NOS Nieuws - Algemeen

De Amerikaanse film- en tv-producent Warner Bros. lijkt toch in handen te komen van concurrent Paramount. Netflix heeft zich namelijk teruggetrokken uit de strijd om de overname. Netflix laat weten geen hoger bod te doen.

Eigenlijk zou Netflix Warner Bros. overnemen, zo bleek eind vorig jaar, maar Paramount mengde zich al snel in de strijd. Die laatste heeft volgens de raad van bestuur van Warner Bros. Discovery nu een "superieur voorstel" gedaan.

Naast 111 miljard dollar voor het hele bedrijf, wil Paramount ook de vergoeding van 7 miljard dollar betalen als de deal niet doorgaat door bezwaren van toezichthouders. Verder belooft Paramount de vergoeding van 2,8 miljard dollar te betalen die Warner Bros. verschuldigd is aan Netflix.

Warner Bros. en Netflix hadden eerder namelijk al een fusiedeal gesloten. Netflix zou belangrijke onderdelen van Warner Bros. overnemen. Het bedrag van 2,8 miljard dollar moet worden betaald, omdat deze overeenkomst wordt verbroken.

Game of Thrones

Netflix zegt geen nieuw voorstel te doen. Netflix-bazen Ted Sarandos en Greg Peters zeiden gisteren dat de deal financieel niet langer aantrekkelijk genoeg is. Daarmee komt de weg vrij voor een overname door Paramount.

Warner Bros. is de maker van bijvoorbeeld Harry Potter en The Lord of the Rings en eigenaar van streamingdienst HBO Max met series als Game of Thrones. Ook heeft het mediabedrijf filmstudio's en verschillende televisiezenders zoals CNN, Eurosport en Discovery Channel. Paramount heeft de streamingdienst SkyShowtime deels in handen en is bekend van onder meer Shrek en Mission Impossible.

De overname door Paramount moet nog worden goedgekeurd door verschillende instanties, waaronder de Justitie-autoriteiten van Californië. De procureur-generaal van die staat heeft gewaarschuwd dat de overname "nog geen afgeronde deal" is.

Gevolgen voor CNN

Als de overname doorgaat, kan dat gevolgen hebben voor nieuwszender CNN, onderdeel van Warner Bros. Paramount wordt geleid door David Ellison, de zoon van techmiljardair Larry Ellison, die nauwe banden heeft met president Trump. Het bod van Paramount op Warner Bros. werd ook gesteund door de investeringsmaatschappij van Trumps schoonzoon Jared Kushner.

Trump heeft CNN regelmatig fel aangevallen vanwege de onafhankelijke, hem vaak onwelgevallige verslaggeving op de nieuwszender. De president zei eind vorig jaar het een goede zaak te vinden als CNN zou worden verkocht als onderdeel van een Warner Bros-deal. Daarbij noemde hij de top van CNN "corrupt of incompetent" en stelde hij dat die het management van de zender niet kan worden toevertrouwd.

Mark Thomson, topman van CNN, heeft de werknemers van de zender een email gestuurd over de mogelijke overname. Daaraan vraagt hij het personeel "geen voorbarige conclusies te trekken over de toekomst voordat we meer weten".

Drie tieners die waren weggelopen uit Sleeuwijk zijn teruggevonden, meldt de politie. De drie waren sinds woensdagavond vermist.

De politie verspreidde gisteravond een opsporingsbericht met een signalement van het drietal. Daarin stond dat ze vermoedelijk samen lopend vanuit het Noord-Brabantse dorp waren vertrokken en dat er sprake was van een 'urgente vermissing'. Een van de drie komt uit Hardinxveld-Giessendam, in Zuid-Holland.

Op X meldt de politie vanochtend dat "de drie weggelopen minderjarigen zijn gelukkig weer gevonden". Volgens Omroep Brabant gaat het om een jongen van 14 jaar en twee meisjes van 13 jaar. De politie bevestigt die leeftijden niet.

Niet bij elkaar

Een woordvoerder van de eenheid Zeeland-West-Brabant bevestigt wel dat de drie niet bij elkaar zijn gevonden. Een van de drie werd op een andere plek gezien dan de andere twee vermisten. Daar zat een korte tijd tussen. Over de precieze omstandigheden worden geen mededelingen gedaan.

De kinderen verkeerden in goede gezondheid, zegt de woordvoerder. Die meldt ook dat ze in gesprek gaan met de tieners om duidelijk te krijgen wat er precies is gebeurd.

De ministers en staatssecretarissen van het minderheidskabinet-Jetten kunnen na twee dagen debatteren met de Tweede Kamer "aan de slag". Maar het debat legde wel de forse uitdagingen waar de ploeg voor staat bloot.

Oppositiepartijen waren kritisch. Het kabinet moet de plannen voor de AOW en het bestrijden van armoede van de Kamer opnieuw bekijken. Of dat tot grote veranderingen leidt is nog onduidelijk: concrete toezeggingen van het kabinet kwamen er niet.

Een motie van wantrouwen van de PVV- die het kabinet meteen weg wilde sturen- kreeg alleen steun van de SP en FVD.

AOW plannen 'verzachten'

Het kabinetsplan voor een snellere verhoging van de AOW-leeftijd domineerde een flink deel van het debat. Een plan van SGP en Groep Markuszower om de scherpe kantjes eraf te halen kreeg met steun van de coalitiepartijen en JA21 een meerderheid.

Met deze eerste "deal" kan het minderheidskabinet dus voorlopig verder met de AOW-plannen, maar in de Eerste Kamer heeft het daarvoor geen meerderheid. GroenLinks-PvdA leider Klaver waarschuwde Jetten dan ook niet te veel met "gelegenheidscoalities" te werken omdat het geheel van de plannen en begrotingen daardoor in gevaar zou kunnen komen.

Partijen als GroenLinks-PvdA, PVV, ChristenUnie, 50Plus, Denk, SP en Volt vonden de toezeggingen van Jetten om een "pas op de plaats" te maken en naar verzachtingen voor de AOW te gaan kijken te zwak. Ze willen het plan volledig van tafel hebben en weten zich gesteund door vakcentrales FNV, CNV en VCP.

Die zijn naar eigen zeggen "furieus". Zij gaan niet met het kabinet in gesprek zolang de plannen niet van tafel gaan. Jetten noemde dat een "helder signaal" en hoopt op een snel kennismakingsgesprek om "hun zorgen aan te horen".

'Verhoudingen op spel'

Een deel van de oppositiepartijen vindt dat Jetten de verhoudingen met de Kamer op het spel zet, terwijl hij de Kamer nodig heeft om andere plannen van zijn minderheidskabinet erdoor te krijgen.

