NOS Nieuws - Algemeen

Volgens president Trump is er niets aan de hand, maar in Amerika zijn grote zorgen ontstaan over de Amerikaanse wapenvoorraden. In de oorlog met Iran zou er een groot deel doorheen gejaagd zijn. Van sommige wapensystemen is nog maar 20 procent over.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

"Deze hele hoge verbruikscijfers gaan je voorstellingsvermogen te boven", zegt defensiespecialst Patrick Bolder van het Haags Centrum voor Strategische Studies in de podcast. "We hebben niet eerder gezien dat een grootmacht als Amerika zich eigenlijk laat verleiden om zoveel wapens te gebruiken dat ze er kwetsbaar door worden." Volgens hem ligt een gebrek aan strategie in combinatie met de inzet van AI om oorlogsdoelen aan te wijzen ten grondslag aan het probleem.

Amerika-correspondent Sjoerd den Daas schetst hoe de Iran-oorlog steeds zwaarder op het presidentschap van Trump begint te drukken. Met de tussentijdse verkiezingen in zicht loopt de frustratie bij de president op, zegt hij.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Max Smedes

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

De Amsterdamse wethouder Melanie van der Horst (D66) wist voor de gemeenteraadsverkiezingen af van de veel hogere kosten voor de geplande Oostbrug over het IJ. Ze deelde die informatie voor de verkiezingen niet met de raad, blijkt uit documenten die in handen zijn van AT5.

Dat de fiets- en voetgangersbrug duurder uit zou vallen dan de eerder geplande 325 miljoen, was algemeen bekend, maar Van der Horst wist als de verantwoordelijke wethouder voor maart 2026 al dat de kosten zouden oplopen tot 650 tot 850 miljoen euro. Ze nam lagere en achterhaalde bedragen mee in officiële documenten, schrijft de stadsomroep op basis van de stukken. De omroep vroeg de stukken op na een beroep op de Wet open overheid (Woo).

Intern kregen ambtenaren de definitieve raming rond 2 december in hun mailbox. Uit appverkeer blijkt dat zij daarvan schrokken. "Het valt niet mee", appte een ambtenaar, die de bedragen graag in kleine kring wilde houden. "Verder dan met deze mensen delen we hem dan voor nu nog even niet", appt de ambtenaar.

Voor onderhandelingen

Ambtenaren gaven de wethouder de keuze om de hernieuwde cijfers "voor of na de verkiezingen" openbaar te maken. Ook maakten ambtenaren duidelijk dat de nieuwe cijfers zeker voor de coalitieonderhandelingen gedeeld moesten worden. Anders kon er geen extra geld gereserveerd worden voor de brug.

Tijdens een overleg op 12 februari werd besloten om de oude, lagere bedragen te hanteren in de officiële investeringsnota. Volgens de politiek verslaggever van AT5 hadden partijen in Amsterdam juist campagne kunnen voeren op dit thema, maar moesten ze dat dus doen met onvolledige informatie. Volgens AT5 zouden debatten er "heel anders" hebben uitgezien.

Acht dagen voor de gemeenteraadsverkiezingen kreeg Van der Horst nog een presentatie met uitleg over de opbouw van de mogelijke bedragen (650 en 850 miljoen euro). Van der Horst was in die periode ook lijsttrekker van D66.

Uiteindelijk kwamen de nieuwe beramingen begin juni pas naar buiten. De gemeente en de Vervoerregio zouden op basis van de oude berekeningen elk circa 165 miljoen euro inleggen. De gemeente maakt honderd miljoen extra vrij. Het is nog de vraag of de Vervoerregio ook extra geld reserveert als de kosten oplopen tot 850 miljoen euro.

De nieuwe wethouder Verkeer en Vervoer Elise Moeskops (D66) is hierover in gesprek met de Vervoerregio. Van der Horst wil zelf niet reageren en verwijst naar Moeskops. Die benadrukt vooral dat de kosten "nog kunnen veranderen" en dat de raming niet definitief was.

Reactie wethouder Elise Moeskops

"Nadat het geld voor de Oostbrug in 2024 geregeld was via de voorjaarsnota, kon de onderzoeksfase en technische uitwerking van start gaan. Al snel bleek dat de kosten flink hoger zouden worden, onder meer door hogere kosten voor een diepere fundering en aanvaarbescherming. In de eerstvolgende voortgangsrapportage is gemeld dat de kosten zouden stijgen en dat de definitieve raming bij het definitiebesluit komt.

Sindsdien wordt er hard gewerkt aan de definitieve kostenraming, die zoals gebruikelijk bij het definitiebesluit aan de raad wordt voorgelegd. De voorlopige ramingen zijn nog erg onzeker met grote marges. Ook nu wordt er nog steeds gewerkt aan het technisch ontwerp, waardoor de kosten nog kunnen veranderen. Daarnaast is er de afgelopen tijd ook gekeken naar mogelijke besparingen en zijn second opinions en extern advies gevraagd. De raming is dus nog niet af en kon daarom nog niet naar de raad.

Pas begin volgend jaar zal de nieuwe raming bekend zijn. Ik heb toegezegd om na de zomer een brief te sturen over de kostenstijging zoals gecommuniceerd aan de onderhandelaars, deze wordt meegenomen in de voortgangsrapportage die in oktober komt."

Bijna alle oppositiepartijen hebben verontwaardigd gereageerd op het nieuws en een spoeddebat aangevraagd. Zeven partijen (Partij voor de Dieren, Volt, Ja21, Denk, Bij1, CDA en SP) hebben een gezamenlijke verklaring naar buiten gebracht waarin ze laten weten geschokt te zijn, maar nog geen definitieve conclusies te trekken. "De oppositie vindt dit schokkend omdat dit zeer schadelijk is voor het vertrouwen in het stadsbestuur en het functioneren van de raad", schrijven ze bij het verzoek om het debat. "Daarna trekken wij onze conclusies en bepalen wij het vervolg."

De Syrische oud-dictator Bashar al-Assad is in zijn thuisland bij verstek ter dood veroordeeld. De rechtbank acht hem schuldig aan oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Assad was verantwoordelijk voor de dood van honderdduizenden Syriërs tijdens de burgeroorlog tussen 2011 en 2024.

Een speciale rechtbank van de overgangsregering van Syrië is dit jaar begonnen met het berechten van functionarissen uit het regime van de voormalige dictator. Ook zijn broer Maher kreeg de doodstraf opgelegd. Beiden verblijven voor zover bekend in Rusland, waar ze asiel kregen na hun vlucht uit Syrië eind 2024.

Dictator en val

Bashar al-Assad trad in 2000 aan als leider van het land en volgde zijn vader Hafez al-Assad op, die dat jaar was overleden en in 1970 een staatsgreep had gepleegd. Hafez al-Assad regeerde het land als politiestaat, waarbij tegenstanders van het regime, politieke opponenten en journalisten werden gevangengezet, gemarteld en vermoord.

Toen Bashar al-Assad aan de macht kwam werd gehoopt dat hij een vrijere staat zou leiden, maar na een jaar bleek al dat dit niet zo was. Andersdenkenden werden gearresteerd en tijdens de Arabische Lente in 2011 in Syrië werden protesten tegen het regime bloedig neergeslagen en demonstranten neergeschoten. Hierop volgde een burgeroorlog die het hele land jarenlang ontwrichtte en waarbij honderdduizenden mensen om het leven kwamen.

