NOS Nieuws - Algemeen

Bedrijven maken zich grote zorgen over de gestegen brandstofprijzen, blijkt uit een enquête van werkgeversorganisatie AWVN onder zijn leden. Tegelijk vrezen veel werkgevers dat een hogere kilometervergoeding in combinatie met een verhoging van de lonen tot een sterke kostenverhoging leidt.

Bedrijven zouden wel bereid zijn de kilometervergoeding te verhogen, als het kabinet besluit om de belastingvrije vergoeding te verhogen van 23 naar 25 cent. De meeste werkgevers geven nu vanwege deze grens een kilometervergoeding van 23 cent.

"Werkgevers zijn aan het kijken wie er het hardst getroffen worden door deze crisis en of er geen alternatieven zijn, zoals thuiswerken of met ov naar werk komen", zegt Anne Megens, directeur beleid en advies bij de AWVN. "Voor die groep zijn ze bereid te portemonnee te trekken, maar dus niet zomaar voor iedereen."

Verdelen van de pijn

Uit de rondvraag komt verder naar voren dat werkgevers vooral niet als enige willen opdraaien voor de gestegen brandstofkosten. Zij willen dat de lasten verdeeld worden over het bedrijfsleven, de overheid en werknemers.

"Ook bedrijven worden heel hard geraakt door de hogere brandstofprijzen. Niet overal zijn de bedrijfseconomische omstandigheden zo dat die vergoeding omhooggaat zonder dat dit iets betekent voor de loonruimte", zegt AWVN-directeur Megens.

Regionale verschillen

De pijn wordt bijvoorbeeld gevoeld bij een aantal bedrijven in de schoonmaaksector. Vooral schoonmaakbedrijven buiten de Randstad, die klanten hebben op afgelegen plekken, merken de gevolgen van de gestegen brandstofprijzen in hun portemonnee. Buiten de Randstad is het openbaar vervoer vaak minder makkelijk voor handen.

"We hebben leden die klanten hebben in een groot gebied en bijvoorbeeld vakantiehuisjes schoonmaken. Die kunnen de kosten niet zomaar doorrekenen naar hun klanten, maar ook niet vergoeden aan hun personeel", zegt Paul Fok, voorzitter van de branchevereniging voor schoonmaakbedrijven SIEV.

"Die bedrijven zitten wel met de handen in het haar, want als het te duur wordt voor hun personeel om naar werk te komen dan zien ze het aantal ziekmeldingen toenemen." Volgens Fok kampen veel schoonmaakbedrijven niet alleen met hogere brandstofkosten, ook de schoonmaakspullen zijn duurder geworden. Bovendien wordt er op dit moment in de sector onderhandeld over een nieuwe cao. De huidige loopt eind juni af.

Goedemorgen! Opnieuw een spannende dag in het Midden-Oosten, met mogelijk nieuwe onderhandelingen tussen de VS en Iran. En de Britse premier Starmer legt in het Lagerhuis opnieuw verantwoording af over zijn omgang met oud-ambassadeur Mandelson.

Eerst het weer: vanochtend wisselen wolken en opklaringen elkaar af. Vanmiddag raakt het in het noordoosten bewolkt en valt daar enige tijd regen. Elders valt een enkele bui. Bij een matige noordelijke wind wordt het 9 tot 14 graden.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Amerikaanse militairen hebben in de Golf van Oman een Iraans containerschip beschoten. Daarna hebben mariniers het schip geënterd. Het schip is nu onder Amerikaanse controle, tot woede van Iran.

Het gaat om de Touska, een containerschip van bijna 300 meter. Het vertrok acht dagen geleden uit Maleisië en had vandaag moeten aankomen in de Iraanse havenstad Bandar Abbas. De VS blokkeert de scheepvaart van en naar Iraanse havens.

President Trump zegt dat de Touska die blokkade wilde omzeilen. Het Amerikaanse hoofdkwartier in het Midden-Oosten (Centcom) zegt op X dat de bemanning van de Touska daarover is geïnformeerd en meerdere keren is gewaarschuwd. Na zo'n zes uur was het geduld van de Amerikanen op en hebben militairen geschoten op de machinekamer van het containerschip. Vervolgens zijn mariniers aan boord gegaan.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Gisteren schreef AZ voor de vijfde keer in de historie de KNVB-beker op zijn naam. Met maar liefst 5-1 waren de Alkmaarders in de finale te sterk voor NEC.

Veel supporters hadden niet verwacht dat de finale met zo'n groot doelpuntenverschil zou worden gewonnen. Na het eindsignaal, ging het los in Alkmaar:

Fijne dag!

De overheid heeft vorig jaar 2,6 miljard euro aan tabaksaccijns ontvangen, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek. Dat is 15 procent minder dan in 2024.

Tabaksaccijns wordt geheven op sigaretten, rooktabak zoals shag en pijptabak, en sigaren. De regering heeft in het Nationaal Preventieakkoord afgesproken om die accijns stapsgewijs te verhogen, om zo het gebruik van tabak terug te dringen.

Door die verhogingen is de accijns op sigaretten sinds 2020 verdubbeld. Voor rooktabak is de belasting verdrievoudigd.

Inkopen in het buitenland

Toch heeft die accijnsverhoging niet geleid tot hogere inkomsten. Volgens het CBS komt dat doordat minder mensen zijn gaan roken en rokers vaker sigaretten kopen in het buitenland.

In 2015 gaf 1 op de 4 mensen van 12 jaar of ouder aan soms te roken. Vorig jaar daalde dat naar ongeveer 1 op de 6. Vooral het aandeel mensen dat dagelijks rookt neemt af, van 18 procent in 2015 naar 12 procent in 2025. Het gebruik van vapes is niet meegenomen in deze cijfers.

Om de hoge tabaksprijzen in Nederland te omzeilen kopen rokers regelmatig sigaretten en shag in het buitenland, bleek uit eerder onderzoek van het RIVM.

