NOS Nieuws - Algemeen

De kwaliteit van onderzoeken naar (seksueel) grensoverschrijdend gedrag moet omhoog. Dat stelt Mariëtte Hamer, regeringscommissaris op dit onderwerp. Het gaat volgens haar vooral vaak mis bij het onderzoeken naar personen.

Na onderzoek van Nieuwsuur zag Hamer eerder al een aantal problemen: je kunt relatief makkelijk aan de slag als onderzoeker, er zijn weinig concrete kwaliteitseisen voor onderzoek en er is weinig toezicht. Hamer komt nu met dertig adviezen om de kwaliteit van zulke onderzoeken te verbeteren.

"De schade van slecht uitgevoerd onderzoek is groot, voor de melder, de beschuldigde en de organisatie", zeg Hamer. "Er kan iemand beschuldigd worden terwijl toch niet duidelijk wordt wat er nou is gebeurd. Dan is zo iemand beschadigd. En de melder heeft geen goed onderzoek gekregen; dat is eigenlijk erger dan dat er niets gebeurt. Ook een organisatie houdt er heel lang last van."

Liefst nieuwe toezichthouder

Om dit te verbeteren pleit ze voor gespecialiseerde onderzoekers, met een eigen opleiding. Een complexe melding van grensoverschrijdend gedrag of machtsmisbruik is namelijk iets anders dan een relatief simpele melding van diefstal van een werkgever. "Dit type onderzoek vereist specifieke kennis", zegt Hamer. "Bijvoorbeeld over interviewtechnieken, wetgeving en psychologie rond coping en schaamte."

Het is daarnaast niet altijd nodig specifiek één persoon te onderzoeken na een melding, stelt Hamer. Zo kan er soms gekozen worden voor een cultuuronderzoek of mediation. De opleiding van onderzoekers zou volgens Hamer een basisvariant moeten hebben, met vervolgens specialisaties. Verder is er volgens haar verplichte nascholing nodig om een registratie als onderzoeker te behouden.

Hamer is daarnaast voorstander van een nieuwe organisatie die toezicht houdt en sancties kan opleggen. De onderzoeksbureaus staan nu onder toezicht van de korpsleiding van de politie en Justis, de dienst die mensen screent en verklaringen omtrent gedrag afgeeft. Maar die hebben daar niet genoeg capaciteit en expertise voor, stelt Hamer.

Brancheorganisatie cultuuronderzoeken

Ook moet deze organisatie een klachtencommissie hebben, waarbij alle onderzoeksbureaus zijn aangesloten, meent de regeringscommissaris. "Wanneer je vindt dat er iets misgaat in een onderzoek moet je terecht kunnen bij een deskundige en onafhankelijke externe klachtencommissie."

Niet alleen bij persoonsgerichte onderzoeken gaat het mis, stelt Hamer. Voor bijvoorbeeld cultuuronderzoeken zijn er volgens haar eveneens nauwelijks kwaliteitseisen. Er is volgens haar daarom een brancheorganisatie voor cultuuronderzoeken nodig.

Zo'n brancheorganisatie kan de kwaliteit en de opleidingen voor dit soort onderzoek stimuleren. Ook kan er gewerkt worden met keurmerken, waarop deze vereniging toeziet.

Op een kade met uitzicht op historische Amsterdamse huizen worden tientallen gigantische kommen met kushari geserveerd, een Egyptisch gerecht met onder meer gefrituurde rijst en tomatensaus. Een enorme tafel staat als een soort lint over de kade heen opgesteld.

Met de eettafel van honderden meters lang in het centrum van Amsterdam wordt geld opgehaald voor steun aan inwoners van asielzoekerscentra in Nederland. Een ander groot doel gisteravond is een positief signaal afgeven, zeggen zowel de organisatoren als de aanwezigen. Naast donateurs waren ook azc-inwoners uitgenodigd.

Voor 250 euro hebben mensen een meter van de tafel gekocht, een plek waar twee mensen kunnen zitten. Onder meer grote bedrijven hebben dat gedaan, waaronder een grote frisdrankfabrikant en een advocatenkantoor, maar aan de tafel zitten ook individuele donateurs.

Mix

Naast het kopen van eigen plekken, hebben zij ook gedoneerd zodat grote groepen azc-bewoners en stichtingen die zich inzetten voor vluchtelingen erbij kunnen zijn. Hierdoor zijn de 1500 dinergasten een mix van jong en oud en van witte mensen en mensen van kleur.

"Magisch om tussen zo veel verschillende mensen te zitten", zegt Amsterdammer Mieke Veldhuis, die een plek heeft gekocht voor haar en haar bijna-jarige zoon. De hr-directeur werkte onder meer als vrijwilliger op Lesbos, waar grote groepen bootvluchtelingen aan land kwamen.

De ruim 200.000 euro die is opgehaald met het evenement gaat naar een stichting die zich inzet voor onder meer taalonderwijs op azc's. En: de avond biedt mensen de kans om in gesprek te gaan met azc-inwoners. Dat gaat gemoedelijk: tegenstanders van opvang voor asielzoekers vind je hier niet.

"Ja, het is wel een beetje een bubbel zo", zegt Veldhuis. "Dat is op zich wel jammer: dat tegenstanders hier niet op afkomen om in gesprek te gaan." Tegelijkertijd vindt zij het ook juist belangrijk dat de avond "een positief tegengeluid" biedt aan de protesten tegen asielzoekerscentra.

Daar was het de organisatie ook vooral om te doen, zegt mede-initiatiefnemer Roby Hormis, die bij een stichting werkt die hulp biedt aan azc-inwoners. "We wilden naar voren brengen dat het beeld dat we zien in media niet matcht met de positiviteit die wij elke dag voelen als we met hen werken."

Zelf kwam Hormis op 4-jarige leeftijd met zijn ouders en zijn twee broers als vluchteling vanuit Irak naar Nederland. "Ik heb het idee dat de drempel tegenwoordig hoger is om hier als vluchteling te aarden en tegelijkertijd worden ze wel harder afgestraft."

