NOS Nieuws - Algemeen

In de Franse stad Saint-Denis zijn duizenden mensen op de been bij het stadhuis om te demonstreren tegen racisme. Aanleiding voor het protest zijn herhaalde racistische uitlatingen tegen de burgemeester van de stad.

De zwarte Bally Bagayoko werd in maart gekozen tot burgemeester van de voorstad van Parijs. Hij is kind van twee ouders uit Mali en is lid van de radicaal-linkse partij La France Insoumise (LFI). Hij had tot het protest opgeroepen omdat hij sinds zijn aantreden geregeld racistisch wordt bejegend.

Zo werd in het televisieprogramma van de nieuwszender CNews het gedrag van Bagayoko vergeleken met dat van een mensaap. Een dag daarna werd het gedrag van de burgemeester door een gast van het programma gelijkgesteld met dat van een leider van een primitieve stam, "waar het dominante mannetje alle besluiten neemt".

De Franse zender is vergelijkbaar met het Amerikaanse Fox News, waar vaak gasten aanschuiven met (radicaal-)rechtse ideeën en uitspraken. CNews beweert dat er geen racistische opmerkingen zijn gemaakt in het programma en dat de omstreden fragmenten uit de bewuste uitzending zijn "ingekort en uit de context gehaald".

Het Franse Openbaar Ministerie heeft besloten een onderzoek naar de uitlatingen in het televisieprogramma te starten. Ook onderzoekt justitie online-haatberichten over de burgemeester.

Minister van Binnenlandse Zaken Nuñez liet weten dat hij geschokt is over de opmerkingen in het televisieprogramma. Ook cultuurminister Pégard toonde zich ontzet. "Vrijheid van meningsuiting mag niet tegen de regels van de rechtsstaat ingaan", zei ze.

Racistische telefoontjes

Het raadshuis van Saint-Denis wordt dagelijks een aantal keer gebeld met de vraag of "dit het gemeentehuis van apen is", meldde nieuwszender France Info. Ook bellen mensen met de vraag "of het gemeentehuis van zwarten en Arabieren is". Die telefoontjes lijken het het gevolg van een uit verband getrokken uitspraak van de burgemeester.

Hij had na zijn verkiezing in een interview gezegd dat Saint-Denis "de stad van koningen en het levende volk is". Deze uitspraak werd verdraaid in rechtse kringen. Zo werd beweerd dat hij had gezegd "stad van de zwarte personen", in plaats van "stad van de koningen".

'Racisme steeds normaler'

Correspondent Saskia Houttuin sprak bij het antiracismeprotest in Saint-Denis verschillende demonstranten, onder wie Sophie Tayaya. De 30-jarige nucleair ingenieur "ziet dat er een klimaat is in Frankrijk dat steeds racistischer wordt". Volgens haar worden mensen zoals burgemeester Bagayoko in landelijke media aangevallen vanwege hun huidskleur, in plaats van hun ideeën.

"Het gaat bergafwaarts", zegt Tayaya. Ze vindt dat "we niet passief moeten zijn, maar juist moeten laten zien dat we er zijn."

Ook Chaitanya Thayalan ziet racisme steeds "normaler" worden. Hij vindt dat deze ontwikkeling gestopt moet worden. De 16-jarige is vanuit een andere voorstad van Parijs naar het protest gekomen. "We willen een front vormen in aanloop naar de presidentsverkiezingen in 2027", zegt Thayalan. "Wij jongeren zijn de toekomst, dus wij moeten vooraan staan om die strijd te voeren."

Bagayoko hield zelf een toespraak op de demonstratie. "We gaan de strijd tegen racisme winnen", zei hij, waarop mensen "resistance" (verzet) begonnen te roepen. "Wij zijn het Frankrijk van verzet, we moeten ons niet laten weerhouden door angst", vervolgde de burgemeester van Saint-Denis.

De eerste trein vanochtend tussen Raalte en Nijverdal is niet lang na vertrek op een boom gereden. De machinist en de dertien passagiers bleven ongedeerd. De trein raakte zo zwaar beschadigd dat hij moest worden weggesleept.

ProRail verwacht nog tot eind van de middag bezig te zijn met herstel van de bovenleiding.

Het ongeluk vond plaats om 07.15 uur vanochtend, meldt RTV Oost. Ter hoogte van Mariënheem botste de Blauwnet-trein op de boom die door onbekende oorzaak op het spoor terecht was gekomen. De boom sloeg op de voorruit, die vernield werd. Ook het plaatwerk van de trein raakte beschadigd.

Stroomafnemer afgebroken

Door de klap sloeg de pantograaf, de stroomafnemer op het dak, van de trein. De bovenleiding kwam over een flink aantal meters los te hangen.

"De trein hebben we inmiddels weggesleept", laat ProRail weten. "Maar de bovenleiding vervangen, dat is veel meer werk. Daar worden speciale mensen en speciale apparatuur voor aangevoerd. Daar zijn we naar verwachting wel tot 17.00 uur vanmiddag mee bezig. Pas daarna kunnen er weer treinen rijden op het traject."

De woordvoerder van ProRail sluit opzet bij het ongeluk uit. "Het ging om een oude boom aan de slootkant. Vermoedelijk is die vannacht omgewaaid."

In de zuidoostelijke Oekraïense regio Dnipro zijn minstens vijf mensen gedood bij een Russische aanval met meerdere drones. Bij de aanval op de stad Nikopol kwamen drie vrouwen en twee mannen om het leven.

Volgens gouverneur Oleksandr Hanzja raakten daarnaast 22 mensen gewond, onder wie een 14-jarig meisje. Haar toestand is kritiek, net als die van twee mannen van 28 en 72 jaar, zegt Hanzja op Telegram.

Nikopol is een Oekraïense havenstad aan de Dnjepr-rivier die een natuurlijke frontlinie vormt in de oorlog. Daardoor heeft de regio regelmatig te maken met Russisch artillerievuur en droneaanvallen.

In Soemy, niet ver van de Russische grens, raakten zeker 11 mensen gewond. In totaal werden er vannacht volgens de Oekraïense luchtmacht 286 drones door de Russen afgevuurd, waarvan het merendeel werd neergehaald.

Massale aanval overdag

Ook gisteren werd Oekraïne bestookt met drones en raketten die niet alleen 's nachts, maar ook overdag neerkwamen. Dat is vrij ongebruikelijk. Minister Sybiha van Buitenlandse Zaken sprak van bijna 500 Russische drones, alleen al overdag.

Die raakten huizen en andere gebouwen in onder meer de regio's Zjytomyr, Kyiv en Sumy. Zeker vier mensen werden gedood en meer dan 30 raakten gewond. De aanvallen werden door de Oekraïense president Zelensky al een "Paas-escalatie" genoemd.