Hoewel Assad het land in 2024 grotendeels onder controle leek te hebben, rukte richting het einde van dat jaar de Syrische rebellengroep HTS op. Zij veroverden in december de steden Homs en Damascus, waarop Assad de stad en ontvluchtte en zijn regime instortte.

Inwoners van Damascus reageren opgelucht op de veroordeling van Assad:

Ondanks de val van het regime van Assad, is Rusland een trouwe bondgenoot van Syrië gebleven. Zo zijn er al jaren Russische militaire bases in Syrië en ook nu er een nieuwe regering is blijven de banden hecht. Toen vorig jaar de voormalig rebellenleider en huidige president Ahmed al-Sharaa op bezoek bij Poetin was, zei hij dat wordt vastgehouden aan in het verleden gemaakte afspraken tussen beide landen. Vorige week kwamen de landen tot een nieuw akkoord over de Russische bases in Syrië.

Naast de jongere broer van Assad zijn ook andere functionarissen van het regime-Assad bij verstek ter dood veroordeeld. Zij zijn volgens de rechter schuldig aan onder meer moord met voorbedachten rade en marteling.

Daarnaast werd Assads neef van zijn moederskant Atef Najib ter dood veroordeeld. Hij wordt verantwoordelijk gehouden voor onder meer marteling en massamoord. Najib werd na de opstand van HTS in 2024 opgepakt en was wel aanwezig bij het voorlezen van het vonnis tegen hem en zijn neven. Het Syrische staatspersbureau SANA, dat de straffen bekendmaakte, vermeldt niet of de veroordeelden in beroep kunnen gaan en wanneer de mogelijke doodsvonnissen ten uitvoer worden gebracht.

Het is niet bekendgemaakt of de Syrische regering bij de Russische autoriteiten een uitleveringsverzoek gaat indienen voor de oud-dictator en zijn broer. Het is dan ook niet duidelijk of zij daadwerkelijk worden geëxecuteerd.

Correspondent Midden-Oosten Daisy Mohr:

"Gerechtigheid is cruciaal voor het nieuwe Syrië, maar er is nog een lange weg te gaan. Vanaf dag 1 na de val van het regime-Assad zijn mensen op zoek naar antwoorden en eerlijke rechtspraak. Lang niet iedereen zal uiteindelijk berecht kunnen worden maar kopstukken, zoals ook Atef Najib, zijn natuurlijk heel symbolisch.

Wel hoor ik hier in Syrië discussies over de doodstraf. Velen vinden dat een goed idee vanwege de misdaden waar deze mensen verantwoordelijk voor zijn. Anderen vinden juist dat het vanaf nu anders moet en dat de doodstraf daar niet bij past."

Veertien illegale mijnwerkers zijn in Zuid-Afrika in een verlaten mijnschacht in Nkaneng in het noorden van het land omgekomen. Ook werden tientallen anderen gewond aangetroffen, meldt de politie in een korte verklaring.

Er werden geen verdere details gegeven. Het medium Nova News zegt dat een rotslawine het ongeluk veroorzaakte. De Zuid-Afrikaanse site News24 schrijft dat de wanden van de mijn instortten terwijl een groep mijnwerkers ondergronds, illegaal, aan het werk was. De Zuid-Afrikaanse publieke omroep SABC meldt dat nog niet duidelijk is hoe de mijnwerkers zijn omgekomen.

Het ongeluk zou volgens de krant The Daily Maverick gisteravond hebben plaatsgevonden. De doden vielen in de buurt van de stad Rustenburg, op ruim 100 kilometer van Johannesburg, de grootste stad van het land.

Rustenburg is een belangrijk centrum voor de platinamijnbouw, een uiterst zeldzaam en kostbaar edelmetaal, in Zuid-Afrika.

Illegale mijnbouw groot probleem

Het probleem van illegale mijnbouw in Zuid-Afrika is al decennia hardnekkig. Tienduizenden niet-geregistreerde mijnwerkers zoeken onder de grond naar achtergebleven goud, platina en andere waardevolle mineralen.

Meestal trekken illegale mijnwerkers naar schachten die zijn verlaten door commerciële partijen en proberen vervolgens te winnen wat er nog over is. Vaak zijn mijnwerkers onderdeel van bendes, soms leidt dat tot gewelddadige confrontaties. Mijnwerkers staan bekend als zama zamas, wat vrij vertaald 'risiconemers' betekent.

Eind 2024 ontstond in de plaats Stilfontein een maandenlange patstelling rond een verlaten goudmijn. De politie omsingelde de mijn en beperkte de aanvoer van voedsel en water om de mijnwerkers te dwingen naar boven te komen. Wie naar buiten kwam, werd gearresteerd. Zeker 87 mensen kwamen om.

Volgens de laatste cijfers zijn er bij de ebola-uitbraak in het oosten van Congo zeker 2000 mensen overleden. De ziekte verspreidt zich in het land sneller dan ooit tevoren.

Inmiddels zijn 4381 bevestigde besmettingen geregistreerd, waaronder 2011 sterfgevallen.

Gisteren maakte de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) bekend dat ebola in februari al rondging in Congo, maanden voordat de uitbraak half mei officieel werd vastgesteld.

Mohamed Yakub Janabi, WHO-directeur voor Afrika, meldde dat sommige vroege patiënten ten onrechte de diagnose malaria of buiktyfus kregen. "We lopen daardoor achter het virus aan. Het virus is ons te snel af", zei hij.

Conflict en desinformatie

De epidemie is de op een na grootste ebola-epidemie ooit. Alleen de uitbraak in Guinee, Liberia en Sierra Leone tussen 2014 en 2016 was groter. Toen vielen er volgens de WHO 11.000 doden en waren er 28.000 besmettingen.

Het dodental loopt nu sneller op dan tijdens voorgaande uitbraken. Dat komt mede doordat de zeldzame Bundibugyo-variant woedt. Daar is in tegenstelling tot de meer voorkomende Zaïre-soort nog geen vaccin of behandeling voor beschikbaar, al wordt daar wel hard aan gewerkt.

Wat de situatie nog verder bemoeilijkt zijn gewapende conflicten, overbelaste gezondheidshulpdiensten en desinformatie waarin wordt beweerd dat ebola niet bestaat. Het lukt daardoor niet goed om patiënten te isoleren, hun contacten op te sporen en de verspreiding in te dammen. Het werkelijke aantal besmettingen is daardoor vermoedelijk veel hoger dan officieel bekend is.

Ebola is een zeldzame zeer besmettelijke infectieziekte. Het virus veroorzaakt bloedingen in het lichaam en kan worden overgedragen via lichaamsvloeistoffen zoals bloed, sperma of braaksel.

Nederland stuurt tientallen mariniers naar Groenland om mee te doen aan een NAVO-oefening. Dat heeft Defensieminister Yesilgöz in het tv-programma Goedenavond Nederland gezegd.

Het was al bekend dat Nederland aan de internationale missie zou deelnemen, maar niet duidelijk was hoeveel mensen er begin september voor een paar weken naar Groenland gestuurd worden.

Yesilgöz meldde op televisie dat het om "enkele tientallen mariniers" gaat. Ze wil het exacte getal niet noemen, omdat de Russen volgens haar goed in de gaten houden "wie wat waar doet". Nederland stuurt ook "enkele vaartuigen".

