NOS Nieuws - Algemeen

In de Iraakse stad Falluja worden nog altijd baby's geboren met ernstige afwijkingen die het gevolg zijn van de oorlog die begon na aanslagen duizenden kilometers verderop. Amerikaanse troepen gebruikten tijdens de Irak-oorlog munitie met verarmd uranium.

De gezondheidsproblemen, waaronder nierschade en vele vormen van kanker, behoren tot de vele tragische gevolgen van de aanslagen van 11 september 2001 die een kwart eeuw later nog nagalmen.

Irak had niets met de aanslagen te maken. Toch werd het land een belangrijk strijdtoneel van de Amerikaanse War on Terror. Nu, 25 jaar later, kent het Midden-Oosten een erfenis die verbonden is met wat er lang na die vreselijke dag in de VS gebeurde.

Tegenovergestelde bereikt

"De reactie op 9/11 heeft veel meer impact gehad op het Midden-Oosten dan de aanslagen zelf", zegt Paul Salem, Midden-Oostendeskundige aan het Center for Strategic and International Studies in Washington (CSIS). "De oorlog tegen terreur moest al-Qaida en vergelijkbare groepen verslaan, maar al-Qaida veranderde in al-Qaida in Irak en uiteindelijk kregen we Islamitische Staat in Irak en Syrië. De oorlog tegen terreur heeft in die zin niet gewerkt."

De menselijke tol was immens. Volgens het Cost of War-project van de Amerikaanse Brown University zijn bij de oorlogen onder leiding van de VS sinds 2001 naar schatting 4,5 tot 4,7 miljoen mensen omgekomen. Ongeveer 940.000 mensen werden gedood door direct oorlogsgeweld. Nog eens 3,5 miljoen mensen stierven volgens de onderzoekers aan indirecte gevolgen, door ziekte of honger en de verwoesting van de gezondheidszorg.

De Amerikaanse vergelding begon in Afghanistan en ook Pakistan en landen in Afrika kregen ervanlangs, ver buiten het Midden-Oosten. Toch was het uiteindelijk Irak dat de zwaarste klappen kreeg, gevolgd door Syrië en Jemen.

Beleidsblunder in Irak

De Iraakse leider Saddam Hussein werd snel verdreven, maar daarna ging het mis. Onder leiding van de Amerikanen werd het Iraakse leger ontbonden en het staatsapparaat gezuiverd van leden van Saddams Baath-partij.

Dat was een beleidsblunder die bijdroeg aan het uitbreken van een gewapende opstand en bloedige sektarische vetes tussen soennieten en sjiieten. Met het wegvallen van Saddam werd de machtsbalans in de regio op dramatische wijze verstoord.

"Iran zat destijds eigenlijk ingeklemd tussen twee soennitische grootmachten", zegt Salem. "Aan de westgrens zat Saddam en aan de oostgrens het Taliban-regime. De Verenigde Staten hebben Iran een enorme dienst bewezen door beide regimes uit de weg te ruimen. Zo simpel is het eigenlijk."

De sjiitische milities in Irak, met behulp van het Iraanse regime, grepen hun kans en bouwden naast de Iraakse staat een eigen machtsbasis op. De zwaarbewapende pro-Iraanse groepen groeiden uit tot belangrijke militaire en politieke machtsfactoren.

Volgens Salem was Iran dan ook "absoluut de grote winnaar" van de Iraakse regimewisseling. "De Verenigde Staten dachten dat ze met de oorlogen na 9/11 het Midden-Oosten naar hun eigen beeld konden vormen, maar Iran boekte niet alleen winst in Irak, het werd vervolgens ook sterker in Syrië en Libanon en kreeg nieuwe invloed in Jemen."

Ook naar Syrië

De invasie had nog een onbedoeld gevolg. Uit de opstand tegen de Amerikaanse bezetting ontstond al-Qaida in Irak. De organisatie pleegde honderden bloedige aanslagen en zou uiteindelijk een voorloper worden van IS.

Podcast De Dag: Vast in Guantanamo Bay

De VS sloot zijn verdachten in de war on terror onder meer op in Guantanamo Bay, een detentiefaciliteit op de Amerikaanse marinebasis op Cuba. Dat was onrechtmatig en leidde tot martelingen en inhumane omstandigheden.

In de podcast Nieuwsuur-redacteur Roos Verbrugh die sprak met een ex-gevangene die nu in Nederland woont en met de advocaat van een van de vijftien mannen die er nog steeds vastzitten.

In Syrië kwamen verschillende ontwikkelingen samen. De opstand tegen president Bashar al-Assad veranderde in een burgeroorlog en jihadistische netwerken uit Irak vonden een nieuwe voedingsbodem.

IS veroverde in 2014 grote delen van Syrië en Irak en riep een kalifaat uit. De VS raakten daarop opnieuw militair betrokken in Irak en begonnen ook luchtaanvallen in Syrië. De strijd tegen IS voegde een nieuwe, bloedige fase toe aan de oorlogen in de regio en joeg nog meer mensen op de vlucht. De enorme vluchtelingenstroom uit vooral Syrië bereikte ook Europa, met ingrijpende menselijke en politieke gevolgen.

Afghanistan terug bij af

In Afghanistan eindigde de oorlog ook heel anders dan de Amerikanen hadden gehoopt. Na twintig jaar vertrokken de laatste Amerikaanse militairen in augustus 2021, met de staart tussen de benen.

Toch kreeg het brein achter de aanslagen, Osama bin Laden, niet waar hij oorspronkelijk op uit was, zegt Salem. "Hij wilde Amerika uit Saudi-Arabië en het Midden-Oosten verdrijven. Dat is niet gebeurd. Wel heeft hij Amerika meegesleurd in extreem kostbare oorlogen die het land niet heeft gewonnen."

Derde oorlog

Salem trekt 25 jaar later een rechte lijn naar de huidige Amerikaanse oorlog met Iran. "Je zou dit bijna de derde oorlog kunnen noemen, na Afghanistan en Irak. In zekere zin is dit een oorlog om de schade van die eerste twee weer ongedaan te maken."

"Die oorlogen maakten Iran sterker. Nu probeert de VS Iran weer te verzwakken." De aanslagen in de VS duurden nog geen ochtend, maar zetten ontwikkelingen in gang die nog altijd nadrukkelijk na-echoën in het Midden-Oosten. Daarmee is de cirkel 25 jaar na 9/11 nog altijd niet rond.

Het Openbaar Ministerie (OM) in Limburg heeft een strafrechtelijk onderzoek ingesteld naar twee politieagenten die mogelijk vertrouwelijke informatie hebben verspreid. De agenten zijn tijdelijk op non-actief gezet.

