NOS Nieuws - Algemeen

Hoewel automobilisten en huishoudens met een flexibel energiecontract nu al de pijn van de oorlog in het Midden-Oosten merken, is het nu te vroeg om al met steunmaatregelen te komen. Dat zegt directeur Pieter Hasekamp van het Centraal Planbureau (CPB). "We moeten niet te snel in de paniekstand schieten. Het is belangrijk om het hoofd koel te houden en pas beleid te maken als de echte effecten duidelijk zijn", benadrukt hij.

Het CPB noemt het nu te vroeg voor steunmaatregelen, omdat de situatie in het Midden-Oosten elke dag nog verandert: "De vorige energiecrisis heeft geleerd dat het goed is om te kijken naar kwetsbare huishoudens, mensen die direct in problemen komen", zegt hij over de periode na de Russische inval in Oekraïne. "Maar het verlagen van de brandstofaccijns is nu niet de beste optie."

Ook het kabinet ziet vooralsnog niets in maatregelen tegen de hogere prijzen.

Inflatie hoger

Als de prijzen voor olie en gas door de oorlog in het Midden-Oosten zo hoog blijven als nu, wordt het leven in Nederland dit jaar 0,6 procentpunt duurder. Maar als de situatie verergert en meer raffinaderijen stilvallen, valt de inflatie dit jaar 1,5 procentpunt hoger uit.

Dat berekent het CPB in een vandaag verschenen nieuwe raming van de economie. Zonder de crisis van nu zou de inflatie dit jaar met 2,3 procent voor het eerst sinds de Russische inval in Oekraïne onder het niveau van 3 procent moeten uitkomen. In 2027 moet het acceptabele inflatieniveau van 2 procent dan binnen handbereik zijn.

De vraag is alleen wat deze verwachting waard is door de bijna twee weken geleden uitgebroken oorlog in het Midden-Oosten. Door de Iraanse raketaanvallen en blokkade van de belangrijke Straat van Hormuz ligt de productie van olie en gas in het Midden-Oosten zo goed als stil. Om de hard gestegen prijzen te laten dalen, besloten Nederland en 31 andere landen gisteren om een recordhoeveelheid olie uit hun strategische reserves vrij te geven.

Of dit de prijzen terug naar het oude niveau brengt, is nog maar de vraag. Voor de economische raming bekeek het CPB wat de verwachtingen van de markten over de energieprijzen voor gevolgen hebben voor de inflatie in Nederland. Bijvoorbeeld met een gasprijs rond de 50 euro per megawattuur en rond de 90 dollar voor een vat ruwe olie.

In dit geval zou de inflatie dit jaar 0,6 procentpunt hoger uitvallen. In plaats van 2,3 procent, zouden de prijzen stijgen met 2,9 procent.

Wereldhandel

Dat verergert als de situatie in het Midden-Oosten lang aanhoudt of verder ontspoort en de gasprijs rond de 100 euro per megawattuur komt en een vat ruwe olie rond de 120 dollar wordt. Dan stijgen de prijzen in Nederland met 1,6 procentpunt en komt de inflatie dit jaar uit op 3,9 procent.

Toch is de inflatie niet de klap van die uit 2022 tijdens de Oekraïnecrisis, benadrukt CPB-directeur Hasekamp. Toen kwam de inflatie door de enorm gestegen energieprijzen uit op liefst 10 procent. Wel is het onzeker wat de tik doet met de wereldhandel en ook het vertrouwen van consumenten en bedrijven om nog geld uit te geven.

"Natuurlijk werkt dit wel door. Mensen voelen de stijgende energieprijzen", zegt Hasekamp. "Maar het hangt ervan af of je veel de auto gebruikt, een flexibel energiecontract hebt of in een slecht geïsoleerd huis woont."

Optimisme

Toch zijn er ook genoeg redenen voor optimisme over een tijdelijke prijspiek, voegt Hasekamp toe. "Voor de oorlog in het Midden-Oosten was de olieprijs laag vanwege overaanbod. Er zijn redenen om te veronderstellen dat het aanbod herstelt. We gaan het zien. Maar hoe langer dit duurt, hoe groter de effecten zijn."

Hoe lastig deze crisis is te voorspellen, merkte Hasekamp in de afgelopen jaren. "Dit voelt een beetje als Groundhog Day", verwijst hij naar de gelijknamige film met acteur Bill Murray die elke dag hetzelfde meemaakt. "In zes jaar als CPB-directeur is dit de vierde keer dat ik rond deze tijd een grote internationale crisis meemaak. Er was de coronacrisis, de inval in Oekraïne, de handelstarieven van Trump en nu dit."

Niet elke keer kwam de voorspelling van het CPB over de effecten van een crisis ook uit, stelt Hasekamp: "Ter geruststelling: de Amerikaanse handelstarieven van vorig jaar hadden veel minder effect dan veel mensen toen dachten."

De wettelijke stikstofdoelen worden met het huidige beleid niet gehaald, concludeert het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). De hoeveelheid stikstof die neerkomt op kwetsbare natuur daalt wel, maar niet snel genoeg.

Volgens de wet moet in 2030 in de helft van de stikstofgevoelige natuur de norm worden gehaald. De onderzoekers verwachten dat dit met de huidige maatregelen bij ongeveer een derde van de natuur lukt.

De stikstofneerslag op Natura 2000-gebieden is tussen 2005 en 2023 met 32 procent gedaald. Toch ligt de hoeveelheid stikstof op veel plekken nog boven de grens waardoor natuur schade kan oplopen.

Stevige ambitie

Het aandeel natuur waar de hoeveelheid stikstof onder die grens ligt, steeg van ongeveer 21 procent in 2005 naar 30 procent in 2023. Dat is een kleine vooruitgang, maar voor 2030 wordt 33 procent verwacht, terwijl dat dus 50 procent moet zijn.

Volgens PBL-directeur Marko Hekkert waren de ambities ook stevig. "Dat wisten we. Maar we zitten er nu wel heel ver vanaf."

Landbouw grootste bron

Ongeveer de helft van de stikstof die op de Nederlandse natuur terechtkomt, komt van landbouw. Verder komt de stikstof uit het buitenland, uit verkeer en vervoer en uit de industrie.

Het grootste deel van de winst die behaald is, komt daarom door de uitkoopregelingen met boeren. Andere maatregelen in de landbouw, zoals technische innovaties of aanpassingen in de bedrijfsvoering zoals verduurzamen, leveren tot nu toe minder op dan verwacht.

De politiek zegt herhaaldelijk de doelen te willen halen doen in de stikstofaanpak, maar dat lukt eigenlijk nooit. Dat zou bij het nieuwe minderheidskabinet dus weer kunnen gebeuren, maar wettelijk is vastgelegd dat het programma moet worden bijgesteld als blijkt dat doelen niet worden gehaald.

