NOS Nieuws - Algemeen

Iran dreigt met nieuwe aanvallen op Amerikaanse bases en Israëlische doelen in het Midden-Oosten. De waarschuwing volgt op Israëlische luchtaanvallen in zuidelijke buitenwijken van de Libanese hoofdstad Beiroet eerder vandaag én op uitspraken van de Amerikaanse president.

Bij de aanvallen van vanmiddag in Beiroet kwamen volgens Libanese staatsmedia zeker twee mensen om. Tegelijkertijd maakte Trump in een vandaag gepubliceerd interview met NBC een opvallende draai: hij zei dat Libanon wat hem betreft geen onderdeel hoeft te zijn van een kortetermijnakkoord met Iran.

Die uitspraak is opvallend, omdat Trump eerder deze week juist probeerde te voorkomen dat de Israëlische aanvallen in Libanon de onderhandelingen met Iran over een einde van de oorlog zou ondermijnen.

'VS begrijpt alleen taal van macht'

De Iraanse parlementsvoorzitter en toponderhandelaar Ghalibaf reageerde met een verklaring op X. Volgens hem zijn Amerikaanse en Israëlische bases en bezittingen in de regio weer legitieme doelwitten voor Iran, door de Amerikaanse marineblokkade en het "groene licht" dat de VS volgens hem aan Israël heeft gegeven om de aanvallen in Libanon op te voeren.

Ghalibaf zegt dat de VS en Israël niet toegewijd zijn aan het naleven van het staakt-het-vuren en dat ze niet geloven in dialoog. Door de marineblokkade in de Straat van Hormuz en de schending van afspraken over Libanon laten ze volgens hem zien "alleen de taal van de macht" te begrijpen.

De strijd tussen Israël en Hezbollah in Libanon is een van de belangrijkste punten in de onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran over een einde aan de oorlog in Iran, die vandaag precies honderd dagen geleden begon. Teheran heeft bij herhaling gezegd dat een einde aan de Israëlische aanvallen in Libanon een integraal onderdeel is van een eventueel vredesakkoord.

Israëlische aanval in Beiroet

Volgens een gezamenlijke verklaring van de Israëlische premier Netanyahu en minister van Defensie Katz waren de Israëlische aanvallen van vanmiddag gericht op een "terroristisch commandocentrum" van Hezbollah.

In Beiroet zouden drie explosies zijn gehoord. Libanese media meldden dat zeker twee gebouwen werden geraakt en dat er naast de twee doden elf gewonden zijn gevallen.

De Israëlische aanvallen zouden weer een reactie zijn op projectielen die de Libanese militie eerder vandaag op het noorden van Israël zou hebben afgevuurd. Het Israëlische leger claimt de lanceerinstallaties waarmee die raketten werden afgevuurd te hebben ontmanteld. Daarnaast werden aanvallen gemeld in de Zuid-Libanese stad Tyrus.

Sinds donderdag geldt een nieuw staakt-het-vuren tussen Israël en Libanon, na Amerikaanse bemiddeling. Dat akkoord wankelt alweer hevig. Gisteren kwamen bij een Israëlische aanval op een Libanees legervoertuig meerdere militairen om het leven.

Iraanse tegoeden en sancties

De aanvallen vallen samen met een gevoelig moment in de onderhandelingen tussen Washington en Teheran. Trump zei in het NBC-interview, dat vrijdag al werd opgenomen, opnieuw "heel dicht" bij een akkoord met Iran te zijn.

Verder zei hij niet van plan te zijn om Iraanse tegoeden vrij te geven of sancties op te heffen voordat een deal met Iran is gesloten. Volgens Trump zijn zulke stappen pas daarna aan de orde, als Iran zich aan de afspraken houdt.

De president meldde ook dat de VS het hoogverrijkte uranium van Iran zal verwijderen en vernietigen als er een akkoord komt. Dat kan volgens hem met medewerking van Teheran, maar desnoods ook zonder. Amerikaanse troepen blijven voorlopig in de regio "tot de zaak is afgerond", aldus Trump.

Tweeënhalf jaar lang versloeg Hisham Zaqout als journalist de oorlog in Gaza. Hij is nu in Nederland om met zijn ervaring journalisten in conflictgebieden te helpen.

Dat doet hij door onderzoek te doen naar de overlevingsstrategieën van Palestijnse journalisten. Daarvoor kreeg hij een beurs van onderzoeksinstituut NIAS, dat een speciaal programma heeft voor onderzoekers uit oorlogs- en conflictgebieden.

Zaqout kwam in februari naar Nederland. Hij is een van de drie Gazanen die via de rechter probeerde af te dwingen dat het ministerie van Buitenlandse Zaken hem zou helpen om zijn visum op te halen. Dat lag klaar in Jordanië, maar zonder hulp kwamen de drie Gaza niet uit. De bestuursrechter oordeelde dat Nederland hen niet hoefde te helpen.

Op Zaqout had die uitspraak geen effect meer, hij was net in Nederland aangekomen met hulp van Qatar. Zijn werkgever Al Jazeera heeft in de Qatarese hoofdstad Doha zijn hoofdkantoor.

Nooit gedacht aan stoppen

Zeventien jaar werkt Zaqout voor de Arabische nieuwszender, de laatste 2,5 jaar vanwege de oorlog van Israël tegen Hamas onder zeer moeilijke omstandigheden.

"Als correspondent maakte ik reportages en deed ik veel live verslag. We hadden geen kantoor meer. Mijn collega's en ik woonden in tenten en hadden vaak geen toegang tot schoon drinkwater, eten, genoeg benzine of een auto die werkte. Ondertussen werden we door het Israëlische leger aangevallen," vertelt hij.

Dertien van zijn ruim dertig collega's kwamen om het leven. Volgens de Verenigde Naties zijn er sinds het begin van de oorlog in Gaza bijna 300 journalisten vermoord.

Aan stoppen heeft Zaqout nooit gedacht. "Ik had geen keuze, we konden niet weg. Dus dan doe je wat wel kan en dat is werken. Het is de enige manier waarop we de rest van de wereld konden laten zien wat hier gebeurde."

Behalve dat hij met het verlies van collega's te maken had, verloor hij 120 familieleden. Dat zijn naasten, maar ook verre familieleden. Familie die het overleefde, heeft hij in Gaza moeten achterlaten. Zijn vrouw en kinderen konden wel samen met hem Gaza te verlaten, zij wonen in België.

Helpen op afstand

Hoewel Zaqout niet meer in Gaza is, probeert hij zijn collega's waar hij kan vanuit Nederland te ondersteunen. "Veel van de apparatuur die ze gebruiken is beschadigd of werkt niet meer. Ze gebruiken hun mobiele telefoons om verslag te doen. Ik help ze om technologische problemen die ze hebben op te lossen."

Ook schrijf hij nieuwsartikelen of reportages over Gaza. "Ik ben op een veilige plek, ik heb hier alles wat ik nodig heb. Ik werk nog steeds in Gaza, maar op afstand." Hoewel hij van zijn werk hield, mist hij het niet. Zijn collega's mist hij wel. "Ik leefde 2,5 jaar met hen. Mijn collega's zijn niet enkel mijn collega's. Ze zijn mijn vrienden."

Sinds 10 oktober 2025 geldt er een staakt het vuren in Gaza. Toch betekent dat volgens Zaqout dat er voor zijn collega's weinig is veranderd. Ze wonen nog steeds in tenten, hebben geen kantoor en hebben nog dagelijks met bombardementen te maken.

