NOS Nieuws - Algemeen

Vrouw op straat in Abbenbroek doodgestoken, verdachte springt van brug

6 hours 9 minutes ago

In Abbenbroek onder de rook van Rotterdam is vanochtend een vrouw doodgestoken. De vermoedelijke dader is korte tijd daarna van een viaduct gesprongen en zwaargewond naar het ziekenhuis gebracht.

Aan de steekpartij ging een ruzie op straat vooraf. Volgens de politie kenden de twee elkaar. Hulpverleners probeerden de vrouw tevergeefs te reanimeren, meldt regionale omroep Rijnmond.

De man die van het viaduct ter hoogte van de Hartelbrug sprong, kwam voor een personenauto op de A15 terecht. Volgens de politie probeerde hij zich van het leven te beroven. De weg is bij Hoogvliet voorlopig afgesloten voor politieonderzoek.

Nederland hoeft groep Afghanen niet sneller te evacueren

6 hours 24 minutes ago

De Staat hoeft zich niet extra in te spannen bij het naar Nederland brengen van vier Afghaanse vrouwen en hun gezinnen vanuit Afghanistan. De in totaal zeventien mensen zitten volgens hun advocaat ondergedoken in Afghanistan en vinden dat Nederland de plicht heeft om hen zo snel mogelijk te evacueren, omdat ze gevaar lopen.

Maar de rechtbank gaat daar niet in mee, zo blijkt uit de uitspraak van een kort geding. De Staat heeft in de rechtszaak de verwachting uitgesproken dat het grootste deel van de groep binnen een maand naar Nederland kan worden overgebracht. De rechter verwacht niet dat dat sneller kan, omdat de Taliban de controle hebben over de luchthaven van Kabul.

Het gaat voornamelijk om familieleden van een man die in Afghanistan als tolk voor het Nederlandse leger heeft gewerkt en in 2015 al naar Nederland kwam. De zussen stonden op de evacuatielijst van de overheid, maar konden niet op tijd wegkomen. Na de val van Kabul zijn ze, zo staat in de uitspraak, bedreigd door de Taliban. Hun vertrek verliep moeizaam omdat niet iedereen een paspoort had.

Staatsburger

Het andere deel van de groep bestaat uit een vrouwenrechtenactivist en haar gezin. Het gaat om de zus van een Afghaan die twintig jaar geleden Nederlands staatsburger werd en als militair naar Afghanistan is uitgezonden. Het gezin stond niet op de evacuatielijst en komt daarom niet in aanmerking voor evacuatie, zegt de Staat. Haar advocaat denkt daar anders over.

Over die evacuatie bestond namelijk verwarring, blijkt uit de uitspraak. Zo werd het verzoek om haar op te nemen op de evacuatielijst niet direct afgewezen, maar kreeg haar advocaat de melding dat ze werd "geregistreerd". Een toezegging voor evacuatie kwam er echter ook niet.

De Staat zegt ook niet van plan te zijn de activist en haar gezin uit Afghanistan op te halen, omdat ze geen directe band heeft met Nederland. De rechter zegt daar begrip voor te hebben, maar vindt de gang van zaken ook "uiterst ongelukkig".

"Daarom geeft de rechter de Staat in overweging om deze familie alsnog de kans te bieden naar Nederland te komen", zegt de rechtbank.

De Taliban namen Afghanistan heel snel over. Hoe kon dat gebeuren? NOS op 3 legt het uit in onderstaande video:

UWV: 45 verschillende beroepen nodig om huizen te verduurzamen

6 hours 28 minutes ago

Om huizen van het gas te halen en gebouwen te isoleren zijn 45 technische beroepen nodig, terwijl er nu al een tekort is aan vaklieden. Dat heeft het UWV in kaart gebracht, samen met de Sociaal-Economische Raad, Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven en scholing Klimaatakkoord. Het tekort maakt het volgens de onderzoekers lastig om de doelen te realiseren.

De onderzoekers hebben gekeken welke vakmensen nodig zijn om de doelen voor de gebouwde omgeving uit het klimaatakkoord van 2019 te halen. Dat gaat over de transformatie van 7 miljoen huizen en 1 miljoen gebouwen.

Vooral technisch personeel is nodig, zegt Suzanne IJzerman, arbeidsmarktadviseur van het UWV en één van de onderzoekers. "Denk aan elektriciens, zonnepaneleninstallateurs en loodgieters die de warmtepompen moeten installeren."

Daarnaast zijn er volgens de onderzoekers ook beleidsmedewerkers nodig voor bijvoorbeeld de aanbestedingen, en communicatieadviseurs om het beleid uit te leggen.

46.000 vacatures

Hoe groot de tekorten aan deze beroepen precies zijn, is volgens IJzerman lastig te zeggen, maar voor de technische beroepen alleen al stonden afgelopen zomer 46.000 vacatures open. Welk deel van die vacatures gerelateerd is aan de klimaatdoelen is onduidelijk. "Elektriciens doen ook werk dat niet direct klimaatgerelateerd is", zegt IJzerman, "zoals bijvoorbeeld het verhelpen van storingen".

Vanwege deze tekorten kan het lastig zijn om de doelen te realiseren, zegt IJzerman. Daarom werkt het UWV met werkgevers en opleidingsinstituten aan verschillende trajecten om mensen om te scholen naar een klimaatberoep. "Dat kan wat helpen, maar het zal zeker niet alles oplossen."

App moet noodnummer 112 beter bereikbaar maken voor stotteraars

6 hours 55 minutes ago

Mensen die stotteren of een andere hoor- of spraakstoornis hebben kunnen voortaan via de 112NL-app chatten met de meldkamer. Die kan live meelezen terwijl het bericht wordt getikt. De locatiegegevens worden direct meegestuurd.

Dini Zeggelaar uit Nijmegen heeft meegeholpen bij het testen van de app. Ze stottert en weet uit eigen ervaring hoe lastig bellen naar een noodnummer kan zijn. Haar hospita kreeg het 's nachts plotseling erg benauwd. Zeggelaar belde de huisarts en probeerde stotterend uit te leggen wat er aan de hand was, maar er kwam niemand.

"De volgende dag ben ik naar de huisarts gegaan en vroeg: 'Waarom kwam u niet?' Hij zei dat hij dacht ik aangeschoten was en dat het een geintje was", zegt ze tegen Omroep Gelderland. Met de hospita liep het goed af.

De app is ook geschikt voor mensen die het Nederlands niet machtig zijn. De chatfunctie vertaalt 109 verschillende talen direct naar het Nederlands. "Dus kom je uit bijvoorbeeld Afghanistan, dan kun je in je eigen taal chatten", zegt Zeggelaar.

De app is het resultaat van samenwerking tussen een aantal belangenorganisaties, de politie en het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Weer meer boetes voor negeren rood kruis, ook op water meer bekeuringen

8 hours 18 minutes ago

Rijkswaterstaat heeft afgelopen jaar een recordaantal boetes uitgedeeld op de weg en op het water. Weginspecteurs van de overheidsinstantie schreven 5824 keer een boete uit voor het negeren van een rood kruis, bevestigt de overheidsinstantie berichtgeving van De Telegraaf. In 2020 ging het nog om ruim 4900 bekeuringen.

