NOS Nieuws - Algemeen

Zijn minderjarigen altijd welkom tijdens de Elfde van de Elfde, de traditionele opening van het carnavalsseizoen? Over die vraag botsen de gemeente Tilburg en de lokale horecazaken. Daardoor staat het feest op losse schroeven. Morgen gaan de gemeente en horeca in gesprek.

"Carnaval is een feest voor iedereen", vindt de gemeente Tilburg. "Ook minderjarigen moeten kunnen feesten, net als volwassenen."

Maar de horeca wil mensen op drukke momenten kunnen weigeren. "Bijvoorbeeld een 14-jarige die nog nooit in een mensenmassa is geweest, maar ook iemand die slecht ter been is", zegt ondernemer Alex Boonmann namens het bestuur van Tilburgse horeca. "Het gaat om hun veiligheid."

Bij tieners speelt volgens hem mee dat ze vaak van tevoren indrinken en daar nog minder aan gewend zijn. "Ze komen dan beschonken aan en vormen in zo'n menigte een gevaar voor zichzelf en hun omgeving."

Elfde van de Elfde

11 november is het traditionele begin van het carnavalsseizoen en dat wordt vooral in Noord-Brabant en Limburg groots gevierd. Om stipt 11.11 uur wordt het seizoen ingeluid en kan het aftellen tot carnaval beginnen. Carnaval zelf begint volgend jaar op zondag 7 februari.

De Tilburgse horeca weigert een contract van de gemeente te tekenen waarin staat dat iedereen welkom is op de feestpleinen. Als de horecaondernemers tieners niet toelaten tot het terrein, kunnen ze rekenen op een boete van 2500 euro per geval.

Begeleider op iedere jongere

Wat de gemeente Tilburg nu voorstelt, is "onuitvoerbaar", vindt Boonmann. Als hij pas op het terrein mag ingrijpen als het fout gaat, "moet ik op iedere jongere een begeleider gaan zetten".

En hij vindt het risico te groot. Hij wijst erop dat de horecaondernemers verantwoordelijk zijn voor toezicht op de alcoholregels en de veiligheid op het feestterrein. "Als er ergens een 14-jarige onder de voet wordt gelopen, is het mijn verantwoordelijkheid."

Ook andere steden worstelen met de vraag hoe om te gaan met minderjarigen tijdens carnaval. In veel cafés wordt op leeftijd gecontroleerd en zijn ze überhaupt niet welkom. Daardoor kunnen tieners vaak alleen buiten terecht, waar controle op alcohol erg ingewikkeld is. Wie onder de 18 is en daar alcohol bij zich heeft, is strafbaar en kan een boete of taakstraf krijgen.

"Toezicht houden is moeilijk", zegt Sjef de Graauw van de Oeteldonksche Club, de carnavalsvereniging in Den Bosch. Dat beaamt Mark van den Heuvel van de Sfeerbeheer Groep, die in Breda en Eindhoven toeziet op de veiligheid tijdens de Elfde van de Elfde. "Als je uit een blikje drinkt op een plein met duizend man, valt dat niet snel op."

Fles drank onderweg

Bovendien is het risico op incidenten groter door de manier waarop tieners van nu drinken, zegt Boonmann. "Ze drinken thuis in alsof hun laatste uur heeft geslagen, omdat ze weten dat ze in een professionele omgeving geen alcohol krijgen. Als ze eenmaal op ons terrein zijn, slaat de alcohol in."

Dat ziet ook Van den Heuvel van de Sfeerbeheer Groep. "Ze drinken thuis, onderweg nog een fles lauwe drank, en als ze een kwartier in de stad zijn, gaat het licht uit." Regelmatig moeten hij en zijn collega's ouders opbellen om hun kinderen te komen halen. "Dan zeg ik: 'Ik sta hier met uw dochter en ze ziet de aarde aan voor een krentenbol. Misschien is het goed als u komt.'"