Journalisten zijn doelwit

De ervaring die hij als journalist in Gaza heeft opgedaan, probeert hij nu in te zetten om collega's in conflictgebieden te helpen. Vijf maanden lang doet hij onderzoek bij het NIAS. Hij krijgt er gedurende zijn onderzoeksperiode onderdak, een kantoor, een beurs en hij heeft veel contact met Nederlandse en internationale onderzoekers die hier ook tijdelijk zijn.

Zaqout onderzoekt hoe het journalisten in Gaza lukt om, ondanks pogingen om hen het zwijgen op te leggen, toch verslag te doen en te overleven. Hij hoopt uiteindelijk te kunnen helpen de handleiding voor journalisten in conflictgebieden van de International Federation of Journalists te actualiseren.

"Toen ik op de universiteit zat, leerden we over de handleiding, die bevat veiligheidsprotocollen. In Gaza werken die niet. Niet alleen burgers, maar ook journalisten werden aangevallen. Wat doe je dan?

Onderdeel moet zijn hoe je als journalist overleeft wanneer je wordt aangevallen en niet aan je basisbehoeften kunt voldoen, maar ook hoe je schrijft, filmt en live verslag doet met je mobiele telefoon. Welke applicaties handig zijn en hoe nieuwsredacties daar beter op ingericht kunnen worden."

Eind juli zit zijn tijd in Nederland erop. Als journalist krijgt hij naar eigen zeggen geen toestemming om terug te gaan naar Gaza. "Ik was correspondent en dat werk wil ik voortzetten. Al Jazeera heeft verspreid over de wereld meer dan 100 kantoren. Ik ga daar werken waar ik nodig ben."

Het Nigeriaanse leger heeft zeker 360 mensen bevrijd die waren ontvoerd door terreurorganisatie Boko Haram. Het gaat vooral om vrouwen en kinderen die vanuit verschillende gemeenschappen in het land waren ontvoerd. Ze zaten vast in de staat Borno in het noordoosten van het land.

De reddingsoperatie vond plaats in de bergen van Mandara. Meerdere teams van het leger zijn het bolwerk van Boko Haram vanuit verschillende hoeken binnengedrongen om de ontvoerde inwoners te bevrijden.

Twee baby's waren ernstig verzwakt door hun gevangenschap en hebben de reddingsoperatie niet overleefd, zegt een woordvoerder van het leger. De andere mensen die werden gered zijn volgens hem succesvol geëvacueerd en worden nu medisch onderzocht.

De woordvoerder zegt dat de reddingsoperatie "een flinke klap is" voor de terreurgroep. Volgens een Nigeriaans medium hebben verschillende Boko Haram-strijders zich overgegeven, anderen zouden de bergen zijn ingevlucht. Of er mensen zijn omgekomen bij de bevrijdingsactie, wordt niet gemeld.

Gewapende ontvoeringen

Boko Haram is een islamitische groepering die sinds 2009 actief is en een kalifaat wil stichten in het noordoosten van Nigeria. De terreurgroep werd breed bekend nadat die in 2011 een gebouw van de Verenigde Naties in de Nigeriaanse hoofdstad Abuja had aangevallen. Een vrachtwagen vol explosieven reed het gebouw binnen, waarna deze ontplofte. Daarbij kwamen tientallen mensen om het leven.

In het noorden van Nigeria zijn ontvoeringen een groot probleem. Naast aanvallen die de terreurgroep geregeld uitvoert, gaat de regio gebukt onder gewapende criminele bendes die met ontvoeringen geld willen verdienen.

Daarbij worden vaak tientallen mensen meegenomen, om vervolgens losgeld te eisen voor hun vrijlating.

Een man (22) uit Apeldoorn is vanochtend op straat in Berkel-Enschot gewond geraakt bij een beschieting. Buurtbewoners zeggen dat de man vanuit een huis is beschoten, schrijft Omroep Brabant.

De man raakte rond 10.00 uur gewond aan zijn been door de beschieting aan de Berkelseweg. De politie is daarna een huis binnengevallen en heeft daar een man aangehouden. Ook heeft de politie meerdere luchtdrukwapens in beslag genomen.

Het slachtoffer is naar het ziekenhuis gebracht. Het is onbekend hoe het met de man gaat. De man is waarschijnlijk met een luchtdrukwapen beschoten, meldt de politie.

Of de gearresteerde man de bewoner van de woning is, is niet bekendgemaakt. "De politie heeft nog veel vragen en doet onderzoek naar wat er precies gebeurd is", schrijft de politie op X.

In de Oekraïense plaats Tsjernobyl is een gebouw dat gebruikt wordt voor de opslag van gebruikte kernbrandstof beschadigd door een Russische drone. De Oekraïense autoriteiten melden dat er op het moment van de inslag geen brandstof werd bewaard in de faciliteit.

Volgens de Oekraïense president Zelensky heeft Rusland de kernfaciliteit in het noorden opzettelijk met een Shahed-drone aangevallen. Hij spreekt van een "extreem laaghartige Russische aanval". Zelensky zegt dat de "de brutaliteit van Rusland, dat al langer grenzen overschrijdt, toeneemt".

Zelensky stelt dat Rusland de afgelopen week 88 raketten, ruim 3000 aanvalsdrones en 1800 slimme bommen op Oekraïne heeft afgevuurd.

Het internationaal atoomagentschap IAEA is door Oekraïne geïnformeerd over de aanval en stelt dat de faciliteit behoorlijk beschadigd is. Ook gebouwen in de buurt zijn geraakt door de drukgolf van de explosie. Op enkele meters van de opslagplaats liggen "grote hoeveelheden nucleair materiaal opgeslagen", zegt het IAEA. Een team van het agentschap gaat de faciliteit op korte termijn bezoeken om de gevolgen van de aanval te onderzoeken.

De kernreactor in Tsjernobyl is buiten gebruik, maar er wordt nog wel kernbrandstof bewaard. De Oekraïense autoriteiten zeggen dat metingen geen piek laten zien in het stralingsniveau en dat er niet meer straling is dan gebruikelijk.

Kernramp Tsjernobyl

De opslagplaats ligt op zo'n 15 kilometer van de kerncentrale van Tsjernobyl, waar 40 jaar geleden de grootste kernramp uit de geschiedenis plaatsvond. Na een grote brand in de kerncentrale trok een radioactieve wolk over de wijde omgeving, waarbij tientallen mensen door de straling om het leven kwamen.

Over het exacte aantal doden als gevolg van de ramp is geen consensus, maar volgens de Wereldgezondheidsorganisatie zijn naar schatting in de jaren daarna zeker 5000 mensen aan de gevolgen van de straling overleden. In Belarus, Oekraïne en Rusland stierven die onder meer aan kanker.

Het is niet voor het eerst dat Tsjernobyl wordt geraakt door Russische drones. In februari vorig jaar werd de beschermhuls om de voormalige kerncentrale beschadigd bij een droneaanval.

Deze stalen constructie werd in 2016 gebouwd om de omgeving van de kerncentrale te beschermen tegen radioactieve straling. Na de kernramp in 1986 werd een betonnen overkapping gebouwd tegen straling, maar deze moest worden vervangen omdat er scheuren in kwamen.

"Over zorg weet ik alles, maar mijn taal moet beter", zegt de Syrische Jamila. Als statushouder had ze moeite om Nederlands te leren en als ervaren verpleegkundige uit Syrië moest ze hier nog een mbo-opleiding doen, maar sinds deze week is ze aan het werk in een woonzorgcentrum in Rotterdam.

Het kabinet wil dit soort obstakels wegnemen om zo meer nieuwkomers aan werk te helpen. Volgens het kabinet zijn er te veel nieuwkomers in Nederland die niet werken in tijden van personeelstekorten. Vrijdag meldde VVD-minister Aartsen van Werk en Participatie in een brief aan de Tweede Kamer dat de komende jaren 75.000 statushouders geholpen gaan worden bij het vinden van een baan.

