van interne scheurtjes die het regime uiteindelijk ten val kunnen brengen.

Goedemorgen! De EU-ambassadeurs komen vandaag bijeen voor een spoedvergadering over de importheffingen van de Amerikaanse president Donald Trump. En in de Marokkaanse hoofdstad Rabat wordt de finale van de Africa Cup gespeeld. Gastland Marokko neemt het op tegen Senegal.

Eerst het weer: In het noorden nog lage bewolking, verder vandaag veel zon. Lokaal is kans op mist. Daar wordt het 2 tot 4 graden. In de rest van het land 5 tot lokaal 10 graden.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De nieuwe Amerikaanse importheffingen ondermijnen de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Europa. Dat zegt voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie. President Trump stelt een extra heffing van 10 procent in voor goederen uit acht Europese landen, waaronder Nederland. Het gaat om landen die militairen naar Groenland stuurt.

Volgens Von der Leyen dreigt daarmee "een gevaarlijke neerwaartse spiraal". Trump noemt de missie een gevaar voor de veiligheid in het Arctisch gebied, maar Von der Leyen wijst erop dat de Deense oefening juist is bedoeld om de veiligheid in de regio te versterken.

De Democraten in de Amerikaanse Senaat willen de nieuwe importheffingen met een wetsvoorstel blokkeren. Fractieleider Schumer stelt in een verklaring dat de heffingen slecht zijn voor de Amerikaanse economie en de band met Europa. Ook verschillende Republikeinen hebben kritiek op de plannen van Trump.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog dit:

Voor de kust van Noord-Holland is gisteren een beloega gezien. Het is voor het eerst in 60 jaar dat deze witte dolfijn Nederland aandoet. Hun leefgebied ligt in het noorden. Normaal gesproken laten ze zich niet ten zuiden van Noorwegen zien.

Fijne dag!

De Democraten in de Amerikaanse Senaat willen de nieuwe importheffingen van Trump blokkeren. Dat heeft Chuck Schumer, de fractieleider van de Democraten in de Senaat, laten weten in een verklaring.

Trump wil een extra heffing van 10 procent voor goederen uit NAVO-landen die militairen naar Groenland sturen. Daaronder is ook Nederland. Hij dreigt die heffingen te verhogen naar 25 procent als het niet lukt voor juni een deal te sluiten voor een "complete en volledige" aankoop van Groenland.

Schumer schrijft in de verklaring dat ze met een wetsvoorstel willen voorkomen dat de nieuwe importheffingen worden ingevoerd. Volgens de Democratische fractieleider zijn de heffingen slecht voor de Amerikaanse economie en "onze bondgenoten in Europa", en kan met nieuwe wetgeving worden voorkomen dat ze verdere schade aanrichten.

"Het is ongelooflijk dat hij deze dwaasheid nog wil verergeren door tarieven op te leggen aan onze meest naaste bondgenoten, om zijn onrealistische streven om Groenland over te nemen te verwezenlijken", aldus Schumer.

Ook Republikeinen kritisch

De Democraten zijn weliswaar in de minderheid in de Senaat, maar ook Republikeinen hebben zich kritisch uitgelaten over de heffingen, dus Schumer hoopt het voorstel met Republikeinse steun toch door de senaat te krijgen.

De Republikeinse senator Thom Tillis schrijft op sociale media dat de heffingen slecht zijn voor de VS, voor de economie en voor Amerika's bondgenoten. "Ze zijn geweldig voor Poetin, Xi en andere tegenstanders die graag een verdeelde NAVO zien."

Ook de Republikeinse senator Lisa Murkowski uit kritiek. De heffingen zijn volgens haar een grote fout die "onze belangrijkste Europese bondgenoten verder wegduwen" terwijl de heffingen "niets doen voor de Amerikaanse nationale veiligheid".

Felle kritiek

Het heffingenplan van Trump stuit in Europa op felle kritiek. EU-Commissievoorzitter Von der Leyen zei eerder dat de heffingen de banden tussen de EU en de VS ondermijnen. Ze zei dat de Deense oefening vooraf is afgestemd met de VS en juist bedoeld is om de veiligheid in het Arctische gebied te versterken.

Ook Macron reageerde verontwaardigd. Hij sprak van "onacceptabele handelstarieven. De Britse premier Starmer noemde de plannen "helemaal verkeerd".

Manfred Weber, de leider van de grootste fractie in het Europees Parlement, zei dat het parlement een verdrag tussen de EU en de VS waarin de eerder afgesproken heffingen zijn vastgelegd niet zal goedkeuren, "gezien de dreigementen van Donald Trump met betrekking tot Groenland".

Deze week maakte demissionair Defensieminister Brekelmans bekend dat Nederland twee militairen naar Groenland stuurt. Eerder maakten ook Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Finland, Zweden, Noorwegen en Duitsland bekend militairen te sturen. Ook België stuurt een militair, maar dat land werd niet genoemd in het bericht van de Amerikaanse president over de heffingen.

De raket die mogelijk komende maand voor het eerst in 53 jaar mensen naar de maan moet brengen is aangekomen op het lanceerplatform. Het 98 meter hoge gevaarte deed bijna 12 uur over de reis van zes kilometer vanaf het assemblagegebouw over het terrein van Kennedy Space Center in Florida.

De tocht bovenop een crawler, een mobiel platform op rupsbanden, was zaterdag om 13.00 uur Nederlandse tijd begonnen en verliep zonder problemen. Met 1,3 kilometer per uur rolde de raket naar lanceerplatform 39B, van waar de maanreis van vier astronauten van start gaat. De lancering is op zijn vroegst op 6 februari, maar kan worden uitgesteld.

Dress rehearsal

De komende dagen gaan NASA-ingenieurs en technici het Space Launch System (SLS), zoals de raket heet, voorbereiden op een repetitie van de lancering. Bij die dress rehearsal, uiterlijk op 2 februari, wordt de raket volgetankt en wordt het aftellen met alle checks doorgenomen.