"We zien het elke dag weer. En we zien in het rijgedrag dat mensen denken er nog wel even langs te kunnen", zegt woordvoerder Diederik Fleuren in het NOS Radio 1 Journaal. "Maar ondertussen zijn er waarschijnlijk wel mensen aan het werk om bijvoorbeeld een incident af te handelen. Er kan ook iets op de weg liggen. Het zijn potentieel gevaarlijke situaties."

In de cijfers valt ook op dat pijlwagens en zogeheten botsabsorbers vorig jaar veel vaker werden aangereden. Het ging om bijna 40 incidenten, tegenover 22 in 2020. "Deels is dat te verklaren doordat we meer wegwerkzaamheden hebben gehad", zegt Fleuren. Maar ook hier zie je: de aandacht van de automobilist is niet altijd op de weg."

Vorig jaar waren er ook tien aanrijdingen met voertuigen van Rijkswaterstaat. In twee gevallen kwam dat door het negeren van een rood kruis. De boete voor het negeren van een rood kruis is minimaal 240 euro.

Dodemanskoord ontbreekt

Op het water schreven mobiele verkeersleiders in totaal 507 boetes uit, in 2020 ging het om 137 bekeuringen. "Door corona zie je een toename van het recreatieverkeer en gaan mensen het water op", legt Fleuren uit. "Maar ook daar zie je dat er mensen zijn die zich niet aan de regels houden."

Het gaat dan bijvoorbeeld om te hard varen in gebieden waar dat niet mag. Ook moeten mensen in 'snelvaargebieden' een zogeheten dodemanskoord dragen, waardoor de motor afslaat als er iets gebeurt. "Die dragen ze dan bijvoorbeeld niet. Of ze hebben geen reddingsvest om als ze staand varen, wat ook verplicht is. Of geen vaarbewijs", zegt Fleuren.

Een boot huren of besturen mag in veel gevallen ook zonder vaarbewijs. "Maar je wordt wel geacht de wet te kennen. En ik vrees toch dat er een hele hoop mensen zijn die zich daarin niet verdiepen", zegt Fleuren. "Zorg dat je goed voorbereid bent en dat je de basisregels kent."

Nog veel onduidelijk over situatie op Tonga, nog dagen problemen met communicatie

10 hours 15 minutes ago

Australië en Nieuw-Zeeland hebben vliegtuigen naar de eilandengroep Tonga gestuurd om te bekijken hoe de situatie daar nu is. Tonga werd zaterdag getroffen door een tsunami als gevolg van een onderzeese vulkaanuitbarsting. Over de situatie daar is nog veel onduidelijk.

Het lijkt er volgens de Australische minister voor de Stille Oceaan vooralsnog niet op dat er veel doden zijn gevallen, maar er is volgens hem wel veel schade aan huizen rond het kustgebied. Ook vakantieresorts hebben volgens hem behoorlijke schade opgelopen. Wel lijkt de luchthaven van Tonga in relatief goede staat. Er zijn geen berichten over doden, maar wel wordt een Britse vrouw vermist.

De grootste zorg is op dit moment de aanwezigheid van as, waardoor de kwaliteit van het drinkwater sterk is aangetast. Ook de luchtkwaliteit bij de eilandengroep is na de uitbarsting fors verslechterd. "Veel mensen weten niet dat as giftig is", zegt de zaakgelastigde van Tonga in Australië.

De internationale hulp voor Tonga komt inmiddels op gang:

De communicatie met Tonga is vrijwel onmogelijk doordat de enige onderzeese glasvezelkabel naar de eilandengroep beschadigd is. Het kan volgens de beheerder ervan een tot drie weken duren voor de kabel weer hersteld is.

De kabel moet door een schip omhoog worden gehaald en het is nog onduidelijk of de situatie rond de uitgebarste vulkaan inmiddels veilig genoeg is. Satellietverbindingen bieden geen soelaas, door een dikke aswolk die rond de eilandengroep hangt. Daardoor kunnen apparaten op de grond nu geen verbinding maken met een communicatiesatelliet.

Door de communicatieproblemen zijn er ook nog geen beelden van de situatie op de eilandengroep beschikbaar.

Dit zijn beelden van de vulkaanuitbarsting:

Ondertussen is ook nog onduidelijk aan welke hulp de eilandengroep vooral behoefte heeft. De levering ervan wordt verder bemoeilijkt door het coronavirus. Tonga heeft coronavirus tot nu toe buiten de deur weten te houden. Daardoor moet iedere vorm van hulp eerst in quarantaine.

Het is volgens de zaakgelastigde van Tonga ook onwaarschijnlijk dat buitenlands personeel toestemming krijgt om vliegtuigen die eventueel in Tonga zouden landen te verlaten.

De uitbarsting van de vulkaan Hunga Tonga-Hunga Ha'apai leidde tot tsunamiwaarschuwingen in meerdere landen in en rond de Stille Oceaan. In Peru zijn door de golven twee vrouwen om het leven gekomen. In verschillenden landen wordt schade gemeld.

Van Japan en Nieuw-Zeeland tot aan de VS en Peru hebben kustgebieden rond de Stille Oceaan te kampen met de gevolgen van een tsunami:

EU richt met nieuwe wetgeving pijlen op hart van big tech

11 hours ago

Ze verdienen samen wereldwijd jaarlijks honderden miljarden euro's en hebben grote invloed op ons digitale leven: techgiganten als Google, Meta (voorheen Facebook) en Apple. Maar juist dat heeft in de ogen van de Europese Unie geleid tot veel te veel macht voor die bedrijven. De EU staat op het punt nieuwe, veel strengere regels door te voeren die de bedrijven tot fundamentele veranderingen moeten dwingen.

De wetgeving zet bijvoorbeeld de bijl aan de wortels van Apples App Store. Dat is nu de enige plek waar consumenten met iPhones en iPads apps kunnen vinden. Dat kan gaan veranderen en dan staan er voor Apple miljarden op het spel. Daarnaast wordt het verboden om in rangschikking - denk aan zoekresultaten - eigen diensten voor te trekken ten koste van die van andere.

Er wordt al ruim een jaar gewerkt aan deze wet: de Digital Markets Act (DMA). De regels zijn gericht op online platforms. Aan de details wordt nog gesleuteld, maar het is nu al duidelijk dat ze in ieder geval die grote Amerikaanse techreuzen gaan treffen.

Stempel 'poortwachters'

Zij worden straks gezien als zogeheten 'poortwachters'. Ze zijn zó groot dat ze in feite zeggenschap hebben over wie toegang krijgt tot de markt waarop ze actief zijn, is de uitleg van de Europese Commissie. Houden techbedrijven zich niet aan de regels, dan kan de EU miljardenboetes opleggen of zelfs in een uiterst geval dwingen om bedrijfsonderdelen af te stoten.