In 2024 zei zo'n 12 procent van de rokers van 18 jaar of ouder tabaksproducten vaak of altijd in het buitenland te kopen. In 2020 was dat 5 procent. Buitenlandse aankopen leveren de Nederlandse overheid geen inkomsten op.

Amerikaanse militairen hebben in de Golf van Oman een Iraans containerschip beschoten. Daarna hebben mariniers het schip geënterd. Het schip is nu onder Amerikaanse controle, tot woede van Iran.

Het gaat om de Touska, een containerschip van bijna 300 meter. Het vertrok acht dagen geleden uit Maleisië en had vandaag moeten aankomen in de Iraanse havenstad Bandar Abbas. De VS blokkeert de scheepvaart van en naar Iraanse havens.

President Trump zegt dat de Touska die blokkade wilde omzeilen. Het Amerikaanse hoofdkwartier in het Midden-Oosten (Centcom) zegt op X dat de bemanning van de Touska daarover is geïnformeerd en meerdere keren is gewaarschuwd.

Na zo'n zes uur was het geduld van de Amerikanen op en hebben militairen geschoten op de machinekamer van het containerschip.

Beelden van de beschieting van de Touska, gezien vanaf de torpedobootjager USS Spruance, zijn door het Amerikaanse leger vrijgegeven en door Centcom online gezet:

Vervolgens zijn mariniers aan boord gegaan. Trump schrijft daarover: "We hebben het schip volledig onder onze hoede en onderzoeken wat er aan boord is."

Iran neemt het incident hoog op. In een verklaring zegt een woordvoerder van het Iraanse militaire hoofdkwartier van een schending van het staakt-het-vuren tussen de VS en Iran, dat over twee dagen afloopt. In de verklaring wordt ook vergelding aangekondigd van de "gewapende piraterij".

Op de radarsite Marine Traffic is te zien dat de Touska stil ligt voor de kust van Beris, een Iraanse stad dicht bij de grens met Pakistan. Over hoe het nu aan boord is, is door beide landen niets bekendgemaakt.

Onderhandelingen?

Wat de gevolgen van het incident zijn voor mogelijke nieuwe onderhandelingen tussen de VS en Iran is niet duidelijk. In de Pakistaanse hoofdstad Islamabad wordt vandaag een Amerikaanse delegatie verwacht. Die wordt net als op 11 april aangevoerd door vicepresident Vance.

Iran lijkt vooralsnog niet van plan om te komen. Het staatspersbureau Irna meldt dat de Iraanse leiding niet wil onderhandelen als de Amerikanen vasthouden aan hun zeeblokkade.

De Verenigde Staten hebben bij een aanval op een boot drie mannen gedood. De Amerikaanse strijdkrachten claimen dat het ging om een drugsboot en dat de slachtoffers "narco-terroristen" waren. De aanval was in het Caribisch gebied; een exacte locatie is niet bekendgemaakt.

Zoals gebruikelijk heeft de VS luchtbeelden van de aanval gedeeld. De boot zou hebben gevaren op een bekende smokkelroute. Van het kleine schip was na de aanval niets over.

De VS valt sinds september bootjes aan waarvan het land zegt dat ze drugs vervoeren. Bij die acties kwamen tot nu toe zeker 181 mensen om het leven. De meeste aanvallen zijn in het Caribisch gebied, maar ook in de Stille Oceaan heeft de VS boten onder vuur genomen.

President Trump zegt dat de VS een "gewapend conflict" uitvecht met drugsbendes. De aanvallen zijn er volgens hem op gericht de toevoer van drugs naar Amerika te stoppen. Critici stellen juist dat de aanvallen in strijd zijn met het internationaal recht.

Bij de parlementsverkiezingen in Bulgarije lijkt de centrumlinkse partij van de pro-Russische oud-president Roemen Radev uit te komen op een absolute meerderheid van de zetels in het parlement. Omdat maar vijf partijen de kiesdrempel halen, is de 44 procent van Radevs Progressief Bulgarije waarschijnlijk genoeg om meer dan 120 van de 240 zetels te bezetten, zegt het Bulgaarse persbureau BTA.

Na de exitpoll van gisteravond leek het er nog op dat Radev een andere partij nodig zou hebben voor een meerderheid. Rond 04.00 uur Nederlandse tijd was zo'n 40 procent van de stemmen geteld. Waarschijnlijk volgt in de ochtend een officiële prognose.

De verkiezingen van gisteren waren de achtste in vijf jaar tijd. De opkomst lag net onder de 50 procent, hoger dan bij vorige verkiezingen. Zo'n 6,5 miljoen Bulgaren konden hun stem uitbrengen.

Band met Rusland

Roemen Radev was tot januari president van Bulgarije, een grotendeels ceremoniële functie. Hij stapte op om mee te kunnen doen aan de verkiezingen en stond vanaf dat moment bovenaan in de peilingen.

De oud-militair Radev wil de banden met Rusland aanhalen om de oorlog in Oekraïne te stoppen. Ook heeft hij beloofd de corruptie in Bulgarije aan te pakken. Bulgarije wordt samen met Hongarije en Roemenië gezien als het EU-lid waar corruptie het vaakst voorkomt.

Het gat tussen Radevs centrumlinkse partij en andere partijen is enorm. Op de tweede plaats eindigt de centrumrechtse combinatie van oud-premier Borisov, met ruim 13 procent van de stemmen. Voor het rechts-radicale Vazrazhdane is het nagelbijten: die partij schommelt rond de kiesdrempel van 4 procent en is dus niet zeker van een plek in het parlement.

Keulen en het Ruhrgebied gaan een poging doen om de Olympische Spelen binnen te halen. Dat is de uitkomst van referenda die gisteren in zeventien steden zijn gehouden. Ongeveer twee derde van de deelnemers stemde vóór. De steden in deze regio richten zich op de Zomerspelen van 2036, 2040 of 2044.