Mogelijk zijn er nog meer repetities nodig, meldt NASA op zijn website. Als blijkt dat het SLS nog gebreken vertoont en niet klaar is voor de vlucht, is het zelfs mogelijk dat de raket weer wordt teruggerold naar het assemblagegebouw.

De tiendaagse Artemis II-missie zal vier astronauten om de maan heen sturen in de Orion-capsule. De vlucht is een voorbereiding op Artemis III, de missie waarbij voor het eerst sinds het Apollo-tijdperk in de jaren 60 en 70 weer mensen zullen landen op de maan.

In Berlijn zijn tientallen mensen gewond geraakt bij confrontaties tussen voetbalsupporters en de politie. Dat gebeurde voorafgaand aan de wedstrijd tussen Hertha en Schalke 04.

De politie spreekt van massaal supportersgeweld waarbij 21 agenten en 31 voetbalfans gewond raakten. Er werden meerdere arrestaties verricht voor belediging, zware mishandeling en ernstige verstoring van de openbare orde.

Agenten werden beledigd door gemaskerde supporters en bekogeld met hekken en stompe voorwerpen, schrijft de politie op X. Vanwege het geweld was het volgens de politie noodzakelijk pepperspray te gebruiken.

De politie heeft een onderzoek ingesteld naar het geweld en bestudeert de beelden. "Geweld hoort niet thuis in de fancultuur en een stadion met duizenden voetbalfans is geen vrijplaats voor fanatiek geweld", schrijft het Berlijnse korps.

'Spiraal van escalatie'

De supportersvereniging van Hertha legt de schuld juist bij de politie en spreekt van agressief politieoptreden. "Het trieste hoogtepunt van een spiraal van escalatie en provocatie door de politie in het Olympisch Stadion." Die confrontaties zijn volgens de fanclub al een half jaar aan de gang.

Al voor de wedstrijd publiceerde de supportersvereniging een bericht met kritiek op de politie. De groep is vooral kwaad over "buitensporige huiszoekingen" bij supporters. Die zijn enkele dagen geleden gedaan bij supporters van Hertha.

Bij een Amerikaanse luchtaanval is afgelopen vrijdag in Noordwest-Syrië een aan al-Qaida gelieerde leider gedood die betrokken was bij de aanval op Amerikaanse militairen in december. Dat heeft het leger bekendgemaakt.

Bilal Hasan al-Jasim had volgens U.S. Central Command een leidende rol en zou "directe banden" hebben gehad met een lid van Islamitische Staat dat op 13 december twee Amerikaanse militairen en een Amerikaanse tolk ombracht bij een aanval in Syrië. Drie andere militairen raakten bij die aanval gewond.

Vastberadenheid

Al-Jasim was "een ervaren terroristenleider", zegt het leger. "De dood van een terrorist die betrokken was bij de dood van drie Amerikanen toont onze vastberadenheid om achter terroristen aan te gaan die onze troepen aanvallen", aldus admiraal Brad Cooper, hoofd van U.S. Central Command.

Ook minister Hegseth van Defensie reageerde op de actie. "We vergeten nooit en geven nooit op", schreef hij op X.

President Trump had na de aanval op de Amerikanen in december gezegd dat er "heel serieuze vergelding" zou volgen. De Amerikaanse vergeldingsaanval waarbij Al-Jasim werd gedood was de derde sinds de aanval in december.

Voor de tweede keer in een week is brand uitgebroken op de afvalstortplaats van Bonaire. Hoewel Den Haag al betrokken is bij oplossingen, groeit onder bewoners de roep om sneller en dwingender ingrijpen vanuit het Rijk.

Gitzwarte rook trekt opnieuw over woonwijken bij Lagun. Bewoners hebben hun huizen verlaten zoals ze bij eerdere branden ook deden. De brandweer laat het vuur deels uitbranden, maar probeert de brand wel af te dekken.

Dat de afvalverwerking op Bonaire al jaren problematisch is, weet vrijwel iedereen op het eiland. De frustratie zit volgens bewoners vooral in het tempo: er wordt al lang gesproken over oplossingen, maar de situatie verandert nauwelijks.

Bewoners: dit is geen lokale crisis meer

Volgens stichting Pro Lagun is de grens bereikt. De stichting vindt dat het afvalprobleem te groot is om dat nog langer door het eilandbestuur alleen te laten oplossen. Den Haag moet volgens Pro Lagun het dossier overnemen.

"Dit kun je niet overlaten aan een dorp als Bonaire", zegt Jan Verbeek van de stichting. "Als dit op een van de Waddeneilanden zou gebeuren, was er allang ingegrepen."

Bewoners pleiten voor een noodscenario. Hun voorstel is om afval tijdelijk af te voeren naar Nederland, waar het verder kan worden gesorteerd en verwerkt. Dat is duur en ingewikkeld, erkennen ze, maar volgens hen onvermijdelijk. "Niemand wil ongesorteerd afval hebben", zegt Verbeek. "Maar desperate times ask for desperate measures."

Tegelijk willen bewoners dat Bonaire meteen begint met afvalscheiding aan de bron. Door groente-, fruit- en tuinafval en bouwpuin apart te verwerken, kan een deel lokaal worden hergebruikt en hoeft minder afval te worden afgevoerd. Doorgaan met storten, waarschuwen zij, leidt op termijn alleen tot hogere kosten door branden, gezondheidsrisico's en milieuschade.

'Alternatief systeem nodig'

Het eilandbestuur ziet de urgentie, maar kiest een andere route. Gedeputeerde Clark Abraham, verantwoordelijk voor milieu en afvalverwerking, benadrukt dat stoppen met storten alleen kan als er eerst een alternatief systeem is.

Volgens Abraham werkt het bestuur aan afvalscheiding, sortering en nieuwe vormen van verwerking, mogelijk ook buiten het eiland of in regionaal verband. Het doel is om uiterlijk in 2028 te stoppen met storten. Tot die tijd blijft het risico op incidenten bestaan.

"Zolang we afval blijven storten, blijven dit soort situaties voorkomen", zegt Abraham. "Er is geen stortplaats in de wereld waar nooit brand uitbreekt."