Aan een ander deel van de tafel spelen muzikanten en zit een groep van negentig mensen uit Loosdrecht en Hilversum aan een gerecht met champignons dat belangeloos is gemaakt door een Chinees restaurant in de buurt. De groep uit Loosdrecht is er op uitnodiging en bestaat uit bewoners en 32 mensen uit de noodopvang.

Een van de Loosdrechtse inwoners is Harun Basli. Hij heeft inmiddels een huis gekocht in Loosdrecht, maar zat acht jaar geleden in meerdere asielzoekerscentra nadat hij als politiek vluchteling uit Turkije naar Nederland was gekomen. Hij is islamitisch en mist door in Amsterdam te zijn de viering van het Offerfeest. "Maar ik wilde hier zijn om een positief geluid te laten horen."

Tiramisu

Honderden stukken tiramisu komen op tafel. En een man met een megafoon begint een wave die over de honderden meters tafel doorgaat.

"Ik stel me zo voor dat tegenstanders zullen zeggen: daar zitten ze dan te eten, in hun linkse bubbel", zegt dj Bart de Roos, die er met zijn moeder is. "Maar ik vind het een mooi initiatief om hier zo gezamenlijk te eten, terwijl er zo veel polarisatie in de wereld is."

"Ja, zo geweldig om aan zo'n lange tafel te zitten", valt zijn moeder Denise van Gasselt hem bij. Ze is vanuit het Noord-Brabantse Uden naar Amsterdam gekomen, waar haar zoon woont. "Ik probeer discussies te vermijden. Af en toe is de toon zo hard. Die 250 euro die ik voor mij en mijn zoon heb betaald, heb ik graag over voor zo'n initiatief dat probeert te verbinden."

Het wordt gezien als laaghangend fruit dat veel te lang is blijven hangen: elektrische auto's die een groot deel van de problemen met het stroomnet kunnen oplossen, zeker in woonwijken. Door stroom terug te geven aan het elektriciteitsnet bij een tekort, en op te laden bij een overschot.

Vandaag starten de autobedrijven Kia en Hyundai samen met Vattenfall het eerste project waarbij particulieren dat kunnen doen. Deelnemers moeten een nieuw model elektrische auto hebben en een energiecontract bij het Zweedse energiebedrijf. Met de vergoeding voor deelname kunnen de automobilisten zo'n tienduizend kilometer gratis rijden.

Renault maakt eerder al bekend dat een aantal nieuwe elektrische modellen als thuisbatterij gebruikt kan worden. Ook die auto's moeten binnenkort kunnen terugleveren aan het net.

Omvormer nodig

Om terug te kunnen leveren hebben auto's een omvormer nodig die geschikt is om stroom weg te geven in plaats van op te slaan. Automobilisten die elektriciteit terug willen geven hebben daarnaast een intelligente laadpaal nodig die met de auto en de netbeheerder kan praten. Hierdoor weet de auto wanneer hij moet laden of elektriciteit moet teruggeven.

Het autodeelbedrijf MyWheels experimenteert in Utrecht al met auto's die het elektriciteitsnet helpen vullen als ze niet verhuurd zijn. BMW test terugleveren in Duitsland, net als Volvo in Zweden.

Een grote zwarte Koreaanse SUV die terug kan laden staat op de oprit van een hoekwoning in Soest. Achter het stuur zit Bob Niesing, die bij Kia verantwoordelijk is voor alles wat te maken heeft met het laden van elektrische auto's. Een groot scherm in de auto beschrijft het proces. "Op dit moment zien we dat de auto teruglevert aan het net met een vermogen van 10 kilowatt, om de wijk te helpen."

Met een app die lijkt op die van veel energiebedrijven, kan de deelnemer bepalen wanneer de auto mag terugleveren en tot welk niveau. Ook kan de gebruiker aangeven wanneer de batterij weer voldoende opgeladen moet zijn voor de volgende rit. Maar wat als je onverwachts toch weg moet met de auto? "Dan heb je altijd de mogelijkheid om het tijdelijk uit te schakelen of de auto snel op te laden zodat je snel weg kan," verzekert Niesing.

Nieuwe elektrische auto's zijn ook "rijdende batterijen" vertelt Jeroen van Loon van Vattenfall. De vraag is waarom dit nog niet het nieuwe normaal is. "Wat je nu ziet is dat de meerderheid van de nieuwe modellen dit kan. Alleen nog niet alle auto's en zeker niet de oudere elektrische auto's die nu op de weg rijden."

Vattenfall wil met het project kijken hoe ze klanten een verdienmodel kunnen aanbieden met wat in jargon 'bi-directioneel laden' heet.

Tot nu toe waren elektrische auto's vooral een boosdoener van netcongestie, doordat veel mensen uit het werk hun auto opladen op het moment dat ook andere elektrische apparaten in huis aangaan. Met de nieuwe auto's kan dit dus omgedraaid worden.

Een van de autoriteiten op het gebied van elektrisch laden en problemen op het elektriciteitsnet is Auke Hoekstra van de Technische Universiteit Eindhoven. "Eén elektrische auto die op piekuren stroom teruggeeft, lost voor zeker tien huizen de problemen op," vertelt Hoekstra. "Als we dit massaal gaan doen is de impact waanzinnig groot."

De auto-industrie was tot voor kort huiverig om bi-directioneel laden mogelijk te maken, maar lijkt nu om. "Autofabrikanten waren bang dat de batterij veel sneller zou slijten," vertelt Hoekstra. De nieuwe batterijen zijn beter en beter gekoeld, bovendien is het juist goed voor de batterij dat die niet te lang helemaal vol is. "Laden en ontladen naar het net is voor de batterij juist heel relaxed."

Miljarden

Overheid, netbeheerders en energiebedrijven zouden meer kunnen doen om terugleveren te stimuleren, denkt Hoekstra. "Dan zouden we enorm veel van die netinvesteringen, zeker voor woonwijken, overbodig kunnen maken."

Hoekstra denkt dat het om miljarden euro's per jaar kan gaan. "Ik vind het echt te gek voor woorden dat energiebedrijven en vooral netbeheerders niet aan de deur staan te bonzen van alle elektrische autorijders en vragen: wil jij alsjeblieft slim laden of terugleveren."