Keulen is als grootste stad het uithangbord. Daar zijn het olympische dorp en een pop-up-atletiekstadion gepland. Onder de andere plaatsen die meedoen zijn Düsseldorf, Dortmund en Mönchengladbach, op amper 30 kilometer van Venlo.

Deelstaatpremier Wüst zegt dat hij compacte en duurzame spelen wil organiseren, waarbij zo veel mogelijk gebruik wordt gemaakt van bestaande faciliteiten. Zo moet het stadion van voetbalclub Schalke tijdelijk een zwemstadion worden. Met het bid is zo'n 4,8 miljard euro gemoeid.

Meer Duitse kandidaten

'KölnRheinRuhr' is niet de enige Duitse kandidaat voor Olympische Spelen. Berlijn en München, die allebei al eens Zomerspelen hebben georganiseerd, solliciteren voor een nieuwe editie. Hamburg heeft ook interesse.

Het Duitse olympische comité beslist in september welk Duits bid naar voren wordt geschoven. Het enthousiasme onder de lokale bevolking is één van de criteria waar het comité op let. Daarna is het aan het Internationaal Olympisch Comité om de Spelen van 2036 toe te wijzen.

Bij een referendum in München stemde 66,4 procent van de deelnemers voor. De bevolking van Hamburg kan op 31 mei naar de stembus, maar staat vooralsnog sceptisch tegenover het organiseren van de Spelen. In Berlijn wordt geen referendum gehouden. Daar beslist de gemeenteraad, maar ook daar lijkt een ruime meerderheid van de bewoners voor te zijn.

Vanuit Europa lonken verder onder meer Boedapest en Kopenhagen naar het mega-sportevenement. Ook steden als Doha (Qatar), Kaapstad (Zuid-Afrika) en Ahmedabad (India) strijden om de gunst van het IOC.

Ayoub Kharkhach heeft de Annie M.G. Schmidtprijs gewonnen. Hij kreeg de prijs voor het beste Nederlandstalige theaterlied van het jaar voor zijn nummer Handen van goud. Kharkhach ontving de prijs in een uitverkochte De Kleine Komedie, op het Amsterdams Kleinkunst Festival.

Het winnende lied gaat over hoe een vader omgaat met de ziekte van zijn elfjarige zoon. Het nummer komt uit zijn voorstelling En verbied de vogels om te fluiten, waarmee hij vorig jaar debuteerde. De jury prijst het winnende lied om de gelaagdheid: "De optimistische man en de onmachtige worden scherp tegenover elkaar gezet".

Eigen signatuur

Kharkhach wordt geprezen om de verbeeldingskracht van het lied. "Ayoub geeft ons exact de beelden die een jeugdherinnering en zijn vader voor ons tot leven wekken", zei de jury.

Ook de opbouw van de tekst vindt de jury sterk: "De opeenvolging van de scènetjes, hoe coupletten waar jaren tussen zitten op elkaar rijmen, alles is geraffineerd geschreven. En als het intuïtie is, wat heeft deze maker dan een geraffineerde intuïtie".

Tijdens de uitreiking speelden alle genomineerden hun lied. Beluister hier het winnende lied:

"Zijn timbre, de frasering van de zinnen, hoe de melodielijntjes over de akkoorden vallen - het is met niets te vergelijken. Hooguit met het werk van grootheden als Joni Mitchell en Nick Drake", aldus de jury. De 27-jarige cabaretier wint een bedrag van 3500 euro en een borstbeeld van Annie M.G. Schmidt.

De prijs werd uitgereikt door juryvoorzitter Jurrian van Dongen. De uit Gouda afkomstige kleinkunstenaar won eerder al de AKF Sonneveldprijs en de AKF Publieksprijs.

Zes artiesten

Dit jaar werd de Sonneveldprijs gewonnen door Annica Muller, met haar voorstelling THIS IS FUCKING CHAOS. De publieksprijs ging naar Daan Put voor Boze Boom en de Mini Kartbaan van Marjan en de Shaffy Cheque ging naar Dorelia Schraven voor haar programma I Love Me(n).

De Annie M.G. Schmidtprijs wordt ieder jaar uitgereikt aan de tekstschrijver, componist en uitvoerend artiest van het beste Nederlandstalige theaterlied van het afgelopen jaar. Dit jaar waren zes artiesten genomineerd.

Het was de 34e keer dat de prijs werd toegekend. Eerdere winnaars zijn onder meer cabaretduo Yentl en De Boer, Brigitte Kaandorp en Wende Snijders.

De parlementsverkiezingen in Bulgarije lijken zoals verwacht uit te lopen op een overwinning voor de centrumlinkse partij Progressief Bulgarije van de pro-Russische oud-president Roemen Radev.

Uit een exitpoll komt naar voren dat Radev en zijn partij kunnen rekenen op ruim 39 procent van de stemmen. Dat is aanzienlijk meer dan de centrumrechtse partij van oud-premier Borisov, die ruim 15 procent van de kiezers achter zich krijgt.

Niet alleen regeren

Ondanks deze grote voorsprong van Progressief Bulgarije wordt er toch rekening mee gehouden dat de partij van Radev niet alleen kan gaan regeren, en op zoek zal moeten naar een coalitiepartner.

Dat kan een probleem worden, want het is al de achtste keer in vijf jaar tijd dat er parlementsverkiezingen worden gehouden. Het grote thema in Bulgarije is de wijdverbreide corruptie, waarvan politieke partijen altijd beloven dat ze die zullen aanpakken. Maar coalities vallen de laatste jaren aldoor al na korte tijd ruziënd uit elkaar.

Ook Radev heeft beloofd om de corruptie te bestrijden. Als president had hij veel invloed, doordat er geen stabiele regeringen kwamen. In januari trad hij af om te kunnen meedoen aan de verkiezingen. Radev is weliswaar voor het aanhalen van de banden met Rusland, maar zal zich naar verwachting niet zo anti-Europees en pro-Russisch opstellen als oud-premier Orbán van Hongarije.

