NOS Nieuws - Algemeen

Ondanks de recente onwelwordingen tijdens hardloopevenementen zien verschillende organisaties geen reden om de wedstrijden te verplaatsen naar koelere maanden. Dat blijkt uit een rondvraag van de NOS.

Opnieuw werden gisteren meerdere hardlopers onwel tijdens wedstrijden in Utrecht, Amersfoort en Groningen. Vanwege de drukkende warmte moesten de veiligheidsdiensten flink opschalen. In zowel Amersfoort als Utrecht werd iemand gereanimeerd.

Het roept de vraag op of het rond deze tijd van het jaar niet te warm is om een hardloopwedstrijd te organiseren. Nee, zeggen verschillende organisaties. Met de juiste starttijden moet het gewoon kunnen, vinden zij. En: "We willen jaarrond een mooie hardloopkalender aanbieden", zegt directeur Wim Nuyts van Golazo, de organisator achter de marathon in Utrecht gisteren.

'Jaarlijks op de agenda'

In Groningen waren gisteren te weinig ambulances om alle slachtoffers te behandelen. Ambulances uit Drenthe en Overijssel werden opgeroepen om te helpen. Zeven deelnemers werden onwel, van wie twee naar het ziekenhuis werden gebracht. Bij de Utrecht Marathon werd één persoon onwel, in Amersfoort ging het om twee deelnemers.

Ook vorig jaar werden hardlopers onwel door de warmte. In Leeuwarden overleed een deelnemer, net als in Enschede.

Hitte is dan ook een belangrijk thema voor organisaties van hardloopwedstrijden. "Het is een kwestie die jaarlijks bij ons op de agenda staat", zegt Tjeerd Scheffer van de Leiden Marathon, die in mei plaatsvindt. "We zijn ooit verhuisd van juli naar mei. Ik moet zeggen dat de temperaturen een beetje zijn meeverhuisd."

Toch ziet hij geen reden om het evenement opnieuw te verplaatsen naar een andere datum. "Het kan warm zijn in mei, maar bij heel wat edities waren de weersomstandigheden prima."

Eerder starten

Er zijn genoeg mogelijkheden om het risico op problemen verkleinen, zegt Scheffer. Veel organisaties adviseren hun deelnemers om van te voren voldoende te drinken, niet te veel kleding te dragen en te trainen in de warmte. Ook toeschouwers kunnen helpen: de marathon in Leiden vroeg hen vorig jaar om met sproeiers te zorgen voor verkoeling langs het parcours. Daarnaast begonnen de halve en hele marathon dat jaar een uur eerder.

Ook met koelbaden kunnen organisaties hitteberoertes voorkomen:

Ook evenementenorganisatie Le Champion houdt in het programma rekening met de warmte. Twee edities geleden mochten de laatste lopers van de Dam tot Damloop in Amsterdam vanwege de weersomstandigheden niet meer van start. Daarom begon de editie van afgelopen jaar vroeger in de ochtend.

Evenementenbedrijf Golazo organiseert vanwege de warmte geen hardloopwedstrijden in juli en augustus. Maar in mei, juni en september zijn er wel evenementen, zoals de marathon van Utrecht, marathon van Groningen, Maastrichts Mooiste en Tilburg Ten Miles. "We doen dat op een manier dat ze behouden kunnen blijven", zegt directeur Nuyts.

Zo is er goed nagedacht over het programma in Utrecht, zegt Nuyts. Eerst gaat de halve marathon van start, daarna de hele. "Marathonlopers zijn vaak nog beter voorbereid, kennen hun lichaam beter, en kunnen dus beter omgaan met de omstandigheden."

Praktische problemen

Maar die voorzorgsmaatregelen zijn dus niet altijd voldoende om gezondheidsproblemen te voorkomen. De halve marathon in Utrecht begon gisteren om 09.00 uur, de hele marathon ging om 10.30 uur van start. Nog vroeger starten is volgens Nuyts geen optie. "Dat heeft te maken met het openbaar vervoer. Mensen moeten er wel kunnen komen. En je werkt ook met vrijwilligers die er moeten geraken."

Ook de andere genoemde oplossing - hardloopwedstrijden in koudere maanden organiseren - is niet praktisch, vinden de verschillende organisaties. "Je zit dan al snel in de weg van andere evenementen", zegt Scheffer van de Leiden Marathon.

Hardlopers moeten het hele jaar door wedstrijden kunnen rennen, zegt Nuyts van Golazo. Als je alle hardloopevenementen in de eerste maanden van het jaar houdt, is er volgens hem geen mooie kalender.

Bovendien is oververhitting eerder in het jaar niet uitgesloten, zegt Scheffer. "Als je in april een wedstrijd organiseert en het is warm, dan ben je helemaal in de aap gelogeerd." Omdat hardlopers dan nog weinig getraind hebben in de warmte, is het lichaam daar niet aan gewend. "En dan is de kans op hitteberoertes nog groter."

Advocaat Geert-Jan Knoops is op de vingers getikt door de Raad van Discipline Amsterdam. Het tuchtcollege voor de advocatuur heeft bepaald dat hij voorwaardelijk wordt geschorst omdat hij een cliënt niet genoeg heeft gewezen op de risico's toen diegene zijn verklaring in zijn strafzaak wilde aanpassen.

De man die de zaak had aangespannen, een ondernemer uit Gelderland, werd in de strafzaak waarin Knoops nu is berispt verdacht van het seksueel misbruiken van zijn au pair in Frankrijk. De man is daarvoor veroordeeld, maar er loopt nog een hoger beroep in de zaak. De uitspraak wordt verwacht op 1 juli.

Toen de man zijn verklaring wilde aanpassen zat er al een duidelijke verklaring in het strafdossier. Advocaat Knoops heeft volgens het tuchtcollege "op geen enkel moment" schriftelijk aan zijn cliënt bevestigd wat voor risico's er aan het wijzigen ervan zitten. Door die verklaring aan te passen, wordt de betrouwbaarheid van de verdachte aangetast. En juist in zedenzaken is die betrouwbaarheid belangrijk, schrijft de Raad van Discipline.

Omdat de straf voorwaardelijk is, is er een proeftijd van twee jaar aan de schorsing verbonden. Als Knoops opnieuw in de fout gaat, mag hij vier weken niet werken als advocaat.

'Excessieve declaraties'

Naast dat de advocaat zijn cliënt niet had gewezen op de risico's van een aanpassing van zijn verklaring, is Knoops door de Raad van Discipline ook op de vingers getikt omdat hij in de zaak "excessief" veel geld heeft gedeclareerd voor een relatief kleine zaak. In april bepaalde de rechtbank in Amsterdam al dat hij ruim een ton van deze kosten moest terugbetalen.

Ook heeft hij zijn cliënt vooraf niet voldoende ingelicht over de kosten en er niet transparant over gecommuniceerd. Zo heeft hij geen uren-overzichten aan zijn cliënt gegeven, ondanks dat dit wel onderling was afgesproken. Volgens de Raad van Discipline is dat "ernstig tuchtrechtelijk verwijtbaar".

Ook de vrouwelijke helft van het advocatenkoppel, Carry Knoops-Hamburger wordt aangerekend dat hun advocatenkantoor de cliënt excessieve declaraties had gestuurd. "Door vooraf geen kosteninschatting te geven, geen transparante opdrachtbevestiging en declaraties te verstrekken en door geen maandelijkse overzichten te sturen, heeft ze tuchtrechtelijk verwijtbaar gehandeld."