Kabinet aan de slag

De rechtbank bevestigde dat vorig jaar in de uitspraak in de Greenpeace-zaak. De rechter oordeelde dat het kabinet moet ingrijpen als de doelen niet worden gehaald en kan anders een dwangsom opleggen. Daarbij verwees de rechtbank naar wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt hoe de natuur wordt aangetast door stikstofneerslag.

Volgens Hekkert heeft het nieuwe kabinet veel te doen. "De plannen die er liggen zijn stappen in de goede richting, maar het is nu nog niet voldoende."

Hoogeveen gaat de bouw van schuilstallen een jaar lang toestaan. In zo'n hermetisch afgesloten stal kunnen boeren hun vee 's nachts beschermen tegen de wolf, meldt RTV Drenthe.

Schuilstallen zijn een relatief nieuw beschermingsmiddel dat veehouders aan het inzetten zijn om te voorkomen dat hun koeien, schapen maar ook paarden ten prooi vallen aan de wolf. Probleem is alleen dat boeren die stallen nu vaak bouwen zonder dat het is toegestaan.

Voor de bouw van een extra schuilstal op eigen grond is een vergunning nodig, en daarvoor gelden dezelfde strikte voorwaarden als voor de bouw van een gewone stal. Bijvoorbeeld over maximale maatvoering, landschappelijke inpassing en een verplichte afstand tot de buren.

Gevolg is dat hier en daar illegale schuilstallen worden neergezet.

Stiekem

November vorig jaar sprak RTV Drenthe met een ponyhoudster die stiekem een schuilstal aan het bouwen was. Ze hád kunnen kiezen voor een wolfwerend raster, legde de vrouw toen uit. Daar was zelfs subsidie voor beschikbaar. Maar voor haar was het geen optie.

"We zitten in een bosrijk gebied. De grond hobbelt en bobbelt. Er zijn bramenstruiken", aldus de vrouw die anoniem wilde blijven. "De draden van het raster kunnen wij niet wolfwerend bouwen." Met andere woorden, een wolf zou gewoon over het raster heen kunnen of eronderdoor.

De ponyhoudster bouwt nu een kleine schuilstal annex nachtverblijf voor haar pony's. Het gebouwtje wordt ongeveer 15 vierkante meter groot.

Niet de enige

Ze is niet de enige in Drenthe die zo'n schuilstal illegaal neerzet. Toch bleef het gemeentebestuur van Hoogeveen tot voor kort tegen de bouw.

"De bestaande mogelijkheden voor bijgebouwen bieden voldoende ruimte om dieren op het erf te huisvesten", stelden burgemeester en wethouders nog in november." Het plaatsen van wolfwerende rasters is de maatregel die in Nederland en in ons omringende landen het meest wordt toegepast, vanwege bewezen effectiviteit."

Maar onder druk van een flink deel van de gemeenteraad gaat Hoogeveen de bouw van schuilstallen nu toch gedogen, in ieder geval een jaar lang. Er gelden voorwaarden. Zo moet een veehouder die een schuilplek wil bouwen een bepaalde hoeveelheid grond hebben. Ook mag de stal geen bovenverdieping krijgen.

In de tussentijd wordt gewerkt aan nieuwe regels voor schuilstallen die na het gedoogjaar in moeten gaan.

Mensen met een mbo-opleiding zijn ondervertegenwoordigd in de Nederlandse politiek. In gemeenteraden heeft zelfs minder dan 20 procent een mbo- of vmbo-achtergrond.

Zonde, vindt de stichting Voor Democratie: "Twee derde van de Nederlanders is mbo-opgeleid. Dus er mag wat meer mbo-perspectief in het beleid komen." De stichting organiseert daarom cursussen in het land om mbo'ers wegwijs te maken in de wereld van de politiek.

"We weten uit onderzoek dat mbo'ers meer tijd besteden aan de wijk ingaan en met mensen praten. Dat is ook heel belangrijk als volksvertegenwoordiger", zegt Christien van der Harst van de stichting Voor Democratie.

Tien mbo'ers meldden zich aan voor de cursus op het stadhuis in Eindhoven:

Mensen willen helpen

De cursussen worden op verschillende plekken in het land gratis gegeven. Gisteren kwamen in het stadhuis in Eindhoven jonge mensen bij elkaar die geïnteresseerd zijn in politiek. Ze leerden daar onder meer debatteren, speechen en zich presenteren, bijvoorbeeld op sociale media.

Een van de deelnemers is de 17-jarige Bao, die een mbo-opleiding doet. Hij zegt dat hij zich blind voelt als hij kijkt naar politiek. "Op de basisschool leer je over de Eerste Kamer en Tweede Kamer en dat ze wetten mogen bedenken en aanpassen. Ik weet alleen niet zo veel over hoe het werkt in zo'n partij."

Wat hij vooral wil leren, weet hij ook al: "Waar ik sta in de politiek, wat mijn politieke mening is en welke partij ik zou willen steunen."

Een andere deelnemer is Mika (17), die de opleiding sociaal werk doet. Zij heeft ervaren dat veel mensen in Nederland met sociaal werk te maken krijgen. "Sinds ik begon met de opleiding heb ik gemerkt wat het doet met mensen." Ze wil leren hoe politiek werkt zodat ze vanuit haar achtergrond in sociaal werk mensen kan helpen.

De stichting probeert politieke partijen te motiveren om zelf vergelijkbare cursussen op te zetten, want die zijn er volgens Voor Democratie nog niet veel.

Taal van de straat

Dennis de Vries is wethouder in Utrecht namens de PvdA en heeft zelf een mbo-opleiding gevolgd. Hij vindt het een stap in de goede richting dat deze cursussen gegeven worden. "Je ziet het gelukkig steeds meer, van dit soort voorbeelden."

Zelf heeft De Vries altijd in het onderwijs gewerkt. Hij is door zijn partij gevraagd als wethouder omdat die geen standaard bestuurder zocht. "Ze zochten iemand met veel praktijkervaring, die als het nodig is de taal van de straat spreekt. Dat is een beetje mijn geluk geweest."

De Vries merkt dat er een kloof is tussen wat er op het stadskantoor wordt bedacht en hoe het uitgevoerd wordt in de stad. "Er is niet per se altijd feeling met de bewoners van die wijken. Dat vind ik een groot gemis."

Voor jonge mbo'ers die twijfelen over een politieke carrière heeft hij een tip: "Gewoon doen. Neem die stap." Volgens De Vries vergeten mensen soms hoe belangrijk ervaringskennis is. "Bijvoorbeeld als het gaat om armoede en onderwijs. Die kennis is heel erg van waarde in het beleid dat je maakt."

Bij opgravingen rond het Binnenhof in Den Haag zijn archeologen begonnen met het uitgraven van restanten van de eeuwenoude Spuipoort. Het gaat om delen van de fundering van een poort, die uit de late 13de of vroege 14de eeuw stamt. De resten lagen eeuwenlang onder de grond, vlak bij de huidige Tweede Kamer.

Volgens de groep archeologen werpt de uitgraving "weer een nieuw licht op het rijke verleden van het Binnenhof".