'Niet vanwege Trump'

Volgens de minister van Defensie is de oefening belangrijk vanwege "de stijgende activiteit van de Russen en Chinezen" in het poolgebied en heeft die "niks te maken" met Trump.

De Amerikaanse president heeft een paar keer gezegd Groenland te willen overnemen en heeft het nu opnieuw aan de stok met het eiland, dat een eigen status heeft maar deel uitmaakt van het koninkrijk Denemarken.

"Het is een NAVO-oefening", zegt Yesilgöz, "en in de NAVO zit ook Amerika". De Amerikanen doen weliswaar niet mee, maar het is wel "een gezamenlijke oefening".

Trump dreigde met sancties toen Nederland in januari aankondigde om met één militair mee te doen aan eerdere verkenningsoefening in het gebied, maar hij trok dat later weer in.

Een 52-jarige man en een 18-jarige vrouw uit de gemeente 's-Hertogenbosch zijn vanochtend aangehouden voor vernielingen en bekladdingen in Engelen en Bokhoven.

Daarbij werden eind vorige maand meerdere woningen beklad met kwetsende teksten rond de komst van een asielopvang voor 50 jongeren in een oud politiebureau op een bedrijventerrein.

Dertien bewoners deden aangifte. Op basis van buurtonderzoek en camerabeelden uit de omgeving zijn de twee verdachten aangehouden. De politie sluit niet uit dat meer aanhoudingen volgen.

De man en vrouw zitten vast en worden verhoord. Ook is beslag gelegd op spullen.

Meer dan tien huizen

De bekladdingen vonden plaats in de nacht van zaterdag 25 op zondag 26 juli. In Engelen, een dorp vlak bij de stad Den Bosch en onderdeel van die gemeente, werden meer dan tien huizen met graffiti bespoten.

Het ging om woningen van mensen die niet tegen de komst van een opvanglocatie voor gevluchte alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv) waren. Op de huizen werden teksten als 'amv nee' en scheldwoorden gekalkt. Ook de term 'poa' stond op verschillende gevels, dat is de afkorting voor een procesopvanglocatie voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen.

Een paar dagen later werd een auto gestolen van een bewoner die een poster van stichting Vluchtelingenwerk voor het raam had gehangen. Die werd op 500 meter van het huis teruggevonden in het water. Dat onderzoek loopt nog, maar staat los van het onderzoek naar de bekladdingen, zegt de politie.

Meer aanhoudingen

Jack Mikkers, burgemeester van Den Bosch, is blij met de arrestaties. "Het kan niet dat wij in een land leven waarin door intimidatie en geweld er geforceerd wordt op een besluit. We verwachten dat er nog meer aanhoudingen zullen volgen", zegt hij tegen Omroep Brabant.

Mikkers zegt dat het debat door de bekladdingen en vernielingen wordt "doodgeslagen". "In Nederland mag je van mening verschillen en vanuit verschillende perspectieven naar onderdelen kijken. Maar je moet je wel aan de spelregels houden. Bij die spelregels hoort niet dat je mensen gaat bedreigen, intimideren of geweld gebruikt. En dat mensen hun thuis ook hun thuis blijft."

De gemeenteraad neemt in september een definitief besluit over de komst van de opvanglocatie. Mikkers spreekt over "spannende weken". "Maar ik hoop toch wel dat we de grens en de bodem bereikt hebben van hoe we met elkaar omgaan. En dat we gewoon met elkaar het gesprek aan gaan."

Opnieuw vernielingen

Dit weekend werden protestborden vernield die waren opgehangen bij de geplande opvanglocatie. Ook daar doet de politie onderzoek naar. Donderdag worden de opgehangen borden en vlaggen weggehaald, zegt Mikkers.

Dat gebeurt omdat er volgens hem mensen zijn "die zich geïntimideerd voelen door de situatie zoals die nu is. We centraliseren dat op één plek om daarmee de openbare ruimte van ons allemaal te laten zijn."

Het is al maanden onrustig in Engelen. Eerder ging er een explosief af bij het pand waar de gemeente de asielzoekers wil opvangen. Tegenstanders demonstreerden, staken vuurwerk af en gingen onder meer de snelweg A59 op.

De bekladdingen maakten veel los in het dorp:

Toen de Amerikaanse president Trump vorige maand plotseling van vliegtuig wisselde na de NAVO-top in Turkije, werd hij heimelijk vervoerd in een cateringwagen. Dat zeggen functionarissen van het Witte Huis tegen de Amerikaanse kranten The Washington Post en The New York Times. Hij vloog daarna met een militair vliegtuig naar het Verenigd Koninkrijk in plaats van met het gebruikelijke Air Force One-vliegtuig.

Voor televisiecamera's in Ankara stapte Trump aan de voorkant in een van de Amerikaanse regeringsvliegtuigen van de Air Force One-vloot, maar daarna zou hij via de achterkant zijn uitgestapt. Daarop werd hij met een cateringwagentje, dat normaal gebruikt wordt voor het vervoer van etenswaren, naar het militaire vliegtuig gebracht.

Dreiging uit Iran

Vanwege "een reële dreiging" van partijen die banden zouden hebben met Iran werd van vliegtuig gewisseld, berichtte The New York Times eind vorige maand. De krant schreef op basis van bronnen dat deze pro-Iraanse groepen het gemunt hadden op Trump.

Daarom vloog de Amerikaanse president niet met de Air Force One naar een luchtmachtbasis in het Verenigd Koninkrijk, maar met een militair vliegtuig. Daar stapte hij vervolgens over op de Boeing 747-8 die hij van Qatar had gekregen en die ook onderdeel is van de Air Force One-vloot. De heenreis naar de NAVO-top in Ankara had de Amerikaanse president wel met dit toestel afgelegd.

'President beschermen is voornaamste'

Dat Trump vanaf Ankara met een ander vliegtuig vloog dan door het Witte Huis beweerd werd, was reden voor onvrede onder de groep journalisten die meereisde met de Air Force One. Zij waren in de veronderstelling samen met Trump in het vliegtuig te zitten, zoals bij de meeste reizen van de Amerikaanse president gebruikelijk is. Zo kunnen zij hem tijdens dit soort reizen interviewen.

Een voormalig medewerker van de Amerikaanse Secret Service, Donald Milahek, zegt tegen The New York Times dat de veiligheid belangrijker is dan transparantie. "Het is niet het agentschap voor publieke zaken. De taak van de Secret Service is de president beschermen", aldus Mihalek. Hij stelt dat het ook bij reizen van president Bush en Obama is voorgekomen dat er gebruik werd gemaakt van 'nepvluchten', om hen zo in het geheim te kunnen verplaatsen.

Veiligheid nieuw vliegtuig ondermaats

Over het door Qatar gegeven vliegtuig is veel te doen. Eerder berichtte The New York Times dat de veiligheidssystemen van het luchtvaartuig niet voldeden aan de eisen. Zo moeten de vliegtuigen van de Air Force One-vloot onder meer voorzien zijn van raketafweersystemen en apparatuur tegen spionage.

Het nieuwe regeringsvliegtuig krijgt volgens het Witte Huis in het najaar een upgrade. Wat er precies wordt aangepast, is niet bekendgemaakt.