Dit jaar blijft het voorjaar maar geven. Het is sinds maart al heel zonnig, en de komende week komen er nog een hoop zonuren bij. Toch wordt het maar net iets warmer dan gemiddeld, en dat komt doordat de wind de komende dagen uit het noorden gaat waaien. Daardoor wordt het de komende dagen 15 tot 18 graden, en langs de kust en in het noorden een paar graden koeler.

Het is dit jaar het hele voorjaar al zonnig. In maart scheen de zon ruim 210 uur, bijna een record. Dat komt neer op gemiddeld bijna zeven uur per dag, en dat is 50 procent meer dan gemiddeld.

Veel zonuren

Ook in april is het tot nu toe zonniger dan gemiddeld: de teller staat tot vandaag op 124 zonuren, dat is eveneens bijna zeven uur per dag zon. Bovendien is het kurkdroog: er is gemiddeld over het land nog geen 8 millimeter regen gevallen, en daar komt de komende tijd maar weinig bij. Zelfs de verspreide buien van vandaag leverden maar weinig neerslag op.

Dit voorjaar past in een opvallende trend. Het voorjaar wordt in Nederland namelijk niet alleen warmer, maar ook steeds zonniger. De afgelopen 30 jaar is de zonneschijnduur in de lente in Nederland met liefst 27 procent toegenomen.

Er komen de laatste decennia vaker hogedrukgebieden voor in het voorjaar. Tot ongeveer 2000 speelde ook mee dat de luchtvervuiling is afgenomen, daardoor kon ook steeds meer zonlicht het aardoppervlak bereiken.

Weinig neerslag

Ook is het voorjaar traditioneel droog in Nederland. April is de droogste maand in ons land, met gemiddeld 39 millimeter regen. De natste maanden zijn tussen augustus en december, met telkens rond de 75 a 80 millimeter regen, dat is twee keer zo veel. Of de trend naar zonniger en droger weer in de toekomst doorzet is onzeker.

Volgens de KNMI Klimaatscenario's uit 2023 wordt de lente tot 2050 tussen de 0,5 en 4 procent zonniger ten opzichte van de periode 1991-2020, maar de trend van de afgelopen jaren gaat daar al ruimschoots overheen. Het zou dus best kunnen dat de trend naar meer lentezon afvlakt of zelfs omkeert.

Maandag is er nog wel vrij veel bewolking met langs de kust een vrij krachtige wind uit het noorden. In het noorden wordt het ook maar 9 tot 11 graden. In het zuiden is wat meer zon en daar wordt het morgen 13 of 14 graden.

Vanaf dinsdag wordt het twee of drie dagen heel zonnig. De noordenwind voert koude lucht aan. Dat zorgt voor koude nachten en vroege ochtenden met temperaturen rond nul graden. Maar door de kracht van de zon wordt het overdag tussen de 13 en 18 graden.

Twee jaar na de legalisering van wiet in Duitsland lijken de meeste zorgen van tegenstanders ongegrond. Uit eerste, voorlopige onderzoeksresultaten blijkt dat het gebruik van cannabis niet is toegenomen, jongeren juist meer op de hoogte zijn van de risico's en de zwarte markt iets is teruggedrongen.

Toch is er één grote zorg: de populariteit van online wietservices. Eigenlijk zouden recreatieve gebruikers hun wiet en hasj bij speciale cannabisclubs moeten kopen. Maar omdat er weinig clubs zijn, wenden gebruikers zich tot apotheken voor medicinale cannabis. Online aanbieders van cannabisrecepten zijn in deze lucratieve markt gesprongen.

Bij een apotheek in de Berlijnse wijk Mariendorf komt Bila zijn portie cannabisbloemen ophalen. "Door mijn ADHD kan ik slecht concentreren. Als ik dit rook, kan ik mijn hoofd op orde brengen", vertelt hij. Het 'gras' van de apotheek vindt hij ideaal. "Voor de legalisering haalde ik het via via. Illegaal dus. Nu weet ik precies wat ik bestel."

Intensere high

De apotheek verstrekt de cannabis als iemand een geldig doktersrecept heeft. Een proef op de som leert dat dat online eenvoudig te krijgen is.

Op websites van online artsen kies je eerst een cannabistype. Soorten met namen als 'Liquid Imagination' en 'Beach Crasher' beloven een intensere high. Daarna volgt een vragenlijst over de gezondheidsklacht, symptomen en eerdere ervaring met cannabis. Om het makkelijk te maken, zijn de foute antwoorden alvast rood gekleurd. Even betalen en het recept verschijnt in je mail.

De apothekersbranche vermoedt grootschalig misbruik. De import van medicinale cannabis is namelijk flink gestegen, terwijl reguliere huisartsen nauwelijks meer recepten zijn gaan voorschrijven.

Thomas Preiss, apotheker uit Keulen, ziet ook een aanwijzing in het type klanten dat medicinale cannabis afhaalt. "We zien vooral veel mannen tussen eind twintig en eind dertig met recepten voor vermoeidheid en weinig eetlust."

Liegen

Een van de grootste aanbieders van online wiet, Dr. Ansay, vindt dat er verkeerde conclusies worden getrokken. "De legale import is gestegen omdat mensen voorheen via de zwarte markt kochten", zegt directeur Can Ansay. "Daartegenover staat dat de staat belastinginkomsten int en er nu wordt voorzien in een behoefte."

Hij weerspreekt dat er misbruik wordt gemaakt doordat gebruikers in de vragenlijst liegen over een gezondheidsklacht. "Het werkt ook voor anti-aging. Iedere gezonde gebruiker kan die reden selecteren en hoeft dan niet iets te verzinnen." En, zo stelt Ansay, over stress of slaapproblemen kan je bij een fysieke arts ook liegen. Dus wat is het verschil?

Hij heeft naar eigen zeggen 40 mensen in dienst, onder wie een handvol artsen. Uit een datalek bleek dat hij ten minste een half miljoen klanten heeft bediend.

