NOS Nieuws - Algemeen

De inzet van de mobiele eenheid (ME) in en rond Overasselt is klaar. Bij de uitgebreide zoektocht tussen de dorpen Overasselt en Nederasselt zijn meerdere wapens aangetroffen. Dat heeft de politie gemeld.

Ook buiten het zoekgebied werden wapens gevonden, zoals in het nabijgelegen Wijchen na melding van een burger. Wel roept de politie op alert te blijven en bij het aantreffen van verdachte voorwerpen, de politie in te lichten.

Er wordt onderzocht of de gevonden wapens een link hebben met het geweld in Overasselt. In een reactie aan de NOS wilde de politie verder geen details melden over de aangetroffen wapens, om zo daderkennis te voorkomen.

De woning waar de schietpartij plaatsvond, blijft voorlopig nog een plaats delict. De politie gaat vandaag verder met onderzoek in en rondom Overasselt. Een politiewoordvoerder zegt dat de politie met specialistische onderzoeksteams en bewakingseenheden zichtbaar aanwezig blijft rondom de woning aan de Ewijkseweg in Overasselt.

"Het incident heeft zich bij de woning afgespeeld, wij willen graag weten waarom dat zo was. Is er misschien iets in die woning aanwezig? Dat heeft onze aandacht", aldus de woordvoerder. "Ook zal nog onderzoek plaatsvinden naar eventuele opdrachtgevers."

In de nacht van maandag op dinsdag liepen tientallen gemaskerde mannen met zware wapens door het dorp ten zuiden van Nijmegen. Ze hielden halt bij de woning van de 28-jarige Jan G. Daar werd de 51-jarige bewaker van het pand doodgeschoten.

Deze Berry was niet verzekerd, om zijn uitvaart te bekostigen is er een inzamelingsactie gestart, schrijft Omroep Gelderland. Er is al ruim 13.000 euro opgehaald. Wanneer de uitvaart van de man is, is niet bekend. Volgens de vriendin van Berry is zijn lichaam nog niet vrijgegeven door de politie.

Tientallen arrestaties

Gisteren werden verspreid over de dag al 34 verdachten opgepakt. Afgelopen nacht is in de omgeving van Overasselt nog een verdachte aangehouden, maakte de politie vandaag bekend. Dat brengt het totaalaantal aangehouden verdachten op 35. Het is volgens de politie niet uit te sluiten dat er nog meer aanhoudingen worden verricht. "Maar voor nu is dat in zo'n omvangrijke zaak lastig te zeggen."

De gemeente Heumen maakt vandaag meer bekend over wat er gaat gebeuren met de woning van Jan G. Zo moet duidelijk worden of het pand en het perceel worden gesloten. De gemeente heeft al laten weten camera's te plaatsen rondom de woning zodra de politie het gebied heeft vrijgegeven. Ook wil de gemeente op korte termijn een bewonersbijeenkomst organiseren.

De politie zegt de komende te willen investeren in het gevoel van veiligheid van de bewoners. "De bewoners hebben onze volle aandacht. Het is een ongekend incident geweest. Als je ziet hoe groot de schrik is in het dorp, hebben we wel wat herstelwerk te doen."

Honderdduizenden Spanjaarden zijn vanavond de straat op gegaan vanwege de crisis in de Spaanse exclave Ceuta. De demonstraties waren aanvankelijk bedoeld om steun te betuigen aan de inwoners van Ceuta, maar op veel plaatsen richtte de woede zich vooral tegen de linkse regering van premier Sánchez.

De betogers beschuldigen de regering ervan te weinig te doen aan de situatie in Ceuta. In de exclave is de crisis ruim een maand na de bestorming van de grenshekken nog altijd niet opgelost.

Nog duizenden illegale migranten zwerven op straat. Bewoners voelen zich onveilig en er zijn meldingen van agressie, opstootjes en seksueel geweld, die zorgen voor een onrustige situatie.

In Madrid was de grootste betoging. Volgens de Spaanse regering waren daar zo'n 50.000 mensen op de been. Het stadsbestuur, dat wordt geleid door de rechts-conservatieve Partido Popular (PP), spreekt van 150.000 deelnemers.

Onder de aanwezigen was oppositieleider Feijóo (PP). Hij zei dat de premier de inwoners van Ceuta verraadt. Demonstranten riepen om het vertrek van Sánchez.

In de buurt van het nationale parlement kwam de politie in actie. Er werden traangas en rubberkogels ingezet om extreemrechtse groepen uiteen te drijven, meldt El País.

In Ceuta, waar op 2 september de jaarlijkse viering van de autonomie van de stad is, gingen duizenden mensen de straat op tegen de overheidsaanpak van de migrantencrisis.

Correspondent Spanje en Portugal Miral de Bruijne schreef eerder vandaag dit verhaal over de situatie in Ceuta:

Ook in andere Spaanse steden zijn grote demonstraties. In zowel Sevilla als Málaga zijn zeker 40.000 mensen op de been, schrijft El Mundo. In andere Zuid-Spaanse steden als Córdoba, Granada en Almería zouden meer dan 10.000 demonstranten zijn. Persbureau AP zegt dat er in heel Spanje meer dan 200 demonstraties zijn.

In verschillende steden zijn ook tegendemonstraties. Linkse partijen, vakbonden en maatschappelijke organisaties riepen op te protesteren tegen racisme en vreemdelingenhaat.

Bestorming exclave

Eind juli bestormden ruim 70.000 migranten vanuit Marokko de Spaanse exclave. Daarbij kwamen zeker 90 mensen om. De aanpak van de crisis heeft de politieke druk op Sánchez vergroot.

Volgens de linkse regering zijn de protesten er niet op gericht de inwoners van Ceuta te ondersteunen, maar wordt de crisis voor eigen politiek gewin gebruikt.

Deze week werd een hulppakket ter waarde van 309 miljoen euro goedgekeurd. Geld dat niet alleen zal gaan naar migratieopvang, maar ook zal worden geïnvesteerd in hulp aan de bewoners van de exclave. Ook de Europese grenswacht Frontex is om hulp gevraagd.

In Tsjechië heeft justitie het lichaam laten opgegraven van een minister die in 1948 onder verdachte omstandigheden aan zijn einde kwam. Jan Masaryk 'viel' uit het raam van zijn ministerie van Buitenlandse zaken.

Om een einde te maken aan de speculaties over zijn dood, heropent de politie het onderzoek.

De val van Masaryk is nooit helemaal opgehelderd. Het voorval gebeurde tijdens hoogoplopende spanningen in de Koude Oorlog, vlak na de communistische coup die een eind maakte aan de democratie in Tsjecho-Slowakije. Hij weigerde toen af te treden als minister.

Masaryk gold als liberaal en prowesters. Hij was de laatste niet-communist in het kabinet. De coup, na een coalitiekabinet van democraten en communisten, en de veronderstelde moord op Masaryk was een sleutelmoment in de Koude Oorlog. Voor democraten in West-Europa was dit bewijs dat de communisten niet te vertrouwen waren en met hen niet kon worden samengewerkt.

Twee weken na staatsgreep

In het westen werd er destijds vanuit gegaan dat hij door Sovjetspionnen was vermoord. Veel historici denken dat ook. Anderen vermoeden zelfmoord of een ongeluk waardoor hij uit zijn badkamerraam viel.

Twee weken na de staatsgreep werd het levenloze lichaam van Masaryk aangetroffen op de binnenplaats van het Czernin-paleis waar zijn ambtswoning zat. 'Zelfdoding', was de lezing van communistische autoriteiten.

Masaryk was de zoon van de staatsstichter en eerste Tsjechoslowaakse president, Támas Garrígue Masaryk.

Dat het onderzoek, bijna tachtig jaar na dato, wordt heropend, komt door nieuw ontdekte documenten in de diplomatieke archieven van Frankrijk, de VS en Groot-Brittannië. Het Tsjechische ministerie van Buitenlandse Zaken kreeg de documenten vorig jaar augustus in handen, schrijft de Tsjechische nieuwssite Aktualne.

