NOS Nieuws - Algemeen

Terwijl de brandstofprijzen het wereldnieuws domineren door de oorlog in het Midden-Oosten, gaan ruim vijftig landen vanaf vandaag in Colombia met elkaar in gesprek over hoe ze kunnen stoppen met fossiele brandstoffen. De conferentie wordt mede georganiseerd door grootverbruiker en -exporteur Nederland, wat bij de aankondiging in november leidde tot zowel verbazing als enthousiasme.

Het is ook best een uitzonderlijke bijeenkomst. Bij de Conference of the Parties (COP), de grote jaarlijkse klimcollega's

aattop waarvoor heel de wereld afreist, is het in dertig jaar tijd één keer gelukt om een zinsnede over "een transitie weg van fossiele brandstoffen en energiesystemen" in een slotverklaring te krijgen. Dat gebeurde in 2023, op de top in Dubai, maar in de jaren erna liepen pogingen om daar gevolg aan te geven steeds vast.

Uit frustratie daarover is nu deze zesdaagse conferentie geboren. Met name landen die fossiele brandstoffen maken houden bij de VN-toppen het uitfaseren daarvan tegen. Daarom wil men nu buiten de gebaande paden gaan. De hoop is een coalition of the willing te smeden die wil nadenken over hoe landen samen van de fossiele brandstoffen af kunnen komen.

Geen focus op slottekst

"Dat lijkt me een slimme zet", zegt jurist Margaretha Wewerinke-Singh, die met haar collega's van Klimaatinstituut SEVEN aan de Universiteit van Amsterdam een beleidsadvies schreef voor deelnemers aan de top. "Het is natuurlijk jammer dat het niet lukt om dit op mondiaal niveau te doen, maar landen met de politieke wil - de groep die nu komt - kunnen zelf ook al veel doen. Die hoeven niet te wachten tot de hele wereld er klaar voor is."

Bij de VN-klimaattoppen ligt de focus altijd sterk op de slottekst, legt Wewerinke-Singh uit. "Dagenlang wordt dan onderhandeld, tot diep in de nacht, soms over één woord. Maar nu, als er geen uit-onderhandelde slotverklaring hoeft te liggen, kun je het met elkaar hebben over wat er moet gebeuren en wat de grootste obstakels zijn."

De opkomst vergeleken met de jaarlijkse VN-klimaattop is niet heel groot. Ruim vijftig landen doen mee, vergeleken met de gebruikelijke 198. Grootuitstoters en fossielproducenten China, India, Saudi-Arabië en de VS ontbreken, maar andere grootmachten zoals Australië, Canada, Noorwegen en Brazilië doen wel mee. De aanwezigen zouden goed zijn voor ongeveer een vijfde van de wereldwijde productie; een fors aandeel, maar lang niet alles.

Nina Jurna, correspondent Latijns-Amerika:

"Deze gezamenlijke Nederlands-Colombiaanse conferentie wordt gehouden in havenstad Santa Marta, en dat is geen willekeurige keuze. Santa Marta staat bekend om zijn steenkoolhaven. Colombia is de grootste steenkoolexporteur van Latijns-Amerika. Ook is het land de op vier na grootste olieproducent in de regio.

Maar de linkse president Gustavo Petro voert een beleid om Colombia groener te maken en minder te laten leunen op fossiele brandstoffen. Zo worden er bijvoorbeeld geen vergunningen meer verleend voor nieuwe steenkool-, olie- of gasexploraties. Tijdens deze conferentie wil Colombia zich dus als voorbeeld opstellen.

Tegelijkertijd is het zeer de vraag of Colombia zelf deze groene agenda zal kunnen handhaven. Eind mei zijn er verkiezingen en de economie en energie zijn grote thema's. Rechtse partijen willen het verbod op het gebied van nieuwe olie-exploraties opheffen. Zij beloven de economie een injectie te geven door vergunningen voor exploraties juist weer uit te geven, en in fossiele brandstoffen te investeren."

Dat niet alle landen er zijn, staat een succes niet in de weg, benadrukt onder meer Nederland vooraf. Het is geen VN-top, er wordt niet onderhandeld, er hoeft geen akkoord te komen. Nederland ziet het vooral als een eerste open gesprek tussen bereidwillige partners. Een soort loket waar kennis wordt uitgewisseld, en waar op termijn wellicht successen uit voortvloeien.

"Het is echt een eerste stap", zegt klimaatdeskundige Leo Meyer, die jarenlang onderhandelde voor de Nederlandse delegatie op de VN-klimaattoppen. "Zelfs als de aanwezigen goed waren geweest voor maar 10 procent van de totale CO2-uitstoot, dan nog is dat een significant signaal. Je moet niet te hoge verwachtingen scheppen. Dit is een duwtje, maar dat kan uitgroeien tot een duw waar ook de grote toppen niet omheen kunnen."

De huidige energieproblematiek onderstreept volgens Meyer ook het nut van het uitfaseren van fossiele brandstoffen. "Maar we zitten natuurlijk wel in een spagaat met de brandstoftekorten die eraan zitten te komen. Er zijn ook nog steeds plannen om aardgasvelden op de Noordzee te exploreren. Dat maakt het voor Nederland wel lastig om veel geweldige beloftes te presenteren."

De rechtbank heeft Koert H. (58) veroordeeld tot vier jaar cel voor de verwoestende brand in de binnenstad van Arnhem in maart vorig jaar. Twee andere verdachten zijn vrijgesproken.

In de nacht van 5 op 6 maart vorig jaar brak in de Arnhemse binnenstad brand uit. Het vuur sloeg een groot gat in het historische centrum. Meerdere panden, waaronder monumentale gebouwen, gingen verloren. Tientallen bewoners moesten hun huis halsoverkop verlaten.

Een paar dagen na de brand werden de drie verdachten opgepakt. Zij zouden een rolcontainer voor een pand in het centrum in brand hebben gestoken, waarna het vuur zich snel verspreidde.

Brandstichting bewezen

De rechtbank acht bewezen dat hoofdverdachte H. met een aansteker de brand heeft aangestoken. Zo heeft een van de medeverdachten verklaard dat H. met een aansteker om een aantal rolcontainers liep en een ervan in brand stak. Ook is op camerabeelden van de bewuste avond te horen dat H. zegt: "Laten we dat ding in de fik steken."

De andere twee verdachten, Ricky N. (42) en Mark V. (31), zijn vrijgesproken, zoals het Openbaar Ministerie ook al had gevraagd. Er kan niet worden aangetoond dat het tweetal heeft bijgedragen aan het ontstaan van de brand, meldt Omroep Gelderland.

'Impulsieve en asociale actie'

De straf tegen H. valt lager uit dan de strafeis van het Openbaar Ministerie. Dat eiste deze maand tien jaar cel. De rechtbank gaat hier niet in mee, onder meer omdat niet kan worden vastgesteld dat het ging om een aanslag of doelgerichte actie. "Het was een impulsieve en asociale actie die volledig uit de hand is gelopen", aldus de rechter.

Hoewel de rechter niet denkt dat het de bedoeling was van de man om zoveel vernieling aan te richten, is het volgens de rechter algemeen bekend dat "brand en rook zich snel verspreiden en zeker op deze locatie in de dichtbebouwde oude binnenstad enorme gevolgen kunnen aanrichten".

Ook neemt de rechtbank het H. kwalijk dat hij geen verantwoordelijkheid neemt voor zijn daden. Hij ontkende eerder alle betrokkenheid bij de brand. Hij gaf toe dat de uitspraken op de camerabeelden van hem waren, maar die waren volgens hem een grapje. "Ik heb geen brand gesticht", zei hij tijdens de zitting.

Naast de celstraf moet H. schadevergoedingen van in totaal ruim 200.000 euro betalen. Ook mag hij vijf jaar niet meer in Arnhem komen.

Het Thaise hooggerechtshof heeft een zaak in behandeling genomen tegen 44 oppositieleden, die in 2021 probeerden de strenge wet op het verbod van majesteitsschennis te versoepelen. Ze riskeren een levenslang verbod op het uitoefenen van een openbare functie.