De restanten van de oude poort moeten na de renovatie uiteindelijk weer zichtbaar zijn in de nieuwe poort naar het Binnenhof.

Toegang tot het Binnenhof

Het Binnenhof was in de middeleeuwen omgeven door een stelsel van grachten en poorten. De Spuipoort lag aan de zuidzijde, op de oever van de buitenste gracht.

De Spuipoort was een van de toegangen tot het Binnenhof en werd gebouwd rond 1352. De poort had twee slanke torens met daartussen een boogdoorgang.

Een reconstructie van de poort:

"Het Binnenhof was waar de macht zat, dus alleen de elite kwam onder de poort door", vertelt Peter Stokkel, een van de archeologen in Den Haag. "Niet iedereen mocht daar zomaar naar binnen."

In de loop der jaren onderging de poort veel kleine verbouwingen. Uiteindelijk werd hij in 1861 definitief gesloopt, maar de funderingen bleven achter. Dat zijn de resten die nu zijn ontdekt.

Straks zichtbaar in nieuwe entree

De stenen die worden opgegraven, heten kloostermoppen; grote middeleeuwse bakstenen. "Het ligt nu in de weg voor de nieuwe entree die er gaat komen. We gaan de stenen weghalen in delen en dan terugplaatsen in de nieuwe entree", aldus Stokkel.

Eerdere archeologische onderzoeken in 1987, voorafgaand aan de bouw van het huidige Tweede Kamergebouw, legden al delen van de poort bloot. De renovatie van het Binnenhof biedt nu de kans om deze resten opnieuw te onderzoeken met moderne technieken.

Een van die technieken is een 3D-scan, dat het archeologisch team gebruikt om de resten gedetailleerd in kaart te brengen.

Volgens Stokkel gebeurt dat heel zorgvuldig. "Het is middeleeuws muurwerk en dat houdt er niet van als er te veel mee gerommeld wordt. Met een scan weten we precies welke baksteen waar hoort en die wordt straks weer teruggezet."

Volgens hem is het bijzonder dat de funderingen straks weer zichtbaar worden. "Hoe cool is het dat je straks de eerste poort in de laatste poort hebt. Voor ons als Haagse archeologen is dat heel bijzonder."

Beelden van de ontdekking:

Nederland kan in relatief korte tijd veel minder last hebben van stijgende energieprijzen door conflicten in de wereld. Het moet mogelijk zijn om in vijf jaar nog eens een derde minder gas te gebruiken. Dat kan door onder meer woningen en bedrijfspanden sneller te isoleren, de warmtenetten uit te breiden, de glastuinbouw te verduurzamen en elektriciteit flexibel in te zetten.

Dat berekende de Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie (NVDE), in een vandaag gepubliceerd Spoedplan voor minder aardgas. Daarin komt de brancheorganisatie met negentien voorstellen waardoor het Nederlandse gasverbruik in vijf jaar tijd kan dalen van 30 naar 20 miljard kuub per jaar.

De NVDE vindt dat de huidige oorlog in het Midden-Oosten nog maar eens laat zien hoe kwetsbaar Nederland is voor een energiecrisis. "Gelukkig is de gasprijs nog niet zo hoog als bij het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Maar je ziet elke keer dat als er ergens in de wereld een conflict uitbreekt de energierekening van Nederlandse gezinnen en bedrijven omhoogschiet", zegt voorzitter Olof van der Gaag.

Hoewel Nederland weinig gas uit het Midden-Oosten haalt, stijgen de prijzen wel omdat de aanvoer uit die regio stilligt door de oorlog. Aziatische landen waar het gas uit met name Qatar wel veel naartoe gaat, concurreren nu met Europa voor ladingen van vooral Amerikaans vloeibaar gas die naar de hoogste bieder gevaren worden.

Van der Gaag concludeert daarom dat de belangrijke energiebron uit instabiele regio's komt: "We weten niet hoelang dit conflict in het Midden-Oosten duurt. Een groot deel van ons gas komt via lng uit de Verenigde Staten. Niemand weet wanneer president Trump de kolder in de kop krijgt en de gasaanvoer naar Europa onder druk zet. We zijn echt extreem kwetsbaar."

Nadat Rusland de gaskraan naar Europa had dichtgedraaid als vergelding voor de steun voor Oekraïne, lukte het Nederland om minder gas te gebruiken. Het jaarlijkse verbruik zakte van 40 miljard kuub naar de huidige 30 miljard per jaar. Van der Gaag erkent dat dit deels gebeurde met pijnlijke maatregelen, zoals de verwarming lager zetten en koud douchen. "Maar er zijn ook huizen geïsoleerd, de industrie is overgestapt op duurzame energiebronnen. Dat zijn positieve maatregelen. En dat kunnen we nu weer doen."

De brancheclub pleit daarom voor subsidies om meer woningen en bedrijfspanden te isoleren en om vergunningen sneller af te geven. Oproepen zoals het heropenen van de gasvelden in Groningen of de energierekening verlagen noemt Van der Gaag "symptoombestrijding": "Natuurlijk moet je mensen soms echt helpen. Maar een echte oplossing is het niet. Je blijft zo namelijk in het oude energiesysteem hangen. Dat maakt ons kwetsbaar. En het is ook nog vervuilend."

Tienduizenden eigenaren van videodeurbellen bewaren de beelden die ze maken veel te lang. Bij een op de drie deurcamera's die de openbare weg filmen en zijn aangemeld bij een speciaal politieregister staan de beelden langer opgeslagen dan "strikt noodzakelijk", blijkt uit onderzoek van Omroep Gelderland. Daarmee komen de privacyregels in het geding.

Volgens onderzoeksbureau Multiscope hangen er 1,6 miljoen deurbelcamera's in Nederland. Daarvan zijn er ruim 350.000 ingeschreven bij het Camera in Beeld-register van de politie. De eigenaren (overigens niet alleen particulieren) stellen hun beelden beschikbaar als de politie op zoek is naar inbrekers of andere criminelen.

Twee jaar geleden meldde BNR dat de politie eigenaren van videodeurbellen zelfs kan dwingen om beelden af te staan.

Openbare weg

Eigenaren die zich hebben aangemeld bij het register geven onder meer aan waar de camera hangt, of de openbare weg wordt gefilmd en hoelang beelden worden bewaard.

Daar zit de crux, want volgens privacywetgeving mogen beelden van de openbare weg niet langer worden bewaard dan strikt noodzakelijk is. "Hoelang precies, verschilt per situatie, maar 28 dagen is meestal wel het maximum", zegt Gerrit-Jan Zwenne. Hij is hoogleraar recht en de informatiemaatschappij aan de Universiteit Leiden. "Dan moet je wel kunnen aantonen waarom je ze zo lang bewaart."

Die 28 dagen is ook de termijn die de politie zelf als maximum aanhoudt voor wie een camera aanmeldt bij het register. Maar uit datzelfde register blijkt nu dat een op de drie particulieren die de openbare weg filmen, beelden langer dan 28 dagen bewaart.