Goedemorgen! Kabinetsleden spreken vandaag met vakbonden en werkgeversorganisaties over de plannen voor sociale zekerheid. En de man die een aanslag wilde plegen rond een Taylor Swift-concert in Wenen krijgt mogelijk zijn straf te horen.

Eerst het weer: Het is vandaag zonovergoten en het blijft overal droog. Bij een zwakke tot matige oostenwind wordt het 22 graden in het noorden tot 28 graden in het zuiden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

De VS heeft opnieuw aanvallen uitgevoerd op doelen in Iran. Er zijn onder meer explosies gemeld bij de Iraanse havenstad Bandar Abbas. Ook zouden er Iraanse drones zijn neergehaald.

De aanvallen vallen midden in onderhandelingen om een einde te maken aan de oorlog. Iraanse media berichtten gisteren over een conceptakkoord, maar het Witte Huis haastte zich om te verklaren dat dat onzin is.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

De voetbalhoofdstad van Amerika, zo noemt Kansas City zichzelf. De stad heeft drie voetbalclubs en een splinternieuw sportcomplex. En daar strijkt Oranje neer tijdens het WK. De inwoners lijken er zin in te hebben:

Fijne dag!

Het Amerikaanse ministerie van Justitie is een strafrechtelijk onderzoek gestart naar E. Jean Carroll, een oud-columniste die zegt door Trump te zijn verkracht. Dat melden CNN en The New York Times. Het onderzoek zou draaien om de vraag of Carroll meineed heeft gepleegd in twee rechtszaken die ze heeft aangespannen.

Het justitieel onderzoek naar Carroll zou zich richten op een verklaring van haar uit 2022, waarin ze zei dat ze geen externe financiering had gekregen voor haar rechtszaak. Later werd duidelijk dat een miljardair een deel van de kosten had betaald.

Carroll (82) klaagde Trump (79) aan omdat hij haar in de jaren negentig zou hebben verkracht in een paskamer van een warenhuis. De rechtbankjury wees de beschuldiging van verkrachting af maar legde Trump wel een dwangsom op voor aanranding. Trump moest haar 5 miljoen dollar betalen.

In een tweede zaak werd Trump schuldig bevonden aan smaad, omdat hij op sociale media had gezegd dat haar zaak een hoax was en een leugen. Ze zou hem alleen maar beschuldigen om de verkoopcijfers van een boek te stuwen. In die smaadzaak werd Trump veroordeeld tot het betalen van 83 miljoen dollar. In beide zaken is Trump overigens in beroep gegaan.

Trump heeft in het verleden vaker onderzoeken bevolen naar mensen die hij als tegenstanders ziet. Zo loopt er nog aanklacht tegen oud-FBI-directeur Comey en probeerde hij tevergeefs Letitia James te laten vervolgen, de aanklager die Trump succesvol vervolgde wegens fraude. Trump had in een (waarschijnlijk per ongeluk openbaar verstuurd) bericht aangedrongen op hun vervolging bij toenmalig justitieminister Bondi.

De voormalige Amerikaanse first lady Jill Biden dacht tijdens het zwakke debatoptreden van haar man Joe Biden tegen Donald Trump in 2024 dat hij een beroerte kreeg. Dat vertelt ze in een interview met CBS News Sunday Morning.

"Het beangstigde me, want ik had Joe nog nooit zo gezien, niet ervoor en niet erna. Nooit", zegt Jill Biden in het gesprek. Een kort fragment is vrijgegeven, het hele interview volgt zondag. Volgende week komt een boek uit waarin ze terugkijkt op haar tijd als first lady.

In het debat, eind juni van dat jaar, struikelde de toen 81-jarige president Biden over zijn woorden. Hij staarde met open mond en raakte de draad kwijt bij pogingen de aanvallen van zijn rivaal te pareren.

Bidens prestatie tijdens het debat leidde binnen de Democratische Partij tot grote bezorgdheid. Jill Biden bleef haar man steunen en moedigde hem aan om door te gaan.

Een maand na het desastreuze debat zou ze hem op het hart hebben gedrukt dat hij zelf een besluit moest nemen over wel of niet doorgaan. Uiteindelijk trok Biden zich terug uit de race om het Witte Huis ten gunste van de toenmalige vicepresident Kamala Harris. Zij verloor de verkiezingen van Trump.

De Iraanse Revolutionaire Garde heeft met drones een Amerikaanse legerbasis in Koeweit aangevallen. De aanval volgde op een Amerikaans bombardement op de Iraanse havenstad Bandar Abbas, aan de Straat van Hormuz.

Het is niet duidelijk of de Iraanse drones hun doel in Koeweit hebben bereikt. Bij de Amerikaanse aanval was volgens een Amerikaanse functionaris een Iraanse lanceerinstallatie van drones het doelwit. "Die militaire installatie vormde een gevaar voor de Amerikaanse strijdkrachten en voor het scheepvaartverkeer in de Straat van Hormuz", aldus de anonieme functionaris.

Koeweit bevestigt dat het is aangevallen met drones en dat de luchtafweer is ingezet om de aanvallen onschadelijk te maken. Over eventuele schade of slachtoffers hebben de Amerikanen en Koeweiti niets bekendgemaakt.

De aanvallen vallen midden in onderhandelingen om een einde te maken aan de oorlog. Iraanse media berichtten gisteren over een conceptakkoord, maar het Witte Huis haastte zich om te verklaren dat dat onzin is.

Volgens de Iraanse media zou in het conceptakkoord staan dat de Straat van Hormuz weer opengaat en dat Iran samen met Oman het scheepvaartverkeer zou gaan beheren. President Trump zei daarover in Washington dat Oman, een belangrijke bondgenoot van de VS, geen akkoord moet sluiten met Teheran.

"Oman zal zich net zoals alle anderen gedragen, anders moeten we ze opblazen", sprak Trump dreigend. Hij voegde eraan toe dat hij ervan uitgaat dat het niet zover komt. "Ze begrijpen dat, het komt goed met ze."

'Dachten dat ze mij konden uitzitten'

Trump beschuldigde Iran ervan de onderhandelingen doelbewust te vertragen, in de hoop dat de Democraten de tussentijdse Congresverkiezingen in november winnen. "Ze dachten dat ze mij konden uitzitten", zei Trump. "Maar ik geef niets om de tussentijdse verkiezingen."