Zelensky sprak gisteren met de paus, zei hij. "Op het moment van ons gesprek viel Rusland Oekraïne opnieuw aan. Dit is het antwoord van Rusland op ons voorstel voor een paasbestand. De Russen hebben hun aanvallen simpelweg opgevoerd, Wat stilte in de lucht had moeten zijn, is verworden tot een Paas-escalatie," zei Zelensky.

Ontmoeting Erdogan

Vandaag ontmoet Zelensky de Turkse president Erdogan in Istanbul. Zelensky zegt dat hij het partnerschap tussen Turkije en Oekraïne wil versterken. "Zodat we de levens van mensen daadwerkelijk kunnen beschermen, de stabiliteit kunnen bevorderen en de veiligheid in ons Europa en het Midden-Oosten kunnen garanderen. Gezamenlijke inspanningen leveren altijd de beste resultaten op", aldus de Oekraïense president.

Vorige maand zei Zelensky zijn beste experts naar het Midden-Oosten te sturen, om te helpen bij het neerhalen van drones.

Vorige week bezocht Zelensky meerdere landen in de Golfregio. Daar sloot hij akkoorden met Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten om samen te werken op het gebied van defensie en veiligheid.

In een parkeergarage aan de rand van het centrum van Roermond is voor meer dan 100.000 euro gefraudeerd. Door een technische fout konden uitrijkaarten veel vaker dan één keer worden gescand.

Meer dan duizend automobilisten maakten meermaals gebruik van dezelfde uitrijkaart, blijkt uit onderzoek van de gemeente. Eén automobilist deed dat 455 keer, meldt L1 Nieuws.

De fout werd in augustus vorig jaar ontdekt door de gemeente. Die schakelde daarop een gespecialiseerd bureau in dat de fraude door de automobilisten in kaart bracht. "Het betekent dat zij een keer een uitrijkaart hebben aangeschaft en vervolgens meerdere keren deze zelfde uitrijkaart hebben gebruikt", laat de gemeente weten.

Medewerkers gemeente

Uit het onderzoek blijkt dat ook gemeentemedewerkers van het Stadskantoor misbruik hebben gemaakt van de uitrijkaarten. Daarnaar loopt nog een intern onderzoek.

De gemeente heeft de nu bekende fraudeurs per brief verzocht om de verschuldigde parkeerkosten alsnog te betalen. In totaal zijn 1144 brieven verstuurd, de kosten variëren van 6,50 euro tot maar liefst 1027 euro. In totaal gaat het in de gecontroleerde periode om 106.000 euro aan misgelopen parkeergelden.

Omdat slechts gecontroleerd is vanaf het moment dat de fout werd ontdekt, is het werkelijk misgelopen bedrag voor de gemeente waarschijnlijk veel hoger.

Inmiddels is de mogelijkheid om een uitrijkaart vaker te scannen uitgezet. De uitrijkaarten worden nu bij de slagboom 'ingeslikt'.

Politiek commentator Kees Boonman (71) heeft afscheid genomen van het MAX-radioprogramma Nieuwsweekend waarin hij sinds 2018 de Nederlandse en Europese politiek becommentarieerde.

"Het is mooi geweest en meer zou ik er eigenlijk niet over kunnen zeggen, behalve dan dat ik het acht jaar met heel veel plezier heb gedaan", zei Boonman vanochtend in zijn laatste uitzending.

Volgens presentator Pieter van der Wielen was Boonman vaste prik iedere zaterdag als eerste in de studio aanwezig "met een enorme stapel kranten en meters aan papieren met aantekeningen".

'Wat moet ik vinden?'

"Ik zal de namen niet noemen, ik kan de namen niet noemen, maar ik heb heel veel mensen altijd in de dagen voorafgaand aan de zaterdag opgebeld. En sommigen alleen maar met de vraag: wat moet ik vinden?", verklaarde Boonman zijn vele aantekeningen.

"Sommigen vonden dat heel fijn, want dan konden ze breeduit hun eigen analyse geven en daar heb ik altijd mijn voordeel mee gedaan. Eerlijk, gebalanceerd en onpartijdig, maar wel met hier en daar het leggen van een noodzakelijk accent", aldus Boonman.

Volgens presentator Mieke van der Weij bleef Boonman soms wel iets te lang aan het woord in het radioprogramma: "Je zag dan soms in mijn ogen: ik moet nu afronden, maar daar kon ik dan ook niks aan doen. De tijd tikte weg."

Rutte over Boonman

Oud-premier Rutte noemde Boonman in een opgenomen bijdrage "echt een vast ankerpunt voor je naar de supermarkt of de bakker gaat". Volgens Rutte was Boonman kritisch, maar zonder dat daar cynisme inzat. "Het neigt ernaar, maar het is 't niet en dat maakt hem ook zo op een prettige manier ongrijpbaar."

In zijn huidige functie als NAVO-chef kwam hij Boonman niet meer zo vaak tegen "en nu gaat dat al waarschijnlijk helemaal niet meer gebeuren". "Kijken wat hij gaat doen. Ik hoop dat hij nog lang leeft en dat hij toch blijft opduiken."

Vrije zaterdagmorgen

Als dat gebeurt zal het vast niet op een zaterdagochtend zijn. Eerder liet Boonman al weten wel zin te hebben in een vrije zaterdagmorgen. "De afgelopen twintig jaar bevind ik me op zaterdag in een radiostudio, zoals eerst bij het TROS-programma Kamerbreed en nu al jaren bij Nieuwsweekend. Met heel veel plezier. Maar nu ga ik andere dingen doen die minder verplichtend zijn."

Kees Boonman blijft wel te gast bij het middagprogramma op tv Tijd voor MAX om daar de politiek te duiden.

Eerder was Boonman onder meer politiek verslaggever voor het NOS Journaal, hoofdredacteur van het actualiteitenprogramma Netwerk en hij presenteerde ruim tien jaar lang het radioprogramma TROS Kamerbreed.

Morgen is Boonman een uur lang te gast in De Perstribune, van 12.00 tot 13.00 uur op NPO Radio 1.

Politieagenten die de Londense burgemeester Sadiq Khan beveiligden, hebben een tas met vuurwapens achtergelaten op straat bij zijn huis in Zuid-Londen. De tas met een machinegeweer, een Glock-pistool en een taser, werd ontdekt door een passant.

De vinder was een zwangere vrouw, die de tas nieuwsgierig een schop gaf om te zien wat erin zat. Toen ze merkte dat de tas zwaar was, schrok ze en riep ze haar partner. Die opende de tas en ontdekte de wapens, waarna hij de politie belde.