Geen probleem

Een vrachtwagenchauffeur ziet geen probleem "Ik weet dat mijn deurbel de weg niet mag filmen, maar de politie geeft dubbele signalen af. Ondertussen zijn ze maar wat blij dat ik het doe", zegt hij. "Want als er iets gebeurt in de straat komen ze wel mooi de beelden opvragen."

"Het register helpt ons bij opsporing", bevestigt Jet Holtus van Politie Nederland. "Burgers kunnen zo bijdragen aan het oplossen van misdrijven. Beelden worden vaak als bewijsmateriaal gebruikt."

"Het is niet aan de politie om te controleren hoelang beelden worden bewaard", stelt Holtus. "Dat is de verantwoordelijkheid van de Autoriteit Persoonsgegevens."

Niet zo strikt

Bij die toezichthouder bevestigt woordvoerder Mark Schenkel dat beelden niet langer mogen worden bewaard dan noodzakelijk. Maar hij vindt ook dat de politie duidelijker moet zijn: als mensen onvoldoende worden geïnformeerd, kan volgens de AP het beeld ontstaan dat bewaartermijnen niet zo strikt zijn.

Toch treedt de waakhond niet op. Vorig jaar ontving de AP 550 klachten over deurbelcamera's. Maar er is nog nooit een boete opgelegd.

Volgens Lotte Houwing van privacyorganisatie Bits of Freedom is dat problematisch. "Dat één op de drie camera's de bewaartermijn overschrijdt, verbaast me niet, maar het is wel zorgelijk."

Volgens haar profiteert de politie van de onduidelijkheid. "Op deze manier worden waarborgen uit de wet omzeild en kan de openbare ruimte toch massaal worden gefilmd. Wij vinden daarom dat de politie moet stoppen met het register."

Odido

Tweede Kamerlid Barbara Kathmann (GroenLinks-PvdA) gaat de kwestie bij de minister aan de orde stellen. "Helaas is het een patroon dat we vaak zien met wettelijke bewaartermijnen. Ook bij Odido zijn gegevens veel langer bewaard dan nodig is, met alle gevolgen van dien", zegt ze.

"In de tussentijd hangen er steeds meer surveillanceapparaten in onze woonwijken. We hebben betere wetten nodig die ons altijd beschermen."

NOS op 3 dook al eens in 'de (on)zichtbare ogen en oren van de politie':

Er wordt openlijk geruzied over de herbouw van de ingestorte Wilhelminatoren in Valkenburg. De gemeente liet zaterdag weten dat de eigenaar geen nieuwe toren wil bouwen. Nu zegt die eigenaar dat er nooit gesprekken zijn gevoerd over herbouw.

"Met betrekking tot alternatieven kunnen we melden dat we in het afgelopen jaar nooit door de burgemeester of de gemeente benaderd of gevraagd zijn of we openstaan voor alternatieven", aldus eigenaar Paul Geenen in een schriftelijke reactie bij L1 Nieuws.

De 30 meter hoge Wilhelminatoren stortte in de vroege ochtend van 16 maart 2025 vanuit het niets in elkaar. Niemand raakte gewond. De gemeente Valkenburg deed aangifte tegen de eigenaar vanwege nalatigheid bij het onderhoud. Maar het staat niet vast dat slecht onderhoud de oorzaak is van de instorting. Er loopt nog een onderzoek van de Onderzoeksraad voor Veiligheid naar de oorzaak.

Baken van hoop

Tot eind vorig jaar zei burgemeester Daan Prevoo dat hij de monumentale toren wilde herbouwen. Onder de noemer 'baken van hoop' wilde hij geld inzamelen via crowdfunding,

Maar zaterdag liet de gemeente weten dat "de eigenaar geen nieuwbouw overweegt". Omdat er weinig over is van de monumentale onderdelen kan nieuwbouw op grond van de monumentenwet ook niet worden afgedwongen, aldus de gemeente.

Eigenaar Geenen zegt nu "nooit betrokken te zijn geweest bij of geïnformeerd over alternatieven geïnitieerd door de burgemeester".

Geld van inwoners

Burgemeester Prevoo reageert geprikkeld en laat weten dat hij niet met Geenen om tafel wil: "Het is zijn locatie en hij wil er een horecapaviljoen neerzetten. Dat gaan we niet financieren met het geld van inwoners".

Als er initiatieven uit de samenleving komen om een nieuwe toren te bouwen, dan staat Prevoo daar naar eigen zeggen voor open. "Het moet dus als burgerinitiatief komen en op een andere locatie, want ik kan Geenen niet verplichten tot herbouw."

Geenen stelt dat herbouw van de toren uit bedrijfseconomisch oogpunt onmogelijk is: "Herbouw is allereerst onbetaalbaar en daarnaast financieel onrendabel en onverantwoord". Hij heeft nu een aanvraag ingediend voor de aanleg van een tentconstructie die de komende drie jaar kan dienen als tijdelijk horecapaviljoen. Die tijd wil hij gebruiken om na te denken over een nieuwe invulling van de plek waar de Wilhelminatoren stond.

Goedemorgen! In België is een nationale staking tegen de bezuinigingen en paralympiërs Barbara van Bergen en Claire Petit komen in actie in verschillende categorieën van de reuzenslalom bij het alpineskiën.

Eerst het weer: vanochtend schijnt de zon en is het droog. Vanmiddag neemt de bewolking toe en gaat het harder waaien. Het wordt 11 tot 13 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

Bij een Israëlische aanval op Beiroet zijn zeker acht mensen gedood, meldt het Libanese ministerie van Volksgezondheid. De aanval was bij Ramlet al-Baida, een strand even ten zuiden van het centrum van de Libanese hoofdstad.

Volgens nieuwszender Al Jazeera werd een voertuig onder vuur genomen. Wie of wat het doelwit precies zou zijn geweest, is niet bekend.

Het Israëlische leger heeft vannacht naar eigen zeggen in Libanon tientallen doelen van de militante beweging Hezbollah gebombardeerd. Zo zou in het zuiden van Beiroet onder meer een hoofdkwartier van de inlichtingendienst van Hezbollah zijn geraakt, evenals het hoofdkwartier van de elite-eenheid Radwan. Hezbollah is een bondgenoot van Iran, dat de grootste geldschieter is van de militante beweging.

Hezbollah meldde eerder dat het tientallen raketten op het noorden van Israël waren afgevuurd, als onderdeel van een "reeks operaties". Volgens de Israëlische ambulancedienst raakten door de raketten twee mensen lichtgewond.

Door Israëlische aanvallen zijn er volgens de Libanese overheid afgelopen weken 634 doden gevallen en 1580 mensen gewond geraakt. Afgaande op schattingen van hulporganisaties zijn zeker 700.000 mensen op de vlucht geslagen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Joy Beune heeft Jenning de Boo verslagen in een rechtstreeks gevecht op de 3000 meter. In een uitverkochte Elfstedenhal in Leeuwarden was De Boo, de kersverse wereldkampioen sprint, met een tijd van 4.05,54 bijna een seconde langzamer dan Beune (4.04.55).