Van de statushouders die in 2021 een verblijfsvergunning kregen, heeft na twee jaar ongeveer een vijfde een baan. Dat aantal neemt na meerdere jaren toe tot bijna 60 procent, maar het blijft achter bij het Nederlandse gemiddelde. Daar moet verandering in komen, vindt Aartsen. Zeker omdat werkgevers in sectoren als de bouw of de zorg "schreeuwen om extra handen".

Soepeler regels

Sinds eind 2023 mogen asielzoekers die zes maanden eerder een asielaanvraag hebben ingediend het hele jaar door werken. Dat wordt gezien als aantrekkelijk voor werkgevers, omdat nieuwkomers voorheen maar 24 weken per jaar mochten werken.

Een onderzoeker van het Sociaal Cultureel Planbureau zei in gesprek met de NOS dat "door te werken, nieuwkomers de taal en cultuur leren kennen". Dat helpt volgens de onderzoeker bij de integratie in Nederland.

Jamila krijgt "ongelooflijk veel energie van haar werk". Ze spreekt vol lof over de cliënten in het woonzorgcentrum en haar collega's.

Een nieuwe start

Ze heeft veel ervaring in de zorg: in Syrië werkte ze twintig jaar als verpleegkundige, op verschillende plekken. Toen Jamila in Nederland kwam, moest ze een nieuwe start maken.

Begin dit jaar concludeerde de Algemene Rekenkamer dat statushouders nu nog vaak lastig een baan vinden vanwege de lange procedure en de taalobstakels. Betaald werk is lastig te combineren met taallessen en ook is er een tekort aan taaldocenten.

Ook voor Jamila was het Nederlands een obstakel. Onder meer omdat zij de taal niet machtig was, had ze als statushouder moeite met werk vinden. "Taal is het allerbelangrijkst", zegt ze.

Werkgevers stellen vaak hoge taaleisen aan werknemers. Een van de suggesties van de Rekenkamer was om taalonderwijs op de werkvloer mogelijk te maken. Het ministerie gaat onder meer hierover de komende maanden met werkgevers in gesprek.

Vorig jaar sprak de NOS met asielzoekers die werken bij een poedercoatingbedrijf in Nederland:

Niet alleen taal kan een obstakel zijn, ook hebben nieuwkomers vaak niet de passende studie gedaan voor een baan. Jamila heeft wel Syrische diploma's, maar die zijn hier niet geldig. Zij heeft daarom de mbo-studie helpende zorg en welzijn gedaan. Daar staat normaal gesproken twee jaar voor; zij behaalde het diploma in acht maanden.

Dat sluit aan bij de plannen van het kabinet. De minister komt met een traject om relevante werkervaring of opleiding vanuit het land van herkomst te laten voldoen aan de Nederlandse maatstaven.

Vrouwen aan het werk

Ook komt er een speciaal traject om vrouwelijke asielzoekers in tien gemeenten aan het werk te krijgen. Nu is het nog zo dat één op de vijf vrouwen die in Nederland mag blijven een baan heeft. Aartsen wil dat dit er meer worden.

Dat zij minder werken heeft verschillende oorzaken, schrijft het ministerie. In het land van herkomst hebben ze vaak niet gewerkt en daardoor missen ze ervaring. Daarnaast is het volgens het ministerie lastig om zorgtaken te combineren met werk.

Dat herkent ook Jamila, die vijf kinderen heeft. Zij vindt het belangrijk om een goed voorbeeld te zijn voor haar kinderen en dat wil ze ook door te werken. "Als het me niet was gelukt om werk te vinden, was ik vrijwilligerswerk gaan doen", zegt ze.

Zonder werk zou ze zich minder goed voelen. Toen ze pas kort in Nederland was, had ze verdriet over de oorlog in Syrië. Ze kende hier niemand en sprak de taal niet. Nu ze een studie heeft gedaan en werkt, gaat dat veel beter en wil ze zichzelf verder ontwikkelen.

Na de presidenten Trump en Poetin is het morgen de beurt aan de Noord-Koreaanse dictator Kim Jung-un om Xi Jinping de hand te schudden. Voor het eerst in zeven jaar tijd reist de Chinese leider naar Noord-Korea. Vooral de timing van het bezoek is veelzeggend.

Xi's vorige bezoek aan Noord-Korea vond plaats kort na de mislukte top tussen Trump en Kim in 2019. Die Chinese toenadering werd gezien als een poging van Peking om opnieuw grip te krijgen op het Noord-Koreadossier, nadat Trump rechtstreeks met Kim was gaan onderhandelen. Met alle wereldwijde spanningen lijkt China nu nogmaals te willen benadrukken dat wie iets van Noord-Korea wil, langs Peking moet.

Er is in de afgelopen zeven jaar veel veranderd. Tijdens de coronapandemie sloot Noord-Korea voor lange tijd de grenzen en stortte de buitenlandse handel in. Het land maakte een comeback op het internationale toneel met de uitbreiding van het bondgenootschap tussen Pyongyang en Moskou.

Spanning rond Tumenrivier

Wat begon als politieke toenadering, groeide snel uit tot een bredere samenwerking tussen Rusland en Noord-Korea op zowel militair als economisch gebied. Noord-Korea levert Rusland wapens en mankracht voor de oorlog tegen Oekraïne, terwijl Rusland op zijn beurt economische steun, voedsel en technologische samenwerking biedt. En die samenwerking lijkt zich alleen maar verder uit te breiden.

Toch betekent de Russische opmars volgens Oost-Azië-expert Seong-Hyon Lee, verbonden aan Harvard universiteit, niet dat China zijn invloed op Noord-Korea verliest. "De huidige Chinees-Noord-Koreaanse relaties zijn sterker dan veel mensen denken," stelt hij. "China blijft verreweg Noord-Korea's belangrijkste economische levensader, vooral voor voedsel, brandstof en industriële goederen", aldus Lee.

Toch zijn er wel degelijk spanningen tussen de drie landen. Tijdens de recente ontmoeting tussen Xi en Poetin in Peking bespraken zij expliciet de trilaterale samenwerking met Noord-Korea, rond de Tumenrivier, op het punt waar de drie landen samenkomen.

Voorzichtig herijken

China koestert al decennia de ambitie om z'n invloed over dit deel van de rivier uit te breiden en zo de toegang tot de Japanse Zee te verzekeren. Maar Noord-Korea en Rusland gooiden dit jaar roet in het eten door daar een tweede brug te bouwen. Sommige experts zien dat als een manier om China's invloed in het gebied te beperken en als bewijs dat Noord-Korea de relatie met Rusland boven die van China stelt.

Ook al is Pyongyang sterk afhankelijk van China, Xi kan niet al te hoog van de toren blazen. De noorderbuur blijft een belangrijke bondgenoot in de bredere machtsstrijd met de Verenigde Staten in Azië. Volgens Lee maakt China zich zorgen over de steeds hechtere militaire samenwerking tussen de VS, Japan en Zuid-Korea, die volgens hem wordt aangejaagd door de groeiende samenwerking tussen Rusland en Noord-Korea.

"Vanuit het perspectief van Peking dreigt dit precies het soort gemilitariseerde regionale blok te creëren dat China al lange tijd probeert te vermijden", aldus Lee. Ook om die reden probeert China zijn Noord-Koreabeleid voorzichtig te herijken.

Buiten Peking om

Ondertussen groeit Noord-Korea's kernwapenprogramma verder door, deels bekostigd door de handel met China en Rusland. De Noord-Koreaanse leider riep deze week nog op tot een "exponentiële uitbreiding" van het nucleaire arsenaal. Volgens het veiligheidsonderzoeksinstituut SIPRI beschikt het land inmiddels over 50 kernkoppen.