De twee medewerkers van de Limburgse politie worden allebei verdacht van het doelbewust doorzoeken van de politiesystemen om de vertrouwelijke informatie vervolgens met personen buiten de politie te delen.

Het gaat volgens L1 Nieuws om een medewerker van het politieteam Venlo-Beesel en een medewerker van politieteam Brunssum-Landgraaf. Het OM heeft twee aparte onderzoeken ingesteld.

Na het onderzoek door het OM zal er een disciplinair onderzoek plaatsvinden. In dat laatste onderzoek zal gekeken worden of de politieagenten verzuimd hebben hun werk goed, eerlijk en betrouwbaar te doen.

De gewaagde korte, zwartzijden jurk die prinses Diana in 1994 droeg wordt geveild bij Sotheby's. De prinses droeg de jurk, die in Engeland bekend staat als revenge dress (wraakjurk), naar een feestje op de dag dat haar echtgenoot prins Charles in een televisie-interview toegaf dat hij haar tijdens hun huwelijk ontrouw was geweest.

Diana had de schouderloze, strakke jurk met diep decolleté van de Griekse ontwerpster Christina Stambolian volgens haar stylist Ana Harvey al jaren in haar kast hangen, maar vond hem te gewaagd om te dragen.

Na de bekentenis van Charles wilde ze er volgens Harvey uitzien "als een miljoen dollar". Daarom veranderde ze op het laatste moment van outfit.

Geen verslagen prinses

In plaats van een 'veilige' jurk van Valentino trok ze Stambolians jurk uit de kast die ze combineerde met een parel- en saffieren choker (ketting), gemaakt van een broche die ze van koningin Elizabeth als huwelijksgeschenk had gekregen, en oorbellen met parels die ze bij haar verloving met Charles kreeg.

Haar uiterlijk werd gecompleteerd met vuurrode nagellak en lippenstift, een keuze die regelrecht inging tegen het Britse koninklijke protocol.

In de Britse media werd de jurk direct omgedoopt tot haar revenge dress omdat ze er volgens velen haar echtgenoot publiekelijk mee de ogen uitstak. De volgende ochtend stonden op de voorpagina's van kranten over de hele wereld geen foto's van een verslagen prinses, maar van een evenwichtige, zelfverzekerde en stralende vrouw. Het interview van Charles was daarmee naar de achtergrond verdwenen.

Krachtige boodschap

Volgens Morgane Halimi, hoofd mode bij veilinghuis Sotheby's, begreep prinses Diana instinctief dat mode een taal op zich kan zijn. "Prinses Diana maakte van de jurk een van de krachtigste boodschappen die ze ooit heeft overgebracht, tijdens een zeer emotioneel beladen periode waarin haar leven onder een vergrootglas lag."

In die tijd werd haar verhaal alleen verteld door wat de media over haar schreven. "Door het dragen van deze jurk kon ze nu haar eigen verhaal vertellen".

Daarna nooit meer gedragen

Diana droeg de jurk daarna nooit meer en liet hem in 1997 met tientallen andere jurken uit haar collectie veilen voor een goed doel, vlak voor haar dood door een auto-ongeluk in een tunnel in Parijs. De hoogste bieder van destijds brengt de jurk nu, dertig jaar later, opnieuw op de markt.

Veilinghuis Sotheby's verwacht dat het kledingstuk op de veiling op 9 december tussen de 130.000 en 250.000 euro zal opbrengen. Ter vergelijking: de Jaguar XJ40 waarmee prinses Diana in de wraakjurk bij het evenement arriveerde verwisselde eerder dit jaar van eigenaar voor ruim 77.000 euro.

Geheel in stijl met de betrokkenheid van Diana bij liefdadigheid, gaat een deel van de opbrengst naar een goed doel.

De Amerikaanse chipfabrikant Micron gaat productiemedewerkers in Taiwan een bonus geven ter waarde van 35 tot 68 maandsalarissen, met een minimale vergoeding van 1,7 miljoen Taiwanese dollar, omgerekend ruim 46.000 euro. De bonussen volgen op een voor de chipfabrikant goed jaar.

De fabrikant heeft in Taiwan een van zijn belangrijkste productielocaties. Er werken daar ongeveer 15.000 mensen voor het bedrijf. De bonussen zijn een poging om een staking af te wenden. Daar hadden de Taiwanese vakbonden mee gedreigd.

Enorm in trek

Door de wereldwijde AI-boom zijn bedrijven die geheugenchips produceren enorm in trek. Die chips zijn belangrijk in computers om complexe berekeningen uit te voeren die nodig zin voor AI.

Medewerkers van die fabrikanten vinden dat zij meer in de winsten moeten delen. In mei was bij de Zuid-Koreaanse rivaal Samsung ook een staking aangekondigd die werd afgewend nadat dat bedrijf had toegezegd werknemers beter te vergoeden.

Daar beloofde het techbedrijf 10,5 procent van de winst uit te keren aan medewerkers van de chipsafdeling. Werknemers kregen daarmee bonussen van omgerekend 120.000 tot 350.000 euro.

Bonus van 79.000 euro

Ook de Zuid-Koreaanse chipfabrikant Hynix kondigde een betere winstdeling aan. Door die beslissingen was volgens de Taiwanese vakbonden de kloof tussen werknemers van Micron en hun Zuid-Koreaanse collega's vergroot.

De beloningen die nu bij Micron gaan komen, bestaan onder meer uit een contante bonus van 1 miljoen Taiwanese dollar (ongeveer 27.000 euro) voor werknemers in Taiwan die vóór 29 augustus 2025 in dienst zijn getreden. Beginnende ingenieurs krijgen gemiddeld een bonus van zo'n 93.000 euro, waarvan bijna 79.000 euro in contanten.

De rest krijgen zij in aandelen. Daarnaast krijgt elke werknemer een jaarlijkse toekenning van aandelen, meldt het bedrijf.

In de Amerikaanse staat Hawaï zijn zeker twee doden gevallen door een storm die deze week over de eilandengroep trok. De lokale autoriteiten zijn begonnen met de grootschalige herstelwerkzaamheden die zeker twee weken zullen duren.

De storm heeft met windsnelheden van zo'n 177 kilometer per uur een verwoestend spoor achtergelaten. Vooral het noordelijke eiland Kauai is zwaar getroffen.

Tienduizenden mensen hebben geen stroom doordat het elektriciteitsnet flink is beschadigd. Ook zijn veel woningen en andere gebouwen beschadigd of verwoest en staan resorts onder water.