Verbod op thuisbezorging

Volgens apotheker Preiss kan medicinale cannabis werkzaam zijn tegen gezondheidsklachten, maar ontbreekt het nog aan uitgebreide onderzoeken. "Het is zoals de Middeleeuwen. Er worden allerlei werkingen toegedicht aan een plant zonder dat er bewijs voor is." Tegelijk bestaat er wel degelijk een verslavingsrisico, zegt Preiss.

De Duitse regering werkt daarom aan een wetswijziging. Voortaan zou medicinale cannabis alleen nog na een persoonlijk consult kunnen worden voorgeschreven. Thuisbezorging wordt verboden. Dit zou een einde maken aan online wietdiensten die "nu bestellen, binnen 60 minuten in huis" beloven.

Ansay is vanzelfsprekend tegen de aanscherping. "Er zijn niet eens genoeg artsen in Duitsland om zulke gesprekken te voeren", zegt hij stellig. Hij zal zich desondanks aan de nieuwe regels houden, door online consulten met Europese artsen op te zetten. "Dus als een Nederlandse arts wil meewerken, meld je!"

Complete mislukking

Op dit moment ontbreken cijfers en onderzoeken over het effect van de legalisering op de georganiseerde misdaad. Toch beweerde minister Dobrindt van Binnenlandse Zaken (CSU) begin deze maand dat de misdaad door de legalisering is toegenomen. Hij spreekt van "een complete mislukking".

De politievakbond in Noordrijn-Westfalen laat weten dat het aantal cannabisdelicten met 55,5 procent is afgenomen. Logisch, want voorheen kon iemand beboet worden met één joint op zak. Nu is iemand pas in overtreding als hij meer dan 25 gram bij zich heeft. "Het bewijzen van drugshandel is moeilijker geworden. Onze indruk is daarom dat de werkdruk juist is toegenomen."

De CDU/CSU wil de legalisering het liefst geheel terugdraaien, maar krijgt coalitiepartner SPD daar niet in mee. Toch zijn gebruikers er niet gerust op. "Ik vrees dat het vroeg of laat weer wordt verboden en ze terugzoeken wie ooit cannabis heeft gekocht", zegt Sasha, die in een Berlijns park "iets groens" rookt. "Ik verbouw het daarom zelf."

De Democratische Republiek Congo en de rebellengroepering M23 hebben een overeenkomst gesloten over het leveren van humanitaire hulp. Ook zullen beide kampen binnen tien dagen gevangenen vrijlaten. Dat hebben de strijdende partijen bekendgemaakt na gesprekken in Zwitserland.

Onder toezicht van internationale vertegenwoordigers zijn de regering en de rebellen het eens geworden over de noodzaak van het toelaten van humanitaire hulp. Daarbij zijn afspraken gemaakt over het veilig afleveren van hulp en de bescherming van burgers.

Er is afgesproken dat er geen aanvallen worden uitgevoerd op de voedselvoorziening, zoals gewassen, vee en drinkwatervoorzieningen en op telecommunicatie- en energievoorzieningen, scholen en ziekenhuizen. Daarnaast worden hulpverleners beschermd, hulpkonvooien ingezet en wordt "alles in het werk gesteld" om te voorkomen dat voedselkonvooien worden geplunderd.

Vredesproces doorzetten

Ook zijn er afspraken gemaakt over het naleven van het staakt-het-vuren dat in december werd overeengekomen. "De partijen zijn vastbesloten om het momentum in het vredesproces vast te houden", staat in de verklaring. Het vrijlaten van gevangenen is bedoeld om het vertrouwen te versterken.

M23, een groep die wordt gesteund door buurland Rwanda, heeft sinds 2021 grote delen van Oost-Congo veroverd. Begin vorig jaar werden de belangrijke steden Goma en Bukavu ingenomen.

In de loop van vorig jaar werden verschillende vredesakkoorden gesloten, van Rwanda met Congo en van Congo met de rebellen van M23. Maar dat leidde niet tot een einde van het conflict. Officieel geldt er sinds juli een wapenstilstand tussen M23 en Congo.

Mineralen

In december werd het vredesakkoord tussen Rwanda en Congo bekrachtigd met de Amerikaanse president Trump als bemiddelaar. Daarbij zat M23 niet aan tafel. Enkele dagen later namen de rebellen tot grote woede van de Verenigde Naties de stad Uvira in, aan de grens met Burundi. Dat leidde tot een nieuwe stroom vluchtelingen.

De deal met Trump hield ook in dat de VS grondstoffen zou delven in Congo, waar waardevolle mineralen in de grond zitten, zoals kobalt, koper en lithium. Daarvoor worden voorbereidingen getroffen, maar de aanhoudende conflicten in de regio staan grootschalige winning nog in de weg.

Bovendien hebben Chinese bedrijven meer dan 70 procent van de winning in handen en het lijkt er nog niet op dat de VS daar grip op krijgt.

In de Amerikaanse staat Louisiana zijn zeker acht kinderen gedood bij een schietpartij. Volgens de politie waren de slachtoffers tussen de een en veertien jaar oud en verbleven ze in twee verschillende woningen.

De schietpartij vond vroeg in de ochtend plaats na een familieruzie. Die liep zo uit de hand dat een man een geweer pakte en het vuur opende.

De vermoedelijke dader is na een achtervolging doodgeschoten door de politie. Hij had een auto gestolen na de schietpartij. De autoriteiten zeggen dat een aantal slachtoffers een familierelatie had met de schutter.

Naast de acht omgekomen kinderen raakten twee andere personen gewond.

'Vreselijke ochtend'

De burgemeester van de stad Shreveport, waar de schietpartij plaatvond, spreekt van "misschien wel het ergste wat we ooit hebben meegemaakt hier". In de stad wonen ongeveer 180.000 mensen. "Het is een vreselijke ochtend."