In de special hieronder zie je wat de Air Force One zo'n bijzonder toestel maakt, en wat er volgens kenners mist aan het toestel dat Trump cadeau werd gedaan:

Op een industrieterrein in Lelystad is vanochtend rond 08.45 uur een grote brand uitgebroken bij een palletbedrijf. Volgens Omroep Flevoland was aan het eind van de ochtend onder controle. De brandweer is wel nog uren bezig met nablussen.

Volgens de regionale omroep zijn naast lokale brandweerlieden ook blusploegen uit Utrecht en Noord-Holland ingezet. De brandweer kon voorkomen dat het vuur oversloeg op andere gebouwen. Over de oorzaak van de brand is nog niets bekend.

Bij het bedrijf lagen duizenden houten pallets en andere houten materialen opgeslagen. Meerdere gebouwen zijn volledig afgebrand. Niemand raakte gewond.

Bij de brand kwam vanochtend veel zwarte rook vrij. Er werd een NL-alert verstuurd. Omwonenden werd geadviseerd om uit de rook te blijven en ramen en deuren dicht te houden. Een woordvoerder van Veiligheidsregio Flevoland zei om 10.15 uur dat de vlammen kleiner werden en de rook afnam.

De rook was in de wijde omtrek zichtbaar:

In de omgeving zijn roetdeeltjes en brandresten neergekomen. Die bevatten geen asbest, meldt de veiligheidsregio. Mensen mogen deze opruimen maar kunnen daarvoor het beste handschoenen aantrekken.

Een tankstation in de buurt van het bedrijf ging uit voorzorg dicht.

Een magneetvisser heeft afgelopen weekend in Werkendam een meterslang kunstwerk van een vis gevonden dat een maand geleden werd gestolen uit een dorp in dezelfde gemeente. De kunstenaar die de metalen steur maakte, is nog altijd stomverbaasd over de diefstal en de vondst.

Visser Gerbert van der Stelt was samen met zijn kinderen aan het vissen in een vijver in Werkendam. "De magneet bleef ineens aan iets haken. Het was te zwaar om op te tillen, de magneet hield het niet. Toen ben ik een haak gaan halen. Ik grapte nog tegen mijn vrouw: zou ik hier ook een vis mee kunnen vangen? Even later haalde ik een metalen steur naar boven", vertelt hij bij Omroep Brabant.

De steur aan de haak:

Kunstenaar Juul Baltussen (67) noemt het "toepasselijk" dat zijn vis in de vijver werd aangetroffen. Hij maakte het kunstwerk elf jaar geleden. Het kreeg een plek op een dijk in Hank. Dat het daar is weggehaald, kan hij niet verklaren. Het ijzeren kunstwerk is 3 meter lang en zo'n 60 tot 70 kilo zwaar.

Met boot en slijptol

"Het is heel maf. Je kan er niet met de auto komen, dus het moet met een boot gedaan zijn. En ze moesten hem met een slijptol afslijpen. Die vis brengt bij de schroothoop drie tientjes op. Waarom zou iemand hem weghalen?"

De kunstenaar vindt de omstandigheden rond de vondst opmerkelijk. "Het heeft iets grappigs. Ik had ook prima een nieuwe willen maken. Maar nu is de vis echt opgevist, dat vind ik wel leuk."

Baltussen gaat de steur opknappen in overleg met de kunstwacht in Leiden, die verantwoordelijk is voor het onderhoud. "Daarna gaat ie weer naar z'n oude stekkie."

Vandaag dertig jaar geleden reed 's ochtends een opvallende trein perron 2B van Amsterdam Centraal binnen: een gele diesellocomotief met twee lichtgroene oude Belgische rijtuigen. Met Lovers Rail kreeg NS voor het eerst concurrentie op het spoor.

Wie nu op de grotere treinstations rondkijkt ziet treinen in alle kleuren naast de geel/blauwe van NS. De concurrenten van NS willen de komende jaren meer plek op het spoor. Arriva rijdt sinds vorig jaar met nachttreinen en wil tussen de NS-treinen door van Zwolle naar Groningen rijden.

Ook wil Arriva vanuit Groningen een treinverbinding naar Parijs opzetten. Nieuwkomer GoVolta rijdt met treinen van Amsterdam naar Duitsland, en wil dat ook doen naar Parijs.

Niet eenvoudig

Toch kampen de nieuwe NS-uitdagers nog altijd met het grootste probleem dat Lovers Rail dertig jaar ook al had: dat het niet mogelijk is met één treinkaartje overal in te stappen.

"Wij kunnen treinen van Zwolle naar Groningen rijden, maar mogen geen reizigers op een Studenten OV-kaart meenemen. Dat is 40 procent van de reizigers. Als je die inkomsten misloopt dan krijg je het financiële plaatje niet rond", vertelt een woordvoerder van Arriva.

Daar kampt ook GoVolta mee, zegt directeur Hessel Winkelman: "Onze trein naar Duitsland zit vanaf de grens vol. In Nederland zijn nog stoelen vrij. We willen graag binnenlandse reizigers meenemen, maar een vergunning is niet zo eenvoudig."

Strandtrein

Lovers Rail dacht in 1996 nieuwe reizigers de trein in te kunnen lokken. Het bedrijf kwam voort uit rederij Lovers, bekend van de rondvaartboten in de Amsterdamse grachten.

Toen de overheid concurrentie op het spoor toestond, diende Lovers een verzoek in om vanaf Amsterdam via Haarlem naar IJmuiden met een 'strandtrein' te rijden. Amsterdammers met een Stadspas konden gratis mee.

Op Amsterdam CS ging dat niet zonder slag of stoot. NS verbood personeel reizigers van de concurrent te helpen, zelfs als die gehandicapt waren. "Gepensioneerde NS-machinisten die voor ons wilden rijden kregen een bericht dat ze dan hun pensioen zouden kwijtraken", blikt Lovers-directeur Peter Sul terug.

En zo ging het volgens Sul ook met het huren van locaties op de stations, die van NS zijn. "We moesten vanuit een soort bezemkast kaartjes verkopen. De eerste rit mochten we niet openen in het Restaurant 1e Klas. Dus gingen we naar Smits Koffiehuis. Met een glas champagne staken we in een stoet het stationsplein over."

Geen treinen

Nog altijd mopperen concurrenten over een moeizame relatie met NS, waarvan zij faciliteiten als informatieborden en personeelsruimtes moeten huren. Grootste probleem voor Lovers Rail was het vinden van een trein, die ook moest worden uitgerust met een door NS ontworpen spoorveiligheidssysteem.

Dertig jaar later hebben nieuwkomers als GoVolta soortgelijke problemen, zegt directeur Winkelmann: "Je kunt nog steeds niet ergens in Europa standaardtreinstellen huren. Een lening om ze te kopen kun je wel vergeten. Onze trein naar Parijs proberen we te kopen via een crowdfundingsactie. We hebben net 1 miljoen euro opgehaald."

Dreiging helpt

Bert van Wee, hoogleraar Transportbeleid aan de TU Delft, noemt de treinen van Lovers Rail vooral "van grote symbolische betekenis". "Het liet zien dat het mogelijk was om de concurrentie met NS aan te gaan", zegt hij.

Met de Kennemerstrand Expres van Lovers Rail werd NS, sinds 1940 monopolist op het spoor, flink wakker geschud. En daarmee ging NS toch ook een stapje harder lopen voor reizigers, concludeerde vervoersdeskundige Arnoud Mouwen in 2016 in een proefschrift. "Alleen al de dreiging van concurrentie zorgt dat NS beter en efficiënter opereert. Iets wat je in het hele openbaar vervoer ziet", vat hij de conclusie van zijn onderzoek samen.