Officieel zegt Peking voorstander te zijn van nucleaire ontwapening van het Koreaanse schiereiland. Noord-Korea staat onder zware sancties van de VN-Veiligheidsraad vanwege het kernwapenprogramma. Ook China stemde in 2017 nog voor die sancties, maar in de praktijk veroordeelt China de nucleaire ontwikkeling van Noord-Korea nauwelijks. In plaats daarvan willen Rusland en China "Noord-Korea beschermen tegen buitenlandse druk", aldus een verklaring die het Kremlin uitgaf na het bezoek van Poetin aan China.

Daarbij komt nog een andere zorg, stelt Lee: "Donald Trump heeft meermaals laten blijken opnieuw direct met Kim te willen onderhandelen. China wil voorkomen dat diplomatie tussen Washington en Pyongyang net als in 2019 volledig buiten Peking om verloopt."

Het bezoek van Xi aan Kim lijkt daarmee minder op een klassiek bilateraal staatsbezoek en meer een signaal van de nieuwe machtsverhoudingen in Azië. China wil duidelijk maken dat het, ondanks de groeiende rol van Rusland en de terugkeer van Trump op het wereldtoneel, nog altijd de centrale speler blijft in Oost-Azië.

Goedemorgen! In New York houdt bondscoach Ronald Koeman een persconferentie, maandag speelt Oranje tegen Oezbekistan. En in Normandië wordt een herdenkingsplaquette onthuld ter ere van de Nederlandse bijdrage aan D-Day.

Eerst het weer: De dag begint bewolkt met vooral in de noordelijke helft kans op buien. Later is het vaker droog met ruimte voor de zon. Het wordt 18 tot 20 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier lees je alles over de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten: Dit is er vannacht gebeurd:

Bij Israëlische luchtaanvallen op Gaza-Stad zijn zeker zeven Palestijnen gedood, onder wie twee vrouwen. Volgens de Palestijnse autoriteiten werd een vluchtelingenkamp in Gaza-Stad geraakt. Vijftien mensen raakten gewond, onder wie kinderen.

Tegen persbureau Reuters zegt een woordvoerder van het Israëlische leger dat de aanvallen waren gericht op "terroristen". Dat zegt het leger doorgaans, ook als er veel burgerslachtoffers vallen.

Hamas veroordeelt de aanval in een verklaring en noemt de timing opvallend. In Egypte hebben onderhandelaars vandaag gepraat met Hamas-leiders over het vervolg van het staakt-het-vuren. De gesprekken zullen naar verwachting nog een paar dagen duren, vertellen bronnen aan persbureau Reuters

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Onderzoekers van de TU Delft hebben een drone ontwikkeld die is geïnspireerd op hoe eekhoorns zweven. Deze SquirrelDrone gebruikt geen vaste vleugels of propellers, zoals de meeste drones nu doen, maar kan tijdens het vliegen zijn hele lichaamsvorm aanpassen, vergelijkbaar met hoe een eekhoorn zijn poten, romp, staart en vlieghuid gebruikt tijdens een zweefvlucht.

Een fijne zondag!

Van onze Correspondent is een serie van de makers van podcast De Dag. Iedere zondag maken we kennis met een van de correspondenten van de NOS, het land waar ze wonen en de verhalen die wat hen betreft meer aandacht verdienen. Vandaag: Devi Boerema, correspondent Zuid-Azië.

Devi woont sinds vorig jaar in New Delhi, in India. Daar beginnen haar dagen vroeg: ze moet om 04.30u opstaan om haar watertank te vullen. Water dat goed van pas komt als het 46 graden is, zoals nu. Op sommige dagen komt ze nog eerder haar bed uit, om hard te lopen in de stad die daarna door hitte en smog wordt verteerd.

Het is een groot verschil met het leven in Mumbai, waar ze eerder woonde. Ze was er toen de stad in 2008 werd getroffen door aanslagen en was dagenlang op pad om verslag te doen voor Nederlandse media. Het was de start van haar journalistieke carrière.

Beluister deze podcast

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Nu, 18 jaar later, doet ze weer verslag vanuit India. Met in haar hand een lijstje met onderwerpen die ze vooral niet te veel aandacht wil geven: vrouwen in sari's bijvoorbeeld, en het kastenstelsel. Want India is zo veel meer dan achtergrondverhalen: het land is belangrijk op het wereldtoneel en dat wil Devi laten zien.

Volgende week: een gesprek met Rudy Bouma, correspondent in Washington. Heb je een vraag aan hem, stuur die dan naar dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra

Redactie: Lisa Konings

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Een voorleesvoorstelling over dalmatiër Muk die meer stippen wil, een musical over Doornroosje of een uitvoering van het Nationale Ballet; voor jonge en oudere kinderen valt er in het theater van alles te beleven en op steeds meer plekken kan dat gratis. Zeker dertig locaties bieden komend seizoen voorstellingen aan waarbij kinderen kosteloos toegang hebben, blijkt uit de nieuwe jaarprogramma's. Volwassen begeleiders moeten wel betalen.

Dit jaar is dat ook zo in het Wilminktheater in Enschede. Bezoekers tot 18 jaar kunnen na de zomer gratis allerlei voorstellingen bezoeken. Ook theater Het Speelhuis in Helmond voegt zich komend seizoen bij de locaties met kosteloos aanbod voor jongeren. Theater Hanzehof in Zutphen begon er begin dit jaar mee en geeft dat in het nieuwe theaterjaar een vervolg, met zeven voorstellingen die voor kinderen vrij toegankelijk zijn.

In toelichtingen wijzen de schouwburgen op het belang van theater voor kinderen. "Door kinderen gratis toegang te bieden, krijgen jonge bezoekers, ongeacht achtergrond of inkomen, de kans om theater van dichtbij te beleven", schrijft het theater in Zutphen. In Enschede willen ze dat "kinderen en jongeren in de regio kunnen kennismaken met theater, zonder dat kosten een belemmering vormen".

Bedrijven als sponsor

Kartrekker van het gratis jeugdtheater is Maaspoort in Venlo. Daar zagen ze het jonge publiek tijdens de coronapandemie uit de theaterzalen verdwijnen. In 2022 zag nog maar 15 procent van de kinderen een voorstelling, tegen 59 procent vóór covid, vertelt theaterdirecteur Leon Thommassen. "Terwijl het zo belangrijk is om kinderen die ervaring mee te geven. We vonden dat we iets moesten doen aan die cijfers."

De oplossing: een jeugdfonds, gesteund door stichtingen, fondsen, bedrijven en betrokken theaterbezoekers. "De partijen die we benaderden, waren meteen heel enthousiast, ook vanwege de aansprekende doelgroep", vertelt de directeur. "In een paar weken hadden we het fonds opgetuigd en dekking om alle voorstellingen een jaar lang gratis aan te bieden aan kinderen." Daarbij kregen de makers voor alle bezette stoelen betaald, óók de kinderstoelen.

"We merkten al heel snel dat het ging vliegen", zegt Thommassen. "In 2018/2019, het meest vergelijkbare seizoen van voor corona, hadden we 5000 bezoekers bij jeugdvoorstellingen. In seizoen 2024/2025 ging het om ruim 23.000 bezoekers voor gratis jeugdvoorstellingen, waarvan bijna 14.000 kinderen. De bezetting steeg van 46 procent naar 84 procent."