"Gelukkig is er geen wapen afgegaan", zegt vinder Jordan Griffiths tegen de tabloid The Sun. "Anders zouden mijn vriendin en onze baby die volgende maand geboren wordt misschien wel doodgeschoten zijn."

Beveiligers geschorst

De politie heeft de wapens meegenomen. Een woordvoerder van de Londense politie bevestigt dat de tas was achtergelaten door agenten die de burgemeester beveiligden. De vijf betrokken agenten zijn geschorst. Het is onduidelijk waarom ze de wapens in de tas hadden gestopt en buiten de woning hadden laten liggen.

"Ik vroeg de politie of er misschien een beloning was voor het vinden van de wapens", vertelt Griffiths. "Toen zei een van hen: 'We geven je wel een zak snoep.'" De politie benadrukt dat het incident wordt onderzocht en dat de betrokken agenten disciplinair zullen worden aangepakt als dat nodig is.

De Londense burgemeester Khan ontvangt al jaren veel dreigementen. Daarom wordt hij 24 uur per dag beveiligd. Hij zei in 2021 bij een bijeenkomst rondom een Labour-partijconferentie dat hij een team van vijftien politieagenten heeft, dat hem "dag en nacht" beschermt. Khan heeft zelf nog niet gereageerd op het incident.

Tijdens menig paaslunch in Duitsland zal dit weekend een ongemakkelijk gespreksonderwerp ter tafel komen. Was opa of die ene oom een nazi? Was het een opportunist die pas in de oorlog lid werd of een overtuigde aanhanger sinds Hitlers beginjaren?

Om die vraag te beantwoorden, moest een familie een aanvraag indienen bij het Bundesarchiv om een lidmaatschapskaart in te zien. Tot nu, want de vrijwel volledige ledenlijst van de NSDAP is online geplaatst door het Amerikaanse nationale archief. Zo'n 15 procent van de volwassen Duitsers was NSDAP-lid, maar daar werd na de oorlog lang niet altijd open over gesproken.

Het ledenbestand van de nazipartij bevat 5442 documenten met elk 3000 pagina's met handgeschreven kaarten. Het archief doorpluizen vraagt wat geduld en vaardigheid. De scans zijn bovendien moeilijk leesbaar. Het Duitse medium Die Zeit heeft het mega-archief daarom met behulp van een AI-model uitgelezen en verwerkt tot een zoekmachine.

De publicatie van het archief roept gemengde reacties op in Duitsland. Houdt de "absurde schuldcultuur" dan nooit op, klinkt het online. "Hoelang houden we nakomelingen nog verantwoordelijk?", schrijft een lezer. Ook wordt gevreesd dat de 'nazi-zoekmachine' wordt gebruikt om buren of collega's te controleren.

Anderen zijn juist dankbaar voor de ontdekkingen die ze doen. Zo schrijft Zeit-lezer 'Hermoine' dat ze twee naaste familieleden in het archief aantrof, terwijl beweerd werd dat de familie nazivrij was. "Op je 71ste je perceptie veranderen, is een bittere schok." Gebruiker 'Lenaid' trof zijn vader aan. "Ik kan dit nog niet helemaal goed verwerken."

Vrijwillig lid geworden

Historici wijzen erop dat de ontdekking van een NSDAP-lidmaatschap slechts het begin van een onderzoek is, niet het einde. Uitgebreider historisch onderzoek is nodig om iemand te kunnen beoordelen.

Niet ieder lid van de NSDAP was een oorlogscrimineel. Een ambtenaar moest lid worden om zijn baan te behouden, terwijl een ander het uit overtuiging deed. Iemand die zich voor Hitlers machtsovername in 1933 bij de partij aansloot moet anders worden beoordeeld dan een jongere die zich in 1945 aansloot.

In het naoorlogse Duitsland hebben veel vermeende meelopers en nazaten verteld dat men gedwongen werd NSDAP-lid te worden of dat onbewust was geworden. Historici zijn echter eensgezind dat niemand werd toegelaten zonder een eigen handtekening.

De oud-directeur van het Duitse Verzetsmuseum, Johannes Tuchel, zegt geen voorbeelden van gedwongen lidmaatschap te kennen. "Het kon gevolgen voor je baan hebben, maar niet leiden tot strafrechtelijke vervolging", zei hij tegen omroep RBB.

Toch niet vernietigd

In nazi-Duitsland werd het ledenbestand zeer nauwkeurig bijgehouden. Ieder lid had een eigen kaart met persoonsgegevens, soms met foto en datum van toetreding. Toen in het voorjaar van 1945 de geallieerde opmars vorderde, groeide het besef dat de ledenlijsten een schat aan belastend materiaal vormden.

Papierfabrikant Hanns Huber uit München kreeg de opdracht het papierwerk te vernietigen. Hij nam de opdracht aan, maar weigerde die uit te voeren. Zo bleef een uniek archief van zo'n 50 ton papier bewaard. De database is niet compleet: geschat wordt dat 10 procent van het totale aantal NSDAP-leden van ruim 10 miljoen verloren is gegaan.

De Amerikanen stelden de documenten veilig en gebruikten het als hulpmiddel om Duitsland te denazificeren. Het lidmaatschap van prominente politici werd veelal door de vingers gezien, om wraak en publieke onrust in het naoorlogse Duitsland te voorkomen.

Alleen historici mochten het archief op verzoek inzien. Duitse privacywetgeving schrijft voor dat iemands nazi- of Stasi-archief pas honderd jaar na iemands geboorte of tien jaar na zijn dood mag worden geopenbaard. Volgens critici heeft Duitsland daarmee daders beschermd.

Geen schuld, wel verantwoordelijkheid

Historici verwachten geen grote onthullingen van de NSDAP-lijsten. Lidmaatschappen van prominente Duitsers zijn al uitgebreid onderzocht. Het gaat nu eerder om onthullingen binnen families. Ook kan de dataset interessant zijn voor statistisch onderzoek, bijvoorbeeld om te onderzoeken in welke beroepsgroepen meer of minder NSDAP-leden waren, evenals lokale verschillen.

Het publiceren van de NSDAP-data is maatschappelijk relevant, schrijft Die Zeit in een begeleidend stuk bij de zoekmachine. Uit onderzoeken zou blijken dat een statistisch te laag percentage van de Duitsers zegt dat hun voorouders nazi-aanhangers waren. Met het openbaren van de ledenlijst is ontkenning, onwetendheid of goedpraten moeilijker geworden.