Het bestuur benadrukt dat er intussen al stappen worden gezet, maar erkent dat die maatregelen geen branden voorkomen zolang storten doorgaat en dat een alternatieve locatie met een sorteer- en verwerkingscentrum de enige structurele oplossing is.

Volgens het bestuur ligt de focus daarom op beheersing: branden zo snel mogelijk onder controle krijgen en de overlast voor omwonenden beperken, terwijl tegelijk wordt gewerkt aan die structurele oplossing.

Juridische ondergrens volgens bewoners

Volgens Jan Verbeek van Pro Lagun moet de overheid ook kijken naar de veiligheid van omwonenden als structurele oplossingen uitblijven. "Als de stortplaats niet kan sluiten, dan moeten bewoners worden weggehaald", zegt hij.

Verbeek verwijst naar het College voor de Rechten van de Mens, dat eerder vaststelde dat omwonenden te maken hebben met een onveilige leefomgeving.

De tegenstelling tussen de standpunten van de bewoners en het lokale bestuur zit niet in de analyse van het probleem, maar in het tempo en de manier waarop wordt ingegrepen. Het Rijk is al betrokken via afspraken, financiering en ondersteuning, maar volgens bewoners gaat dat te langzaam en blijft de uitvoering te veel bij het eiland liggen.

Waar het eilandsbestuur en Den Haag inzetten op een meerjarig traject richting 2028, vinden bewoners dat de situatie vraagt om directer en dwingender optreden vanuit Nederland. Zij zien afval als een onvermijdelijke kostenpost en waarschuwen dat uitstel uiteindelijk duurder uitpakt.

Zangduo Suzan & Freek heeft de Popprijs van 2025 gewonnen. De artiesten kregen de prijs uitgereikt op het festival Eurosonic Noorderslag in Groningen.

Volgens de jury drukte niemand het afgelopen jaar een grotere stempel op de Nederlandse popmuziek dan Suzan & Freek. In een jaar dat hun eigen leven "een gitzwarte wending kreeg" bleven ze in verbinding staan met hun fans, aldus de jury. "Suzan & Freek verenigen mensen in een tijd van polarisatie. Daarmee brengen ze iets in de samenleving teweeg dat verder gaat dan alleen popmuziek en hits."

Het duo, dat sinds 2023 is getrouwd, bestaat uit Freek Rikkerink en Suzan Stortelder. Ze leerden elkaar kennen op de middelbare school in Groenlo en brachten onder meer covers van bekende nummers uit op sociale media. In 2018 volgde de doorbraak met het eigen nummer Als Het Avond Is. Sindsdien scoorden ze meer hits, zoals Blauwe Dag (2019), De Overkant (met Snelle) in 2020, Honderd Keer in 2022 en Vas-y (met Claude) in 2023.

Ook deed het tweetal mee aan het programma Beste Zangers in 2020 en zijn ze sinds dit jaar te zien als coaches in The Voice of Holland.

Op het podium in Groningen zei Rikkerink met zijn vrouw aan zijn zijde dat het een emotionele avond was voor het duo:

Vorig jaar mei maakte het duo bekend dat Rikkerink uitgezaaide longkanker heeft en dat er geen kans is op genezing. Drie optredens in de Ziggo Dome in Amsterdam werden afgelast. Rikkerink begon met levensverlengende medicijnen en in juni keerde het tweetal terug op het podium. Later volgde ook weer nieuwe muziek. In mei van dit jaar staat een concertreeks gepland in het GelreDome.

Het nummer Lichtje Branden was vorige maand de hoogste nieuwe binnenkomer in de Radio 2 Top 2000 en Suzan & Freek stonden in totaal met vijftien nummers in de lijst. Het jaar ervoor waren dat er zes.

Emotionele avond

Rikkerink bedankte op het podium producers, collega-artiesten en fans voor hun bijdragen en steun, vooral in het laatste jaar. "Het is voor ons een ongelooflijke eer om hier vanavond de Popprijs in ontvangst te mogen nemen, omdat we weten wat de betekenis ervan is, maar ook omdat het ons om veel meer gaat dan het winnen van de Popprijs", benadrukte hij. "Wij hebben het geluk gehad dat er de afgelopen tien jaar mensen zijn geweest die in ons hebben geloofd."

Suzan & Freek volgen Roxy Dekker op, die de Popprijs vorig jaar won. Onder de eerdere winnaars zijn Herman Brood (1989), 2 Unlimited (1994), Anouk (2001), Spinvis (2006), De Jeugd van Tegenwoordig (2011) en Martin Garrix (2016).

De importheffingen die president Trump heeft opgelegd aan landen die deelnemen aan een Deense militaire missie in Groenland ondermijnen de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Europa. Dat zegt voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie.

Trump schrijft op Truth Social dat hij een heffing van 10 procent instelt op alle goederen uit acht Europese landen, waaronder Nederland. Volgens Von der Leyen dreigt daarmee "een gevaarlijke neerwaartse spiraal". Ze benadrukt dat de Deense oefening, die volgens haar vooraf was afgestemd met de VS, juist bedoeld is om de veiligheid in het Arctische gebied te versterken.

Als Trump Groenland voor juni niet heeft kunnen kopen, verhoogt hij de heffingen naar 25 procent.

Van Weel

Ook demissionair minister Van Weel van Buitenlandse Zaken zegt dat de missie, die wordt gezien als voorbereiding op een mogelijke NAVO-oefening, juist gericht is op het bijdragen aan de veiligheid in die regio. Hij zegt kennisgenomen te hebben van Trumps aankondiging, maar veroordeelt de opgelegde heffingen in zijn X-bericht niet. Hij verwijst daarin naar de verklaring van Von der Leyen.

Deze week maakte demissionair Defensieminister Brekelmans bekend dat Nederland twee militairen naar Groenland stuurt voor de Deense missie. Eerder maakten ook Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Finland, Zweden, Noorwegen en Duitsland bekend dat zij militairen sturen naar Groenland.

Ook België stuurt een militair, maar dat land werd niet genoemd in het bericht van de Amerikaanse president over de opgelegde heffingen.