De wet waar het om gaat, artikel 112, beschermt de machtige Thaise koning Rama X en zijn familie tegen kritiek. Elke vorm van belediging, smaad of bedreiging is strafbaar. Oppositieleden zeggen dat de wet voor politieke doeleinden wordt misbruikt en wordt ingezet om tegenstanders de mond te snoeren.

De 44 verdachten worden beschuldigd van een "ernstige schending" van de ethische code. Vanaf 30 juni zullen zij terechtstaan. Oppositieleider Ruengpanyawut zei vandaag op een persconferentie de zaak aan te vechten om de "democratische vertegenwoordiging" te verdedigen.

Volgende tegenslag voor oppositie

Momenteel zitten 10 van de 44 vervolgden in het Thaise parlement. Zij mogen voorlopig blijven werken, maar bij een schuldigverklaring worden ze mogelijk levenslang geweerd uit een publieke functie.

De zaak is de zoveelste tegenslag voor de People's Party, voorheen de Move Forward Party, die in 2024 werd ontbonden. De partij stond bij de laatste verkiezingen in februari van dit jaar nog voor in de peilingen, maar eindigde uiteindelijk ruim achter de Bhumjaithai Party van de conservatieve premier Anutin Charnvirakul.

285 vervolgingen

Thailand geldt als een van de strengste landen op het gebied van het verbod op majesteitsschennis, het opzettelijk beledigen van het staatshoofd. Mensenrechtenorganisaties waarschuwen al langer voor de steeds verdere inperking van de vrijheid van meningsuiting. Artikel 112 is volgens hen in strijd met internationale mensenrechtenverdragen.

Volgens de Thaise ngo Thai Lawyers for Human Rights zijn tussen juli 2020 en december 2025 zeker 285 mensen op basis van de omstreden wet vervolgd. Er worden geregeld langdurige gevangenisstraffen opgelegd.

Correspondent Zuidoost-Azië Mustafa Marghadi:

"Dit is al de derde keer dat het Constitutionele Hof in Thailand leden van deze partij en vorige incarnaties van de partij vervolgen. In 2019 werd de toenmalig leider van Future Forward geschorst en in 2020 werd de partij ontbonden.

Opvolger Move Forward en de partijleider overkwam hetzelfde in 2023 en 2024. En nu zijn ook de opvolgers daarvan aan de beurt.

Volgens mensenrechtenorganisaties en andere critici wordt dit gedaan om de progressieve partij uit te schakelen. Want de partij wil niet alleen de wetten rond majesteitsschennis versoepelen, maar ook de macht van het leger in de politiek verkleinen. Kortom, ze willen de macht van de huidige conservatieve elite aantasten. Iets wat die elite niet wil laten gebeuren. Ondanks dat een groot deel van de bevolking deze partij en de hervormingsplannen steunt."

Een "schorsing" van Spanje binnen de NAVO, heroverweging van de Britse claim op de Falklandeilanden of landen die 'moeilijk' doen hoge posten ontzeggen. Het Pentagon overweegt het allemaal in reactie op het gebrek aan steun voor de Amerikaanse aanvallen op Iran, schrijft het Britse persbureau Reuters op basis van een bron.

De anonieme bron weidt uit over een mail die zou circuleren binnen de leiding van het Amerikaanse ministerie van Defensie. Samengevat zouden daarin opties staan om "het aanmatigende gedrag van de Europeanen wat terug te brengen". De VS zou zich met name storen aan de houding van Spanje en het Verenigd Koninkrijk.

Spanje verbood de VS om voor de strijd tegen Iran gebruik te maken van het nationale luchtruim of de Amerikaanse bases in het land. Ook het VK stribbelde tegen, maar stond uiteindelijk wel toe dat bases werden gebruikt voor defensieve acties, om bijvoorbeeld Iraanse aanvallen af te slaan. Gebruikmaken van logistiek en luchtruim ziet het Pentagon "als de absolute ondergrens voor NAVO", aldus de functionaris.

Troepenverplaatsingen?

Trump speculeerde eerder al openlijk over de optie om de VS uit de NAVO terug te trekken. Dat leidde tot een grote crisis binnen het militaire bondgenootschap, omdat daarmee de belofte werd uitgehold elkaar te steunen bij een vijandige aanval. In de mail die nu rondgaat wordt een regelrecht vertrek niet genoemd.

De bron wilde niet zeggen of het een optie is om Amerikaanse troepen terug te trekken uit landen die niet genoeg meewerken in de ogen van het Witte Huis. Eerder werd gemeld dat Trump overwoog kritische landen op die manier te treffen.

Wel tot de mogelijkheden behoort een heroverweging van de overzeese claims van Europese landen, zoals die van de Britten op de Falklands. Argentinië, geleid door Trumps bondgenoot Milei, aast al decennia op die eilandengroep, wat in 1982 zelfs een oorlog tot gevolg had. Washington zou nu overwegen Londen diplomatiek te laten vallen in dat geschil.

Onduidelijkheden

Met name voor Spanje, door Trump als een grote dwarsligger gezien, wordt nagedacht over verregaande sancties. Zo wordt gesproken over een "schorsing" van het land binnen het bondgenootschap, hoewel niet precies duidelijk is of daar wel een procedure voor bestaat, hoe de VS dat zou willen doordrukken en wat het dan praktisch inhoudt.

Een lichtere variant zou het uitsluiten van sommige landen zijn bij de benoeming van hoge functies binnen de NAVO. Spanje daarbij op het strafbankje zetten zou een grote symbolische uitstraling hebben, zonder direct de militaire paraatheid aan te tasten.

NAVO-correspondent Kysia Hekster:

"Dit is precies het scenario waar ze achter de schermen bij de NAVO bang voor zijn, dat de Amerikanen individuele landen willen gaan straffen omdat ze volgens Trump niet genoeg meewerken aan de Iran-oorlog.

Het zou leiden tot verdere verdeeldheid in de militaire alliantie die toch al zo onder druk staat omdat de Amerikaanse president maar blijft roepen dat hij niets heeft aan zijn bondgenoten. Als het ene land daarvoor bestraft wordt en het andere niet, leidt dat weer tot nieuwe dilemma's, want hoe moet daar dan op gereageerd worden? De vrees is dat de onenigheid de afschrikkende werking van de club verder aantast, want het bondgenootschap moet het juist hebben van eenheid.

Volgens het NAVO-verdrag kan de VS dit soort sancties overigens helemaal niet opleggen, het bondgenootschap besluit alleen iets als alle 32 leden het eens zijn. Maar de Amerikaanse president is niet zo onder de indruk van regels, zo weten we inmiddels. Dus als hij dit echt zou willen doorzetten, is het aan topman Rutte hem op andere gedachten te brengen. In zijn laatste gesprek met Rutte over de Iran-oorlog bleek Trump echt heel boos over de NAVO, dit wordt gezien als de grootste crisis in de geschiedenis van het bondgenootschap."

Een Pentagon-woordvoerder wil niet inhoudelijk reageren op de uitgelekte beraadslagingen. Wel zegt hij dat het ministerie "de president geloofwaardige opties wil bieden om ervoor te zorgen dat onze bondgenoten geen papieren tijgers zijn, maar doen wat ze moeten doen".

De Spaanse premier Sánchez reageert op het Reuters-verhaal met de mededeling dat zijn regering zich baseert op de officiële positie van landen, niet op hun gelekte e-mails.

Basisartsen die bij het UWV in Amsterdam tot verzekeringsarts worden opgeleid, hebben te maken met een angstcultuur. Ook is de werkdruk te hoog. Dat zeggen betrokkenen tegen EenVandaag en het AD.

"Uit alles blijkt dat hier sprake is van een angstcultuur en intimidatie. We hebben regelmatig huilende collega's op de werkvloer en een schreeuwende regiearts", zegt een leidinggevende van de uitkeringsinstantie tegen EenVandaag.

"De opleiding staat onder druk en de productie gaat voor", aldus een verzekeringsarts in opleiding. Door die productiedruk voelen de artsen zich onveilig en neemt het werkplezier af. "We moeten overleven. Het is een regime."

