NOS Nieuws - Algemeen

Een 48-jarige man is vanochtend op een bouwplaats in Zaandam onder een betonplaat gekomen en overleden. Dat bevestigt een woordvoerder van de Nederlandse Arbeidsinspectie aan de regionale omroep NH.

De hulpdiensten werden even na 08.00 uur gealarmeerd over het ongeval aan de Thorbeckeweg in Zaandam. Daar zijn werkzaamheden bezig om de verkeersdruk te verlagen. Het is nog onduidelijk waardoor het ongeluk heeft kunnen gebeuren.

De Arbeidsinspectie is een onderzoek begonnen.

De Erasmusprijs 2026 is toegekend aan kunstenaar en regisseur Steve McQueen. Dat heeft de Stichting Praemium Erasmianum bekendgemaakt.

De oeuvreprijs wordt jaarlijks uitgereikt aan een persoon of instelling die een buitengewone bijdrage heeft geleverd op het gebied van geesteswetenschappen, sociale wetenschappen of de kunsten.

Het thema van dit jaar is Ecce Homo, oftewel Zie de mens, schrijft de stichting in een persbericht. "In een wereld die wordt gekenmerkt door polarisatie en ongelijkheid vraagt McQueens werk om aandacht en empathie. Het nodigt ons uit om zorgvuldig en zonder vooroordelen te kijken -ecce homo- en onszelf in de ander te herkennen."

De Bezette Stad

De Britse McQueen (56) is onder meer bekend van de film 12 Years a Slave, dat het verhaal vertelt over een zwarte man die wordt ontvoerd en tot slaaf wordt gemaakt. Voor die film kreeg hij in 2014 als eerste zwarte regisseur een Oscar voor in de categorie Beste Film.

In 2023 verscheen de documentairefilm Occupied City, in het Nederlands De bezette stad. Aan die film werkte McQueen drie jaar, samen met zijn Nederlandse vrouw Bianca Stigter. Het stel is al jaren samen en woont deels in Londen en deels in Amsterdam. De documentaire duurt 4,5 uur en verbindt de bezetting van Amsterdam door de nazi's met de coronapandemie en de daaraan verbonden protesten.

Een kunstversie van de film, die 34 uur duurt, werd van september 2025 tot eind januari dit jaar vertoond op de voorgevel van het Rijksmuseum in Amsterdam.

"Als regisseur en kunstenaar toont McQueen bij uitstek wie we zijn in momenten van kwetsbaarheid, hoe we met elkaar omgaan en hoe de geschiedenis ons heden vormt", zegt de stichting. "Dat doet hij zonder te oordelen en zonder morele complexiteit." Volgens de stichting sluit dat aan "bij de humanistische geest van Desiderius Erasmus", naar wie de prijs vernoemd is.

De Erasmusprijs bestaat sinds 1958 en werd 68 keer uitgereikt. Onder anderen komiek Trevor Noah, componist John Adams, choreograaf Hans van Manen en de online encyclopedie Wikipedia kregen de prijs eerder.

Aan de Erasmusprijs is een geldbedrag van 150.000 euro verbonden. De regisseur krijgt de prijs in het najaar uitgereikt door koning Willem-Alexander.

Opnieuw is de mogelijkheid uitgesteld om in één keer een bedrag uit je pensioenpot op te nemen. Uit de voorjaarsnota blijkt dat het kabinet het zogeheten 'bedrag ineens' pas in 2029 wil laten ingaan.

Met dat 'bedrag ineens' zouden gepensioneerden 10 procent van hun complete pensioenpot kunnen opnemen. Wie, bijvoorbeeld, 250.000 euro heeft opgebouwd, zou in één keer 25.000 euro kunnen opnemen aan het begin met zijn of haar pensioendatum.

Het idee is dat dit bedrag besteed kan worden aan bijvoorbeeld een camper, bootje of de studie van een kleinkind. De maandelijkse pensioenuitkering wordt dan wel iets lager.

Fiscale gevolgen

Het wetsvoorstel ligt al ruim een jaar bij de Eerste Kamer. De ingangsdatum werd al uitgesteld tot juli 2026. De minister wilde meer duidelijkheid hebben over de fiscale gevolgen.

Budgetvoorlichter Nibud waarschuwde dat mensen zich niet te rijk moeten rekenen met een grote som geld. Door de eenmalige verhoging van het inkomen, kan iemand het recht op zorg- of huurtoeslag verliezen of deels verliezen.

Daarnaast drongen pensioenfondsen erop aan dat de regeling werd uitgesteld. De Pensioenfederatie, de koepel van pensioenfondsen, vreesde dat het bedrag ineens een te grote extra taak zou worden voor de pensioenfondsen.

De meeste fondsen zitten nog volop in de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel, wat een uitdaging betekent voor hun administratie. Bij die pensioentransitie wordt de collectieve pensioenpot opgeknipt in kleine, individuele potjes. De hoogte van de maandelijkse uitkering gaat meer meebewegen met de economische groei.

De Europese luchtvaartautoriteit EASA waarschuwt dat de veiligheid van het internationale vliegverkeer steeds meer onder druk komt te staan door gewapende conflicten die het luchtruim beperken. Dat meldt de luchtvaartautoriteit aan persbureau Reuters.

Oorlogen in het Midden-Oosten vergroten de risico's voor de luchtvaart doordat vliegcorridors worden ingeperkt. De oorlog met Iran, die inmiddels al een maand duurt, heeft invloed op het luchtruim in de regio en veroorzaakt extra verstoringen. Vooral op routes tussen Azië en Europa die eerder door of over het Midden-Oosten liepen.

Tegelijkertijd leiden de oorlog tussen Rusland en Oekraïne en gevechten tussen Pakistan en Afghanistan ertoe dat luchtvaartmaatschappijen worden gedwongen steeds smallere en drukkere routes te gebruiken, met name via Azerbeidzjan en Centraal-Azië. Hierdoor ontstaat een concentratie van verkeer in beperkte corridors, wat de complexiteit van het luchtverkeer vergroot en nieuwe veiligheidsrisico's met zich meebrengt.

Hogere kosten en brandstofverbruik

"Het is duidelijk dat het concentreren van verkeer op bepaalde routes, de beschikbaarheid van luchtruim voor luchtverkeersleiding en dat vliegtuigen routes moet gebruiken die minder gebruikelijk zijn, veiligheidsrisico's kunnen opleveren", zegt Florian Guillermet, uitvoerend directeur van EASA tegen Reuters.