Twee doden

Een van de slachtoffers was een 74-jarige man. Zijn lichaam werd volgens de autoriteiten op Kauai langs de kustlijn gevonden.

De tweede dode viel volgens de gouverneur van Hawaï op het eiland O'ahu. De man overleed nadat een boom op hem viel.

Op Kauai zitten 33.000 huishoudens, bijna het hele eiland, in het donker, melden de autoriteiten. Ook zijn daar wegen vernield en veroorzaakte de storm overstromingen en modderstromen.

Op het kleinere eiland Lanai is de belangrijkste haven buiten gebruik nadat de pier beschadigd is geraakt. Ook is er een zinkgat bij de haven ontstaan en zijn meerdere containers in het water beland.

Volgens de autoriteiten zijn 3000 inwoners afhankelijk van die haven. Er wordt gekeken naar andere manieren om noodhulp naar het eiland te sturen.

Noodtoestand

Het is een van de meest verwoestende stormen sinds 1992, zeggen de lokale autoriteiten van de Amerikaanse staat. In dat jaar veroorzaakte een storm, met windsnelheden van zo'n 250 kilometer per uur drie miljard dollar aan schade.

De gouverneur heeft de Amerikaanse president Trump gevraagd om de noodtoestand uit te roepen zodat federale hulp snel op gang komt. Ook zijn meer dan 300 leden van de Nationale Garde ingezet om te helpen met de herstelwerkzaamheden in de getroffen gebieden.

Reis uitstellen

Toeristen wordt gevraagd om hun reis naar het zwaarst getroffen eiland Kauai voorlopig uit te stellen. Toerisme is een van de belangrijkste sectoren van Hawaï: jaarlijks bezoeken zo'n tien miljoen mensen de eilandengroep.

De lonen moeten volgend jaar met 3 tot 5,5 procent omhoog. Die eis legt vakbond CNV vandaag op tafel.

Ook de reiskostenvergoeding voor werknemers, vindt de vakbond. Werknemers zouden standaard 25 cent per kilometer vergoed moeten krijgen.

Traditioneel komen de vakbonden vlak voor Prinsjesdag met hun looneis. De andere grote vakbond, FNV, volgt maandag.

Meeprofiteren

Een hoger loon is, volgens CNV, nodig om te kunnen voorzien in de stijgende kosten voor het dagelijks leven. Door de oorlog in Iran loopt de inflatie in Nederland op tot boven de 3 procent. CNV eist meer dan dat omdat de bond verwacht dat niet alleen energie, maar ook boodschappen duurder zullen worden.

Daarnaast vindt CNV-voorzitter Hans van den Heuvel dat werknemers moeten meedelen in het succes van bedrijven. "Als werknemers bijdragen aan een hogere productiviteit en groei, moeten ze daar ook van meeprofiteren."

Vandaag uit werkgeversvereniging AWVN in het FD kritiek op de vakbonden. Zij zouden alleen maar vragen om meer loon, zonder na te denken wat dat voor de werkgever betekent. CNV zegt wel degelijk rekening te houden met hoe goed een bedrijfstak er voorstaat. "Het doel is niet om het onderste uit de kan te halen, maar om eerlijk te delen."

Reiskosten

Naast een hoger loon eist CNV ook een hogere reiskostenvergoeding. De prijzen aan de pomp zijn hard gestegen sinds de VS en Israël begonnen met hun bombardementen op Iran.

Omdat de Straat van Hormuz vrijwel volledig is afgesloten, komt er minder olie en gas uit het Midden-Oosten. Inmiddels betaal je voor een liter benzine zo'n 50 cent meer dan een half jaar geleden.

Volgens de vakbond krijgt nu slechts vijf procent van de werkenden een vergoeding van 25 cent per kilometer. "Dat is veel te weinig. Je gaat naar je werk om geld te verdienen, niet om geld te betalen." CNV wil dat die 25 cent per kilometer in alle cao's de norm wordt en dat deze niet belast wordt.

WIA, WW, AOW

De vraag om meer loon en hogere reiskosten komt boven op de eis dat het kabinet geplande bezuinigingen op sociale zekerheid helemaal van tafel haalt. In eerste instantie wilde het kabinet geld besparen op de AOW, de WIA en de WW.

Uit de gelekte Prinsjesdagstukken blijkt dat het sneller laten oplopen van de AOW-leeftijd van tafel is. Ook het verlagen van het maximum dagloon waarop de hoogte van de WIA-uitkering wordt gebaseerd gaat niet door. De geplande bezuiniging op de WW wordt uitgesteld tot 2029.

De vakbonden vinden dat niet genoeg en voerden daarom afgelopen weken acties. Naast een ov-staking, legden onder andere havenmedewerkers, ambtenaren en zorgmedewerkers het werk neer.

Bij het zware ongeluk met een Nederlandse bus in Zwitserland zijn vijf mensen omgekomen, meldt de politie. Veertig mensen raakten gewond, drie van hen zijn ernstig gewond volgens de Zwitserse autoriteiten. Zeker tien mensen liggen op dit moment nog in het ziekenhuis.

Het ongeluk gebeurde gisteren aan het einde van de middag tussen de dorpen Zernez en Susch, in het oosten van Zwitserland. Aan boord van de bus waren 44 passagiers en een chauffeur. Er namen in totaal 48 passagiers deel aan de groepsreis naar Oostenrijk, maar vier deelnemers waren gisteren niet mee op de dagtrip naar Zwitserland.

Het gaat om een busreis van de Nederlandse organisatie Oad. De bus is eigendom van touringcarbedrijf Hartemink uit Eibergen, in de Achterhoek. De lokale politie gaat ervan uit dat de meeste, zo niet alle passagiers, Nederlanders zijn. Over hun identiteit is verder nog niets bekendgemaakt.

Volgens het Brabants Dagblad is een van de doden een vrouw uit Uden. Zij zou samen met haar man in de bus hebben gezeten. Haar echtgenoot is gewond naar het ziekenhuis gebracht.

Chauffeur zwaar aangedaan

De gewonden zijn naar negen verschillende ziekenhuizen gebracht. Inzittenden die lichtgewond zijn geraakt, kunnen vermoedelijk vandaag het ziekenhuis verlaten, verwacht alarmcentrale Eurocross, die de hulpverlening coördineert. De organisatie helpt de passagiers met de terugreis naar Nederland. "Mensen willen logischerwijs graag naar huis en daarbij gaan we ze helpen. Ze willen uiteraard niet met een bus terug", aldus een woordvoerder.