Berispt

Omdat Knoops-Hamburger heeft erkend dat dit is gebeurd, ze niet de behandelende advocaat in de zaak was, en aan haar niet eerder een tuchtmaatregel is opgelegd, wordt de advocate door de Raad van Discipline alleen berispt.

Knoops en zijn vrouw zijn een bekend advocatenkoppel dat werkte aan verschillende spraakmakende zaken. Zo verdedigde het echtpaar recent Marco Borsato en de veroordeelde advocaat Inez Weski. Ook is Knoops bekend van de Deventer Moordzaak.

Het is voor het eerst dat een tuchtmaatregel aan de advocaat is opgelegd. De cliënt en de advocaten kunnen nog in hoger beroep tegen de uitspraak gaan bij het Hof van Discipline. Als een van de partijen dat wil, moet die dat binnen dertig dagen doen.

Bij een explosie in een vuurwerkfabriek op Malta zijn twee mannen lichtgewond geraakt. Dat melden lokale media. Inwoners uit omliggende gebieden melden dat ze de knallen kilometers verderop konden horen, en trillingen voelden in hun huis.

De explosie was vanochtend om 06.30 uur in het dorpje Magħtab, in het noorden van Malta. Geen van de werknemers van de fabriek zelf was op het moment van de explosie aanwezig. Twee mannen die zich in een veld naast de fabriek bevonden zijn met lichte verwondingen naar het ziekenhuis gebracht.

Dieren gedood

Wel zijn er dieren rond de fabriek door de explosie gedood, zoals vogels en koeien. Om wat voor aantal het precies gaat is onbekend. Boeren meldden aan lokale media ook blijvende schade te hebben aan hun boerderijen.

Op beelden is te zien dat ramen van omwonenden barsten door de explosie. Grote rookwolken zijn te zien boven het Maltese dorpje en tijdens de explosie zijn er rode knallen te zien.

Diep geraakt

Premier Abela van Malta zegt dat zijn gedachtes uitgaan naar de getroffenen. De Maltese Roberta Metsola, voorzitter van Europees Parlement, zegt dat ze diep geraakt is door de explosie. De politie en medisch personeel blijven ter plaatse om de veiligheid van het gebied te waarborgen. Het gebied is afgesloten voor verkeer. Er wordt onderzocht waardoor de explosie is ontstaan.

Dit is niet de eerste vuurwerkexplosie op het eiland. In onder andere 2010 en 2012 waren er een paar keer ook explosies bij twee andere vuurwerkfabrieken op Malta. Het eiland staat bekend om zijn grote vuurwerkshows, zoals het 'Malta International Firework Festival'.

Nederland gaat een groep van 47 Palestijnen in Gaza die een werk- of studievisum voor Nederland hebben, toch actief helpen om Gaza te verlaten. Drie van hen, twee studenten en een journalist, hebben van Israël inmiddels groen licht gekregen en zijn vanuit Gaza met een bus vertrokken, de anderen wachten daar nog op. Van de drie gaat er een, de journalist, bij nader inzien naar Italië, de andere twee komen naar Nederland.

Nederland stelde zich lange tijd op het standpunt dat het niet meer hoefde te doen dan goedkeuring van de Israëlische dienst Cogat te vragen. Dat is de Israëlische dienst die het burgerlijk bestuur voert in de bezette gebieden en Gaza. Voor het tweede deel, het organiseren en coördineren van de reis naar Jordanië, voelde Nederland zich niet verantwoordelijk.

Daar lijkt nu verandering in te zijn gekomen. Nederland heeft zich toch ingezet voor de twee die nu al mogen vertrekken en lijkt dat, blijkt uit communicatie die de NOS heeft ingezien, ook te willen doen voor de rest van de groep.

Wat de politieke koerswijziging veroorzaakt heeft, is op dit moment niet duidelijk. De afgelopen weken is er veel aandacht geweest voor deze groep. Er was publieke druk vanuit bijvoorbeeld de universiteiten die deze studenten zouden ontvangen. Politieke druk was er ook, zowel om de studenten te helpen als om dat juist niet te doen.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigt dat het diplomatieke hulp heeft verleend die nodig was om Gaza op korte termijn te verlaten en zegt dit binnenkort ook te zullen doen voor de rest van de groep. Wel benadrukt het ministerie dat het in deze gevallen niet gaat om een volledige evacuatie zoals Nederland in het verleden heeft gedaan voor mensen uit Gaza, zoals Nederlanders die daar vastzaten of medische evacuaties.

Rechtszaak

De twee studenten die vandaag Gaza verlaten, reizen mee met een grotere groep die richting Italië en Spanje gaat. Feit is dat deze reis zonder tussenkomst van Nederland onmogelijk was geweest, ook na groen licht van Israël. De reis voert door het bezette deel van Gaza, door Israël zelf en vervolgens door Jordanië. Zelfs bij samenwerking met andere landen, is daar voor elke grensovergang een Nederlandse diplomaat op locatie nodig. Geen van de etappes is voor een individu te nemen omdat daar diplomatieke coördinatie en georganiseerd transport voor nodig is. Dat wordt meestal geregeld door het land van bestemming. Ook Nederland heeft de afgelopen jaren meerdere malen op deze manier mensen uit Gaza naar Nederland laten komen.

De twee die nu al groen licht hebben gekregen van Cogat zijn de Palestijnse studenten die een zaak aanspanden bij de rechtbank Den Haag om Nederland te verplichten hen te helpen. Die zaak verloren ze. In beroep daartegen deed de voorzieningenrechter een voorlopige uitspraak: Nederland moet het diplomatieke spoor bij Israël volgen. De rechter stelde ook vast "dat verzoekers in de procedure geen hulp hebben gevraagd bij de reis naar Nederland of Jordanië of om feitelijke evacuatie uit Gaza". Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken voert Nederland deze uitspraak uit.

In een interne mailwisseling die in bezit is van de NOS werd de uitspraak aanvankelijk anders uitgelegd. Namelijk dat Nederland niet meer hoefde te doen dan de namen door te geven aan Israël. In de mail schrijft de Hoofddirectie Consulaire en Visumzaken: "Het ministerie zal dan ook geen feitelijke evacuatie of andere vorm van logistieke ondersteuning organiseren, ook niet via een derde land".

Vragen deze Palestijnen asiel aan?

In de Tweede Kamer, ook bij regeringspartij VVD, zijn zorgen over de mogelijkheid dat de mensen die nu naar Nederland komen hier asiel aanvragen. Minister Berendsen zei in antwoord op vragen: "het kan niet worden uitgesloten". De universiteiten die de Palestijnen hebben uitgenodigd naar Nederland te komen, zeggen dat niet waarschijnlijk is.

De regels om in Nederland te komen te studeren voorzien in een periode na de studie om verder te studeren of om een baan te zoeken. De gehele periode voorzien zij zelf in hun huisvesting. Een carrière, eigen inkomen en huisvesting zouden ze dan moeten opgeven voor een langdurige asielprocedure.