Aan het begin van het debat had Jetten zich "nederig" opgesteld en gesproken van uitgestoken handen en samenwerken. In het debat kwam het echter nauwelijks tot concrete toezeggingen.

De Kamer kwam met voorstellen om diverse plannen bij te sturen. Zo wil een meerderheid dat het kabinet de armoede laat af- in plaats van toenemen. Ook moet het kabinet voorafgaand aan de bezuinigingen op sociale zekerheid van de Kamer eerst de gevolgen voor kwetsbare groepen in kaart brengen.

'Rustig en inhoudelijk'

Jetten reageerde bijna overal kalm op. Van de aanvallen van Wilders, en daarna diens motie van wantrouwen, leek hij niet erg onder de indruk. Grappend zei Jetten de motie te gaan inlijsten "omdat het de eerste is".

Na twee dagen debat was Jetten positief over de sfeer. Hij sprak van een "rustig" en "inhoudelijk" debat. Ondanks alle "soms begrijpelijke" kritiek had hij "genoten" van de inhoudelijke bijdrages. Op vragen van journalisten op welke punten de coalitie afspraken gaat openbreken en de veelbesproken uitgestoken hand gaat laten zien, antwoordde Jetten dat "de opdracht nu heel duidelijk is".

"Wij zullen als ministers nu eerst flink hard aan het werk moeten met de uitwerking van alle plannen, en dan de oppositie weer opzoeken." Het is volgens hem duidelijk dat op een aantal terreinen plannen moeten worden bijgesteld.

Tegelijk proeft de nieuwe minister president "bij meer dan honderd zetels in de Kamer de bereidheid om op onderwerpen waarop Nederland echt vastzit tot grote doorbraken te komen".

De onderhandelingen in Genève tussen Iran en de VS over het beperken van het Iraanse atoomprogramma zijn afgelopen. De Omaanse minister van Buitenlandse Zaken, Badr Al-Busaidi is positief gestemd na de gesprekken. Oman bemiddelt bij de onderhandelingen tussen de twee landen.

Op X zei Al-Busaidi dat de gesprekken zijn geëindigd na "aanzienlijke vooruitgang" tussen de VS en Iran. Het is onduidelijk hoeveel er daadwerkelijk is bereikt.

Volgens de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi, waren de gesprekken tussen de VS en Iran "een van onze meest intense en langste onderhandelingsronden". Dat zei hij tegen de Iraanse staatstelevisie.

Wat er precies besproken is, blijft onduidelijk. Volgens Araghchi zijn de Amerikanen en Iraniërs het eens geworden over sommige punten. "Maar over andere zijn we het nog niet eens."

Onenigheid

De landen waren in Zwitserland voor een derde ronde van indirecte onderhandelingen over het nucleaire programma van Iran. De VS wil dat Iran stopt met het verrijken van uranium, dat gebruikt kan worden voor het maken van kernwapens. Iran wees de eis eerder af.

Volgens The Wall Street Journal eist Washington daarnaast dat de drie belangrijkste Iraanse nucleaire faciliteiten worden ontmanteld en dat het al verrijkte uranium aan de VS wordt overgedragen. Wel zouden de Amerikanen ervoor openstaan om Iran in Teheran een kernreactor te laten gebruiken om laagverrijkt materiaal te maken voor medische doeleinden.

De Iraanse staatstelevisie meldde voordat de gesprekken waren beëindigd dat Teheran door zou gaan met het verrijken van uranium.

Aanvallen

President Trump zei deze week dat hij voorkeur heeft voor een diplomatieke uitweg, maar niet zal toestaan dat Teheran een kernwapen ontwikkelt. In de regio verzamelen zich steeds meer Amerikaanse troepen. Beide landen hebben aangegeven klaar te zijn voor een oorlog als de gesprekken mislukken.

De twee landen willen snel verder praten. "Volgende week vinden er in Wenen besprekingen op technisch niveau plaats", aldus Al-Busaidi.

In Heerenveen zijn de Nederlandse olympische sporters gehuldigd. Op de overvolle Oude Koemarkt hadden enkele duizenden mensen zich verzameld om de sporters op een podium te zien.

De Olympische Winterspelen in Milaan en Cortina d'Ampezzo waren met tien gouden medailles en een derde plek in het medailleklassement de meest succesvolle Winterspelen ooit voor Nederland.

Op het podium verschenen onder anderen de olympisch kampioenen Femke Kok, Marijke Groenewoud, Antoinette Rijpma-de Jong, Jorrit Bergsma, Xandra Velzeboer en de mannen van de relay bij het shorttrack.

Ook olympiërs die zonder medaille naar huis gingen, zoals de bobsleeërs en kunstrijdpaar Michel Tsiba en Daria Danilova, waren aanwezig.

Voor een flink deel van de sporters was het een thuiswedstrijd: zo wonen Xandra Velzeboer, Joy Beune en Kjeld Nuis in Heerenveen.

Missie 2030

De huldiging stond ook in het teken van het mogelijke binnenhalen van het olympische schaatstoernooi in 2030, als de Spelen in de Franse Alpen worden gehouden. Om dat toernooi binnen te halen, werken de gemeente Heerenveen en de provincie Friesland samen met onder meer NOC*NSF en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

"Ik denk dat we een goede kans maken", zei burgemeester Avine Fokkens-Kelder (VVD) tegen persbureau ANP. Schaatsstadion Thialf is een van de locaties die in beeld zijn voor de organisatie van het olympische schaatstoernooi over vier jaar.

In de Franse Alpen is geen geschikte locatie voor het langebaanschaatsen. De organisatie heeft aangegeven uit duurzaamheidsoverwegingen voor een bestaande locatie in het buitenland te willen kiezen. Naast Thialf is de olympische baan van Turijn, waar de Spelen in 2006 plaatsvonden, een optie.

In de VS is voormalig minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton gehoord over haar banden met Jeffrey Epstein. Het verhoor duurde ruim zes uur.

Tegenover de parlementaire onderzoekscommissie heeft ze opnieuw verklaard dat ze niets wist van de criminele activiteiten van Epstein en Ghislaine Maxwell. "Ik kan me niet herinneren dat ik hem ooit heb ontmoet", zei ze over Epstein.

Na afloop zei Clinton tegen journalisten onder meer dat ze alle vragen van de onderzoekscommissie "zo volledig mogelijk" had beantwoord. "Net als ieder fatsoenlijk mens ben ik geschokt door wat we over hun misdaden te weten zijn gekomen." Verder vertelde ze aan verslaggevers dat ze Maxwell alleen oppervlakkig "als een kennis" kende.

De ondervraging door Republikeinse en Democratische commissieleden vond plaats achter gesloten deuren. Morgen wordt oud-president Bill Clinton gehoord. Anders dan van zijn vrouw zitten er van de voormalige president wel foto's in de door de regering vrijgegeven Epstein-dossiers.