Ook problemen op andere locaties

EenVandaag zegt dat het met een grote groep basisartsen van het UWV heeft gesproken. Ze deden hun verhaal anoniem, omdat ze bang zijn voor represailles van de UWV-leiding. De verhalen worden bevestigd door documenten die de redactie onder ogen kreeg.

Mirko Bal van de beroepsvereniging voor UWV-artsen Novag kent de geluiden ook, zegt hij tegen de NOS. "We hebben gesproken met een heel grote groep artsen uit Amsterdam, dat daar flinke problemen zijn wat betreft de veiligheid van het opleidingsklimaat en dat ze zich onvoldoende kunnen uitspreken over de kwaliteit van de opleiding en dat veiligheidsklimaat."

Wachtlijsten wegwerken

UWV-artsen beoordelen in hoeverre werknemers die langer dan twee jaar ziek zijn arbeidsongeschikt zijn en of ze een WIA-uitkering kunnen krijgen. Al enige tijd kampt de organisatie met een tekort aan artsen. Om de wachtlijsten weg te werken worden ook verzekeringsartsen in opleiding ingezet. De verzekeringsartsen in opleiding doen feitelijk de helft van het werk, aldus EenVandaag.

"Wat daarbij uit het oog verloren wordt is dat deze collega's bezig zijn met het vak te leren en ze daar natuurlijk ook tijd en ruimte voor nodig hebben", aldus Bal. "Cliënten hebben recht op een zorgvuldige beoordeling. Daarvoor zal je toch het vak goed moeten leren voordat je die beoordelingen ook echt op een zorgvuldige wijze kunt doen."

Stoppen met de opleiding kunnen deze artsen niet zo eenvoudig. "In de studieovereenkomst die met het UWV getekend moet worden, staat dat artsen de studiekosten moeten terugbetalen als ze voortijdig stoppen met de opleiding of binnen twee jaar na het afronden weggaan. Dat kan oplopen tot 70.000 euro."

Verscherpt toezicht

Het UWV stond al onder verscherpt toezicht van de toezichthouder voor geneeskundige vervolgopleidingen RGS. Naar aanleiding van de signalen over de angstcultuur stelt deze commissie een nieuw onderzoek in, niet alleen bij het UWV in Amsterdam maar ook bij andere UWV-vestigingen.

In het uiterste geval kan de uitkomst zijn dat het UWV zijn bevoegdheid om basisartsen tot verzekeringsarts op te leiden kwijtraakt. Dat zou betekenen dat de artsen in opleiding niet meer beschikbaar zijn voor het wegwerken van de wachtlijsten.

Reactie UWV en minister

In een reactie erkent het UWV dat de werkdruk hoog is. "Er wachten te veel mensen te lang op een beoordeling die hoort bij een WIA-uitkering. Hierdoor zitten tienduizenden mensen in onzekerheid en neemt de druk op medewerkers toe."

In de reactie zegt het UWV ook dat het de signalen over een onveilig werkklimaat zeer serieus neemt. Er zijn al gesprekken gevoerd met de betrokken medewerkers, Novag, de ondernemingsraad en het management "want verbeteringen zijn altijd nodig".

Minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zegt de signalen over de angstcultuur en werkdruk zeer serieus te nemen. "Ik begrijp dat het UWV heeft aangekondigd dat ze dit grondig gaan onderzoeken. Dat is een goede zaak", zegt hij tegen EenVandaag. Hij heeft de raad van bestuur opdracht geven om een plan op te stellen voor verbetering van de organisatiecultuur.

Een sergeant-majoor van de Amerikaanse Special Forces is opgepakt omdat hij met voorkennis weddenschappen afsloot op de val van de Venezolaanse president Maduro. De 38-jarige Gannon Ken Van Dyke won daar in januari 400.000 dollar mee. Het is de eerste keer dat vervolging wordt ingesteld tegen een gebruiker van een site waarmee op uiteenlopende wereldgebeurtenissen kan worden gegokt.

"We vertrouwen onze mannen en vrouwen in uniform geheime informatie toe zodat ze hun missie veilig en effectief kunnen uitvoeren", reageert interim-minister van Justitie Blanche op de zaak. "Ze mogen die enorm gevoelige informatie niet gebruiken voor persoonlijk gewin."

Volgens een toezichthouder heeft de militair de nationale veiligheid op het spel gezet en zijn collega's in gevaar gebracht.

Flink ingezet

Van Dyke was sinds begin december betrokken bij de planning en uitvoering van de Amerikaanse gevangenneming van Maduro. Details over zijn rol zijn niet naar buiten gebracht. Wel is duidelijk dat hij door zijn werk toegang had tot hoogst geheime informatie over de commandoactie.

Tussen 30 december en 2 januari zette Van Dyke in totaal 32.500 dollar in op de voorspelling dat Maduro voor 31 januari ten val zou zijn gebracht. Vooral kort voor de eerste raketten insloegen in Caracas zette hij flink in. Het was waarnemers destijds al opgevallen dat iemand flink had verdiend aan de totaal onverwachte actie tegen Maduro.

Wedsites als Polymarket en Kalshi liggen onder vuur omdat verboden handel met voorkennis veel geld kan opleveren. Gebruikers kunnen er gokken op diverse ontwikkelingen, van simpele sportuitslagen of de weersverwachting, tot ontwikkelingen in het wereldnieuws, zoals hoelang de Straat van Hormuz dicht blijft. Deze vorm van termijnhandel nam een enorme vlucht na de herverkiezing van president Trump.

Verdachte transacties

Van Dyke lijkt niet de enige te zijn geweest die een informatievoorsprong te gelde heeft gemaakt. Eerder deze maand wisten zeker vijftig nieuwe Polymarket-accounts juist te voorspellen dat Trump een staakt-het-vuren met Iran zou aankondigen, vaak slechts enkele minuten voordat het nieuws wereldkundig werd gemaakt.

Ook verdiende een gebruiker in februari ruim een half miljoen dollar door correct te voorspellen dat de Iraanse leider Ali Khamenei niet lang meer aan de macht zou zijn. Onderzoekers van Harvard berekenden vorige maand dat wellicht 143 miljoen dollar aan winst op de site voortkomt uit handelen met voorkennis. Critici noemen het daarnaast onkies dat er winst kan worden gemaakt door iemands dood te voorspellen.

Polymarket zelf zegt dat deze praktijken niet zijn toegelaten. "De arrestatie van vandaag bewijst dat het systeem werkt." Kalshi gaf eerder deze week drie Amerikaanse politici een boete omdat ze hadden ingezet op hun eigen verkiezingswinst.

'Wereld is een casino geworden'

President Trump reageerde laconiek op de strafzaak. "Helaas is de hele wereld een casino geworden", zei hij tegen de pers. De zaak deed hem denken aan het schandaal rond honkballer Pete Rose. "Die gokte ook op zijn eigen team. Het zou slechter zijn geweest als hij tegen hen had gewed."

Trumps oudste zoon is betrokken bij beide goksites, die de marktleiders in de sector zijn: hij heeft geïnvesteerd in Polymarket en is betaald adviseur bij Kalshi.

Van Dyke is aangeklaagd voor onder meer het gebruik van overheidsinformatie voor persoonlijk gewin en fraude. Daarnaast loopt er een civiele zaak tegen hem bij beurswaakhond CFTC. Van Dyke kan een jarenlange celstraf krijgen. Er zijn op Polymarket vooralsnog geen weddenschappen afgesloten op hoelang precies.

De laatste hoge hekken worden neergezet bij het asielopvang- en detentiecentrum Limnes in het zuiden van Cyprus. De wipwaps voor de kinderen zijn in plastic verpakt, de ijzeren stapelbedden staan onder het bouwstof op de binnenplaatsen tussen de nog lege woonblokken.

Het kamp is grotendeels gefinancierd met EU-geld. Als het later dit jaar helemaal opengaat, is in het opvangdeel plek voor duizend asielzoekers. Het land waar de EU-staatshoofden en regeringsleiders bij elkaar zijn voor een top, is trots op zijn strenge asiel- en terugkeerbeleid.

In Cyprus werken ze deels al met de strengere Europese regels voor asiel die in juni ingaan. Nu de strengere Nederlandse asielplannen deze week strandden in de Eerste Kamer, kijken politici met extra belangstelling naar die nieuwe EU-wetten.