Verder blijft het gevaar bestaan van militaire activiteiten in conflictgebieden, zoals raketten of luchtafweersystemen, die een directe bedreiging kunnen vormen voor de burgerluchtvaart. In extreme gevallen kan dit leiden tot het volledig sluiten van het luchtruim. Afgelopen vrijdag verlengde EASA zijn advies om het luchtruim boven Iran, Israël en delen van de Golf te mijden tot 10 april.

De beperkingen van het luchtruim leiden ook tot operationele gevolgen. Vluchten duren langer door omwegen, wat hogere kosten en extra brandstofverbruik met zich meebrengt. Bovendien neemt de druk op de luchtverkeersleiding toe doordat meer vliegtuigen door dezelfde corridors worden geleid.

Duidelijke regels over drones

De luchtvaartautoriteit wil ook duidelijkere regels voor hoe civiele partijen, zoals luchthavens en politie, mogen optreden tegen drones die vliegverkeer verstoren. Nu is vaak onduidelijk wie bevoegd is om in te grijpen en welke middelen daarbij zijn toegestaan. EASA wil vastleggen wanneer en hoe drones mogen worden opgespoord, verstoord of uitgeschakeld, zodat dit veilig en binnen de wet gebeurt.

Volgens Guillermet is er daarom behoefte aan duidelijkere regels, vooral gezien de opkomst van mogelijk door staten gesteunde drone-operaties. "We staan vandaag de dag voor een totaal andere situatie", zegt Guillermet. "De situatie waarmee we nu te maken hebben lijkt meer op hybride oorlogsvoering."

Recentelijk zijn er meerdere verstoringen door drone-activiteit geweest in Europa, zoals op de luchthavens van Kopenhagen, Oslo en München. Rusland wordt daarbij vaker genoemd als verantwoordelijke. Moskou heeft de beschuldigingen regelmatig tegengesproken.

Rusland zet een Britse diplomaat uit na beschuldigingen van spionage. Veiligheidsdienst FSB heeft de Brit twee weken gegeven om het land te verlaten.

De FSB zou hebben ontdekt dat de 29-jarige man betrokken was "bij inlichtingenvergaring en subversieve activiteiten die de veiligheid van de Russische federatie bedreigen". Bewijs daarvoor leverde de FSB niet.

De Brit, die als tweede secretaris werkte op de ambassade in Moskou, zou zich voornamelijk hebben gericht op de Russische economie. Het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken spreekt van intimidatie en noemt de maatregel "volledig onacceptabel".

Onschendbaar

Omdat buitenlandse ambassademedewerkers diplomatiek onschendbaar zijn, worden ze meestal niet vervolgd als ze worden beschuldigd van spionage. Makkelijker is het dan zo iemand persona non grata te verklaren en zo te dwingen het land te verlaten. Vaak leidt dat tot een soortgelijke zet van het beschuldigde land.

Rusland vervolgde in het verleden wel buitenlanders zonder diplomatieke banden voor spionage, zoals de Amerikaanse journalist Evan Gershkovich. Die werd in 2024 veroordeeld tot 16 jaar cel, maar kwam bij een gevangenenruil vrij.

Nederland beschuldigde in 2022 en 2023 nog Russische diplomaten van spionage en zette hen het land uit. Ook andere Europese landen wezen toen van spionage verdachte Russen de deur.

Het Van Gogh-schilderij Lentetuin, dat zes jaar geleden werd gestolen, is gerestaureerd. Vanaf morgen is het kunstwerk weer onbeschadigd en in originele staat te zien in het Groninger Museum.

Het schilderij, dat voluit Lentetuin, de pastorietuin te Nuenen in het voorjaar heet, werd op 30 maart 2020 gestolen uit museum Singer Laren. Dat was uitgerekend op de geboortedag van Vincent van Gogh.

Drie jaar later werd het met de hulp van kunstdetective Arthur Brand teruggevonden. Een onbekende bracht het werk terug naar het Groninger Museum, dat het schilderij aan Singer Laren had uitgeleend. Dader Nils M. (59) uit Baarn stal bij de roof ook een ander schilderij. Hij kreeg acht jaar cel.

In originele staat

Het schilderij van Van Gogh was bij de kunstroof beschadigd en werd in eerste instantie in die staat tentoongesteld om te laten zien hoe dat eruit zag. Het afgelopen jaar was het tijd voor de restauratie.

Het stuk is in de originele staat teruggebracht. "Zoals wij denken dat Van Gogh het heeft geschilderd", aldus Karina Smrkovsky van het Groninger Museum tegen RTV Noord.

Vanaf morgen is Lentetuin weer te zien in het Groninger Museum. "We hopen dat veel mensen het schilderij komen bekijken en nieuwsgierig worden naar de techniek van Van Gogh."

In Australië is een voortvluchtige man gedood na een maandenlange klopjacht, melden Australische media. Dezi Freeman sloeg vorig jaar op de vlucht nadat hij twee politiemannen had doodgeschoten.

De politie wilde niet zeggen hoe ze de man op het spoor zijn gekomen. Wel maakte de politie bekend dat er een drie uur durende schietpartij plaatsvond in een afgelegen gebied in het noordoosten van de deelstaat Victoria. Er zouden geen agenten gewond zijn geraakt.

De politie zegt dat Freeman zich ophield op een terrein in de buurt van Thologolong, met afgedankte voertuigen en caravans. Hij zou zich hebben schuilgehouden in een container.

De politie moet de identiteit van de man nog bevestigen, maar gaat ervan uit dat het om de 56-jarige Freeman gaat. Volgens hoofdcommissaris Bush zei de man in de container dat hij Dezi Freeman was.

Bush zegt dat agenten er alles aan hebben gedaan om de man ervan te overtuigen zich vreedzaam over te geven, maar dat zou hij hebben geweigerd. Volgens de hoofdcommissaris had Freeman een deken over zijn schouders waarin hij een wapen had verstopt. Dat wapen zou hij op de politie hebben gericht.

Freeman schoot vorig jaar augustus in zijn woonplaats Porepunkah, zo'n 150 kilometer ten zuiden van Thologolong, twee agenten dood toen ze langskwamen met een huiszoekingsbevel vanwege beschuldigingen van seksueel misbruik. Een derde agent raakte zwaargewond.