Onder de 47 zijn ook 20 meereizende gezinsleden die in de aanvraag zijn opgenomen. Wordt er nog verder beroep gedaan op gezinshereniging, dan gelden daar volgens de minister "strikte voorwaarden voor, waaronder het aantonen van een daadwerkelijk gezinsverband, het voldoen aan het middelenvereiste en een toets aan openbare-ordeaspecten".

Ook minister Berendsen van Buitenlandse Zaken zei eerder dat Nederland verder geen consulaire bijstand meer zou verlenen na het indienen van de lijst bij Cogat. Hoe dat er in de praktijk uitzag, blijkt uit appverkeer tussen enkele visumhouders en mensen op de Nederlandse diplomatie posten. Allen kregen te horen dat Nederland geen verdere ondersteuning meer biedt bij het vertrek uit Gaza. Een van hen kreeg te horen dat "reisbureaus misschien kunnen helpen".

Nu Nederland die consulaire bijstand wel verleent is coördinatie nodig met Unicef of het Rode Kruis. Zij verzorgen in de regel de transporten vanuit Gaza, door het bezette deel van Gaza naar de grens met Israël. Meestal gebeurt dat op maandagen en vaak wordt dat gecombineerd met andere landen.

De mensen op weg naar Nederland zijn vandaag bijvoorbeeld meegereisd met een Italiaans-Spaans konvooi. Vanaf de grens met Israël gaat de reis naar de grens met Jordanië. In een andere bus en gecoördineerd met Jordanië wordt de groep dan naar het Queen Alia vliegveld bij Amman gebracht, om van daaruit naar Nederland te vliegen.

De Belgische seriemoordenaar Freddy Horion mag na 46 jaar de gevangenis verlaten met een enkelband. Hij wordt opgenomen in een forensisch zorgcentrum. Dat heeft de rechtbank in Gent besloten.

Freddy Horion, inmiddels 78 jaar oud, vermoordde op 23 juni 1979 vijf leden van een gezin van een autohandelaar in Sint-Amandsberg. Enkele dagen eerder had hij in het Gentse havengebied een vrouwelijke winkelier omgebracht. Hij werd daarvoor in 1980 veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf.

De afgelopen twintig jaar deed hij meerdere verzoeken om vervroegd vrij te komen. Die werden afgewezen. Tot nu.

Strenge voorwaarden

In 2018 oordeelde een commissie van deskundigen dat Horion de gevangenis mocht verlaten, maar dat het te ver ging om hem te laten terugkeren in de maatschappij. Als tussenoplossing werd een verblijf in een forensische psychiatrische kliniek geadviseerd.

Nu heeft de rechter besloten het verzoek van Horion in te willigen en hem onder "elektronisch toezicht" te plaatsen, met een enkelband dus. De seriemoordenaar moet zich aan strikte voorwaarden houden. Zo is hij verplicht het behandelprogramma van de kliniek te volgen en moet hij zich daar aan de regels houden. Ook krijgt hij een contactverbod met de nabestaanden van de slachtoffers opgelegd.

Omdat zijn pogingen om vrij te komen eerder steeds mislukten, diende Horion vorig jaar een aanvraag voor euthanasie in, wegens ondraaglijk psychisch lijden.

De explosie in een dorp in Myanmar blijkt enorme schade te hebben aangericht. Op foto's die vandaag uit het gebied naar buiten komen, is te zien dat een groot deel van een wijk is weggevaagd.

In het dorp Kaungtup ontplofte gisteren rond het middaguur een gebouw waar explosieven waren opgeslagen voor de mijnbouw. Ook gebouwen in de ruime omtrek van dat pand zijn verwoest. Getuigen melden dat er tussen de 100 en 200 woningen zijn beschadigd.

Het officiële dodental van de lokale autoriteiten staat op 39, met zeker 75 gewonden. Hulpverleners spraken eerder in lokale media van zeker 55 doden.

Op foto's die mensenrechtenorganisatie TWO heeft gepubliceerd, is de enorme ravage te zien. In de directe omgeving van de explosie zijn gebouwen weggeblazen, veel puin is op straat beland. Op iets grotere afstand zijn bakstenen gevels ontzet en daken van huizen geblazen.

Tussen het puin wordt een dag later nog gezocht naar slachtoffers. Er is zwaar materieel ingezet om daarbij brokstukken aan de kant te leggen. Op de foto's zijn ook meerdere blauwe lijkzakken te zien.

Door de chaos is nog niet precies duidelijk hoeveel mensen er zijn omgekomen. Het gebied is bovendien slecht bereikbaar en de persvrijheid is beperkt in Myanmar, waar een militair regime aan de macht is en een burgeroorlog woedt. Het dorpje ligt in gebied dat onder controle staat van een van de rebellengroepen in het land.

Krater

Getuige Moe Z beschrijft tegen persbureau Reuters de verwoesting die de explosie veroorzaakte. "Het hele dorp is weggevaagd." Volgens hem heeft de explosie een enorme krater geslagen op de plek van de explosievenopslag. Daaromheen werden tussen het puin veel ledematen van slachtoffers gevonden.

Moe Z was op het moment van de knal ongeveer 2,5 kilometer van die plek verwijderd. Hij dacht aanvankelijk dat het om een bombardement van het Myanmarese leger ging, maar dan hadden er meer explosies moeten volgen.

De plaatselijke machthebbers van het Ta'ang National Liberation Army (TNLA) zeggen dat er in het gebouw geligniet werd bewaard, een krachtig explosief dat wordt gebruikt voor de mijnbouw. De handel in delfstoffen is zowel voor het regime van Myanmar als voor de verschillende rebellengroepen een belangrijke bron van inkomsten.

Er wordt nog onderzocht waardoor de explosieven afgingen. De plaatselijke autoriteiten hebben al excuses aangeboden voor de verwoesting.

In Amsterdam is een onder bewoners geliefde steiger door de gemeente deels afgezet met hekken om overlast tegen te gaan. Omwonenden zijn boos over de maatregel en willen dat de hekken verdwijnen zodat de steiger weer gebruikt kan worden om te zwemmen.

De hekken werden afgelopen vrijdag naar aanleiding van een uitspraak van de Raad van State geplaatst op een steiger op de Borneokade in Amsterdam-Oost. De steiger is tijdens warme dagen een populaire zwemlocatie voor veel Amsterdammers die verkoeling zoeken.

Niet iedereen kon het gebruik van de steiger als zwemplek waarderen: bewoners van een naastgelegen woonboot zijn de overlast die recreanten veroorzaken al jarenlang zat. Zij klagen over geluidsoverlast en drukte en vinden dat de steiger een soort openluchtzwembad is geworden. Over de overlast liepen in de afgelopen jaren verschillende juridische procedures.

Uitspraak Raad van State

Maar de bewoners bleven overlast ervaren en de zaak belandde uiteindelijk bij de Raad van State, de hoogste bestuursrechter. Die stelde de bewoners in het gelijk.

De Raad van State wees in het oordeel op een eerdere uitspraak van de rechtbank, waarin werd geoordeeld dat de steiger, met name als het warm is, intensief wordt gebruikt om te recreëren. Dat is in strijd met het bestemmingsplan.

Door de uitspraak van de Raad van State was de gemeente genoodzaakt om in te grijpen. "Om recht te doen aan de uitspraak hebben we besloten om de steiger in te korten", zei lokaal bestuurder Jan-Bert Vroege vrijdag tegen stadszender AT5.