De chauffeur overleefde het ongeluk en heeft geen ernstige verwondingen opgelopen, meldt de Zwitserse nieuwssite 20 Minuten, die met zijn vrouw sprak. De chauffeur zou de route waar het ongeluk gebeurde regelmatig hebben gereden. Volgens zijn vrouw is hij aanspreekbaar, maar zwaar aangedaan.

Hoe het ongeluk kon gebeuren, is nog niet bekend. De Zwitserse politie zegt tegen lokale media uit te gaan van een eenzijdig ongeval. Het ongeluk gebeurde op een plek waar wegwerkzaamheden waren.

De rijstroken zouden zijn versmald en de bus zou door de vangrail zijn gereden en op zijn zij zijn beland. Mogelijk moest de chauffeur uitwijken voor een steen of rots op de weg.

Oproep

De NOS komt graag in contact met mensen die meer weten over het busongeluk. Kent u betrokkenen of heeft u andere informatie, dan kunt u contact opnemen via oproep@nos.nl.

De bus is vanochtend geborgen en de weg is weer geopend voor het verkeer. Het duurde lang voordat de Zwitserse politie het slachtofferaantal bekendmaakte. Onder meer omdat eerst de nabestaanden op de hoogte moesten worden gebracht.

Direct na het ongeval werden hulpdiensten massaal ingezet. De hele avond zijn de hulpdiensten, onder meer met helikopters, aanwezig geweest op de plek van het ongeval.

'Onze gedachten bij nabestaanden'

Minister Berendsen van Buitenlandse Zaken zegt dat de Nederlandse ambassadeur in Zwitserland met een team ter plaatste is. "Onze gedachten zijn bij de nabestaanden en de familieleden", zegt hij in een verklaring. Premier Jetten noemt het een afschuwelijk ongeluk. "Mijn gedachten zijn bij alle betrokken."

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima hebben hun medeleven betuigd aan de slachtoffers en nabestaanden van het busongeluk. "Ons hart gaat uit naar de nabestaanden, naar iedereen die nu in angst verkeert om het lot van dierbaren en naar de gewonden", schrijven ze op sociale media. "Wij voelen ons met u verbonden bij deze grote tragedie."

De politie heeft vijf mensen opgepakt voor diefstallen bij een woonwarenhuis in Heerlen. Drie van hen waren werknemers van het bedrijf.

Nadat aangifte was gedaan, is door de politie een onderzoek ingesteld. Hierbij zijn onder andere camerabeelden bekeken.

"Al snel bleek dat de winkel door een van de vijf verdachten afgelopen maanden meerdere keren was bezocht. Telkens werden meer spullen weggenomen dan waarvoor afgerekend werd", zegt de politie.

Geholpen

De politie vermoedde dat de verdachte daarbij werd geholpen door personeelsleden van het woonwarenhuis. Daardoor lukte het de verdachte telkens met een volle winkelwagen de winkel te verlaten met onbetaalde spullen.

Afgelopen dinsdag werden vijf verdachten aangehouden. Het gaat om een vrouw van 19 jaar uit Kerkrade, een vrouw van 51 jaar uit Heerlen en drie mannen van 20, 25 en 31 jaar uit Heerlen. Vier verdachten zijn vrijgelaten. Een 31-jarige verdachte wordt voorgeleid bij de rechter-commissaris.

De drie werknemers zijn inmiddels ontslagen. Om welke winkel het gaat, is niet bekendgemaakt.

Israël heeft gisteravond zware aanvallen uitgevoerd in Zuid-Libanon. Daarbij is volgens premier Netanyahu een ondergronds complex van Hezbollah vernietigd.

Op beelden is te zien dat er enorme explosies waren bij de strategisch gelegen Ali Taher-heuvelrug. Die ligt op 15 kilometer van de grens met Israël.

Volgens Libanese veiligheidsbronnen, die persbureau Reuters in juli sprak, heeft Hezbollah in het gebied een ondergronds commandocentrum en wapenopslagplaatsen. De heuvel en de omringende plekken zijn een van de meest betwiste gebieden in de de huidige oorlog tussen Israël en Hezbollah.

Volgens Israël is met de aanval "de operationele controle van de Ali Taher-heuvelrug bereikt, zowel bovengronds als ondergronds".

Het leger bracht beelden naar buiten van de explosie:

Bij de aanval werd 1100 ton aan explosieven gebruikt, meldt het Israëlische leger. De schokken waren voelbaar in heel Zuid-Libanon en zelfs in de hoofdstad Beiroet, die op ongeveer 70 kilometer afstand ligt. Bewoners omschreven het gevoel als dat van een lichte aardbeving, schrijft het Duitse persbureau DPA. Seismologen registreerden de explosie als een beving met een kracht van 4,1.

Volgens het leger was het ondergrondse complex "een strategisch centrum dat in tientallen jaren werd gebouwd". Het zou gaan om twee tunnels van meer dan 2 kilometer lang. Daarin werden volgens het leger onder meer tientallen door Iran gefabriceerde raketten gevonden.

Controle

Israël had een week geleden al de controle over de heuvelrug overgenomen. Het Israëlische Ynet meldt dat de aanvallen een slotstuk zijn van een vier maanden durende operatie. Daarbij werd met tientallen Hezbollah-strijders gevochten die weigerden het complex te verlaten.

Met de explosies van vannacht is het volgens het Israëlische leger definitief niet meer mogelijk voor Hezbollah om vanaf deze locatie aanvallen op Israëlische burgers en militairen uit te voeren.

Israëlische troepen blijven in het gebied aanwezig om te voorkomen dat de aan Iran gelieerde militante groepering Hezbollah er opnieuw voet aan de grond krijgt, aldus Netanyahu en de Israëlische minister van Defensie Katz.

Raamwerk

Israël en de Libanese regering kwamen in juni tot een raamwerk waarin staat dat Israël zich terugtrekt uit Libanon als Hezbollah zich ontwapent. Bij de totstandkoming van die overeenkomst was Hezbollah niet betrokken en de aanvallen over en weer bleven doorgaan.

Hezbollah heeft nog niet gereageerd op de recente Israëlische aanval.

Meer dan zestien uur na het zware ongeluk met een Nederlandse bus in Zwitserland is het aantal slachtoffers nog steeds onduidelijk. De Zwitserse politie zei eerder dat er meerdere doden en gewonden zijn gevallen, maar aantallen werden niet genoemd.

De politie zegt dat eerst de nabestaanden op de hoogte moeten worden gebracht. Hulpdiensten zijn de hele avond bezig geweest met de berging van de lichamen.