Ook de lokale politie spreekt van een ongekend drama. "Dit is een enorme toestand, zoals de meesten van ons nog nooit hebben gezien." De politie doet nog onderzoek en vraagt getuigen om zich te melden.

Om de stijgende energieprijzen het hoofd te bieden presenteert de Europese Commissie komende week een reeks suggesties om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen. Een van de adviezen is om bedrijven te stimuleren ten minste één vaste thuiswerkdag te laten instellen.

Dat melden de Britse krant de Financial Times en persbureau Bloomberg. Zij hebben een concept van de voorstellen ingezien die aan de lidstaten wordt voorgelegd.

Daarin valt ook te lezen dat de Europese Commissie wil dat het gebruik van het openbaar vervoer gestimuleerd wordt. Daarnaast moet de btw op de aanschaf van warmtepompen, boilers en zonnepanelen worden verlaagd.

Unaniem goedgekeurd

Ook moet het kopen van elektrische auto's worden aangemoedigd door sociale leaseprogramma's, zodat elektrisch rijden ook voor minder kapitaalkrachtigen haalbaar wordt.

Een andere pijler van de plannen is een wetsvoorstel om de transportkosten van elektriciteit te verlagen. Dat moet ertoe leiden dat de prijs van elektriciteit structureel lager wordt.

Daarnaast wil de Europese Commissie een EU-richtlijn aanpassen, zodat de belasting op elektriciteit altijd lager ligt dan de belasting op fossiele brandstoffen. Dat plan moet unaniem goedgekeurd worden door de lidstaten.

Geen accijnsverlaging brandstof

Met de voorstellen wil de Europese Commissie de overgang naar schone energie bevorderen en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen, schrijft de Financial Times. De maatregelen moeten volgens de Europese Commissie de burger "directe verlichting" bieden, nu vele landen worstelen met sterk gestegen energieprijzen als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten.

De plannen van de Europese Commissie wijken af van de maatregelen die bijvoorbeeld Duitsland en Spanje hebben genomen. Die landen hebben ervoor gekozen om de accijns op benzine en diesel te verlagen, maar het kabinet-Jetten wil daar niet aan.

Groene subsidies

Maandag presenteert het kabinet zijn plannen om de druk op de energierekening te beteugelen. Vorige week lekte dit steunpakket van bijna 1 miljard euro al grotendeels uit. Bronnen van de NOS bevestigden dat het kabinet inzet op een hogere reiskostenvergoedingen voor werknemers en een halvering van de motorrijtuigenbelasting voor grijze kentekens tot het einde van dit jaar.

Ook wil het kabinet 50 miljoen euro uittrekken om de armste huishoudens te steunen en wordt extra geld gereserveerd voor het isoleren van huizen. Groene subsidies voor bedrijven moeten daarnaast eerder beschikbaar komen. Vrijdag werd bekend dat het kabinet mensen met een laag- of middeninkomen financieel wil helpen bij de aanschaf van een elektrische auto.

De lidstaten van de Europese Commissie zijn zoals gewoonlijk niet verplicht om de voorstellen van de Europese Commissie over te nemen.

De provincie Groningen doet morgen aangifte tegen Farmers Defence Force (FDF). Dat bevestigt commissaris van de Koning René Paas aan RTV Noord. De boerenactiegroep wil dat een boerenfamilie in Lucaswolde niet wordt onteigend door de provincie en dreigde deze week met "oorlog" als de onteigening niet snel wordt teruggedraaid.

Paas spreekt van "intimidatie" door FDF. "Er wordt gedreigd met van alles en daarmee zet je Statenleden onder druk. Dat er nu wordt gedreigd met oorlog, dat gaat alle perken te buiten", aldus Paas.

De provincie Groningen is al jaren bezig met de ontwikkeling van een waterberging bij Lucaswolde in de gemeente Westerkwartier. Het opvangen van overtollig regenwater is daar nodig om overstromingen te voorkomen.

Ultimatum

De provincie is eigenaar van vrijwel alle grond voor dit project, behalve van één erf met 31 hectare landbouwgrond. Afgelopen woensdag stemden Provinciale Staten voor gedwongen onteigening van deze grond. Dat betekent dat een overheidsinstantie tegen de wil in van de betreffende boerenfamilie de grond overneemt. Dat mag alleen als een project in het belang is van de samenleving.

FDF is dus niet blij met de onteigening en probeert deze tegen te houden. Voorzitter Mark van den Oever heeft contact opgenomen met BBB-Kamerlid Caroline van der Plas om via haar af te dwingen dat de Statenfractie terugkomt van het besluit. "We hebben Van der Plas een ultimatum voorgelegd. Wij eisen dat deze kwestie binnen 24 uur wordt opgelost. Anders wordt het oorlog", zegt hij afgelopen vrijdag.

Moeilijk besluit

Een meerderheid van de BBB-fractieleden stemde vóór onteigening van de boer in Lucaswolde. Dat vindt FDF teleurstellend. "Wat BBB deze familie en alle boeren in Nederland met het instemmen met onteigening heeft aangedaan, betekent een definitief keerpunt. Dit vergeten we niet", aldus het bestuur van FDF.

Paas zegt dat de Statenleden zorgvuldig een moeilijk besluit hebben genomen. "Dat is democratie: afwegen, besluiten, verantwoording afleggen. Niemand - geen actiegroep, geen lobby, geen ultimatum - mag volksvertegenwoordigers onder druk zetten om op een bepaalde manier te stemmen. Die vrijheid is niet onderhandelbaar", aldus de commissaris.

Echte oplossing

Paas benadrukt dat de provincie geen problemen heeft met de boerenfamilie in kwestie. "Het dreigement komt van FDF, niet van de familie. Daar hebben we al sinds 2014 zeer intensief contact mee. Mijn aangifte gaat dan ook zeker niet over hen, maar is gericht op FDF."