Hoe groot zijn de techbedrijven? Vaak groter dan de hele top-5 van de autosector, levensmiddelen en farmacie:

Je zou kunnen zeggen dat de kern van de wet draait om het tegengaan van één ding: misbruik van marktmacht. Het is de afgelopen jaren het sleutelwoord geweest bij de miljardenboetes die zijn uitgedeeld aan Google en de onderzoeken die zijn aangekondigd. Die 'lessen' zijn gebruikt om de nieuwe regels op te stellen.

"Als je naar de digitale markt kijkt, dan is er een probleem", zegt onderzoeker Lisanne Hummel van de Universiteit Utrecht. "Bedrijven zijn zo afhankelijk van grote techbedrijven, dat dit ze kwetsbaar maakt. De macht die big tech heeft is te groot."

Hummel legt uit dat het idee van de DMA onder meer is dat die meer keuzes biedt aan mensen. "De markt wordt eerlijker en het wordt makkelijker om mee te doen." Dat kan weer leiden tot een beter aanbod, van bijvoorbeeld nieuwe Europese concurrenten, en (waar dit van toepassing is) tot lagere prijzen. Daarmee raakt de wetgeving dus ook direct aan hun verdienvermogen.

Maar Hummel maakt wel een belangrijke kanttekening. "Als je mij vraagt of dit de juiste manier is om het aan te pakken, dan is mijn antwoord dat we het nog niet weten. Leidt dit tot alternatieven voor Apples App Store, Google's zoekmachine of Amazon? Het wetsvoorstel biedt die ruimte, maar is het ook levensvatbaar?"

De lobbymachine van big tech

De uitwerking van de nieuwe regels mag dan nog onduidelijk zijn, alleen al de onzekerheid over de gevolgen ervan veroorzaakt veel onrust onder techreuzen. De belangen zijn enorm.

Volgens een rapport van Coroporate Europe Observatory en LobbyControl, non-profitorganisaties die meer openheid over lobbyen willen, geeft de techsector in Brussel het meeste geld uit aan lobbyen. Men wéét dat deze regels eraan komen, maar ze zullen er alles aan om de gevolgen zo veel mogelijk te beperken.

Big tech gaf verreweg het meeste geld uit aan lobbyen:

In gesprek met de NOS waarschuwen ingewijden in de techindustrie (die vanwege de gevoeligheid van het onderwerp en omdat het wetgevingsproces nog niet is afgerond niet bij naam genoemd willen worden) voor de in hun ogen mogelijk negatieve gevolgen.

Zo wordt er rekening mee gehouden dat je straks als gebruiker binnen verschillende diensten van een bedrijf veel vaker opnieuw moet inloggen. Een andere ingewijde stelt dat de smartphone onder de voorgestelde regels niet van de grond zou zijn gekomen - de vraag is natuurlijk of dat zo is, maar het geeft wel weer hoe groot de belangen zijn.

Verder klinkt er de zorg over de vraag hoe de techgiganten straks kunnen controleren of ze de juiste maatregelen nemen. De Europese Commissie staat maar ten dele open voor een gesprek en zelfs dan is het nog maar de vraag of er een antwoord volgt. "Het is nu niet 100 procent goed geregeld. Daar worden we zenuwachtig van", zegt een betrokkene. Onderzoeker Hummel van de Universiteit Utrecht snapt deze zorg vanuit de techsector.

Gevolgen voor Europese techbedrijven

Waar nog veel onduidelijkheid over is, is wat deze regels gaan betekenen voor kleinere techbedrijven. Dat hangt af van de definitie wanneer je een 'poortwachter' bent en daar wordt nog aan gesleuteld. Het blijft daarom een spannende tijd voor partijen als Booking.com en Spotify, die hier mogelijk ook onder gaan vallen.

Ten slotte is de Nederlandse brancheorganisatie voor start-ups kritisch op de voorstellen en waarschuwde in november vorig jaar voor onvoorziene gevolgen.

Wekdienst 17/1: Staatssecretaris Vijlbrief bezoekt Groningen • Afghaanse gezinnen eisen evacuatie in kort geding

11 hours 14 minutes ago

Goedemorgen! Staatssecretaris Vijlbrief van Mijnbouw spreekt in Groningen belangengroepen in het bevingsgebied. En de rechter in Den Haag doet uitspraak in een kort geding dat door vier Afghaanse gezinnen is aangespannen tegen de Nederlandse staat.

Eerst het weer. Vooral in het westen schijnt geregeld de zon, dieper landinwaarts komen vrij veel wolken voor waaruit lokaal ook wat regen kan vallen. Daar waar de zon schijnt wordt het 9 graden, elders een graad of 7. De wind komt uit het westen tot noordwesten en is matig boven land en krachtig aan zee.

Ga je de weg op? Hier vind je het overzicht van de werkzaamheden. Bekijk hier de dienstregeling voor het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Een onderzoeksteam dat het verraad van Anne Frank met moderne technieken analyseerde, komt na 6 jaar met een eerder nauwelijks onderzochte theorie: volgens het team speelde een Joodse notaris uit lijfsbehoud het adres van het Achterhuis door aan de nazi's.

De onderzoekers concluderen dat de vooraanstaande Amsterdamse notaris Arnold van den Bergh onderduikadressen aan de Duitsers heeft doorgegeven om veiligheid voor zijn eigen gezin te garanderen. Definitief bewijs daarvoor werd niet gevonden, maar volgens het team lijkt in ieder geval vader Otto Frank zelf de theorie serieus te hebben genomen.

Gepensioneerd FBI-rechercheur Vince Pankoke noemt dit onderzoek het langste en moeilijkste waar hij ooit bij betrokken was, met een enorme berg data, zoekgeraakte archiefstukken en overleden getuigen. "Dit was geen cold case, de zaak was bevroren."

Ander nieuws uit de nacht En dan nog even dit:

Zangeres Anouk stopt per direct als coach bij The Voice of Holland. Dat heeft ze in een video op Instagram laten weten. De verklaring volgt op aantijgingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag bij het RTL-programma.

De zangeres spreekt van "een structureel probleem" bij het programma, daar wil ze geen onderdeel van zijn. "Ik wil niet werken op een plek waar een aantal mannen jarenlang misbruik hebben gemaakt van hun positie, en waar er bewust voor is gekozen om het stil te houden en de andere kant op te kijken. Dat kan echt niet."

Bekijk hieronder de volledige verklaring van Anouk:

Fijne maandag!

Staatssecretaris Vijlbrief, bekend met gasdossier, brengt eerste bezoek aan Groningen

11 hours 25 minutes ago

De nieuwe staatssecretaris voor de gaswinning in Groningen, Hans Vijlbrief, bezoekt vandaag voor het eerst Groningen. Er wacht hem een stevig onthaal. Twee weken geleden maakte zijn voorganger bekend dat er toch meer gas uit het Groningenveld nodig is dan waar eerder van uit werd gegaan. Door tegenvallers lijkt het niet te kunnen lukken om de winning volgens een eerdere planning af te bouwen.

Voor Vijlbrief is het Groninger gas bepaald geen nieuw dossier. Hij maakte van dichtbij mee hoe het aardgas onderwerp was van een verhitte belangenstrijd tussen enerzijds het ministerie van Economische Zaken en anderzijds de bedrijven Shell en Exxon, zo blijkt uit WOB-documenten die de NOS eerder opvroeg.