80 jaar na de Tweede Wereldoorlog draagt de huidige generatie geen schuld, maar wel de verantwoordelijkheid dat de geschiedenis zich niet herhaalt, schrijft hoofdredacteur Christian Staas van de geschiedeniseditie van Die Zeit. Daarom zou iedereen het archief moeten doorzoeken, vindt hij.

"De generatie die het zelf heeft meegemaakt zit niet meer aan tafel", vervolgt Staas. Dat moet het gesprek over het naziverleden tijdens de paasbrunch eenvoudiger maken.

Een afvalverwerker vlak bij Emmen heeft na zijn faillissement enorme hoeveelheden bouw- en sloopafval achtergelaten op het terrein waar het bedrijf werkte. De verhuurders van het terrein proberen een oplossing te vinden.

"Hoeveel afval er ligt? Dat weet ik niet eens precies", zegt Erin Verdam die het terrein verhuurde tegen RTV Drenthe. "Het zijn echt dikke bergen afval. En normaal is dat bij zo'n verwerker mooi gesorteerd, maar hier ligt alles door elkaar. Dat zullen we plukje voor plukje moeten sorteren."

Begin maart werd B&B afvalrecycling failliet verklaard. Het bedrijf huurde sinds 2018 een groot terrein van Verdam en haar man Willem Brink. Op het terrein werd de afgelopen jaren bouw- en sloopafval binnengebracht, gesorteerd en gerecycled. Direct na het faillissement kwam het werk stil te liggen.

Kapotte trampolines

"Dit kwam toch wel als verrassing", aldus Verdam. "Het liep altijd prima. Wel hadden we de afgelopen maanden te maken met een huurachterstand en die is er nog steeds, maar die betalingsachterstand is eigenlijk peanuts ten opzichte van wat er allemaal is achtergelaten op het terrein."

Er liggen grote bulten afval, soms (deels) ingepakt, soms open en bloot. Wat opvalt zijn kapotte trampolines, oude wc-potten en vooral veel schroot, brokken beton en plastic in allerlei soorten en maten.

De verhuurders hebben contact opgenomen met afvalverwerkers in de buurt, in de hoop dat zij kunnen helpen met het afvoeren van de troep.

Ook is er contact met curator Paul van Boven, die het faillissement van B&B afvalrecycling afwerkt. "Op dit moment zijn we bezig om de afvalberg op het terrein te laten slinken", reageert de curator. "Daar verzet onder meer de verhuurder van het terrein in overleg met de gemeente veel werk voor."

Geen doorstart

Over de oorzaak van het faillissement wil de curator niets zeggen. Hij verwacht niet dat het bedrijf een doorstart zal maken.

De gemeente Emmen zegt op de hoogte te zijn van de problemen. "De gemeente heeft hier een rol in, betreffende toezicht en handhaving. Die rol hebben wij opgepakt. Er wordt in overleg met partijen gepoogd een oplossing te vinden", laat een woordvoerder weten.

Verdam probeert optimistisch te blijven. "We hebben er vertrouwen in dat het goedkomt met hulp van de gemeente en de curator", zegt ze. "De vraag is alleen hoe en wanneer." De eigenaar van B&B afvalrecycling is niet bereikbaar voor commentaar.

Dialectrock krijgt een vermelding op de lijst voor immaterieel erfgoed. Dat heeft het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN) bekendgemaakt. In het algemeen wordt met dialectrock (of boerenrock) het Nederlands/Belgische muziekgenre bedoeld waarin rockmuziek wordt gecombineerd met teksten in een streektaal of dialect.

Bennie Jolink, zanger en oprichter van de boerenrockband Normaal, reageert 'oerendtrots'. "Uiteraard is het eervol dat iets dat we meer dan vijftig jaar geleden vrij spontaan, maar toch fanatiek zijn begonnen, nu officieel tot ons erfgoed behoort", zegt hij bij Omroep Gelderland. "En mooi dat daarmee ook wordt ingezien dat Normaal toch iets meer was en is dan een succesvol bandje."

De aanvraag voor de officiële vermelding bij het kenniscentrum was ingediend door het Anhangerschap, de fanclub van Normaal.

Vorig jaar vierde de band z'n vijftigste verjaardag en dat was volgens de fanclub een goede reden om Normaal op de lijst te plaatsen. De band wordt gezien als de uitvinder van de dialectrock, heeft al vier generaties fans en speelde een grote rol bij de 'emancipatie' van het platteland.

Platteland op de kaart

De fanclub wijst er ook op dat dankzij Normaal het woord 'boer' een geuzennaam werd. Of zoals medeoprichter en drummer wijlen Jan Manschot het ooit verwoordde: "We hebben het platteland een kont in de bokse gegeven".

De fanclub voerde nog meer redenen aan om Normaal op de lijst te vermelden Zo staat de band ook bekend om verschillende rituelen zoals biergooien en kreten als 'høken' en 'daldeejen'.

Het KIEN besloot de voordracht breder te trekken en zet niet alleen Normaal, maar dialectrock in z'n geheel op de immateriële erfgoedlijst. "Biergooien bijvoorbeeld gebeurt immers ook wel bij andere concerten. Dat is niet voorbehouden aan Normaal", aldus Frank Hemeltjen van het KIEN. "Maar als het om dialectrock gaat: dat is wat ons betreft onmiskenbaar immaterieel erfgoed."

Meer dan klompendansen

Normaal begon op Hemelvaartsdag 1975 met teksten in het Achterhoeks op rockmuziek. Daarvoor was muziek in het plat vooral een kwestie van klompendansen en folklore in dorpshuizen en op braderieën, schrijft RTV Oost. Vriend en vijand zijn het erover eens dat Normaal met z'n dialectrock het muzikale pad plaveide voor latere bands als De Kast in Friesland, Skik uit Drenthe en Rowwen Hèze in Limburg.

"Zelf heb ik altijd geprobeerd Normaal de stem van het platteland te laten zijn, aanvankelijk meer op een punk-achtige manier, later muzikaal meer genuanceerder", vertelt Jolink. "Door over meer dan alleen 'I love you-achtige dingen' te zingen. En dat ik daarnaast gevraagd en ongevraagd een mening heb verkondigd, die overigens niet altijd bij iedereen in goede aarde viel."

Hemeltjen van het KIEN laat weten dit jaar verder te onderzoeken hoe de vermelding van dialectrock op de erfgoedlijst eruit gaat zien: "Onder meer wat we precies onder dialectrock verstaan. Dat gaan we verder bespreken met het Anhangerschap."