De politie maakte het nieuws deze week bekend op haar website. Daarin verklaart de politie het recent ontdekte bewijsmateriaal te zullen vergelijken met eerdere bevindingen in de hoop op nieuwe aanknopingspunten. De politie heeft de zaak heropend als een vermoedelijke moordzaak. Het Openbaar Ministerie is op de hoogte gesteld van de nieuwe ontwikkelingen.

'Heftige ruzie'

Een van de documenten vermeldt dat Masaryk vlak voor zijn dood een heftige ruzie had met drie mannen. "Ik doe dit niet voor jullie. Ik teken alles, maar niet dit. Ik doe alles, maar dit gebeurt alleen over mijn lijk!" zou Jan Masaryk op de avond van 9 maart 1948 hebben geroepen.

Dit verhaal zou afkomstig zijn van Masaryks butler Bohumil Přihoda, die het later met iemand anders deelde.

De Britse inlichtingendienst zou informatie hebben ontvangen waaruit bleek dat Masaryk een dodelijke dosis cyanide toegediend kreeg voordat hij uit het raam werd gegooid, meldt Expats.cz.

Amerikaanse diplomatieke bron

Een geheim bericht van de Amerikaanse ambassade in Londen uit april 1948, presenteert nog een andere theorie over zijn dood. Masaryk zou een brief hebben geschreven aan een Amerikaanse contactpersoon in Praag met daarin zijn voornemen om Tsjecho-Slowakije te ontvluchten.

Die brief werd door de communistische autoriteiten onderschept waarna Masaryk ermee werd geconfronteerd door leden van Russische en Tsjechoslowaakse veiligheidsdiensten.

Volgens het Amerikaanse bericht werd het lichaam van Masaryk gevonden met kneuzingen in zijn nek. Die verwonding werd niet in het officiële autopsierapport vermeld.

Talrijke onderzoeken

Het stoffelijk overschot van Masaryk is vanmorgen opgegraven op de begraafplaats in Lany, vlak bij Praag. De komende tijd worden zijn resten onderzocht met moderne forensische technieken. Hoe lang dat onderzoek duurt, is niet duidelijk.

De zaak rond de dood van Masaryk werd al vaker geopend. Bijvoorbeeld in maart 2021, toen de officier van justitie aangaf geen definitieve conclusie te kunnen trekken over de doodsoorzaak van Masaryk. Een onderzoek dat werd uitgevoerd tussen 2001 en 2003, neigde naar de theorie dat hij was vermoord.

Het verzoek tot heropening van het onderzoek naar de dood van Masaryk komt van het 'Bureau voor Documentatie en Onderzoek van Misdaden van het Communisme'. Dat is een speciaal onderdeel van de Tsjechische politie.

Het is opgericht om strafbare feiten en mensenrechtenschendingen te onderzoeken die tussen 1948 en 1989 zijn gepleegd onder het communistische regime van Tsjecho-Slowakije.

Einde communistisch bewind

Het communistische bewind eindigde met de Fluwelen Revolutie in 1989. Slowakije splitste zich een paar jaar later af van Tsjechië.

Een middelbare school in Groningen heeft een schoolreis van 5 vwo in Tsjechië ingekort. Het Werkman Stadslyceum neemt die maatregel nadat 72 van de 150 leerlingen over de schreef gingen.

De schoolreis zou van zondagochtend tot morgenavond duren, maar de leerlingen gaan nu morgenochtend met de bus terug. Dat bevestigt een woordvoerder van de school, schrijft RTV Noord.

"Vooraf krijgen de leerlingen een informatieboekje. Daarin staan tips, activiteiten, maar ook afspraken. Er staat bijvoorbeeld in dat leerlingen na middernacht niet naar buiten mogen en dat ze geen alcohol mogen drinken", zegt de woordvoerder. Bijna de helft van de leerlingen hield zich daar niet aan.

Geen incidenten

De school heeft besloten de volledige groep terug naar huis te sturen, omdat zoveel leerlingen betrokken waren. Dat was geen eenvoudige keuze, omdat ook leerlingen die zich wel aan de regels hielden daarvan de gevolgen ondervinden.

"Maar voor deze school is vertrouwen de basis. Ook het vertrouwen om je aan afspraken te houden. In dit geval vindt de school het dus belangrijk om een signaal af te geven, ook aan alle andere leerlingen van de school", aldus de woordvoerder.

Volgens de school hebben de leerlingen die 's nachts dronken, niet voor incidenten in Praag gezorgd.

De advocaten van Richard K. hebben met succes uitstel gevraagd in het hoger beroep rond de dubbele moord in Weiteveen begin 2024. Bij het advocatenkantoor meldde zich gisteren onverwachts een nieuwe getuige. De getuige zegt zelf te maken hebben gehad met pesterijen van het vermoorde echtpaar.

"We voelen ons niet in staat om direct het pleidooi te gaan uitspreken", zei de advocaat op de derde en laatste dag van het hoger beroep. Vanwege de nieuwe getuige werd een extra getuigenverhoor ingelast.

K. staat terecht voor de moord op Ineke (44) en Sam (38), na een conflict over de verkoop van zijn geboortehuis. Het Openbaar Ministerie eiste dinsdag in het hoger beroep opnieuw een levenslange gevangenisstraf.

In januari 2024 reed K. de auto van Ineke klem en schoot haar door het hoofd terwijl ze in de auto zat. Daarna reed hij door naar de woning. Toen hij aanbelde, deed de 12-jarige zoon van het stel open. Terwijl Sam op de vlucht sloeg, schoot K. hem dood voor de ogen van zijn zoon.

'Leven tot een hel maken'

De nieuwe getuige werkt bij de Dienst Speciale Interventies (DSI) van de politie. De man woonde drie jaar met zijn gezin naast de slachtoffers in Velsen-Zuid. Hij verklaarde dat zijn gezin slachtoffer is geworden van hun pesterijen.

"Ik keur niet goed wat Richard K. gedaan heeft, maar ze kunnen je leven tot een hel maken", zei de anonieme getuige vandaag tegen het hof. Volgens de man is het gedrag van het echtpaar niet voldoende meegenomen in de rechtszaak, schrijft RTV Drenthe.

De getuige vertelde over bedreigingen door zijn toenmalige buren in Velsen-Zuid. Ook zou zijn auto door hen zijn bekrast. De politie organiseerde een bemiddelingsgesprek op het bureau van de politie in Driebergen, maar dat traject mislukte.

Verschillende dossiers

De pesterijen zouden ongeveer drie jaar hebben geduurd, tot het echtpaar naar Weiteveen verhuisde. "Mijn vrouw en kinderen gingen eronderdoor. Ik zelf was er ook helemaal murw van", zei hij.

Volgens de man liggen er bij verschillende organisaties dossiers over de pesterijen maar zijn deze niet opgevraagd. "Ik kon het niet verkroppen om dit niet te melden en te zeggen, omdat ik denk dat het zeker relevant is voor het onderzoek", zei hij.

Moordverdachte K. hoorde de verklaringen van de getuige instemmend knikkend aan. "Ik vind het heel erg dapper dat hij hier is", zei K.

Zaak over maand verder

De advocaat van K wilde meer tijd om dit getuigenverhoor in zijn pleidooi te verwerken. "Ik kan het niet verantwoorden om vanavond laat in de auto te stappen en dan te bedenken dat we iets vergeten zijn. Het is wel een zaak waarin levenslang is geëist."

Het hof honoreerde het verzoek. De zaak gaat op 5 oktober verder met het pleidooi van de advocaten van K.

Volgens slachtofferadvocaat Sébas Diekstra is het besluit van de rechtbank tot uitstel bij de nabestaanden hard aangekomen. "Zij kwamen vandaag naar het gerechtshof in de hoop dat de inhoudelijke behandeling eindelijk zou worden afgerond en dat zij een uitspraak tegemoet konden zien."