Voormalig Lovers Rail-directeur Sul vindt zelf ook dat zijn bedrijf het spoor heeft opgeschud: "NS was in de jaren negentig nogal ingeslapen, een beetje arrogant geworden. Ze wilden bijvoorbeeld veel verbindingen met stoptreinen eruit doen. Ze dachten vooral vanuit het product, niet vanuit de reiziger."

Strandgeur

Sul wilde veel service aan boord, met verse koffie en prettige stoelen. "Een soort kleine Orient Express, zonder eerste en tweede klasse."

In een overmoedige bui had hij tegen NRC gezegd dat je in de Kennemerstrand Expres het strand al kon ruiken. "Dat namen ze een beetje serieus, waardoor ik die ochtend snel nog bij de Makro spuitbussen Air Breeze Zee heb gekocht. Ik had aan het treinpersoneel gevraagd daarmee voor vertrek in de trein te spuiten. Volgende dag stond in NRC: 'Je ruikt écht het strand in de trein'."

Hoewel Lovers Rail het in 1999 voor gezien hield, gingen de drie jaar ervaring op het spoor niet verloren. Het Franse CGEA had in 1997 een belang genomen in de NS-concurrent. De naam werd veranderd in Connex toen in 2001 busvervoerder werd BBA overgenomen. Het bedrijf ging in 2006 als Veolia opnieuw treinen rijden, in onder meer Limburg en Brabant.

NS: 'Veel veranderd in dertig jaar'

Over de concurrentie op het spoor zegt NS dat er "in dertig jaar veel is veranderd". De voormalige monopolist zegt tegenwoordig goed samen te werken met andere vervoerders en spoorbeheerder ProRail. "NS en marktwerking worden vaak als tegenpolen gepresenteerd. Het is het één, of het ander. Dat klopt niet. Marktwerking is er al en het werkt naast en aanvullend op de Hoofdrailnetconcessie", zegt het bedrijf. Wel vindt NS dat treinverbindingen "voor lange tijd, publiek gestuurd" moeten worden omdat de trein "zo veel maatschappelijke waarde vertegenwoordigt".

Goedemorgen! Vanmiddag maakt Femke Broeders-Bol haar EK-debuut op de 800 meter tijdens de EK atletiek in Birmingham. En in Colombia wordt nog steeds naar mensen gezocht onder het puin na de aardbeving van gisteren.

Eerst het weer: vandaag vooral in het midden en zuiden van het land veel zon, maar in het noorden ook geregeld stapelwolken. Het blijft overal droog en er waait een zwakke of matige noord- tot noordoostenwind. De temperatuur stijgt naar 21 graden in het noorden en 26 in het zuiden. De komende dagen is het zonnig en vooral donderdag en vrijdag is het tropisch met ongeveer 33 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Rusland heeft vannacht nieuwe luchtaanvallen op Oekraïense steden uitgevoerd. Zo kreeg Zaporizja het zwaar te verduren. Daar zette Rusland ballistische raketten en vliegtuigbommen in, zegt de gouverneur van de regio in het zuidoosten van Oekraïne.

Vijf mensen kwamen om het leven en twintig raakten gewond. Volgens de gouverneur loopt het aantal slachtoffers op.

Ook Kyiv werd beschoten met ballistische raketten, zei de burgemeester van de hoofdstad. In het centrum braken verschillende branden uit. Het gaat om meerdere pakhuizen. Er is tot nu toe melding gemaakt van één gewonde.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Gisteravond bleek Jessica Schilder opnieuw oppermachtig op de EK atletiek in Birmingham. Zij veroverde voor de derde keer op rij de Europese titel kogelstoten. Jorinde van Klinken pakte zilver.

Fijne dag!

Rusland heeft vannacht nieuwe luchtaanvallen op Oekraïense steden uitgevoerd. Zo kreeg Zaporizja het zwaar te verduren. Daar zette Rusland ballistische raketten en vliegtuigbommen in, zegt de gouverneur van de regio in het zuidoosten van Oekraïne.

Vijf mensen kwamen om het leven en twintig raakten gewond. Volgens de gouverneur loopt het aantal slachtoffers op. Op zijn Telegram-kanaal plaatste hij ook foto's na afloop van de aanvallen. Daarop is te zien dat er op verschillende plekken brand is uitgebroken.

Ook Kyiv werd beschoten met ballistische raketten, zei de burgemeester van de hoofdstad. In het centrum braken verschillende branden uit. Het gaat om meerdere pakhuizen. Er is tot nu toe melding gemaakt van één gewonde.

Dode in Rusland

Ook in Rusland zijn pakhuizen geraakt. Bij een droneaanval in de regio Voronezj in het zuidwesten van Rusland zijn vannacht een dode en twee gewonden gevallen, meldt persbureau Reuters.

De gouverneur van de regio meldt dat vijftien drones uit de lucht zijn geschoten en dat door een neergestorte drone branden ontstonden in twee magazijnen van een groot bedrijf. Hij maakt niet bekend om welk bedrijf het ging.

Reuters meldt dat de grote Russische webshop Wildberries eerder vandaag liet weten dat bedrijfsonderdelen in de regio Voronezj om veiligheidsredenen waren ontruimd. Wildberries is geregeld doelwit van Oekraïense droneaanvallen. Oekraïne stelt dat in de magazijnen onderdelen voor militaire drones en navigatieapparatuur liggen opgeslagen.

'Massale droneaanval'

Gisteren werden bij een Oekraïense "massale" droneaanval op een olieraffinaderij bij de Russische stad Nizjnekamsk dertien mensen gedood en 48 anderen verwond. Het zou een van de hoogste aantallen dodelijke slachtoffers in Rusland in maanden zijn.

Ook vorige week was het meerdere keren raak. De twee landen vielen elkaar over en weer aan. Woensdag kwamen er zeker zeventien mensen om bij Russische luchtaanvallen op Kyiv. Afgelopen weekend waren dat er vier.

Wat is een ballistische raket?

Ballistische raketten verschillen van kamikazedrones en kruisraketten omdat ze een grote boog maken de atmosfeer in, en vervolgens met grote snelheid naar beneden komen. Vaak slaan ze in voor of slechts minuten nadat het luchtalarm is afgegaan.

Door de aanhoudende droogte zijn er nieuwe verboden op het oppompen van water om te sproeien bijgekomen. Boeren en andere gebruikers mogen voorlopig geen water uit sloten, weteringen en kanalen halen in aanvoergebied Ankersmit, schrijft RTV Oost. Dat gebied ligt rond het Overijssels Kanaal, in Salland en rond Deventer.

Het gaat om het besproeien van onder meer gras, maïs, sportvelden en gewassen in de akker- en tuinbouw. Het nieuwe verbod ging maandagavond om 18.00 uur in. Het oppervlaktewater mag nog wel worden gebruikt als drinkwater voor vee en om branden te blussen.

Sinds half juli geldt ook in andere delen van Overijssel een zogenoemde beregeningsstop. Waterschappen verspreid over het land namen toen al extra maatregelen vanwege de aanhoudende droogte.