Het idee voor deze battle of the sexes ontstond toen De Boo grapte tegen zijn Reggeborgh-teamgenoot Kjeld Nuis dat hij dacht dat hij diens vriendin Beune wel zou kunnen kloppen.

Daar dacht Beune zelf anders over. "Ik geef hem weinig kans", zei de regerend wereldkampioene op deze afstand vooraf. "Hij heeft nog nooit een 3.000 meter gereden. Hij heeft zelf geen idee wat hij kan of hoe die moet gaan rijden."

Fijne dag!

De Deense topchef René Redzepi vertrekt bij het wereldberoemde sterrenrestaurant Noma, heeft hij bekendgemaakt op Instagram. De oprichter van het restaurant in Kopenhagen lag de afgelopen dagen onder vuur na een artikel in The New York Times, waarin hij wordt beschuldigd van fysiek en verbaal geweld richting personeel.

De Amerikaanse krant sprak 35 oud-medewerkers over de periode tussen 2009 en 2017. Redzepi zou personeelsleden onder meer in het gezicht hebben geslagen, tegen de muur hebben geduwd en hen hebben geprikt met keukengerei.

Stap terug

De 48-jarige Redzepi schrijft op sociale media dat hij nu "een stap terug" doet. "Ik heb mij ingezet om een betere leider te worden en Noma heeft in de loop der jaren veel gedaan om de cultuur te veranderen. Ik besef dat deze veranderingen het verleden niet goedmaken. Een verontschuldiging is niet genoeg; ik neem de verantwoordelijkheid voor mijn eigen daden."

Op zijn Instagram is ook een video te zien waarin hij geëmotioneerd zijn vertrek bekendmaakt aan medewerkers. "Het spijt mij dat jullie in deze situatie zitten", zegt hij tegen het personeel. Het is niet duidelijk of Redzepi eigenaar blijft van Noma, het restaurant dat hij in 2003 oprichtte met een andere chef-kok.

Het is niet voor het eerst dat Redzepi door het stof moet vanwege zijn gedrag. In een documentaire in 2008 was al te zien hoe hij schreeuwde tegen koks. In 2015 zei hij al een "beest" te zijn geweest tegenover ondergeschikten en in 2022 zei hij spijt te hebben van zijn verleden.

Pop-uprestaurant

Gisteren werd in Los Angeles een pop-uprestaurant van Redzepi geopend, dat een kleine vier maanden open moet blijven. Voor de deur van het pop-uprestaurant stond een klein groepje demonstranten. Dinsdag werd bekend dat vanwege het nieuws over het wangedrag van Redzepi de belangrijke sponsors American Express en horecabedrijf Blackbird hadden besloten de samenwerking te stoppen.

Noma wordt gezien als een van de beste restaurants ter wereld. Redzepi kreeg in de loop der jaren drie Michelinsterren en stond met Noma vijfmaal bovenaan de lijst van World's 50 Best Restaurants. De topchef werd in 2012 door het Amerikaanse tijdschrift Time uitgeroepen tot een van de honderd invloedrijkste mensen op aarde.

Vanaf Brussels Airport vertrekt vandaag geen enkel passagiersvlucht als gevolg van een staking. Ook ruim de helft van de aankomende vluchten is geschrapt. Op het veel kleinere vliegveld bij Charleroi ligt het vliegverkeer vandaag volledig stil.

Op de vliegvelden leggen veiligheids- en bagagepersoneel het werk neer, als protest tegen bezuinigingsplannen van de regering. Vooral de voorgenomen pensioenhervormingen zijn bij veel werknemers verkeerd gevallen.

De vakbonden organiseren vandaag in de Belgische hoofdstad een demonstratie en rekenen op minstens 50.000 betogers. Afgelopen jaar waren er al vaker van zulke stakingsdagen.

Door de actiedag ligt ook een deel van het openbaar vervoer plat, meldt de krant De Morgen. In Vlaanderen wordt bij de bussen en de trams zo'n vier op de tien ritten geschrapt. Het treinverkeer in België wordt vandaag juist weer volledig hervat na een driedaagse staking. Richting Brussel worden extra treinen ingezet.

Loodsen

Sinds maandag hebben de Vlaamse loodsen het werk neergelegd. De scheepvaart van en naar Antwerpen en Gent ondervindt daar grote hinder door, tot irritatie van de bedrijven in de havens.

"Momenteel liggen nog steeds tientallen schepen te wachten in de haven, dat zijn dus miljoenenfacturen die zich opstapelen", zegt een woordvoerder namens de bedrijven in de Antwerpse haven tegen de VRT. "Dit is de zoveelste keer dat we hiermee geconfronteerd worden."

Het parlement in Senegal heeft ingestemd met een wet waarmee de maximale celstraf voor homoseksuele handelingen wordt verdubbeld, naar tien jaar. De anti-lhbti-wet werd goedgekeurd met 135 stemmen voor en nul tegen. Drie parlementariërs onthielden zich van stemming.

De strengere wet was een verkiezingsbelofte van de regering onder leiding van president Faye en premier Sonko. Zij kwamen in 2024 aan de macht in het West-Afrikaanse land.

Homoseksualiteit is in Senegal al tientallen jaren strafbaar, maar voorstanders van het nieuwe wetsvoorstel vonden de oude regels niet streng genoeg.

Boete tot ruim 15.000 euro

In de jaren 60 was bepaald dat voor "onnatuurlijke handelingen" een gevangenisstraf van een tot vijf jaar en een boete tot omgerekend circa 2300 euro konden worden opgelegd. Met de nieuwe regels kunnen seksuele relaties tussen personen van hetzelfde geslacht worden bestraft met vijf tot tien jaar cel en een boete tot ruim 15.000 euro.

De nieuwe wet geldt voor homoseksualiteit maar ook voor onder meer biseksualiteit en transseksualiteit. Verder is ook het "promoten" of financieren van dergelijke handelingen verboden.

In de weken voorafgaand aan de stemming in Senegal organiseerden voorstanders van de wet anti-lhbti-demonstraties in de hoofdstad Dakar. Betogers droegen borden met doorgestreepte regenbogen en riepen "nee tegen homoseksualiteit".

Arrestaties

Ook werd begin februari een tiental mannen opgepakt, onder wie twee prominenten, op verdenking van het hebben van homoseksuele relaties.

Vorig jaar werd in Dakar een lhbti-bijeenkomst afgeblazen die mede door de Nederlandse ambassade was georganiseerd. Het was de bedoeling om bij het VN-mensenrechtenkantoor een film te vertonen en een discussie over lhbti-rechten te houden.

De autoriteiten verboden de bijeenkomst en zeiden "geen enkele vorm van propaganda of promotie van het lhbti-fenomeen te accepteren op zijn grondgebied".

Senegal is een van de ruim dertig landen op het Afrikaanse continent waar homoseksualiteit strafbaar is. De afgelopen jaren werden in meerdere landen de rechten van lhbti'ers verder ingeperkt, waaronder in Uganda, Ghana en Burkina Faso.