De boerenfamilie begrijpt dat de provincie aangifte doet, maar noemt het ook kinderachtig. "Wij hebben ook van alles over ons heen gekregen. We staan met de rug tegen de muur", laat de familie Van der Veen weten aan RTV Noord. "We hopen dat er nu een echte oplossing komt. Want van dit hele gedoe worden wij ook niet blij."

Van den Oever is niet onder de indruk van de aangifte, zegt hij tegen de regionale omroep. "Moet-ie zelf weten", aldus de FDF-voorman.

De Duitse schlagerzanger Heino (87) klaagt de politieke partij AfD aan vanwege het ongevraagd gebruiken van zijn naam in een verkiezingscampagne. Een kandidaat van de radicaal-rechtse partij uit de deelstaat Brandenburg gebruikte de naam van de zanger in het licht van de regionale verkiezingen van vandaag. Heino noemt dat schaamteloos.

De kandidaat, Felix Teichner uit het kiesdistrict Uckermark, schreef op sociale media: "Heino stemt zondag op Felix." Hij voegde eraan toe: "Zondag komt het erop aan! Ja, zo blauw, blauw, blauw bloeit de Uckermark." Daarmee zinspeelt hij op de tekst van een lied van Heino: "Ja, ja, zo blauw, blauw, blauw bloeit de gentiaan."

Teichner weigerde gehoor te geven aan de oproep van Heino's advocaat om de naam van de zanger niet meer te gebruiken. Die stapt nu dus naar de rechter om een verbod af te dwingen. Hij eist daarnaast een schadevergoeding van 250.000 euro.

Bericht verwijderd

In reactie zegt Teichner tegen de krant Bild dat Heino's advocaat zich moet afvragen of hij echt "met een kanon op een mug" wil schieten. Ook betwist hij dat de zanger schade heeft geleden.

Hij zegt dat hij fan van Heino is en belooft het bericht te verwijderen, maar dat gaat de zanger niet ver genoeg, zegt zijn advocaat. "Het gevaar bestaat dat hij het nog een keer doet."

Na het nieuws van de rechtsgang en de eis tot schadevergoeding heeft Teichner het bericht verwijderd en beloofd de naam van Heino niet meer te zullen gebruiken. Hij zegt dat hij de 250.000 euro "van zijn leven niet zou kunnen betalen". Ook wil hij graag met Heino of zijn manager in gesprek.

De zanger heeft zich volgens zijn manager al eerder publiekelijk tegen de AfD uitgesproken. Momenteel is hij op tournee.

Door Russische aanvallen in Oekraïne zijn vannacht twee mensen gedood en vier mensen gewond geraakt. Een jongen van 16 kwam om het leven bij een droneaanval op de stad Tsjernihiv in het noorden van het land. Reddingswerkers vonden het lichaam van de jongen toen ze bezig waren met puinruimen.

Ook de zuidelijk stad Cherson werd getroffen. Daarbij is volgens de autoriteiten een man omgekomen die geraakt werd door een drone toen hij in zijn busje door de stad reed. Een andere man werd met verwondingen opgenomen in het ziekenhuis.

Volgens de Oekraïense luchtmacht was er vannacht een massale droneaanval door Rusland. Zeker 236 drones werden op Oekraïne afgevuurd. Daarvan werden er ruim 200 neergehaald, maar 32 doelen werden getroffen. President Zelensky zegt dat Rusland deze week in totaal meer dan 2300 drones en bijna 60 raketten heeft ingezet tegen Oekraïne.

Niets om af te vuren

Het Oekraïense leger zegt dat het vannacht een dronefabriek in de Russische stad Taganrog heeft aangevallen. Volgens Oekraïne is daardoor brand ontstaan in magazijnen van de fabriek waar drones worden ontworpen en geproduceerd.

Volgens Rusland zijn vannacht 274 Oekraïense drones en een raket neergehaald. Verder zegt Rusland dat het in de havenstad Toeapse een brand heeft geblust. Het vuur was drie dagen geleden uitgebroken na een droneaanval door Oekraïne.

In het tv-programma Buitenhof heeft president Zelensky gezegd dat Oekraïne bijna door zijn voorraad Patriotraketten heen is. Hij was deze week in meerdere Europese landen om aan te dringen op de levering van extra luchtafweer tegen de Russische raketten. Het is afgelopen winter volgens hem meerdere keren voorgekomen dat er raketafweersystemen klaarstonden, maar dat het leger "niets had om af te vuren".

Een optreden van Kanye West in Zwitserland gaat niet door. De omstreden Amerikaanse artiest zou in juni een concert geven in het stadion van FC Basel, maar de club heeft het concert geschrapt vanwege de antisemitische uitspraken die de rapper in het verleden heeft gedaan. Eerder werden optredens van Kanye West, die zich tegenwoordig Ye noemt, geschrapt in het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Polen.

Aan persbureau Reuters laat de Zwitserse voetbalclub weten na "grondig onderzoek" te hebben geconcludeerd dat een optreden van Ye niet past bij de waarden van de club.

Het Verenigd Koninkrijk was deze maand het eerste land dat de Amerikaan toegang weigerde vanwege zijn antisemitische uitspraken. In het verleden verheerlijkte hij meerdere malen het nationaal-socialisme. Zo publiceerde hij een nummer onder de titel Heil Hitler, zei hij dat hij van Hitler hield en verkocht hij via zijn website T-shirts met een hakenkruis erop.

Bipolaire stoornis

Zelf zegt hij dat zijn gedrag voortkomt uit een bipolaire stoornis. Die zou hij hebben opgelopen bij een auto-ongeluk in 2002, waarbij zijn frontale hersenkwab zou zijn beschadigd. In januari wijdde hij hier een paginagrote advertentie aan in de krant The Wall Street Journal. Hij schreef: "Dit is geen excuus. Ik ben geen nazi of antisemiet. Ik hou van Joodse mensen."

Woensdag werd bekend dat een optreden van West in de Franse havenstad Marseille ook niet doorgaat. Hij annuleerde het concert zelf omdat Frankrijk nadacht over maatregelen om de komst van de rapper te verhinderen.