Eerder deze week voerde de VS luchtaanvallen uit op het zuiden van Iran. Die waren volgens het leger "defensief" van aard, maar Iran veroordeelde ze als een schending van het staakt-het-vuren.

Door een implosie van een opslagtank op een fabrieksterrein in de Amerikaanse staat Washington zijn waarschijnlijk elf mensen om het leven gekomen. Eerder zijn door de autoriteiten twee doden bevestigd. De zoekactie naar de overige negen is geen reddingsmissie meer maar een bergingsoperatie, zo is bekendgemaakt.

Het ongeluk vond eerder deze week plaats bij een verpakkingsbedrijf in Longview, dat zo'n 45 minuten rijden van Portland ligt. Zeker acht medewerkers van het bedrijf raakten gewond.

In de tank zat een chemische substantie die wordt gebruikt om papierpulp te produceren. Door onbekende oorzaak is de tank geïmplodeerd.

Door het bedrijfsongeval is de naastgelegen Columbia-rivier vervuild geraakt, maar volgens de autoriteiten is er geen gevaar voor de volksgezondheid.

Het Democratische Congreslid Marie Gluesenkamp Perez, die uit de regio komt, zegt dat reddingswerkers "ondenkbare horrorbeelden" op hun netvlies hebben. Ze eist een grondig onderzoek en wil dat er verantwoording wordt afgelegd.

Gouverneur Bob Ferguson zegt dat het waarschijnlijk de ergste industriële ramp in zijn staat is van de afgelopen decennia.

Twee van de kinderen die gewond raakten bij het treinongeluk in het Belgische Buggenhout zijn ontslagen uit het ziekenhuis. Drie anderen blijven voorlopig nog voor behandeling, melden Belgische media.

Bij de botsing tussen de trein en een schoolbusje kwamen dinsdag vier mensen om het leven. Het ging om de 49-jarige bestuurder van het busje, een 27-jarige begeleidster en twee leerlingen van 12 en 15 jaar. De vijf andere gewonden zijn ook leerlingen van de school en werden in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht.

Over de oorzaak van het ongeluk is nog niets bekend. De buschauffeur reed door een gesloten spoorboom, maar de reden is onduidelijk.

Gisteren hebben leraren, leerlingen en nabestaanden bloemen neergelegd bij de spoorwegovergang waar het ongeluk gebeurde. Het Vlaamse parlement hield een minuut stilte.

In de regio rond de Colombiaanse stad Valledupar is afgelopen zondag een Nederlander doodgeschoten. De man van 32 jaar werd volgens Colombiaanse media met schotwonden naar het ziekenhuis gebracht, waar hij is overleden.

Media berichten dat hij in afgelegen gebied, buiten de stad, werd beschoten. De Nederlander zou in het land als autohandelaar hebben gewerkt.

De man woonde naar verluidt in de havenstad Baranquilla, op zo'n zes uur rijden van de plek waar hij werd doodgeschoten. Er is voor zover bekend nog geen verdachte aangehouden.

De Amerikaanse zender CBS News weigert het contract met 60 Minutes-correspondent Sharyn Alfonsi te verlengen. Ruim vijf maanden geleden werd haar reportage over Venezolanen die vanuit de VS werden gedeporteerd naar een zeer beruchte gevangenis in El Salvador vlak voor uitzending geannuleerd door de hoofdredacteur.

Alfonsi zegt dat zij wordt gestraft omdat ze zich verzette tegen het schrappen van haar reportage. TegenoverThe New York Times noemt ze het besluit een "huiveringwekkend signaal aan de hele CBS-redactie".

"Dit was geen routineuze bedrijfsverandering; het was een bewuste keuze om een journalist te straffen omdat die weigerde feitelijk correcte berichtgeving te verbloemen", zegt Alfonsi. CBS News wilde tegenover de krant niet reageren op haar uitspraken.

Geschrapte uitzending

De onrust ontstond in december vorig jaar, toen hoofdredacteur Bari Weiss een reportage van Alfonsi over de omstreden CECOT-gevangenis in El Salvador enkele uren voor de geplande uitzending schrapte. Vervolgens werd de reportage wereldnieuws.

De reportage ging over Venezolanen die door de regering-Trump uit de VS waren gedeporteerd en waren ondergebracht in de megagevangenis. Volgens een rapport van Human Rights Watch had bijna de helft van de 252 gedeporteerde Venezolanen geen crimineel verleden. Slechts acht van hen waren veroordeeld voor een "gewelddadig of potentieel gewelddadig misdrijf".

In de reportage van Alfonsi vertelden vrijgekomen Venezolanen dat ze ernstig mishandeld waren in de gevangenis. Hoofdredacteur Weiss vond dat de reactie van het Witte Huis onvoldoende verwerkt was in de video. Alfonsi zei juist dat haar team om een reactie had gevraagd bij het Witte Huis en het ministerie van Binnenlandse Veiligheid, maar dat er geen inhoudelijk antwoord kwam.

Interne memo

In een interne memo sprak Alfonsi in december al van een politiek besluit en betichtte ze haar werkgever van "bedrijfscensuur". De reportage verscheen toch korte tijd online via een Canadese zender die de uitzendrechten van 60 Minutes had. Een maand later zond CBS het item alsnog uit, met aanvullende reacties van de regering-Trump.

Na vier maanden in de CECOT-gevangenis werden de Venezolanen uiteindelijk teruggestuurd naar Caracas als onderdeel van een gevangenenruil. Tien Amerikaanse gevangenen in Venezuela keerden terug naar de VS.

De persoonlijk assistent van de overleden Amerikaanse acteur Matthew Perry is veroordeeld tot een celstraf van drie jaar en vijf maanden voor zijn rol bij de dood van de Friends-acteur. Kenneth Iwamasa (60) diende Perry in oktober 2023 een fatale dosis toe van de drug ketamine.

Volgens de rechtbank deed Iwamasa dat op verzoek van Perry bij de acteur thuis in Los Angeles voordat hij boodschappen ging doen. Toen hij terugkeerde lag Perry dood in de jacuzzi.