Inmiddels is de bus vanochtend geborgen en is de weg ook weer geopend voor het verkeer.

Het ongeluk gebeurde gisteren aan het einde van de middag tussen de dorpen Zernez en Susch, in het oosten van Zwitserland. Aan boord van de bus waren 49 mensen, 48 passagiers en een chauffeur. De lokale politie gaat ervan uit dat de meeste, zo niet alle passagiers, Nederlanders zijn.

Het gaat om een busreis van de Nederlandse organisatie Oad. De bus is eigendom van touringcarbedrijf Hartemink uit Eibergen, in de Achterhoek.

Alarmcentrale Eurocross kan desgevraagd ook niets zeggen over hoeveel slachtoffers er gevallen zijn. Wel verwachten ze in de loop van de dag meer duidelijkheid. Meerdere Eurocross medewerkers zijn inmiddels onderweg naar Zwitserland om de hulpdiensten bij te staan. Er is een Nederlands noodnummer ingesteld voor verontruste thuisblijvers, 071-364 1841.

Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken is onder meer de Nederlandse ambassadeur in Zwitserland onderweg naar de plek van het ongeluk om daar zo goed mogelijk contact te houden met lokale autoriteiten en consulaire bijstand te verlenen. Buitenlandse Zaken kan nog niets zeggen over slachtoffers. Het aantal moet eerst worden bevestigd door de lokale autoriteiten.

Rots?

Hoe het ongeluk kon gebeuren is nog niet bekend. De Zwitserse politie zegt tegen lokale media dat het uitgaat van een eenzijdig ongeval. Het ongeluk gebeurde op een plek waar wegwerkzaamheden waren. De rijstroken zouden zijn versmald en de bus zou door de vangrail zijn gereden en op zijn zij zijn beland.

Mogelijk moest de chauffeur uitwijken voor een steen of rots op de weg. De Zwitserse politie heeft een noodnummer geopend voor de familie van de reizigers.

Direct na het ongeval werden hulpdiensten massaal ingezet. De hele avond zijn de hulpdiensten, onder meer met helikopters, aanwezig geweest op de plek van het ongeval.

Rond de 25e herdenking van 9/11, de aanslagen op 11 september 2001 in de VS, brengt de stad een grote politiemacht op de been. Veel wegen zijn afgesloten voor gemotoriseerd verkeer.

Een kwarteeuw lang was de 9/11-herdenking een dag van bezinning en vooral nationale eenheid. De nabestaanden van degenen die omkwamen door de aanval stonden centraal, maar nu dreigt het verharde politieke klimaat in de VS de sfeer van verbinding te verstoren.

De officiële herdenking vindt plaats op Ground Zero in New York, waar de Twin Towers stonden. Daar vlogen tijdens de ochtendspits van 11 september 2001 twee passagiersvliegtuigen in op de enorme wolkenkrabbers, die daarna instortten. Nu is op die plek het 9/11 Memorial Plaza, een permanente herdenkingsplaats.

Oud-presidenten en nabestaanden

Zoals ieder jaar op deze dag zullen daar speciaal genodigde gasten bijeenkomen, vooral nabestaanden van de slachtoffers, om de namen voor te lezen van alle omgekomen mensen. Ook de oud-presidenten Clinton, Obama, Biden en George W. Bush worden verwacht, evenals de huidige vicepresident, JD Vance.

Herdenking aanslagen 11 september bij de NOS

De herdenking van de aanslagen op 11 september is rechtstreeks te volgen vanaf 14.10 via de app en site. Tot 16.52 uur is de uitzending ook te zien via NPO 1.

Tot zover klinkt de 25ste herdenking niet anders dan anders, maar dit jaar zijn de veiligheidsmaatregelen groter dan ooit. De politie van New York, federale agenten en ander veiligheidspersoneel zullen "massaal aanwezig" zijn, zegt een stadsfunctionaris.

De lokale overheid laat New Yorkers weten dat ze op straat veel mensen in uniform kunnen tegenkomen, net als antiterreureenheden, zwaarbewapende agenten en anti-drone-eenheden. In de wijde omgeving van Ground Zero wordt geen autoverkeer toegestaan. Alleen genodigden mogen naar de officiële herdenking en moeten door een screening heen om binnen te komen.

Vrees voor antisemitisme

Burgemeester Mamdani geeft twee redenen voor de zware maatregelen: de extra betekenis van een kwarteeuw na de aanslagen en het feit dat 11 september dit jaar samenvalt met het begin van het joodse nieuwjaar. Verwijzend naar de recente toename van antisemitische incidenten in New York, benadrukt Mamdani dat de Joodse gemeenschap de feestdag veilig moet kunnen vieren.

Nederlanders zaten in 2001 aan de tv gekluisterd en zagen deze beelden:

Mamdani zelf is middelpunt van een ongekende ruzie rond de herdenking. De laatste weken gaat er een petitie rond waarin de burgemeester wordt opgeroepen om weg te blijven bij de herdenkingsbijeenkomst.

De petitie roept vragen op over het politieke gedachtegoed van Mamdani en zijn familie- en kennissenkring, vanwege vermeende anti-Amerikaanse sentimenten. Mamdani is moslim en is tijdens zijn campagne en ook na zijn verkiezingsoverwinning herhaaldelijk het mikpunt geweest van vaak openlijke islamofobie.

Deze week gooide oud-burgemeester en Trump-advocaat Rudy Giuliani olie op het vuur door te zeggen dat hij het een belediging zou vinden als Mamdani naar de herdenking komt. Giuliani was burgemeester tijdens de aanslagen en heeft wegens zijn empathische optreden in de nasleep daarvan nog enig gewicht in de publieke opinie in New York.

Mamdani is er in ieder geval niet gevoelig voor. Hij zegt als trotse Amerikaan en New Yorker vastbesloten te zijn om de herdenking bij te wonen.

Wie wel opvallend afwezig zal zijn bij de herdenking is president Trump. Volgens The New York Times zag hij ervan af omdat de organisatoren hem niet wilden toestaan een speech te geven. Toespraken zijn al meer dan tien jaar niet toegestaan, om te zorgen dat het evenement waardig en apolitiek blijft.

Volgens Trump klopt het bericht niet. Wel besloot hij zelf naar de herdenking bij het Pentagon te gaan, waar hij wel een toespraak gaat geven. Vicepresident Vance gaat in zijn plaats naar New York.