Ook perenveiling en Oerol

Niet alleen dialectrock wordt bijgeschreven op de lijst. Het KIEN kondigt nog 59 andere nieuwkomers aan, waaronder de perenveiling in het Zeeuwse Burgh-Haamstede, de Indonesische lekkernij rujak, de stoelendans op het Broeklanderfeest, Oerol en de bruine kroeg. Wanneer de nieuwkomers precies worden toegevoegd, is nog niet bekend.

In de Iraanse hoofdstad Teheran is het leven sinds het begin van de oorlog ingrijpend veranderd. Mensen zijn bang voor de Amerikaans-Israëlische luchtaanvallen, maar ook voor de controles bij de checkpoints van de Revolutionaire Garde, verspreid over de stad. Tegelijkertijd proberen inwoners hun leven zo normaal mogelijk voort te zetten.

In het land zijn drie miljoen mensen op de vlucht geslagen voor het oorlogsgeweld, bleek vorige maand uit cijfers van de VN. Tienduizenden inwoners van Teheran zijn vertrokken. De NOS sprak Iraniërs die besloten om vanwege de bombardementen hun huis te verlaten.

"We hebben de bombardementen tot gisteren doorstaan", zegt een fotografe van rond de 50 die besloot Teheran te verlaten. Ze hoopte dat het geweld minder zou worden. "Tot nu toe was ik niet bang, maar het werd elke nacht erger. Gisteravond trilde het hele huis. Eerst was ik vrij zeker dat ze geen burgers zouden aanvallen, maar daar geloof ik niet meer in."

Scène uit een film

"Veel gebouwen stortten in. Het leek wel een scène uit een film", vertelt een 50-jarige technicus uit de hoofdstad. Hij wilde zelf niet vluchten, maar zijn familie drong erop aan om naar het noorden te komen, waar zij verblijven.

"Vrienden van mijn zus en familieleden zijn er ook. We verblijven met ongeveer twintig mensen in één huis." In de avonden doen ze samen een drankje of spelen spelletjes, vertelt hij. "Het samenzijn leidt me af van de ellende".

Volgens Yaghoub Sharhani, journalist voor de Groene Amsterdammer en Iran-specialist, is familie een belangrijke reden voor Iraniërs om te vertrekken. Veel mensen trekken naar de kust van de Kaspische Zee, waar rond deze tijd veel Iraniërs zijn voor het Iraanse Nieuwjaar. Ook daarom zijn nu veel mensen de stad uit. Sharhani vraagt zich af of het hen lukt om terug te keren nu veel wegen kapot zijn.

Sharhani zegt dat vooralsnog relatief weinig mensen vertrekken uit Teheran. "De 600.000 tot een miljoen gevluchte huishoudens die de VN aanhaalt, is een relatief kleine groep als je kijkt naar de 93 miljoen inwoners die het land heeft."

Ook is er een grote groep die na korte tijd weer terugkeert naar de stad. Een muzikant die met zijn gezin vertrok, kwam na twee weken weer terug om te werken. "Ik heb mijn vrouw en mijn ouders daar achtergelaten. Ik wil mijn baan niet kwijtraken. Na dit alles zou ik weleens blut kunnen eindigen."

Bij terugkomst trof de muzikant zijn stad totaal anders aan dan toen hij vertrok. "Sommige gebouwen zijn helemaal weggevaagd. Het voelt als een andere buurt. Sommige buren zijn er nog, maar het is veel rustiger." De lokale winkelier was blij om hem te zien. "Hij zei dat ze de winkel moeten openhouden. Ze hebben de omzet nodig."

Kosten geven de doorslag

De financiële situatie bepaalt voor veel mensen of ze wel of niet kunnen vluchten, zegt ook Sharhani. Naast de zorgen over inkomsten zijn ook het vervoer de stad uit en een tijdelijk verblijf voor veel Iraniërs te duur.

Een ondernemer die de NOS sprak, keerde na vier dagen weer terug naar Teheran. "Het was veel te druk in het noorden en we misten privacy. Het was niet te doen." De angst voor het geweld in Teheran hield hem niet tegen. "Ik wilde gewoon naar huis. Dit kan nog wel even duren, maar we bekijken het van dag tot dag." Hij gaat ervan uit dat het in zijn straat veilig blijft.

Belangrijke figuren doelwit

Hoewel er burgerslachtoffers vallen, heerst volgens Sharhani bij veel Iraniërs het idee dat de VS en Israël alleen militaire doelen aanvallen. "Mensen keren terug zodra het ergste geweld in hun wijk lijkt te zijn geweken", zegt de journalist. "Maar als er meer niet-militaire infrastructuur wordt aangevallen, kan dat ertoe leiden dat veel mensen vluchten."

Duidelijk is dat ook in woonwijken bombardementen worden uitgevoerd, zoals op tientallen politiebureaus en op appartementencomplexen waar belangrijke figuren van het Iraanse regime zich schuilhouden. Sinds het begin van de oorlog zijn er ten minste 1598 burgerdoden gevallen, blijkt uit cijfers van mensenrechtenorganisatie HRANA.

"Wie weet wie er in de volgende straat woont of welk appartement er voor iets anders wordt gebruikt", zegt een vrouwelijke docente. Toch vlucht ze niet. "Ik ga niet weg uit Teheran. Iedereen om ons heen is naar het noorden vertrokken, maar ik wil blijven."

In het eerste kwartaal van dit jaar is voor het eerst het aantal meldingen van wolvenaanvallen op vee afgenomen. Er kwamen 255 meldingen binnen bij BIJ12, de organisatie die namens de provincies wolvenzaken afhandelt. In dezelfde periode vorig jaar waren er nog 385 meldingen, blijkt uit een analyse van het ANP.

Van de 255 meldingen was in 112 gevallen bevestigd dat het om een wolf ging, terwijl in drie gevallen dat niet met zekerheid vastgesteld kon worden. Bij de overige 140 meldingen loopt het onderzoek nog. Ter vergelijking: in de eerste drie maanden van 2025 werden er 370 aanvallen aan wolven toegeschreven, een record dat dit jaar niet wordt verbroken.

De afgelopen jaren steeg het aantal incidenten drastisch. In 2021 waren er nog 104 aanvallen op vee, maar vorig jaar liep dit aantal op naar 1079 meldingen.

Verschillende verklaringen

Deskundigen kunnen geen eenduidige verklaring geven voor de daling. Er wordt gedacht dat verschillende factoren hierbij een rol spelen. Eén van de mogelijke verklaringen is de toegenomen inzet van preventieve maatregelen door veehouders.

In verschillende provincies kunnen veehouders gebruikmaken van subsidieregelingen waarmee ze bijvoorbeeld een wolfbestendige omheining kunnen installeren. Toch is dat geen afdoende verklaring, zegt Martijn Lambregts van Werkgroep Wolf Nederland: "We zien dat mondjesmaat meer mensen hiervan gebruikmaken, maar dat alleen kan de daling niet verklaren."