De bedoeling is dat asielzoekers straks aan de buitengrenzen van Europa snel verdeeld worden in twee groepen: mensen die meer of minder kans maken op bescherming. Die laatsten zijn bijvoorbeeld migranten die uit zogenoemde veilige landen komen, ze kunnen worden opgesloten terwijl ze de uitkomst van hun procedure afwachten. Ook families met kinderen komen in deze detentiecentra terecht.

Frontlijnlidstaat

In het gesloten deel van het kamp Limnes is plek voor 800 gedetineerden. Het ging al eerder dit jaar open, er zitten nu ongeveer 100 mensen vast die terug moeten. De eerste ervaringen van de Cypriotische regering met de regels die binnen twee maanden voor de hele EU gelden, zijn positief.

Hoewel er zorgen zijn dat het pact gaat uitlopen op een mislukking, biedt het volgens staatssecretaris van Migratie Nikolas Ioannides juist grote voordelen voor de hele Unie, zegt hij in een interview met de NOS. "Maar vooral Cyprus als frontlijnlidstaat, als toegangspoort tot Europa, gaat het helpen om migratie op een doeltreffende manier aan te pakken."

Cyprus is volgens de Europese Commissie een van de vier EU-landen met "hoge migratiedruk". Dat betekent dat ze volgens de nieuwe regels ook andere landen kunnen vragen asielzoekers over te nemen, een soort Europese spreidingswet. Nederland liet, net als veel andere landen, eerder al weten dat niet te gaan doen. In plaats daarvan betaalt ons land 20.000 euro per asielzoeker, bestemd voor de landen waar ze opgevangen worden.

Staatssecretaris Ioannides snapt dat andere landen niet staan te springen om meer asielzoekers. "Dat is niet verplicht", zegt hij. "Maar het is wel verplicht iets te doen, zoals financiële of andere hulp geven." In het asiel- en migratiepact heet dit "verplichte solidariteit" met landen waar asielzoekers aankomen en opvangen.

Cyprus pronkt graag met hoge terugkeercijfers voor afgewezen asielzoekers. In de hele EU gaat gemiddeld ongeveer een op de vijf terug, op het eiland met ongeveer een miljoen inwoners claimen ze dat voor iedere asielzoeker die aankomt, er vijf teruggestuurd worden.

Volgens Ioannides is dat te danken aan een mix van vrijwillige en gedwongen terugkeer. Hij heeft een presentatie over zijn beleid gegeven aan de andere Europese landen en hoopt dat het succes van Cyprus het succes van de hele Europese Unie kan worden.

Achterstallig onderhoud

Volgens Corina Drousiotou van de Cypriotische vluchtelingenorganisatie Refugee Council is er wel wat af te dingen op dat succesverhaal. "We zijn een eiland. Als je hier wordt afgewezen dan kan je nergens anders heen. Dat kan je niet zomaar vergelijken met andere landen."

"Bovendien, de overheid heeft de procedures jarenlang laten versloffen, eindelijk zijn ze nu bezig met dat achterstallige onderhoud. Omdat tegelijkertijd inmiddels veel minder asielzoekers naar Cyprus komen, is het niet zo moeilijk meer mensen weg te sturen dan aankomen."

Ze is ook kritisch over het uitzetten van werkkrachten. "We hebben juist veel buitenlanders nodig om onze economie draaiende te houden, we hebben te weinig mensen hier om al het werk te doen. Tussen al die uitgezette migranten zitten er veel die werkten en hun bijdrage leverden aan onze maatschappij. Die moeten we nu weer gaan vervangen, dus het is een beetje lood om oud ijzer."

Met de nieuwe EU-regels wordt het mogelijk uitgeprocedeerde mensen terug te sturen naar 'terugkeerhubs', in landen buiten de EU, waaraan lidstaten geld geven en waar ze afspraken mee maken. Migratieminister Van den Brink zei vorige maand in een kopgroep te zitten die daarover verkennende gesprekken voert, tot nu toe zijn voor zover bekend nog geen overeenkomsten gesloten.

Het is de bedoeling dat in het nieuwe pact ook het tempo van de verschillende onderdelen van de asielprocedure flink omhooggaat. Maar Europese vluchtelingenorganisaties hebben er een hard hoofd in dat het overheden gaat lukken de zelfopgelegde deadlines te halen.

"Die zijn zo strak", waarschuwt Corina Drousiotou van de Cyprus Refugee Council. "Ik heb er niet veel vertrouwen in dat het gaat lukken. Zeker omdat het pact ook eisen stelt aan de kwaliteit van de procedures en de rechten van migranten."

Goedemorgen! In het Colombiaanse Santa Marta begint een zesdaagse conferentie over de afbouw van fossiele brandstoffen en duizenden mensen krijgen een koninklijke onderscheiding, op de laatste werkdag voor Koningsdag.

Eerst het weer: de dag begint met mist of lage bewolking. In het noorden kan het grijs blijven bij 12 graden. In de rest van het land breekt de zon door en wordt het 15 tot 18 graden.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Volgens de Amerikaanse president Trump wordt het staakt-het-vuren tussen Libanon en Israël met drie weken verlengd. Hij heeft dat bekendgemaakt op sociale media. De twee betrokken partijen hebben het nieuws nog niet bevestigd.

Het tijdelijke bestand werd vorige week ingesteld voor een periode van tien dagen en zou eind deze week aflopen. Het staakt-het-vuren werd afgelopen dag door zowel Hezbollah als het Israëlische leger geschonden.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

De top van Mount Everest is voorlopig onbereikbaar door een groot ijsblok van een gletsjer. Die blokkeert de route naar het hoogste punt ter wereld. Volgens de autoriteiten in Nepal zit er niets anders op dan te wachten tot het ijs gesmolten is.

Het blok ligt op zo'n 6000 meter hoogte, een kleine 3 kilometer onder de top. Kenners verwachten dat er mogelijk files kunnen ontstaan onderweg naar boven. Dat kan leiden tot gevaarlijke situaties, door het gebrek aan zuurstof op die hoogte.

Fijne dag!

In de buurt van Weert is afgelopen nacht een vrouw om het leven gekomen door een auto-ongeluk. De auto botste met hoge snelheid frontaal op een boom. Op foto's is te zien dat de auto in tweeën is gescheurd en het motorblok eruit is geslingerd.

Hulpdiensten hebben tevergeefs geprobeerd om het leven van de vrouw te redden. De andere inzittende is voor controle naar het ziekenhuis gebracht. Het is niet bekend hoe die persoon eraantoe is. De politie kan nog niet zeggen wie van de twee reed.

De melding van het ongeval even ten zuidwesten van Weert kwam rond 01.00 uur binnen bij de hulpdiensten.

Hoewel het piekseizoen is voor bergbeklimmers op Mount Everest kan voorlopig niemand het hoogste punt van de wereld bereiken. Een instabiel brok ijs van een gletsjer belemmert de weg. De Nepalese autoriteiten zeggen dat er weinig anders opzit dan wachten tot het ijs instort.

Er wordt gevreesd dat klimmers later in het seizoen weer in de rij moeten staan om de top te bereiken. De situatie heeft nu al tot wekenlange vertragingen geleid, schrijft de Britse omroep BBC. Het dertig meter hoge blok ijs ligt net onder Kamp 1, dat op ongeveer 6000 meter hoogte ligt. De top ligt bijna drie kilometer hoger.

Honderden klimvergunningen verleend

Volgens de Nepalese krant The Kathmandu Post hebben dit jaar ruim 400 mensen een vergunning gekregen om Mount Everest te beklimmen. Daarmee zou 2026 in de buurt komen van recordjaar 2023, toen 479 bergbeklimmers de top mochten proberen te bereiken. Dat jaar kwamen zeker zeventien klimmers om het leven.

"De vertraging in het openen van de route heeft de vrees voor mogelijke 'files' op weg naar de top verhoogd", zegt bergbeklimmer Purnima Shrestha tegen de BBC. De periode waarin de berg kan worden beklommen is beperkt. Bij vertraging moeten mensen dichter achter elkaar hun beklimming wagen.