Uit de autopsie bleek dat de acteur, die een groot deel van zijn leven worstelde met verslavingen, een grote hoeveelheid ketamine had gebruikt. De lijkschouwer concludeerde dat ketamine de primaire doodsoorzaak was, verdrinking was een secundaire oorzaak. Perry werd 54 jaar.

Ketamine wordt soms voorgeschreven voor de behandeling van depressies en andere psychische stoornissen, maar is ook populair geworden als partydrug. Perry nam het middel legaal tegen zijn depressie, maar hij wilde meer dan zijn arts hem wilde voorschrijven. Iwamasa kocht het daarom in bij een kennis van Perry en een andere arts, die hem leerde hoe hij het moest toedienen.

Iwamasa had eerder toegegeven dat hij Perry herhaaldelijk ketamine had toegediend, zonder daarvoor bevoegd te zijn. In de laatste dagen van Perry's leven gebeurde dat zes tot acht keer per dag.

"U was op de hoogte van zijn strijd tegen verslaving", zei de rechter tegen Iwamasa. "Uw gedrag was roekeloos, niet alleen op de dag van zijn dood, maar ook in de dagen die daaraan voorafgingen." De straf die de rechter oplegde, is gelijk aan de eis van de aanklagers.

Zaak afgerond

Iwamasa ontmoette Perry in 1992 en woonde sinds 2022 bij hem in. Perry betaalde zijn persoonlijk assistent 150.000 dollar per jaar.

Iwamasa is de laatste van vijf verdachten die zijn veroordeeld in de zaak. Eerder werden een ketamine-verkoper, twee artsen en een filmregisseur die als tussenpersoon diende veroordeeld, mede op basis van verklaringen van Iwamasa. Ketamine-verkoper Jasveen Sangha, bijgenaamd de 'ketaminekoningin' kreeg de zwaarste straf: vijftien jaar cel.

Perry werd wereldberoemd als Chandler Bing in de hitserie Friends, die liep van 1994 tot medio 2004 en nog altijd geregeld op tv wordt herhaald.

Finland is al geconfronteerd met Russische cyberaanvallen waarbij computers van het leger en het kantoor van de president werden gehackt. En Oekraïense drones met zware explosieven zijn door Rusland naar de hoofdstad Helsinki gedirigeerd, een gebied met twee miljoen inwoners. De dreiging van Rusland komt steeds dichterbij.

Het Finse antwoord: iedereen draagt verantwoordelijkheid voor de landsverdediging. Zo ook de hackers.

Het vinden van de geheime locatie van de defensie-hackathon in Helsinki is een speurtocht op zich. De organisatie van de wedstrijd voor hackers om militaire afweersystemen te ontwikkelen, wil duidelijk geen ongewenste gasten. Vlak voor de aanvang wordt een code doorgegeven, nodig om met een lift naar de hoogste verdieping te gaan.

Bij de ingang ligt een berg met gympen, slofjes en crocks naast enkele gepoetste schoenen. Want in Finland gaan de schoenen binnen uit, ook bij ervaren defensiespecialisten. Talentvolle jongeren strijden in een marathonsessie van 48 uur tegen elkaar om apps en afweersystemen te ontwikkelen in "oorlogsscenario's".

Opblazen van brug

"Probeer je voor te stellen", zegt de 19-jarige student Timothy Kruhlov vol overgave. "Vier vijandelijke pelotons landen bij de Finse stad Joensuu, vlak bij de grens met Rusland. In slechts 6 uur vernietigen ze bruggen, schakelen ze elektriciteit en radiotorens uit en plaatsen ze mijnen op de wegen. De civiele infrastructuur wordt volledig verstoord."

Het team van Kruhlov heeft een app met landkaart voor het leger gemaakt, waarmee in een dergelijke oorlogssituatie in één oogopslag de meest actuele informatie wordt gegeven, bijvoorbeeld over de staat van het wegennet en de positie van satellieten en GPS-masten, schuilkelders en watervoorzieningen. "Ze hebben deze app zelfs aangepast aan de commandostructuur binnen het leger", zegt een defensiespecialist, die diep onder de indruk is van de app.

Even verderop eet de 19-jarige Petru Podlozni uit een familiezak nachos, terwijl hij het product van zijn team laat zien. Podlozni en zijn vrienden richten zich specifiek op Finse bruggen, die cruciaal zijn in een oorlogssituatie. Want het opblazen van een brug betekent ook dat bevoorrading wordt afgesneden. Met de app van zijn team wordt per regio in kaart gebracht welke bruggen het belangrijkst zijn om te verdedigen.

Drone met explosieven naar Helsinki

Specialisten van defensiebedrijven lopen rond om de jongeren te begeleiden en hun vaardigheden te observeren. Dat bedrijven deelnemen aan dit soort evenementen is vanzelfsprekend in Finland. Want ook het bedrijfsleven draagt verantwoordelijkheid voor de verdediging van het land.

"Bedrijven beseffen goed dat ze een belangrijke rol spelen binnen defensie", aldus Mikka Hyppönen, cyber- en drone-afweerspecialist. "Werknemers gaan bijvoorbeeld regelmatig op militaire vervolgcursussen. Ze zijn dan een of twee weken weg om te trainen en zich bij te scholen. Dat is volledig geaccepteerd. Het hoort bij onze cultuur."

Onlangs ging het bijna mis: een Oekraïense drone met zware explosieven vloog richting Helsinki. Finse gevechtsstraaljagers werden er meteen opaf gestuurd, het vliegveld en havens gingen op slot.

Nieuwe afweersystemen ontwikkelen

Zo'n twee miljoen Finnen moesten worden gewaarschuwd om binnen te blijven, maar het alarmsysteem bleek niet goed te werken. Volgens Hyppönen was het "kantje boord". Steeds vaker worden Oekraïense drones via elektronische storing vanuit Rusland naar Finland en de Baltische staten gedirigeerd.

"Tot nog toe ging het om kleinere drones", zegt Hyppönen. "Als er grotere drones met zo'n 50 kilo explosieven in de hoofdstad crashen, hebben we een probleem." De drone die richting Helsinki vloog, is waarschijnlijk door gebrek aan brandstof in de Oostzee terechtgekomen.