Buurtbewoners snappen niets van de actie van de gemeente en vinden dat de zwemplek behouden moet blijven. "Ik vind het echt absurd. Het is maar een paar dagen in het jaar", aldus een van hen. "Iedereen heeft er plezier van, behalve een woonboot", zei een andere teleurgestelde woonbootbewoner.

Maar de woonbootbewoners die last hebben van de overlast zien dat anders. "Wij wonen nu al 16 jaar in een zwembad. Aan een steiger die is gebouwd voor een woonschip, door de gemeente", laten ze in een schriftelijke reactie aan AT5 weten. "We zijn niet tegen zwemmers en begrijpen dat mensen verkoeling zoeken als het heet is. Maar wij moeten hier ook kunnen wonen."

Het besluit om de steiger af te zetten houdt de gemoederen in de buurt sindsdien bezig. Zo werden er spandoeken aan de hekken opgehangen en kwamen tientallen omwonenden zaterdagavond bij de steiger bijeen om te protesteren tegen de maatregel. "Er wordt ons een stukje ontnomen", zei een van de buurtbewoners door een megafoon.

Een van de buurtbewoners heeft een brief naar de gemeente gestuurd om het gesprek aan te gaan over het gebruik van de steiger. Bij de bijeenkomst werden andere buurtbewoners opgeroepen om hetzelfde te doen. "We willen graag in gesprek."

Wijziging in bestemmingsplan

Eerder liet bestuurder Vroege aan AT5 weten dat de gemeente werkt aan een oplossing. Gewoon extra handhavers inzetten om de overlast tegen te gaan, is volgens Vroege geen optie. "Handhaven is erg lastig in het water. Bovendien hebben we dan heel veel handhavers nodig."

Daarom wordt er gekeken of het bestemmingsplan gewijzigd kan worden. Momenteel geeft het bestemmingsplan aan dat 'intensieve recreatie' op de Borneokade niet is toegestaan, alleen kleinschalige.

Het lijkt erop dat de gemeente hoopt dat intensief gebruik bij een nieuw bestemmingsplan wel mag. "Maar dat gaat nog wel jaren duren", aldus Vroege.

In België loopt een onderzoek naar betaaldienst Wise wegens witwaspraktijken, bevestigt een woordvoerder van het parket van Brussel na berichtgeving van NRC.

De zaak kwam aan het rollen na het herhaaldelijk opduiken van Wise in honderden strafdossiers die in België zijn binnengekomen. Het onderzoek naar de betaaldienst loopt al sinds 2025. In totaal zou het gaan om meer dan een half miljard euro aan verdachte transacties, zegt de woordvoerder.

Tegoeden bevriezen

De vermoedelijke witwaspraktijken zouden verband houden met verschillende misdrijven, waaronder oplichting, corruptie en drugshandel. De bevindingen richten zich vooral op het gebruik van Wise-rekeningen voor criminele doeleinden. Daarbij zou de Belgische antiwitwaswetgeving mogelijk niet zijn nageleefd, onder meer omdat klanten en hun activiteiten onvoldoende waren gecontroleerd.

Het Europese hoofdkantoor van Wise, officieel bekend als Wise Europe, is gevestigd in Brussel. Daarom is de zaak in handen van de Belgische federale politie gekomen. Die onderzoekt of de diensten van Wise worden gebruikt door (internationale) criminele organisaties.

Volgens NRC heeft de Belgische justitie een witwasonderzoek ingesteld naar Wise Europe vanwege de vele internationale verzoeken, onder meer vanuit Nederland. Het Nederlandse Openbaar Ministerie heeft de afgelopen jaren gevraagd om informatie bij het kantoor in Brussel of om tegoeden op rekeningen te bevriezen. Het OM wil niet zeggen hoe vaak er rechtshulpverzoeken bij België zijn ingediend.

15,6 miljoen klanten

De financiële dienstverlener Wise werd in 2011 in Londen in leven geroepen door twee Estse ondernemers. Het opereerde eerder onder de naam TransferWise. Met de app kunnen gebruikers geld overmaken naar het buitenland of goedkoop geld omzetten naar 140 andere valuta's. Met de slogan 'Geld zonder zorgen' wil Wise naar eigen zeggen internationale geldtransfers goedkoop, eerlijk en eenvoudig maken.

Uit het jaarverslag blijkt dat Wise vorig jaar wereldwijd 15,6 miljoen actieve klanten had, 15 procent meer dan het jaar daarvoor. In totaal werd er voor 167,5 miljard euro wereldwijd verstuurd. Het bedrijf boekte een omzet van 1,4 miljard euro, een stijging van 15 procent. Ook in Nederland is de app met het bekende gifgroene logo te gebruiken.

Nalatigheid

Banken moeten volgens de Nederlandse wet hun klanten goed onderzoeken om financieel-economische criminaliteit tegen te gaan. Banken worden regelmatig geconfronteerd met verdenkingen van witwassen. In 2018 trof ING een schikking van 775 miljoen euro met het Openbaar Ministerie vanwege nalatigheid bij het voorkomen van witwassen. Tussen 2010 en 2016 misbruikten klanten hun rekening bij ING voor het witwassen van honderden miljoenen euro's.

Een van de geruchtmakendste zaken was die van het telecombedrijf VimpelCom. Dat betaalde miljoenen dollars aan steekpenningen aan de dochter van de president van Oezbekistan via rekeningen bij ING. Volgens het OM was deze zaak exemplarisch voor de werkwijze van ING.

Ook ABN Amro trof een megaschikking met justitie voor gebrekkig witwasonderzoek. Die bedroeg 480 miljoen euro. De Rabobank werd door De Nederlandsche Bank op de vingers getikt en trok daarna een kwart miljard uit voor betere controle op witwassen.

Dagvaarding

Wise zegt via een woordvoerder dat het bedrijf "het bestrijden van financiële criminaliteit een sectorbrede uitdaging vindt die het uiterst serieus neemt als financiële instelling". Ook zegt de betaaldienst samen te werken met het Brusselse parket om vragen over het bedrijf te beantwoorden.

Zoals elke financiële instelling wordt Wise geconfronteerd met "kwaadwillenden" die het platform proberen te misbruiken, zegt de woordvoerder. Wise zegt dit tegen te gaan door te investeren in technologie en teams om bedreigingen buiten de deur te houden.

Ook is het niet zo dat iemand zomaar een account kan openen. Als een nieuwe klant een rekening wil openen, vraagt Wise van elke klant een geldig, door de overheid uitgegeven identiteitsbewijs. Vervolgens controleert Wise elke klant "visueel met het identiteitsbewijs dat diegene heeft verstrekt".

Het onderzoek naar Wise zit in een vergevorderd stadium en loopt op zijn einde. Het parket van Brussel zegt bezig te zijn met een dagvaarding, waardoor Wise berecht kan worden.

Belgische identificatie-app itsme is nu ook beschikbaar in Nederland. De app vervangt het huidige iDIN, dat wordt gebruikt om in te loggen bij onder meer verzekeraars of andere online platforms.

Eind vorig jaar werd bekend dat iDIN door het Belgische itsme werd overgenomen. iDIN is door Nederlandse banken ontwikkeld om in te kunnen loggen bij websites van de overheid of webwinkels.