Maatregelen genomen

In 2019 ging een foto de wereld over van klimmers die massaal in de rij staan om de top van Mount Everest te bereiken. Deze situatie is levensgevaarlijk door de extreme hoogte en beperkte hoeveelheid zuurstof die klimmers hebben.

Nepal heeft de afgelopen jaren maatregelen genomen om het aantal bergbeklimmers en ongelukken op de beroemde berg terug te dringen. Zo is er een wet geïntroduceerd die klimmers verplicht om eerst een andere bergtop van ruim 7000 meter te beklimmen voordat ze aan de hoogste beginnen. Sinds vorig jaar krijgen sherpa's ook hulp van drones.

Het Amerikaanse techbedrijf Meta gaat wereldwijd zo'n 10 procent van zijn werknemers ontslaan. Daarmee belanden zo'n 8000 medewerkers van het moederbedrijf achter Instagram, Facebook en WhatsApp op straat. Het personeel krijgt over een maand te horen wie wordt ontslagen en wie mag blijven.

Het massaontslag werd als eerste gemeld door persbureau Bloomberg en later bevestigd door de techgigant. Het besluit heeft te maken met de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI). Enerzijds gaat Meta vele miljarden extra investeren in nieuwe datacentra. Anderzijds neemt AI taken over van medewerkers.

Oplopend tot 135 miljard dollar

Meta verwacht dat het dit jaar tussen de 115 miljard en 135 miljard dollar uitgeeft. Dat is bijna een verdubbeling ten opzichte van de investeringen vorig jaar. De top van het bedrijf meent dat dit nodig is om de concurrentie bij te houden.

Naast het massaontslag zal Meta ook geen nieuwe mensen aannemen voor de 6000 functies die op dit moment openstaan.

'Microsoft wil contracten afkopen'

Persbureau Reuters meldt dat ook techbedrijf Microsoft fors in de personeelskosten wil snijden. Volgens anonieme bronnen ligt er een plan om zo'n 8750 medewerkers aan te bieden hun contract af te kopen. Dat komt neer op zo'n 7 procent van het wereldwijde personeel. Het bedrijf heeft deze informatie niet bevestigd.

Volgens de Amerikaanse president Trump wordt het staakt-het-vuren tussen Libanon en Israël met drie weken verlengd. Hij heeft dat bekendgemaakt op sociale media. De twee betrokken partijen hebben het nieuws nog niet bevestigd.

Het tijdelijke bestand was vorige week ingesteld voor een periode van tien dagen en zou eind deze week aflopen. Het staakt-het-vuren werd afgelopen dag door zowel Hezbollah als het Israëlische leger geschonden.

'Vredesakkoord is mogelijk'

Trump zei dat hij op korte termijn de Israëlische premier Netanyahu en Libanese president Aoun wil ontvangen in de VS. De Amerikaanse president beweerde tegenover journalisten dat het mogelijk is om dit jaar een vredesakkoord te sluiten.

Het zou historisch zijn als Netanyahu en Aoun elkaar ontmoeten: de twee buurlanden hebben al decennia geen diplomatieke betrekkingen met elkaar. Het was al uitzonderlijk toen eerder deze maand ambassadeurs van Libanon en Israël elkaar spraken in Washington.

De afgelopen dag hebben opnieuw vertegenwoordigers van de twee buurlanden elkaar ontmoet in het Witte Huis. President Trump, vicepresident Vance en minister van Buitenlandse Zaken Rubio waren er ook bij aanwezig. "Het was een grote eer om deel te nemen aan deze zeer historische bijeenkomst", zegt Trump in een verklaring op zijn platform Truth Social.

Aanvallen over en weer

Ondanks het bestand waren er gisteren alsnog beschietingen gemeld. Israël stelt dat het drie strijders van Hezbollah heeft gedood in Zuid-Libanon. Hezbollah heeft raketten gelanceerd richting Israël, naar eigen zeggen als reactie op schendingen van het bestand door Israël.

Het Israëlische leger houdt een deel van Zuid-Libanon bezet. Netanyahu lijkt dit gebied effectief te gaan annexeren. Dat is volgens hem nodig om Israël veilig te houden tegen aanvallen van Hezbollah. Het Israëlische leger richt verwoestingen aan in het bezette gebied en verbiedt burgers om terug te keren.

In een nationaal park in Italië zijn in een week tijd zeker achttien wolven dood gevonden. Het Nationaal Park Abruzzen, Lazio en Molise vermoedt dat de dieren zijn vergiftigd door boeren. Ook andere dieren zijn dood gevonden, waaronder drie vossen en een buizerd.

Het is niet de eerste keer dat dit gebeurt. In 2023 werden negen wolven dood gevonden in het natuurgebied.

"We zijn teleurgesteld en wanhopig, en ons gevoel gaat op en neer tussen diep lijden en ongeloof", schrijft het park in een emotionele verklaring. "We hopen dat we niet nog meer slecht nieuws krijgen en dat dit dramatische verhaal geen vervolg krijgt", aldus de beheerders.

Sterk vermoeden

Het park vermoedt dat er vergiftigd aas is gebruikt om de dieren te doden. Vorige week werden al tien dode wolven en mogelijk lokaas gevonden. Daar kwamen woensdag nog zeven kadavers bij.

De dieren zijn aangetroffen in verschillende delen van het park. Volgens de beheerders vertonen ze vergelijkbare sporen, die allemaal duiden op vergifting. Het is alarmerend, zegt het park, dat erop hamert dat het strafbaar is. "Wat de motivatie ook is, illegaliteit en criminaliteit zijn op geen enkele manier te rechtvaardigen."

Zorgen om bruine beer

Het Nationaal Park Abruzzen, Lazio en Molise is een van de bekendste nationale parken van Italië. Het ligt in het midden van het land, tussen Rome en Napels, en heeft een oppervlakte van ongeveer 500 vierkante kilometer. Er leven veel verschillende soorten, waaronder haviken, lynxen en herten.

Ook de zogenoemde Marsicaanse bruine beer komt er voor, die wordt gezien als symbool van het natuurpark. Het Wereld Natuur Fonds in Italië maakt zich ernstig zorgen over het voortbestaan van de bedreigde beer. Er leven nog maar enkele tientallen exemplaren in het park.

Ook het WWF toont zich aangeslagen en spreekt van een wolvenbloedbad. "Het is een terugkeer naar tijden waarin wilde dieren louter werden gezien als bedreiging die moest worden uitgeroeid", schrijft de organisatie op zijn website.

Controles opgeschroefd

Na de vondst van vorige week is een strafrechtelijk onderzoek ingesteld. "Beren en wolven zijn symbolen van dit gebied. We nemen hun dood niet licht op", zegt de officier van justitie die het onderzoek leidt. In de eerste gevallen lijkt het er al op dat het inderdaad om vergiftiging gaat, maar meer onderzoek is nodig.

Ook de milieuminister Pichetto keurt het gebeurde af en noemt de vergiftigingen gruwelijk. Hij heeft aangekondigd dat de controles in het gebied zijn opgeschroefd.

Er zijn naar schatting 20.000 wilde wolven in de Europese Unie, het grootste deel daarvan leeft in Italië.

De eerste dag van de informele EU-top in Cyprus kende vele opstekers voor Oekraïne. De langverwachte Europese miljardenleningen aan het land komen alsnog vrij, nu Hongarije zijn blokkade heeft opgeheven. Daardoor kon ook het twintigste sanctiepakket tegen Rusland worden goedgekeurd.

Voorafgaand aan de top riepen EU-leiders de lidstaten op om de officiële toetredingsonderhandelingen met Oekraïne te beginnen.

"We zijn onderweg naar Cyprus met goed nieuws", zei voorzitter van de Europese Commissie Von der Leyen. "Terwijl Rusland zijn agressie blijft opvoeren, versterken wij onze steun aan de dappere Oekraïense natie." Ze verwacht dat de eerste betalingen dit kwartaal kunnen plaatsvinden, meldde ze na een ontmoeting met de Oekraïense president Zelensky, die ook op Cyprus is.