Vijlbrief werkte in 2010 als Directeur Generaal Energie, Telecom en Markten bij het ministerie van Economische Zaken. Die functie maakte hem als overheidscommissaris ook lid van de raad van commissarissen van Gasterra. En daarmee zat hij in het hart van het zogenoemde Gasgebouw. Dit tamelijk mysterieuze gasgebouw is niet echt een gebouw, maar een wirwar van instanties en de bedrijven Shell en Exxon, de eigenaren van het gas in de Groningse bodem.

425 miljard kuub gas

Het jaar 2010 waarin Vijlbrief deze functie kreeg, was een belangrijk jaar. Want in dat jaar werd besloten hoeveel aardgas in de daaropvolgende tien jaar in Groningen gewonnen zou gaan worden. Een week na zijn aantreden op 23 februari werd een "projectopdracht Groningenplafond" ingepland, door ambtenaren van het ministerie. Zij praatten de maanden daarop wekelijks met elkaar over de te kiezen strategie.

Dat was vooral omdat ze een strijd voorzagen met Shell en Exxon over de vraag of er meer gas gewonnen mocht worden dan in de jaren daarvoor. Voortdurend blijken de bedrijven meer gas te willen winnen dan het ministerie, zo staat in de stukken. Op 21 juni krijgt Vijlbrief hun definitieve notitie.

Een oude afspraak tussen het ministerie en de "olies", zoals ze op het ministerie worden genoemd, schrijft voor dat er tot 2030 in periodes van telkens tien jaar 425 miljard kuub gas mag worden gewonnen. Maar de bedrijven willen meer, omdat er de jaren daarvoor minder is gewonnen dan de gemiddeld 42,5 miljard kuub per jaar. De ambtenaren vinden dat niet wenselijk. Ze waarschuwen dat een verhoging van het plafond politiek niet makkelijk te motiveren is, omdat er ook meer gas uit kleine gasvelden beschikbaar is.

Afgelopen zaterdag gingen Groningers nog massaal de straat op. Ze eisten meer respect van Den Haag:

2013 Recordproductie

Dat 'recht op inhaal' is er toch gekomen. Het is een van de redenen waarom er vanaf 2010 meer dan gemiddeld gas kon worden gewonnen, met in 2013 een recordproductie van 53 miljard kuub gas. De Parlementaire enquête gaswinning Groningen, die later deze maand met z'n verhoren begint, doet daar onderzoek naar.

Want deze recordproductie vond plaats in uitgerekend hetzelfde jaar waarin het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) had gewaarschuwd dat de aardbevingen als gevolg van de gaswinning veel heviger konden worden dan tot die tijd werd gedacht. Het Staatstoezicht op de Mijnen is de instantie die toeziet op de veiligheid van de winning van delfstoffen. Begin 2013 gaf dit SodM aan dat de gaswinning zo snel en zoveel mogelijk naar beneden zou moeten.

Hoe het kan dat er na die waarschuwing in plaats van minder juist heel veel meer gas werd gewonnen in dat jaar, moet volgens veel Groningers een belangrijk onderwerp zijn voor de parlementaire enquête.

Schatkist

In juli 2011 stapte Vijlbrief over naar het ministerie van Financiën, waar hij als hoogste ambtenaar over de schatkist waakte. Ook daar kreeg hij te maken met de Groningse gaswinning. De onderhandelingen over de winning lopen weliswaar allemaal via Economische Zaken. Maar het ministerie van Financiën incasseert de baten van de verkoop van het aardgas.

Als hoogste ambtenaar bij Financiën wist Vijlbrief als geen ander wat de consequenties voor de Rijksbegroting zouden zijn van het snel dichtdraaien van de gaskraan na de heftige aardbeving in Huizinge in 2012. Deze beving met een kracht van 3,6 is tot op heden de ergste beving. In het jaar van de in Groningen omstreden recordproductie (2013) was Vijlbrief thesaurier-generaal van Financiën.

Die zwaarste beving tot nu toe leidde tot de belofte van oud-minister Wiebes van Economische Zaken om de gaswinning helemaal te stoppen, eerst in 2030, later vervroegde hij dat naar 2022.

De gaswinning heeft geleid tot aardbevingen en schade aan huizen in het gebied. Waarom die aardbevingen ontstaan, legt NOS op 3 in deze video uit:

Tienduizenden inwoners zuidoosten VS zonder stroom vanwege sneeuw

13 hours 6 minutes ago

Het oosten en zuidoosten van de Verenigde Staten heeft momenteel te maken met overlast door sneeuw en ijs. Zeker 200.000 mensen zaten gisteren zonder stroom, inmiddels zijn dat er nog tienduizenden. Duizenden vluchten zijn geannuleerd. In totaal kan er tot 30 centimeter sneeuw vallen, de meeste sneeuw wordt de komende uren verwacht.

Dit zijn beelden van de sneeuwstorm:

In Virginia, Georgia en North en South Carolina is de noodtoestand uitgeroepen vanwege het weer. De US National Weather Service (NWS) waarschuwde eerder al voor stroomuitval en schade door bomen. In North Carolina is op sommige plekken al 25 centimeter sneeuw gevallen.

Zo veel inch sneeuw is er tot nu toe gevallen in het oosten van de VS (1 inch = 2,54 cm):

Een woordvoerder van de snelwegpolitie van North Carolina zei dat ze zondagmiddag al driehonderd meldingen van auto-ongelukken hadden verwerkt.

Twee mensen kwamen om bij een auto-ongeluk. De 41-jarige man en vrouw reden mogelijk te hard voor de weeromstandigheden en botsten tegen een boom toen ze van de weg raakten.

Nieuw onderzoek met moderne technieken: Joodse notaris verraadde adres Anne Frank

15 hours 26 minutes ago

Een onderzoeksteam dat het verraad van Anne Frank met moderne technieken analyseerde, komt na 6 jaar met een eerder nauwelijks onderzochte theorie: volgens het team speelde een Joodse notaris uit lijfsbehoud het adres van het Achterhuis door aan de nazi's.

De onderzoekers concluderen dat de vooraanstaande Amsterdamse notaris Arnold van den Bergh onderduikadressen aan de Duitsers heeft doorgegeven om veiligheid voor zijn eigen gezin te garanderen. Definitief bewijs daarvoor werd niet gevonden, maar volgens het team lijkt in ieder geval vader Otto Frank zelf de theorie serieus te hebben genomen.

Gepensioneerd FBI-rechercheur Vince Pankoke noemt dit onderzoek het langste en moeilijkste waar hij ooit bij betrokken was, met een enorme berg data, zoekgeraakte archiefstukken en overleden getuigen. "Dit was geen cold case, de zaak was bevroren."

Toch is hij ervan overtuigd nu de waarheid te kennen. "Omdat er bij zo'n oude zaak geen dna-bewijs of videobeelden zijn, zul je altijd moeten uitgaan van indirect bewijs. Toch heeft onze theorie een waarschijnlijkheidspercentage van zeker 85 procent. We hebben geen smoking gun, maar wel een warm wapen met lege hulzen ernaast."