Serie honkbalwedstrijden

Naast de officiële ceremonie op Ground Zero zullen er verspreid door New York andere herdenkingsbijeenkomsten en evenementen worden gehouden, onder meer door de brandweer. Verschillende brandweerkazernes worden opengesteld voor het publiek en daar zullen de 343 New Yorkse brandweerlieden worden herdacht die tijdens de aanslagen omkwamen.

Een ander opvallend evenement is een serie honkbalwedstrijden tussen de New York Yankees en de New York Mets, de twee profclubs uit de Major League Baseball in die stad. De clubs spelen drie opeenvolgende dagen tegen elkaar in Yankee Stadium, ter ere van de slachtoffers van 9/11.

Goedemorgen! Vandaag is het 25 jaar geleden dat in de Verenigde aanslagen werden gepleegd op de Twin Towers en het Pentagon. In de VS zijn op verschillende plekken herdenkingen.

Eerst het weer: vanmorgen is het bewolkt en valt van tijd tot tijd regen of motregen. Vanmiddag wordt het in het westen droger en breekt soms de zon door. In het oosten blijven enkele buien mogelijk. Bij een zwakke tot matige zuidwestenwind wordt het maximaal 18 tot 20 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

In Dordrecht is vorige week vrijdag een man aangehouden die wordt verdacht van betrokkenheid bij de de invoer van bijna 4000 kilo cocaïne. De partij drugs waarmee hij in verband wordt gebracht werd maandag gevonden in de haven van de Franse stad Duinkerke. De coke zat verborgen tussen plasticafval in een container uit Ghana.

De waarde wordt geschat op ongeveer 225 miljoen euro. De Telegraaf schreef eerder dat Nederlandse en Franse opsporingsdiensten informatie hebben dat de cocaïne mede toebehoort aan de organisatie van Jos L., beter bekend als Bolle Jos.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Minister-president Rob Jetten en zijn partij D66 hebben honderden berichten op sociale media laten schrijven door kunstmatige intelligentie (AI), zo werd vandaag bekend door onderzoek van de Volkskrant. Politici gebruikten al regelmatig mensen om hun teksten te schrijven, maar hoe geloofwaardig zijn ze als ze hun uitingen uitbesteden aan AI?

Fijne dag!

Drie activisten in Hongkong zijn veroordeeld tot gevangenisstraffen van vijf tot ruim zeven jaar vanwege het organiseren van herdenkingen van het Tiananmen-bloedbad in 1989. De activisten werden vorige maand al veroordeeld, nu is de strafmaat bepaald.

Lee Cheuk-yan en Chow Hang-tung kregen respectievelijk zeven jaar en zeven jaar en drie maanden cel. Albert Ho werd veroordeeld tot vijf jaar en twee maanden. De drie werden schuldig bevonden aan het aanzetten tot ondermijning van de staatsmacht.

De activisten organiseerden jarenlang een grote jaarlijkse herdenking van het neerslaan van de prodemocratische studentenprotesten op het Tiananmenplein in Peking. Tienduizenden mensen kwamen daarvoor bijeen in Victoria Park. De herdenking werd vanaf 2020 verboden. De drie activisten werden in 2021 opgepakt en zaten sindsdien grotendeels vast.

Volgens critici laat de zaak zien dat de ruimte voor politieke oppositie en vrije meningsuiting in Hongkong steeds verder wordt beperkt.

Protesten Tiananmenplein

Op 4 juni 1989 eisten demonstranten op het Tiananmenplein, ook bekend als het Plein van de Hemelse Vrede, meer democratie. Uiteindelijk werden ze met tanks en geweerschoten uiteengedreven. Eind juni 1989 zei de Chinese overheid dat er 200 burgers en tientallen leden van de veiligheidstroepen om het leven waren gekomen. In een Brits document dat in 2017 werd vrijgegeven, staat dat er zeker 10.000 doden vielen.

De zaak komt voort uit de bredere politieke strijd die Hongkong de afgelopen jaren heeft veranderd. In 2019 gingen miljoenen mensen in verschillende fases de straat op uit protest tegen een omstreden uitleveringswet, die het mogelijk zou maken verdachten aan China over te dragen.

De demonstraties groeiden uit tot een bredere beweging voor meer democratie en autonomie. Er waren maandenlang massale protesten, blokkades en soms gewelddadige confrontaties tussen demonstranten en de politie. De beweging werd uiteindelijk hard neergeslagen.

Ruimte voor protest ingedamd

In reactie op de protesten voerde Peking in juni 2020 een nationale 'veiligheidswet' in voor Hongkong. Die wet stelt onder meer afscheiding, ondermijning van de staatsmacht, terrorisme en samenwerking met buitenlandse machten strafbaar. Volgens de Chinese regering was de wet noodzakelijk voor de stabiliteit en veiligheid in Hongkong.

Critici zeggen juist dat de wet wordt gebruikt om politieke oppositie en vreedzame kritiek de kop in te drukken. Sinds de invoering zijn veel prominente activisten opgepakt, maatschappelijke organisaties opgeheven en is de ruimte voor protest sterk afgenomen.

Bij een politieachtervolging na een inbraak bij een tankstation in Kessel (Limburg) is vannacht een dode gevallen. Volgens de politie gaat het om een 48-jarige man die geen vaste woon- of verblijfplaats heeft.

Twee andere inzittenden raakten gewond. De auto van de verdachten crashte op de afrit Venlo-Zuid van de A73, meldt de politie.

De politie kreeg na 02.30 uur een melding van de inbraak bij het tankstation aan de Baarloseweg. Na de inbraak gingen de dieven ervandoor.

Stopteken genegeerd

De politie zag de vluchtauto in Blerick rijden. Omdat de bestuurder het stopteken negeerde, werd door agenten een achtervolging ingezet. Hierop vloog de auto met de drie verdachten van de weg op de afrit Venlo-Zuid.

Over de ernst van de verwondingen van de twee personen is vooralsnog niets bekendgemaakt.

In Dordrecht is vorige week een man aangehouden die wordt verdacht van betrokkenheid bij de invoer van bijna 4000 kilo cocaïne. De man werd vrijdag 4 september aangehouden, meldt het OM. De partij waar hij mee in verband wordt gebracht, werd maandag aangetroffen in containers in de Franse haven van Duinkerke.

De verdachte is gisteren voorgeleid aan de rechter-commissaris. Die besloot dat hij nog veertien dagen vast blijft zitten. De man zit in beperkingen en mag alleen contact hebben met zijn advocaat.

De Franse douane meldt dat de cocaïne was verborgen tussen plasticafval in een container uit Ghana. De Franse autoriteiten schatten de waarde van de drugs op ongeveer 225 miljoen euro.