'Politieke show'

Hillary Clinton noemt het onderzoek een politieke show, is te lezen in haar openingsverklaring die ze gedeeld heeft op sociale media. "Jullie hebben weinig moeite gedaan om de mensen op te roepen die het meest prominent in de Epstein-documenten zijn opgedoken."

Clinton roept de parlementariërs op de president te bevragen over zijn band met de veroordeelde zedendelinquent.

De Republikeinse commissievoorzitter, Jamer Comer, heeft alle beschuldigingen verworpen dat de ondervraging politiek gemotiveerd is. "Niemand beschuldigt de Clintons momenteel ervan iets verkeerd te hebben gedaan", zei Comer vooraf. "Maar als je de vrouw van Bill Clinton bent, heb je dan geen vragen over de activiteiten van je man?" De voorzitter zei verder dat het niet mogelijk is een zittend president te verhoren.

Clinton kende Maxwell

Hillary Clinton heeft eerder verklaard dat haar man een aantal keer heeft gevlogen met Epstein voor liefdadigheidsprojecten. De oud-minister van Buitenlandse Zaken heeft wel meermaals contact gehad met Epsteins handlanger Ghislaine Maxwell: zij was bijvoorbeeld aanwezig bij de bruiloft van Clintons dochter in 2010. De voormalige presidentskandidaat stelt dat ze niets wist van Maxwells rol binnen het misbruikschandaal.

Bill Clinton heeft eerder gezegd dat hij alle contact met Epstein heeft verbroken nadat in 2006 een strafzaak tegen hem was gestart. Hij had de zakenman als president ontvangen op het Witte Huis. Behalve op foto's met Epstein is de ex-president ook te zien op foto's met Maxwell.

In de binnenstad van Utrecht hebben rechtse en linkse demonstranten vanavond kort tegenover elkaar gestaan.

De extreemrechtse actiegroep Defend Netherlands hield bij het radicaal-linkse politiek-cultureel centrum ACU een herdenking voor de gedode Franse student Quentin Deranque. Een antifascistische actiegroep hield een tegendemonstratie.

De politie laat weten dat er twee personen zijn aangehouden voor belediging. Het is niet bekend bij welke groep demonstranten de arrestanten horen.

Minuut stilte

Aan het begin van de avond hadden zich zo'n honderd tegendemonstranten verzameld bij het culturele centrum, meldt RTV Utrecht. De groep riep leuzen als "nooit meer fascisme".

Op de naastgelegen Wijde Begijnestraat stond een groep van Defend Netherlands. De demonstranten zwaaiden met vlaggen en hadden bordjes bij zich met teksten als 'Niets vergeven, niets vergeten'. Ook werden fakkels afgestoken en rookbommen gegooid.

Volgens RTV Utrecht hield de groep om 20.00 uur een minuut stilte in nagedachtenis van de extreemrechtse Franse activist. Daar riepen de tegenstanders doorheen.

De actievoerders van Defend Netherlands vertrokken een kwartier later en liepen vervolgens door de binnenstad. Inmiddels zijn de betogers naar huis gegaan, meldt de regionale omroep.

Politieagenten hielden de groepen tijdens de demonstraties op afstand van elkaar. Ook werden beide kanten van de straat met politiebusjes afgezet.

Vier extreemrechtse organisaties riepen zondag via sociale media op tot een herdenking voor de extreemrechtse Franse student Quentin Deranque (23). Hij stierf deze maand aan verwondingen die hij had opgelopen bij een zware mishandeling door vermoedelijk linksextremisten. Zeven verdachten zijn in Frankrijk aangeklaagd voor doodslag.

De Nederlandse herdenking stond voor vanavond gepland voor het ACU-gebouw. Vanwege de aangekondigde herdenking besloot ACU een concert te annuleren. De organisatie zei zich zorgen te maken over de veiligheid van vrijwilligers en gasten. Het culturele centrum hield vandaag ook uit voorzorg de deuren gesloten.

Iran heeft de Nederlandse ambassadeur Emiel de Bont in Teheran op het matje geroepen. Dat meldt het officiële Iraanse persbureau IRNA. Iran liet "een krachtig protest" horen vanwege wat het noemt het smokkelen van verboden apparatuur door een Nederlandse diplomaat. Iran zegt dat zijn bagage op 28 januari in beslag werd genomen omdat er voorwerpen in zaten die verboden zijn volgens de Iraanse wet.

Op videobeelden is te zien dat de bagage van de diplomaat door de douane wordt geopend. Daarbij zouden onder meer een draagbaar Starlink-satellietmodem en meerdere satelliettelefoons zijn aangetroffen. Het incident bleef bijna een maand onbekend, totdat de Iraanse televisie er maandag een onderwerp aan wijdde.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag zegt dat het nog niet kan reageren.

De Iraanse tv zond deze beelden uit van het incident:

Volgens Iran was de inbeslagname in overeenstemming met de Conventie van Wenen. Ook diplomaten zouden zich aan de wetgeving van het gastland moeten houden, en zich niet mogen bemoeien met interne aangelegenheden. De Nederlandse regering bestrijdt de Iraanse lezing. Nederland ontbood dinsdag daarom de Iraanse ambassadeur in Den Haag.

"Dit betrof een diplomatieke zending, beschermd onder het Weens Verdrag inzake diplomatiek verkeer," verklaarde het ministerie van Buitenlandse Zaken tegen de NOS. Nederland heeft Iran aangesproken op het incident en verzocht om onmiddellijke vrijgave van de diplomatieke zending. Voor zover bekend is dat nog niet gebeurd.

De afgelopen dagen is telecombedrijf Odido veel in het nieuws geweest vanwege de gegevens die gehackt zijn door de hackergroep ShinyHunters. Miljoenen gegevens zijn buitgemaakt, en de groep eiste dat Odido losgeld zou betalen, anders zou ze gevoelige informatie publiceren.

Het bedrijf had tot vandaag dat te doen, maar het maakte bekend dat het geen losgeld zal betalen. ShinyHunters heeft als reactie daarop een deel van de buitgemaakte gegevens gepubliceerd. Vier vragen over de gestolen data.

Hoe weet ik of ik in die data voorkom?

Direct checken of je data zijn gelekt is bijna onmogelijk. Het gaat om databestanden van 10 gigabyte op het darkweb. Dat bestand is ook opgesteld in een technisch format dat niet direct om te zetten is in een begrijpelijke tabel. Bovendien is het downloaden van de data strafbaar, zegt een woordvoerder van de politie.