Na het incident vluchtte hij de wildernis in. Volgens de politie had hij veel ervaring in de outback waardoor hij lange tijd in het bosachtige berggebied van Victoria kon overleven. Een klopjacht met 450 agenten leverde niks op. Uiteindelijk werd een beloning van 1 miljoen Australische dollars uitgeloofd voor de gouden tip.

Freeman was volgens Australische media een zogenoemde soeverein, iemand die de Australische staat niet erkent. Op sociale media hing hij complottheorieën aan en vergeleek hij de autoriteiten met nazi's.

Onderzocht wordt of Freeman hulp kreeg van anderen om onder te duiken. De politie wil niet zeggen of ze de man op het spoor kwamen na een tip.

De nationale luchtvaartmaatschappij van China heeft voor het eerst in zes jaar weer een vlucht op Noord-Korea uitgevoerd. Het toestel van Air China vertrok rond 08.00 uur plaatselijke tijd uit Peking en landde dik twee uur later op de internationale luchthaven van Pyongyang. Niet veel later vloog het vliegtuig weer terug naar Peking.

De hervatting van het Chinese vliegverkeer komt enkele weken nadat de spoorverbinding tussen China en Noord-Korea was hersteld. Sinds 12 maart reden er weer treinen tussen de landen.

Noord-Korea sloot in 2020 alle grenzen in een poging corona buiten de deur te houden. Hoewel de pandemie alweer jaren onder controle is, besloot het land ook daarna verbindingen met het buitenland op een laag pitje te houden.

Voorzichtig opgestart

De nationale luchtvaartmaatschappij Air Koryo kreeg in 2023 wel al toestemming om weer te vliegen op China, een van de weinige bondgenoten van de dictatuur. Ook werden vorig jaar het trein- en luchtverkeer met Rusland hervat. Het goederentransport was eerder al opgestart.

Storm loopt dat nog niet: AFP-journalisten die peilden hoe populair de trein naar Pyongyang is zagen voornamelijk lege treinstellen. Datzelfde geldt voor de allereerste vlucht. Volgens het Hongkongse mediabedrijf Phoenix waren slecht 20 van de 120 stoelen van het eerste toestel naar Pyongyang bezet. Kort nadat de zo goed als lege vlucht vertrok werden bovendien alle andere vluchten die voor Pyongyang op het schema stonden van de website gehaald.

Dat de treinen en nu het vliegtuig grotendeels leeg zijn, heeft er wellicht mee te maken dat visums alleen nog afgegeven worden voor zakenlieden, diplomaten en sporadisch voor Noord-Koreanen die in het buitenland wonen. Toeristen, met uitzondering van Russen, mogen het land nog steeds niet bezoeken.

Handel

Het afgelopen anderhalf jaar heeft Noord-Korea een paar keer doen lijken of het de grenzen weer zou openen voor toeristen, bijvoorbeeld door het accepteren van buitenlandse inschrijvingen voor de marathon in Pyongyang. Maar ook deze werd begin deze maand zonder reden afgezegd.

Hoewel het land voorzichtig is met het openen van de deuren voor toeristen, neemt de handel in goederen met het buitenland wel toe. Volgens de Chinese douaneautoriteiten nam de handel tussen China en Noord-Korea in de eerste twee maanden van dit jaar met 22 procent toe in vergelijking met een jaar eerder.

China-correspondent Gabi Verberg:

"Lange tijd leek er weinig contact te zijn tussen de leiders van China en Noord-Korea. Volgens experts had dit te maken met de Noord-Koreaanse toenadering tot Rusland, wat door China als risicovol wordt gezien. Maar de relatie tussen China en Noord-Korea lijkt sinds de ontmoeting tussen Xi Jinping en Kim Jong-un in september weer iets opgewarmd.

Begin deze maand stuurde Xi een brief naar Kim om hem te feliciteren met zijn herverkiezing als opperste leider van Noord-Korea. In diezelfde brief noemde Xi de betrekkingen tussen de landen een "waardevol bezit" en bevestigde Xi de band met Pyongyang te willen versterken. Volgens het Noord-Koreaanse staatsbureau zou de Noord-Koreaanse leider verheugd zijn met het bericht van zijn ambtgenoot waarop Kim stelde dat de betrekkingen naar een 'nieuw hoog niveau getild worden'. Wat dit hogere niveau concreet inhoudt, is niet bekend."

Na een promotieonderzoek gericht op de praktijk moeten ook hbo'ers een doctorstitel kunnen halen. Dat wil minister van Onderwijs Letschert (D66) regelen met een nieuwe wet. Daarvoor zou dan een nieuwe titel in het leven worden geroepen: Professional Doctor (PD).

Tegelijk regelt het wetsvoorstel een andere nieuwe titel: Engineering Doctor (EngD). Die graad is bedoeld voor technologische ontwerptrajecten aan universiteiten.

De twee nieuwe promotietrajecten zijn nu al mogelijk als proef, maar zijn nog niet erkend als doctorsgraad. De invoering is volgens Letschert "een missend puzzelstukje". Het PD-traject moet net als het al bestaande universitaire PhD-traject in principe vier jaar duren, het EngD-traject kan na twee jaar afgerond zijn.

Direct toepasbaar

Promoveren aan de universiteit betekent wetenschappelijk, vaak theoretisch onderzoek doen onder leiding van een hoogleraar. Het hbo-promotietraject moet juist meer op de praktijk gericht zijn, al dan niet in samenwerking met het werkveld.

"Praktijkgericht onderzoek is van grote waarde om ons oplossingen te leveren voor maatschappelijke problemen, en is vaak direct toepasbaar voor bijvoorbeeld bedrijven", zegt Letschert. "Ik vind het belangrijk om zulk onderzoek echt te waarderen."

Als de wet wordt goedgekeurd door de Eerste en Tweede Kamer, moeten de eerste kandidaten in het studiejaar 2027-2028 aan hun hbo-promotietraject kunnen beginnen.

Graden?

Met de wetswijziging komen er twee officiële graden bij in het onderwijs: PD en EngD. Een graad is een internationaal erkende titel die je haalt als je een opleiding of onderzoek afrondt. Bekende voorbeelden zijn Doctor, Master en Bachelor.

Op een milieuconferentie in Brazilië hebben 132 landen en de Europese Unie ingestemd met een betere bescherming van veertig diersoorten. Ze worden toegevoegd aan een lijst met rondtrekkende dieren waar in 47 jaar al 1200 diersoorten op werden gezet.