Gisteren kondigde ook het waterschap Rijn en IJssel een tijdelijk verbod aan voor het oppompen van grondwater om te sproeien. Dit verbod gaat aanstaande woensdag in, meldt Omroep Gelderland. Met het verbod hoopt het waterschap tien kwetsbare natuurgebieden te beschermen tegen onherstelbare schade.

'Een gedoe'

Ondertussen heersen er ook zorgen bij verschillende amateurvoetbalclubs. Door de droogte en het watertekort, kunnen er problemen ontstaan. Aankomend weekend gaat het seizoen voor de tweede en derde divisie van start. De KNVB stuurde maandag een brief naar alle amateurclubs over de droogte.

Clubs uit het Westland, waar sinds vorige week een sproeiverbod is, vragen zich af of trainingen en wedstrijden nog wel door kunnen gaan. De echte grasvelden hebben namelijk hoognodig water nodig.

In het Westland hebben clubs al gehoord dat er niet mag worden gespeeld op de velden tijdens het sproeiverbod. Dat bepaalde de gemeente, die verantwoordelijk is voor het onderhoud van de velden.

Gele plekken

"Wij hebben elf voetbalvelden waarvan we er maar drie kunnen gebruiken, omdat die kunstgras hebben", zegt secretaris Dick Hartman van FC 's Gravenzande tegen de NOS. Van een afstandje ziet het gras op de velden er goed uit, maar als je eroverheen loopt, springen de bruine plekken in het oog, zegt hij. "En als die geel worden, veranderen deze stukken in zandvlaktes."

De sloot die normaal gesproken gebruikt wordt om het veld te sproeien, staat al lager dan gebruikelijk ziet Hartman. De voetbalvereniging heeft vanwege de aanhoudende droogte een verzoek bij de gemeente ingediend om in plaats van het slootwater, leidingwater in te zetten voor het besproeien van de voetbalvelden.

'Regendansje'

Al met al denkt de secretaris dat het een "gigantische puzzel" wordt voor vrijwilligers om de schema's rond de trainingen en wedstrijden rond te krijgen. "Er is een kans dat er wedstrijden niet doorgaan. Dan moet je keuzes maken: wie mag er wel, en wie mag er niet voetballen."

Hartman hoopt dat het niet zover hoeft te komen en dat er een oplossing komt, via het weer of op een andere manier. "We doen iedere dag een regendansje in de hoop dat het gaat regenen."

Ook bij amateurvoetbalclubs in Limburg zijn er zorgen. De grasvelden zijn dor, bruin en vaak keihard, ziet L1 Nieuws. Vooral kleinere verenigingen met alleen echte grasvelden zijn de dupe.

SNC '14 uit Noorbeek heeft de trainingen voorlopig verplaatst naar andere clubs in de buurt. "Het is wel een gedoe", zegt voorzitter Jean Demollin tegen de regionale omroep. "En met de competitiewedstrijden die over een tijdje beginnen, wordt het nog erger. Dan moeten we uitwijken of starten met uitwedstrijden. Zover is het nog niet, al vrees ik het ergste."

President Trump riep de soldaten van de Nationale Garde vorige zomer naar Washington D.C. omdat volgens hem sprake was van een noodtoestand. Zij moesten de hoofdstad beschermen tegen "criminele bendes en bloeddorstige criminelen" die de stad onveilig zouden maken.

Inmiddels zijn ze er al een jaar en blijven ze tot de inauguratie van de volgende president in 2029. Critici zeggen dat er geen bewijs is dat de gardisten een positief verschil maken, terwijl ze de belastingbetaler miljarden dollars kosten.

Bij het Washington Monument in het hart van de hoofdstad zijn de gardisten populair. Ze poseren voor foto's en toeristen bedanken hen regelmatig voor hun diensten. Een van hen is sergeant Brower uit Michigan. "Voor ons is het eervol om Washington D.C. te mogen beveiligen tijdens de 250e verjaardag van Amerika", zegt hij trots.

Sergeant Brower is een van bijna 5000 soldaten in Washington D.C. Ze zijn door de hele stad te vinden, maar vooral bij toeristische trekpleisters zijn veel groen-gevlekte pakken te zien.

Een toerist uit de Amerikaanse staat Indiana was een aantal jaar geleden ook in Washington. "Het is stukken beter dan vorige keer. Het voelt niet alleen veiliger, het is veiliger. Kijk maar naar de statistieken", zegt hij.

Gewelddadige criminaliteit stijgt

President Trump claimt dat Washington D.C. veiliger is geworden, onder andere door de Nationale Garde. De cijfers van de politie in Washington D.C. laten zien dat er 20 procent minder meldingen van misdrijven zijn vergeleken met vorig jaar. Maar juist de gewelddadige criminaliteit die de president wil bestrijden, stijgt

Bovendien wordt de daling in misdaden niet veroorzaakt door de Nationale Garde, zegt veiligheidsexpert Chandler Hall van het Center for American Progress. Hij onderzocht de effectiviteit en de kosten van de gardisten in Washington D.C.

"Met de inzet van de Nationale Garde wordt de stad niet veiliger, maar straal je wel veiligheid in het straatbeeld uit", zegt Hall. "Omdat de stad niet veiliger wordt en het vooral om uitstraling gaat, begint het in de buurt te komen van een bezetting."

'Naar de juiste plek sturen'

Hall vertelt dat de Nationale Garde een beperkte invloed op misdaden heeft. "De functie van de Nationale Garde is beperkt tot het zijn van extra ogen en oren op straat."

Dat kan nuttig zijn in het bestrijden van gewelddadige criminaliteit, zegt de onderzoeker. "Maar alleen als ze naar de juiste plek worden gestuurd: de probleemwijken in plaats van het centrum."

Miljarden dollars

De Gardisten zijn volgens Hall een kortetermijnoplossing waarvan het beperkte effect wegvalt zodra zij de stad weer verlaten. "Echte langetermijnoplossingen, zoals financiering voor criminaliteitspreventie en re-integratie worden door de president wegbezuinigd", zegt Hall.

Als de president de financiering voor de inzet van de Nationale Garde in preventie had gestoken, was de daling nog veel groter geweest, claimt de onderzoeker.

Volgens het Pentagon komt de financiering voor de Garde de komende jaren uit op 1,4 miljard dollar, uitgaande van gemiddeld 2500 gardisten tot 2029. Volgens Hall zou het prijskaartje van 3,5 jaar inzet in de hoofdstad tot 4 miljard kunnen oplopen.

Een stuk duurder, zegt Hall, dan het inzetten van meer politieagenten. De politie heeft meer bevoegdheden en is beter getraind. "In mijn ogen is de Nationale Garde pure geldverspilling."

Shurandy 'Tyson' Q. staat sinds maandag terecht in een Curaçaos strafproces op Nederlandse bodem dat waarschijnlijk nog tot diep in volgend jaar zal doorlopen. Het dossier tegen de Curaçaoënaar is omvangrijk. Justitie ziet hem als een van de leiders van de beruchte Antilliaanse bende No Limit Soldiers (NLS) en verdenkt hem van betrokkenheid bij acht moorden, liquidaties en pogingen tot moord.

Vanwege zijn veiligheid wordt Q. berecht in de gevangenis waar hij in voorarrest zit. Dat is in de EBI, de zwaar beveiligde penitentiaire inrichting in Vught.

In Nederland is Q. nauwelijks een bekende naam. Op Curaçao ligt dat anders. De officier van justitie noemde hem eerder de 'Taghi van Curaçao', vanwege de positie die het Openbaar Ministerie hem toeschrijft binnen de georganiseerde misdaad.