Het alcoholgebruik onder 12 tot 16-jarigen is in de afgelopen twintig jaar gedaald. Maar de laatste jaren zijn zij wel steeds meer gaan 'bingedrinken', constateert het Trimbos Instituut. Dat betekent dat ze in korte tijd heel veel alcohol drinken.

Dronken tieners zorgen voor grote druk op de EHBO-posten tijdens de Elfde van de Elfde en carnaval. "Ze hebben er de handen vol aan", zegt horecaondernemer Boonmann over de situatie in Tilburg.

Ook in Breda was de druk op de EHBO-post vorig jaar met carnaval erg hoog, zei de organisatie eerder tegen BN De Stem. Bij de post werden toen 88 mensen behandeld vanwege zwaar alcoholgebruik, onder wie ook minderjarigen. De jongste was 14 jaar.

Bij de Bossche EHBO-post zien ze vooral dat de alcoholvergiftigingen bij tieners zwaarder zijn dan vroeger. "Eerder kwamen ze bij ons na te veel bier, nu is het vaak sterke drank", zegt Peter Aarsel. "Het letsel is daardoor groter."

'Voorkomen dat het fout gaat'

In Tilburg hopen de horeca en gemeente dat de Elfde van Elfde alsnog doorgaat. "Wij willen ook heel graag festivals voor minderjarigen organiseren", zegt Boonmann. "Maar ik wil voorkomen dat het fout gaat."

Hij hoopt dat het gesprek met de gemeente morgen een oplossing gaat bieden.

Wie weleens bloed of bloedplasma doneert, weet dat er na afloop roze koeken op je liggen te wachten. Zo'n gratis snack in een van de donorcafés van bloedbank Sanquin is een bedankje voor je donatie, maar ook bedoeld om even bij te komen en de suikerspiegel aan te vullen.

Het viel Omroep West de afgelopen weken op dat de mandjes, schaaltjes en rekjes in het donorcafé in Delft angstvallig leeg waren. Niet alleen de roze koeken, ook de speculaaspoppen, ontbijtkoeken en stroopwafels ontbraken.

Wat blijkt: bloedbank Sanquin heeft het landelijk beleid aangescherpt. Donoren kunnen de snacks niet meer zelf pakken, maar moeten er voortaan om vragen bij de vrijwilligers die het eten en drinken verzorgen. "Ja, die staan niet meer op tafel", zegt een vrijwilliger in Delft. "Mensen gingen hier met hun zakken vol de deur uit."

Donoren en niet-donoren

Het hoofdkantoor in Amsterdam herkent de meldingen. Zowel donoren als niet-donoren maakten het volgens Sanquin wel erg bont. "Mensen die net wat meer pakken dan je redelijkerwijs zou verwachten", zegt een woordvoerder tegen de regionale omroep. "Ik heb gehoord van mensen die hun tas vullen en zich daar niet op lieten aanspreken."

Een 'schadebedrag' kan Sanquin, dat wettelijk verantwoordelijk is voor de bloedvoorziening in Nederland, niet noemen. De vrijwilliger in Delft noemt een kostenpost van 1000 euro per maand aan lekkers dat naar huis werd meegenomen. Op de geplastificeerde menukaarten op tafel staat inmiddels: 'Heb je trek? Vraag onze vrijwilliger om je welverdiende snack'.

'Locaties mogen zelf bepalen'

Het aangescherpte landelijke beleid is overigens niet verplicht voor alle Sanquin-locaties, licht het hoofdkantoor toe. "Afnamelocaties mogen zelf bepalen hoe ze hiermee omgaan. Ze hebben zelf het stuur in handen."

Bij meerdere afnamelocaties van Sanquin staan de versnaperingen dan ook gewoon nog op tafel, bijvoorbeeld in Utrecht en in Den Haag bij voetbalvereniging Duno. "Je ziet het snel genoeg: mensen die meer meenemen dan zou moeten", zegt een van de Haagse vrijwilligers. "Maar ja, als iemand zegt dat de koek mee naar huis gaat, moet je dat dan verbieden?"