Meer donateurs

Overtuigd door het succes in Venlo namen de afgelopen jaren steeds meer theaters de Limburgse formule over, zoals Schouwburg Hengelo. Daar zijn sinds seizoen 2024/2025 praktisch alle jeugd- en dansvoorstellingen gratis voor bezoekers tot en met 16 jaar. Het theater koos bewust niet voor een beperkt aantal gratis voorstellingen. "Als we dit dan doen, willen we ook dat bezoekers zelf kunnen kiezen waar ze naartoe gaan", zegt marketingmanager Mirella Jellema.

De schouwburg zag het aantal bezoekers bij familievoorstellingen in het eerste seizoen verdubbelen. Cijfers over het bijna afgelopen theaterjaar zijn er nog niet, maar de schouwburg gaat hoe dan ook door met de gratis toegang. De extra belangstelling heeft een positief bijeffect: meer mensen melden zich als 'vriend van de schouwburg' en doneren jaarlijks een bedrag.

Marktverstoring

Voor families zijn de betaalbare uitjes een uitkomst, maar bij commerciële theaterproducenten wringt het concept. Zij zien volle zalen in theaters die kinderen gratis toegang geven, maar lege plekken in de schouwburg met betaalde tickets een stad verderop. "Er ontstaat oneerlijke concurrentie tussen theaters", zegt directeur Dian Hoelscher van de Vereniging Vrije Theaterproducenten (VVTP).

Die verschuivende bezoekersstromen leiden er volgens haar toe dat de theaters die kinderen wel laten betalen minder of geen jeugdvoorstellingen meer programmeren en dat het totale aanbod voor kinderen afneemt. Daardoor komen rondtrekkende voorstellingen die het zonder subsidie doen in de knel, vervolgt Hoelscher. Deze makers komen zo aan te weinig optredens om uit de kosten te komen. "De effecten zijn op de langere termijn niet houdbaar."

De VVTP gooide deze week in Utrecht de knuppel in het hoenderhok door op de ledenvergadering van schouwburg- en concertgebouwdirecties te dreigen met een boycot van theaters die kinderen vrije toegang verschaffen. Die woorden hebben gewicht; bij de VVTP aangesloten producenten, zoals Studio 100, Van Hoorne Studios en REP Entertainment, verzorgen zo'n 85 procent van alle professionele podiumkunsten in Nederland, becijferde de vereniging.

Voor theaterdirecteuren komt de dreigende boycot rauw op hun dak. Zij zien de vrije toegang voor kinderen als het nieuwe normaal en als een goede manier om jonger publiek aan hun theaters te binden. Voor verbeteringen staan ze open, benadrukt Thommassen, maar in de teruglopende inkomsten voor theatermakers herkent hij zich niet. "Wij zijn in Venlo juist veel meer gaan programmeren. De betalingen aan impresariaten voor familie- en jeugdvoorstellingen zijn explosief gestegen."

Kansengelijkheid

Thommassen hoopt dat de producenten en podia samen tot een landelijke formule kunnen komen waarin iedereen zich kan vinden, ook op de lange termijn. "Ik zou het doodzonde vinden als dit initiatief de nek wordt omgedraaid en kinderen weer buiten de zaal blijven. Kansenongelijkheid is in iedere gemeente een heet hangijzer. Allemaal naar dezelfde voorstelling gaan, iets ultiemers op dat vlak kan ik niet verzinnen."

Bij een woning in Eindhoven is vannacht een explosief afgegaan. Niemand raakte gewond, maar de woning liep wel schade op. De politie heeft drie mensen aangehouden. Het gaat om twee mannen van 19 en 24 jaar uit Den Haag en een 20-jarige man uit Rotterdam.

Op het moment van de explosie waren er mensen binnen. Buurtbewoners hoorden iets na 01.30 uur een knal in de Magnoliastraat. Na de explosie ontstond er brand in de voortuin en de hal van de woning. Op foto's is een zwartgeblakerde voordeur te zien. Ook een heg, de hal en een afdakje vlogen in brand.

Omroep Brabant schrijft op basis van een journalist ter plaatse dat er een benzineachtige lucht op straat hing. De brandweer en politie kwamen ter plaatse en kregen het vuur snel onder controle.

Even op straat

Het is niet bekend hoeveel mensen er thuis waren toen het explosief afging. Naast de getroffen woning moest ook het huis van de buren worden ontruimd, waardoor de ouders met hun baby even op straat kwamen te staan.

Bernadette Chirac, die ruim zestig jaar getrouwd was met de Franse oud-president Jacques Chirac, is op 93-jarige leeftijd overleden. De voormalige première dame was bijzonder populair bij het Franse volk en was een drijvende kracht achter Chiracs politieke opkomst.

Zo adviseerde zij haar man gedurende zijn lange politieke loopbaan. "Zij is de vrouw van mijn leven, we hebben samen zoveel bereikt", schreef Jacques Chirac in 2011 in zijn memoires. Chirac, die twaalf jaar president was van Frankrijk, overleed zelf in 2019 op 86-jarige leeftijd.

Tot op heden is Bernadette Chirac de enige Franse première dame die zelf een politiek ambt heeft bekleed. Van 1979 tot 2015 was ze raadslid van het departement Corrèze en in 1977 werd ze loco-burgemeester van Sarran, terwijl Chirac zijn politieke carrière in Parijs uitbouwde.

Rokkenjager

Bernadette en Jacques Chirac ontmoetten elkaar op de universiteit Sciences Po in Parijs en trouwden in 1956. Chirac diende 18 jaar als burgemeester van Parijs, werd tweemaal premier van Frankrijk en was minister van Binnenlandse Zaken en Landbouw voordat hij in 1995 nipt de presidentsverkiezingen won van de socialistische tegenstander Lionel Jospin.

Chirac was een politicus met een conservatief-rechtse signatuur. Hij was de eerste Franse president die Frankrijks rol in de Holocaust erkende en was fel gekant tegen de Amerikaanse invasie in Irak in 2003. Hij was geliefd bij de Fransen vanwege zijn droge humor en charme, maar had ook zijn schandalen en werd in 2011 schuldig bevonden aan het verduisteren van overheidsgelden.

Ook stond Chirac bekend als een rokkenjager, een onderwerp waar Bernadette na de affaires openhartig over sprak, nog voordat hij overleed. Zo zei ze in een documentaire in 2016 dat haar man vrouwen aantrok "als vlinders bij een lamp".

"Alle mannen die macht of veel geld hebben, trekken vrouwen aan", vervolgde ze. Ze zei dat ze ook ontrouw had kunnen zijn, maar dat niet had gedaan. "Om eerlijk te zijn, ben ik heel erg verliefd op mijn man."

Bernadette maakte van het Élysée, het presidentieel paleis, een plek waar haar goedkeuring ertoe deed. Ze weigerde zich te reduceren tot 'vrouw van'. Ze kon grappig zijn, maar ook meedogenloos en fel. Ze liet zich vaak zien in Chanel-pakken en droeg grote Dior-zonnebrillen.

Goede doelen

President Macron schrijft op X dat hij en zijn vrouw Brigitte "met veel verdriet" het overlijden van Bernadette Chirac hebben vernomen. "Als première dame heeft zij samen met president Chirac onze geschiedenis getekend." Hij heeft een condoleanceregister geopend in het presidentieel paleis ter nagedachtenis aan haar.

Ook schrijft Macron dat Bernadette het lot van miljoenen jonge patiënten in heeft veranderd. Ze zette zich in haar leven in voor goede doelen, onder meer als het gezicht voor Opération Pièces Jaunes. Dat is een stichting die geld ophaalt om de levensomstandigheden van kinderen en tieners in ziekenhuizen te verbeteren.