DigiD

Itsme, wordt ook wel gezien als een concurrent van het Nederlandse DigiD. Toch zitten er wel verschillen tussen de twee.

DigiD is namelijk van de overheid en puur bedoeld voor overheidszaken, maar itsme is commercieel en ook bedoeld voor bedrijven in de private sector zoals webwinkels.

Verifiëren

Met de itsme-app kan je je naam en leeftijd bevestigen en transacties ondertekenen. Bedrijven die gebruikmaken van iDIN waaronder ASR, PostNL en PSV, kunnen vanaf nu ook itsme aanbieden.

Een woordvoerder laat weten dat de optie bij sommige websites nog moet worden doorgevoerd, maar dat zou vandaag of morgen gebeurd moeten zijn. Op de website van verzekeraar Univé is de app wel al te gebruiken als identificatie-methode.

Itsme is een commercieel bedrijf dat werd opgericht door Belgische grootbanken en telecombedrijven. Met een app kan een gebruiker controleren welk bedrijf om welke gegevens vraagt en kan dit dan goedkeuren. Itsme zou ook gebruikt kunnen worden om in te loggen in de digitale portemonnee van de Europese Unie, die eind dit jaar in Europa wordt geïntroduceerd. Met de zogenoemde EDI-wallet kunnen mensen en bedrijven hun identiteit online bewijzen.

De autoriteiten in de Golfstaten hebben tijdens de Iran-oorlog meer dan duizend mensen opgepakt voor hun online uitingen, zegt mensenrechtenorganisatie Amnesty International.

De arrestaties vonden plaats nadat de Verenigde Staten en Israël eind februari Iran hadden aangevallen. Als reactie viel Iran onder meer Amerikaanse doelen aan in de Golfstaten. Op sociale media werden beelden gedeeld van de aanvallen en inslagen.

Koeweit, Bahrein, de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, Saudi-Arabië en Oman waarschuwden dat "geruchten" of "valse informatie" over de oorlog uit "onbekende bronnen" online niet gedeeld mochten worden. Volgens Amnesty verwezen de landen naar de nationale veiligheid.

Rechten opgeschort

In veel Golfstaten is openlijke kritiek op de regering of de heersende familie al niet toegestaan of beperkt. "Golfstaten mogen maatregelen nemen om desinformatie aan te pakken en de nationale veiligheid te beschermen", zegt Heba Morayef van Amnesty International. "Tijdens gewapende conflicten is het toegestaan om bepaalde rechten op te schorten. Maar elke beperking van de vrijheid van meningsuiting moet voldoen aan strenge internationale mensenrechtennormen."

Amnesty International sprak met onder meer activisten, inwoners van de Golfstaten en familieleden van gedetineerden. Ook onderzocht de organisatie verklaringen van overheden in de Golfstaten, zoals waarschuwingen en de aankondigingen van de arrestaties.

Zo werden mensen opgepakt voor het delen van filmpjes van onderschepte raketten of locaties die geraakt werden door projectielen. Ook werden mensen gearresteerd omdat ze solidair waren met het Iraanse volk of rouwden om de dood van de Iraanse ayatollah Khamenei. De online uitingen werden door de Golfstaten gezien als het "verheerlijken van een vijandige staat en diens militaire leiders", stelt Amnesty.

Burgerschap afgepakt

In Bahrein werden honderden, veelal sjiitische, burgers opgepakt vanwege hun uitingen. Ook werd van tientallen mensen het staatsburgerschap ingetrokken. Bijna de helft van de bevolking hangt de sjiitische stroming van de islam aan, net als in Iran. De regerende koninklijke familie is soennitisch en duldt geen kritiek.

In Koeweit werd onder meer de Amerikaanse journalist Ahmed Shihab-Eldin 52 dagen vastgehouden voor het delen van beelden die door nieuwsmedia waren gepubliceerd. Hij had ook de Koeweitse nationaliteit, maar die werd van hem afgepakt.

In beide landen werden ook jarenlange gevangenisstraffen opgelegd aan tientallen mensen voor het verspreiden van oorlogsgerelateerde content.

In de VAE werden tientallen Britten opgepakt voor het delen van beelden van Iraanse aanvallen op sociale media. De Britse ambassade waarschuwde burgers voor de strenge wetten in de Golfstaat.

Vaag geformuleerde regels

De Golfstaten willen volgens Amnesty hun imago als veilige havens beschermen en het narratief over de impact van de Iraanse aanvallen controleren. Om dat te doen grijpen ze naar hun "gebruikelijke hardhandige, autoritaire aanpak om informatie te controleren".

Daarbij gebruiken ze volgens Amnesty vaag geformuleerde en te ruime bepalingen in wetten over bijvoorbeeld terrorismebestrijding en nationale veiligheid.

"De arrestaties en andere maatregelen die de Golfstaten tegen hun eigen burgers treffen, moeten worden gezien als een grootscheepse, ontoelaatbare en onwettige aanval op de vrijheid van meningsuiting", aldus Amnesty.

In de Georgische hoofdstad Tbilisi is de wijnkelder van Sovjetdictator Jozef Stalin geopend. De ongeveer 40.000 flessen lagen tientallen jaren achter slot en grendel in de enorme donkere ruimte. De overheid gaat de flessen veilen en wil met de opbrengst onder meer een wijnschool oprichten. Het land heeft een van de oudste wijnbouwtradities ter wereld.

Wijnkenners en -verzamelaars mochten er vorige week voor het eerst rondneuzen. Voor verzamelaar Victor Chen, die vanuit Texas naar de Georgische hoofdstad Tbilisi was gereisd, voelde het als een groot avontuur. "Ik heb het gevoel dat je Indiana Jones bent die een grot opent: het kan niets zijn, het kan iets zijn", zei hij tegen persbureau Reuters.

Stalin werd geboren in Georgië. Hij stond van 1924 tot aan zijn dood in 1953 aan het hoofd van de Sovjet-Unie en was behalve een meedogenloze dictator ook een groot wijnliefhebber. Hij was vooral dol op Georgische wijnen, maar zijn collectie bestaat ook uit wijnen van de beroemdste Bordeaux-wijngaarden.

'Geplunderd door communisten'

Die Franse wijnen zitten er waarschijnlijk tussen doordat een deel van zijn wijnkelder is aangelegd door de Romanovs, de Russische keizerlijke familie die door de communisten werd vermoord.

Voormalig CEO van de Georgische Bank, Irakli Gilauri, die tegenwoordig wijnmaker is, zei daarover in een BBC-podcast: "In Sint-Petersburg lagen zo'n 200.000 flessen opgeslagen. Toen de communisten in 1917 aan de macht kwamen, werd de kelder geplunderd en dronken ze de wijn op. Maar toen Stalin aan de macht kwam, besefte hij dat het een zeer waardevolle collectie was en deed hij de kelder op slot. Ondanks dat hij communist was, heeft hij de wijnen niet vernietigd."

Toen Hitler oprukte naar Sint-Petersburg, verdeelde Stalin de kelder in drie delen, aldus Gilauri. Een deel ging naar de Krim, een deel naar Georgië. Van het derde deel is de bestemming onbekend. "Het deel van de Krim werd in de jaren 90 geveild. Dit is dus het enige bekende deel van deze Romanov-kelder, waar Stalin vermoedelijk nog meer wijnen aan toevoegde."