Volgens Hyppönen is het vooral zaak om voortdurend nieuwe afweersystemen te ontwikkelen. Een kat-en-muis-spel noemt hij het. Drones kunnen nu bijvoorbeeld aan flinterdunne glasvezelkabels zijn bevestigd in plaats van radiosignalen af te geven. Die drones kunnen niet worden verstoord door elektronische signalen.

Wereld veranderen

Dan moet je weer nieuwe afweersystemen en werkwijzen ontwikkelen. En als we nieuwe type drones kunnen afweren, heeft de vijand alweer een nieuwe manier om die afweer te ontlopen. Hoe sneller we de drones opsporen, hoe sneller ze ook weer zullen veranderen."

Aan cyberspecialisten de taak om zich op dit gebied te ontwikkelen. Hyppönen: "Ik zeg vaak tegen jongeren: als je de wereld wilt veranderen, dan is de snelste weg via defensietechnologie. Dat bepaalt hoe conflicten in de toekomst worden uitgevochten."

Vaccinaties tegen meningokokken B worden vooralsnog niet opgenomen in het rijksvaccinatieprogramma (rvp). Dat heeft minister Hermans van Volksgezondheid besloten na een advies van de Gezondheidsraad.

Een infectie met de bacterie meningokokken B kan leiden tot meningokokkenziekte. Dat is een ernstige ziekte die hersenvliesontsteking en bloedvergiftiging kan veroorzaken. De ziekte komt vooral voor bij kinderen onder de vijf jaar.

Vaccinaties tegen andere typen meningokokken - A, C, W en Y - zijn wel opgenomen in het rvp.

Meer nadelen dan voordelen

Volgens de Gezondheidsraad wegen de voordelen van opname van type B in het rvp niet op tegen de nadelen. Zo is er op dit moment een laag aantal ziektegevallen met meningokokken B. In 2025 waren er 26 ziektegevallen onder jonge kinderen en 32 onder adolescenten, met in beide groepen één sterfgeval.

Ook is onzeker hoeveel van de ziektegevallen kunnen worden voorkomen met een vaccinatie. Jaarlijks zouden 170.000 jonge kinderen drie doses toegediend krijgen van het vaccin, dat relatief vaak (hoge) koorts veroorzaakt. Bij zeer jonge kinderen kan dat zelfs leiden tot ziekenhuisopname.

Het aantal ziektegevallen door meningokokken B wordt in Nederland zorgvuldig bijgehouden. De Gezondheidsraad gaf in 2018 en 2022 hetzelfde advies. Als er een nieuw vaccin komt of als het aantal ziektegevallen toeneemt, zal de raad een nieuw advies uitbrengen.

Op de Oosterschelde ter hoogte van Neeltje Jans zijn ruim honderd opvarenden van een passagiersschip geëvacueerd. Volgens de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) is een veiligheidslijn in de schroef van het passagiersschip terechtgekomen, waardoor het schip niet meer verder kan varen.

Het 52 meter lange en 9 meter brede passagiersschip Christiaan B kwam rond 15.45 uur in problemen. Dat gebeurde vlak bij de haven van Deltapark Neeltje Jans, schrijft Omroep Zeeland.

De schipper deed een poging de passagiersboot terug naar de haven te manoeuvreren, maar daarbij raakte de schroef verstrikt in de veiligheidslijn die in het water ligt. De drijvende kabel is bedoeld voor boten, zwemmers en surfers die in de problemen raken door de stroming en niet meer zelfstandig tegen de stroom in kunnen varen of zwemmen.

In totaal zijn 140 passagiers en drie bemanningsleden door de KNRM van boord gehaald. Bij de evacuatieoperatie werden ook een helikopter en een vliegtuig ingezet, die enige tijd boven het schip vlogen.

Schip aan kant gebracht

"We varen in het hoogseizoen een paar keer per dag, vandaag was de tweede afvaart", zegt Nicole Totté, directeur van Deltapark Neeltje Jans. Volgens Totté heeft de ervaren schipper een fout gemaakt.

De directeur benadrukt dat er onder de opvarenden geen paniek ontstond. Op het schip was een schoolklas van groep acht van een basisschool uit Alblasserdam die op schoolkamp in Zeeland is. "Ze vonden dit het leukste schoolreisje ooit", aldus Totté.

Het schip is inmiddels aan de kant gebracht. Daar zullen duikers de exacte schade aan de schroef opmaken.

Eerder in problemen

Het is niet de eerste keer dat opvarenden van de Christiaan B worden geëvacueerd. In februari 2018 werden 81 mensen van boord gehaald. Destijds viel de motor van het schip uit toen het wilde aanleggen bij een steiger.

In 2010 ging het ook al eens mis. Toen raakte het passagiersschip stuurloos en moest de KNRM ook uitvaren. Evacuatie van de 134 passagiers kon worden voorkomen.

Afgelopen weekend werd de hoofdstad van Oekraïne, Kyiv zwaar aangevallen door Rusland. Daarbij werd opnieuw een Oresjnik-raket ingezet. Een Russisch wapen dat sneller vliegt dan eerdere raketten, verder komt en daardoor moeilijker te onderscheppen is. Bovendien kan de Oresjnik ook geladen worden met kernkoppen. Europese leiders reageren geschrokken en spreken van een escalatie in de oorlog.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

In deze aflevering van De Dag vertelt defensiespecialist Peter Wijninga van het The Hague Centre for Strategic Studies het gevaar van deze raket. Volgens hem heeft de Oresjnik een bereik van maximaal vijfduizend kilometer. "Dat betekent dat heel Europa binnen het bereik van deze raket ligt. Dat maakt het voor Europa een potentieel gevaarlijk wapen".

Ruslandkenner Helga Salemon legt uit wat president Poetin met de inzet van de raket wil bereiken. Volgens haar is het onderdeel van zijn psychologische oorlogsvoering en gaat het Poetin om twee dingen: "Intimidatie van de Oekraïners en het afschrikken van Europa en de Verenigde Staten."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Bart Tuinman
Redactie: Judith van de Hulsbeek
Eindredactie: Rosanne Sies

Iraanse staatsmedia claimen een conceptakkoord in handen te hebben over een einde aan de oorlog met de Verenigde Staten. Daarin zou staan dat de Straat van Hormuz wordt heropend voor commerciële scheepvaart en dat Amerikaanse troepen zich terugtrekken uit de regio. Het Witte Huis ontkent.