'Heffingen zijn onacceptabel'

Vanuit andere Europese landen is steviger gereageerd op de aankondiging van Trump. Zo schreef de Zweedse premier Kristersson dat "we ons niet laten chanteren, en dat alleen Denemarken en Groenland besluiten nemen over zaken die deze landen aangaan". Volgens hem zijn de opgelegde heffingen "een kwestie die veel meer landen aangaat dan alleen de naties die nu door Trump genoemd worden".

Ook de Franse president Macron reageert verontwaardigd. Hij noemt de heffingen van 10 procent onacceptabel. Hij staat volledig achter de Franse deelname aan de missie, en zegt ook dat het hem gaat om de veiligheid van het Noordpoolgebied. In zijn bericht op X schrijft hij dat Frankrijk de soevereiniteit van landen heel belangrijk vindt en dat "geen enkele intimidatie of bedreiging ons zal beïnvloeden".

"Helemaal verkeerd", noemt de Britse premier Starmer het opleggen van de importheffingen door Trump. Ook hij benadrukt dat de missie gericht is op de veiligheid van het Noordpoolgebied. Hij vindt dat de veiligheid ervan zaak is "voor de hele NAVO". Het bondgenootschap moet zich volgens hem gezamenlijk inzetten om de dreiging van Rusland in het gebied aan te pakken. Hij zegt dat hij zijn ongenoegen nog zal bespreken met de Amerikaanse regering.

'Scheuring NAVO voorkomen'

Nieuwe Amerikaanse heffingen kunnen gevolgen hebben voor het handelsverdrag dat de EU met de VS heeft gesloten, waarschuwt Manfred Weber. Hij is leider van de Europese Volkspartij, de grootste fractie in het Europees Parlement, dat het handelsverdrag nog moet goedkeuren.

"De EVP is voorstander van het handelsakkoord tussen de EU en de VS, maar gezien de dreigementen van Donald Trump met betrekking tot Groenland is goedkeuring in dit stadium niet mogelijk", schrijft Weber op sociale media.

Ook in Nederland is er gereageerd. Commandant der Strijdkrachten Eichelsheim zegt dat moet worden voorkomen dat er scheuring ontstaat in de NAVO door spanningen tussen de VS en Europa. "Dat speelt Poetin in de kaart" en andere landen zouden kunnen denken dat de NAVO zwakker wordt, zei Eichelsheim in Nieuwsuur. "Dat is het slechtste scenario dat je kunt bedenken."

Morgen komen vertegenwoordigers van alle lidstaten van de Europese Unie samen om met elkaar te praten over de Amerikaanse heffingen.

Het gevangennemen van de Venezolaanse president Maduro door de VS leidt tot angst in Cuba, dat een nauwe band heeft met Venezuela.

Een voor een rijden de groene militaire trucks over de boulevard in Havana. Honderden mensen zijn, al dan niet verplicht door het Cubaanse regime, opgetrommeld om langs de weg te staan met Cubaanse vlaggetjes. Hier en daar zingen mensen het volkslied als de auto's langsrijden, maar veel enthousiasme lijkt er niet te zijn onder de aanwezigen.

Achter de trucks hangen grote groene kisten, met bloemenkransen erop. Ze bevatten de stoffelijke overschotten van 32 Cubaanse beveiligers van Maduro.

Bij zijn ontvoering door Amerikaanse speciale eenheden op 3 januari kwamen de Cubanen om het leven. "Onze landgenoten hebben hun plicht met waardigheid en heldhaftigheid vervuld en zijn gesneuveld na fel verzet in directe gevechten tegen de aanvallers", schreef de Cubaanse regering enkele dagen later.

Publiek geheim

Dat Cubanen al decennialang een belangrijk onderdeel vormen van het veiligheidsapparaat in Venezuela, was een publiek geheim. Al ruim twintig jaar levert Cuba artsen, docenten en beveiligers aan Venezuela, in ruil voor grote hoeveelheden olie waarmee het verouderde energienetwerk op het eiland draaiende wordt gehouden. Op het hoogtepunt ging het gemiddeld om 100.000 vaten olie per dag, vorig jaar waren het er nog zo'n 30.000.

Nu de Verenigde Staten de macht over de Venezolaanse oliesector hebben overgenomen, zijn die olieleveringen afgelopen, zo liet de Amerikaanse buitenlandminister Rubio direct weten. "Als ik in Havana woonde en daar in de regering zat, zou ik me zorgen maken", zei hij.

Afkeer

Rubio, wiens ouders Cuba in de jaren 50 ontvluchtten, maakt in interviews geen geheim van zijn afkeer van het communistische regime op het eiland. Maar of de Amerikanen militair gaan ingrijpen, zoals in Venezuela, blijft onduidelijk. Volgens Rubio zal de economie, en vervolgens het regime, uit zichzelf ineenstorten.

Minder olie voor de zeer zwakke economie van Cuba zal hoe dan ook een impact hebben. Afval wordt niet opgehaald omdat vuilophaalwagens geen benzine hebben. Hetzelfde geldt voor ambulances en brandweerwagens, die niet kunnen uitrukken. En dan zijn er de energiecentrales uit het tijdperk van de Sovjet-Unie. Onder meer door een gebrek aan olie zijn er dagelijks lange periodes zonder stroom in Havana en elders op het eiland.

Zes uur per dag geen stroom

Ramón Ramos en zijn vrouw Leidy zijn er inmiddels aan gewend. In hun appartementje in Havana, waar ze met Leidy's moeder en hun zoontje Matias van 3 wonen, is iedere dag minstens zes uur geen stroom. "Het is vooral lastig met koken", zegt Ramos, terwijl zijn vrouw onder het licht van een telefoonzaklamp koffiezet. "Het is ook moeilijk om de was te doen. Alles waar elektriciteit bij komt kijken, werkt niet."

Ramos zegt dat stroomstoringen maar een deel van de problemen vormen voor de doorsnee Cubaan. "Voedseltekorten. Lage salarissen. Amper werk. Geen medicijnen. We lijden er iedere dag onder."

Samen met Haïti was Cuba het enige land in Latijns-Amerika waar vorig jaar sprake was van recessie.