Ook kunnen veehouders hun schapen 's nachts ophokken of verplaatsen naar gebieden waar de wolf minder actief is, wat het risico op aanvallen kan verkleinen.

Genoeg wild

Een andere mogelijke verklaring ligt in de natuur. Vorig jaar was er een bovengemiddelde hoeveelheid eikels en beukennootjes, die herten en wilde zwijnen aantrekken, de dieren waar wolven vooral op jagen. "Als er in het wild genoeg voedsel beschikbaar is voor de wolf, wijkt deze minder snel uit naar 'laaghangend fruit', namelijk landbouwdieren", citeert het ANP ecoloog Hugh Jansman van de universiteit in Wageningen.

Het is niet verplicht een vermoedelijke wolvenaanval te melden en BIJ12 zegt geen signalen te hebben dat boeren minder bereid zijn om melding te doen.

Er is iets opmerkelijks aan de hand in gelovig Nederland. Terwijl veel kerken leeglopen, barsten andere uit hun voegen en lijken jongeren juist méér interesse te hebben in het geloof. Kerken zelf zien dit al langer; ook wetenschappers constateren een voorzichtige trendbreuk.

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

De jongste generatie gelovigen, Generatie-Z, zoekt en vindt elkaar online, waar de 'Godfluencer' volgers en volgelingen verzamelt. Nieuwsuur-redacteur Mikki van Mieghem dook in gelovig Nederland en vertelt in de podcast hoe die online wereld eruitziet. Ook hebben we het over hoe veel jongeren offline houvast vinden in het geloof.

Een andere groep die tegen de trend van ontkerkelijking ingaat zijn migranten. Christelijke migrantenkerken hebben zelfs moeite met het vinden van huisvesting. In de regio Rotterdam is de nood nu zo hoog dat 63 kerken en organisaties een brandbrief stuurden naar de gemeente.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Judith van de Hulsbeek

In een stadion in de Peruaanse hoofdstad Lima is iemand om het leven gekomen en zijn 47 mensen gewond geraakt bij een incident voorafgaand aan een voetbalwedstrijd. Er ging iets mis tijdens een supportersactie, maar wat er precies is gebeurd, is nog onduidelijk.

Op sociale media gingen aanvankelijk berichten rond dat er een muur was ingestort in het Alejandro Villanueva-stadion van voetbalclub Alianza Lima, die uitkomt in de hoogste Peruaanse divisie.

Na een inspectie door de brandweer en vertegenwoordigers van de club is dat voorlopig uitgesloten. "De tribune is in normale staat", meldde brandweercommandant van Lima aan journalisten.

De brandweerofficier benadrukte wel dat het nog te vroeg is om definitieve conclusies te trekken over de oorzaak van het incident. "Het zou onverantwoord zijn om te zeggen wat er precies is gebeurd zonder verder onderzoek", voegde hij eraan toe.

Steunactie

In het stadion was een grote menigte supporters aanwezig die zich voorbereidden op een soort steunactie, een zogenoemde banderazo, voor hun team. Hun club speelt morgen de derby tegen aartsrivaal Universitario Deportes, ook uit Lima.

Meerdere grote artiesten geven dit jaar concerten op slechts één plek in Europa. Céline Dion is daarvan het laatste voorbeeld, met de aankondiging van een concertreeks in Parijs. Artiest en promotor hebben daar veel profijt van, de fan weinig.

Wie in Europa Harry Styles wil zien, moet in Amsterdam zijn, waar hij tien keer optreedt. Shakira doet hetzelfde in Madrid met elf concerten en voor Céline Dion kunnen fans alleen tien dagen in de Franse hoofdstad terecht. Bad Bunny toert weliswaar wel, maar staat ook tien avonden in Madrid.

Dat artiesten ervoor kiezen lang in een stad te blijven en het publiek naar hen toe laten komen, is geen nieuw fenomeen. Vooral in Las Vegas komt dit soort residencies al veel langer voor. Dat begon met een concertreeks in de jaren 40 van pianist Liberace. Hij kreeg navolging van artiesten als Elvis Presley, Diana Ross, Aerosmith en de Backstreet Boys.

Omslag

Vooral artiesten die het moeten hebben van oude hits streken ergens lang neer; niet artiesten die hoog in de hitlijsten stonden.

Céline Dion was verantwoordelijk voor een omslag: toen zij in 2003 lang in Las Vegas stond, had zij recent hits gehad. Het werd een enorm succes en onder anderen Britney Spears, Lady Gaga, Adele en Bruno Mars volgden haar voorbeeld.

In Europa gebeurde het zelden dat een populaire artiest een week of langer op één plek optrad. Universitair hoofddocent Erik Hitters van de Erasmus Universiteit Rotterdam heeft dat de afgelopen jaren zien toenemen. Hij doet onderzoek naar livemuziek in de popwereld. "Twee of drie shows op een plek was heel gebruikelijk, iemand als Bruce Springsteen doet dat, maar op het Europese vasteland kwam het niet vaak voor."

Adele, die dus ook al in Las Vegas had gestaan, streek in 2024 neer voor een concertreeks in München in een tijdelijk gebouwd concertstadion en gaf dat jaar verder geen Europese concerten. Op die shows kwamen ruim 700.000 fans af.

De voordelen zijn vooral voor de artiest en concertpromotor, zegt Hitters. "Je bespaart er geld mee. Een tour is heel duur. Je moet steeds opbouwen, een show spelen, weer afbouwen en weer door. Er zijn honderden mensen bij betrokken die ook steeds moeten reizen."

Het zijn wel echt de allergrootste artiesten die dit soort 'mini-residencies' kunnen doen, zegt onderzoeker Hitters. "Die kunnen het zich veroorloven, omdat ze een grote fanschare hebben die veel over heeft voor een kaartje."

Meer kosten voor fan

Voor de fans zijn er weinig voordelen, denkt Hitters. Een show kan mogelijk grootser worden opgezet omdat er minder moet worden op- en afgebroken, maar de fan is vooral veel meer geld kwijt. "Je maakt vaak meer kosten, zeker als je niet in het land woont waar de artiest langere tijd staat." En dat de artiest maar in één stad speelt, kan de prijs van bijvoorbeeld een hotelovernachting ook extra opdrijven, zegt hij.

Een positieve kant is dat de artiest mogelijk mentaal minder druk ervaart en minder uitgeput raakt, want dat is wel een probleem. Zo stopte Shawn Mendes zijn tour in 2022 om aan zijn mentale gezondheid te werken. Twee jaar geleden moest de band The Last Dinner Party zijn tour eerder stoppen vanwege oververmoeidheid.