Sommige flessen stammen uit het begin van de 19de eeuw. Wijnmaker Gilauri schat "eerlijk gezegd" dat 80 procent van de wijn waarschijnlijk niet meer te drinken is, maar dan hou je alsnog veel flessen over.

In Duitsland is een 36-jarige Syriër veroordeeld tot een levenslange celstraf. Hij stak vorig jaar vijf mensen neer in een café in de stad Bielefeld, waarbij vier van hen zwaargewond raakten.

Mahmoud M., die lid was van terreurgroep IS, is volgens de rechtbank in Düsseldorf schuldig aan vier pogingen tot moord. De Duitse justitie stelt dat hij nog steeds gevaarlijk is vanwege zijn radicale islamitische opvattingen.

Op 18 mei vorig jaar stak de man op zondagochtend rond 04.00 uur willekeurig met een zelf aangepaste wandelstok met daaraan een mes in op bezoekers van een bar. Hij riep daarbij 'Allahu Akbar'. Vijf twintigers raakten gewond, van wie vier ernstig. Op de bewuste avond waren er vooral supporters van voetbalclub Arminia Bielefeld in het café.

Na de steekpartij werd M. zelf aangevallen door andere bezoekers van het café, waarop hij gewond raakte en vluchtte. Hij verloor daarbij zijn tas met daarin meerdere messen, brandbare vloeistof en een verblijfsvergunning. Ook had hij een met de hand getekende IS-vlag bij zich.

Twee dagen na de aanslag werd hij aangehouden.

Geen empathie

Volgens de Duitse justitie had de man zich al in 2014 aangesloten bij Islamitische Staat. Hij zou tot 2016 in het kalifaat hebben gewerkt, onder meer in de Syrische stad Raqqa. Daar zou hij bewaker en grenswachter zijn geweest. Nadat hij door Koerdische strijdkrachten werd gearresteerd en acht maanden gevangen had gezeten, vluchtte hij naar Turkije en vroeg in 2023 asiel aan in Duitsland.

M. heeft bij zijn strafzaak niet laten zien dat hij rouwig is om zijn daden en "toonde geen enkele empathie voor de slachtoffers", schrijft de Duitse omroep WDR. De vier slachtoffers, een vrouw en drie mannen, hebben verklaard nog steeds last te hebben van de aanval.

Snel beledigd, intolerant en opvliegend

M. heeft de aanslag al tijdens zijn voorarrest bekend aan psychiaters en psychologen. Ook heeft hij gezegd dat hij in opdracht van IS al twee mensen in Syrië heeft gedood, onder wie zijn halfbroer.

Volgens de verdediging van de man heeft hij een moeilijke jeugd gehad en is bij hem een depressie vastgesteld. Ook wijst psychiatrisch onderzoek uit dat hij sterk geradicaliseerd was en dat de islamitisch-jihadistische ideologie groot onderdeel van zijn persoonlijkheid is. Uit het onderzoek blijkt ook dat hij snel beledigd, intolerant en opvliegend is.

Als straks het landelijk vuurwerkverbod ingaat, kunnen mensen te makkelijk aan een vergunning komen om alsnog vuurwerk af te steken, vindt de Raad van State. Die adviseert het kabinet daarom om de regels voor die ontheffing strenger te maken.

Het kabinet wil vanaf komende jaarwisseling het afsteken van vuurwerk door particulieren verbieden. Clubs, buurtverenigingen en andere groepen mogen het nog wel, als ze van hun gemeente daarvoor een ontheffing krijgen.

Voor die ontheffing gelden er een aantal landelijke voorwaarden. Zo mag er maximaal 200 kilo vuurwerk afgestoken worden, op een terrein dat goed bereikbaar is voor de hulpdiensten. Ook mag het vuurwerk pas op 31 december worden aangeleverd.

'Te laagdrempelig'

De Raad van State vindt deze regels te "laagdrempelig", waardoor de ontheffingen op "gespannen voet staan" met het doel van het landelijke vuurwerkverbod: een veiligere jaarwisseling. De adviseur van het kabinet somt daarbij meerdere zwakke punten in de wet op.

Zo komt er geen landelijke richtlijn voor de afstand tussen de plaats waar het vuurwerk wordt afgestoken en het publiek, waardoor dit per gemeente kan verschillen. Ook hoeft iemand die de ontheffing aanvraagt, geen binding te hebben met de gemeente. "Op die manier kunnen landelijke verenigingen overal ontheffingen aanvragen en op grotere schaal vuurwerk aankopen", is in het advies te lezen.

'Te gevaarlijk voor boa's'

Daarnaast schrijft de Raad van State dat het onduidelijk is hoe de regels te handhaven zijn. Dat is in beginsel een taak van boa's. "Maar deze boa's zijn volgens de gemeenten rond de jaarwisseling niet of nauwelijks op straat vanwege de gevaarlijke situatie", zegt het adviesorgaan.

Meerdere burgemeesters maken zich daar ook zorgen over. Zij waarschuwen dat als er door heel veel kleine groepen ontheffingen worden aangevraagd, handhaving erg lastig wordt. Ook kunnen er grote verschillen ontstaan tussen gemeentes, waardoor je in de ene gemeente veel makkelijker een ontheffing krijgt dan in de andere.

De vorige jaarwisseling was de laatste keer dat iedereen legaal vuurwerk mocht afsteken. In deze special blikken we terug op jaren vol vuurwerk:

De Tweede en Eerste Kamer hebben eerder met een ruime meerderheid voor een landelijk vuurwerkverbod gestemd, dat al aankomende jaarwisseling moet ingaan. De partijen hadden nog wel een aantal voorwaarden voordat het verbod ingaat. Eén van die voorwaarden is de ontheffingsregeling.

Het is wel de vraag wat de politiek doet nu de Raad van State dringend adviseert de regels rond de ontheffingen niet zo in te voeren. Staatssecretaris Bertram (Infrastructuur en Waterstaat) laat weten op 1 juli met een reactie te komen, en dan het definitieve besluit over de ontheffingen te publiceren.

In Hongarije is een conflict tussen premier Magyar en president Sulyok in een nieuwe fase beland. Magyar vindt Sulyok ongeschikt en eist dat hij opstapt. Het ultimatum dat hij Sulyok had gesteld, liep om middernacht af.

De premier en minister van Justitie Görög kwamen vanmorgen aan bij het presidentieel paleis voor een gesprek met Sulyok. Daar werden ze toegejuicht door eigen aanhangers en uitgescholden door aanhangers van de president. Het gesprek heeft niets opgeleverd, Sulyok houdt vol dat hij alle recht heeft om aan te blijven.

Magyar zei na afloop dat hij binnen een maand de grondwet zal aanpassen, zodat de president kan worden weggestuurd. In afwachting daarvan zal de voorzitter van het parlement - een partijgenoot van Magyar - de taken van de president overnemen, aldus Magyar.

Geen ceremoniële functie

In april maakten Magyar en zijn Tisza-partij met een klinkende verkiezingszege een einde aan de zestien jaar durende regering van Fidesz-leider Orbán. Magyar eiste onmiddellijk het vertrek van functionarissen die door zijn voorganger waren benoemd. Hij ziet ze als "marionetten" van het oude, populistische regime. Magyar noemde Sulyok, partijgenoot van Orbán, bij naam.