In Malta is zakenman Yorgen Fenech vrijgesproken van de moord op onderzoeksjournalist Daphne Caruana Galizia. Zij kwam in 2017 om het leven door een autobom. Fenech werd ervan verdacht de opdrachtgever te zijn. Hij had hiervoor levenslang kunnen krijgen.

Van de negenkoppige jury vonden acht leden dat er te weinig bewijs is tegen Fenech. De zakenman werd ervan beschuldigd dat via een tussenpersoon had betaald voor de moord op de journalist.

De tussenpersoon heeft dit na zijn arrestatie bekend en kreeg van de president van Malta amnestie in ruil voor zijn getuigenis.

Onderzoek naar corruptie

De vermoorde journalist Galizia deed onderzoek naar corruptie in Malta, onder meer naar paspoorthandel en naar corruptie bij de Maltese overheid en in het zakenleven. Ook schreef ze over corruptie rond de Maltese premier Muscat.

De moord op Galizia leidde tot grote ophef. Na aanhoudende protesten en beschuldigingen van corruptie trad Muscat af.

De Nederlandse politicus Pieter Omtzigt werd door de Raad van Europa aangewezen als speciaal rapporteur om de moord op de journalist en de nasleep hiervan te onderzoeken.

In 2019 werd er een onderzoek ingesteld op aanbeveling van Omtzigt naar de rol van de Maltese overheid.

Omtzigt noemt het vonnis in een reactie "extreem pijnlijk". Op X schrijft hij verder: "Blijkbaar is niemand schuldig aan de opdracht voor de moord op de dappere journalist Daphne Caruana Galizia. Na bijna tien jaar is er geen ware gerechtigheid voor de spraakmakendste moord in Malta, die de Europese Unie heeft geschokt."

'Maltese overheid verantwoordelijk'

De conclusie van dit onafhankelijke onderzoek luidde dat de overheid verantwoordelijk was voor de dood van Galizia. De ernstige bedreigingen waarmee zij werd geconfronteerd werden niet serieus genomen en er werd niets gedaan om haar te beschermen, stond in het rapport.

In 2022 bekenden twee broers schuld in de moordzaak. Zij hadden de bom geplaatst. De rechter veroordeelde hen tot 40 jaar cel. Vorig jaar werden twee anderen veroordeeld tot levenslang voor het leveren van de autobom. Een vijfde verdachte kreeg 15 jaar.

Reactie familieleden

De familie stelt in een reactie: "Negen jaar na de brute moord op Daphne zijn de institutionele tekortkomingen die haar moord mogelijk maakten nog steeds niet aangepakt en verholpen. Ons land heeft gefaald in het beschermen van Daphnes leven. Het is aan haar verschuldigd om te voorkomen dat er nog meer levens verloren gaan."

Aan de Britse zuidkust wordt deze zomer een recordaantal octopussen opgevist. De Octopus vulgaris is vooral bekend uit de warmere wateren van de Middellandse Zee en wordt graag gegeten door Spanjaarden en Grieken. Maar door warmer zeewater ten gevolg van klimaatverandering is de octopus nu massaal voor de Britse kust beland.

De octopus heeft acht armen, drie harten, geen ruggengraat en is volgens wetenschappers een bijzonder intelligent schepsel. In het Zuid-Engelse kustplaatsje Brixham heeft de komst van de octopus vissers verbaasd én verheugd, want er is goed geld mee te verdienen.

"Dit hebben we nog nooit meegemaakt", zegt de baas van de vismarkt in Brixham, Barry Young. "Bij de eerste grote octopus die binnenkwam, zeiden we: 'Wow, kijk dat ding!' Maar daarna volgden er honderden en honderden". Op de recorddag deze zomer lag er 100.000 kilo octopus op de vismarkt. Een massale invasie. "Het lijkt wel de Spaanse Armada", grapt hij.

Voor de vissers is het een welkome financiële injectie, vertelt Barry Young. "In de hele haven is dit jaar tot nu toe 2500 ton octopus verkocht. Dat is waarschijnlijk zo'n 13 miljoen pond waard. Dat is geweldig voor ons."

Voor de krab- en kreeftenvissers in Brixham is het minder goed nieuws. De Octopus vulgaris eet dagelijks zo'n 8 procent van zijn eigen gewicht en heeft een voorkeur voor krabben en kreeften. Daarom zien de schaaldierenvissers hun vangst teruglopen.

Vishandelaar Ian Perkes weet wel raad met de octopus-explosie: hij vriest ze in en verscheept ze naar Zuid-Europa. "We worden hier nu platgelopen door Spaanse bedrijven die ze willen inkopen", vertelt hij. In Mauritanië en Marokko zijn ze nu schaars, vertelt hij. Waarschijnlijk heeft de octopus daar alle krabben al opgegeten en daarom zijn ze nu hier."

Zo'n 90 procent van de octopussen wordt geëxporteerd, want de Britten eten ze niet, vertelt vishandelaar Perkes. "Gek genoeg eten we ze wel als we op vakantie in Spanje zijn, maar ik zie de gemiddelde Brit ze niet in zijn eigen keuken schoonmaken en klaarmaken."

De Britten eten vooral de 'big five': zalm, kabeljauw, tonijn, schelvis en garnalen. Het nationale gerecht fish and chips wordt bereid met kabeljauw of schelvis. Maar wellicht is het tijd om net zo van octopus te gaan houden als de Spanjaarden, mocht de octopus ook op lange termijn in Britse wateren blijven.

Volgens bioloog Bryce Stewart is de kans groot dat ze blijven. "Er worden al baby-octopussen gezien. Het lijkt erop dat hun hele levenscyclus zich in Britse wateren afspeelt, en dat is nog nooit eerder gebeurd."

Bioloog Stewart van de Marine Biological Association linkt de komst van de octopus aan klimaatverandering. Net als op land hebben we een hittegolf in het water gezien, vertelt hij.

"In juni en juli hadden we soms temperaturen die vier tot vijf graden boven normaal lagen." De meeste zeedieren reguleren hun lichaamstemperatuur aan de hand van het water. De octopus houdt van warm water en bovendien is hier veel voedsel voor hem te vinden.

De komst van de octopus heeft gevolgen voor het hele ecosysteem onder water, vertelt Stewart. "Het is een nieuwe realiteit waar we aan moeten wennen." Je ziet bijvoorbeeld dat de octopus grotere roofdieren aantrekt, zoals haaien, zeehonden en gramperen (Risso's dolphins), die de octopus een lekker hapje proteïne vinden.

Er zijn al gramperen gespot met octopus in hun bek, vertelt hij. Het gooit alles onder water in de war, zegt de bioloog, en het is moeilijk te voorspellen hoe het onderwaterleven er de komende jaren uit zal uitzien.

Bij de vraag of we met deze veranderende temperaturen en het veranderende zeeleven nu ook meer octopus moeten gaan eten, komt ook een ethische vraag kijken: is de octopus niet te slim om op te eten?

Er zijn YouTube-video's van octopussen die een jampot kunnen openmaken. En er is de documentaire My Octopus Teacher over een duiker die een emotionele band opbouwt met een octopus.

Volgens vishandelaar Ian Perkes is het antwoord op de vraag of we ze wel of niet moeten opeten vrij simpel: we moeten ze wel vangen, want anders eet de octopus hier simpelweg alle kreeften en krabben op.

Het dodental na de Amerikaanse aanvallen op Iran gisteren is opgelopen tot 18, meldt de Iraanse staatstelevisie op basis van cijfers van het ministerie van Gezondheid. Ook zouden er 108 gewonden zijn.

Bij een van de aanvallen werd een huis geraakt in Kuhestak, in het zuiden van Iran, waar een bruiloft gevierd werd. Daar vielen zeker vier doden en tientallen gewonden, volgens Iraanse functionarissen.

Er zijn volgens Iraanse media ook zeven mensen gedood in de provincie Khouzestan. Ook viel er een dode in de stad Jahrom. Over de identiteit van deze doden is niets bekendgemaakt. Daarnaast zouden er vier leden van de Iraanse Revolutionaire Garde zijn gedood en drie leden van de paramilitaire militie Basij.