Het was een van de redenen waarom Kate Bush er in 2014 voor koos een concertreeks van 22 concerten op één locatie in Londen te geven. Ook voor de artiesten die nu kiezen voor residencies speelt dat mee.

Dertig concerten in New York

Harry Styles staat in Amsterdam tien keer in de Johan Cruijff Arena. In de Verenigde Staten treedt hij een nog veel langere periode in één concertzaal op. Hij staat dit jaar dertig keer in Madison Square Garden in New York.

Zo vaak optreden in een grote concertzaal gebeurt zelden. In 2007 deed Prince 21 keer de O2 Arena in Londen aan. Michael Jackson zou in 2009 en 2010 vijftig keer in de O2 Arena staan, maar overleed voordat hij aan die concertreeks kon beginnen.

Hitters denkt dat in de toekomst artiesten vaker langere tijd op een plek concerten zullen geven. "Er zijn best veel artiesten die zich dat kunnen permitteren." Dat kan mogelijk ten koste gaan van bijvoorbeeld festivals, die voor grote artiesten minder lucratief zijn.

Het zou kunnen dat artiesten die overslaan als ze zelf grotere concertreeksen geven of dat jongeren geen geld meer willen uitgeven aan een festival als ze al veel aan een concert hebben besteed. Het is een van de mogelijke redenen dat Lowlands en veel andere festivals dit jaar nog niet zijn uitverkocht.

Goedemorgen! In de Rooms-Katholieke Kerk in Amsterdam worden vanavond tijdens de Paaswake veel jonge mensen gedoopt en gevormd, en PSV komt in actie en is bij winst zo goed als kampioen.

Eerst het weer: de regen trekt naar het oosten weg, waarna de zon geregeld doorbreekt. Vanmiddag vanuit het zuidwesten meer bewolking en lokaal kans op wat lichte regen bij maxima tussen 12 en 16 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

Bij het Israëlcentrum in Nijkerk, in Gelderland, is gisteravond rond 23.30 uur een explosie geweest. Voor zover bekend raakte niemand gewond. Het is onduidelijk of er mensen in het pand waren. Volgens de politie is de schade beperkt gebleven. Er is niemand aangehouden.

Het Israëlcentrum is van de organisatie Christenen voor Israël en was al eerder doelwit van bekladdingen. In het pand worden onder meer lezingen georganiseerd en is een winkel gevestigd waar producten uit Israël worden verkocht. De organisatie stelt als doel te hebben de solidariteit met Israël te bevorderen.

De afgelopen weken waren er op meerdere plekken aanslagen geweest op joodse instellingen. Zo werd er vorige maand brand gesticht bij een Rotterdamse synagoge en was er een ontploffing bij een joodse school in Amsterdam. Of er een verband is met de explosie in Nijkerk is onbekend.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

De aankondiging kwam op 1 april, maar het blijkt echt geen grap: de Dirk-tas komt in het Stedelijk Museum van Amsterdam te hangen. Supermarktklanten en museumbezoekers reageren verdeeld:

Fijne zaterdag!

De interesse in warmtepompen is sterk toegenomen nu de gasprijzen de afgelopen weken flink zijn gestegen. Wie zijn cv-ketel vervangt, denkt serieuzer na over de aanschaf van een warmtepomp, een (deels) elektrische verwarmer. Dat blijkt uit een rondgang van de NOS langs installateurs.

"Consumenten zoeken duidelijk naar mogelijkheden om hun energierekening te verlagen", zegt brancheorganisatie Techniek Nederland. Die heeft het over een stijging van 20 tot 30 procent bij een aantal grote installatiebedrijven, sinds het begin van de oorlog in het Midden-Oosten.

Dat zien ze ook bij HeatTransformers in Woerden. "Normaal gesproken is het rond deze tijd wat minder", zegt directeur Stijn Otten-van Beest. "Nu zien we 30 procent meer aanvragen dan in dezelfde tijd vorig jaar."

Lang wachten

Bij Hoppenbouwers in Den Bosch is het ook druk sinds de oorlog in het Midden-Oosten is begonnen. "We zien een verviervoudiging van het aantal aanvragen voor warmtepompen door particulieren", zegt een woordvoerder. Ook de interesse in zonnepanelen, airco's en thuisbatterijen is gestegen, ziet het bedrijf. "Het aantal aanvragen voor cv-ketels stabiliseert ondertussen."

Bij de installateurs van Warmtepomp 013 in de regio Tilburg gebeurt iets vergelijkbaars. "Ik zie heel veel informatieaanvragen binnenkomen", zegt installateur Joost Möller. Hij heeft het over een verdrievoudiging in twee weken. "Een half jaar geleden was je met vier weken aan de beurt. Nu moet je waarschijnlijk zeven weken wachten voor we kunnen installeren. En komende maanden kan het zelfs oplopen tot twaalf of zestien weken."

Politiek verslaggever Ewoud Kieviet:

"De warmtepomp moet per 2029 de norm worden voor het verwarmen van gebouwen zonder warmtenet. Dat hebben de coalitiepartijen D66, VVD en CDA afgesproken. Daarmee keert Den Haag terug op het eerdere beleid van kabinet-Rutte IV. Dat kabinet wilde eigenlijk al voor dit jaar dat de warmtepomp de norm zou worden. Die maatregel werd teruggedraaid door het kabinet-Schoof, dat zich juist verzette tegen klimaatmaatregelen. Met enige vertraging lijkt die normering er nu dus toch te komen. De coalitiepartijen hopen dat dit, ondanks de wispelturigheid van het beleid, toch duidelijkheid geeft aan de markt en consumenten."

De vraag is zo groot dat ze bij fabrikant Remeha de productie flink moeten opschroeven. "We hadden al verwacht dat er deze periode meer vraag zou zijn, maar sinds de energieprijzen gestegen zijn, zien we echt een knik omhoog in de grafiek", zegt Rick Bruins van Remeha. Hij zegt dat de productie de komende weken vervijfvoudigd moet worden ten opzichte van begin dit jaar.

Net als in 2022

Het is een terugkerend fenomeen dat hoge gasprijzen mensen aanzetten om een warmtepomp te kopen. Tijdens de energiecrisis van 2022 was dat ook het geval. "Mensen worden weer wakker geschud", zegt Simone Tresoor van kenniscentrum Milieu Centraal. "We moeten beseffen dat we met aardgas niet onafhankelijk zijn."