De zwakke economie groeide iets rond 2015, toen de toenmalige Amerikaanse president Obama de diplomatieke banden met Cuba aanhaalde en toerisme een vlucht nam. Maar de pandemie leidde tot een enorme economische klap, waar het eiland nooit van is hersteld. Andere economische sectoren zijn eveneens flink gekrompen.

Het is armoede die zeer zichtbaar is in Havana. Op een aantal straatjes en pleintjes na, waar Cubaanse muziek wordt gespeeld en toeristen rum drinken, is de hoofdstad een stad in verval. Ooit majestueuze, koloniale paleizen zijn afgebrokkeld tot vervallen ruïnes, op straat wroeten straathonden en oude mannen tussen bergen afval. Kinderen met gescheurde kleding spelen tussen roestige auto's.

Hervormingen blijven uit

Grote hervormingen in het communistische land, waar staatsbedrijven weinig productief zijn, blijven nog altijd uit. Politieke oppositie is er niet en wie demonstreert tegen het regime wordt zonder pardon opgepakt. "Het leven wordt elke dag moeilijker. Ik geloof dat verandering nodig is", zegt Adriana Fernández. Gewaagde uitspraken in een land waar repressie een dagelijkse realiteit is.

Fernández woont in Varadero, een exclusieve zone van Cuba met dure hotels. Ook hier is het toerisme afgenomen. Volgens haar deels door de spanningen met de VS. "Wij Cubanen leven al ons hele leven met de angst dat de VS ons gaat aanvallen. Maar nu wordt het wel heel reëel. En dat raakt ons allemaal."

Twee dagen na de grote explosie in een woning in de binnenstad van Utrecht is een deel van de omwonenden die hun huizen moesten verlaten weer thuis. Ook zijn de meeste panden van winkeliers aan de nabijgelegen Springweg weer open, maar verschillende winkels zijn nog dicht.

Donderdagmiddag brak in het centrum van een woning aan de Visschersteeg in de historische binnenstad een grote brand uit nadat explosies waren gehoord. Meerdere panden stortten in en vier mensen raakten gewond.

Veel panden raakten beschadigd bij het incident. Zo hebben winkels kapotte puien en ramen zijn uit gebouwen geslagen door de explosie. Ook hebben winkels te kampen met glas- en rookschade.

Weer open

Sommige winkeliers konden hun zaak vandaag weer openen. Zoals Richard den Besten, die een manga-stripboekenwinkel op de Springweg uitbaat. Aan de voorkant heeft de explosie de ramen uit het pand geslagen en ook is het glas-in-lood beschadigd. Den Besten was op weg naar de winkel toen de ontploffing gebeurde.

Gisteravond mocht hij voor het eerst weer naar binnen om de schade op te maken. "Van buiten zag het er heftig uit, maar van binnen valt het mee", zegt hij. Hij vond wel "overal glas", maar zijn winkel kon vandaag dus weer open. En dat trekt bezoekers, stelt hij. "Het zijn wel veel mensen die komen kijken hoe de straat erbij ligt, maar ook zeker klanten."

Een groot deel van de dag heeft hij ingepland voor het opruimen van de winkel, maar verder gaat hij "gewoon weer aan de slag". Ook moet hij de nieuwe lading stripboeken en andere parafernalia nog inruimen. Deze spullen waren namelijk net bezorgd voordat de explosie donderdag gebeurde.

Nog niet open

Andere winkeliers hebben minder geluk dan Den Besten en kunnen hun zaak nog niet heropenen. In totaal zijn er 22 ondernemers aan de Springweg, laat Centrummanagement Utrecht (CMU) weten. Een aantal van hen, van wie de winkels dicht bij de plek liggen waar de explosie gebeurde, twijfelt of en wanneer ze open kunnen.

Sommige ondernemers zoeken naar een tijdelijke nieuwe winkelruimte. "Aan de Springweg zijn een aantal panden waarvan de constructie niet veilig is", zegt een woordvoerder van CMU. "Daarnaast hebben de mensen die het onderzoek verrichten en herstelwerkzaamheden doen de komende tijd genoeg ruimte in de straat nodig." Het kan dan ook nog lange tijd duren voordat deze ondernemers hun winkels weer kunnen openen, denkt CMU.

Alfred woont in een huizenblok achter het pand dat afgelopen donderdag werd verwoest door de explosie. Hij gaf ons een blik in de achtertuin, waar de schade groot is.

In de parkeergarage aan de Springweg zijn de meeste auto's al opgehaald. Automobilisten hadden tot vanmiddag 14.00 uur om dat te doen. Er zou nog een tiental auto's in de parkeergarage staan.

Gisteren werd duidelijk dat er geen bewoners waren gevonden in de panden die getroffen waren door de brand en explosie. Wel worden volgens de dierenambulance nog zeker drie katten vermist. Twee daarvan zijn van een vrouw die aan de Springweg woont.

Het is moeilijk om deze katten terug te vinden. Dat komt doordat een deel van het gebied nog afgesloten is, zegt de dochter van de eigenaar tegen RTV Utrecht. De dierenambulance zegt tegen de omroep dat er geen andere dieren worden vermist.

Voor het eerst in zestig jaar is er een beloega gezien voor de Nederlandse kust. De witte dolfijn werd voor het eerst rond 12.30 uur gespot door de reddingsdienst KNRM ter hoogte van Callantsoog. Daarna waren er verschillende waarnemingen vanaf Groote Keeten, Julianadorp en het strand bij Den Helder.

"Een collega was aan het vissen op het strand", vertelt een medewerker van de reddingspost Callantsoog bij NH Nieuws. "Hij zag iets vreemds in het water, dat een omgeslagen bootje kon zijn."

Er werd alarm geslagen en de KNRM ging op de melding af. Dat gebeurde met een boot van de KNRM Terschelling, die toevallig in de buurt was. Al snel bleek het om een beloega te gaan. Omdat het dier in goede gezondheid was, is in overleg met de kustwacht besloten om het dier rustig verder te laten zwemmen.