De volledige partij is inmiddels vernietigd. De Franse autoriteiten zeggen te proberen de betrokkenen bij het criminele netwerk achter de zending te identificeren. Volgens het Franse parket was dat netwerk al in beeld bij de nationale recherche.

Betrokkenheid Bolle Jos

De Telegraaf berichtte eerder al over de drugsvangst. Volgens de krant beschikken Nederlandse en Franse opsporingsdiensten over informatie dat de cocaïne mede toebehoort aan de organisatie van Jos L., alias Bolle Jos. Ook meldde de krant dat de drugs bestemd zouden zijn geweest voor een bedrijfsadres in Dordrecht. Het OM heeft de betrokkenheid van de organisatie van L. niet bevestigd.

Het OM verdenkt de in Dordrecht aangehouden man daarnaast van het medeplegen van voorbereidingshandelingen voor de invoer van andere partijen cocaïne in Nederland dit jaar. Vanwege het onderzoek worden daarover voorlopig geen verdere details bekendgemaakt.

Dat het gebruik van verdovende middelen niet is voorbehouden aan de moderne tijd, is misschien niet zo gek. Maar wetenschappers hebben nu ontdekt dat we nog verder terug de tijd in moeten dan we al dachten.

Op het Indonesische eiland Sulawesi gebruikten mensen mogelijk al 25.000 jaar geleden een bewustzijnveranderende noot: de betelnoot. Dat schrijven onderzoekers in het wetenschappelijke tijdschrift Science Advances. Ze onderzochten de resten van twee jagers-verzamelaars en vonden op hun tanden opvallende slijtage én sporen van de werkzame stof arecoline, die invloed heeft op het zenuwstelsel.

De oudste van de twee leefde ergens tussen 25.000 en 16.000 jaar geleden, de tweede ongeveer 7600 tot 6300 jaar geleden. Bij allebei zaten ongebruikelijke, diepe ronde groeven in de tanden. Volgens de onderzoekers ontstonden die groeven doordat de mensen regelmatig op hele betelnoten zogen. De harde noten werden langdurig tegen de tanden gehouden, waardoor het gebit langzaam maar zeker werd afgesleten.

Pijnlijke ironie

Tegenwoordig worden betelnoten vaak samen met onder meer kalk en een blad gekauwd. Dat zorgt voor een sterker stimulerend effect. In delen van Zuid- en Zuidoost-Azië en de Pacific wordt nog op betelnoten gekauwd. In sommige gebieden is het vooral een traditie onder oudere generaties, terwijl het gebruik elders nog steeds veel voorkomt.

Waarschijnlijk was de ervaring destijds wel anders dan bij het moderne gebruik. De onderzoekers denken dat het zuigen vooral een verdovend of pijnstillend effect kon hebben.

En daar zit meteen een pijnlijke ironie. Het langdurig zuigen op harde betelnoten beschadigde de tanden namelijk ernstig. Bij een van de onderzochte mensen was het tandweefsel zo ver afgesleten dat de binnenkant van een tand bloot kwam te liggen. Dat kan zeer pijnlijk zijn en vergroot de kans op infecties.

Laatste ijstijd

De onderzoekers vermoeden daarom dat er een vicieuze cirkel kon ontstaan: iemand gebruikte de betelnoot om tandpijn te verzachten, maar beschadigde daarmee op de lange termijn zijn gebit nog verder.

De bevindingen van de onderzoekers zijn vooral bijzonder omdat de betelnoot hier duizenden jaren vóór de opkomst van de landbouw werd gebruikt. Daarmee gaat het onderzoek veel verder terug dan eerdere archeologische aanwijzingen voor regelmatig gebruik van bewustzijnveranderende middelen.

De oudste van de twee onderzochte mensen leefde tijdens de laatste ijstijd, die ongeveer 11.700 jaar geleden eindigde. Of deze mensen daadwerkelijk op zoek waren naar een 'roes' zoals we die tegenwoordig kennen, is overigens niet met zekerheid te zeggen. De onderzoekers benadrukken dat het effect van het oude gebruik waarschijnlijk milder was dan bij het moderne gebruik.

Maar één ding lijkt duidelijk: mensen experimenteerden al in de ijstijd met planten die iets met hun lichaam en bewustzijn deden. En daar hadden ze, zo blijkt uit hun gebit, een best hoge prijs voor over.

Bij een Russische aanval op een winkelcentrum in de Oekraïense stad Pavlohrad zijn vijf mensen omgekomen en 67 mensen gewond geraakt. Onder de gewonden zijn drie tieners. Dat melden Oekraïense autoriteiten.

Het winkelcentrum werd donderdag overdag getroffen, toen er veel mensen op straat waren. Het is nog niet officieel vastgesteld welk type wapen is gebruikt. Ook twee hulpverleners raakten gewond.

De aanval op het winkelcentrum maakte deel uit van een bredere Russische aanval op Pavlohrad. Volgens gouverneur Oleksandr Hanzha werden vijf stadsdelen van de stad getroffen door drones, artillerie en luchtbommen. In totaal raakten daarbij 76 mensen gewond. Persbureau Reuters meldt dat bij de aanvallen op Pavlohrad in totaal zeven mensen zijn omgekomen.

Pavlohrad is een belangrijk spoor- en logistiek knooppunt voor het oosten van Oekraïne. De stad ligt op ongeveer 75 kilometer van de frontlinie en werd voorheen als een relatief veilige plek beschouwd voor mensen die de oorlog in het oosten wilden ontvluchten. De situatie is de afgelopen maanden drastisch veranderd, meldt The Kyiv Independent.

Op 20 juli werd de stad aangevallen met de eerste zogenoemde glij- of zweefbom. Deze bommen hebben een korter bereik, maar zijn goedkoper om te produceren en worden gelanceerd vanuit vliegtuigen op Russisch grondgebied of in door Rusland bezet gebied.

'Russisch terrorisme'

Gisteren werd in de stad Soemy ook een winkelcentrum getroffen. Dat was hetzelfde winkelcentrum waar woensdag twee mensen omkwamen en twintig mensen gewond raakten bij een Russische droneaanval. Rusland ontkent dat het gericht burgerdoelen aanvalt.

De Oekraïense president Zelensky zei op Telegram over de aanval op het winkelcentrum in Pavlohrad dat "de wereld ziet wat Rusland doet". "We werken zo goed mogelijk samen met onze partners om Oekraïners te beschermen tegen dit soort Russisch terrorisme."

Medewerkers van de douane hebben naar eigen zeggen een nieuwe, creatieve manier ontdekt waarop drugs worden gesmokkeld. Bij een controle stuitten ze op verdachte pinda's.