Wel kunnen mensen een check uitvoeren op haveibeenpwned. Die site kijkt of een mailadres betrokken is bij datalekken, en doet dat nu ook voor het Odido-lek. Dat werkt alleen bij klanten van wie ook het e-mailadres nu is gelekt. De hackers hebben niet alle e-mailadressen die ze hebben gestolen vrijgegeven. Daarnaast zit er enige vertraging tussen het publiceren door de hackers en de verwerking van de gegevens.

De politie heeft daarnaast de website 'Check Je Hack', waarop burgers kunnen controleren welke data van hen gelekt zijn. Daar zal de informatie uit deze hack op een gegeven moment ook verschijnen; wanneer is onbekend.

Ook zegt Odido in contact te zullen treden met klanten van wie de data vandaag naar buiten gebracht zijn.

Wie gaat er nu met die data aan de haal en wat kunnen ze daarmee uitrichten?

De gegevens over 430.000 consumenten en 290.000 bedrijven die vandaag openbaar zijn gemaakt, gaan alleen over naam, adres en eventuele aantekeningen die door Odido zijn gemaakt. Dat zijn aantekeningen zoals 'heeft deze klant een betalingsachterstand?'

Gevoeliger materie zoals paspoortdata, mailadressen, telefoonnummers en geboortedata houden de hackers nog achter. De criminelen zeggen die later te kunnen publiceren, als Odido niet alsnog over de brug komt.

Met zulke informatie is in theorie identiteitsfraude te plegen: het aanvragen van diensten of het doen van aankopen in naam van iemand die er niets van weet. Dit wordt echter steeds moeilijker, aangezien steeds meer bedrijven en overheidsorganisaties extra controles inbouwen waarmee iemand zijn identiteit moet bewijzen, bijvoorbeeld via DigiD.

Hoe dan ook is het met deze gegevens voor criminelen al een stuk makkelijker geworden om burgers op te lichten: die kunnen via mail of telefoon benaderd worden om op een link te klikken of een andere handeling te verrichten waarmee geld kan worden afgetroggeld.

Ook bevatten de gelekte gegevens enkele tientallen btw-nummers van bedrijven. Dat is riskant als het om een eenmanszaak gaat. Tot 2020 bestonden de btw-nummers van die bedrijven uit het bsn-nummer van de ondernemer, vroeger bekend als het sofinummer.

En omdat de gegevens in de gelekte bestanden soms oud zijn, kunnen hier dus bsn-nummers van personen tussen staan. Inmiddels wordt voor de btw-nummers van eenmanszaken niet meer het bsn-nummer gebruikt. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft dit in 2018 verboden.

Hoeveel geld wordt er van Odido geëist? En was het niet beter geweest als er was betaald?

Eerder deze week noemde de hackersgroep nog "een bedrag met zeven cijfers" als voorwaarde om de data niet te verspreiden, oftewel: iets tussen 1 en 10 miljoen euro. Gisteren meldde een van de daders aan de NOS dat ze "ook wel akkoord gaan met een half miljoen".

Volgens de politie is het onverstandig losgeld te betalen in een zaak als deze, omdat zo een verdienmodel voor criminelen in stand wordt gehouden: elke hackactie die geld oplevert is immers weer motivatie voor de volgende. Bovendien is er geen garantie dat de data niet alsnog onderhands verpatst worden aan andere criminelen, of op een andere manier verspreid worden.

Cybercrime-experts zeiden eerder wel tegen de NOS dat deze groep, ShinyHunters, de reputatie heeft te doen wat ze beloofd heeft als er eenmaal geld is overgemaakt. Zij wijzen er ook op dat het voor een bedrijf een 'simpele kosten-batenanalyse' is: wegen de kosten van het losgeld op tegen de reputatieschade voor het bedrijf, en de schade die hun klanten ondervinden? In dat geval kan het voor het bedrijf de moeite waard zijn om te betalen.

Volgens cybersecurity-expert Joey Fennis betaalde ruim een kwart van de bij soortgelijke hacks getroffen bedrijven in Nederland daarom het afgelopen jaar geld aan de afpersers, in weerwil van het advies van de politie.

Kun je nu als klant een schadevergoeding claimen?

Odido schrijft zelf in antwoord op veelgestelde vragen dat een datalek niet automatisch recht geeft op compensatie. Volgens het bedrijf is er op dit moment ook geen aanleiding om te denken dat eventuele schade het gevolg is van het datalek.

De Autoriteit Persoonsgegevens wil niet op dit specifieke geval ingaan, maar een woordvoerder laat weten dat schadevergoedingen onder bepaalde voorwaarden mogelijk zijn. Je moet bijvoorbeeld kunnen aantonen dat je schade hebt geleden, dat er een oorzakelijk verband is tussen het gegevenslek en de schade en dat het bedrijf je gegevens niet goed heeft beschermd.

Volgende week dinsdag leggen Rijksambtenaren hun werk voor 24 uur neer. Na verschillende kleinere acties de afgelopen tijd is deze staking de volgende stap in het cao-conflict. De ambtenaren zijn ontevreden omdat ze dit jaar geen loonsverhoging krijgen. Door de staking zullen mogelijk veel rijksdiensten die dag slecht of niet bereikbaar zijn.

Nederland telt 160.000 Rijksambtenaren. Een deel van hen verzamelt zich in Den Haag om te protesteren tegen de bezuinigingen van het kabinet. Dat besloot om een zogenoemde 'nullijn' in te zetten, wat dus betekent dat ambtenaren er dit jaar niks bij krijgen.

Volgens vakbond FNV betekent het dat alle medewerkers van het Rijk er in koopkracht op achteruitgaan. Vooral mensen die werken bij uitvoeringsinstanties worden hard geraakt door de nullijn, zegt de bond. Die instanties kampen al jaren met een hoge werkdruk en personeelstekorten. "Deze mensen doen het werk om Nederland draaiende te houden, maar ze worden niet gewaardeerd", meldt de vakbond.

Bereikbaarheid DUO en Belastingdienst

Deze maand legden onder meer toezichthouders van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) het werk neer. Toen bleven slachthuizen in het oosten van het land dicht. "We weten nog niet wat de gevolgen zijn van deze staking, dat wordt begin volgende week bekend", laat een FNV-woordvoerder weten. Wel is al duidelijk dat het callcenter van DUO dinsdag gesloten is.

Bij de Belastingdienst, waar zondag de aangifteperiode weer begint, kan het drukker zijn aan de telefoon. Als het te druk wordt, dan wordt de actuele wachttijd op de website vermeld. Afspraken van mensen bij een steunpunt voor het invullen van de aangifte, worden mogelijk verplaatst.

Twee mannen zijn maandag in Zeeland betrapt op het illegaal vangen van 158 kilo tapijtschelpen. De stropers werden staande gehouden en er is proces verbaal opgemaakt, meldt de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) van de provincie.