Versleutelde communicatie

Q. zit sinds zijn uitlevering uit Dubai in juni in Nederland vast. Zijn strafzaak is Curaçaos. Hij volgde de zitting via een videoverbinding vanuit de EBI. Dat deed hij met zijn Nederlandse advocaat Guy Weski, de zoon van Inez Weski, naast zich. Op Curaçao wordt hij verdedigd door Eldon Peppie Sulvaran en Athena Sulvaran.

De eerste zitting, gisteren, was slechts de eerste voorbereidende zitting (pro forma). De inhoudelijke behandeling komt later. De verdediging wees er maandag op dat het om ongeveer dertien zaakdossiers gaat, naast een hoofddossier, een persoonsdossier en grote hoeveelheden versleutelde communicatie. Alleen het bestuderen daarvan gaat maanden kosten.

Een miljoen gulden

NLS ontstond als straatbende in de wijk Koraal Specht. Leden van de groep zijn veroordeeld voor zware gewelds- en drugsdelicten. De naam NLS raakte ook verbonden aan de moord op politicus Helmin Wiels in 2013 en de Hato-shooting een jaar later, waarbij twee mannen werden gedood en zeven omstanders gewond raakten.

Het Curaçaose OM verdenkt Q. ervan dat hij tussen 2010 en 2020 leiding gaf aan NLS. Daarnaast wordt hij verdacht van het uitlokken of medeplegen van meerdere moorden en pogingen daartoe op Curaçao, Sint-Maarten en daarbuiten.

Een van de zwaarste beschuldigingen betreft de Hato-shooting van juli 2014. Volgens het OM was Erwin 'Djais' Juliana, een leider van de rivaliserende groep Buena Vista City, het doelwit. Q. en NLS-leider Urvin 'Nuto' Wawoe zouden voor zijn dood een beloning van een miljoen gulden hebben uitgeloofd. Wawoe kreeg vorig jaar levenslang.

Een belangrijk deel van het bewijs bestaat uit PGP-berichten: versleutelde communicatie waarin volgens justitie over doelwitten, geld en de uitvoering van liquidaties werd gesproken.

En juist daar wordt het verleden van Q. met de Nederlandse justitie relevant.

Vijftien jaar geëist, vrijgesproken

Q. stond twaalf jaar geleden al terecht in Nederland. In de grote strafzaak Athena werd hij verdacht van de invoer van ruim zes kilo cocaïne via Schiphol, deelname aan een criminele organisatie en de voorbereiding van een moord. Het Nederlandse OM eiste vijftien jaar gevangenisstraf, maar de rechtbank Noord-Holland sprak hem in maart 2014 volledig vrij.

Het probleem zat vooral bij de vraag wie achter de onderschepte digitale communicatie zat. Justitie koppelde verschillende bijnamen en pingnamen aan Q. De rechtbank vond die identificatie daarentegen onvoldoende onderbouwd. Ook andere aanwijzingen maakten de ontbrekende verbinding tussen de berichten en Q. niet sterk genoeg.

De huidige zaak gaat niet over dezelfde strafbare feiten. Maar de overeenkomst in de bewijsvoering is opvallend: opnieuw ziet justitie Q. als leider en opdrachtgever en opnieuw spelen digitale accounts die aan hem worden toegeschreven een hoofdrol.

'Geen twijfel'

Daarom viel maandag vooral één uitspraak van het Curaçaose OM op. Volgens de officier bestaat er "geen twijfel" dat Q. de gebruiker is van de PGP-accounts waarop een deel van de nieuwe verdenkingen rust. Justitie verwijst daarvoor naar een uitgebreide identificatie in zijn persoonsdossier.

De verdediging ging nog niet inhoudelijk tegen de beschuldigingen in. Zelf beriep Q. zich op zijn zwijgrecht.

Weski vroeg wel direct toegang tot de volledige dataset uit het Themis-onderzoek. De verdediging wil niet alleen de door het OM geselecteerde berichten zien, maar ook kunnen controleren welke context daaromheen zit en hoe betrouwbaar die selectie is. Het OM stemde daarmee in.

Daarmee ligt een van de belangrijkste juridische gevechten al op tafel. Twaalf jaar geleden kon de Nederlandse justitie niet voldoende bewijzen dat Q. achter de belastende digitale identiteiten zat. Het Curaçaose OM zegt dat die cruciale schakel er ditmaal wel is.

Q. blijft voorlopig vastzitten. De volgende pro-formazitting is op 27 november.

Reddingswerkers hebben in de Oostenrijkse Alpen een groep met drie gezinnen moeten redden die de weg kwijt waren geraakt tijdens een wandeling in de bergen. De groep bestond uit 36 mensen, onder wie meerdere kinderen en twee baby's die vervoerd werden in kinderwagens.

Volgens lokale media vertrok de groep, bestaande uit zeventien Belgen, negen Britten, zeven Oostenrijkers en drie Amerikanen, vanaf het bergstation van de Wildspitzbahn bij Sölden op zo'n 2.650 meter hoogte. Het plan was om te voet af te dalen naar het dal, meer dan 1000 meter lager.

Verkeerde route gekozen

Hun uitrusting was hiervoor echter volledig ongeschikt, zegt een woordvoerder van de politie tegen de Oostenrijkse krant Kronen Zeitung. Ook de kinderwagens waren ongeschikt voor een lange wandeling in bergachtig gebied. Bovendien kozen de wandelaars ook nog eens de verkeerde route, aldus de politiewoordvoerder.

De groep belandde zo al snel op gevaarlijk terrein. Na lang ronddwalen verloren sommige wandelaars elkaar uit het oog. Uiteindelijk sloegen twee van hen rond 17.15 uur alarm. Helikopters rukten daarop snel uit. De situatie was toen al aardig verontrustend.

Een reddingswerker zegt tegen de Kronen Zeitung: "Verschillende betrokkenen bevonden zich op amper een halve meter van de afgrond en konden zich nog nauwelijks staande houden."

En: "We stonden voor de uitdaging dat de wandelaars verspreid waren over het terrein." Van de 36 wandelaars werden er veertien gered met een helikopter, de anderen werden te voet begeleid door de reddingsdiensten. Iedereen bleef ongedeerd, wat volgens de autoriteiten een klein wonder is.

Zo stonden twee jongens op grote hoogte vast op een steile helling, terwijl hun vader samen met een peuter vanaf een hoger gelegen punt toekeek hoe ze op het nippertje met de helikopter gered konden worden.

Reddingsoperatie zelf betalen

"Dit verhaal had dan ook heel anders kunnen aflopen", verzucht Jakob Fiegl, hoofdverantwoordelijke voor de reddingsoperatie. De wandelaars moeten de reddingsoperatie uit eigen zak betalen.

Het Turkse parlement heeft een wetsvoorstel aangenomen waardoor PKK-gevangenen mogelijk vervroegd vrijkomen. Het voorstel werd met 468 stemmen goedgekeurd door het 600 zetels tellende parlement.

Het wetsvoorstel beschrijft de procedures voor de ontwapening van de Koerdische militante beweging. Ook zou het mogelijk worden om gevangenisstraffen van veroordeelde PKK-leden op te schorten en lopende rechtszaken met vijf of tien jaar uit te stellen. De uitvoering gaat wel pas in als Turkije bevestigt dat de PKK alle wapens heeft ingeleverd.