Onder de dieren die nu meer bescherming krijgen zijn vogels, zoogdieren en vissen. Zo beloven Zuid-Amerikaanse landen meer te doen voor jaguars, wat in Afrika geldt voor de met uitsterven bedreigde hyena's. Onder de vogels die op de lijst zijn gezet zijn de Amerikaanse grutto en de sneeuwuil, bekend van de Harry Potter-serie.

In de oceanen van de wereld geldt voortaan meer bescherming voor de hamerhaai, verschillende soorten rog en de smalsnuittoonhaai. Ook de in het Amazonegebied levende reuzenotter is toegevoegd.

Situatie verslechtert

In het VN-Verdrag inzake de bescherming van rondtrekkende wilde diersoorten (CMS) beloven landen er alles aan te doen om de genoemde dieren en hun leefgebied te beschermen. Dat betekent het terugdringen van de jacht en bijvangst, het behoud van leefgebied en het open houden van trekroutes.

Aan het begin van de conferentie in Campo Verde presenteerden milieubeschermers verontrustende cijfers dat het slechter gaat met bijna de helft van de 1200 soorten die beschermd worden onder het verdrag. Een kwart van de diersoorten wordt zelf wereldwijd met uitsterven bedreigd.

"We moeten morgen al beginnen met het uitvoeren van deze afspraken", waarschuwde voorzitter Amy Fraenkel dan ook. "Het is onze plicht het gat te dichten tussen wat we hier hebben afgesproken en wat er in de praktijk gebeurt met deze dieren."

Als oververhitte hardlopers vaker worden gekoeld met ijsbaden en ijshanddoeken, kunnen levens worden gered. Dat zegt Coen Bongers, inspanningsfysioloog bij het Radboudumc en HAN. Uit onderzoek van Omroep Gelderland blijkt dat effectieve koelmethodes nauwelijks worden ingezet bij hardloopevenementen.

Er zijn twee manieren om iemands lichaamstemperatuur snel en effectief naar beneden te brengen: iemand koelen in een ijsbad of met ijshanddoeken. Deze methodes zijn sinds 2023 de standaard bij evenementenzorg. Toch worden ze in de praktijk beperkt ingezet.

Djurre (25) uit Doesburg kreeg tijdens de Dam tot Damloop in 2024 een hitteberoerte toen hij bijna 16 kilometer in de benen had. Zijn lichaamstemperatuur bleek 42,5 graden. Ter plekke werd hij gewikkeld in ijskoude handdoeken. Hij kan het gelukkig navertellen. "Ik had nog nooit van een hitteberoerte gehoord, voordat ik er zelf een kreeg", vertelt hij in de Omroep Gelderland-documentaire Oververhit.

Wat is een hitteberoerte?

Als iemands kerntemperatuur boven de 38 graden komt, is er sprake van oververhitting. Bij extreme oververhitting (boven de 40 graden) in combinatie met neurologische problemen spreken we van een hitteberoerte.

Een hitteberoerte komt niet alleen voor bij hoge buitentemperaturen. Ook bij koelere omstandigheden kan zelfs een getrainde atleet oververhit raken.

Bij een onderzoek tijdens de Zevenheuvelenloop bleek tien jaar geleden dat vijftien procent van de 230 geteste deelnemers met een temperatuur boven de 40 graden over de finish kwam. Geen van hen had echter te maken met neurologische problemen. Niet iedereen die oververhit raakt, krijgt dus ook een hitteberoerte. Een hitteberoerte kan leiden tot orgaanschade, hersenfunctiestoornissen en overlijden.

"Ik kan me er boos over maken dat er nog steeds mensen overlijden aan een hitteberoerte. Dat hoeft niet", zegt anesthesioloog-intensivist Pim de Ruijter, die tevens voorzitter is van de Stichting Veldnorm Evenementenzorg. "Ik vind het wel zorgelijk dat er nog steeds organisaties zijn die weinig met koelmethoden doen. De behandeling van een hitteberoerte is super simpel: gewoon beginnen met koelen", zegt De Ruijter.

"Een koelbad is het meest effectief. Maar ijshanddoeken zijn second best. De lichaamstemperatuur moet gewoon zo snel mogelijk naar beneden", zegt Bongers.

Omroep Gelderland keek mee met een training van het Rode Kruis team met zo'n koelbad:

Om ijsbaden in te zetten bij een hardloopevenement is een specialistisch medisch team nodig. Voor veel organisaties van kleinere evenementen is dat te duur of niet haalbaar. Andere organisaties, zoals die van de halve marathon van Ermelo, hebben wel de optie van ijsbaden in hun protocollen staan, maar zetten die pas in vanaf een bepaalde buitentemperatuur.

Koelbox

IJshanddoeken daarentegen zijn goedkoop en gemakkelijk in te zetten. Je hebt er alleen handdoeken en een koelbox met ijsblokjes voor nodig. Toch denken veel organisaties dat ijshanddoeken voor hun hardloopevenement niet nodig zijn omdat ze bijvoorbeeld in de late herfst of winter plaatsvinden, blijkt uit onderzoek van Omroep Gelderland.

Dat is niet terecht, zegt inspanningsfysioloog Coen Bongers. "Ook bij lagere temperaturen komen hitteberoertes voor. Daarnaast dragen lopers dan meer - en vaak te veel - kleding, waardoor ze minder warmte kwijt kunnen."

Bij vijf grote hardloopevenementen worden sinds een aantal jaar wel koelbaden ingezet. Het gaat om de marathons van Amsterdam, Utrecht en Eindhoven en om de Tilburg Ten Miles en de Dam tot Damloop. De Almere Challenge zet ijsbaden in vanaf een bepaalde buitentemperatuur.

"Het is echt een lifechanger", vindt Bongers. Hij pleit ervoor dat de ijsbaden en ijshanddoeken bij elk hardloopevenement worden ingezet. "In Nederland hoeft in principe niemand te overlijden aan een hitteberoerte."

Verantwoording

Omroep Gelderland stuurde een vragenlijst naar 120 organisatoren van hardloopevenementen in Gelderland. 59 organisaties vulden de vragenlijst in. 2 van de 59 organisaties hebben koelbaden als optie tijdens hun loopevenement.

Bij geen van de evenementen zijn koelbaden ooit ingezet. 41 van de 59 organisaties geven aan dat ze deze twee koelmethodes niet standaard voorhanden hebben.