Surveillerende boa's zagen dat twee mannen in waadpakken in het water bezig waren, schrijft Omroep Zeeland. Ze hadden ook een supboard bij zich, en waren daarmee naar een eiland in het Veerse Meer gevaren.

Nadat de mannen waren betrapt, vonden boa's 158 kilo opgeviste tapijtschelpen.

Het vissen van tapijtschelpen is verboden. De mannen brachten ook zichzelf in gevaar, stelt de RUD. "Met een waadpak is het vrijwel onmogelijk om te zwemmen en in combinatie met de watertemperatuur is dit levensgevaarlijk." Daarnaast kon een van de stropers niet zwemmen, aldus de RUD.

Bevissing schadelijk

Tapijtschelpen behoren tot de familie van de venusschelpen. Ze zijn beter bekend onder de Italiaanse naam vongole en de Franse naam palourdes. De schelpen worden levend verkocht en vaak gebruikt in pastagerechten. Ze worden ook de 'mossel van de rijken' genoemd.

Tapijtschelpen zijn een belangrijk onderdeel van het ecosysteem. Ze filteren het water, dragen bij aan een gezonde bodem en zijn een onmisbare schakel in de voedselketen in onder meer de Noordzee. Illegale visserij kan leiden tot overbevissing en blijvende schade toebrengen aan de natuur en de waterkwaliteit.

Ook vormt het illegaal vangen van de schelpen een risico voor de voedselveiligheid, zegt de RUD, omdat er geen controle is en de herkomst van illegaal gevangen vis en schelpdieren onbekend is.

Voorvechters voor vrouwenrechten hebben met een burgerinitiatief een belangrijke slag geslagen. EU-subsidies mogen voortaan worden gebruikt om abortus mogelijk te maken voor vrouwen die in hun eigen land geen toegang hebben tot legale abortus.

"Het voorzien van goede en betaalbare gezondheidszorg voor vrouwen gaat over het respecteren van hun rechten en waardigheid", zegt de Europese Commissie bij de presentatie van het besluit.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie vinden er in Europa jaarlijks 483.000 onveilige abortussen plaats, het gevolg van het feit dat abortus lang niet in alle EU-landen is toegestaan. De organisatie 'My voice, My choice' riep daarom in een burgerinitiatief de Europese Commissie op om ervoor te zorgen dat alle vrouwen in de EU toegang kunnen krijgen tot een legale en betaalbare abortus.

Ruim één miljoen ondertekenaars

Bij een Europees burgerinitiatief moet de Europese Commissie met een reactie komen als ten minste een miljoen ondertekenaars het initiatief ondersteunen. Het initiatief om abortus toegankelijker te maken, wordt door ruim 1,2 miljoen mensen gesteund.

Veel vrouwen nemen hun toevlucht tot landen als Nederland, omdat abortus hier wel legaal is. De kosten komen voor rekening van de vrouwen zelf of hulpverleningsorganisaties draaien ervoor op. Door het besluit van de Commissie kunnen EU-landen nu aanspraak maken op subsidie uit het Europees Sociaal Fonds, om zo vrouwen uit andere EU-landen makkelijker te helpen.

EU-commissaris Hadja Lahbib wil met de maatregel de rechten van vrouwen versterken. "Veiligheid en keuzevrijheid mogen nooit afhankelijk zijn van je postcode of inkomen. Dit is het Europa van gelijkheid waarin we willen leven."

Gemengde reacties

Medisch-ethische kwesties zijn nationale bevoegdheden, waar de EU in principe geen beslissingen over kan nemen. De Commissie gaat ook nadrukkelijk niet over de vraag of abortus in een EU-land legaal is of niet, maar vindt het inzetten van subsidie voor abortus dus wel acceptabel.

D66-Europarlementariër Garcia-Hermida van der Walle is positief: "Het besluit van de Europese Commissie lijkt historisch te worden. De Commissie erkent abortus als gezondheidszorg en zegt dat het daarmee onder een domein valt waarin de Europese Unie landen kan en wil ondersteunen. Daarmee bevestigen ze wat de overgrote meerderheid van de Europeanen denkt en wil."

SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen is er juist fel tegen: "Het is heel kwalijk als de EU met fondsen abortus gaat faciliteren. Daarmee ondergraaft de EU het beleid van heel wat lidstaten, die terughoudend zijn in hun beleid ten aanzien van abortus. Die landen hebben de beschermwaardigheid van het leven hoog in het vaandel staan."

'My voice, My choice', de organisatie achter het burgerinitiatief, wilde eigenlijk dat de EU een apart fonds zou oprichten voor de ondersteuning van vrouwen die in eigen land niet geholpen kunnen worden. Toch zijn ze niet ontevreden. "Het antwoord is: ja, we hebben gewonnen. Het is niet de uitkomst die we wilden, maar een weg om veilige abortus mogelijk te maken."

De Deense premier Mette Frederiksen schrijft vervroegde verkiezingen uit voor volgende maand. De verkiezingen zouden pas aan het eind van het jaar zijn, maar nu kunnen de Denen al op 24 maart een nieuw parlement kiezen.

De populariteit van Frederiksen is de afgelopen weken gestegen door het conflict met Donald Trump over Groenland. Tot grote schrik van de Denen zei de Amerikaanse president dat hij Groenland "wilde hebben".

Frederiksen stelde zich strijdbaar op tegen Trump, wat haar populariteit deed stijgen.

Gunstige peilingen

Voordat de crisis rond Groenland losbarstte, stond de regering van Frederiksen op verlies in de peilingen. Veel Denen maakten zich vooral zorgen over de hoge prijzen, ongelijke welvaart en immigratie. Inmiddels is de sociaaldemocratische partij van Frederiksen van 17 naar 24 procent gestegen in de opiniepeilingen.

Trump heeft zijn claim op Groenland nog niet opgegeven, maar inmiddels is de kwestie wel minder acuut. Een maand geleden begonnen Denemarken, de VS en Groenland met 'technische gesprekken'. Daarbij gaat het over de Amerikaanse zorgen over de veiligheid in het noordpoolgebied. De soevereiniteit van Groenland blijft voor de Denen een rode lijn.

In de Folketing, het Deense parlement, zei Frederiksen vandaag dat het beslissende verkiezingen worden. "Want in de komende vier jaar zullen wij als Denen en als Europeanen echt op eigen benen moeten staan. Het is nu aan de kiezers om de richting van Denemarken te bepalen. Ik kijk ernaar uit."

Als de 48-jarige Frederiksen de verkiezingen wint, kan ze voor de derde keer op rij premier worden.