Moby Dick

"Dit is ongelooflijk zeldzaam", zegt Jeroen Hoekendijk van SOS Dolfijn. "De laatste keer dat er een beloega in Nederland werd gezien was in 1966 toen hij zelfs vanuit de Noordzee de Rijn op zwom en uiteindelijk tot aan Duisburg in Duitsland kwam. Daar ontfermde de dierentuin zich over hem."

Het dier kreeg de bijnaam Moby Dick en wist uiteindelijk zelf weer terug te zwemmen naar open zee.

De beloega, in het Nederlands ook wel witte dolfijn, heeft een krachtig lichaam met daarop een kleine afgeronde kop en een korte snuit. Op zijn voorhoofd heeft hij een dikke speklaag. Het dier kan tot zeven meter lang worden en 2000 kilo zwaar.

Bittere kou

Met zijn dikke speklaag is de beloega uitermate goed bestand tegen de bittere kou in zijn leefgebied, de arctische en subarctische wateren rond de poolcirkel. Zuidelijker dan het noorden van Noorwegen komen ze normaal niet.

Hoekendijk vraagt zich dan ook af hoe groot de kans op overleven is in de Noordzee. "Op grond van wat ik heb gezien is hij beslist niet mager of vermagerd. Zou ik hem zo hebben zien rondzwemmen bij Spitsbergen, dan had ik gezegd: geen probleem. Maar in de Noordzee is het toch een beetje een ijsbeer op het strand", aldus de bezorgde deskundige van SOS Dolfijn.

"Daar komt bij dat beloega's normaal in groepen van twee tot vijftien dieren voorkomen. En deze is, voor zover wij dat kunnen zien, alleen", zegt Hoekendijk.

Vlak voor het donker werd, is de beloega voor het laatst gezien ten noordwesten van Den Helder. Mogelijk betekent dit dat hij weer terug zwemt naar het Noordpoolgebied.

In Paraguay hebben de EU en vier Zuid-Amerikaanse landen na 25 jaar onderhandelen een handelsverdrag ondertekend. Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay werken al lang samen in de handelsunie Mercosur. Hun akkoord met Europa heeft met name gevolgen voor het vlees dat EU-landen importeren. Het roept de vraag op wat deze deal zal betekenen voor de prijs van vlees in Nederland.

Het Europees Parlement moet nog instemmen met het verdrag. Het is nog onzeker hoe die stemming later dit jaar gaat uitpakken.

Met het Mercosur-akkoord worden importtarieven stapsgewijs verlaagd om de handel tussen de EU en de Zuid-Amerikaanse landen te vereenvoudigen. Voor Europese landen wordt het makkelijker om bijvoorbeeld auto's en medicijnen te exporteren, en soja en rundvlees te importeren vanuit Zuid-Amerika.

Verzet boeren

Met name de agrarische sector verzet zich hevig tegen het verdrag. Volgens brancheorganisatie LTO Nederland leidt het tot oneerlijke concurrentie voor Europese boeren. LTO vreest voornamelijk voor de gevolgen voor pluimvee- en rundveehouderijen.

De zorg gaat vooral over de omvang van deze deal. LTO zegt dat er door het handelsverdrag grote hoeveelheden rundvlees op de Europese markt zullen komen die niet voldoen aan de Europese standaarden qua dierenwelzijn en het gebruik van bestrijdingsmiddelen.

Als reactie daarop heeft de Europese Commissie toegezegd meer te controleren. Ook zijn er maximale hoeveelheden voor de import van kip en rundvlees afgesproken. LTO vindt dit onvoldoende, want de Commissie zou pas kunnen ingrijpen als markten al verstoord zijn. "Het kwaad is dan al geschied", zegt de organisatie.

'Zorgen niet bevestigd door studie'

Toch zien onderzoekers van de Wageningen Universiteit dat Nederlandse boeren niet of nauwelijks een effect van de Mercosur-deal zullen ervaren.

Dat komt doordat het inkomen van Nederlandse boeren maar voor een klein deel bestaat uit koeien die voor de slacht bestemd zijn, vertelt Siemen van Berkum, onderzoeker aan de Wageningen Universiteit. "De zorgen van boeren dat ze een lagere prijs krijgen voor hun vlees, worden niet door onze studie bevestigd."

Er zijn volgens Van Berkum maar weinig Nederlandse boeren die gespecialiseerd zijn in vleeskoeien. "Het overgrote deel van het geld van Nederlandse boeren wordt verdiend met melkkoeien. De slacht is dus maar een heel klein deel."

Vleesbedrijven

Waar wel een impact te merken is, is in de vleessector zelf, zoals bij vleesverwerkingsbedrijven. Maar volgens brancheorganisaties zoals VleesNL moeten die gevolgen niet worden overschat.

Importeurs van vlees zijn het daarmee eens en denken dat het effect minimaal zal zijn. Nu betalen ze rond de 5 euro per kilo vlees aan importheffingen. Dat kan minder worden, maar ook dat gaat niet voor de complete import gelden. Jaarlijks mag maximaal 99.000 ton rundvlees uit de Mercosur-landen naar de EU worden geïmporteerd tegen een lager tarief. Voor kippenvlees geldt het lagere tarief straks tot 180.000 ton.

Een van deze vleesimporteurs is Jan Zandbergen. "Wat er nu bij zou komen door de deal is een hamburger per jaar per persoon, dat is gewoon niet zoveel", zegt een woordvoerder. "Het is niet een klein akkoord, maar het is ook niet spectaculair."

Impact consument

Het effect op de prijs is veel afhankelijker van andere spelers in de productieketen, zoals hoeveel een restaurant rekent voor zijn vlees. En dit hangt meer samen met bijvoorbeeld de kosten voor personeel dan met het vlees zelf.

Het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel verwacht ook in de supermarktschappen niet veel verandering. "De deal kan leiden tot een ruimere beschikbaarheid van Zuid-Amerikaanse landbouwproducten en lagere inkoopprijzen. Tegelijkertijd blijven de effecten op de Nederlandse markt beperkt, omdat de tariefverlagingen slechts gelden voor beperkte volumes", schrijft een woordvoerder.