De gasprijzen zijn omhooggeschoten sinds Iran een blokkade heeft opgeworpen in de Straat van Hormuz als reactie op de Israëlisch-Amerikaanse aanvallen op het land. Via die zee-engte wordt doorgaans veel vloeibaar gas geëxporteerd, maar nu is dat nauwelijks nog mogelijk.

Paus Leo de Veertiende heeft op zijn eerste Goede Vrijdag als paus bij alle veertien staties van de Kruisweg in het Colosseum in Rome zelf het houten kruis gedragen. De staties zijn momenten die een belangrijke gebeurtenis uit de laatste uren van Jezus' leven symboliseren. Leo XIV is de eerste paus die het kruis gedurende de hele processie droeg.

De Kruisweg herdenkt de laatste uren van Jezus, van zijn veroordeling tot zijn kruisiging, dood en begrafenis. Tijdens de plechtigheid werden onder meer passages uit het evangelie gelezen en ook werd er gezongen.

Zo'n 30.000 gelovigen waren erbij in Rome, zo zag het eruit:

Bij de eerste statie, waarin Jezus ter dood wordt veroordeeld, benadrukte de paus dat machthebbers zich tegenover God moeten verantwoorden voor hoe zij hun macht gebruiken en dat de verleiding om macht te misbruiken of om roem na te streven altijd aanwezig is.

De processie begon in het Colosseum, werd begeleid door fakkeldragers en duurde ongeveer een uur. Aan het eind gaf paus Leo een slotzegen, waarin hij de gelovigen opriep stil te staan bij het lijden van Jezus en hun eigen geloof actief in de wereld te beleven.

Zwemmer en tennisser

Paus Leo is het eerste hoofd van de Rooms-Katholieke kerk dat het kruis van begin tot eind droeg. Eerdere pausen deden dat slechts bij enkele staties of helemaal niet, vanwege hun gezondheid of hoge leeftijd. Zo heeft Leo's voorganger Franciscus het kruis nooit gedragen tijdens de Kruisweg.

De nieuwssite van het Vaticaan schrijft dat paus Leo ondanks zijn 70 jaar nog fysiek fit is en een fanatiek zwemmer en tennisser, wat hem in staat stelde het kruis tijdens de lange processie te dragen. Morgen viert Leo zijn eerste paasmis als paus op het Sint-Pietersplein.

De politie heeft gisteravond in Vlissingen bij een aanhouding een schot gelost in een woning. Agenten waren opgeroepen vanwege een persoon met "onbegrepen gedrag", meldt de politie.

De situatie in de woning aan de Kasteelstraat escaleerde, waarop een arrestatieteam werd ingezet. Daarbij is er dus geschoten. De man werd in zijn been geraakt. Bij de actie raakte ook een diensthond gewond.

De gewonde man is voor behandeling overgebracht naar het ziekenhuis. Over de aard van de verwondingen is niets bekendgemaakt.

Omdat er door de politie is geschoten, is de Rijksrecherche een onderzoek begonnen.

In het Verenigd Koninkrijk zijn drie mannen aangeklaagd voor het in brand zetten van vier ambulances van een Joodse hulporganisatie in Londen. De mannen van 17, 19 en 20 werden deze week gearresteerd in het oosten van de Britse hoofdstad.

De drie worden verdacht van brandstichting in de nacht van 23 maart en het in gevaar brengen van levens. Ze moeten vandaag voor de rechter verschijnen.

De voertuigen waren van Hatzola, een Joodse vrijwilligersorganisatie. De politie sprak van een antisemitische haatmisdaad, premier Starmer noemde het een "zeer schokkende antisemitische brandstichting". Sinds de aanval is het aantal politiemensen in wijken met veel Joodse Britten opgevoerd.

Onbekende groepering

Vorige week werden al twee mannen van 45 en 47 jaar aangehouden in verband met de zaak. Ze zijn op borgtocht vrijgelaten tot eind april.

De verantwoordelijkheid voor de branden werd in een video opgeëist door Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah. Die groepering was bij experts "volslagen onbekend".

Bij het toegangshek van het Israëlcentrum in Nijkerk is gisteravond een explosie geweest. Rond 23.30 uur kreeg de politie een melding binnen over een knal en een lichtflits.

Op het moment van de ontploffing was er niemand in het pand, meldt de politie. Er zijn dan ook geen gewonden. De politie zegt dat de schade aan het gebouw beperkt is gebleven.

Het Israëlcentrum hoort bij de organisatie Christenen voor Israël. Die zegt geschokt te zijn en bevestigt dat de schade beperkt bleef, maar noemt de impact wel groot. "Dat dit plaatsvond aan de vooravond van Pasen, het belangrijkste feest voor christenen, maakt het extra aangrijpend."

"Het is een aanslag, je wordt volledig uit je rust, uit je comfortzone gehaald", reageert directeur Frank van Oordt van de stichting bij Omroep Gelderland.

Dader nog niet gepakt

Er wordt onderzoek gedaan naar de oorzaak van de explosie. Vooralsnog is er niemand opgepakt. De politie is wel op zoek naar iemand die in het zwart was gekleed en het explosief zou hebben neergelegd. Getuigen wordt opgeroepen om zich te melden.

In het Israëlcentrum worden onder meer lezingen georganiseerd en is een winkel gevestigd waar Israëlische producten worden verkocht. De organisatie stelt als doel te hebben de solidariteit met Israël te bevorderen.

Het pand in Nijkerk was al eerder doelwit van incidenten, zoals bekladdingen. Ook vinden er met regelmaat demonstraties plaats.

Volgens directeur Van Oordt is een explosie van een ander kaliber. "Mensen die hun ongenoegen komen uiten, dat valt onder demonstratierecht. Dat is prima", zegt hij. "Dit is een aanslag. Zoiets hebben we nog nooit meegemaakt."

Veerkracht en solidariteit

Burgemeester Tinet de Jonge-Ruitenbeek laat in een schriftelijke reactie weten: "Onze zorg en medeleven gaat uit naar de mensen van Christenen voor Israël en omwonenden. Het is vreselijk dat zij dit moeten meemaken. Ik ben bij het Israëlcentrum geweest en heb daar met de mensen gesproken en ben onder de indruk van hun veerkracht."

De afgelopen weken zijn er op meerdere plekken aanslagen geweest op joodse instellingen. Zo werd er vorige maand brand gesticht bij een Rotterdamse synagoge en was er een ontploffing bij een joodse school in Amsterdam. Of er een verband is met de explosie in Nijkerk is onbekend.

De Israëlische ambassadeur in Nederland, Zvi Vapni, stelt op sociale media dat "nu ook christenen die Israël steunen doelwit" zijn. Hij heeft "namens Israël onze volledige solidariteit uitgesproken" met het centrum.