In het Wilhelmina Kinderziekenhuis in Utrecht is een aantal baby's vanavond naar een andere afdeling gebracht vanwege een steekvlam, zegt een woordvoerder van het ziekenhuis. Het vuur ging vanzelf uit en er raakte niemand gewond.

Het incident was op de NICU-afdeling, een intensive care voor pasgeborenen. Zes baby's werden naar een andere plek in het ziekenhuis vervoerd.

De brandweer kreeg iets na 21.30 uur een melding en schaalde uit voorzorg op naar het niveau 'grote brand'. Na enige tijd werd de ruimte door de veiligheidsregio weer vrijgegeven. Volgens het ziekenhuis ging de zorg voor de kinderen al die tijd gewoon door.

Uit nieuwe vrijgegeven documenten blijkt dat ambtenaren de Britse premier Starmer hebben gewaarschuwd voor de risico's van het benoemen van Peter Mandelson als ambassadeur in de Verenigde Staten. Tegen het advies in stelde Starmer hem in februari vorig jaar wel aan.

De premier ligt al langer onder vuur vanwege zijn beslissingen rond Mandelson. Die werd vorig jaar ontslagen als ambassadeur, nadat bekend was geworden hoe nauw zijn banden waren met de Amerikaanse zedendelinquent Jeffrey Epstein.

Sindsdien zijn er veel vragen over hoe de aanstellingsprocedure precies in zijn werk is gegaan. Starmer houdt vol dat hij op dat moment niet wist dat de band erg hecht was tussen de kandidaat-ambassadeur en Epstein. Nu blijkt dat in de vrijgegeven documenten, die voor de benoeming al aan Starmer waren overhandigd, duidelijk is beschreven hoe de relatie in elkaar stak.

Screening

In het document staat onder andere dat de vriendschap tussen Mandelson en Epstein standhield, nadat Epstein in 2008 was veroordeeld. Ook wordt vermeld dat Mandelson meerdere keren in Epsteins huis verbleef, terwijl de zedendelinquent in 2009 in de gevangenis zat.

De informatie is onderdeel van de screening die is uitgevoerd voordat Mandelson werd benoemd als ambassadeur. Naast zijn vriendschap met Epstein wordt ook als risico genoemd dat Mandelson al twee keer ontslag nam als minister en dat hij een voorstander was van betere banden met China.

Telefoongesprekken

In de documenten staan ook e-mails en samenvattingen van telefoongesprekken. Hieruit blijkt dat Starmers nationale veiligheidsadviseur Jonathan Powell de aanstellingsprocedure "bijzonder gehaast" vond. Ook sprak Powell zijn zorgen uit over Mandelson en zijn reputatie.

Er is slechts een gedeelte van de documenten vrijgegeven. Regeringsfunctionaris Darren Jones zei tegen de BBC dat de overheid hoopt dat de rest van de documenten in een keer kunnen worden gepubliceerd.

Mandelson werd deze maand opgepakt. Hij zou gevoelige overheidsinformatie gelekt hebben naar Epstein. Een dag later werd hij weer vrijgelaten op borgtocht.

In Chili is de uiterst conservatieve politicus José Antonio Kast beëdigd als president. Hij geldt als de meest rechtse leider in het Zuid-Amerikaanse land sinds het aftreden van dictator Augusto Pinochet in 1990.

Tientallen hoogwaardigheidsbekleders gaven acte de présence, zoals de Argentijnse president Milei, Panama's president Mulino en president Noboa van Ecuador. Ook de Spaanse koning Felipe en de Venezolaanse oppositieleider en Nobelprijswinnaar María Corina Machado waren bij de eedaflegging in de havenstad Valparaiso.

In december won de 60-jarige politicus de presidentsverkiezingen. In de tweede ronde kreeg hij meer dan 58 procent van de stemmen. Twee keer eerder, in 2017 en 2021, had hij ook al een poging gewaagd om president te worden.

In 2021 legde Kast het af tegen de linkse Gabriel Boric die met zijn 36 jaar de jongste Chileense president ooit werd. Vorig jaar sloegen de beloftes van Kast wel aan bij de Chilenen, die zich vooral zorgen maken over de criminaliteit.

Vergeleken met Trump

Kast wordt geregeld vergeleken met de Amerikaanse president Trump. Hij is een strenggelovige katholiek en vader van negen kinderen, die tegen abortus en het homohuwelijk is.

Hij wil net als Trump illegale immigratie strafbaar stellen, migranten zonder papieren uitzetten en hij heeft beloofd muren langs de grenzen van Chili te plaatsen.

Kast komt uit een invloedrijke familie. Zo was zijn broer Miguel minister van Arbeid en president van de Chileense centrale bank gedurende het regime van Pinochet. De ouders van Kast kwamen uit Duitsland en emigreerden na de oorlog naar Chili. De vader van Kast was lid van de NSDAP, de partij van Adolf Hitler, en officier bij de Wehrmacht.

De Noorse politie heeft drie mannen gearresteerd in verband met de explosie bij de Amerikaanse ambassade in Oslo afgelopen weekend. Zij worden verdacht van een terreurdaad.

Het gaat om drie broers. Het zijn twintigers met de Noorse nationaliteit, hun familie komt oorspronkelijk uit Irak, meldt de politie. De autoriteiten verdenken de mannen van het laten afgaan van een geïmproviseerde bom bij de Amerikaanse ambassade in de Noorse hoofdstad "met de bedoeling om mensen te doden of grote verwoesting aan te richten".

Het explosief ging af in de nacht van zaterdag op zondag. Dat gebeurde bij de ingang van het consulaire gedeelte van de ambassade. Er vielen geen gewonden.

Na de explosie deed de politie uitgebreid forensisch onderzoek. Er werd gesproken over "lichte schade" aan het gebouw, maar details werden niet gegeven. Ook over extra beveiliging van de Amerikaanse ambassade werden geen uitspraken gedaan.

Mogelijk in opdracht

Maandag gaf de Noorse politie beelden vrij van bewakingscamera's waarop een van de verdachten te zien was. De autoriteiten spraken toen van een mogelijke terreurdaad in verband met de oorlog in het Midden-Oosten, al werd er ook rekening gehouden met andere motieven.

Vandaag werd duidelijk dat rechercheurs de mogelijkheid onderzoeken dat de aanslag in opdracht van een ander land is uitgevoerd.

De verdachten zijn nog niet ondervraagd. De politie zegt dat de mannen niet eerder in politieonderzoeken zijn voorgekomen.

Een oud-burgemeester van Hendrik-Ido-Ambacht zit vast voor het bezit van blootbeelden van kinderen. De politie hield de 77-jarige Herman J. vorige maand al aan, schrijft Rijnmond.

Het Openbaar Ministerie bevestigt de aanhouding tegenover de regionale omroep en spreekt van een "gevoelige zaak". "Het is van groot belang dat het onderzoek in alle rust kan plaatsvinden", zegt een woordvoerder.