Leger VS ontkent

Het Amerikaanse militaire commando voor het Midden-Oosten, Centcom, ontkent tegenover persbureau Reuters dat burgers het doelwit waren van de aanvallen. "Het Amerikaanse leger richt zich nooit op burgers, in tegenstelling tot de Revolutionaire Garde."

"Blijkbaar is de woordvoerder zijn eigen militaire verleden vergeten", schampert een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken op X.

Hij beschrijft de aanval op de bruiloft als een "wrede oorlogsmisdaad" en noemt daarbij ook Amerikaanse aanvallen uit het verleden op bruiloften waarbij burgerslachtoffers vielen.

Nieuwszender Al Jazeera meldt dat er een telecommunicatietoren in de buurt zou staan van de plek waar de bruiloft gehouden werd.

Dreigement Trump

Gisteren liet Centcom weten nieuwe aanvallen uit te voeren als reactie op de pogingen tot aanslagen op schepen in de Straat van Hormuz en op Amerikaanse troepen in de regio. President Trump schreef dat Iran vooral geen wraak moest nemen voor de aanvallen, omdat ze anders opnieuw aangevallen zouden worden.

"Ditmaal veel harder en op een veel grotere schaal, maar dat zal nog niet de grootste aanval van allemaal zijn: die ligt nog op de loer", dreigde de Amerikaanse president. "En als dat voorbij is, zal er nog maar heel weinig overblijven van de Islamitische Republiek Iran."

Trump heeft nog niet gereageerd op het nieuws over burgerslachtoffers. Wel stelt hij op zijn eigen medium Truth Social voor de Straat van Hormuz naar hemzelf te vernoemen.

Verlopen staakt-het-vuren

Halverwege vorige maand liep het staakt-het-vuren tussen de VS en Iran af. De landen hadden een bestand van zestig dagen afgesproken waarin ze tot een vredesakkoord moesten komen, maar ze leken elkaar daarin nooit echt te naderen.

Afgelopen weekend viel de VS Iraanse raketlanceerinstallaties aan, waar Iran weer op reageerde met het afvuren van raketten op Amerikaanse bases in Jordanië.

Een hoog opgelopen drugsruzie zou de reden zijn dat een groep van tientallen zwaarbewapende mannen naar Overasselt afreisde. Een 51-jarige beveiliger kwam om het leven en twee agenten raakten gewond. Justitieminister Van Weel noemt het een vorm van ongekend en nieuw geweld. De burgemeester van Heumen bestempelt het als 'on-Nederlands'. Maar is dat zo?

Nederland speelt een belangrijke rol in de internationale drugshandel. Het is een van de voornaamste doorvoerlanden voor cocaïne.

"Dat gaat gepaard met georganiseerde criminaliteit en het geweld dat daarbij komt kijken", zegt criminoloog Henk Ferwerda. "Er zijn al heel wat voorbeelden die aantonen dat dit helaas wel bij Nederland hoort."

'Wild west liquidaties'

Dat conflicten in de drugswereld zichtbaar uit de hand lopen, is dus niet nieuw. Wel wordt volgens Ferwerda de laatste jaren de manier waarop drugscriminelen zich laten gelden bij problemen excessiever. Bijvoorbeeld als een lading cocaïne kwijt is.

In 2012 bijvoorbeeld was er een fatale schietpartij midden in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt. Twee mensen kwamen om het leven, twee motoragenten raakten gewond. Het doelwit vluchtte via het water, waarna er met kalasjnikovs op hem werd geschoten.

Woningen en een woonboot werden geraakt, zelfs in een kinderkamer werd een kogel teruggevonden. Aanleiding was een verdwenen partij cocaïne van 200 kilo. Het 'wildwestincident' wordt gezien als een kantelpunt in de georganiseerde criminaliteit.

Afrekeningen

Vier jaar later, in 2016, was er een ander schokkend moment. In de vroege ochtend lag er een afgehakt hoofd op de stoep voor een shishalounge in Amsterdam-Zuid. Het zou een waarschuwing uit de onderwereld zijn.

"Dit soort afrekeningen laat zien dat deze criminelen een heel andere soort mores hebben dan de Hollandse netwerken hadden, zoals die van Holleeder en Bruinsma. Dat was ook te zien bij de escalatie van geweld tijdens het Marengo-proces", stelt Ferwerda.

Als vergelding werd in 2018 de onschuldige broer vermoord van kroongetuige Nabil B., die verklaringen aflegde tegen Ridouan Taghi. Een jaar later werd B's advocaat, Derk Wiersum, voor zijn huis om het leven gebracht.

Het was voor het eerst dat conflicten in de onderwereld zo heftig escaleerden en ook de rechtsstaat werd geraakt. Dat ging nog verder met de moord op misdaadjournalist Peter R. de Vries in 2021.

Ferwerda noemt het vooral opvallend hoe onprofessioneel de laatste jaren opdrachten worden uitgevoerd. "Vroeger werd meestal één goede huurmoordenaar ingehuurd die voorbereid te werk ging. Die had een vluchtweg, die had een plan B. Nu zie je dat vooral jonge jongens voor relatief weinig geld deze klusjes doen."

Dat geldt ook voor de tientallen beschietingen van panden die er de laatste jaren zijn geweest en voor de vele honderden explosies bij huizen, niet alleen in de grote steden, maar ook in kleine dorpen.

Ronselen

Het ronselen van kwetsbare jongeren gebeurt steeds vaker. Europol waarschuwt dat zij het vuile werk voor criminele organisaties opknappen. Op die manier lopen zij het risico en vangen ze de klappen op, terwijl mensen hoger in de organisatie buiten schot blijven.

In 2024 volgde een golf van explosies na het verdwijnen van 1400 kilo cocaïne. Ook hier waren de aanslagplegers jong, soms nog minderjarig.

"Het verschil tussen vroeger en nu zit hem vooral in de professionaliteit van de uitvoerders", zegt Ferwerda. Dat ziet hij ook in Overasselt. "Grote groepen jongeren worden in busjes afgezet, met zware wapens. Dat is allemaal wel professioneel geregeld, maar hoe ze het uitvoeren niet. Ze raken meteen in paniek."

Waarom de groep naar Overasselt gestuurd is, is nog niet duidelijk. Mogelijk kwamen zij verhaal halen nadat een partij drugs verloren was gegaan of dachten zij dat die drugs daar opgeslagen lagen. "Wat in ieder geval wel bereikt is, is internationale aandacht. De opdrachtgever heeft in het criminele circuit een punt gemaakt: met mij valt niet te sollen, anders organiseer ik gewoon een aanslag op deze persoon", zegt Ferwerda.

De gebeurtenissen in Overasselt zijn volgens de criminoloog buitengewoon gewelddadig, maar dat geweld is dus niet 'on-Nederlands'. "Wel was het dit keer anders omdat er door de camerabeelden live meegekeken kon worden en het geweld zo nog zichtbaarder was."

In Frankrijk wordt een 18-jarige ervan verdacht het brein te zijn van een criminele bende die overvallen pleegde en vermogende mensen als de voetballer Kylian Mbappé wilde ontvoeren en beroven. Hij zou instructies via de app Snapchat hebben verstuurd, schrijven Franse media.

De Franse autoriteiten kwamen Clément L. op het spoor na een mislukte overval bij een horlogemaker in Neuilly-sur-Seine afgelopen april. Hij werd op 21 augustus formeel aangeklaagd, schrijft Le Parisien. Een tweede verdachte werd onder gerechtelijk toezicht vrijgelaten.

L. zit in isolatie. Hij stond vandaag in de rechtbank om zijn eenzame opsluiting aan te vechten.

Telefoons

De Frans-Zwitserse Clément L. zat volgens Franse media eerder vast voor onder meer verkrachting en een overval. Ook was hij al eerder veroordeeld voor twee drugsdelicten en voor een gewapende overval.