'Hoeveel is niet duidelijk'

Aan de NOS verduidelijkt de woordvoerder dat Sanquin niet weet op hoeveel plekken mensen te veel snacks pakken. "We weten dat het gebeurt. Er zijn voorbeelden, maar hoeveel precies is niet duidelijk."

Hij benadrukt dat het vooral belangrijk is dat donoren zich welkom blijven voelen, ook al moeten ze nu op sommige plekken even vragen om een roze koek.

De rijksoverheid moet het ook kunnen met zo'n 25.000 ambtenaren minder. Dat staat in de plannen van staatssecretaris Van der Burg voor Slagvaardige Overheid. In 2035 moet zo'n 16 procent van de ongeveer 160.000 (voltijds)ambtenaren zijn wegbezuinigd.

Dat dit kabinet inzet op verkleinen van het ambtenarenapparaat was al bekend. Maar Van der Burg maakt nu voor het eerst een schatting van het aantal banen dat dat kost.

Hij zegt nog niets over welke departementen hoeveel banen moeten schrappen. Wel is duidelijk dat politie en defensie buiten schot blijven. Uitvoeringsinstanties als het UWV, IND en de Belastingdienst, die al onder druk staan, zijn niet op voorhand uitgezonderd.

Uitzondering op uitzondering

Van der Burg stelt dat ook dergelijke instanties met minder mensen toe kunnen, mits er werk wordt gemaakt van het vereenvoudigen of schrappen van regels. Dat is een speerpunt van het kabinet. "Met minder uitzondering op uitzondering wordt het werk eenvoudiger."

De afgelopen jaren waren er overigens meer kabinetten die wilden snoeien in het aantal ambtenaren, maar ondertussen zijn het er alleen maar meer geworden. Desgevraagd zegt Van der Burg daarover dat dit kabinet het wel gaat doen, omdat iedereen inziet "dat het anders moet".

Om met minder mensen toe te kunnen wordt onder meer de facilitaire dienstverlening op ministeries versoberd, worden ICT-systemen gestandaardiseerd en kijkt het kabinet naar andere efficiency-maatregelen, onder meer met de inzet van AI.

Snijden in adviesorganen

Maar Van der Burg erkent dat alleen efficiënter werken niet genoeg is. "Er zijn keuzes nodig met betrekking tot wat de overheid anders, minder of niet meer gaat doen." Die keuzes zijn nog niet gemaakt, maar worden nog "nader uitgewerkt".

Het kabinet kijkt ook naar het schrappen van adviescolleges (dat zijn er nu 28) en adviescommissies (zo'n 150), die op uiteenlopende vlakken adviezen uitbrengen. "Daarin snijden scheelt echt heel ambtelijke capaciteit", zegt Van der Burg. In welke adviesorganen er dan precies gesneden moet worden, maakt hij later bekend.

Het kabinet kijkt ook naar het hervormen van de Wet open overheid. Op die wet kunnen journalisten en andere burgers een beroep doen als ze overheidsinformatie openbaar willen krijgen. "De vraag naar informatie is regelmatig zo breed dat niet meer duidelijk is welke informatie geleverd moet worden", schrijft Van der Burg aan de Tweede Kamer. En dat kost ambtenaren veel tijd.

Binnen een half jaar hoopt de staatssecretaris veel van de plannen om de rijksoverheid "eenvoudiger, slimmer en kleiner" te maken af te hebben. Uiteindelijk zou het allemaal in 2035 moeten leiden tot een jaarlijkse besparing van 3,5 miljard euro.

Personeelsleden van het taxibedrijf Dorenbos hebben moeite met de manier waarop ze hun werk moeten doen. Ouderen staan soms uren te wachten tot ze worden opgehaald en busjes kampen soms langdurig met technische problemen. Dat zeggen chauffeurs die werkzaam zijn voor het bedrijf tegen Omrop Fryslân.