Getekend door de Holocaust

Daarna volgde Polen. De minister van Cultuur verklaarde vrijdag dat een land dat zo getekend is door de Holocaust niet kan doen "alsof dit concert alleen maar entertainment is". In wat nu Polen is lagen in de Tweede Wereldoorlog verschillende concentratie- en vernietigingskampen.

De rapper staat begin juni wel twee keer in de Gelredome in Arnhem. Die optredens gaan vooralsnog door. Volgens minister Van den Brink (Asiel en Migratie) kan Kanye West alleen de toegang worden ontzegd als onderbouwd kan worden dat hij een gevaar vormt voor de openbare orde of nationale veiligheid.

Een woordvoerder van de gemeente Arnhem liet vrijdag aan het ANP weten dat de vergunningaanvraag voor het concert nog loopt.

In Los Angeles was vannacht de uitreiking van de Breakthrough Prizes, de 'Oscars van de wetenschap'. Dit jaar werden er zes prijzen van elk 3 miljoen dollar uitgereikt voor doorbraken in de levenswetenschappen, natuurkunde en wiskunde.

De Vlaamse onderzoeker Rosa Rademakers won de prijs in de categorie levenswetenschappen. Zij ontdekte vijftien jaar geleden dat een specifieke genetische afwijking kan leiden tot zowel de dodelijke spierziekte ALS als een vorm van dementie.

Deze mutatie verklaart ongeveer een derde van de erfelijke vormen van beide ziektes, net als 5 procent van de niet-erfelijke vorm. Door de ontdekking zijn nu genetische testen mogelijk voor families waarin de ziekte voorkomt.

Een collega-wetenschapper van Rademakers deed rond dezelfde periode dezelfde ontdekking: de Iers-Amerikaanse neuroloog Bryan Traynor. Hij en Rademakers delen daarom het prijzengeld.

Weer beter zien

Een andere Breakthrough Prize ging naar Jean Bennett, Katherine A. High en Albert Maguire. Zij kregen de prijs voor een gentherapie waarmee mensen met slechte ogen weer beter kunnen zien.

De gentherapie is een uitkomst voor mensen met Leber congenitale amaurosis (LCA). Bij deze zeldzame erfelijke oogziekte worden mensen op jonge leeftijd vaak al slechtziend of blind.

Met de behandeling Luxturna wordt een nieuw gen aangebracht in de cellen van het netvlies. Daardoor reageert het oog weer beter op licht. In de Verenigde Staten wordt de therapie sinds 2017 toegepast, en inmiddels ook in andere landen.

Paus Leo XIV stelt dat hij niet opnieuw met de Amerikaanse president in een discussie wilde belanden toen hij afgelopen donderdag zei dat de wereld "wordt verwoest door een handvol tirannen". Volgens paus Leo was de toespraak die hij in Kameroen hield al weken eerder voorbereid. "Ruim voordat de president ook maar iets over mij en de vredesboodschap die ik uitdraag had gezegd."

Dat zei de leider van de katholieke kerk gisteravond in het pauselijke vliegtuig tegen journalisten toen hij van Kameroen naar Angola vloog. Hij voegde daaraan toe dat "de media voortdurend conflicten aanwakkeren".

Tijdens de bewuste toespraak bekritiseerde de paus leiders die "de ogen sluiten voor de miljarden dollars die worden uitgegeven aan moord en verwoesting, terwijl de middelen die nodig zijn voor genezing, onderwijs en herstel nergens te vinden zijn". Ook zei hij dat er wereldleiders zijn die de naam van God misbruiken voor politiek en economisch gewin.

Hoewel de paus Trump niet expliciet bij naam noemde, werden de woorden wel gezien als een nieuwe aanval op de Amerikaanse president. Die reageerde door te stellen dat de paus mag zeggen wat hij wil, maar dat hij het niet met hem eens is.

Trump opende aanval op de paus

Daarnaast benadrukte de paus gisteravond dat zijn elfdaagse rondreis door Afrika is gericht op vredesopbouw en niet op een confrontatie met de Amerikaanse president. Toch wordt zijn gehele reis overschaduwd door een stroom aan nieuwsberichten over het moddergooien tussen het Witte Huis en het Vaticaan, constateerde hij.

Voordat paus Leo op 13 april naar Afrika vertrok, had Trump hem op zijn socialemediaplatform Truth Social fel aangevallen. In een lange tirade noemde hij de paus zwak op het gebied van misdaad, heel slecht in buitenlandpolitiek en zei hij dat de paus alleen maar tot paus was gekozen omdat hijzelf president was. Hij schreef dat hij geen fan was van de paus, maar wel van zijn broer, die een MAGA-aanhanger zou zijn.

Paus Leo, de eerste Amerikaanse paus ooit, reageerde door te zeggen dat hij zijn boodschap van vrede zou blijven uitdragen.

'Paus moet oppassen'

De kritiek vanuit het Witte Huis op de paus hield vervolgens enkele dagen aan.

Zo waarschuwde de Amerikaanse vicepresident Vance dinsdag op een bijeenkomst voor conservatieve studenten dat de paus moet oppassen als hij zich uitspreekt over theologische zaken. Dat was weer een reactie op een bericht van de paus op X waarin hij schreef dat "discipelen van Christus nooit aan de kant zouden staan van hen die ooit het zwaard hanteerden en nu bommen gooien". Ook zei de paus in dat bericht dat hij niet gelooft dat militaire actie "ruimte zal scheppen voor vrijheid of tijden van vrede".

Afgelopen week deelde Trump op sociale media enkele AI-afbeeldingen van zichzelf waarin hij werd afgebeeld als Jezus, al ontkende hij dat dat de bedoeling was. Het kwam hem op veel kritiek te staan, ook uit zijn eigen achterban. Trump zal dinsdag vanuit de Oval Office deelnemen aan een landelijk Bijbelleesevenement, meldde een christelijke organisatie uit Texas.