In zijn cel werden twee telefoons gevonden waarmee L. op Snapchat onder het pseudoniem Lester Z. instructies gaf. De Franse autoriteiten ontdekten op een van de telefoons ook een lijst van 26 mensen die zeer vermogend waren en die L. van plan was om te ontvoeren of te beroven.

Het gaat volgens Le Parisien onder meer om een rapartiest, een Chinese groothandelaar, een Turkse vleesgroothandelaar en Mbappé. De voetballer van Real Madrid verdient naar verluidt jaarlijks zo'n 30 miljoen euro.

Bij huiszoekingen zijn ook tiewraps en vijf telefoons gevonden die nog worden onderzocht.

Tussenpersoon

Tijdens zijn verhoor bekende L., maar probeerde hij zijn rol te bagatelliseren door te beweren dat hij een tussenpersoon was. Het onderzoek naar hem moet uitwijzen hoe groot zijn aandeel is in de zaak.

Een Groningse nephulpverlener moet per direct stoppen met zijn diensten vanuit zijn bedrijf en stichting. Dat zegt de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). De man deed zich de afgelopen jaren meermaals voor als hulpverlener.

De inspectie begon vorig jaar een onderzoek naar de toen 22-jarige Ayrton P., een student verpleegkunde uit Groningen. Dat gebeurde na meerdere meldingen over zogenaamde zorgverlening van zijn eenmanszaak Medical Support Group.

P. deed zich tussen 2022 en 2025 diverse keren voor als ambulancebroeder, brandweerman en agent. Vorig jaar wilde hij op Bevrijdingsdag in Groningen iemand vervoeren in zijn nepambulance, schrijft RTV Noord.

Ook deed hij zich vorige zomer tijdens de Sneekweek voor als ambulanceverpleegkundige, terwijl hij geen zorgdiploma's heeft.

Marathon van Sneek

P. werd in april veroordeeld tot vijf maanden cel voor zijn neppraktijken. Ook kreeg hij tien maanden voorwaardelijke celstraf en een beroepsverbod van drie jaar opgelegd. Omdat P. in hoger beroep is gegaan tegen de uitspraak, heeft hij de straf nog niet uitgezeten. Wanneer het hoger beroep dient, is niet bekend.

In juni werd duidelijk dat de al veroordeelde de man het EHBO-plan voor de marathon van Sneek had opgesteld. De gemeente Súdwest-Fryslân trok daarop de vergunning van het evenement in. De marathonorganisatie zei niet te weten dat hij bij het plan betrokken was.

P. werd daarop opgepakt vanwege valsheid in geschrifte. Tijdens het doorzoeken van zijn woning werd opnieuw kleding van hulpdiensten gevonden. Ook de zware pijnstiller fentanyl werd in de woning aangetroffen. De man werd niet lang na zijn arrestatie vrijgelaten, maar is nog steeds verdachte in de zaak.

Evenementenzorg

P. zegt met zijn bedrijf en stichting evenementen- en ambulancezorg aan te bieden. Volgens de inspectie is die zorg niet goed en niet veilig genoeg. Zijn bedrijf heeft geen gediplomeerd personeel. Ook heeft hij zelf geen diploma's om zich zorgverlener te kunnen noemen.

Het bedrijf mag pas weer zorg verlenen als aan alle voorwaarden wordt voldaan. Als P. zonder daaraan te voldoen toch besluit door te gaan, kan hem een dwangsom worden opgelegd.

P. kreeg in juni ook al een dwangsom van 10.000 euro van de inspectie, omdat de zorgvergunningen niet in orde waren.

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft in het onderzoek naar de in maart in Schoonhoven neergeschoten politiemedewerker met een Iraanse achtergrond tot dusver geen verband gevonden met het Iraanse regime.

De verdachte uit Turkije, die als asielzoeker in Duitsland verbleef, ontkende vandaag tijdens de eerste pro-formazitting dat hij het slachtoffer wilde doden en zei niets te weten van een opdracht van het Iraanse regime.

Het OM verdenkt de 27-jarige Hasan B. van poging tot doodslag. De verdachte erkende het slachtoffer te hebben neergeschoten, maar zei bewust op de arm van het slachtoffer te hebben gericht en maar één keer te hebben geschoten. Volgens hem was zijn wapen doorgeladen en had hij vaker kunnen schieten.

Tegenstander Iraanse regime

De aanslag vond op 19 maart 's ochtends vroeg plaats in Schoonhoven. De neergeschoten man was een 36-jarige Iraniër die werkzaam was als ICT'er bij de politie. Hij geldt als tegenstander van het Iraanse regime.

Op sociale media riep hij Iraniërs op informatie te delen over militaire doelwitten en vierde hij de dood van ayatollah Khamenei op zijn Instagram-account met 40.000 volgers.

Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid zei er eerder rekening mee te houden dat Iran achter de aanval zit. Het OM vond tot dusver geen link tussen de schietpartij en het Iraanse regime.

Het onderzoek naar eventuele opdrachtgevers of ronselaars met betrekking tot de schietpartij is nog in volle gang. Zo wordt er onder meer gekeken naar aanvullend DNA-onderzoek in de Toyota Yaris, die als vluchtauto werd gebruikt.

Vooropgezet plan

Het OM constateerde vandaag wel dat B. een vooropgezet plan had. "Hij kwam daar met maar een doel: om slachtoffer dood te schieten", zei de officier van justitie.

Zo werd de man twee dagen voor de schietpartij al gezien in Schoonhoven, zou hij het slachtoffer hebben geobserveerd en kocht hij een pet die hij tijdens het schietincident op had. Het gebruikte wapen, een semiautomatisch pistool, werd op vier minuten rijden van de plaats delict teruggevonden.

De verdachte ontkende elke vorm van betrokkenheid bij het Iraanse regime en verklaarde niet te weten wie het slachtoffer was. "Ik wilde de man absoluut niet doden en heb hem niet gedood."

Massage tijdens vlucht

Na het schietincident reed B. in de Toyota Yaris naar Abcoude, waar hij het voertuig achterliet. Hij nam vervolgens een Uber naar Amsterdam, liet zich tussen 11.00 en 13.00 uur masseren in een massagesalon in het centrum en werd daarna door een man uit Leidschendam naar Duitsland vervoerd, zei de officier van justitie.

Zes dagen na de aanslag, op 25 maart, werd B. in Dortmund in samenwerking met de Duitse autoriteiten aangehouden. Op 29 mei is hij aan Nederland overgeleverd en hij zit sindsdien in hechtenis in de gevangenis van Ter Apel.

Psychische gesteldheid

Zijn advocaat schetste een beeld van een cliënt die in grote psychische nood verkeerde, kampte met verslavingen aan onder meer crack en alcohol, en werd gemanipuleerd door onbekenden die zijn kwetsbare positie misbruikten.

Hij zei dat zijn cliënt "voor de gek werd gehouden" door de opdrachtgevers. De rechter stemde in met het verzoek tot een psychologisch onderzoek. De volgende pro-formazitting vindt plaats op 11 november.

De inhoudelijke behandeling van de zaak staat gepland voor 3 februari volgend jaar. Het slachtoffer wil tijdens de zaak gebruik maken van zijn spreekrecht.

Na ruim veertig jaar komt er een einde aan het Russische Huis in Berlijn. Volgens Duitse en Franse veiligheidsdiensten zijn er aanwijzingen dat Rusland spionage-operaties uitvoert vanuit deze cultuurinstelling. Gisteravond kondigde Duitsland de sluiting aan, als vergelding voor de Russische rol bij een aanslagpoging in Leipzig.

Het Russische Huis houdt de deuren vandaag al gesloten. Een medewerker wijst de beschuldigingen van spionage van de hand. "Het is puur cultuur. Er zijn taallessen, tentoonstellingen, een filmzaal. Niets politiek!"

Vaste bezoekers stuitten op een dichte deur. "Ik kom hier al tien jaar, voor Russisch eten of het poppentheater. Mijn dochter heeft hier ballet geleerd", zegt Michael Kanter uit het oosten van Berlijn. "Het is een schande dat alles wat Russisch is wordt verboden."