Haar toewijding aan goede doelen kwam voort uit persoonlijke betrokkenheid. Het echtpaar had twee dochters, waarvan de oudste dochter Laurence op 58-jarige leeftijd overleed aan een hartstilstand. Ze kampte met een eetstoornis na het oplopen van meningitis in haar tienerjaren. Claude, de jongere dochter van het echtpaar, was Chirac's persoonlijke adviseur tot zijn dood.

In 2023 speelde Catherine Deneuve de rol van de presidentsvrouw in Bernadette, een satirische komedie over haar jaren in het Élysée.

Bij een schietpartij op een festival in de Amerikaanse staat Ohio zijn twaalf mensen gewond geraakt. Twee van hen verkeren in kritieke toestand, melden lokale autoriteiten. De politie heeft nog niemand opgepakt.

Er is nog veel onduidelijk over wat er is gebeurd. De politiechef van Toledo, waar de schietpartij plaatsvond, zei dat het erop leek dat "minstens twee personen betrokken waren die waarschijnlijk op elkaar schoten".

De leeftijd van de slachtoffers ligt tussen de 14 en 61 jaar. De meeste slachtoffers waren volgens de lokale politiechef twintigers.

Victoriaanse huizen

De schietpartij vond plaats om 17.30 lokale tijd op het Old West End Festival. Dat is een jaarlijks tweedaags festival in het historische centrum van de stad met livemuziek, voedselkraampjes en rondleidingen door Victoriaanse huizen en winkels. Het wordt gezien als de aftrap van Toledo's festivalseizoen.

Twee festivalgangers vertelden het lokale medium WTOL dat ze van het festival genoten toen ze meerdere schoten hoorden en er paniek uitbrak. Ze omschrijven de situatie als "totale chaos".

Bezoeker Kevin Berry zegt dat hij met zijn vrienden op straat naar livemuziek zat te luisteren toen hij schoten hoorde. "Iedereen ging liggen", vertelde hij aan persbureau AP.

Toen hij weer opkeek, zag hij dat een pistool op minder dan 15 meter afstand van hem op de grond werd gegooid. Politieagenten die rondliepen op het festival reageerden op de schietpartij.

Berry, die een medische opleiding heeft gevolgd en in de Amerikaanse marine heeft gediend, zei dat hij op zoek ging naar slachtoffers die hulp nodig hadden. Hij zegt dat hij minstens vijf mensen met schotwonden heeft gezien.

'Veilige plek voor gezinnen'

Mike DeWine, de gouverneur van Ohio zegt diep bezorgd te zijn over de situatie. "Zomerfestivals moeten veilige plekken zijn voor gezinnen om samen tijd door te brengen zonder angst voor geweld."

Toledo is de op vier na grootste stad van Ohio en staat bekend om zijn grote historische buurt met Victoriaanse architectuur, de Old West End. De buurt bestaat uit 25 woonblokken uit de laat-Victoriaanse tijd en behoort tot de grootste nog bestaande concentraties laat-Victoriaanse huizen in de VS.

Bij Israëlische luchtaanvallen op Gaza-Stad zijn zeker zeven Palestijnen gedood, onder wie twee vrouwen. Volgens de Palestijnse autoriteiten werd een vluchtelingenkamp in Gaza-Stad geraakt. Vijftien anderen raakten gewond, onder wie kinderen.

Tegen persbureau Reuters zegt een woordvoerder van het Israëlische leger dat de aanvallen waren gericht op "terroristen". Dat zegt het leger doorgaans, ook als er veel burgerslachtoffers vallen.

In een verklaring heeft Hamas laten weten de aanval te veroordelen en noemt de timing opvallend. In Egypte hebben onderhandelaars vandaag gepraat met Hamas-leiders over het vervolg van het staakt-het-vuren. Die zullen naar verwachting nog een paar dagen duren, vertellen bronnen aan persbureau Reuters.

Aanvallen gaan dagelijks door

Officieel geldt er sinds oktober vorig jaar een staakt-het-vuren tussen het Israëlische leger en Hamas, bemiddeld door de Amerikaanse president Trump. Toch gaan de aanvallen op Gaza nog dagelijks door.

Volgens de Palestijnse gezondheidsautoriteiten, die onder controle staan van Hamas, zijn er sinds het begin van het bestand meer dan 950 mensen gedood in de Gazastrook. In dezelfde periode zijn volgens Israël vier Israëlische militairen gedood.

Op de bezette Westelijke Jordaanoever is vrijdagavond een baby doodgeschoten door het Israëlische leger. Dat gebeurde toen een militair op een auto schoot waar het gezin in zat. Zijn ouders raakten gewond.

Het Israëlische leger heeft erkend dat er op burgers is geschoten en zegt "diep bedroefd" te zijn over het incident. De zeven maanden oude Sam Fahd Abu Haikal werd volgens zijn vader in het gezicht geraakt. Ook de moeder, die Sam vasthield, werd door een kogel in het gezicht getroffen. De vader raakte gewond aan zijn hand. De baby is al begraven in Hebron.

'Voortdurende escalatie'

Bij Israëlische luchtaanvallen op Zuid-Libanon werden de afgelopen dag negen mensen gedood, onder wie drie militairen van het Libanese leger. Het Israëlische leger zegt in reactie dat het "een voertuig opmerkte dat zich verdacht richting militairen bewoog".

De Libanese president Aoun noemt de aanval een schending van het internationale recht tijdens een "voortdurende escalatie die de stabiliteit en veiligheid in het zuiden van Libanon bedreigt".

De aanvallen volgen op het nieuwe, broze staakt-het-vuren dat Israël en Libanon een paar dagen geleden sloten. Voorwaarde was dat Hezbollah zich terugtrekt uit het zuiden van Libanon, maar Hezbollah zat als partij niet aan tafel.

Officieel geldt er al sinds 16 april een staakt-het-vuren tussen Israël en Libanon, maar in de praktijk is daar weinig van te merken. Hezbollah blijft glasvezeldrones tot ver over de grens sturen en Israël veroverde vorig weekend kasteel Beaufort in het zuiden van Libanon, een strategisch gelegen ruïne. Daarmee verschoof de Israëlische gevechtszone in Libanon opnieuw dieper het land in.

Sinds bekend is dat de Noorse kroonprinses Mette-Marit op een wachtlijst staat voor een longtransplantatie is het aantal mensen dat zich in Noorwegen heeft aangemeld als orgaandonor explosief gestegen. Dat zegt een woordvoerder van de Noorse Stichting Orgaandonatie tegen dagblad Dagbladet. Hij heeft het over "krankzinnige cijfers".

In de hele maand mei kwamen er in Noorwegen per dag gemiddeld zeventig orgaandonoren bij. Nadat het Noorse hof naar buiten had gebracht dat de chronische longziekte van Mette-Marit was verergerd en dat zij dringend een nieuwe long nodig heeft, zijn deze aantallen enorm toegenomen. Donderdag meldden zich al driehonderd donoren, vrijdag waren dat er zelfs bijna 2200.

'Waanzinnige aantallen'

"Dit zijn werkelijk waanzinnige aantallen, zoals we die zelden eerder hebben gezien", aldus de woordvoerder. "Het is vergelijkbaar met wat we in december zagen." Toen meldde het koningshuis dat Mette-Marit waarschijnlijk een longtransplantatie nodig zou hebben. Vrijdag werd duidelijk dat dit daadwerkelijk zo is.

Ook de site van de Stiftelsen Organdonasjon (Stichting Orgaandonatie) werd de afgelopen dagen veel vaker bezocht, 38 keer vaker dan op een normale dag in mei. De stichting houdt zich vooral bezig met voorlichting over en het stimuleren van orgaandonatie na overlijden.