De Duitse binnenlandse veiligheidsdienst BfV mag de politieke partij Alternative für Deutschland voorlopig niet bestempelen en behandelen als rechtsextremistische organisatie. De bestuursrechtbank van Keulen heeft dat geoordeeld in een tussentijds vonnis. De dienst kan er nog tegen in beroep gaan.

Veiligheidsdienst BfV concludeerde vorig jaar dat de AfD extremistisch is en daar spande de partij een rechtszaak over aan. Totdat er straks een eindvonnis is, en dat kan lang duren, mag de dienst de partij niet meer classificeren en behandelen als extreemrechts.

In afwachting van het eindvonnis had de BfV zelf al besloten om de AfD voorlopig niet rechtsextremistisch te noemen. De veiligheidsdienst blijft achter zijn conclusie staan, maar zei uit tactische overwegingen de classificatie niet publiek te gebruiken.

'Sterke vermoedens'

In het tussenvonnis benadrukt de bestuursrechtbank dat er wel degelijk "sterke vermoedens" zijn dat de AfD "ongrondwettelijke activiteiten ontplooit". Er wordt bijvoorbeeld verwezen naar voorbeelden van discriminatie van moslims in het partijprogramma, maar in de spoedprocedure is nog niet vastgesteld dat de gehele partij als extreemrechts kan worden gekenmerkt.

De BfV is de binnenlandse geheime dienst die naleving van de Duitse grondwet controleert. Na een jarenlang onderzoek is wat de BfV betreft vastgesteld dat de AfD als geheel een bedreiging vormt voor de democratie. De partij wil volgens de dienst bepaalde bevolkingsgroepen buitensluiten en beschouwt specifiek Duitsers met een islamitische achtergrond als minderwaardig.

Gevierd als overwinning

De partijtop spreekt van een politiek gemotiveerde heksenjacht. Het tussentijdse vonnis is als een overwinning gevierd door de partijtop.

Correspondent Duitsland Charlotte Waaijers:

"Voor de AfD is dit oordeel een opsteker. Waarschijnlijk slaat het de discussie over een mogelijk partijverbod voorlopig dood.

Ook al is dit een tussenvonnis, het is al behoorlijk onderbouwd en niet voorzichtig geformuleerd. Daarmee lijkt het wel degelijk een signaal voor hoe de rechtbank tegen de zaak aankijkt: dat er nog te weinig bewijs is dat de AfD op grotere schaal concrete plannen heeft die tegen de grondwet ingaan. Dat bewijs is nodig om de partij in elk geval juridisch bewezen extreemrechts te kunnen noemen.

Dat wil niet zeggen dat er geen sterke vermoedens zijn dat zulke plannen er zijn. Een eerder oordeel van de veiligheidsdienst dat de partij tenminste een verdacht geval is, is al eens door de AfD aangevochten. De rechtbank gaf de veiligheidsdienst toen gelijk.

Als de partij concrete extreemrechtse plannen heeft, dan spreekt de AfD die volgens de huidige inschatting van de rechter in elk geval niet duidelijk uit. Een veel aangehaald begrip als 'remigratie', dat in neonazikringen naar grootschalige deportaties van mensen met een migratieachtergrond kan verwijzen, betekent volgens sommige partijleden niets meer dan het uitzetten van uitgeprocedeerde asielzoekers. Daarmee staat niet juridisch vast wat de partij ermee bedoelt."

Dat de Hongaarse premier Orbán Moskou verkiest boven Kyiv was al lang duidelijk, maar de afgelopen dagen heeft de relatie tussen de twee buurlanden een nieuw dieptepunt bereikt, met aantijgingen dat Oekraïne aanvallen voorbereidt op het Hongaarse energienetwerk.

Critici zien het vooral als een poging van Orbán om angst te zaaien in de aanloop naar de Hongaarse verkiezingen op 12 april, die zoals het er nu uitziet het einde kunnen betekenen van het tijdperk-Orbán.

Wat speelt er op de achtergrond? Sinds een maand loopt er geen Russische olie meer door de Droezjba-pijpleiding. Die verbinding vanuit Rusland levert via Oekraïne het leeuwendeel van de olie voor Hongarije en Slowakije. Een tussenstation op Oekraïense bodem raakte beschadigd, volgens Kyiv door Russische luchtaanvallen.

Hongarije en Slowakije betichten Oekraïne ervan bewust de olieleveranties tegen te houden. Deze spekken namelijk de Russische oorlogskas, Oekraïne heeft er dus baat bij om deze inkomsten te stoppen. Niet voor niets voert Kyiv luchtaanvallen uit op olie-infrastructuur in Rusland.

Veto steunpakket

In een open brief roept Orbán Oekraïne vandaag op om "direct de pijplijn te openen en om af te zien van verdere aanvallen die de Hongaarse energieveiligheid treffen". Zelensky houdt vol dat Oekraïne de verbinding niet sneller kan repareren. "De Hongaren zouden bij de Russen moeten protesteren", reageerde Zelensky. De verstoring ligt volgens de Oekraïense leider volledig aan Russische aanvallen op de energie-infrastructuur.

Dat de olie niet meer stroomt, greep Hongarije deze week aan om een nieuw EU-steunpakket aan Oekraïne van 90 miljard euro te blokkeren, hoewel Hongarije er in december nog mee had ingestemd. Oekraïne kwam met een duidelijk antwoord: een drone-aanval op een pompstation in Rusland dat gekoppeld is aan de Droezjba-verbinding.

Nu zegt Orbán dat Oekraïne verdere acties voorbereidt om het Hongaarse energienet te verstoren. Deze keer in Hongarije zelf. Militairen en politie gaan extra patrouilleren rond energiecentrales en andere locaties.

EU-correspondent Kysia Hekster :

"In Brussel is veel woede over Orbáns veto over de lening die Oekraïne zo hard nodig heeft. Eerder had de Hongaarse premier juist gezegd dat hij die niet zou tegenhouden. Dat hij dat op de valreep alsnog doet, valt helemaal verkeerd.

Toch heeft niemand zin hem al te hard tegen de schenen te schoppen. Dat zou immers een cadeau zijn aan Orbáns verkiezingscampagne, is hier de vrees. De Hongaarse premier gebruikt Brusselse boosheid graag om zich in eigen land af te zetten tegen de EU om daarmee stemmen te winnen.

En dus kiezen ze hier voorlopig voor diplomatie, in ieder geval tot de Hongaarse verkiezingen achter de rug zijn en duidelijk is of de EU verder moet met Viktor Orbán, of dat er een kans komt op een nieuwe, betere relatie met Hongarije als Peter Magyar Orbán verslaat."

Een Oekraïense aanval op een buurland lijkt vergezocht, al helemaal gezien de oorlog met Rusland die deze week het vijfde jaar in ging.