Dorenbos is gevestigd in het Drentse Norg en nam de afgelopen twee jaar vier Friese taxibedrijven over. Het bedrijf is verantwoordelijk voor het leerlingen- en Wmo-vervoer. Dat laatste type vervoer is bedoeld voor mensen die zelf niet meer kunnen reizen, omdat ze bijvoorbeeld ouder zijn of een ziekte hebben.

De meest recente overnames vonden afgelopen zomer plaats, in de gemeenten Smallingerland en Súdwest-Fryslân. In twee maanden tijd kwamen bij die gemeenten in totaal ruim 300 klachten binnen over de manier waarop het taxivervoer is geregeld.

Twee uur wachten na chemokuur

Een oud-chauffeur die anoniem wil blijven zegt tegen de omroep dat de problemen bij Dorenbos ook al voor de zomer speelden. "In de ochtend krijg ik de planning, en dan zie ik al dat ik drie uur te laat zal aankomen", zegt hij.

Hij werkt inmiddels niet meer bij Dorenbos. De druppel was voor hem dat hij een vrouw na een chemokuur pas meer dan twee uur na de afgesproken tijd bij het ziekenhuis kwam ophalen.

"Die mevrouw krijgt geen bericht, maar de planning weet dat de taxi uren later komt", aldus de oud-werknemer. "Die vrouw was heel emotioneel. Je voelt je daar verantwoordelijk voor. Het is onmenselijk."

Maar 70 kilometer per uur

De regionale omroep heeft ook Whatsappgesprekken tussen chauffeurs ingezien. Daarin bespraken zij mankementen en technische problemen met taxibusjes.

De oud-chauffeur vertelt dat hij op een dag een rit niet wilde maken, omdat het rolstoelvergrendelingssysteem in zijn busje niet werkte. "Maar de volgende dag stuurde de planning een andere collega met diezelfde bus op pad."

Hij vertelt ook over een andere collega, die op pad werd gestuurd met een auto die niet harder kon rijden dan 70 kilometer per uur. "Dorenbos had gezegd dat er geen andere auto was en ze maar binnendoor naar bestemmingen moest rijden."

'Opstartproblemen'

Volgens adjunct-directeur van Rijk van Dijk van Dorenbos zijn de klachten vanuit Smallingerland te wijten aan opstartproblemen. Dorenbos had twee weken te tijd om het vervoer op te zetten nadat het voormalige taxibedrijf daar failliet was gegaan.

Volgens hem was de gemeente ervan op de hoogte dat het vervoer niet meteen aan alle normen zou voldoen. Bovendien kon Dorenbos volgens Van Dijk minder chauffeurs en busjes overnemen van de voormalige vervoerders.

Hij erkent dat passagiers in Smallingerland en in Súdwest-Fryslân sinds de zomer mogelijk één tot twee uur later zijn opgehaald. Daarvoor biedt hij zijn excuses aan. "Ik denk dat we moesten roeien met de riemen die we hadden, en dat we onze nek uitgestoken hebben."

Utrechts leerlingenvervoer

Ook op andere plekken in Nederland is het leerlingenvervoer niet altijd op orde. In Utrecht is bedrijf Willemsen de Koning verantwoordelijk voor de honderden leerlingen die naar het speciaal onderwijs gaan. Ouders, scholen en politici uiten regelmatig kritiek op de manier waarop dat gebeurt. De klachten gaan over te laat komende busjes, wisselende chauffeurs en gebrekkige communicatie, schrijft RTV Utrecht.

Desondanks mag het bedrijf ook vanaf 2027, wanneer de aanbesteding afloopt, het leerlingenvervoer blijven uitvoeren. Er waren drie andere partijen geïnteresseerd, maar Willemsen de Koning had volgens de gemeente "de beste aanbieding op zowel kwaliteit als prijs". De gemeente heeft de kwaliteitseisen wel aangescherpt.