Documentairemaker Thijs Bayens kwam in 2017 op het idee om een van de bekendste mysteries uit de Tweede Wereldoorlog met moderne politiemethoden en onderzoeksmiddelen te bestuderen. Een team van 23 personen verzamelde daarvoor oude en nieuwe interviews, dagboeken, adreslijsten en oorlogsdossiers uit archieven wereldwijd om bestaande en nieuwe hypothesen te toetsen.

Er werd onder andere kunstmatige intelligentie ingezet om de 66 gigabyte aan informatie door te pluizen. Zo werd de computer ingezet om verbanden te analyseren tussen invallen op andere onderduikadressen en de omwonenden van het Achterhuis in kaart te brengen, schetst het vandaag verschenen boek Het verraad van Anne Frank.

Het team keek opnieuw naar oude verdenkingen, van de allereerste verdachte Willem van Maaren tot suggesties van latere auteurs, zoals collaborateur Tonny Ahlers of de Joodse verrader Ans van Dijk. Ook de theorie dat de ontdekking van het Achterhuis toeval zou zijn geweest werd getoetst. "Al met al hebben we zo'n dertig theorieën geïnventariseerd", zegt journalist Pieter van Twisk, een van de Nederlandse onderzoeksleiders. "We kunnen wel zeggen dat 27, 28 daarvan zeer onwaarschijnlijk tot onmogelijk zijn geweest."

Anonieme tip

Centraal in de theorie die overbleef staat een anoniem briefje dat kort na de oorlog bij Otto Frank werd bezorgd. Hoewel het spoor naar het origineel daarvan doodliep, wist het team wel een door Otto Frank gemaakte kopie ervan terug te vinden in het familiearchief van een politieman.

"Uw schuilplaats te Amsterdam werd indertijd medegedeeld aan de Jüdische Auswanderung te Amsterdam, Euterpestraat, door A. van den Bergh, destijds woonachtig nabij het Vondelpark, O. Nassaulaan. Bij de J.A. bestond er een hele lijst door hem doorgegeven adressen." Otto onthulde het bestaan van dat briefje pas toen er in 1964 voor de tweede keer onderzoek werd gedaan naar het verraad.

Politieonderzoeker Arend van Helden concludeerde destijds dat Van den Bergh zonder bewijs werd belasterd. Er was "gebleken dat aan de integriteit van deze man niet behoeft te worden getwijfeld", was zijn bevinding. Latere onderzoekers hechtten ook geen waarde aan de beschuldiging.

Ook het coldcaseteam was in eerste instantie geneigd de aantijging te negeren, zegt Van Twisk. "Van den Bergh was lid van de Joodse Raad en die werd in september 1943 opgepakt, dus dan had hij in augustus 1944 alles vanuit een concentratiekamp moeten doorgeven? Dat ligt niet voor de hand. Tot we erachter kwamen dat hij helemaal niet in een kamp heeft gezeten."

Van den Bergh lijkt er alles aan gedaan te hebben om deportatie van zichzelf en zijn gezin te voorkomen. Als prominent lid van de Joodse Raad kreeg hij een Sperre, een tijdelijk uitstel van deportatie. Tegelijkertijd beargumenteerde hij succesvol bij de Duitse ambtenaar Calmeyer dat hij helemaal niet Joods was. Ondertussen regelde hij echter ook een onderduikplek voor zijn dochters.

Van Twisk: "Het was gewoon een heel slimme man die alles op safe speelde. Iemand die driedimensionaal schaak speelde."

Alle voorzorg ten spijt raakte Van den Bergh in 1944 toch in het nauw. Sperres kwamen te vervallen en na een ruzie met een NSB-collega werd zijn Calmeyer-status ingetrokken. Dat moet het moment zijn geweest, concludeert het team, dat Van den Bergh adressen heeft doorgegeven aan de Duitsers.

De Joodse Raad had volgens de onderzoekers lijsten met onderduikadressen opgesteld, bedoeld om de Duitsers te bewijzen dat er goed werd meegewerkt. Daar kan Prinsengracht 263 ook tussen hebben gestaan. Als prominent lid van de Raad kan Van den Bergh dat adressenbestand in handen hebben gekregen.

Van den Bergh had in ieder geval de contacten om zulke informatie door te spelen. In de zomer van 1940 had hij als notaris de omstreden verkoop van de Goudstikker-collectie geregeld en was zo in contact gekomen met Alois Miedl, Duits spion en vriend van Göring.

NOS op 3 maakte deze explainer over het kruimelspoor dat de onderzoekers volgden, inclusief een opmerkelijke verspreking van Miep Gies:

Veelzeggend is volgens Van Twisk ook hoe de inval op 4 augustus 1944 tot stand kwam. SD'er Karl Silberbauer kreeg er die dag opdracht voor van zijn baas Julius Dettmann. Eerdere suggesties over wie Dettmann kan hebben getipt, vallen volgens Van Twisk af.

"Het kan niet een burger zijn geweest die even de telefoon heeft gepakt. Je kwam als gewone Nederlander niet bij Dettman uit. Daarvoor zat hij veel te hoog in de boom en bovendien sprak hij geen Nederlands. Zijn nummer stond ook niet in het telefoonboek. Dettmann was een hooggeplaatste nazi, dus de tip moet uit de Duitse hiërarchie zijn gekomen."

De onderzoekers geven toe dat onomstotelijk bewijs ontbreekt en er nog altijd vraagtekens blijven. "Je zou precies willen weten hoe Van den Bergh het gedaan heeft, en dat weten we niet. Ook zou je natuurlijk willen weten wie dat anonieme briefje heeft geschreven, en ook dat weten we niet", somt Van Twisk op.

"Ik denk dat er nog wel meer puzzelstukjes te vinden zijn. Het zou fantastisch zijn als er door dit onderzoek meer boven water komt. Misschien zijn er wel meer mensen die na de oorlog zo'n anoniem briefje kregen."

Wat het team extra overtuigt is het feit dat Otto Frank waarde lijkt te hebben gehecht aan de beschuldiging tegen Van den Bergh. "We werden verraden door Joden", zou hij eens aan Parool-journalist Friso Endt hebben verklapt. Ook frustreerde hij het onderzoek naar de inval, door de toen nog spoorloze SD'er Silbernagel te noemen, volgens de onderzoekers omdat die Oostenrijker misschien onwelgevallige details zou prijsgeven.

Van Twisk denkt namelijk dat Otto Frank Van den Bergh uit de wind wilde houden uit angst voor antisemitische aanvallen. Bovendien, Van den Bergh was in 1950 overleden aan keelkanker. "Hij wist dat Van den Bergh kinderen had, ook nog dochters zoals hijzelf. Moest hij hem dan postuum door het slijk halen en ook die kinderen beschadigen?"

Pankoke en de rest van het team willen 77 jaar later zeker geen oordeel vellen over Van den Bergh. "De enige slechteriken waren de nazi's, zonder hen was dit allemaal niet gebeurd. Als je Van den Bergh iets verwijt, moet je je eerst afvragen hoever je zelf zou zijn gegaan om de levens van dierbaren te redden."