Coen Bongers is sinds 2019 als onderzoeker betrokken bij tests met ijsbaden bij grote hardloopevenementen als de Dam tot Damloop en de marathon in Amsterdam.

Goedemorgen! De gemeenteraad van Gorinchem besluit over een mogelijke herstemming bij de gemeenteraadsverkiezingen, en bondscoach Ronald Koeman geeft een persconferentie in aanloop naar het duel met Ecuador.

Eerst het weer: in het zuiden en oosten nog enkele buien, het waait ook nog steeds stevig. Vanochtend op de meeste plaatsen droog met af en toe zon. In de middag opnieuw stevige buien, het wordt rond de negen graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

In het zuiden van Libanon is een blauwhelm van de VN-vredesmacht in het land omgekomen door een aanval. Volgens de VN ontplofte er een projectiel bij een van de posten van de vredesmacht in de omgeving van Adshit al-Qusayr in het zuiden van Libanon. Een andere vredeshandhaver raakte daarbij ernstig gewond.

De VN-vredesmacht zegt dat nog niet duidelijk is door wie het projectiel is afgevuurd. Daar wordt onderzoek naar gedaan.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Deventer blikt terug op de opnames voor de oorlogsfilm A Bridge Too Far. Precies vijftig jaar geleden werden de stad en de Wilhelminabrug over de IJssel omgebouwd tot een filmset waar tal van Hollywoodsterren rondliepen.

Fijne maandag!

Een op de tien kiezers stemde bij de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen via een volmacht. Dat hoge aantal zijn we in Nederland gewend, maar komt in geen enkele andere democratie voor. Internationale waarnemers hebben er al jaren kritiek op.

Uit een data-analyse van de NOS blijkt dat de hoeveelheid volmachtstemmers in individuele stembureaus bovendien nog veel hoger kan uitvallen. In Den Haag stemde op sommige stembureaus een op de drie kiezers via een volmacht.

Het systeem van volmachten kwam deze verkiezingen opnieuw in opspraak: de burgemeester van Gorinchem deed aangifte van verkiezingsfraude. Volgens de burgemeester zijn mensen thuis en telefonisch onder druk gezet om een volmacht af te geven. Sinds 1 januari zijn de regels tegen ronselen aangescherpt. Vanavond wordt duidelijk of er in Gorinchem een herverkiezing komt.

Zwakte in verkiezingsproces

Bij het ronselen van volmachten worden stempassen verzameld om een bepaalde partij of kandidaat te helpen. Er zijn vaker incidenten: zo werd de Roermondse politicus Jos van Rey ervoor veroordeeld. Op grote schaal lijkt fraude niet voor te komen.

De bezwaren tegen volmachten zijn echter breder. "Je weet nooit zeker onder welke omstandigheden iemand zijn stempas heeft afgestaan, en of degene die voor jou gaat stemmen ook echt stemt wat je wil", zegt directeur John Bijl van het Periklesinstituut, dat gemeenten adviseert over onder meer verkiezingen. "Het zal altijd een zwakte in ons verkiezingsproces blijven."

Verkiezingswaarnemers van de OVSE waarschuwden de afgelopen decennia herhaaldelijk voor de "buitenproportionele inzet" van volmachten in Nederland. Volgens de organisatie staat die op gespannen voet met het stemgeheim en het principe dat iedereen één stem zou moeten hebben.

Er is een handvol democratieën dat stemmen per volmacht toestaat, maar nergens gebeurt het zo vaak als in Nederland. In andere landen zijn de regels ook strenger, blijkt uit onderzoek. Officieel is een volmacht bedoeld voor wie niet in staat is om te stemmen, maar veel Nederlanders laten uit gemak iemand anders voor hen stemmen.

Ook maakt de OVSE, die elk jaar z'n 30 verkiezingen in Europa, Noord-Amerika en Azië monitort, zich zorgen over het grote verschil in gebruik van volmachten tussen verschillende regio's.

Grote verschillen

De verschillen tussen gemeenten zijn inderdaad flink: in Urk stemt ruim 20 procent per volmacht, in de gemeente Groningen slechts 7 procent. Ter vergelijking: een aandeel van 7 procent volmachtstemmen was in Vlaanderen reden voor landelijk nieuws en extra onderzoek. De burgemeester van Ninove sprak in 2024 van een "schrikwekkend hoog aantal".

Individuele stembureaus kunnen nog veel hoger uitkomen. In buurthuis Sam Sam in de Haagse Schilderswijk wandelden zo'n 450 kiezers naar binnen, maar er werden ruim 700 stemmen uitgebracht. Met meer dan een derde aan volmachtsbewijzen is dat het hoogste aandeel volmachten van alle stembureaus.

Hoogste aantal volmachtstemmen?

Wie de verkiezingsresultaten analyseert, ziet dat niet een stembureau in Den Haag maar de gemeente Hoeksche Waard het stembureau met het hoogste percentage volmachtsstemmen heeft: 38 procent. Dat blijkt echter een fout, laat de gemeente Hoeksche Waard weten. Bij het tellen van de stemmen zijn 161 volmachten geregistreerd, maar het waren er eigenlijk 61. "Omdat de uitslag al definitief is vastgesteld en de fout geen gevolgen heeft voor het aantal stemmen, kiezen we niet voor een correctie", laat een woordvoerder weten.

De dertien stembureaus met de hoogste percentages volmachten staan allemaal in de gemeente Den Haag. Ook in Bergen op Zoom, Rotterdam en het in opspraak geraakte Gorinchem staan stembureaus met relatief veel volmachtsstemmen. In al die stembureaus ging circa een kwart of meer van de stemmen per volmacht.

De hoogste percentages volmachtsstemmen lijken voor te komen in "christelijke gemeenschappen als Urk en Volendam en in wijken waarin de meerderheid een migratie-achtergrond heeft", meldde de OVSE op basis van een inventarisatie door de Kiesraad.

De regels voor het ronselen van volmachten zijn per 1 januari van dit jaar aangescherpt: het is nu sneller strafbaar om iemand om een volmacht te vragen, en er staan hogere straffen op. Maar tegen de andere bezwaren tegen volmachtsstemmen gebeurt weinig, concludeerde jurist Edward Brüheim in 2023. Daardoor is er nog steeds het gevaar dat iemand op een andere partij stemt dan afgesproken of door bijvoorbeeld een partner of ouder wordt gedwongen zijn volmacht af te geven.