Opluchting

Verschillende leiders van Europese lidstaten toonden zich opgelucht nu de leningen van 90 miljard euro, bedoeld voor dit en volgend jaar, eindelijk zijn goedgekeurd. De Duitse bondskanselier Merz zei "zeer dankbaar" te zijn. Premier Jetten sprak van "een heel belangrijke stap". "Cruciaal voor de Oekraïense strijd voor vrijheid en daarmee voor onze veiligheid", schreef hij op sociale media.

Ook over het twintigste sanctiepakket tegen Rusland viel geen onvertogen woord. Die beperkingen rond onder meer de olie- en gashandel, scheepvaart en handel in grondstoffen moeten de Russische economie onder druk zetten. Verder zijn 120 personen en organisaties aan de sanctielijst toegevoegd, die daardoor te maken krijgen met reisverboden en bevriezing van hun Europese tegoeden. "Terecht", oordeelde Zelensky.

Een derde aangesneden thema ligt duidelijk gevoeliger: toetreding van Oekraïne tot de Europese Unie. Voorafgaand aan de top riepen de voorzitters van de Europese Raad en Europese Commissie, Costa en Von der Leyen, EU-lidstaten al op om de officiële toetredingsonderhandelingen met Oekraïne te starten. Von der Leyen maakt zich daar al jaren hard voor, maar het is aan de EU-landen om daar de knoop over door te hakken.

Premier Jetten zei geen jaartal te willen plakken op de toetreding van het land tot de EU, dat nu met acht andere landen nog kandidaat-lidstaat is. "Onderhandelingen over toetreding tot de EU kunnen snel gaan, maar dat betekent niet dat er op hele korte termijn ook een toetredingsdatum voor Oekraïne te noemen is." Hij zei dat Oekraïne in de Europese familie thuishoort, maar dat het land "nog echt veel werk moet verzetten".

Ook de Belgische premier De Wever en zijn Luxemburgse collega Frieden reageerden terughoudend op de oproep van de EU-kopstukken. Een volwaardig EU-lidmaatschap op korte termijn noemde De Wever "niet realistisch". Een model met verschillende gradaties van lidmaatschap ziet hij wel zitten. Zo zou een land lid kunnen worden zonder dat het stemrecht krijgt of zonder dat het aanspraak kan maken op landbouwsubsidies.

Redacteur Bureau Brussel Chris Ostendorf:

"Een versnelde procedure of een lidmaatschap met minder rechten, onder de EU-staatshoofden en regeringsleiders, wordt er de laatste weken druk over gepraat. De tijd dringt, want lid worden zou zo maar sneller aan de orde kunnen komen dan tot voor kort werd aangenomen.

Als er een akkoord komt tussen Oekraïne en Rusland zal dat ongetwijfeld heel pijnlijke onderdelen bevatten, zoals het in ieder geval tijdelijk gedwongen opgeven van delen van door Rusland bezet gebied. Om die pijn enigszins te verzachten zal ook het door veel Oekraïners zo vurig verlangde EU-lidmaatschap onderdeel zijn van het akkoord, is de verwachting. Zelensky moet dat via een referendum aan zijn bevolking voorleggen.

Europese leiders zeggen al sinds het begin van de oorlog dat Oekraïne deel is van de Europese familie, maar benadrukken nu nog dat het land pas lid kan worden als aan alle voorwaarden voldaan is. Maar voor een jarenlang durende procedure heeft Oekraïne, en ook de EU, dus eigenlijk geen tijd.

Zelensky wil al volgend jaar lid wil worden. Veel EU-landen vinden dat te ambitieus, maar achter de schermen wordt toetreding in 2029 niet onrealistisch genoemd. Toetreding is uiteindelijk een politiek besluit."

Ook Jetten ziet zulke "alternatieve routes" wel voor zich "voor landen als Oekraïne om onderdeel te worden van die EU-familie". De toetreding van Oekraïne staat in juni op de agenda van de formele EU-top. Daar zal nog geen besluit vallen over zulke alternatieven, verwacht de Nederlandse premier.

In Cyprus gebeurt dat deze dagen in elk geval ook niet. Op deze informele top zullen de Europese leiders met elkaar spreken over onder meer het conflict in het Midden-Oosten en Europese veiligheid.

Een automobilist die in 2024 een dodelijk ongeluk veroorzaakte in Milheeze, moet vijf jaar de cel in. Ook raakt hij zijn rijbewijs tien jaar kwijt.

Dat heeft het gerechtshof bepaald. De straf in hoger beroep valt veel hoger uit dan de twaalf maanden gevangenisstraf waartoe de man werd veroordeeld door de rechtbank, meldt Omroep Brabant. .

De automobilist, Diogo M., raasde op 2 augustus 2024 met een snelheid van tussen de 176 en 184 kilometer per uur door het Brabantse dorp, terwijl daar een maximumsnelheid geldt van 80km/u. Hij botste achterop de auto van een 75-jarige man uit Milheeze. Die auto klapte op een lantaarnpaal, stuitte terug op de weg en vloog in brand. De 75-jarige man kwam om het leven, M. raakte zwaargewond.

Onverteerbaar

Nabestaanden lieten al tijdens de zitting van de rechtbank weten dat ze het onverteerbaar vinden wat er is gebeurd: "We hebben geen afscheid kunnen nemen, konden alleen maar tegen een houten kist aankijken", zeiden ze. "Dit is hartverscheurend. We hopen dat de dader inziet dat hij onze levens compleet heeft veranderd."

M. verklaarde eerder dat hij de dag van het ongeluk doodmoe was. Hij had amper geslapen, omdat zijn toenmalige vriendin de avond ervoor had verteld dat zij hun relatie wilde beëindigen.

Volgens het Openbaar Ministerie wilde de geboren Portugees met zijn dollemansrit een eind maken aan zijn leven. De officier van justitie noemde de man voor de rechtbank "'impulsief en buitengewoon egoïstisch".

Los van het wegdek

Uit een reconstructie bleek dat M. voorafgaand aan de fatale botsing op zeer hoge snelheid een aantal auto's inhaalde. De bestuurder van een quad wist ternauwernood een aanrijding te voorkomen. Op een bepaald moment kwam de auto van M. zelfs los van het wegdek. "Wat een gek", zou een getuige later verklaren.

Toch kwam M. er bij de rechtbank vorig jaar met een celstraf van twaalf maanden vanaf. De rechter vond weliswaar dat M. roekeloos had gereden, maar zei dat poging tot zelfdoding of doodslag niet konden worden bewezen.

Geen hoop meer

Maar het gerechtshof gaat daar niet in mee. "Ten laste van de verdachte is bewezenverklaard dat hij zich schuldig heeft gemaakt aan doodslag", staat in de uitspraak.

Het hof wijst er meermalen op dat M. zich er op 2 augustus 2024 wel degelijk bewust was van het feit dat hij een ongeval met dodelijk afloop zou kunnen veroorzaken, maar dat hij zijn rijgedrag toch niet aanpaste.

Bovendien verstuurde hij in de nacht voorafgaand aan het ongeluk verschillende berichten waarin hij dreigde zichzelf dood te rijden. Zelfs kort voor het fatale ongeluk verstuurde hij nog berichten, die er volgens het hof op kunnen duiden dat de verdachte voor zichzelf geen hoop meer zag en zich van het leven wilde beroven.

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113

Colombiaanse huurlingen zijn medeverantwoordelijk voor het bloedbad rond de Sudanese stad Al-Fasher, waar vorig najaar in drie dagen naar schatting 6000 mensen werden gedood. Dat stelt de Conflict Insights Group (CIG). De soldaten zouden door de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) zijn betaald om mee te vechten in Sudan.

De Amerikaanse organisatie die wereldwijd conflicten analyseert, ging de telefoondata na van meer dan vijftig Colombiaanse huurlingen. Daarop is te zien waar de huursoldaten in 2025 waren. Die data, in combinatie met video's, satellietbeelden, vluchtinformatie en open bronnenonderzoek, bewijzen volgens CIG dat de huurlingen een essentiële rol speelden bij de inname van Al-Fasher, die een gruwelijk bloedbad tot gevolg had.