Voor vierde keer sinds jaarwisseling: Noord-Korea vuurt weer projectiel af

15 hours 53 minutes ago

Voor de vierde keer sinds de jaarwisseling heeft Noord-Korea een projectiel afgevuurd, meldt de Japanse kustwacht. Ook het leger van Zuid-Korea zegt een projectiel te hebben gezien. Volgens de kustwacht gaat het mogelijk opnieuw om een ballistische raket. Het projectiel is inmiddels in de Japanse Zee terechtgekomen.

Ook op 5, 11 en 14 januari werden lanceringen waargenomen. De VN verbiedt Noord-Korea om raketten te ontwikkelen die een kernlading kunnen vervoeren. Eerder deze maand claimde het land dat de eerder gelanceerde projectielen hypersonische raketten waren. Zuid-Korea trok die bewering in twijfel.

Een hypersonische raket heeft een snelheid van minstens 6200 kilometer per uur, oftewel vijf keer zo snel als het geluid. Zo'n raket vliegt op lage hoogte en is heel wendbaar. Dat maakt een hypersonische raket lastig te onderscheppen. In september vorig jaar claimde Noord-Korea ook een hypersonische raket getest te hebben.

Sancties

En de dinsdag daarna vuurde Noord-Korea nog een raket af, naar eigen zeggen ook een hypersonische. Kim Jong-un, de Noord-Koreaanse leider, was bij die test aanwezig, voor het eerst in twee jaar tijd. Sinds september zijn er nog zes andere rakettests uitgevoerd, met deels nieuwe technologie.

Vorige week besloten de Verenigde Staten extra sancties in te stellen tegen het regime van Kim Jong-un. Tegoeden van zes Noord-Koreanen, een Rus en een Russisch bedrijf in gebieden waar Amerikaanse wetgeving geldt, zijn bevroren. Zij zouden betrokken zijn bij het leveren van geld, goederen of diensten aan het Noord-Koreaanse wapenprogramma. Als andere buitenlandse bedrijven zaken met hen doen, worden die bedrijven gestraft.

Ook heeft het land de VN-Veiligheidsraad opgeroepen tot nieuwe sancties.

Gangsterachtige houding

Noord-Korea reageerde fel. Zo zouden de sancties "isolerend en verstikkend" werken en zou de VS een "gangsterachtige" houding hebben. Volgens het land zijn de tests geen bedreiging voor andere landen.

Britse politie arresteert twee tieners in onderzoek naar gijzeling in Amerikaanse Dallas

15 hours 55 minutes ago

De Britse politie heeft zondag twee tieners gearresteerd in een lopend onderzoek naar een gijzeling in een synagoge in het Amerikaanse Dallas. Die gijzeling vond afgelopen zaterdag plaats. De dader, ook een Brit, werd gedood.

Wat de precieze link tussen de gearresteerden en de gijzelnemer is, is nog onduidelijk. De twee tieners werden opgepakt in het zuiden van Manchester. Het tweetal zit vast en wordt ondervraagd.

Zaterdag gijzelde een gewapende man tien uur lang een rabbijn en drie anderen. Waarom de man naar de synagoge ging, is onduidelijk. Volgens de FBI richtte de man zich niet tot de Joodse gemeenschap.

Aafia Siddiqui

De gijzelnemer zei een broer te zijn van een vrouwelijk lid van terreurgroep al-Qaida. Zij zou op een luchtmachtbasis in Forth Worth worden vastgehouden, maar dit bleek later niet te kloppen. Die vrouw, Aafia Siddiqui genaamd, werd in 2010 tot een gevangenisstraf van 86 jaar veroordeeld voor poging tot moord op een Amerikaanse militair in Afghanistan.

Haar straf maakt veel los in Pakistan. Siddiqui zou volgens haar aanhangers een slachtoffer zijn van het Amerikaanse rechtssysteem. Pakistan heeft de afgelopen jaren meerdere pogingen gedaan om een deal te sluiten zodat ze naar Pakistan terug kan keren.

Bestrijden antisemitisme

President Biden gaf afgelopen weekend een verklaring waarin hij de agenten bedankte die de gijzeling beëindigd hebben. De Israëlische premier Bennett reageerde ook op de gijzeling: hij twitterde dat hij de situatie nauwlettend in de gaten houdt. "Deze gebeurtenis brengt in herinnering dat antisemitisme nog steeds leeft en dat we het wereldwijd moeten blijven bestrijden."

Drie schietpartijen op één dag in Amsterdam: dode (16) en gewonde (22)

17 hours 6 minutes ago

In Amsterdam waren gisteren drie schietpartijen op één dag. Eén schietpartij was fataal: een 16-jarige jongen kwam om het leven door een of meerdere schoten in Amsterdam-Zuidoost.

Bij een schietpartij rond 12.00 uur in Nieuw-West vielen zover bekend geen gewonden. Bij de schietpartij in Amsterdam-Noord raakte wel iemand gewond. Een 22-jarige man werd per ambulance naar het ziekenhuis gebracht. Hij was nog aanspreekbaar, aldus de politie.

Na de schietpartij in Zuidoost zijn volgens Het Parool twee jongens van ongeveer dezelfde leeftijd gearresteerd. Waarvan zij worden verdacht is nog onduidelijk. Getuigen zeggen tegen de krant dat de jongens vrienden van het slachtoffer zijn.

Mogelijk zijn ze door de politie meegenomen omdat de omstandigheden van de schietpartij nog onduidelijk zijn. Een scenario dat de politie volgens Het Parool onderzoekt is dat de jongens aan het spelen waren met een vuurwapen.

Een ingewijde meldde aan de krant dat de schutter lijkt te zijn gevlucht.

Beelden van na het incident in Zuidoost:

Oxfam: vermogen tien rijkste mannen verdubbeld, armoede toegenomen tijdens pandemie

17 hours 45 minutes ago

Het vermogen van de tien rijkste mannen ter wereld is de eerste twee jaar van de coronapandemie verdubbeld, terwijl in diezelfde periode meer dan 160 miljoen mensen in armoede terecht zijn gekomen. Dat concludeert Oxfam Novib in het jaarlijkse rapport over economische ongelijkheid in de wereld.

Uit het rapport blijkt ook dat vooral vrouwen en andere achtergestelde groepen hard geraakt worden. Vrouwen en meisjes zouden in 2020 gezamenlijk 800 miljard dollar aan inkomsten hebben verloren.

Het nieuwe kabinet moet meer doen om extreme ongelijkheid en toenemende armoede in de wereld stevig aan te pakken, zo stelt de ontwikkelingsorganisatie. "Nederland heeft hier een rol te vervullen, maar die urgentie zien we nauwelijks nog terug in het coalitieakkoord dat deze week in de Tweede Kamer wordt besproken", zegt Michiel Servaes, algemeen directeur van Oxfam Novib. "Als het gaat om internationale solidariteit, de aanpak van belastingontwijking en een eerlijke verdeling van vaccins moet de ambitie echt omhoog."