Verdacht stroomgebruik

Uit onderzoek van de Franse inlichtingendienst zou blijken dat het cultuurprogramma een dekmantel is voor spionage-operaties. De Russische ambassade zou een deel van haar werkzaamheden in het cultuurhuis hebben ondergebracht.

Er zijn meerdere verdachte aspecten aan het Huis, zegt CDU-Bondsdaglid Roderich Kiesewetter tegen de NOS. "Er leven zo'n honderd Russen van wie we niet precies weten wat ze doen. Er gaan mensen het pand in die door onze diensten om bepaalde redenen in de gaten worden gehouden. En bezoekers worden benaderd of ze meer kunnen betekenen voor Rusland."

Ook is het energieverbruik hoger dan logisch zou zijn, vervolgt Kiesewetter. "Daarom gaan we ervan uit dat er apparaten staan die niet per se een culturele functie hebben." De conciërge van het gebouw verklaart het hoge energieverbruik door de airconditioning en twee ovens voor kooklessen voor kinderen.

Pal naast het Huis nam deze zomer een deel van het Duitse ministerie voor Digitalisering zijn intrek. Volgens de Berlijnse krant Tagesspiegel gaat het onder meer om de afdeling die zich bezighoudt met digitale infrastructuur en kunstmatige intelligentie. Het ministerie ziet daarin geen spionagerisico's.

Organisatie al op sanctielijst

Het Russische Huis huist sinds 1984 in een kolossaal pand van bijna 30.000 vierkante meter in het hart van Berlijn. Een woordvoerder zegt dat het Huis aan de Friedrichstrasse zich uitsluitend richt op Russische taal en cultuur, zoals is afgesproken in een akkoord tussen Rusland en Duitsland uit de jaren 90. Als tegenhanger bestaat in Rusland een afdeling van het Duitse Goethe-instituut.

Het Russische Huis wordt beheerd door het agentschap Rossotroednitsjestvo, dat onder het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken valt. In 2022 zette de EU de organisatie op de Europese sanctielijst, vanwege het verspreiden van pro-Russische propaganda en mede-organiseren van pro-Russische demonstraties.

Daarom zijn rekeningen bevroren. Alleen basiskosten mogen worden gedekt, het Huis mag geen inkomsten genereren. De evenementen zijn doorgaans gratis, maar met de taallessen wordt geld verdiend.

Ondanks de EU-sancties bleef het Huis open, vanwege onderlinge akkoorden tussen Duitsland en Rusland. Sinds 1993 bestaat er een cultureel verdrag, dat ook het Goethe-instituut in Rusland beschermt. Ook werd in 2013 een deal over de huisvesting gesloten, waardoor het Huis de rest van de eeuw het pand bezit. De Duitse staat draait op voor de onroerendgoedbelasting van 70.000 euro per jaar.

Valse romantiek

Het Russische Huis is in Duitsland een symbool geworden van de Duitse naïviteit tegenover Rusland. Oproepen om op te treden tegen het Ruslandcentrum in het centrum van de hoofdstad werden door de regering genegeerd. Na talloze hybride aanvallen, waaronder de explosieve drone op het vliegveld van Leipzig, is de maat nu toch vol: het Huis moet dicht.

Volgens CDU'er Kiesewetter heeft Duitsland niet eerder durven optreden, uit angst voor escalatie met Rusland. "De strategie was altijd: als Duitsland mild is, wordt het beloond en zijn er gesprekken met Rusland mogelijk. Doe ons geen pijn, want wij doen jullie ook geen pijn." Dat vat Moskou echter juist op als zwakte, aldus Kiesewetter.

Ook bestaat er een valse 'Ruslandromantiek' in Duitsland, waarbij Rusland als cultureel rijke natie wordt gewaardeerd, tegenover het decadente Amerika. "Dat geluid hoor je vooral bij de AfD, maar ook bij delen van (regeringspartijen, red.) CDU en SPD", zegt Kiesewetter.

Bezoekers van het Huis betreuren vooral dat de cultuur wordt geraakt. "Ik ben heel verdrietig, ik las hier graag Russische literatuur", vertelt een Russisch-Duitse vrouw. De Duitser Michael Kanter wil niet dat Russische kunst in de ban wordt gedaan. "Toen nazi-Duitsland Leningrad (het huidige Sint-Petersburg, red.) omsingelde, bleef men Bach en Mozart luisteren. En wij sluiten nu een cultuurhuis, belachelijk."

Het Russische Huis wil niet reageren op vragen en de beschuldigingen van spionage. Het gebouw zal de komende maanden waarschijnlijk open blijven, omdat voor het opzeggen van het cultuurverdrag een opzegtermijn geldt.

De Belgische minister van Binnenlandse Zaken Quintin wil kentekenplaten voor elektrische steps invoeren. Hij zei dat in een commissievergadering van het Belgische parlement over de vele schietincidenten de laatste tijd tussen drugsbendes in Brussel.

"Ik heb het in deze commissie over drie feiten gehad die de afgelopen 36 uur hebben plaatsgevonden", zei minister Quintin. "Bij twee van die feiten werd gebruikgemaakt van elektrische steps. Omdat die steps geen nummerplaten hebben, zijn die na de feiten vrijwel onmogelijk op te sporen. Zelfs wanneer ze gefilmd zijn door bewakingscamera's. Dat is een duidelijke lacune in ons veiligheidsbeleid."

Orde van de dag

In sommige Brusselse gemeentes zijn schietpartijen de afgelopen tijd aan de orde van de dag. Bendes bevechten elkaar om plekken in handen te krijgen waar ze hun drugs kunnen verkopen. "We tellen het aantal schietincidenten zelfs niet meer", zeiden buurtbewoners vorige week tegen de krant De Morgen.

De veelal zeer jonge schutters vluchten vaak op elektrische steps. Die zijn snel, wendbaar en - omdat ze geen nummerplaat hebben - zeer moeilijk op te sporen. Mede om die reden werd in juni in Brussel een verbod op elektrische deelsteps ingevoerd.

Minister Quintin wil ook kijken of het leger de politie vaker kan helpen bij het bestrijden van drugsgeweld. Nu al patrouilleren 45 soldaten samen met de politie rond Brusselse stations. Dat worden er mogelijk meer, schrijft VRT Nieuws.

Het Nationaal Warmtefonds heeft tot nu toe al meer leningen verstrekt dan in heel 2025. Bij het fonds kunnen mensen geld lenen om hun huis te verduurzamen.

Van januari tot en met augustus werden ruim 22.000 leningen verstrekt. In heel 2025 waren dat er 21.000. De lening wordt gebruikt voor bijvoorbeeld muur- en dakisolatie, isolerend glas of zonnepanelen.

De piek heeft te maken met de oorlog in het Midden-Oosten, die de VS en Israël eind februari ontketenden met hun aanvallen op Iran. Als tegenzet gooide Iran de Straat van Hormuz dicht, de zeestraat waardoor tot die tijd een vijfde van de wereldwijde olie en aardgas werd vervoerd. Door die blokkade zijn de energieprijzen fors gestegen.

"De piek was vanaf het moment dat de oorlog begon", vertelt Katinka Huiberts, bestuurslid bij het Nationaal Warmtefonds. "De aanvragen begonnen toen heel scherp te stijgen."

Die stijging zette het hele voorjaar tot de zomer door, zegt Huiberts. "In de zomervakantie zakten we wat terug, maar zeker niet naar het niveau van andere jaren. En nu, na de zomer, begint het aantal aanvragen weer te stijgen."

Doelgroepen

Vooral particuliere huiseigenaren hebben meer leningen aangevraagd, bijna 67 procent meer dan vorig jaar. Ook aan verenigingen van eigenaren (vve's) zijn meer leningen verstrekt, zo'n 10 procent meer. Deze vve's gaan over de verduurzaming van appartementencomplexen.