"Je kan het vergelijken met een bakkerij die 10 procent meer moet gaan betalen voor tarwe. Dat leidt ook niet meteen tot een brood dat 10 procent duurder wordt, maar hangt veel meer af van onder andere loonkosten", zegt Van Berkum.

Minder dan 1 procent

"Als je kijkt naar het totale aantal dat extra wordt toegelaten, is dat straks minder dan 1 procent van de totale vleesconsumptie in de EU. Dat is gewoon te weinig om echt een effect te zien", zegt Corne Wendt, voorzitter van Dutch Meat Importers Association.

Bovendien worden de nieuwe tarieven stapsgewijs ingevoerd. Ook als er elke paar jaar iets meer vlees wordt toegelaten, zal het naar verwachting niet tot een grote verschuiving van de prijs leiden.

De door Koerden gedomineerde SDF-militie in het noorden van Syrië trekt zich terug achter de rivier de Eufraat. Dat is het resultaat van bemiddeling door een Amerikaanse gezant en de Koerdische Democratische Partij KDP tussen de SDF en het Syrische regeringsleger.

De Eufraat ligt zo'n 75 kilometer van Aleppo, waar de SDF vorige week door het regeringsleger tot vertrek werd gedwongen. Na gevechten om de macht in de wijken waar de SDF aanwezig was, kwam een staakt-het-vuren tot stand.

De terugtrekking door de SDF verloopt niet zonder problemen. Op meerdere plaatsen zou fel worden gevochten, waarbij ook zware wapens worden gebruikt. Over en weer worden beschietingen gemeld. Een verslaggever van Al Jazeera zegt dat aan Syrische zijde zeker vier militairen zijn omgekomen en een onbekend aantal SDF-strijders aan de andere kant.

Volgens de SDF schendt het regeringsleger de afspraak dat militairen pas een dorp zouden binnengaan nadat de SDF-strijders daar zijn vertrokken. De commandant van de Amerikaanse troepen in het Midden-Oosten roept de Syrische regering op om de "offensieve acties" te staken. "Een Syrië dat met zichzelf en zijn buren in vrede leeft, is essentieel voor vrede en stabiliteit in de regio."

Blijdschap

Inwoners van de Arabische dorpen waaruit de SDF zich terugtrok, reageren opgetogen. "We kunnen niet zeggen hoe blij we zijn", reageert een inwoner van Deir Hafer tegen persbureau AP. En een ander: "Het Syrisch-Arabische leger heeft ons bevrijd van een terroristische organisatie."

De SDF kreeg in de strijd tegen de terroristische groepering IS en het regime-Assad de afgelopen jaren een groot deel van Noordoost-Syrië in handen. Eind 2024 kwam Assad ten val. In Damascus regeert nu een interim-regering onder leiding van de voormalige jihadist Ahmed al-Sharaa.

Hij wil het land verenigen en sprak met de Koerden af dat het SDF-gebied uiteindelijk weer onder het gezag in Damascus zal vallen. In ruil daarvoor beloofde hij dat de grote Koerdische minderheid in Syrië meer rechten zou krijgen. Onder Assad werden de Koerden gediscrimineerd en vervolgd.

Gisteren volgde een eerste stap. Sharaa zette zijn handtekening onder een decreet waarin hij de Koerden als staatsburgers erkende en de Koerdische taal als een nationale taal, naast het Arabisch. Ook is de dag dat een traditioneel Koerdisch lentefeest plaatsvindt voortaan een officiële vrije dag.

De autoriteiten in het Koerdisch gebied willen verdergaan en willen dat de rechten van de Koerden in de grondwet worden vastgelegd. Ze wijzen erop dat decreten gemakkelijk kunnen worden teruggedraaid.

In Oostenrijk zijn bij verschillende incidenten acht mensen om het leven gekomen door lawines. De lawines waren in de regio's Pongau, in de deelstaat Salzburg, en Murtal, in de deelstaat Stiermarken.

In Pongau kwamen vijf skiërs om. Een van de slachtoffers viel in het gebied Bad Hofgastein. Niet ver daarvandaan, in Bad Gastein, werden zeven toerskiërs buiten de piste bedolven door een lawine. Vier van hen kwamen om het leven en één persoon raakte zwaargewond. Het is niet bekend wat de nationaliteit van die slachtoffers is.

Het hoofd van de reddingsdienst zegt tegen de nationale publieke omroep ORF dat er tal van waarschuwingen voor lawines waren afgegeven. "Deze tragedie laat op pijnlijke wijze zien hoe ernstig de huidige lawinesituatie is."

Er werden vier helikopters ingezet door reddingswerkers om de zeven toerskiërs te helpen. Ook op andere plekken in de regio waren lawines, maar daarbij vielen geen slachtoffers.

Meegesleurd en bedolven

In het district Murtal vonden drie Tsjechische skiërs de dood door een lawine. Ook zij maakten deel uit van een groep van zeven wintersporters die werden meegesleurd en bedolven.

"Hulpverleners wisten de slachtoffers te lokaliseren en deels uit te graven. Ondanks onmiddellijke reddingspogingen werden drie mensen dood aangetroffen", staat in een politieverklaring.

De afgelopen week raakten in Oostenrijk meer mensen bedolven onder lawines. Dinsdag liep dat slecht af: een 13-jarige Tsjechische jongen kwam in het skigebied Sportgastein om het leven bij een lawine. Ook hij was buiten de piste aan het skiën. Hij werd meegesleurd door de lawine die hij zelf veroorzaakte.

De Amerikaanse president Trump legt Nederland en andere Europese landen een importheffing van 10 procent op voor alle goederen. Dat heeft hij bekendgemaakt op zijn socialemediaplatform Truth Social. Behalve Nederland gaat het om Denemarken, Noorwegen, Zweden, Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Finland.

Trump zegt met de maatregel te komen omdat deze landen deelnemen aan een Deense militaire missie in Groenland, die wordt gezien als voorbereiding op een mogelijke NAVO-oefening. Deze week maakte demissionair minister Brekelmans bekend dat Nederland twee militairen naar Groenland stuurt.