In het Oxfam-rapport is te lezen dat het vermogen van miljardairs wereldwijd sinds het begin van de pandemie sneller is toegenomen dan de afgelopen 14 jaar. Het gaat om een toename van 5 biljoen dollar: de grootste gemeten stijging ooit, aldus Oxfam. Ook in Nederland is de economische ongelijkheid groot. Het opgetelde vermogen van de 2120 rijkste Nederlanders is groter dan dat van de 10 miljoen armste.

"De obscene rijkdom van de allerrijksten is nauwelijks te bevatten. Tijdens de pandemie verdienden de tien rijkste mannen per wereld 15.000 dollar per seconde of 1,3 miljard dollar per dag", zo stelt Servaes. "Het feit dat ze nu samen zes keer meer vermogen bezitten dan de armste 3,1 miljard mensen legt de extreme ongelijkheid in de wereld bloot."

Oxfam verwacht dat de ongelijkheid de komende tijd alleen maar verder gaat toenemen, mede door de houding van rijke landen zoals Nederland. "Zo weigert de EU steun voor het tijdelijk opheffen van vaccinpatenten waardoor slechts 8,6 procent van de inwoners van Afrika is gevaccineerd. (...) Ook zetten internationale instellingen, zoals het IMF, ontwikkelingslanden onder druk om te bezuinigen op sociale uitgaven", is te lezen in het persbericht van Oxfam.

Het rapport is gepubliceerd op de dag dat wereldleiders en topmensen online bijeenkomen op het World Economic Forum.

Spaans OM eist 8 jaar cel voor doden Nederlandse filmeditor op Mallorca

20 hours 46 minutes ago

Het Spaanse Openbaar Ministerie eist acht jaar cel tegen Adrián H.F. voor het doden van de Nederlandse filmeditor Wouter van Luijn in 2018. Dat meldt de lokale krant Ultima Hora. De verdachte moet ook 100.000 euro schadevergoeding betalen aan de ouders van het slachtoffer, zo eist het OM.

Van Luijn overleed op 34-jarige leeftijd op het Spaanse eiland Mallorca nadat hij 's nachts was beroofd en ernstig mishandeld. Hij was er op vakantie met zijn vader. Adrián H.F. sloeg Van Luijn meerdere keren in het gezicht tot hij op de grond viel, zo schrijft Ultima Hora op basis van de Spaanse aanklacht. Eenmaal op de grond zou Van Luijn niet meer hebben gereageerd.

De verdachte bracht de bewusteloze Van Luijn naar het ziekenhuis, waar hij diezelfde nacht nog overleed aan de gevolgen van een hersenbloeding die door de klappen was veroorzaakt.

Op borgtocht vrij

De toen 19-jarige Adrián H.F. werd een dag na de mishandeling door de Spaanse politie gearresteerd. Hij legde wisselende verklaringen af. Zo zei hij dat hij de gewonde Van Luijn op straat had gevonden en naar het ziekenhuis had gebracht. Later bekende hij dat hij Van Luijn had geslagen, omdat de toerist op straat plaste.

Een jaar na de mishandeling kwam de man op borgtocht vrij. Nu eist het OM dus acht jaar cel.

Vier andere jongeren, die verdacht werden van betrokkenheid bij de dood van Van Luijn, zijn in 2020 vrijgesproken door de jeugdrechter op Mallorca. Zij hadden tegen de politie gezegd dat ze de gewonde Van Luijn in de auto hadden geholpen waarmee hij naar het ziekenhuis was gebracht. De vier werkten vrijwillig mee aan een dna-onderzoek om zo hun onschuld aan te tonen.

Gouden Kalf

Van Luijn werkte als editor mee aan de totstandkoming van tientallen Nederlandse films, waaronder Wolf, Aanmodderfakker en Rabat. Postuum kreeg hij een Gouden Kalf voor zijn werk voor de film Wij.

Jongen (16) doodgeschoten in huis in Amsterdam-Zuidoost

20 hours 57 minutes ago

In Amsterdam-Zuidoost is aan het begin van de avond een jongen van 16 jaar doodgeschoten. Toen de politie even na 19.00 uur in een woning in de Sinderenstraat kwam, leefde het slachtoffer nog.

Hulpdiensten hebben geprobeerd het slachtoffer te reanimeren, maar dat is niet gelukt.

Het Parool meldt dat de politie twee jongens van ongeveer dezelfde leeftijd heeft gearresteerd. Waarvan zij worden verdacht is nog onduidelijk. Getuigen zeggen tegen de krant dat de jongens vrienden van het slachtoffer zijn. Mogelijk zijn ze door de politie meegenomen omdat de omstandigheden van de schietpartij nog onduidelijk zijn. Een ingewijde meldde aan de krant dat de schutter lijkt te zijn gevlucht.

Volgens Het Parool vond de schietpartij plaats in de woning van de vader van het slachtoffer. De vader verblijft in Engeland. Een scenario dat de politie volgens Het Parool onderzoekt is dat de jongens aan het spelen waren met een vuurwapen.

Beelden van na het incident:

VVD bezorgd over Oekraïne, wil scherper reisadvies

21 hours 13 minutes ago

De VVD-fractie in de Tweede Kamer wil van minister van Buitenlandse Zaken Hoekstra weten hoe het zit met de veiligheidsrisico's voor Nederlanders in Oekraïne en of er voorbereidingen worden getroffen voor een eventuele evacuatie.

"De militaire dreiging van Rusland tegen Oekraïne wordt alsmaar ernstiger", schrijft VVD-Kamerlid Brekelmans op Twitter. "De #VS adviseert daarom om alle reizen naar Oekraïne te heroverwegen", zegt het Kamerlid. Hij stelt dat voor het grootste deel van Oekraïne voor Nederland nog code oranje geldt. Het advies is dan om alleen voor werk of bijzondere familieomstandigheden naar zo'n land te gaan. "Dit moet scherper, we mogen niet naïef zijn", schrijft hij.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken wil niet vooruit lopen op Kamervragen van de VVD en eventuele aanpassing van het reisadvies.

Binnen een week

Rusland heeft zo'n 100.000 zwaarbewapende militairen aan de grens met Oekraïne samengetrokken en zinspeelt op oorlog. Besprekingen met de VS en de NAVO de afgelopen week hebben niets opgeleverd. Rusland eist binnen een week garanties dat Oekraïne of andere voormalige Sovjetstaten geen lid worden van de NAVO en dat het bondgenootschap in die landen geen militairen of wapens stationeert. "Ons geduld is op", zei de Russische minister Lavrov van Buitenlandse Zaken vrijdag. Het Westen heeft de Russische eisen van de hand gewezen.

President Poetin zei eerder dat Rusland "militair-technisch" zal antwoorden als de garanties uitblijven. Op de vraag wat dat precies betekent, zei Lavrov vrijdag dat het antwoord van Poetin zal afhangen van het advies dat hij krijgt van militaire experts.

Conflict over bomen in woestijn verdeelt Israëlische regering

21 hours 23 minutes ago

Het was een zware week voor de nog jonge Israëlische regering: onenigheid over een project om bomen te planten in de Negev-woestijn waar veel Arabieren wonen. Hoewel een regeringscrisis op het nippertje werd afgewend, bleek opnieuw hoe fragiel de achtpartijencoalitie is. Voor het eerst in decennia maakt een Arabische partij deel uit van de regering. Onder druk van deze partij is de aanplant voorlopig gestopt.