Helemaal afschaffen is ook problematisch, zegt directeur Bijl van het Perikles-instituut. "Dat gaat ook kiezers kosten, is dat het waard?" De opkomst in bijvoorbeeld Rotterdam is met 40 procent al laag. "Als die nog lager wordt, doet dat wel pijn aan mijn hart."

Verantwoording

Voor dit artikel analyseerde de NOS de uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen. We baseerden ons daarbij op de zogenoemde OSV-bestanden die alle gemeenten na afloop van de verkiezingen publiceren. Daarbij vergeleken we het aantal geregistreerde volmachtbewijzen met het aantal "toegelaten kiezers", het aantal dat staat voor alle kiezers die met een stempas of een volmachtbewijs zijn geregistreerd.

Van de gemeenten Stichtse Vecht en Vlaardingen konden beperkt geldige uitslagen worden ingeladen ten tijde van het onderzoek: de uitsplitsing naar aantal stembureaus ontbrak in die gemeenten, waardoor individuele stembureaus niet zijn meegenomen in het onderzoek. In het geval van de gemeente Scherpenzeel hebben we de details op stembureauniveau met software van de Kiesraad zelf omgezet naar het juiste formaat. In de gemeenten Hilversum en Wijdemeren waren geen verkiezingen door herindelingen.

De gemeente Den Haag was niet bereikbaar voor commentaar.

De Australische regering neemt maatregelen om de brandstofprijs aan de pomp te verlagen. Het land halveert de accijns op benzine en diesel en zware voertuigen hoeven geen wegenbelasting te betalen. De maatregelen gelden voor drie maanden.

De accijnsverlaging zal de brandstofprijs met omgerekend 15 eurocent per liter verlagen. De maatregelen kosten de regering ruim 1,5 miljard euro.

"De gevolgen van de oorlog aan de andere kant van de wereld laten zich hier ook voelen", zei premier Albanese tijdens een persconferentie in Canberra.

Gratis ov in Melbourne

Dit weekend kwamen twee Australische regio's al zelf met maatregelen om de pijn van de stijgende brandstofprijzen te verlichten. Inwoners van de staat Victoria, inclusief de miljoenenstad Melbourne, mogen een maand gratis met het openbaar vervoer reizen. Ook op het eiland Tasmanië mogen inwoners zonder te betalen van het ov gebruik maken.

Een Russische tanker is volgens het Russische persbureau Interfax aangekomen in Cuba, ondanks een door Amerika opgelegde olieblokkade. De tanker Anatoli Kolodkin heeft naar schatting ruim 700.000 vaten ruwe olie aan boord.

President Trump liet zondag weten dat hij "er geen problemen mee heeft dat iemand een bootlading krijgt, van de Russen of van anderen." Trump zinspeelde tegen verslaggevers op een val van het communistische regime: "Cuba heeft een zeer slechte en corrupte leiding en of ze nu wel of geen boot met olie krijgen, dat maakt niet uit."

Dagelijkse stroomuitval

Cuba heeft sinds begin dit jaar geen olie of olieproducten meer ontvangen, als gevolg van het Amerikaanse besluit om de export van olie vanuit Venezuela naar Cuba te blokkeren. Ook andere landen zoals Mexico mochten van Trump geen olie meer aan Cuba leveren. Daarnaast geldt er al tientallen jaren een door de Amerikanen ingesteld algemeen handelsembargo.

De economische problemen op Cuba worden steeds groter. Urenlange stroomuitval is al een dagelijks fenomeen en ook voorzieningen als stromend water, openbaar vervoer en hulpdiensten dreigen stil te vallen.

Nieuwsuur maakte vorige maand deze reportage op het eiland:

Een bultrugwalvis heeft zich voor de derde keer in korte tijd vastgezwommen in ondiep water voor de Duitse kust. Deskundigen maken zich grote zorgen over het dier.

De bultrug van 13,5 meter lengte strandde een week geleden voor de Oostzeekust bij de plaats Timmendorfer Strand, bij Lübeck. Daar groeven reddingswerkers een geul waarna het dier zichzelf kon bevrijden.

Afgelopen vrijdag lag de bultrug een tijd vast op een zandbank in een baai bij de kustplaats Wismar, ongeveer 50 kilometer naar het oosten.

Het dier zwom daar zaterdag weer weg, maar strandde gisteren een stukje verderop opnieuw in ondiep water:

Het gestrande dier trekt veel bekijks en de waterpolitie heeft al verschillende mensen teruggestuurd die naar de bultrug wilden varen.

Zichzelf bevrijden

Voorlopig zijn er geen verdere reddingsacties gepland, maar de regering van de Duitse deelstaat Mecklenburg-Voorpommeren zegt dat er ook geen plannen zijn om de walvis te euthanaseren. Deskundigen koesteren nog steeds de hoop dat het dier zichzelf, na voldoende kracht te hebben verzameld, weer kan bevrijden.

Bultruggen zwemmen normaal gesproken in de Atlantische Oceaan, maar komen soms in de Oostzee terecht tijdens hun zoektocht naar voedsel. De dieren kunnen meer dan 15 meter lang worden en tot 30.000 kilo wegen.

Dankzij afspraken om de dieren te beschermen tegen de walvisvangst wordt de soort niet meer bedreigd.

Uit een museum in het noorden van Italië zijn vorige week drie kostbare schilderijen gestolen. De werken hingen in Villa Magnani, in de buurt van Parma.

Volgens Italiaanse media gingen vier gemaskerde dieven ervandoor met De Vissen (1917) van Pierre-Auguste Renoir, Stilleven met kersen (1885-1887) van Paul Cézanne en Odalisk op het terras (1922) van Henri Matisse.

In Italiaanse kranten wordt vooral de diefstal van het werk van Renoir betreurd. Er hangen maar weinig schilderijen van de impressionist in musea in Italië.

Drie minuten binnen

Het museum maakte de roof van de schilderijen, in de nacht van 22 op 23 maart, op verzoek van de politie nu pas bekend. In een korte verklaring stelt het museum dat de dieven ongeveer drie minuten binnen zijn geweest en dat er videobeelden van de daders zijn gemaakt.

De schilderijen komen uit de collectie van een overleden Italiaanse kunsthistoricus. In het museum van de Magnani Rocca Stichting hangen ook werken van Rubens, Titiaan, Van Dyck, Goya en Monet.