"Je ziet dat het over de hele linie stijgt", zegt Huiberts. "Daar zijn we ook blij mee. Want we richten ons op een doelgroep met een inkomen tot 60.000 euro en senioren. Ook in die groep zien we een stijging."

Oekraïne

Huiberts verwacht dat het aantal leningen de komende tijd op een hoger niveau blijft. "Toen de oorlog in Oekraïne begon, zagen we ook een enorme stijging. Dat is daarna wat afgevlakt, maar nooit teruggezakt. We verwachten nu hetzelfde effect."

Het Nationaal Warmtefonds, een in 2013 vanuit de Rijksoverheid opgerichte stichting, heeft voldoende geld in kas om nog veel leningen te verstrekken, verzekert Huiberts. Huiseigenaren kunnen verschillende leningen aanvragen, oplopend tot maximaal 29.000 euro.

In Kyiv zijn verschillende Oekraïense inlichtingendiensten met elkaar in gevecht geraakt. Daarbij zijn gewonden gevallen, zo meldt de binnenlandse veiligheidsdienst SBOe in een verklaring op sociale media.

Agenten van deze dienst, vergelijkbaar met de Nederlandse inlichtingendienst AIVD, waren bezig met een huiszoeking toen ze werden aangevallen door agenten van HOeR, de militaire inlichtingendienst van het land, vergelijkbaar met de Nederlandse MIVD. Bij het vuurgevecht dat volgde vielen enkele lichtgewonden onder de leden van de militaire inlichtingendienst.

Aanslag

Wat de aanleiding is voor de schietpartij, is onduidelijk. De huiszoeking vond plaats in het huis van kolonel Stepan Kaploenov, een hoge officier binnen het Russische Vrijwilligerskorps, een militie bestaande uit Russen die aan Oekraïense zijde meevechten tegen hun eigen land.

Kaploenov wordt door de SBOe verdacht van betrokkenheid bij het plannen van een terreuraanslag in Oekraïne en was daarom deze week door de dienst gearresteerd.

Doelwit van de aanslag zou een niet nader genoemde Russische oppositiepoliticus in Oekraïne zijn. Het is onduidelijk hoe vergevorderd de plannen waren.

Waarom agenten van de militaire inlichtingendienst de agenten van de andere dienst aanvielen, is niet bekend. Een woordvoerder van president Zelensky zegt tegen The Kyiv Independent dat de president de hoofden van beide diensten tot de orde heeft geroepen en hen heeft gevraagd het publiek te informeren over wat er is gebeurd.

'Volstrekt schadelijk'

Zelensky zelf sprak in zijn videoboodschap op Telegram vanavond van een "volstrekt schandelijke situatie". Hij zei dat er intern onderzoek moet komen bij beide diensten naar wat er precies is gebeurd.

"Hier in Oekraïne is het alleen toegestaan om op Russische bezetters te schieten om Oekraïne te beschermen. Geen enkele andere vuurwisseling zal ooit door onze staat worden geaccepteerd", aldus de president.

Tragische vergissing

Het is niet de eerste keer dat de veiligheidsdiensten met elkaar in conflict komen. In maart 2022, vlak na de grootschalige Russische invasie, werd de Oekraïense bankier Denys Kirjejev dood aangetroffen in Kyiv. Hij was door het hoofd geschoten.

Kirjejev werkte voor de Oekraïense militaire inlichtingendienst, maar werd er door de SBOe van verdacht zich in te zetten voor Rusland, zo zei Kirjejevs chef Boedanov destijds.

Een woordvoerder van Zelensky noemde deze zaak een jaar later een "tragische vergissing, als gevolg van slechte coördinatie tussen de verschillende diensten".

Problemen voor Zelensky

De schietpartij in Kyiv vandaag komt op een ongemakkelijk moment voor Zelensky, die recentelijk ook al in het nauw kwam door openlijke kritiek van voormalig Defensie-minister Fedorov. Deze populaire politicus werd door Zelensky ontslagen, wat tot dagenlange protesten onder Oekraïners leidde.

Fedorov zei daarna openlijk dat Oekraïne de oorlog langzaam aan het verliezen is, als gevolg van corruptie en inefficiëntie binnen de strijdkrachten. Fedorov is sinds deze week werkzaam in Italië, als adviseur voor de regering daar.

Bestellingen van onder meer warenhuis Bijenkorf, webwinkel Bol en het brillenmerk Ace & Tate worden weer zoals normaal afgehandeld en bezorgd. Dat blijkt uit een rondgang van de NOS langs bedrijven die klant zijn van CEVA Logistics. Dit logistiek bedrijf handelt bestellingen van deze webwinkels af, maar werd een maand geleden getroffen door een cyberaanval.

Daardoor konden bestellingen vanuit een distributiecentrum in Waalwijk niet meer worden bezorgd of liep de bezorging vertraging op, liet webwinkel Bol weten. Ook de Bijenkorf en Ace & Tate vertelden klanten dat bestellingen vertraagd konden zijn, maar zij zeggen dat de logistieke situatie inmiddels is hersteld.

Dat geldt niet voor alle klanten van CEVA Logistics. Zo kunnen mensen in de webwinkel ING Punten van de bank geen producten bestellen die bezorgd moeten worden. Voetbalclub Ajax zegt op zijn site dat mensen nog steeds kunnen bestellen in de webshop, maar dat bestellingen en terugzendingen meer tijd in beslag kunnen nemen dan normaal.

Omdat CEVA de bestellingen afhandelt zijn persoonlijke gegevens die daarvoor nodig zijn mogelijk in handen gekomen van de crimineel of criminelen achter de cyberaanval. Het gaat om namen en adressen en contactgegevens zoals e-mailadres en telefoonnummer. Een aantal bedrijven zegt te onderzoeken of dit daadwerkelijk is gebeurd.

CEVA Logistics wil geen vragen over de aanval beantwoorden.

De landelijke inzameling van vuurwerk is in Terneuzen van start gegaan. Sinds vorige maand is vrijwel al het consumentenvuurwerk verboden. Mensen kunnen hun vuurwerkvoorraad tot 10 oktober naar een speciale inleverbus brengen die door het hele land reist.

In Nederland mag tijdens de jaarwisseling nagenoeg geen consumentenvuurwerk meer worden afsteken. Alleen vuurwerk zoals trektouwtjes en sterretjes zijn nog toegestaan.

Bezit

Ook het bezit van vuurwerk is sinds 1 augustus verboden. Het is niet meer toegestaan om vuurwerk vanaf categorie F2 ergens te bewaren of te vervoeren. En alleen professionals mogen nog vuurwerk zoals vuurpijlen, cakes en compoundboxen afsteken. Zij moeten daarvoor toestemming hebben van de provincie.

Op het bezit van illegaal vuurwerk staat een boete van minimaal 100 euro en een aantekening in je strafblad.

Anoniem en boeteloos

Wie nog ongebruikt vuurwerk op zolder of in de schuur heeft liggen, kan dat nu gratis, anoniem en zonder boete naar de inleverbus brengen. Het gaat om vuurwerkcategorie F2, F3 of F4, maar ook om vuurwerk dat al eerder illegaal was, schrijft Omroep Zeeland. De bus doet de aankomende zes weken zo'n 35 locaties aan.

Inwoners van Terneuzen betwijfelen of de inleveractie een succes wordt:

Het ingeleverde vuurwerk wordt veilig verpakt en per categorie opgeslagen. Een speciaal bedrijf zal het vernietigen. De bus doet de aankomende zes weken zo'n 35 locaties aan.

Wisselende reacties

Mensen stroomden in Terneuzen nog niet massaal toe. Ook zijn de reacties op het inleveren wisselend. "Ze pakken alles van ons af de laatste tijd", zegt een voorbijganger tegen Omroep Zeeland. "Je mag bijna niks meer. Het is gevaarlijk, maar we moeten er gewoon goed mee om kunnen gaan."