Krijgt de kroonprinses niet op tijd een transplantatielong, dan heeft zij waarschijnlijk nog maar één of twee jaar te leven. Mette-Marit lijdt aan longfibrose. Bij deze ziekte raakt het longweefsel beschadigd door de vorming van littekens, waardoor de longen stug worden en steeds minder goed zuurstof kunnen opnemen. In afwachting van de operatie heeft de kroonprinses haar werkzaamheden neergelegd.

Even uit de gevangenis

Noorse media melden dat Mette-Marits zoon Marius Borg Høiby waarschijnlijk enkele uren de gevangenis mag verlaten om zijn moeder te bezoeken. Hij zou dan begeleid worden door gevangenispersoneel.

Høiby zit sinds februari in voorlopige hechtenis en staat terecht voor vele misdrijven, waaronder een aantal verkrachtingen. Op 15 juni wordt duidelijk hoe hoog zijn straf zal zijn. Er is ruim zeven jaar gevangenisstraf tegen hem geëist.

In een kringloopwinkel hoop je altijd op een bijzondere vondst, maar van deze vondst schrokken de medewerkers van 2Switch in Arnhem toch wel flink. Bij de ingang van de winkel troffen ze een bak aan met daarin een slang van ruim 1,5 meter lang.

De slang, mogelijk een netpython, zat in een plastic bak met zaagsel en gaatjes in het deksel. Hij werd gevonden door medewerker Victoria en die vond hem wel mooi, maar bij anderen leidde vondst van de python tot de nodige paniek.

Het dier heeft anderhalf uur op kantoor gestaan voor de dierenambulance kwam. "Het beestje was rustig. Toch durfden onze andere collega's niet langs het kantoor op te lopen", zei een medewerker tegen Omroep Gelderland.

Waarom de slang werd gedumpt bij een kringloopwinkel is niet duidelijk. "Waarschijnlijk recyclen. Op zoek naar een nieuwe eigenaar", grapt de medewerker. Mogelijk was het dier bedoeld voor een reptielenwinkel die onlangs in de buurt is geopend.

Vrede met buurland Azerbeidzjan en toenadering tot de Europese Unie: dat zijn de centrale thema's bij de parlementsverkiezingen van morgen in Armenië. Rusland heeft er de afgelopen weken alles aan gedaan een verwachte verkiezingsoverwinning van premier Nikol Pasjinjan te dwarsbomen, onder meer door een boycot van Armeense groenten en fruit, mineraalwater en alcoholische dranken in te stellen.

De Russische importstop is een beproefd middel dat Rusland vaker inzet in conflictsituaties. Ditmaal is de reden dat Armenië onverholen toenadering zoekt tot de EU. Begin mei ontving Pasjinjan in de hoofdstad Jerevan de leiders van de meeste Europese landen. Tot grote woede van Moskou was ook de Oekraïense president Zelensky aanwezig.

De weg naar Europa is voor Armenië nog heel lang en zal nog decennia vergen. Vooralsnog is het hoogst haalbare voor de Armeniërs visumvrij reizen naar de EU. Maar Moskou wil Armenië nu al dwingen definitief een keuze te maken tussen Rusland en de EU.

'Armenië zwicht niet'

De Russische maatregelen zijn een flinke klap voor veel Armeense exporteurs, voor wie Rusland de meest voor de hand liggende afnemer is. Armenië ligt in de zuidelijke Kaukasus en grenst aan Iran, Turkije, Azerbeidzjan en Georgië. Alleen met Iran en Georgië zijn de grenzen geopend, die met Turkije en Azerbeidzjan zijn al meer dan drie decennia dicht.

Pasjinjan heeft boos gereageerd op de Russische boycot. Armenië zal volgens hem niet zwichten onder de druk. Hij heeft beloofd Armeense groente- en fruittelers te compenseren voor geleden verliezen.

Twee dagen voor de verkiezingen liet hij tijdens een debat nogmaals doorschemeren dat Armenië op termijn mogelijk vertrekt uit de Organisatie voor het Verdrag inzake Collectieve Veiligheid. Dat is een tegenhanger van de NAVO onder leiding van Rusland. Eerder al bevroor Jerevan de deelname aan het militaire bondgenootschap, maar tot een formele uittreding kwam het niet.

Reden voor dat besluit was voor Armenië het feit dat de coalitie niet ingreep toen Azerbeidzjan in 2023 na ruim dertig jaar met militaire macht de overwegend door Armeniërs bewoonde Azerbeidzjaanse enclave Nagorno-Karabach heroverde. De inname leidde tot een uittocht van de ruim honderdduizend Armeense inwoners van het gebied.

Vrede met Azerbeidzjan

Het bereiken van een duurzame vrede staat hoog op het verlanglijstje van Pasjinjan. Hij had het afgelopen jaar meerdere ontmoetingen met de Azerbeidzjaanse leider Ilham Alijev en de Turkse president Recep Tayyip Erdogan. Een vredesverdrag geeft uitzicht op het heropenen van de grenzen met de buurlanden, waarna Armenië en Azerbeidzjan een belangrijke schakel kunnen gaan vormen in een nieuwe handelsroute die China en Centraal-Azië via de Kaukasus en Turkije moet verbinden met Europa.

De achterban van Pasjinjan ziet hem als de man die de voorbije bloedige decennia definitief achter zich kan laten en garanties biedt op een rustigere toekomst. Zijn politieke tegenstanders beschuldigen hem ervan een marionet te zijn in de handen van Alijev en Erdogan.

Pasjinjan krijgt ook veel kritiek op wat velen zien als een autoritair optreden tegen andersdenkenden. Hij heeft zijn opponenten meermalen met harde maatregelen bedreigd. Volgens de oppositie telt Armenië tientallen politieke gevangenen.

Huisarrest en arrestaties

Pasjinjans belangrijkste rivaal, de Armeens-Cypriotisch-Russische zakenman Samvel Karapetjan, heeft huisarrest omdat hij zou hebben opgeroepen tot het omverwerpen van de zittende macht. Volgens hem zijn de beschuldigingen politiek gemotiveerd. Vandaag werden ook zes leden van Karapetjans partij Sterk Armenië zonder opgaaf van redenen gearresteerd.

Sterk Armenië staat te boek als pro-Russisch. De partij komt volgens de laatste peilingen op de tweede plaats, op flinke afstand van Pasjinjans partij Burgercontract. Op de derde plaats komt de partij van zakenman Gagik Tsaroekjan. De verkiezingsuitslag kan evenwel nog voor verrassingen zorgen want bijna de helft van de ondervraagden geeft in de peilingen aan nog geen keus te hebben gemaakt, of wil die keus niet kenbaar maken. Vooral veel jongeren in Armenië hebben zich afgekeerd van de politiek.

Cruciaal voor Pasjinjan is of hij zich kan verzekeren van een twee derde meerderheid in het parlement. Daarmee kan hij probleemloos grondwetshervormingen doorvoeren, die nodig zijn om een definitieve vrede met Azerbeidzjan te kunnen bereiken.

Het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam is niet van plan om mee te werken aan een bezoek van de omstreden rapper Ye, voorheen Kanye West. Het museum zegt "onaangenaam verrast" te zijn door een uitnodiging van de Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch aan de rapper.

Ye is in Nederland voor twee concerten in het Gelredome in Arnhem. Voorafgaand aan zijn optreden van gisteravond verzamelden zich demonstranten voor het stadion met banners waarop verwijzingen stonden naar uitspraken en acties van de rapper.

De controversiële artiest deed in het verleden meerdere malen uitlatingen die antisemitisch en naziverheerlijkend waren. Zo bracht hij vorig jaar nog het nummer Heil Hitler uit, verkocht hij T-shirts met hakenkruizen en beweerde hij acht jaar geleden dat "400 jaar slavernij een keuze was".