De commerciële scheepvaart door de Straat van Hormuz, die sinds het begin van de oorlog vrijwel is stilgevallen, zou binnen een maand op het peil van vóór de oorlog moeten zijn. Toen ging ongeveer 20 procent van de wereldwijde oliehandel door de smalle zeestraat. Iran zou volgens de conceptovereenkomst met Oman het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz gaan beheren.

In ruil daarvoor zouden de Verenigde Staten hun blokkade van de Iraanse scheepvaart opheffen en troepen uit de omgeving van Iran terugtrekken. De concepttekst zou voortkomen uit de indirecte onderhandelingen tussen Iran en de VS, met Pakistan als bemiddelaar. Als binnen twee maanden een definitief akkoord wordt bereikt, zou dat volgens de Iraanse staatstelevisie kunnen worden vastgelegd in een resolutie van de VN-Veiligheidsraad.

Het Witte Huis weerspreekt op X de Iraanse berichtgeving en zegt dat het door Iraanse staatsmedia beschreven conceptakkoord "volledig verzonnen is".

Kabinetsbijeenkomst Trump

President Trump sprak vandaag tijdens een openbare kabinetsbijeenkomst in het Witte Huis over de onderhandelingen met Iran. De bijeenkomst zou aanvankelijk plaatsvinden in het presidentiële buitenverblijf Camp David, maar werd vanwege slecht weer verplaatst naar Washington.

In het Witte Huis zei Trump dat Iran "heel graag een akkoord wilde sluiten", maar dat het voorstel nog niet voldeed aan de Amerikaanse eisen. "We zijn er niet tevreden mee, maar dat zullen we wel worden", zei Trump. "En anders moeten we de klus gewoon afmaken."

Trump beschuldigde Iran ervan de onderhandelingen te vertragen in de hoop dat de Democraten de tussentijdse verkiezingen in november winnen. "Ze dachten dat ze mij konden uitzitten", zei Trump. "Maar ik geef niets om de tussentijdse verkiezingen."

Minister van Buitenlandse Zaken Rubio zei tijdens de bijeenkomst dat er "enige vooruitgang" is geboekt in de onderhandelingen met Iran. Net als gisteren verklaarde hij dat een overeenkomst "binnen een paar dagen" mogelijk kan zijn.

Wisselende verklaringen over einde oorlog

Over een einde van de oorlog worden voortdurend wisselende verklaringen afgelegd. Afgelopen weekend leek een akkoord ophanden, maar die verwachting werd maandag alweer getemperd door zowel de VS als Iran.

Vervolgens voerden Amerikaanse troepen gisteren luchtaanvallen uit op het zuiden van Iran. Volgens de Amerikaanse strijdkrachten waren deze "defensief" van aard. Iran noemde de aanvallen een schending van het staakt-het-vuren en reageerde met dreigende taal.

De Verenigde Staten maken zich zorgen omdat Nederland een Amerikaans bedrijf heeft verboden om het Nederlandse IT-bedrijf Solvinity over te nemen. Dat zei de Amerikaanse ambassadeur in Nederland vandaag op een veiligheidsbijeenkomst in Den Haag.

Ambassadeur Joe Popolo zei dat hij met de Amerikaanse regering overlegt om te bekijken of de VS het verbod moet opvatten als een actie waarmee Nederland handel met de VS moeilijker maakt.

"Waar wij ons zorgen over maken - en waar ik met Washington over heb gebeld en vandaag ongetwijfeld weer zal doen - is: is dit een handelsbelemmering? Wat ziet hier precies achter?", zei hij.

Staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit) besloot maandag dat de overname van Solvinity door het Amerikaanse bedrijf Kyndryl niet door mag gaan. Over de geplande overname was al maanden onrust, omdat Solvinity onder meer de IT-dienstverlening verzorgt voor DigiD en MijnOverheid.

Door Amerikaanse wetgeving kan de VS namelijk allerlei gegevens opvragen bij Amerikaanse bedrijven, ook als de gegevens zijn opgeslagen in andere landen. In dit geval zou het gaan om de persoonlijke gegevens van alle Nederlanders in MijnOverheid.

Ook zou de VS ervoor kunnen zorgen dat Nederlanders geen zaken meer kunnen doen met hun eigen overheid, door de toegang tot DigiD te blokkeren. Met DigiD kun je onder meer inloggen bij de gemeente, de Belastingdienst en het ziekenhuis.

Angst voor tegenreactie

"Het feit dat we de risico's niet weg konden nemen en het publiek belang niet konden garanderen, maakt ingrijpen noodzakelijk", zei Aerdts gisteren over haar besluit om de overname tegen te houden.

De staatssecretaris schreef in een brief aan de Tweede Kamer dat haar beslissing "landenneutraal" is genomen, oftewel: niet specifiek tegen de Verenigde Staten is gericht. Het overnameverbod zou slecht kunnen zijn voor de relatie tussen Nederland en de VS: het land zou met een tegenreactie kunnen komen.

Ambassadeur Popolo denkt dat Nederland te snel heeft besloten om de overname tegen te houden, zei hij vandaag. In de brief schreef Aerdts dat zij "recentelijk serieuze indicaties" had dat de overname afgerond zou worden. De staatssecretaris schreef dat zij daarom "geen andere mogelijkheid zag dan nu dit besluit te nemen".

Het besluit is genomen na advies van een onafhankelijk toezichthouder: het Bureau Toetsing Investeringen (BTI). Het advies van het BTI is niet openbaar, maar Aerdts schrijft dat de toezichthouder concludeerde dat de overname een risico voor Nederland zou zijn.

Het Kamerdebat van gisteravond over geweld in de samenleving heeft duidelijk aan het licht gebracht dat Forum voor Democratie een "enge partij" is die er "racistische" en "antisemitische" ideeën op na houdt. Dat is een dag later de conclusie van verschillende fractievoorzitters die aan het debat meededen.