Na de val van de stad in oktober trok de rebellenbeweging Rapid Support Forces (RSF) drie dagen lang moordend, verkrachtend en plunderend rond, waarbij op grote schaal leden van niet-Arabische bevolkingsgroepen werden gedood. Inwoners werden ook massaal slachtoffer van foltering, verkrachting, ontvoering en afpersing. Het geweld dat zich voltrok, vertoonde "tekenen van genocide", stelde een groep mensenrechtexperts in opdracht van de VN vast.

Doorslaggevend bewijs

De strijdgroep wordt door de VAE gesteund met wapens, voertuigen en huurlingen. Het land krijgt in ruil daarvoor goud, maar ontkent zelf elke vorm van betrokkenheid bij de oorlog in Sudan. Volgens CIG-directeur Justin Lynch was daar juist al veel bewijs voor, maar is dit onderzoek doorslaggevend en "kunnen we met met zekerheid zeggen dat de VAE betrokken is", zegt hij tegen de BBC.

De organisatie haalt in het rapport het voorbeeld aan van een telefoon van een huurling die in juni wordt gesignaleerd op een vliegveld in Colombia en later op een vliegveld in Zayed, in de Verenigde Arabische Emiraten. Later wordt de telefoon gelokaliseerd op een militaire basis in Abu Dhabi. Daarna is duidelijk dat het toestel in Libië was, en tussen juli en december vorig jaar in Sudan.

Kindsoldaten trainen

In augustus zei het Sudanese regeringsleger al bewijs te hebben dat Colombiaanse huurlingen meevechten in de oorlog aan de kant van de RSF. Op zijn Facebookpagina gaf de rebellengroep namelijk video's vrij waarop Colombiaanse huurlingen te zien zouden zijn die militaire trainingen gaven. Daarop was Spaans te horen met een Colombiaans accent.

Ook zou er in augustus door het Sudanese leger een vliegtuig uit de lucht zijn geschoten dat vol zat met Colombiaanse huurlingen. Volgens de staatsmedia, die aan het leger gelinkt zijn, kwamen daarbij zeker veertig huurlingen om het leven. Ook is er bewijs dat Colombianen kindsoldaten zouden trainen.

Zo publiceerde de Colombiaanse nieuwssite La Silla Vacía een foto waarop Colombiaanse huurlingen jonge jongens aan het trainen zijn. De nieuwssite kreeg de foto van een voormalige Colombiaanse militair die vier maanden als huurling in Sudan heeft gewerkt. Die vertelde dat ze in verschillende kampen duizenden nieuwe rekruten trainden.

"Er waren kinderen van 10, 11, 12 jaar. Er waren ook mensen van 20 of 30, maar heel veel kinderen, echt veel," zegt de huurling. Het trainen van kindsoldaten is een oorlogsmisdaad onder het internationaal recht. Colombia heeft ook een VN-verdrag ondertekend dat het inzetten en rekruteren van huurlingen verbiedt.

Genegeerd conflict

De humanitaire situatie in Sudan wordt door de oorlog, die al ruim drie jaar gaande is, met de dag schrijnender. Door de oorlog in het Midden-Oosten zijn de voedselprijzen omhooggegaan in een land waar miljoenen mensen honger lijden. Bovendien is er door de crisis in het Midden-Oosten steeds minder aandacht voor Sudan.

De oorlog wordt gezien als een genegeerd of vergeten conflict, terwijl in het land de grootste humanitaire crisis ter wereld heerst. In drie jaar tijd is volgens de VN een kwart van de bevolking, zo'n 14 miljoen mensen, op de vlucht geslagen, met name naar buurlanden als Tsjaad en Egypte. Het geschatte aantal doden loopt uiteen van zo'n 40.000 tot het tienvoudige daarvan. Ook zijn er talloze meldingen en rapporten over honger, seksueel geweld en gerichte aanvallen op ziekenhuizen.

Bekijk hier de special die we eerder maakten over de gruwelen in Al-Fasher:

Een 34-jarige vrouw uit Utrecht krijgt een taakstraf van 100 uur omdat ze haar 9-jarige dochter had gedwongen om spullen te stelen. Het meisje is niet vervolgd, omdat ze nog geen 12 jaar oud is, meldt RTV Utrecht.

Volgens het Openbaar Ministerie ging de moeder samen met haar dochter eerst naar binnen bij een vestiging van de Hema. Ze stopte daar voor ruim 200 euro aan kleding in de tas van haar dochter. Het meisje verliet de winkel als eerste, met de gestolen waar. De moeder volgde negen minuten later.

Daarna ging het tweetal naar een vestiging van de Action, waar ze probeerden voor ruim 160 euro aan snoep en speelgoed te stelen.

Berouwvol

Maar in de Action had de bedrijfsleiding de diefstal door. Toen personeel de tas van de dochter doorzocht, bleek dat de spullen van de Action waren bedekt met de gestolen kleding van de Hema. Moeder en dochter werden opgepakt.

Op basis van camerabeelden die van de diefstallen zijn gemaakt typeerde het OM de moeder als "een zelfverzekerde vrouw die druk in de weer was met spullen en tassen". Voor de rechtbank toonde zij zich berouwvol. Met een betraand gezicht verklaarde de 34-jarige verdachte dat ze veel spijt heeft. Ze weet ook niet precies waarom ze het deed, zegt ze zelf.

Langs de kassa

De moeder zei ook dat zij verantwoordelijk is. "Mijn dochter wist niet eens dat ik niet betaald had." Maar hoe wist de dochter dan dat ze met een volle kar met spullen langs de kassa moest lopen, vroegen de rechter en het OM zich af. Daar had de vrouw geen antwoord op. Volgens de rechter staat vast dat de dochter instructies heeft gehad. "Dat kan eigenlijk niet anders", zei hij.

De moeder is daarmee schuldig aan criminele uitbuiting: het dwingen van personen (vaak minderjarigen) tot illegale activiteiten zoals diefstal. De rechter legde de vrouw daarom een taakstraf op. Voert ze die niet uit, dan krijgt ze 50 dagen cel. Ook legde de rechter een voorwaardelijke celstraf op van vier maanden met een proeftijd van vier jaar.

Gevolg van de veroordeling is dat de vrouw niet meer in aanmerking komt voor het verkrijgen van de Nederlandse nationaliteit.

Ingehuurd

Het gebeurt niet vaak dat iemand wordt veroordeeld voor criminele uitbuiting van haar of zijn eigen kind. Wel concludeerde Conny Rijken, Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen, vorig jaar dat het aantal minderjarigen dat slachtoffer wordt van criminele uitbuiting toeneemt.

Daarbij gaat het vaak om jongeren die door criminelen worden 'ingehuurd', bijvoorbeeld om drugs te smokkelen of naar Nederland gesmokkelde drugs uit schepen in de havens halen, explosieven te plaatsen of hun pinpas ter beschikking te stellen voor criminele doeleinden.

De landelijke overheid heeft afspraken gemaakt met een Europese cloudleverancier. Het gaat om het Duitse StackIT. In een raamovereenkomst staat onder welke voorwaarden overheidsorganisaties de diensten van het bedrijf kunnen gebruiken.

De overeenkomst moet de drempel verlagen voor bijvoorbeeld ministeries om over te stappen naar de Europese cloud. Volgens de Rijksoverheid kan dat "onder vooraf vastgestelde, veilige en gunstige voorwaarden". Overheidsorganisaties mogen zelf bepalen in hoeverre zij gebruikmaken van de diensten en zijn niet verplicht om over te stappen.

"Met deze overeenkomst zetten we een belangrijke stap in het verkleinen van onze afhankelijkheid van partijen buiten Europa en versterken we onze digitale weerbaarheid", schrijft minister van Weel van Justitie en Veiligheid in een verklaring.

Kwetsbaarheid

Momenteel gebruikt de overheid vooral diensten van de grote Amerikaanse techbedrijven, zoals Google, Microsoft en Amazon. Ook daarmee werden voorheen raamovereenkomsten gesloten.

Sinds vorig jaar zijn er grote zorgen over de digitale afhankelijkheid van de Verenigde Staten. Zo leidt de mogelijke Amerikaanse overname van het bedrijf Solvinity, dat DigiD beheert, tot veel discussie over de kwetsbaarheid van overheidsdiensten.