Eerder zeiden de andere landen dat zij ook mensen afvaardigen. Dat deed België ook, maar dat land wordt opmerkelijk genoeg niet genoemd door Trump. "Het is nog niet duidelijk of Trump ons land vergeten is of we om een of andere reden een uitzondering hebben gekregen", schrijft de VRT daarover.

'Onhoudbaar risico'

Trump zegt dat de acht genoemde landen een zeer gevaarlijk spel spelen en een "onhoudbaar en onduurzaam" risico hebben genomen. "Daarom is het absoluut noodzakelijk dat er, voor de bescherming van de wereldvrede en veiligheid, krachtige maatregelen worden genomen om deze potentieel gevaarlijke situatie snel en definitief te beëindigen."

De heffing van 10 procent gaat op 1 februari in en wordt volgens Trump op 1 juni verhoogd naar 25 procent.

Groenland inlijven

Groenland is onderdeel van het koninkrijk Denemarken, maar Trump heeft al meermaals gezegd dat hij het wil inlijven. Dat is volgens hem vanwege "de nationale veiligheid" van de Verenigde Staten, omdat Groenland strategisch tussen Rusland en de VS ligt. Daarnaast worden de vaarroutes om Groenland steeds belangrijker. Ook is het land rijk aan grondstoffen zoals uranium en kritieke mineralen, wat ook een rol kan spelen in Trumps wens om het land te verwerven.

Hij zou Groenland willen overnemen door het te kopen, maar zei ook militaire acties niet uit te sluiten. Binnen de NAVO werd vervolgens gesproken over een mogelijke speciale gezamenlijke Groenland-missie met de VS, om de Amerikaanse president tevreden te stellen.

Correspondent Europese Unie en NAVO Kysia Hekster:

"De EU-landen waar het om gaat en de Europese Unie lijken totaal overvallen door deze aankondiging van Trump. Ze zagen het helemaal niet aankomen.

De militairen die naar Groenland zijn gestuurd, kwamen daarheen op verzoek van Denemarken, dat daar een missie uitvoert. Groenland hoort bij Denemarken, dus de Denen mogen andere landen uitnodigen om te komen helpen op hun eigen grondgebied.

De Denen hebben deze missie vooraf afgestemd met de Amerikanen. Het is onduidelijk of dit uit de koker van NAVO-chef Rutte kwam. Die probeert achter de schermen te werken aan een diplomatieke oplossing.

Maar de missie die bedoeld was om te laten zien dat de Europese landen het Noordpoolgebied heel belangrijk vinden, lijkt nu het tegenovergestelde effect te hebben en de Amerikaanse president boos te hebben gemaakt. Dit is een verdere escalatie.

De EU heeft een gezamenlijke verklaring uitgebracht, maar het is de vraag wat ze daarmee voor elkaar kunnen krijgen."

In Denemarken en Groenland protesteerden vandaag duizenden mensen tegen de plannen van Trump. In de Deense hoofdstad Kopenhagen liepen volgens de organisatie 20.000 mensen mee. Ze riepen slogans als "Nee betekent nee" en "Handen af van Groenland".

In de Groenlandse hoofdstad Nuuk liep de Groenlandse premier Nielsen voorop in een mars naar het Amerikaanse consulaat. Ook dit protest telde duizenden deelnemers.

Correspondent Verenigde Staten Sjoerd den Daas:

"Alles wat op dit moment uit het Witte Huis komt, moeten we serieus nemen, dus ook deze aankondiging. Trump heeft al eerder gedreigd met militaire inzet op Groenland, maar in zijn gereedschapskist zitten ook importheffingen. Als harde taal en dreigementen nog onvoldoende werken, grijpt hij daar vaak naar, voor een eventueel militair ingrijpen.

We zien nu hoe Trump op de verkenningsmissie reageert: er komen heffingen, in eerste instantie van 10 procent. Als Trump Groenland tegen de zomer nog niet heeft kunnen kopen, komt daar nog eens 15 procentpunt bovenop.

Amerikanen zitten helemaal niet te wachten op een inlijving van Groenland, laat staan met geweld. Een overgrote meerderheid is daarop tegen. Dat zou een invasie - en het opblazen van de NAVO - minder waarschijnlijk maken, maar de vraag is of Trump dat ook zo ziet.

In Washington klonken na de aankondiging van verkenningsmissies naar Groenland verrassend genoeg al geluiden dat juist Europa het conflict escaleert, de wereld op zijn kop.

'Wereldvrede staat op het spel', zegt Trump, maar het is de Amerikaanse president die zijn retoriek verder escaleert. Wat het einddoel is van Trump, is onduidelijk, anders dan dat hij Groenland 'koste wat kost' zegt te willen inlijven."

In Indonesië is een vliegtuig met elf inzittenden neergestort. Volgens lokale media is het toestel vervolgens ontploft.

Het passagiersvliegtuig van het type ATR 42-500 was onderweg van Yogyakarta op Java naar het zuiden van Sulawesi toen het rond 01.15 uur lokale tijd van de radar verdween. Het toestel was op dat moment op zo'n 20 kilometer van het vliegveld waar het zou landen en naderde een bergachtig gebied.

Kort nadat het vliegtuig van de luchtverkeersleiding instructies had gekregen over de landing, werd het radiocontact verbroken. Daarop sloeg de luchtverkeersleiding alarm.

Het vliegtuig was gehuurd door het Indonesische ministerie van Landbouw en Visserij. Aan boord waren acht medewerkers van de luchtvaartmaatschappij en drie passagiers.

Zoektocht naar brokstukken

Wandelaars die bezig waren de berg Bulu Saraung te beklimmen hebben brokstukken met daarop het logo van Indonesia Air Transport en kleine brandjes gezien. Deze aanwijzingen kunnen de hulpdiensten helpen het wrak van het vliegtuig te vinden.

Meerdere teams van de hulpdiensten zijn onderweg met onder meer helikopters en drones. De zoektocht naar de brokstukken is volgens de autoriteiten moeilijk doordat het gebied bergachtig is met steile hellingen.