De Turkse regering en de PKK zijn al langer bezig met vredesonderhandelingen. Vandaag is een belangrijke stap genomen, waarmee het vredesproces een nieuwe fase ingaat.

Wapens verbranden

Vorig jaar mei werd bekendgemaakt dat de PKK de wapens zou neerleggen en zichzelf zou opheffen. Later dat jaar hielden PKK-strijders een ceremonie waarbij ze symbolisch hun wapens verbrandden.

Voorstanders van de onderhandelingen stellen dat een stabiel Turkije juist nu belangrijk is, in een periode waarin er veel gebeurt in de regio en daarbuiten, zoals de oorlog in Oekraïne en de oorlog in Iran.

Toch is er ook kritiek. Vooral onder nationalisten leeft de vrees dat de onderhandelingen tot meer verdeeldheid kunnen leiden. Anderen vragen zich af of het vredesproces uiteindelijk zal uitmonden in de vrijlating van PKK-leider Abdullah Öcalan. Er is dan ook kritiek op het feit dat Öcalan niet wordt genoemd in het huidige voorstel.

Bloedige strijd

De PKK begon in 1984 een gewapende strijd tegen de Turkse staat. Aanvankelijk streefde de militante beweging naar een onafhankelijke Koerdische staat. Later verschoof het doel naar meer autonomie en rechten voor Koerden binnen Turkije. De groep pleegde geregeld aanslagen en wordt onder meer door de Verenigde Staten en de Europese Unie aangemerkt als terroristische organisatie.

Het is niet de eerste keer dat Turkije en de PKK met elkaar onderhandelen. Ook in het verleden zijn pogingen gedaan om tot vrede te komen, maar die liepen uiteindelijk op niets uit. Nog niet waren er zulke concrete stappen gezet als nu.

Als het vredesproces slaagt, kan daarmee een einde komen aan een bloedige strijd van ruim veertig jaar, waarbij meer dan 40.000 mensen om het leven zijn gekomen.

Het dodental van de zware aardbeving in Colombia is opgelopen tot zeker 132. Dat melden Colombiaanse media op basis van cijfers van de Colombiaanse Vereniging van Hoofdsteden, Asocapitales. Gisteravond maakte president De La Espriella bekend dat het nog om 111 doden ging.

De Colombiaanse non-profitorganisatie meldt ook dat het inmiddels niet meer gaat om minstens 87 gewonden, maar om ruim 570. Verder zijn er tientallen gebouwen ingestort.

In Cali zoeken reddingswerkers naar overlevenden:

Reddingswerkers zijn op zoek naar overlevenden onder het puin. Een van de ingestorte gebouwen is een ziekenhuis in Cali, meldt de gouverneur van de regio op X. Meerdere patiënten zaten vast onder het puin, maar inmiddels zijn ze op een na allemaal geëvacueerd, schrijft ze.

33 naschokken

De beving had een kracht van 7,4 en was op veel plekken in het land te voelen. Het epicentrum van de beving was in het westelijke Colombiaanse departement Chocó, maar ook in steden daarbuiten leidde de aardbeving tot doden en veel schade.

Na de eerste beving zijn er nog 33 naschokken gemeten, meldt een Colombiaanse radiozender. Het is niet duidelijk hoe zwaar die naschokken precies waren.

Onder meer in de steden Bogotá en Medellín moesten mensen hun huis verlaten:

Volgens de Colombiaanse minister van Binnenlandse Zaken zijn meer dan twintig gemeenten getroffen door de aardbeving. De kersverse president heeft een nationale noodtoestand afgekondigd en zegt dat hij persoonlijk de leiding neemt over de reddings- en hulpoperatie in de getroffen gebieden.

Naschokken

De geologische dienst in het land zegt dat de aardbeving de hoogste magnitude in de afgelopen tien jaar had. Ook meldde de dienst dat de beving werd gevolgd door naschokken met een kracht van 2,8 en 4,8.

Op beelden is de ravage te zien na de aardbeving:

Behalve aan gebouwen is er ook flinke schade bij vliegvelden gemeld. Vluchten zijn daar voorlopig opgeschort.

Internationaal wordt er hulp aangeboden aan Colombia. Zo hebben El Salvador en Ecuador toegezegd reddingwerkers te sturen indien nodig.

Ook de Europese Unie schiet te hulp. Voorzitter van de Europese Commissie Von der Leyen schrijft op X dat op dit moment de Europese satellietdienst Copernicus wordt ingezet om te helpen.

Het Openbaar Ministerie op Curaçao houdt Shurandy 'Tyson' Q. verantwoordelijk voor acht moorden en meerdere moordpogingen, vaak met wraak als motief. De officier van justitie noemde Q. "de Ridouan Taghi van Curaçao" en één van de belangrijkste leiders van de beruchte Antilliaanse bende No Limit Soldiers (NLS).

Q. hoorde de beschuldigingen aan in de de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught. Daar zit hij sinds juni vast omdat op Curaçao de beveiligingsmogelijkheden voor verdachten met het risicoprofiel van Q. beperkt zijn. Sinds zijn uitlevering vanuit Dubai was echter duidelijk dat hij wel op Curaçao terecht zou staan.

Via een videoverbinding konden Q., zijn Nederlandse advocaat en de rechter zien wat er in de zwaarbeveiligde rechtbank op Curaçao gezegd werd.

Moord en doodslag

Daar zaten een griffier, twee andere advocaten van Q. en de officieren van justitie. Het OM nam uitgebreid de tijd om uiteen te zetten wie Q. is en waar hij van verdacht wordt. Volgens het OM op Curaçao is hij een van de leiders van de gewelddadige criminele organisatie No Limit Soldiers (NLS), die vanaf de Antillen actief is in de wereld van "moord, doodslag, drugshandel en witwassen."

Als leider van de bende zou hij tussen 2014 en 2017 opdracht hebben gegeven voor het plegen van acht moorden, op Curaçao en Sint Maarten en ook in Brazilië. De moordaanslag op twee leden van een rivaliserende bende Buena Vista City mondde in 2014 uit in een grote schietpartij op de luchthaven van Curaçao. Zeven toevallige passanten raakten gewond bij deze aanslag, onder wie enkele toeristen.

Enorm boos

Als reactie daarop werd een jaar later de vrouw van een criminele compagnon van Q., Urvin 'Nuto' W., vermoord. Daarna vonden de wraakmoorden plaats. Volgens het OM op Curaçao is duidelijk dat de top van de NLS "enorm boos was en wraak zwoer". De moorden zouden zijn geregeld via "derden". W. zit inmiddels een levenslange celstraf uit voor de reeks moorden.

Q. weigerde te reageren op de beschuldigingen en beriep zich op zijn zwijgrecht.

Hij werd in 2020 in Dubai aangehouden en op verzoek van Curaçao afgelopen juni uitgeleverd. NLS wordt al vele jaren gelinkt aan zware criminaliteit, waaronder internationale drugshandel. Leden van de bende werden onder meer veroordeeld voor de moord op de Curaçaose politicus Helmin Wiels in 2013. Ook wordt de criminele organisatie in verband gebracht met de moord op Peter R. de Vries.

De rechter bepaalde dat Q. voorlopig nog in hechtenis blijft. De volgende zitting is in november.