Critici van Orbán zeggen dat de premier de spanningen gebruikt voor politiek gewin, namelijk om zijn achterstand op Peter Magyar in de peilingen in te lopen. Er zijn zelfs zorgen dat Hongarije een 'false flag' zal uitvoeren, een in scene gezette aanval waarvan het vervolgens Oekraïne de schuld kan geven. Dat zou Orbán politiek kunnen uitbuiten in de aanloop naar de verkiezingen.

Het sluit ook aan op de steeds hardere toon die de premier aanslaat ten opzichte van Oekraïne. Volgens Orbán vormt het buurland een grotere dreiging voor Hongarije dan Rusland. In een interview woensdag noemde de premier Oekraïne bovendien een "staat die niet bestaat", een zin die zo uit het Kremlin zou kunnen komen.

Magyar loopt uit in peilingen

In de tussentijd probeert Orbán zijn tegenstander Peter Magyar af te schilderen als een marionet van Brussel en van Kyiv.

De aanvallen van de Hongaarse premier hebben vooralsnog geen succes. Magyar staat al een jaar stevig voor in de peilingen. Een betrouwbare laatste peiling stelt vast dat onder kiezers die hun beslissing al hebben gemaakt, het verschil is uitgelopen tot 20 procentpunt. Magyar zou afstevenen op 55 procent van de stemmen.

"Laat geen drone per ongeluk binnenvliegen", zei Magyar over een mogelijke false flag. "De regering gebruikt psychologische terreur tegen haar eigen burgers (...) om zowel jongeren als ouderen bang te maken."

De rechtbank in Rotterdam heeft een extreemrechtse activist veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf, waarvan één jaar voorwaardelijk. De politie vond vorig jaar augustus een grote verzameling antieke vuurwapens en munitie bij hem thuis in het Brabantse dorp Erp.

De 25-jarige man is lid van de Geuzenbond, die door de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid wordt aangemerkt als extreemrechts.

De politie kwam hem op het spoor na een tip van inlichtingendienst AIVD. De Brabander zou gezegd hebben dat hij "kogels wilde gebruiken tegen Antifa". Het Openbaar Ministerie kon daar geen bewijs van vinden. Daarom werd hij uiteindelijk ook niet aangeklaagd voor terrorisme.

'Thrill seeker'

De man omschrijft zichzelf als een 'thrill seeker'. Al op jonge leeftijd zou duidelijk zijn geweest dat hij spanning niet uit de weg gaat en grenzen opzoekt, maar de wapens heeft hij niet willen gebruiken, zegt hij. Die had hij alleen als verzamelaar en liefhebber. Hij zegt ook dat hij geen extremist is en dat hij geen geweld wil gebruiken.

De reclassering ziet dat anders. De jongeman zou zich "in een grijs gebied tussen een extreme vorm van activisme en rechtsextremisme" bevinden. Hij organiseerde evenementen en uitjes van de Geuzenbond en hij zou wel degelijk bereid zijn om wapens te gebruiken. Dat wordt volgens de reclassering bevestigd door zijn aanmelding bij een militaire opleiding in Oekraïne om te strijden tegen de Russen.

Denkbeelden spelen mee

De rechtbank heeft het advies van de reclassering overgenomen en stelt ook dat de man van plan was om de wapens te gebruiken. Ook al waren het vooral antieke vuurwapens, ze waren gewoon bruikbaar. Ook had hij zelf een gaspistool omgebouwd tot een werkend vuurwapen en bezat hij een grote hoeveelheid munitie. Zijn interesses en denkbeelden spelen ook mee in de hoogte van de straf.

Als hij vrijkomt, moet hij onder meer verplicht behandeld worden en meewerken aan huisbezoeken van de reclassering. De wapens worden in beslag genomen, behalve twee hagelgeweren die niet verboden zijn. Die geweren krijgt de man terug.

De politie heeft de afgelopen dagen drie mannen opgepakt die nog een flinke gevangenisstraf moesten uitzitten. Ze zijn alle drie opgespoord door het Fugitive Active Search Team Netherlands (FastNL), een samenwerkingsverband tussen het OM en de politie dat voorvluchtige criminelen opspoort.

Het speciale team komt steeds vaker in actie om buitenlandse criminelen op te sporen die hun toevlucht in Nederland zoeken, meldt een teamleider: "De zaken worden steeds internationaler, zwaarder en complexer."

Maandag is een 61-jarige Nederlandse man aangehouden in Friesland. Hij was veroordeeld voor witwassen en het overtreden van de Opiumwet. Ook zat hij bij een criminele organisatie. Hij moet ruim zes jaar de gevangenis in.

Twee buitenlanders

Het speciale politieteam hield maandag in Delft ook een man van 28 aan met de Belgische en de Russische nationaliteit. Hij was bij de opsporingsdiensten op de radar gekomen via Enfast, de Europese variant van het opsporingsteam.

De man hoorde bij een criminele organisatie die mensen oplicht door zich voor te doen als bankmedewerker. Hij moet in België meer dan vier jaar de gevangenis in.

De laatste van de drie aanhoudingen vond plaats in Bleiswijk, in Zuid-Holland. Daar werd woensdag een 48-jarige Slowaak opgepakt, die twee jaar lang zijn kinderen heeft mishandeld. Hij verbleef bij een vriend in Nederland onder een valse identiteit. Er hangt hem een gevangenisstraf van meer dan negen jaar boven het hoofd.

De Amerikaanse chipontwerper Nvidia heeft vorig jaar een winst van ruim 101 miljard euro (120 miljard dollar) gemaakt. Het bedrijf verdiende zo veel dankzij grote investeringen in chips en datacenters voor kunstmatige intelligentie.

Om toepassingen met kunstmatige intelligentie (AI, afgekort van het Engelse artificial intelligence) te ontwikkelen, is veel computerrekenkracht nodig. Nvidia ontwerpt de chips die die rekenkracht leveren.

Het bedrijf verdiende zijn geld tot een aantal jaar geleden vooral met grafische videokaarten voor gamers, die de rekenkracht nodig hebben om computerspellen snel en soepel te laten lopen. Sinds 2022, het jaar waarin ChatGPT uitkwam, groeit het bedrijf enorm.

Nvidia profiteert elk jaar meer van de gigantische investeringen in kunstmatige intelligentie. Klanten van het bedrijf zijn onder meer de grootste techbedrijven, zoals Amazon, Google, Microsoft en ook Meta, het bedrijf achter Facebook en Instagram.

Zij hebben al aangekondigd om in 2026 voor honderden miljarden te investeren in datacenters. Een deel van dat bedrag gaat naar Nvidia-chips. De rekenkracht gebruiken de techbedrijven zelf of ze verhuren die aan andere bedrijven.