Een in kunst gespecialiseerde afdeling van de Italiaanse politie onderzoekt de diefstal.

Vier weken na de start van Trumps oorlog met Iran ligt de inzet van grondtroepen nadrukkelijk op tafel. De MAGA-beweging maakt zich zorgen: hoe valt dit nog te rijmen met 'America First'? Sommigen zien een president die doet wat zijn voorgangers niet aandurfden, anderen een breuk met zijn verkiezingsbelofte om geen nieuwe oorlogen te beginnen.

Op het eerste oog is alles zoals gebruikelijk bij CPAC, een van de grootste bijeenkomsten van conservatieve activisten. Er wordt trouw gezworen aan de vlag, het volkslied schalt door de zaal en een rabbi gaat voor in het ochtendgebed. Door de speakers klinken countryhits als Red Dirt Road, de 'mainstream media' krijgen onder uit de zak. "De fake news zitten weer achter in de zaal."

Anders dit jaar is dat niemand ontkomt aan 'Iran'. Alleen al vanwege de vele tientallen Iraniërs en Iraanse Amerikanen, sommigen uitgedost met Iraanse vlaggen, die zich luid laten horen in de gangen van het Gaylord in Grapevine, Texas.

Trump afwezig

Erg druk is het niet, en dat is moeilijk los te zien van de afwezigheid van de belangrijkste roerganger hier: voor het eerst in tien jaar is Trump afwezig. Volgens het Witte Huis kon hij er niet bij zijn vanwege zijn "intensieve betrokkenheid bij het lopende conflict met Iran".

Trump zit in Florida, stond zoals vrijwel elk weekend op de golfbaan en sprak op een conferentie met Saoedische investeerders. "Jammer", zegt Aiden Fox. Als voorzitter van de Republikeinse club op de Universiteit van Ohio trok hij met een groep medestudenten naar Texas. "Het is begrijpelijk, maar juist nu zou je meer publieke optredens willen zien."

In tegenstelling tot de inval in Venezuela heeft Trump de noodzaak van zijn oorlog met Iran nog altijd niet goed weten uit te leggen, beschrijft Fox de onvrede.

In een recente peiling van Pew noemden zes op de tien Amerikanen de inzet van het Amerikaanse leger in Iran een verkeerde keus. Slechts 36 procent van de Amerikanen steunt Trump, blijkt uit een peiling van Reuters/Ipsos, een dieptepunt.

Onder Republikeinen is nog wel steun voor wat Trump een 'militaire operatie' noemt: zeventig procent vindt dat Amerika het juiste doet met deze oorlog, maar het enthousiasme is tanende.

De Amerikaanse bombardementen tijdens de twaalfdaagse oorlog met Iran vorig jaar, ook de ontvoering van Maduro: na afloop kon MAGA er mee leven. Of ze Trump ook de inzet van grondtroepen zouden vergeven? "Ik hoop dat we er binnen een paar weken weer uit zijn, zoals ze ons verteld hebben", zegt Taylo Ragg, van Republicans for National Renewal, een radicaal-rechtse organisatie.

"Het gaat niet alleen over de B2-bommenwerpers", roept Steve Bannon vanaf het podium waar hij zijn 'War Room-podcast' opneemt. "Het gaat om de zonen en dochters van de MAGA-beweging, kinderen en kleinkinderen van de werkende klasse die naar het gevaar worden gestuurd." Er klinkt luid gejoel.

De controversiële Bannon was kort topadviseur tijdens Trumps eerste termijn en heeft nog altijd contact met zijn oude baas. Recent raakte Bannon in opspraak vanwege zijn innige banden met de veroordeelde zedendelinquent Epstein.

In het MAGA-landschap geldt hij als een van de meest uitgesproken tegenstanders van de oorlog. "Luister naar het volk!", zegt Bannon, als we hem vragen wat hij Trump nu zou adviseren.

'Geen America first'

"Geen bloed en geld meer verspillen in het buitenland", zegt een van de aanwezigen. "Laat Europa, Azië en het Midden-Oosten zijn eigen problemen maar oplossen. Op hun 'Uncle Sugar' hoeven ze niet meer te rekenen!" Weinigen hebben zin in grondtroepen. "Bombardeer ze helemaal plat, maar als je geen deal kan sluiten: kom naar huis."

"Dit is geen America First, en ik denk niet dat dit ooit in het belang van Amerika is geweest", zegt Viswanag Burra. Hij vindt dat Trump zich voor het karretje heeft laten spannen van Netanyahu, een sentiment dat hier vaker weerklinkt. "Dit is een oorlog die namens Israël wordt gevoerd."

Het televisieprogramma RTL Tonight stopt vanwege tegenvallende kijkcijfers. De laatste uitzending is op 12 juni. Dat bevestigt een woordvoerder van de zender aan het ANP na berichtgeving in het AD.

Na de zomer start bij RTL een nieuw programma met een "vertrouwde talkshowopzet", gepresenteerd door Renze Klamer.

"In een medialandschap dat door de komst van streamers en nieuwe platformen razendsnel verandert, is het onze ambitie om met RTL 4 te blijven vernieuwen en innoveren met onze programmering", schrijft RTL-programmadirecteur Peter van der Vorst in een persbericht. "RTL Tonight was een bewuste stap in die richting, maar we moeten eerlijk concluderen dat deze specifieke vorm onvoldoende is aangeslagen bij de kijker."

De talkshow ging in augustus van start met de ambitie om beter te scoren dan de concurrenten Vandaag Inside (SBS6) en Pauw & De Wit (NPO). De eerste uitzending, waarin Astrid Holleeder uit de anonimiteit trad en haar verhaal deed, trok bijna 900.000 kijkers. Een dag later was het kijkcijfer gedaald naar ruim 400.000. Gemiddeld bleven de kijkcijfers sindsdien rond dat aantal hangen.

Ongemakkelijke setting

Vanaf het begin was er kritiek op de opzet van het programma. De RTL Boulevard-achtige desk met duiders in plaats van gasten aan een talkshowtafel leidde volgens televisierecensenten tot een ongemakkelijke setting en een gebrek aan verdieping. De vele duiders, onder wie Albert Verlinde, Michiel Vos, Lale Gül en eerder genoemde Astrid Holleeder, spraken ook over onderwerpen waarvan ze geen bijzondere kennis hadden.