Een maand na de bestorming van de grenshekken in de Spaanse exclave Ceuta wordt de situatie steeds kritieker. Met nog duizenden migranten in de exclave aan de Noord-Afrikaanse kust loopt de druk op de Spaanse regering op. Vanavond zullen de pleinen in veel Spaanse steden vollopen met mensen die hun steun betuigen aan de inwoners van Ceuta.

De manifestatie die in eerste instantie was opgezet om die steun te betuigen, lijkt uit te draaien op een anti-regeringsdemonstratie. Het was de Spaanse Federatie voor Gemeenten en Provincies (FEMP) die mensen opriep de straat op te gaan. Juist vandaag op 2 september, tijdens de jaarlijkse viering van de Dag van Ceuta waarop wordt stilgestaan bij de autonomie van de stad.

Politieke overwegingen

De voorzitter van FEMP, María José García-Pelayo, is lid van de conservatief-rechtse oppositiepartij Partido Popular (PP). Reden voor de socialistische partij (PSOE) van premier Sánchez om te stellen dat de oproep voor de manifestatie politiek gemotiveerd is. De PSOE droeg haar leden op niet aan de demonstraties deel te nemen.

Maar gemeenten in het hele land gaven gehoor aan de oproep en vragen met posters en berichten op sociale media hun inwoners om mee te doen. En ondanks de bemoeienis van de socialistische partij zullen er volgens een rondgang van de krant El Mundo vanavond toch tientallen PSOE-raadsleden de straat opgaan.

In Madrid ontstond ook een juridisch conflict over de manifestatie. Een delegatie van de regering liet weten dat een gemeente juridisch gezien niet zelf het recht heeft om deze demonstratie aan te vragen. De gemeente Madrid houdt echter vast aan de bijeenkomst en liet via een persbericht weten dat burgemeester Martínez-Almeida (PP) vandaag aanwezig zal zijn.

'Afwezig en onverschillig'

Met onder andere deze rel begint deze week het nieuwe politieke jaar in Spanje. De kritiek op de regering is dat zij te weinig doet en geen oplossingen zoekt. Vooral de oppositie en het gemeentebestuur van Ceuta uitten die kritiek. Tijdens een van zijn mediaoptredens afgelopen week beschuldigde Alberto Feijóo, partijleider van de PP, de regering ervan "afwezig, passief en onverschillig" te zijn ten aanzien van de crisis in Ceuta.

Ruim een maand na de massale binnenkomst van migranten in de Spaanse exclave zijn er nog altijd duizenden illegale migranten aanwezig. Met de dag worden de spanningen tussen de migranten en de inwoners merkbaarder. Er zijn meldingen van agressie, opstootjes en seksueel geweld, die zorgen voor een onrustige situatie.

Met de scholen die komende week moeten beginnen maken inwoners zich steeds meer zorgen. Ondertussen hebben de migranten steeds meer zorg nodig en raakt het geld van velen op.

Terwijl de regering wordt beschuldigd niet genoeg te hebben gedaan om de situatie te verbeteren, zijn er inmiddels wel degelijk stappen gezet. Zo keurde de regering een hulppakket van 309 miljoen euro goed. Geld dat niet alleen zal gaan naar migratieopvang, maar ook zal worden geïnvesteerd in hulp aan de bewoners van de exclave.

Ook vroeg Spanje uiteindelijk de Europese Commissie om hulp van grenswacht Frontex, nadat het eerder Europese operationele ondersteuning had afgehouden.

Houding richting Marokko

Inmiddels borrelt ook binnen de coalitie de kritiek. Vooral als het gaat om de mogelijke verantwoordelijkheid van Marokko in de hele crisis. In een interview met radiostation Cadena SER zei premier Sánchez maandag dat er geen aanwijzingen zijn voor betrokkenheid van de Marokkaanse overheid.

Maar volgens verschillende regeringspartners zou zijn houding richting Marokko kritischer kunnen. Sánchez sprak wel van een Europees onderzoek waaruit zou blijken dat Israël en Rusland betrokken zouden zijn. Dit onderzoek van de Europese diplomatieke dienst lijkt nergens voor het publiek openbaar.

Al met al verkeert de socialistische partij in zwaar weer, en dat aan het begin van een politiek jaar dat voor de partij sowieso al moeilijk zou worden. Vlak voor het zomerreces wist de partij nog een grote crisis af te wenden, toen de corruptiezaken rond vertrouwelingen en familieleden van premier Sánchez zich opstapelden. De zaken tegen oud-premier Zapatero, de vrouw van de premier en zijn broer lopen nog. In geen van deze zaken is tot nu toe sprake van een definitieve veroordeling.

De komende dagen zullen moeten uitwijzen of de regering erin slaagt de rust in Ceuta te herstellen en tegelijkertijd het vertrouwen van haar politieke bondgenoten terug te winnen. Morgen zal de premier in het congres verantwoording afleggen over de aanpak van de crisis in Ceuta. Na zijn verklaring krijgen de verschillende fracties van het parlement de ruimte om Sánchez te bevragen.

Nederland mag nog steeds geen asielzoekers terugsturen naar Italië. De rechtbank in Den Haag oordeelt dat ondanks het nieuwe migratiepact van de Europese Unie Nederland de leefomstandigheden van teruggestuurde asielzoekers in Italië niet kan garanderen.

Volgens de rechtbank heeft minister Van den Brink van Asiel en Migratie niet goed genoeg kunnen aantonen dat opvanglocaties in Italië sinds het ingaan van het migratiepact zijn verbeterd. De uitspraak werd gedaan in een zaak die een Russische asielzoeker had aangespannen; Nederland wil hem terugsturen naar Italië.

De Tweede Kamer, die in april met grote meerderheid instemde met het Europese migratiepact, roept Van den Brink en de Europese Unie op tot actie. "Dit ondermijnt het hele asielbeleid", zegt JA21-Kamerlid Boomsma. "De minister moet Italië aanspreken en zeggen: doe wat je beloofd hebt." Ook de EU-commissaris Asielzaken moet Italië aanspreken, zegt D66-Kamerlid Van Asten.

Niet genoeg opvangplekken

Na jarenlange onderhandelingen trad in juni het Europese asiel- en migratiepact in werking met als doel om het aantal migranten dat illegaal de EU binnenkomt omlaag te brengen. Ook moet er meer controle komen over mensen die naar Europa komen en werd onder meer afgesproken dat EU-landen doorreizigers terugsturen naar het land van aankomst.

De Raad van State kwam in 2023 met een verbod op het terugsturen van asielzoekers naar Italië, omdat het land kampt met een tekort aan opvangplekken en asielzoekers daardoor op straat kunnen belanden. In juni dit jaar deed Italië aan Nederland de toezegging dat de opvang voor asielzoekers weer voldeed en Italië de internationale verplichtingen zou nakomen.

Volgens minister Van den Brink heeft de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken hem in een gesprek toegezegd dat de Italiaanse autoriteiten nieuwe opvangvoorzieningen creëren voor asielzoekers die worden overgedragen. De bewindsman zegt daarom dat Nederland weer asielzoekers kan overdragen.

Argumentatie onvoldoende

De rechtbank vindt de argumentatie van de minister en het terugvallen op beloften onvoldoende. Ook heeft de Russische man overtuigend bewijs aangeleverd dat de problemen rond de opvang in Italië nog niet zijn verbeterd en ook nog niet worden opgelost.

De rechtbank wijst erop dat het migratiepact nog maar zeer kort van kracht is en dat omstandigheden in Italië kunnen verbeteren. Daarop hopen ook de Kamerleden. "Het is pas op 12 juni ingegaan", zegt Van Asten (D66). "Dus aan de slag, en dan komt dit voor elkaar."

Boomsma van JA21 wil ondertussen ook iets doen aan de juridische ruimte binnen het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. "Deze uitspraak is gebaseerd op het folterverdrag dat in 1950 is afgesproken om martelingen tegen te gaan. En dan mag je op basis daarvan nu niet een migrant naar Italië sturen. We hebben een nieuw protocol nodig."

Minister Van den Brink wil eerst de uitspraak bestuderen en komt later met een inhoudelijke reactie.