Nog meer winst

Omdat Nvidia zo veel geld verdient en er nog veel investeringen gepland staan, is het uitgegroeid tot een van de waardevolste bedrijven ter wereld. In oktober was Nvidia het eerste bedrijf waarvan alle aandelen samen meer dan 5000 miljard dollar waard waren. Na dat record daalde de koers weer wat.

De hoge beurswaarde is niet alleen gebaseerd op de winst, maar ook op de verwachting van nog meer winst. Beleggers kopen aandelen omdat ze denken dat ze hun investering kunnen terugverdienen. Vanwege de geplande investeringen in AI verwachten zij dat Nvidia de komende tijd nog veel chips zal verkopen.

Toch deelde Nvidia weinig details over de verwachte omzet, schrijft Deutsche Bank in een analyse. Op de beurs gebeurde er daarom weinig, ondanks de enorme winst- en omzetgroei. De koers is op dit moment iets lager dan het hoogtepunt in oktober: ongeveer 4750 miljard dollar. Nvidia is daarmee nog steeds met afstand het waardevolste bedrijf ter wereld.

Moederbedrijf Meta van Instagram, WhatsApp en Facebook gaat ouders van tieners waarschuwen als zij binnen korte tijd meerdere keren zoektermen invoeren op Instagram die te maken hebben met zelfdoding of zelfbeschadiging.

Ouders moeten zich daarvoor inschrijven voor ouderlijk toezicht op de accounts. Ze krijgen dan een bericht via email, sms, WhatsApp of Instagram als hun kinderen bepaalde zoektermen invoeren.

De maatregel gaat vanaf volgende week gelden in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Australië en Canada. Later dit jaar volgen andere regio's, schrijft het bedrijf. Meta wil het dan ook gaan doen voor gesprekken die jongeren voeren met AI.

"Deze waarschuwingen zijn bedoeld om ouders ervan op de hoogte te stellen als hun tiener herhaaldelijk naar deze inhoud zoekt en om hen te helpen bij het ondersteunen van hun tiener", schrijft het bedrijf.

Amerikaanse rechtszaak

De aankondiging komt op het moment dat er een spraakmakende rechtszaak dient in de Verenigde Staten. Ruim 1600 eisers stellen dat de platforms van Meta bewust mentale schade veroorzaken bij jongeren.

De rechtszaak wordt nauwlettend gevolgd door ouders die hun kind zijn verloren aan de gevolgen van sociale media. Sommigen werden het slachtoffer van online chantage en pesterijen.

Meta verweert zich door te zeggen dat het bedrijf allerlei maatregelen neemt om tieners te beschermen op hun platforms. De uitspraak in de zaak is in maart.

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen over iemand? Erover praten helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

De trots op het gezicht van pensioenbestuurders is duidelijk zichtbaar op de bijeenkomst van de Pensioenfederatie. In het gebouw van pensioenuitvoerder APG zijn 24 pensioenfondsen, namens ruim de helft van alle Nederlanders die zijn aangesloten bij een fonds. Ze zijn zeer tevreden over de overstap naar het nieuwe stelsel per 2026.

De ruim één miljoen gepensioneerden van deze fondsen, onder wie oud-medewerkers uit de zorg, de bouw, de metaalsector en de horeca, zijn er per direct fors op vooruit gegaan. Gemiddeld genomen gaat het om een pensioenverhoging van 14 procent.

De fondsen halen opgelucht adem, maar maken zich wel zorgen over het debat over de AOW-leeftijd. "Zorg voor stabiliteit", klinkt het.

8 tot 20 procent

Dat de pensioenuitkeringen nu zo omhoog kunnen, heeft te maken met het verdelen van de reserves in kas. De fondsen die overstappen, hoeven in het nieuwe systeem minder buffers aan te houden en dus valt er in één keer veel geld te verdelen.

Van pot naar potjes

Fondsen moeten uiterlijk 2028 zijn overgestapt naar het nieuwe stelsel.

Voor deelnemers is de belangrijkste verandering dat de grote pensioenpotten worden verdeeld over individuele potjes, wat meer overzicht moet geven.

Verder hangt het jaarlijks wel of niet verhogen van de pensioenuitkering meer af van hoe goed de fondsen beleggen. Gaat het goed met de beleggingen, dan kan de uitkering omhoog. Gaat het minder goed of slecht dan kan het zijn dat de uitkering niet omhoog gaat of naar beneden moet worden bijgesteld.

Bij sommige fondsen zijn er tientallen miljarden te verdelen over alle deelnemers. Gepensioneerden zien dat meteen terug in hun maandelijkse uitkering. Ze hebben er per 2026 recht op, maar de meesten krijgen het per maart op hun rekening, inclusief de verhoging voor de eerste maanden van dit jaar.

De verhoging van de pensioenuitkering loopt nogal uiteen. Oud-zorgmedewerkers van het Pensioenfonds Zorg&Welzijn krijgen er 12 procent bij. Gepensioneerden uit de bouw (+20,8 procent) en de horeca (+18,8 procent) zien hun uitkering nog verder stijgen.

Geruisloze transitie

De transitie werd als een grote administratieve uitdaging gezien, maar die is bijna geruisloos gegaan. Ger Jaarsma van de Pensioenfederatie: "Het ging heel voortvarend en beheerst. De maandelijkse uitkeringen zijn steeds betaald en pensioenpremies zijn gewoon geïnd."

De Autoriteit Financiële Markten wijst er geregeld op dat pensioenfondsen duidelijk en tijdig met hun deelnemers moeten communiceren over de overgang. Toch zeggen de pensioenbestuurders van de fondsen dat ze amper telefoontjes of mailtjes krijgen van hun deelnemers.

Ellen Metaal van Pensioenfonds Horeca & Catering: "Pas de afgelopen dagen heeft een enkeling gebeld met de vraag of het wel klopt dat de uitkering zo omhoog gaat."

AOW-discussie

De Pensioenfederatie maakt zich wel zorgen over de huidige discussie over de AOW-leeftijd. Weliswaar gaan de pensioenfondsen over de aanvullende pensioenen en niet over de AOW, maar volgens Jaarsma geeft de AOW-discussie onrust.

Het kabinet Jetten wil de pensioenleeftijd sneller laten stijgen dan nu gebeurt. In het pensioenakkoord uit 2019 over het nieuwe pensioenstelsel werd ook afgesproken dat de AOW-leeftijd juist minder hard zou stijgen. Dat was een eis van de vakbonden.

Jaarsma: "Ik begrijp dat dit tot onrust kan leiden bij mensen. Het is belangrijk dat de politiek en de vakbonden snel met elkaar hierover aan tafel gaan." Of het plan van helemaal van tafel moet, is niet aan de pensioenfondsen, maar aan de sociale partners, zegt Jaarsma.