"Veel mensen denken nog 'er zit wel iets redelijks in die partij', maar het masker viel gisteren wel af", zegt CDA-leider Bontenbal op vragen van de NOS over het ongekend felle debat dat doorliep tot in de nacht.

VVD-fractievoorzitter Brekelmans: "Dat partijleider Lidewij de Vos blijft spreken over een blank Nederland laat zien dat onder die uiterlijke vertoning van gematigdheid nog steeds enge en racistische denkbeelden zitten."

Ook Kamerlid Keijzer kijkt vandaag terug op haar woordenwisseling in het debat met FVD-leider De Vos. "Op mijn vraag of Forum voor Democratie nog steeds vindt dat Europa en Nederland overwegend blank moet blijven, zei ze niet wat ze had moeten zeggen: nee dat vind ik niet."

Cocktail van complotten

Het antwoord van De Vos was dat haar partij wil dat "de mensen die hier van oorsprong wonen zich thuis blijven voelen in Nederland en in de meerderheid blijven in Nederland. Dat dat van oorsprong blanke mensen waren, is een feitelijke constatering, maar dat heeft verder met het doel dat wij nastreven niet zo heel veel te maken."

D66-fractievoorzitter Paternotte noemt de teksten van De Vos een cocktail van complotten "die er uiteindelijk op neer kwam dat Forum van Nederland een blank land wil maken en dat mensen van wie de grootouders, of overgrootouders zelfs, naar Nederland kwamen hier weg zouden moeten."

Keijzer vroeg De Vos ook of zij vindt dat Joden erop uit zijn de 'blanke' Nederlanders te vervangen, een van de complottheorieën die FVD'ers delen. De Vos zei geen 'nee', maar zei dat ze niet begreep waar die vraag vandaan kwam.

Bontenbal: "Het is een partij die geen afstand neemt van antisemitisme. Ik denk dat partijen daar gisteren ook nog wel erg van geschrokken zijn. Want je kunt makkelijk afstand nemen. Dat kun je ter plekke doen en elk weldenkend Kamerlid zou dat meteen doen. Maar er werd constant omheen gedraaid."

Van links tot rechts

Het viel de fractievoorzitters op dat er heel breed in de Kamer op de woorden van De Vos werd doorgevraagd en dat partijen een grens trokken. Paternotte is blij dat partijen van links tot rechts gisteren de discussie aangingen en stelling namen. Bontenbal: "Iedereen stond met open mond te kijken. Zegt ze dit echt? Het was ook niet vooraf bedacht, maar het gebeurde."

Het is een dilemma of je als fractie Forum aandacht moet geven of juist niet, zegt Bontenbal. "Maar we hebben allemaal een taak om dit te ontmaskeren." Hij hoopt dat kiezers zichzelf ook verdiepen in waar de partij voor staat. "Wij vinden het gevaarlijk om deze partij in de Tweede Kamer te hebben."

Keijzer vindt het "doodeng" dat een partij met deze denkbeelden zo groot is. "Ze zitten met zeven mensen in de Kamer en staan in de peilingen op zestien."

Ook Brekelmans denkt dat het beeld van de partij nog niet bij iedereen volledig is. "Ik spreek veel mensen die zeggen 'je kunt best op Forum stemmen, het is een hele fatsoenlijke partij'. Maar daaronder zitten extreemrechtse en racistische denkbeelden."

De Vos voelt zich aangevallen

De Vos kijkt anders terug op het debat en de vragen die over haar partijstandpunten werden gesteld. In een mailbericht om leden te werven zegt zij dat ze "ruim 72 minuten (!) lang is aangevallen in de Tweede Kamer". Over de discussie in de Kamer over het racisme en antisemitisme bij Forum zegt zij niets.

Er zijn al weinig partijen die met Forum willen samenwerken. Maar het wordt nu tijd om daar echt een eind aan te maken, vindt Paternotte. "Elke partij die nu nog zegt dat je met Forum een politieke samenwerking kan optuigen die heeft gisteren niet goed geluisterd of wil meedoen aan hele foute politiek."

De gemeente Het Hogeland vangt vanaf donderdag voor vier nachten asielzoekers uit Ter Apel op in Warffum. De gemeente doet dit na een verzoek van asielminister Van den Brink, zo is te lezen op de website van de gemeente.

De asielzoekers voor wie in Ter Apel geen slaapplek is worden ondergebracht in een sporthal. De nachtopvang sluit maandagochtend 1 juni weer. Bij de opvanglocatie is plek voor maximaal 150 mensen, schrijft RTV Noord.

"We zien allemaal dat de druk op de opvang in Ter Apel opnieuw groot is", zegt burgemeester Broekhuizen van Het Hogeland. "Daarom hebben wij besloten om in Warffum voor vier nachten tijdelijke noodopvang mogelijk te maken. Dit geeft de landelijke politiek ruimte om een permanente oplossing te vinden."

Broekhuizen zegt het belangrijk te vinden dat met deze tijdelijke opvang wordt voorkomen dat mensen buiten moeten slapen. "Tegelijkertijd constateer ik dat opnieuw Groningse gemeenten solidair zijn met Westerwolde (de gemeente waar Ter Apel onder valt, red.) en dat andere gemeenten onvoldoende steun en oplossingen bieden."

Met bussen naar Ter Apel

De asielzoekers zullen iedere avond per bus naar Warffum worden gebracht en vertrekken de volgende ochtend om 07.00 uur weer richting Ter Apel. Warffum ligt ruim 80 kilometer ten noordwesten van het aanmeldcentrum in Ter Apel.

De gemeente Groningen vangt sinds zaterdag asielzoekers uit Ter Apel op. Sinds vorige week heeft het aanmeldcentrum geen plek meer voor iedereen die zich meldt. Vannacht is de laatste nacht dat Groningen de nachtopvang open heeft.

Nog geen structurele oplossing

Volgens asielminister Van den Brink (CDA) ligt er nog geen structurele oplossing om het overvolle aanmeldcentrum te ontlasten. "Wij zitten nog steeds in de situatie dat we elke dag aan het zoeken zijn naar voldoende opvangplekken voor de nacht", aldus de minister na een debat. Wel zegt hij dat er "meerdere gesprekken lopen" hierover.