Het politieke conflict laaide op na dagenlange protesten van duizenden Arabische bedoeïenen in de Negev-woestijn in het zuiden van Israël. Tientallen demonstranten werden gearresteerd. Ook vielen er gewonden, zowel onder betogers als onder de massaal ingezette Israëlische agenten.

De onvrede is groot onder bedoeïenen die al decennialang in de woestijn leven:

Steen des aanstoots voor de bedoeïenen is een project om bomen te planten bij een van hun dorpen, in de buurt van de stad Beër Sheva. Een aan de staat gelieerde Joodse organisatie begon deze week met de voorbereidingen voor de bebossing. Joodse partijen zien de aanplant als een manier om het gebied te ontwikkelen, maar de bedoeïenen vrezen een nieuwe poging om hun land in te pikken.

'Kijk, hier om ons heen zijn overal al bossen geplant, op land dat eigenlijk van ons is', zegt Aziz al-Touri. Hij vecht met de Israëlische autoriteiten een jarenlange strijd uit over de grond. De plek waar hij woont staat namelijk niet geregistreerd als zijn eigendom, en dus worden de eenvoudige huizen die zijn familie er bouwt telkens gesloopt. "De staat erkent niet dat deze grond van ons is, maar wij weigeren op te geven", zegt al-Touri.

Het tekent het slepende conflict. Bedoeïenen als al-Touri maken aanspraak op eigendomsrechten in de Negev-woestijn, waar ze al voor de stichting van de staat Israël in 1948 leefden als semi-nomadische stammen. Maar volgens de regering is het overgrote deel van het gebied staatseigendom.

'Woestijn laten bloeien'

En Israël heeft plannen met dat gebied. 'De woestijn laten opbloeien' was al een droom van de eerste premier van het land, David Ben Goerion. Het past dan ook binnen een traditie dat het Joods Nationaal Fonds (JNF), de organisatie achter de bebossingsplannen, ook dit stukje van de Negev wil beplanten.

"Wij planten bomen om het milieu en het klimaat te verbeteren, in opdracht van de Israëlische overheid", zegt een woordvoerder van het JNF, dat in Israël grote stukken grond beheert. "Deze grond is nu eenmaal eigendom van de staat, laat dat duidelijk zijn."

Het is een probleem waar veel bedoeïenen tegenaan lopen: de grond waar ze wonen is volgens Israël niet van hen. Een groot deel van de 200.000 Arabische inwoners van de Negev woont in dorpen die niet officieel zijn erkend. Zij hebben meestal geen aansluiting op elektriciteit, stromend water of andere voorzieningen. De werkloosheid en armoede liggen in het gebied een stuk hoger dan in andere delen van Israël.

'Mensen belangrijker dan bomen'

In de jonge Israëlische regering zit één partij die het voor de inwoners in het gebied opneemt. Het is de Verenigde Arabische Lijst, die veel aanhangers heeft onder de bedoeïenen in de Negev-woestijn en belooft hun levensomstandigheden te verbeteren. Sinds de zomer maakt de conservatief-islamitische partij, voor het eerst in de geschiedenis, deel uit van een Israëlische regeringscoalitie.

De partij kwam deze week dan ook in actie. "Bomen zijn niet belangrijker dan mensen, sprak partijleider Mansour Abbas, en hij dreigde met een kabinetscrisis als het aanplanten niet gestaakt zou worden. Om zijn woorden kracht bij te zetten, stemde de Verenigde Arabische Lijst in het parlement niet langer in met voorstellen van de regering.

Dat had effect, en uiteindelijk bereikten de regeringspartijen een compromis om de werkzaamheden op de lange baan te schuiven. Het biedt de partijen de kans om zonder al te veel gezichtsverlies over te gaan tot de orde van de dag, en het betekent dat de bonte achtpartijencoalitie nog steeds in het zadel zit. In ieder geval tot de volgende crisis zich aandient.

Nog geen berichten over tsunamislachtoffers in Tonga

1 day ago

De Australische regering zegt dat het er op lijkt dat de tsunami op Tonga van gisteren niet tot een groot aantal slachtoffers heeft geleid. "In deze eerste fase hebben we gelukkig geen berichten dat er veel slachtoffers zijn gevallen. Dat is natuurlijk goed nieuws, maar er is nog maar weinig informatie over eilanden die verder weg liggen", zei de minister voor de Stille Oceaan Zed Seselja. Australië stuurt een een vliegtuig om de schade op te nemen.

De tsunami in het eilandenrijk was het gevolg van een onderzeese vulkaanuitbarsting. Er werd een tsunamiwaarschuwing afgegeven. Bewoners vluchtten naar hoger gelegen gebieden.

De communicatiemogelijkheden zijn nog altijd beperkt. De door de vulkaan uitgestoten as belemmert het zicht vanuit de lucht op de eilanden.

Aslaag

Materiële schade is er in ieder geval wel. Schepen en winkels aan de kust raakten beschadigd en in de hoofdstad Nuku'alofa ligt een dikke laag vulkanische as, zei Ardern. De as heeft ook de drinkwatervoorraden verontreinigd.

Een vrouw die in de buurt van de hoofdstad woont heeft gisteren een video op Facebook geplaatst. "De situatie is slecht", zegt ze. "We moeten binnen blijven en ramen en deuren gesloten houden, omdat het gevaarlijk is. Bij de uitbarsting stond iedereen aan de grond genageld." Op de beelden die ze livestreamde, is te zien dat het as en kleine stukjes steen regent.

Save the Children maakt zich zorgen. De hulporganisatie zegt dat de luchtkwaliteit in het getroffen gebied de komende weken "heel ongezond" is en dat kinderen daar veel last van hebben. Inwoners krijgen het advies om binnen te blijven, mondkapjes te dragen en alleen water uit flessen te drinken.

Tsunamiwaarschuwingen

Na de uitbarsting stuurden meerdere landen in en rond de Stille Oceaan tsunamiwaarschuwingen uit.

In Noord- en Centraal-Peru kwamen in kustgebieden meerdere woningen en bedrijven blank te staan:

De vulkaanuitbarsting heeft twee levens geëist in Peru, 10.000 kilometer verderop. De lichamen zijn door agenten gevonden op een strand even ten zuiden van de hoofdstad Lima. De golven waren daar abnormaal hoog, zegt de politie van Peru op Twitter.

Volgens de nationale radio- en tv-zender RPP zijn de twee slachtoffers vrouwen, horend bij twee gezinnen die een dagje naar het strand gingen, ondanks waarschuwingen dat niet te doen. De vrouwen konden niet zwemmen. Rond 15.00 uur werden ze door golven gegrepen en meegevoerd.

Ook in Japan en andere eilandgroepen dan Tonga richtten tsunami's schade aan. Voor zover bekend zijn daar geen slachtoffers gevallen.

Checked
11 minutes 20 seconds ago
NOS Nieuws - Algemeen
NOS Nieuws
Subscribe to NOS Nieuws - Algemeen feed