Volgens Magyar is het presidentschap meer dan een ceremoniële functie. "De grondwet is heel duidelijk", zei hij vandaag. "De president symboliseert de eenheid van de natie en ziet toe op het democratisch functioneren van het staatsapparaat." Sulyok zou wat dat betreft hebben gefaald. "Toen moreel gezag nodig was, koos president Sulyok voor zwijgen, in elk voorbeeld, zonder uitzondering."

Sulyok zei eerder al dat de president alle Hongaren vertegenwoordigt, ook de democratische minderheid. Ook zouden in de grondwet geen redenen staan waarom hij nu zou moeten opstappen.

De vraag naar producten die in Nederland zijn gemaakt, steeg vorige maand het hardst in vier jaar tijd. Dat blijkt uit cijfers die beroepsvereniging van inkoopmanagers Nevi maandelijks publiceert. De grote toename in productie en het aantal bestellingen houdt sterk verband met de onzekerheid over de situatie in het Midden-Oosten, zegt Nevi.

De beroepsvereniging kijkt elke maand naar verschillende factoren die iets zeggen over de industrie. Bijvoorbeeld het aantal orders dat is binnengekomen, maar ook hoelang de levertijden zijn en wat de voorraad bij bedrijven is van ingekochte materialen.

Binnen deze index valt op dat vooral de chemiesector flink in de lift zat. Chemische producten uit het Midden-Oosten worden op andere plekken ingekocht. Ook de productie van plastics en kunststoffen is gestegen. "Voor de industrie goed nieuws, maar niet alle bedrijven zijn er blij mee. De prijzen van deze kunststoffen zijn echt behoorlijk gestegen", zegt sectoreconoom Albert Jan Swart bij ABN Amro.

Hamsteren

Klanten van grote industriële bedrijven halen bestellingen naar voren om een voorraad op te bouwen. "Bedrijven hamsteren producten nu de Straat van Hormuz al maandenlang praktisch gesloten is en er tekorten aan bepaalde materialen ontstaan", zegt Swart.

Het duurde wel langer om spullen geleverd te krijgen, zegt beroepsvereniging Nevi. Gemiddelde levertijden in mei waren langer doordat bedrijven hun voorraad willen aanvullen, juist terwijl de toeleveringsketen verder is verstoord.

Datacenters

De snelle groei van de Nederlandse industrie komt niet alleen doordat bedrijven nu voorraden opbouwen. "Een deel is ook te verklaren door investeringen in datacenters door chipfabrikanten. De Nederlandse chipmachinefabrikant ASML profiteert daarvan en daarmee ook vele honderden toeleveranciers", zegt Swart.

Hij zegt erbij dat het hamsteren een tijdelijk effect lijkt, dat de komende maanden ook weer zal wegebben. "Als dit afneemt, zien we pas hoe bestendig de vraag naar Nederlandse goederen is."

In Zuid-Korea zijn vijf mensen omgekomen bij een explosie en brand in een raketfabriek. Twee mensen raakten gewond, zeker een van hen is er slecht aan toe.

Het ging mis in een fabriek van wapenfabrikant Hanwha Aerospace in Daejeon, in het midden van het land. Door nog onbekende oorzaak ontstond er een explosie tijdens het schoonmaken van apparatuur die wordt gebruikt voor het maken van raketbrandstof.

De twee overlevenden konden op eigen kracht uit het gebouw wegkomen. Een van hen liep wel zware brandwonden op. Door het felle vuur is het nog niet mogelijk geweest de vijf doden te identificeren.

Staatsgeheim

Hanwha is een grote speler in de defensie-industrie van het land. In de fabriek in Daejeon worden vooral raketmotoren en -brandstof gemaakt voor grond-grondraketten. Volgens de autoriteiten was het vuur moeilijker te bestrijden doordat de plattegronden van de fabriek gelden als staatsgeheim.

De directeur van de fabriek heeft zijn excuses aangeboden aan de nabestaanden van de slachtoffers. Hij zegt volledig te zullen meewerken met het onderzoek naar de oorzaak van de brand.

Een nieuwe genoomtest kan ertoe leiden dat mensen met borstkanker minder vaak onnodig chemotherapie moeten ondergaan. Dat blijkt uit een onderzoek onder leiding van University College London. Zaterdag is het onderzoek gepresenteerd op het jaarlijkse congres van de American Society of Clinical Oncology in Chicago, de grootste conferentie over kanker ter wereld.

Meer dan 4000 patiënten die recent werden gediagnosticeerd met hormoonpositieve borstkanker, de meest voorkomende vorm van borstkanker, deden mee. Ze kwamen uit het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen, Zweden, Australië, Nieuw-Zeeland en Thailand en waren tussen de 40 en 60 jaar oud.

De deelnemers werden ingedeeld in twee groepen, waarbij de ene groep chemotherapie en hormoonbehandeling kreeg en de andere groep de genetische Prosigna-test. Die analyseert vijftig genen uit het tumorweefsel en bepaalt op basis daarvan hoe groot het risico is van terugkeer van borstkanker.

Patiënten die hoog scoorden op de test kregen chemo- en hormoontherapie, mensen met een lage score kregen alleen hormoontherapie. De uitkomsten waren vrijwel gelijk: bijna 95 procent van de proefpersonen die chemo kregen was na vijf jaar in leven en kankervrij, tegenover bijna 94 procent van de groep die geen chemo kreeg. Daaruit concluderen de onderzoekers dat patiënten met een lage risicoscore vaker chemotherapie kunnen overslaan.

Ook voor jongere vrouwen

In Nederland worden de gentesten voor het bepalen van de vervolgbehandeling voor borstkanker al langer gebruikt. De zogenoemde MammaPrint en Oncotype DX-testen worden in Nederland het meest ingezet, aanvullend op de standaardrisicoschatting. Sinds 2023 worden die twee testen ook vergoed. Ze zijn volgens oncologisch chirurg Caroline Drukker vergelijkbaar met de Prosigna-test.

Wat nieuw is, zegt Gabe Sonke, oncoloog in het Antoni van Leeuwenhoek in Amsterdam en aanwezig bij de presentatie van het onderzoek in Chicago, is dat de onderzoekers nu ook voor jongere vrouwen tussen 40 en 50 jaar laten zien dat de test goed werkt.

Dat is goed nieuws, aangezien de andere gentesten uitsluitend gebruikt worden voor vrouwen boven de 50. Door de test zouden dus ook jongere vrouwen vaker chemotherapie kunnen mijden. Sonke verwacht dat de testen op termijn ook naar Nederland komen. "Onder voorwaarde dat dit ook vergoed gaat worden", voegt hij daaraan toe.

Heftige bijwerkingen

Wel plaatst hij de kanttekening dat de onderzoeksgroep ovariële suppressie-medicijnen gebruikte. Deze medicijnen zorgen ervoor dat de eierstokken geblokkeerd worden, waardoor de productie van oestrogenen wordt gestopt. Als bijwerking: de overgang.

"Acuut in de overgang komen, kan veel impact hebben", zegt Sonke. Sommige mensen stoppen met de medicijnen vanwege de heftige klachten van de overgang. Tegelijkertijd benadrukt de oncoloog dat chemotherapie ook leidt tot heftige en soms blijvende bijwerkingen, zoals haaruitval, misselijkheid, geheugenproblemen en vermoeidheid. Daarom is het volgens hem belangrijk dat de voor-en nadelen goed worden besproken met de patiënt.