Hulpdiensten zoeken sinds vanmorgen verder aan de Zuid-Hollandse kust naar de watersporter die gistermiddag vermist raakte op zee. Gisteravond werd de actie gestaakt omdat het te donker en de zoekactie daarmee te gevaarlijk werd.

De watersporter is vermoedelijk een surfer of een kitesurfer, zei een woordvoerder van de Veiligheidsregio Haaglanden gisteren. Rond 14.00 uur werd de persoon als vermist opgegeven.

Er werd de hele middag vanaf land, zee en vanuit de lucht gezocht tussen Kijkduin en Noordwijk. Uiteindelijk werd het zoekgebied beperkt tot de kust van Scheveningen, omdat de sporter daar voor het laatst was gezien.

De harde wind en hoge golven maakten het zoeken moeilijk, zei een woordvoerder. Het weer was bijzonder stormachtig in het zoekgebied, met windstoten tot 80 kilometer per uur.

Later vandaag ook duikers

Voor de zoekactie zijn onder meer boten ingezet van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM). De veiligheidsregio hoopt dat later vandaag ook duikers aan de slag kunnen om te helpen.

"Op dit moment is dat nog te gevaarlijk vanwege de omstandigheden op zee", zegt een woordvoerder tegen Omroep West. Zodra het getij en de weersomstandigheden verbeteren, wordt de zoektocht uitgebreid.

De Jordaanse autoriteiten hebben drie verdachten opgepakt in verband met een aanslag op een kerk afgelopen vrijdag. Daarbij werden negen mensen gedood en raakten zo'n 40 anderen gewond.

De drie verdachten werden vanochtend vroeg opgepakt na een schietpartij in de westelijke stad Karak. Daar vond vorige week ook de aanslag plaats. De mannen hielden zich schuil in een verlaten huis en weigerden zich over te geven, melden de Jordaanse autoriteiten.

Het drietal zou vervolgens het vuur hebben geopend op de veiligheidstroepen die terugschoten. De mannen raakten gewond, maar konden worden gearresteerd. De verdachten hadden volgens de autoriteiten meerdere wapens en munitie bij zich.

De schietpartij vond vrijdag plaats tijdens een begrafenis in een Grieks-orthodoxe kerk. Er zouden op dat moment zo'n 200 mensen aanwezig zijn geweest. De schutters waren daarna voortvluchtig.

IJzeren vuist

De Jordaanse nieuwszender Al-Mamlaka deelde een video van een beveiligingscamera van de kerk waarop drie schutters te zien zijn.

Op de beelden is te zien dat het drietal schiet terwijl ze zich schuilhouden achter bomen en een muur. Daarna rennen ze naar de ingang van de kerk.

De Jordaanse koning Abdullah had de veiligheidsdiensten opgedragen om met "ijzeren vuist" op te treden tegen de voortvluchtige schutters.

De aanval is nog door niemand opgeëist. De identiteit van de drie verdachten is nog niet bekendgemaakt door de Jordaanse autoriteiten.

Minderheid

Aanslagen als die in Karak zijn zeldzaam in Jordanië. In 2016 vielen gewapende mannen agenten aan tijdens een aanslag in dezelfde plaats. Daarbij kwamen tien mensen om het leven en raakten tientallen anderen gewond. De aanvallers werden gedood door de veiligheidstroepen. Deze aanval werd later opgeëist door terreurgroep Islamitische Staat (IS).

Jordanië heeft een van de oudste christelijke bevolkingsgroepen ter wereld, die zo'n 3 procent van de bevolking uitmaken. In het land zijn veel locaties die worden benoemd in de Bijbel waar christelijke pelgrims uit de hele wereld naartoe trekken.