Bij de verdachte zijn gegevensdragers in beslag genomen. Zedenrechercheurs doen onderzoek naar het beeldmateriaal. De voorlopige hechtenis van J. is op 5 maart met 90 dagen verlengd.

15 jaar burgemeester

Hij was van 1996 tot 2011 burgemeester van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht en ging in 2011 met vervroegd pensioen.

Daarvoor was hij ruim acht jaar burgemeester van de Brabantse gemeente Vessem, Wintelre en Knegsel, die in 1997 opging in de gemeente Eersel. Ook was hij voorzitter van de lokale PvdA-afdeling in Gouda.

In Hendrik-Ido-Ambacht was hij behalve burgemeester onder meer voorzitter van voetbalclub ASWH en voorzitter van een goochelaarsvereniging.

Op de twaalfde dag van de oorlog in het Midden-Oosten heeft Iran onder meer schepen in de Perzische Golf aangevallen. Ook waren er Iraanse aanvallen op de luchthaven van Dubai en elders in de Verenigde Arabische Emiraten.

Iran kondigde vandaag aan dat het banken, andere financiële instellingen en bedrijven in het Midden-Oosten gaat aanvallen. Het Iraanse persbureau Tasnim publiceerde een lijst met onder andere Amerikaanse kantoren, onder meer van Google, Microsoft, Palantir, IBM, Nvidia en Oracle.

Vanuit de VS, Iran en Israël klinkt dus nog volop oorlogstaal, maar de Golfstaten willen zo snel mogelijk een einde aan de oorlog. Zij worden niet alleen geraakt door droneaanvallen, maar hebben ook veel economische schade door de oorlog in het Midden-Oosten.

In dit artikel zetten we de ontwikkelingen van vandaag op een rij. Alle updates over de oorlog vind je in ons liveblog.

Tientallen landen, waaronder Nederland, gaan een recordhoeveelheid olie uit hun strategische reserves op de markt brengen. Dat heeft het Internationaal Energieagentschap (IEA) bekendgemaakt. Er zijn 32 landen aangesloten bij het agentschap, ook Nederland.

Vijf miljoen Nederlandse vaten

Nederland geeft vanwege de oorlog ruim vijf miljoen vaten vrij. Nadat Israël en de Verenigde Staten hun aanvallen op Iran waren begonnen, reageerde dat land door onder meer de Straat van Hormuz te blokkeren. Die zeestraat bij Iran is belangrijk voor de wereldwijde olietoevoer en handel in vloeibaar gas.

In de Straat van Hormuz zijn vandaag drie schepen geraakt door projectielen. Normaal varen er zo'n 140 tankers per dag door de zeestraat, maar op dit moment is er nauwelijks scheepvaartverkeer.

Trump: niets meer aan te vallen

De Amerikaanse president Trump zei tegen de Amerikaanse nieuwssite Axios dat de oorlog "binnenkort" is afgelopen. Als reden daarvoor noemde hij dat er "praktisch niets meer om aan te vallen" is. Vanuit de VS zijn er de afgelopen weken verschillende redenen aangevoerd voor de aanvallen op Iran. Een daarvan is het militair verzwakken van het regime.

Eerder zei Trump dat er meerdere weken was uitgetrokken voor de oorlog. Axios sprak een hoge leider in het Amerikaanse leger die zei dat de VS voorloopt op schema: "We hebben meer schade aangericht dan we voor mogelijk hielden."

De nieuwe Iraanse leider Mojtaba Khamenei is volgens de New York Times nog niet in het openbaar verschenen, omdat hij gewond zou zijn geraakt bij de aanval waarbij zijn vader werd gedood. De krant meldt dit op basis van Iraanse en Israëlische bronnen.

Op de vraag of Trump wel de overwinning kan uitroepen als er nog steeds een Khamenei aan het Iraanse roer staat, antwoordde de Amerikaanse president vandaag ontwijkend. "Ik wil hier geen commentaar op geven", citeert de Amerikaanse nieuwszender CNN hem.

Weer doden in Libanon

Ook Libanon werd vandaag weer geraakt. In totaal vielen er 64 doden in het land, meldt het gezondheidsministerie. In totaal zijn er meer dan 630 doden gevallen in Libanon sinds vorige week, toen ook Hezbollah zich vanuit Libanon in de oorlog mengde. Daarnaast raakten ruim 1500 mensen gewond.

In de video hieronder is een brand te zien na een aanval in centraal-Beiroet:

Herdenkingen in Teheran

In de Iraanse hoofdstad Teheran werden militaire commandanten herdacht die zijn omgekomen bij de Israëlische en Amerikaanse luchtaanvallen. De herdenking bracht duizenden mensen op de been. De herdenkingsdienst werd op een centraal plein gehouden in de stad.

Duizenden mensen verzamelden zich op het plein:

Op deze warme dag in Guadalajara lopen gezinnen langs de etalages van kledingwinkeltjes, stelletjes en gepensioneerden zitten in de schaduw van een boom te kletsen en spelende kinderen rennen elkaar achterna. De 17e-eeuwse kathedraal van de Mexicaanse stad steekt scherp af tegen de helderblauwe lucht; het is er vredig, alsof de stad geen geweld kent.

Nog maar twee weken geleden werden inwoners hier door de autoriteiten gesommeerd zo snel mogelijk naar huis te gaan. Restaurants en winkels moesten sluiten en de luiken dichthouden. Het openbaar vervoer in de miljoenenstad kwam helemaal stil te liggen.

Toen volgden de branden, de geblokkeerde snelwegen, de gewapende mannen en de schietpartijen. Guadalajara, een beeldschone stad in de staat Jalisco, kwam in aanraking met de andere kant van Mexico.

Zwartgeblakerde gebouwen

De branden en blokkades waren het werk van leden van het Jaliscokartel die wraak namen na de dood van hun leider 'El Mencho', omgekomen bij een militaire operatie. Met name in Guadalajara en Puerto Vallarta, ook in de staat Jalisco, was de chaos groot. De autoriteiten kondigden code rood af, bedrijven en scholen bleven meerdere dagen dicht.

De eerste dagen na de geweldsuitbarsting waren als een pandemie, zegt Javier González Levy, eigenaar van Donitas, een beroemd restaurant in het centrum van Guadalajara. Niemand kwam op straat. "Maar het dagelijks leven herstelt zich weer. Men heeft daar even de tijd voor nodig, want iedereen hier is geschrokken", zegt hij. "Het was heel onveilig, heel erg, met veel schade aan de stad".

Die schade is nog zichtbaar buiten het centrum van Guadalajara. Vestigingen van supermarktketen Oxxo zijn volledig uitgebrand. Waar ramen zaten, zitten nu houten schotten. Voor de zwartgeblakerde gebouwen ligt verkoold afval.

Verderop staat een uitgebrande auto. Auto's werden door de leden van het Jaliscokartel ter plekke van voorbijgangers afgenomen en midden op de weg in brand gestoken. Narcoblokkades heet dat in Mexico.