Tussen de nootjes was crack verstopt. Aan de Surinaamse nieuwssite Waterkant is bevestigd dat de drugs afkomstig waren uit Suriname. Het is niet duidelijk om hoeveel crack het ging. De drugs zijn in beslag genomen en vernietigd.

Zo werden het wel héél verslavende pinda's, is gekscherend te lezen op het Instagramaccount van Douane Nederland. Het was voor de douaniers geen lastige zaak om te cracken, meldt de douane er knipogend achteraan.

Bijzondere vondsten

Het is niet voor het eerst dat de douane nieuwe manieren ontdekt waarop drugs naar Nederland worden gesmokkeld. Vorige maand werden bolletjes cocaïne gesmokkeld alsof het nootjes waren en een week geleden werd een lading wierookschaaltjes doorzocht. Die bleken een dubbele bodem te hebben waar drugs in waren verstopt.

Ook vond de douane pasgeleden nog een lading xtc-pillen tussen de kattenbrokken, cocaïne in het vruchtvlees van een kokosnoot, in bevroren vis en in holle bamboestammen en crack gevonden in popcorn.

Er komen voorlopig geen grote windturbines bij Ratum, vlak over de Duitse grens bij de Gelderse gemeente Winterswijk. De Duitse ontwikkelaar ziet af van de bouw, tot vreugde van een groep omwonenden.

De vier windmolens zouden 250 tot 267 meter hoog worden. De Werkgroep Ratum-Kotten verzet zich al sinds 2023 tegen de komst van de windturbines in de regio. De bewoners vinden dat de "industriële windturbines" niet passen in het coulisselandschap vol oude landerijen, bossen en halfopen veengebied. Ook vrezen ze een "enorme belasting op mens en natuur".

Volgens woordvoerder Juliette Polenz van ontwikkelaar Stadtwerke Münster is uitgebreid onderzocht of de locatie bij Ratum geschikt is. "Maar het ziet ernaar uit dat we niet de benodigde toestemming krijgen. Daarom hebben we besloten om op deze locatie te stoppen met het project", zegt ze bij streekomroep REGIO8.

Duitse advocaat ingeschakeld

De werkgroep vermoedt dat hun weerstand heeft bijgedragen aan dat besluit, zegt voorzitter Karin Pierik. "We hebben al vroeg een Duitse advocaat ingeschakeld, zodat we binnen de Duitse rechtssystemen goed konden handelen. Daarmee hebben we de druk kunnen opvoeren. Ik denk dat Stadtwerke Münster niet op zoveel moeilijkheden en weerstand had gerekend."

Pierik kreeg het nieuws vandaag via de advocaat te horen. "Ik heb tranen van blijdschap, want we hebben nooit opgegeven. Als je niets weet van de Duitse wetgeving en procedures komt er ontzettend veel op je af."

Wethouder Gosse Visser van de gemeente Winterswijk is eveneens verheugd. "Dat is goed nieuws voor de omwonenden. De Werkgroep Ratum-Kotten heeft zich hier enorm voor ingezet." Ook de gemeente en de provincie Gelderland hebben zich verzet tegen de komst van de vier turbines, zegt Visser.

Turbines aan Duitse kant

Er liggen nog meer plannen voor windturbines in de buurt van Winterswijk, in de Duitse gemeenten Südlohn, Rhede en Bocholt. Bij Rhede-Vardingholt loopt het project Külver Heide, waarbij drie windturbines zijn gepland. Die vergunning is verleend door de Duitse regio Borken. Daarnaast bestaan er vergevorderde investeringsplannen aan de Duitse kant van de grens bij Kotten.

Wethouder Visser: "We blijven de andere windprojecten aan de Duitse grens nauwlettend volgen. Zodra er nieuwe stukken beschikbaar zijn, bekijken we samen met de provincie en de werkgroepen welke vervolgstappen nodig en mogelijk zijn."

Ook Pierik blijft zich verzetten tegen windturbines langs de Nederlands-Duitse grens. Zij is ook voorzitter van het Burgercollectief Grensbelang. "Dit speelt langs de hele Nederlandse grens. De strijd is nog niet gestreden, maar dit geeft ons ontzettend veel moed."

De Duitse klimaatactivist die dinsdag na een klopjacht werd opgepakt, plande meer dan 150 sabotageacties. Dat blijkt uit onderzoek naar de man, dat vandaag werd gepresenteerd door de minister van Binnenlandse Zaken van de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen.

Volgens minister Herbert Reul, zijn er meer "mogelijke plaatsen delict" aan het licht gekomen waar de 48-jarige Daniel V. een aanval had willen uitvoeren.

V. werd aangehouden in de buurt van de Nederlandse grens. Hij wordt ervan verdacht dat hij pogingen heeft ondernomen om stroomleidingen te saboteren in de buurt van kolencentrales op verschillende plekken in de deelstaten Noordrijn-Westfalen, Brandenburg en Saksen.

Strijd tegen fossiel

In zeker twee gevallen slaagde hij erin om kortsluiting te veroorzaken. In Bergheim, ten westen van Keulen, was een klein deel van een energiecentrale een paar dagen buiten gebruik na kortsluiting. In Brandenburg was twee keer kortsluiting in een onderstation vlak bij de energiecentrale van Jänschwalde. De incidenten leidden niet tot een stroomstoring.

V. komt uit Gevelsberg, in het zuidelijke Ruhrgebied en had in brieven de verantwoordelijkheid opgeëist voor sommige acties, waarna een klopjacht op hem werd geopend. Hij noemde naar verluidt klimaatbescherming en de strijd tegen fossiele brandstoffen als zijn motieven.

Doetinchem

V. had de tientallen sabotageacties ook in buurlanden gepland, bevestigt minister Reul. Maandag, nog voordat V. werd aangehouden, schreef een Duitse krant al dat de verdachte mogelijk ook in Nederland wilde toeslaan. Hij had volgens de krant een elektriciteitsstation in Doetinchem op zijn lijst met mogelijke doelwitten staan.

Alleen al in de deelstaat Noordrijn-Westfalen werden ruim veertig ontstekingsmechanismen gevonden waarmee V. zelfgemaakte raketten met een dunne draad naar hoogspanningsleidingen van onderstations had kunnen schieten. De klimaatactivist was voornemens om telkens kortsluiting en vervolgens stroomuitval te veroorzaken.

"We hebben niet alleen de vermoedelijke dader van de aanslagen aangehouden, maar mogelijk ook verdere aanslagen voorkomen", aldus Reul.