Ook in de afgelopen drie maanden had PostNL veel minder werk aan het bezorgen van pakketten van buiten de Europese Unie. Vooral vanuit Aziatische webwinkels wordt veel minder verstuurd.

In de afgelopen drie maanden werden in totaal ruim 32 procent minder internationale pakketten verzonden. Dat blijkt uit de cijfers van het postbezorgingsbedrijf over het derde kwartaal van 2026.

Invoerregels

In het vorige kwartaal werden ook al veel minder pakketjes vanuit Azië naar Europa verstuurd. Toen daalde het aantal internationale pakketten met 15 procent, vooral door een terugloop in de pakketjes uit Azië.

De daling komt "grotendeels als gevolg van EU-invoerregels per 1 juli", zegt het beursgenoteerde bedrijf. Pakketjes van buiten de EU zijn sindsdien duurder vanwege een heffing van 3 euro per product of productgroep. In november worden pakketten van buiten de EU nog eens 2 euro duurder.

Binnen Europa bezorgt PostNL wel een stuk meer pakketten, ruim 40 procent meer dan een jaar terug. Maar die groei wordt "meer dan tenietgedaan" door de sterke daling van te bezorgen pakketjes vanuit Azië, aldus PostNL.

Wel wist het postbezorgingsbedrijf meer te verdienen aan elk pakket. Het berekent de Europese invoerheffing door aan de klant, maar het vraagt ook meer voor de verzending van pakketten en brievenbuspakketjes. Ook het versturen van brieven is vanaf 1 juli duurder geworden. Daardoor stijgt de omzet van het bedrijf toch licht in het derde kwartaal met 6 miljoen euro naar 768 miljoen euro.

Postbezorging

Sinds half juli dit jaar bezorgt PostNL minder vaak brieven. Het bedrijf kijkt tevreden terug op de wijziging. Er werden weliswaar weer minder brieven bezorgd, maar het bedrijf wist er toch iets meer mee te verdienen.

Al jaren neemt het aantal brieven dat Nederlanders sturen af. PostNL heeft de wettelijke taak om die post te bezorgen, maar omdat de verdiensten dus teruglopen, vindt het bedrijf dat de overheid geld moet bijleggen. Tot nu toe heeft die oproep niet tot een bijdrage geleid, maar onlangs probeerde PostNL het opnieuw.

PostNL noemt het terugschroeven naar postbezorging binnen twee dagen een "tussenstap". Op termijn wil het bedrijf er drie dagen over kunnen doen.

De Houthi's in Jemen claimen dat ze de internationale luchthaven van de Saudische hoofdstad Riyad opnieuw hebben geraakt. Er is niets bekend over mogelijke slachtoffers. Beelden van aanvallen zijn er vooralsnog niet, al kan dat ook samenhangen met de zware censuur in Saudi-Arabië.

De luchthaven ging een paar uur voor de aanvallen open, nadat die ruim twee weken dicht was geweest, vanwege dodelijke aanvallen van de Houthi's eerder deze maand.

De Saudi's zeggen dat ze een ballistische raket hebben onderschept die op weg was naar de luchthaven. Ook zouden ze twee raketlanceerinstallaties hebben vernietigd in Sanaa, de hoofdstad van Jemen die de Houthi's in handen hebben.

Zaterdag, toen het vliegveld nog was gesloten, hebben de Houthi's de luchthaven in Riyad naar eigen zeggen ook al bestookt. Ook zeggen ze dat ze een belangrijke oliepijplijn hebben aangevallen. Het is niet bekend of ze daarbij schade hebben aangericht. Saudi-Arabië heeft de aanvallen vooralsnog niet bevestigd.

Dodelijke aanvallen

Eerder deze maand vielen er 12 doden en honderden gewonden bij een grote aanval op de luchthaven King Khalid. Ook bij andere aanvallen in Saudi-Arabië werden mensen gedood.