Speelstad van het WK

De Mexicanen hadden deze kant van hun land liever niet willen laten zien aan de rest van de wereld, maar over minder dan honderd dagen begint het wereldkampioenschap voetbal en ook Guadalajara is speelstad.

Na de geweldsuitbarsting, in 20 van de 32 Mexicaanse staten, haastte president Claudia Sheinbaum zich om te zeggen dat de organisatie van het WK in haar land niet in gevaar zou komen. FIFA-baas Gianni Infantino herhaalde die woorden. Toch ging direct na het geweld een FIFA-commissie naar Mexico, onder meer voor onderzoek naar de veiligheidssituatie.

"Dat is het beeld dat de wereld nu heeft: een spookstad waar overal auto's in brand worden gestoken, terwijl ik geloof dat het om een incident ging", zegt restauranteigenaar González Levy. Hij wijst naar de zwaarbewapende politieagenten die door de stad lopen. "Tijdens het WK zal er geen veiliger plek ter wereld zijn dan Guadalajara, daar ben ik zeker van."

WK wordt een feest

Zowel inwoners van Guadalajara als toeristen die er weer komen, zeggen hetzelfde: we moeten vergeten wat hier is gebeurd, het is hier normaal gesproken veilig en het WK wordt een feest. Santi, die met zijn gezin inkopen in de stad doet, benadrukt dat. "Op andere plekken is het nu wat onrustig, maar hier niet. Criminelen komen hier niet en gaan zeker geen toeristen aanvallen."

Dat wordt bevestigd door de Canadees Steve Sowsun, die enkele maanden per jaar in Jalisco woont: "Het was hier zeker onrustig, maar de media kunnen dingen ook groter maken dan ze zijn. Na 36 uur was de rust hier weer terug. Mensen kunnen prima naar Mexico komen en hier van het WK genieten."

Die boodschap proberen de autoriteiten op allerlei manieren te benadrukken. Op een persconferentie van het veiligheidscomité van Jalisco, waarin meerdere instanties zitting hebben om de samenwerking te coördineren, wordt dat continu herhaald.

"Er is vrede in Jalisco, niets om je zorgen over te maken", zegt Roberto Alarcón Estrada, voorzitter van het comité en betrokken bij de organisatie van het WK in Jalisco. "Ik herhaal: iedereen kan ons zonder enig risico bezoeken. Wij geloven niet dat dit zich nog eens gaat gebeuren. En mocht het toch gebeuren, dan zijn wij goed voorbereid."

Wie de instagrampagina van TimeOutDubai bekijkt, lijkt te zijn beland in een paradijs: een boulevard vol wolkenkrabbers en palmbomen, winkelend publiek in luxe warenhuizen, vrienden op het strand bij een ondergaande zon. 'Dit is hoe Dubai er vandaag uitziet', staat groot in beeld. Niets aan de video doet vermoeden dat op dezelfde dag ook meerdere Iraanse drones op Dubai zijn afgevuurd.

Ook makelaar Martins Abele vertelt graag aan zijn volgers dat ze in de Golfstaten niets te vrezen hebben: "Er is hier geen chaos of paniek, gewoon een doodgewone zaterdag."

Een greep uit de video's waarmee influencers een positief beeld van de Golfstaten neerzetten:

Het is dit soort video's die influencers in de Golfstaten de afgelopen dagen massaal via hun socialemediakanalen verspreiden. Ze schetsen een beeld van rust en veiligheid, van een oorlog met Iran lijkt amper sprake. Dat is heel anders dan de verhalen van reizigers die de afgelopen dagen terugkwamen uit de Golfstaten.

Bewuste mediastrategie

"Dubai en de andere Golfstaten zijn al langer bezig met een bewuste mediastrategie", zegt Mark Deuze, hoogleraar mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam in het NOS Radio 1 Journaal. "Media en entertainment zijn belangrijke speerpunten van hun beleid."

Online beroemdheden spelen daarin een cruciale rol: "Het is aan hen om dat deel van de wereld neer te zetten als veilig, mooi, rijk en zeker een bezoek waard."

Zo delen de Verenigde Arabische Emiraten zogenaamde Gouden Visa uit aan influencers die daar aan de slag willen. Wie zo'n visum bemachtigt, kan er de eerste tien jaar belastingvrij wonen en werken.

Daar vragen de VAE wel iets voor terug, want de content die influencers produceren moet aan strenge eisen voldoen. Zo mogen ze niets publiceren dat 'de nationale eenheid of de sociale cohesie verstoort', en mogen hun berichten niet ingaan tegen 'de heersende waarden in de samenleving'. Wie zich niet aan die regels houdt, kan boetes van tienduizenden euro's opgelegd krijgen of loopt het risico het land uit te worden gezet.

Mensenrechten onder druk

In veel Golfstaten staan de mensenrechten onder druk. Er zijn vooral zorgen over de vrijheid van meningsuiting en de politieke vrijheden. Zo mogen burgers geen kritiek leveren op de staat of de machthebbende families en krijgen journalisten te maken met strikte censuur. Er bestaat het risico op vervolging en hoge celstraffen.

Voor influencers is het lang niet altijd duidelijk wat er wel en niet mag volgens de wet. Mediaregels zijn vaak vaag en breed geformuleerd, waardoor het soms gissen is naar wat er is toegestaan. Dus nemen velen van hen het zekere voor het onzekere.

"Het is geen directe censuur", legt Deuze uit. "Het is niet zo dat iemand hen direct vertelt dat ze niet mogen zeggen dat er gebombardeerd wordt. Het werkt veel subtieler, bijvoorbeeld dat je visum kan worden ingetrokken als je geen positieve content plaatst."

Dat werkt zelfcensuur in de hand. "Ze hebben een rijk leven te danken aan hun gratis inkomen in bijvoorbeeld Dubai. Dan ben je misschien toch minder geneigd om te zeggen: het is hier gevaarlijk, ik wil weg."

Onderscheid tussen echt en nep

De meeste influencers laten weinig los over hun beweegredenen achter de video's. Degenen die dat wel doen, ontkennen dat ze de video's maken onder druk van de Golfstaten. Zo doet de Duitse realityster en sociale mediapersoonlijkheid Kim Virginia beschuldigingen van censuur af als völliger Quatsch, totale onzin.

Deuze merkt op dat de positieve video's juist ook veel kritiek opleveren. Zo vragen veel volgers zich in hun reacties openlijk af of op de accounts wel de waarheid verteld wordt. "Zij weten dat het daar nu juist wel gevaarlijk is, daardoor krijgen de video's ook een soort pastiche-karakter."

Desondanks circuleren de video's op dezelfde platforms waar ook nieuwsorganisaties te vinden zijn en dat maakt het voor kijkers lastiger om echt van nep te onderscheiden. "Dat gevecht kun je eigenlijk alleen maar winnen als je alles bijhoudt", zegt Deuze. "Maar dat is als mens onmogelijk. Uiteindelijk komt de waarheid dus toch vooral tot stand in de gesprekken die we hier met elkaar over hebben."