Heel mooi resultaat

Op dit moment krijgen veel patiënten 'overbodige' chemotherapie. "We weten dat chemotherapie als aanvulling op een operatie voor zo'n 5 tot 10 procent van de mensen met borstkanker zorgt voor genezing", zegt Sonke. "We weten alleen nog niet genoeg voor wie het helpt om te genezen. Juist daarvoor helpen dit soort testen."

Chirurg Drukker benadrukt dat sinds de invoering van de MammaPrint en Oncotype DX-testen de hoeveelheid "onnodige chemo" is teruggedrongen. "De vraag is of deze test dat nog verder kan doen." Dat lijkt zo te zijn, omdat het onderzoek uitwees dat de test ook voor jongere vrouwen werkte. Daarbij moet wel kritisch worden blijven gekeken naar voor wie het testen zin heeft en voor wie niet.

Een woordvoerder van KWF Kankerbestrijding noemt het "een heel mooi resultaat en een mooi voorbeeld van behandeling op maat. Of in dit geval: een behandeling niet geven als het niet hoeft."

In Nederland worden er jaarlijks ruim 17.500 mensen met borstkanker gediagnosticeerd, volgens het Integraal Kankercentrum Nederland. Het is onder vrouwen de meest voorkomende kankersoort.

Het Poolse Hel is vanaf deze zomer weer bereikbaar met buslijn 666. Drie jaar geleden schrapte busmaatschappij PKS Gdynia het demonische nummer nog na christelijk protest, maar ov-bedrijf Flixbus vond dat een gemiste kans.

"Het is ideaal als de naam van een buslijn al iets zegt over de bestemming", zegt een woordvoerder tegen de Poolse pers. "Hierbij hoef je niets meer uit te leggen, iedereen zal het begrijpen."

De naam van het toeristenplaatsje op het langgerekte schiereiland in het Noord-Poolse Pommeren heeft niets te maken met de plek in het hiernamaals waar de zondigen worden gestraft, die pieklo heet in het Pools. Waarschijnlijk is de naam afgeleid van een Oud-Poolse beschrijving van het lege landschap van de badplaats.

Marketingstunt

Als marketingstunt om buitenlandse toeristen te trekken besloot PKS Gdynia in 2006 de buslijn het nummer 666 te geven. Dat is in de Bijbel het "getal van het Beest", een symbool voor de antichrist. Het werkte: internationaal kwam de bustrip bekend te staan als de Highway to Hel (inderdaad één letter minder dan het bekende AC/DC-nummer). De busrit werd een toeristische trekpleister, hoewel de trein naar Hel eigenlijk sneller was.

Christelijke groepen konden echter niet lachen om de verwijzing naar het ultieme kwaad. Jaar na jaar kreeg de busmaatschappij verzoeken om de nummering aan te passen. "Dit is een verwijzing naar de eeuwige dood en lijden", waarschuwde een katholiek tijdschrift bijvoorbeeld. "Als je daarom lacht, heb je niet begrepen wat het precies voorstelt."

Vanwege de aanhoudende druk besloot PKS Gdynia toe te geven: de laatste 6 van het lijnnummer werd omgedraaid, zodat voortaan bus 669 naar Hel ging. De beslissing was destijds wereldnieuws.

In 13 uur naar Hel

Flixbus besluit nu 's zomers toch weer een lijn 666 te laten rijden naar Hel. Vanuit Krakau in Zuid-Polen kom je via Warschau en Gdansk in dik 13 uur naar Hel. Onomwonden geeft de busmaatschappij toe dat de satanische connotatie bedoeld is om publiek te trekken. "We hebben het inderdaad uit reclameoogpunt gedaan, zodat de populaire vakantieroute naar Hel meer opvalt."

Hel zelf, een badplaats met bijna 5000 inwoners, doet overigens weinig met zijn dubbelzinnige naam. Op Tripadvisor worden onder de Top Things to Do in Hel vooral het visserijmuseum, een zeehondenopvang en verdedigingswerken uit de Tweede Wereldoorlog genoemd.

Het Amerikaanse leger heeft afgelopen weekend radar- en commandocentra van Iran bij de Straat van Hormuz aangevallen. Het leger reageerde naar eigen zeggen op het neerhalen van een Amerikaanse drone boven internationale wateren door Iran. Ook zouden er twee Iraanse drones onschadelijk zijn gemaakt die een bedreiging voor schepen vormden.

De installaties staan bij de stad Goruk en op het eiland Qeshm. Iran bevestigt dat de Amerikanen een telecommunicatietoren op "een eiland" hebben aangevallen. Over schade wordt niets gezegd.

Iran zegt ook dat het heeft teruggeslagen, onder meer door een Amerikaanse basis aan te vallen. Waar dat gebeurde, is niet bekendgemaakt, maar vermoedelijk was het in Koeweit. Dat land zegt dat zijn luchtverdediging in actie kwam om een drone en raketten te onderscheppen.

Staakt-het-vuren

De VS en Iran sloten in april een staakt-het-vuren. Sindsdien slepen de besprekingen zich voort over onderhandelingen over beëindiging van de oorlog. In de tussentijd wordt het staakt-het-vuren over en weer geschonden.

President Trump zei herhaaldelijk dat een akkoord dichtbij is, ook vandaag weer. "Iran wil graag een akkoord sluiten en dat wordt een goed akkoord voor de VS en onze bondgenoten. Wacht maar rustig af, het komt goed. Dat komt het uiteindelijk altijd."

Oud-EO-presentator Menno Helmus is op 64-jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van kanker. Dat heeft de omroep gisteren bekendgemaakt.

Helmus begon in 1992 als eindredacteur bij de Evangelische Omroep (EO). Later presenteerde hij het programma Omega, over wat God betekent in het leven van mensen. Ook was hij presentator van Man/Vrouw en Helpdesk Live, waarin levensvragen vanuit een christelijk perspectief werden besproken. De EO-presentator stond samen met zijn vrouw Marian ook aan het hoofd van de evangelische beweging Vineyard Benelux.

"Menno was een maker met een missie: vol van Jezus, vol ideeën, een bron van creativiteit", zegt EO-directeur Arjan Lock. "Hij was altijd gedreven om mensen op een frisse, innovatieve manier met het geloof in aanraking te brengen. We leven mee met Marian, de kinderen, kleinkinderen en allen die hem zullen missen."

Blijven bidden

Helmus kreeg in 2022 de diagnose kanker. Tijdens zijn ziekteproces liep hij tegen moeilijke vragen aan, zei hij in een interview met EO Visie. "Ik realiseerde me: ik wil dit helemaal niet. Ik voelde verzet diep vanbinnen." Hij had veel vragen voor God. "Hoe ga ik hier goed mee om? Hoe verhoudt dit zich tot uw koninkrijk? Waar mag ik op hopen? Waar kan ik voor bidden?"

Helmus bad dat de ziekte weg zou gaan. "Ik droom stiekem van de dag dat ze in het ziekenhuis bij een scan niets meer kunnen vinden, omdat de Heer mij heeft aangeraakt en de kanker weg is." Het geloof gaf hem troost en kracht, "wat er ook gebeurt".