De presentatie was bij de start in handen van Beau van Erven Dorens, Renze Klamer en Humberto Tan. Klamer besloot in november al te stoppen. RTL meldde destijds dat "het huidige format van de talkshow niet bij de presentator past".

Volgens het AD voelde de presentator zich in de gekozen opzet meer een gespreksleider dan een interviewer. Leonie ter Braak, die pas begin dit jaar aan het presentatieteam zou worden toegevoegd, nam per direct de plaats van Klamer in.

Ook sidekick Wiesje Hillen en verslaggever Stijn de Vries vertrokken al snel. Achter de schermen rommelde het eveneens. Na anderhalve maand werd aangekondigd dat er een nieuwe hoofdredacteur gezocht zou gaan worden, al was dat volgens de zender altijd al de bedoeling. Die nieuwe hoofdredacteur werd nooit gevonden; Carlo van Lienden zit er nog steeds.

Zelfde producent

Komend najaar keert Klamer in ieder geval terug op de late avond, met een talkshow die meer zal lijken op het eerdere RTL-programma Renze. Hij werkt daarvoor samen met EndemolShine, de producent van RTL Tonight.

Van der Vorst bedankt in het persbericht de andere presentatoren van het programma. "Hun tomeloze inzet wordt niet vergeten", schrijft hij. "We gaan de komende periode samen met hen plannen maken voor de toekomst."

Er gaan al langere tijd geruchten over een naderend Amerikaans grondoffensief in Iran. Gisteren meldde The Washington Post dat het Pentagon zich voorbereidt op wekenlange grondoperaties. Buitenlandminister Rubio benadrukte vrijdag echter dat grondtroepen niet nodig zijn, al sloot hij hun inzet ook niet uit. Ook zijn er al bemiddelingspogingen.

Het is door de tegenstrijdige berichten lastig in te schatten hoe groot de kans is op Amerikaanse boots on the ground in Iran. Wel is duidelijk dat er aan zo'n operatie grote risico's verbonden zijn voor zowel het Amerikaanse leger als voor president Trump zelf.

Voorbereidingen voor zo'n grondoperatie houden in dat je moet zorgen dat je troepen in de buurt zijn en aan land kunnen gaan, zegt hoogleraar oorlogsstudies Osinga. "Het betekent dat je je inlichtingenplaatje helemaal compleet maakt." Bijvoorbeeld over hoe je de militairen van luchtsteun voorziet, hen logistiek gaat ondersteunen en eventueel weer evacueert.

Ook het inventariseren en wegnemen van dreiging voor militairen die aan land gaan hoort daarbij. "Ik verwacht dan ook dat aan een eventuele grondoperatie een intensieve luchtoperatie voorafgaat."

Op dit moment zijn er in ieder geval niet genoeg militairen van de landmacht aanwezig, zegt Osinga. Ook ontbreekt het hen aan genoeg slagkracht en materieel om dit wekenlang vol te houden. Naar schatting zijn enkele duizenden van de benodigde militairen onderweg naar de regio. Gisteren kwam de USS Tripoli aan in het gebied, met zo'n drieduizend mariniers.

Osinga vergelijkt het met de Amerikaanse grondinvasie in Irak in 2003. Daarbij werden ruim honderdduizend militairen ingezet. "Dat heeft niet het gewenste resultaat opgeleverd en kostte veel slachtoffers." Dat zijn ook de politieke kosten waarmee Trump te maken krijgt.

Drukmiddel

Het zou kunnen dat de VS met de dreiging van een grondoperatie Iran onder druk wil zetten, zegt Osinga. Op dit moment zijn er indirecte onderhandelingen tussen de twee landen gaande.

"Als je nu al stopt met de oorlog, heb je eigenlijk al politiek gezichtsverlies", zegt Osinga. Niet alleen heeft de VS vrijwel geen van de doelstellingen behaald, de oorlog heeft ook grote regionale instabiliteit en enorme economische kosten wereldwijd veroorzaakt.

Ook de kosten van de militaire operatie zelf zijn flink opgelopen. "Maar als je nu een grondoperatie gaat uitvoeren en die faalt, of faalt deels, dan moet je daarbij ook nog veel militaire slachtoffers incasseren."

Trump zou daarom de overwinning kunnen uitroepen. "Hij zou kunnen zeggen dat de VS Iran een zware klap heeft toegebracht." De andere genoemde doelen zijn echter niet gehaald: machtswisseling, ontmanteling van het nucleaire programma en het nucleaire materiaal in handen krijgen. Misschien vindt Trump de politieke kosten echter te groot worden, zegt Osinga.

Tot nu toe hadden de operaties een laag risico voor Israël en de VS. Zij konden een groot deel van de Iraanse luchtafweer uitschakelen en er werden weinig Amerikaanse militairen gedood. "Maar voor de maximalistische doelstellingen die Trump eerder noemde, zoals een machtswisseling, was de gekozen strategie ontoereikend."

Speciale operaties

Als alternatief noemt Osinga een Amerikaanse inval om nucleair materiaal in handen te krijgen. "Dan praat je over een speciale operatie. Weliswaar grootschalig, maar dan heb je geen tienduizenden militairen nodig."

Het waarschijnlijkste scenario is misschien nog wel dat de VS het eiland Kharg inneemt, waar Iran allerlei faciliteiten heeft om de zeevaart te bedreigen. Ook met de inname van dat eiland neemt de VS "gigantische risico's", zegt Osinga. Hij verwacht dat Iran de Amerikaanse militairen op het eiland dan flink zal bestoken.

Het is daarom de vraag of zo'n inname het beoogde doel bereikt. Iran kan de zeestraat ook vanaf het vasteland bedreigen, volgens Osinga.

Geen verrassingseffect

Als een grondoperatie in het geheim was gepland en direct was ingezet bij het begin van de oorlog, was het verrassingseffect voor Iran groter geweest, betoogt Osinga. "Dan had Iran zich daar niet tegen kunnen verweren. Nu moet je ervan uitgaan dat Iran zich hierop voorbereidt, met dus veel meer slachtoffers als gevolg."

Er is nog een optie, zegt Osinga. "Ook dat is speculeren, maar ik zou niet verbaasd zijn als er achter dit rookscherm al speciale eenheden van Israël en de VS in Iran zijn. Die kans is niet uit te sluiten." Daarover gingen ook al geruchten bij de vorige oorlog, afgelopen juni.