Het conflict tussen Saudi-Arabië en de Houthi's is bijna twee maanden geleden opgelaaid, toen de regering van Jemen een offensief tegen de Houthi's begon. De Saudi's steunen die internationaal erkende regering; de Houthi's proberen die juist omver te werpen en worden daarbij gesteund door Iran.

Door de gevechten in Jemen zijn zo'n 200.000 mensen op de vlucht geslagen. De VN-organisatie voor migratie en hulp aan vluchtelingen (IOM) heeft de internationale gemeenschap opgeroepen in actie te komen.

In het Verenigd Koninkrijk zijn gisteren twee mensen om het leven gekomen door storm Boelo. In Londen stierf een man van in de twintig nadat een omgewaaide boom op de auto terechtkwam waarin hij reed. In het zuidwesten van Schotland raakte een omgevallen boom een 60-jarige man. Beide mannen overleden ter plaatse.

In Schotland zijn ook twee vrouwen overgebracht naar het ziekenhuis nadat zij door omvallende bomen waren geraakt.

Harde windstoten

Storm Boelo ging gepaard met windstoten tot 135 kilometer per uur. Straten kwamen door de storm onder water te staan, het trein-, lucht- en vaarverkeer werd gehinderd en afgelopen weekend zaten in totaal zo'n 800.000 huishoudens zonder stroom doordat bomen en takken op elektriciteitskabels terechtkwamen.

Volgens de brancheorganisatie van netbeheerders Energy Networks Association werden de herstelwerkzaamheden bemoeilijkt door het weer, al was zondagavond het overgrote deel van de huishoudens weer aangesloten op het stroomnetwerk. Zo'n 90.000 huishoudens zaten toen nog zonder stroom.

Kort voor Boelo zorgde storm Austen ook al voor overlast. Meteorologen verwachten de komende dagen meer slecht weer.

Overlast in Nederland

Ook in Nederland was het door de stormen Austen en Boelo een onrustig en stormachtig weekend. In Amsterdam kwam gisteren een fietser om het leven nadat een boom op hem was gevallen. Ook werden in de hoofdstad door de stormen twee auto's door omvallende bomen geraakt. Een automobilist raakte gewond, de andere kwam met de schrik vrij.

In Volkel sloeg vrijdag een omvallende boom een groot gat in het dak van een woonboerderij. Zaterdagavond raakte ook in Rijnsburg, bij Leiden, een huis beschadigd. In Culemborg viel een boom op een geparkeerde auto.

Op veel plaatsen was de brandweer afgelopen weekend druk met het weghalen van bomen en takken van wegen. De N207 bij Alphen aan den Rijn was enige tijd geblokkeerd.

Zondagavond kreeg Oudeschild op Texel door storm Boelo te maken met wateroverlast. Hotels en restaurants waren niet meer toegankelijk. In een poging het water buiten de deur te houden, werden zandzakken en waterpompen ingezet. Ook in Harlingen stond het water hoog.

Goedemorgen! Vandaag debatteert de Tweede Kamer met minister Heinen over het Belastingplan en vanavond wordt bekendgemaakt wie wordt uitgeroepen tot de beste voetballer van het jaar.

Eerst het weer: in de ochtend is het overwegend droog met wat ruimte voor de zon. In de middag raakt het vanuit het zuidwesten bewolkt en volgt wat regen. De maxima liggen tussen 12 en 14 graden bij een vrij stevige zuidenwind. De komende dagen is het vaak droog met vooral woensdag en donderdag ruimte voor de zon.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier zie je de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist:

De verkiezingen in Brazilië zijn gewonnen door zittend president Lula. Hij kreeg ongeveer 52 procent van de stemmen, heeft de kiesraad bekendgemaakt. De verkiezingen waren een nek-aan-nekrace tussen de radicaal-rechtse Flávio Bolsonaro (45) en de linkse Lula da Silva (80). Het verschil bestond uiteindelijk uit 4 miljoen stemmen.