Een meerderheid van de Tweede Kamer wil nu dat het beheer van DigiD wordt weggehaald bij Solvinity, al zien veel partijen liever dat het bedrijf helemaal niet in Amerikaanse handen komt.

'Digitale autonomie'

Volgens de overheid leidt de overeenkomst met StackIT tot het versterken van de digitale autonomie van Nederland. "Digitale autonomie betekent dat we zélf keuzes kunnen maken uit een divers aanbod van aanbieders", schrijft staatssecretaris Willemijn Aerdts van Digitale Economie en Soevereiniteit. Volgens haar is het van belang dat de Europese markt gestimuleerd wordt. "Dat doen we met deze overeenkomst".

De Rijksoverheid schrijft dat er duidelijke afspraken zijn gemaakt over waar data worden opgeslagen. Dat moet gebeuren binnen de Europese Economische Ruimte (EER). Verder zijn er afspraken gemaakt over het beëindigen van contracten, zoals wanneer een cloudleverancier in handen zou komen van een partij buiten de EER.

De raamovereenkomst met StackIT is de eerste afspraak van zijn soort, zegt een woordvoerder van de staatssecretaris tegen persbureau ANP. De afspraken gelden per direct.

Aan het begin van de maand april publiceerde het KNMI een overzicht van weerwaarschuwingen in Nederland: sinds 2010 is er in april geen enkele keer een code oranje of rood uitgegeven. De maand van dit jaar past tot nu toe volledig in die trend. Er is weinig regen gevallen en ook qua windstoten en storm is het opvallend rustig gebleven.

Voor de laatste loodjes van deze maand zit er ook geen onstuimige omslag aan te komen. Een groot hogedrukgebied ligt al een aantal dagen tussen IJsland en Groot-Brittannië en beïnvloedt ook het weer in Nederland. Het is vaak zonnig en regen valt er niet of nauwelijks.

Het kan in de nacht en ochtend wel hier en daar wat mistig worden. De mistflarden zijn meestal in de ochtend vrij snel weer opgelost. Dat is in de herfst- en wintermaanden wel eens anders en dan kan het tot ver in de middag grijs blijven.

Wind vanaf zee

De wind komt uit het noorden of noordoosten en dit levert wel een flink temperatuurverschil tussen bijvoorbeeld Groningen en Maastricht. De wind blaast over relatief koud zeewater en daarnaast trekt vochtigere lucht met wolkenvelden af en toe het land op.

Meestal is het in de noordelijke provincies en op de Waddeneilanden 10 tot 13 graden. Een groot verschil met de zuidelijke provincies, waar het 16 tot 18 graden kan worden en het vaak stralend zonnig is. Vandaag werd het in Limburg zelfs 20 graden. Met iets meer wind en een wolk die even voor de zon trekt is het wel meteen een stuk minder warm buiten. Kreten zoals "lekker die zon, maar wel fris" zijn voor deze week heel toepasselijk.

Koningsnacht fris

Na het weekend, vooral dinsdag, lijkt de kans op regen ietsje groter te worden. Met Koningsdag is het zeer waarschijnlijk nog wel droog. Koningsnacht verloopt fris met temperaturen tussen 1 en 5 graden. Overdag warmt het op naar een graad of 15.

Verwoeste gebouwen, verhoogd Israëlische militaire aanwezigheid, ruim 2000 slachtoffers onder wie veel burgers en massale ontheemding. Het is het beeld van Zuid-Libanon, dat sinds het begin van de oorlog het toneel is van Israëls nieuwe poging om de militante sjiitische beweging Hezbollah uit te schakelen.

Sinds vorige week geldt formeel een staakt-het-vuren in Libanon, dat volgens zowel Israël als Hezbollah door de andere partij wordt geschonden. Vandaag spreken Israëlische en Libanese vertegenwoordigers weer met elkaar. Het vraagstuk over de bezetting van het 'gele lijn'-gebied is een van twistpunten.

Israël heeft in het zuiden van het land deze gele lijn ingesteld, een vooruitgeschoven grens op zo'n acht kilometer van de door de VN vastgestelde Blauwe Lijn, die de officieuze grens tussen Israël en Libanon aangeeft. Die moet Israël respecteren, maar dat doet het dus niet.

Geen enkele Libanees, ook niet degenen die in het gebied wonen, mag zich van Israël in dit deel van het land begeven. Iemand die toch in de buurt van de gele lijn komt, wordt door het Israëlische leger als gevaar gezien en kan beschoten worden.

De bezetting van het gele lijn-gebied is volgens het internationaal recht niet toegestaan, legt universitair hoofddocent internationaal strafrecht Marieke de Hoon uit. "Het grondgebied dat Israël inneemt, is van Libanon. Door het te bezetten, schendt Israël de territoriale integriteit en soevereiniteit van dat land."

Het Israëlische leger zegt dat het het gebied, zo'n 6 procent van Libanon, gebruikt als 'bufferzone' tegen dreigingen, ook als die niet concreet zijn. Israël is van plan om het gebied ook na de militaire operatie bezet te houden, wat volgens De Hoon neerkomt op verboden annexatie.

In 2024 concludeerde het Internationaal Gerechtshof al dat de Israëlische bezetting van de Palestijnse Gebieden illegaal is. Datzelfde geldt volgens De Hoon voor het gebied dat Israël bezet in Libanon. Bezetting is in beginsel verboden en kan alleen onder strikte voorwaarden, zegt ze. "En alleen al doordat Israël de burgerbevolking niet beschermt, maar in plaats daarvan aanvalt, kun je aantonen dat het illegaal is".

Eenzijdig besluit

"Israël kwam pas met de aankondiging van de gele lijn nadat het staakt-het-vuren was afgekondigd", zegt universitair docent conflictstudies Nora Stel. "Daarmee is het geen afspraak, maar een eenzijdig besluit van Israël". Daardoor neemt in Libanon de angst toe dat als het onder deze omstandigheden tot een langdurig bestand komt, de bezetting van het gele lijn-gebied daarmee de facto wordt geaccepteerd."

Andere landen hebben de verplichting om zich op allerlei manieren te onthouden van het meewerken aan illegale bezetting, stelt De Hoon. "Daarom zijn andere staten, zoals Nederland, verplicht druk te zetten op Israël om bezette gebieden terug te geven en Libanese burgers te ontzien."

De twee experts zien dat het door Israël verboden gebied voor Libanezen onleefbaar is geworden. Het is voor bewoners daarom de vraag of ze ooit nog terug naar huis kunnen.

Zware graafmachines

Zondag meldde de Israëlische krant Haaretz dat dorpen in Zuid-Libanon systematisch worden vernietigd door het Israëlische leger, ook nu het staakt-het-vuren van kracht is. Het leger richt zich volgens bronnen van de krant op het vernielen van burgerlijke infrastructuur zoals woningen, gebedshuizen, scholen en openbare gebouwen.

Dat gebeurt op dezelfde manier als in Gaza en volgens de krant worden in Libanon ook dezelfde zware graafmachines gebruikt. Door de dorpen te verwoesten, voorkomt het leger dat inwoners van de gebieden naar huis kunnen terugkeren. Stel spreekt van een "verschroeide aardetechniek", waarmee Israël het ook voor de langere termijn voor mensen onmogelijk maakt om er te leven.

Begin maart trok Israël opnieuw het zuiden van Libanon binnen, met dezelfde oorlogstactiek die het toepaste in Gaza:

Behalve de dorpen in Zuid-Libanon vernietigt Israël ook de infrastructuur en landbouwgrond. Eerder schreef de vredesorganisatie Pax al dat Israël in grensgebieden in Libanon de grond besproeit met chemische bestrijdingsmiddelen.

Dat landbouwgif is slecht voor het milieu en de volksgezondheid en zorgt dat vegetatie sterft. De boeren in het gebied worden daardoor geraakt: doordat hun grond voor langere tijd onbruikbaar wordt zijn ze hun bron van inkomsten kwijt. Het opzettelijk vernietigen van landbouwgrond is volgens De Hoon een oorlogsmisdrijf. Bovendien komt de voedselzekerheid in Libanon hiermee in het geding.