Complottheorieën

Het concert dat Ye gaf is volgens een NOS-verslaggever ter plekke zonder grote incidenten verlopen. Voorafgaand aan het concert werden wel twee mannen aangehouden op verdenking van het verstoren van de openbare orde. Ze zijn meegenomen naar het bureau. De politie laat weten dat het geen demonstranten waren. Ze zijn na verhoor weer vrijgelaten.

Volgens persbureau ANP zijn ook drie mensen weggestuurd door de politie. Zij droegen borden met complottheorieën over de Holocaust en wilden daarmee naar het protest van enkele Joodse organisaties tegen het optreden van Ye gaan.

Burgemeester Marcouch nodigde Ye uit om samen met hem het Nationaal Holocaustmuseum te bezoeken en een krans te leggen bij het Namenmonument, samen met de opperrabbijn. Ye heeft daar nog niet op gereageerd.

'Ongewenste impact'

Het museum wil geen medewerking verlenen aan een eventueel bezoek. "Dit heeft een ongewenste impact op andere bezoekers en levert daarnaast ook zorgen op over de integriteit van deze herinneringsplek", laat een woordvoerder van het Joods Cultureel Kwartier en het Nationaal Holocaustmuseum weten.

Het museum stelt dat het "geen podium" wil zijn voor het verbeteren van "een door antisemitische uitlatingen beschadigd imago". "En een bezoek aan het museum alleen is niet genoeg om die opvattingen te veranderen. Daar is helaas meer voor nodig."

Marcouch nuanceert zijn woorden inmiddels. In een reactie aan persbureau ANP laat hij weten dat hij "niet per se" naar het museum wil met Ye. Er is geen concreet plan, maar het voorstel is "de revue gepasseerd van wat je zou kunnen doen". Marcouch noemt het "spijtig dat het lijkt alsof alles richting het Holocaustmuseum gaat".

Eerste Nederlandse optreden

Ye trad gisteravond op voor 40.000 mensen in het Gelredome. Het is zijn eerste optreden in Nederland sinds 2013. Morgen, op zijn 49ste verjaardag, staat een tweede concert gepland.

Tegen de optredens van de rapper in Arnhem spande het Centraal Joods Overleg (CJO) een kort geding aan. De rechtbank bepaalde dat de artiest niet geweerd hoefde te worden uit Nederland en dat zijn concerten door konden gaan.

Burgemeester Marcouch zei eerder al dat het aan de driehoek (burgemeester, politie en OM) is om te bepalen "hoe en wanneer" er wordt ingegrepen als er tijdens de concerten iets strafbaars gebeurt.

Een Duitse ultrasporter heeft rond het Noordzee-eiland Helgoland gezwommen. André Wiersig deed ruim 3 uur over de tocht van 11 kilometer door zeer koud water. Hij gebruikte daarvoor geen speciaal pak, maar had alleen een zwembroek aan.

Helgoland ligt zo'n 50 kilometer uit de kust van Noord-Duitsland. Wiersig zegt tegen de Duitse zender WDR dat de watertemperatuur bij het strand zo'n 13 graden was. Verder uit de kust was het niet meer dan 9 of 10 graden.

Vanwege de kou voelde Wiersig tijdelijk zijn armen niet meer. Toch deed hij een uur korter dan gedacht over de tocht.

De 54-jarige Wiersig heeft een lange lijst van extreme zwemtochten op zijn naam staan. Zo zwom hij in 2014 door Het Kanaal van Engeland naar Frankrijk en in 2018 door de Straat Tsugaru tussen de Japanse eilanden Honshu en Hokkaido.

Vijf jaar geleden raakte de sportman verknocht aan Helgoland, toen hij als eerste mens ooit van het vasteland naar het eiland zwom. Daar deed hij ruim 18 uur over. Wiersig zegt tegen de WDR dat het voelt alsof de eilanders hem sindsdien geadopteerd hebben. Vandaag viert het eiland dat het sinds 200 jaar een badplaats is.

Een chemiebedrijf uit het Groningse Farmsum heeft de afgelopen drie jaar zo'n 5 miljoen kilo afvalzout illegaal laten dumpen nabij de Belgisch-Nederlandse grens, blijkt uit onderzoek van Follow The Money (FTM) en BN De Stem. Dit zou tot ernstige bodemverontreiniging in de grensregio hebben geleid. Het Openbaar Ministerie heeft een strafrechtelijk onderzoek ingesteld.

Het chemiebedrijf dat van de illegale dumpingen wordt verdacht is Dutch Glycerin Refinery (DGR), gevestigd op het Chemie Park Delfzijl in Farmsum. Het bedrijf produceert glycerine, dat gebruikt wordt in cosmetica en in schoonmaakmiddelen. Hierbij komt veel afvalzout vrij. Het bedrijf wist lange tijd van het zout af te komen door het als strooizout aan te bieden. De laatste jaren werd dat vanwege de mildere winters steeds lastiger. Ook de milieueisen voor strooizout werden steeds strenger.

Drugslabs

Volgens FTM en BN De Stem kwam het afvalzout vanaf 2023 via tussenpersonen terecht bij twee handelaren in België. DGR zou het zout hebben gepresenteerd als een bodemverbeterend middel voor de agrarische sector. De tussenhandelaren Geert H. en Peet W. verkochten het zout door, verspreidden het op landbouwgronden en begroeven het onder gesloopte stallen en onder akkers. Dit gebeurde in de omgeving van Baarle-Nassau.

Op sommige plaatsen was het grondwater uiteindelijk zo zout als zeewater, ontdekten Belgische inspecteurs. Peet W. is eerder veroordeeld voor mestfraude. Bij panden op naam van Geert H. zijn in het verleden drugslaboratoria ontdekt.

Afvalzout in grote hoeveelheden uitstrooien op landbouwgrond is funest voor de bodemkwaliteit, zegt Angelique Huijben, voorzitter van de Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO) tegen de NOS. "Te veel zout is voor heel veel gewassen niet goed. Het is onze grond die hiermee verknald wordt."

Ze noemt het gebruik van zoutafval als bodemverbeteraar "crimineel". Bodemecoloog Ciska Veen van het Nederlands Instituut voor Ecologie onderschrijft dit: "Al het leven, planten en dieren, kan slecht tegen zout. Dit kan lange gevolgen hebben."

Strafrechtelijk onderzoek

Door het zout illegaal te dumpen, bespaarde het Groningse bedrijf ongeveer 1 miljoen euro per jaar, ontdekten FTM en BN De Stem. Een woordvoerder van DGR ontkent tegenover BN De Stem dat het bedrijf het afvalzout als bodemverbeteraar heeft aangeboden. "Er zijn wel afnemers geweest die mogelijkheden zagen om dit zout als bodemverbeteraar in de markt te zetten." Ook zegt het bedrijf dat de leveringen aan "de betrokken afnemer per direct zijn stopgezet".

Volgens de Omgevingsdienst Groningen heeft het bedrijf betaald voor de afvoer van het zout. Dat was daarmee geen afval, maar een product, zo stelt de dienst. Volgens FTM was DGR ervan op de hoogte dat het zout via tussenhandelaren op landbouwgrond terechtkwam.

Het zout zou ook zijn geëxporteerd naar Polen en Duitsland. Geert H. en Peet W. zijn volgens de Belgische justitie officieel verdachte in de zaak.

Huijben van ZLTO hoopt dat het tot een veroordeling komt. "De bodem is alles voor een boer. De grond moet kloppen. Als dat niet klopt, is de bodem onder je bestaan weg."

DGR is onderdeel van de Musim Mas Group, een Indonesisch voedselverwerkingsbedrijf. Het bedrijf wordt gezien als een grote speler op het gebied van palmolieproductie en de verwerking daarvan.