In een overwinningsspeech bedankte Lula zijn kiezers. Bolsonaro weigert zich neer te leggen bij het verlies. Hij zei in een toespraak dat hij wil dat de uitslag ongeldig wordt verklaard.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog dit:

De Venezolaanse oppositieleider María Corina Machado is teruggekeerd naar Venezuela. Ze werd warm onthaald in de Santa Rosa-kerk in Barquisimeto. De oppositieleider verbleef bijna een jaar in het buitenland nadat ze stiekem naar Noorwegen was gereisd om de Nobelprijs voor de Vrede in ontvangst te nemen. De afgelopen tijd zat ze in Panama.

Fijne dag!

Bij een zwaar busongeluk in Spanje zijn zeker 83 mensen gewond geraakt. Zeven van hen verkeren in kritieke toestand, meldt de Spaanse omroep RTVE.

Het ongeluk gebeurde gisteren aan het einde van de middag bij Fogars de Montclús, ten noordoosten van Barcelona. De bus raakte door nog onbekende oorzaak van de weg en reed een 20 meter hoge helling af.

Hulpverleners rukten uit met 23 ambulances en twee traumahelikopters. Ook kwamen bergreddingsspecialisten naar de plek van het ongeluk.

De gewonden zijn naar ziekenhuizen in Girona, Barcelona en Granollers gebracht. Op dit moment zijn er geen dodelijke slachtoffers bekend, maar de hulpverleners sluiten niet uit dat die er wel zijn.

Door het terrein zou het kunnen dat iemand uit het voertuig is geslingerd, of zelfs is overreden. Brandweerlieden hebben vannacht in het gebied gezocht naar mogelijke andere slachtoffers.

Aantal passagiers onbekend

Hoeveel mensen precies in de bus zaten, is volgens de hulpverleners niet bekend. Het voertuig is een pendelbus die tussen een camping en Fogars de Montclús rijdt, en onderweg stopt bij verschillende haltes.

De president van de regio heeft met veel bezorgdheid gereageerd op het ongeluk. Hij zegt nauw contact te houden met de lokale bestuurders.

De verkiezingen in Brazilië zijn gewonnen door zittend president Lula. Hij kreeg ongeveer 52 procent van de stemmen, heeft de kiesraad bekendgemaakt. In een overwinningsspeech bedankte Lula zijn kiezers. Zijn uitdager Bolsonaro weigert zich neer te leggen bij het verlies.

De verkiezingen waren een nek-aan-nekrace tussen de radicaal-rechtse Flávio Bolsonaro (45) en de linkse Lula da Silva (80). De eerste ronde werd gewonnen door Bolsonaro, hoewel Lula aan kop ging in de peilingen. Omdat beiden geen absolute meerderheid hadden, moest er een tweede ronde komen.

In deze nieuwe ronde was het verschil uiteindelijk zo'n 4 miljoen stemmen in het voordeel van Lula. Lula leidde Brazilië ook al tussen 2003 en 2011 en trad in 2023 opnieuw aan als president. Nu begint hij aan zijn vierde termijn, waarmee hij geschiedenis schrijft.

Tot grote vreugde van zijn aanhangers:

Met de winst van Lula kiest het land opnieuw voor een linkse koers. Hij voerde campagne met een progressieve en sociale agenda, met bijvoorbeeld speciale familie-uitkeringen voor mensen in armoede.

Bolsonaro, zoon van oud-president Jair Bolsonaro, is juist voorstander van een vrije markt met weinig overheidsbemoeienis. Ook wil hij dat de politie keihard optreedt tegen criminaliteit.

Met luide muziek werd Lula na de uitslag onthaald op een bijeenkomst in Sao Paulo. In een overwinningsspeech bedankte hij zijn kiezers. "We zijn erin geslaagd om mensen ervan te overtuigen dat stemmen extreem belangrijk was om de democratie in Brazilië veilig te stellen."

Na het verlies van de eerste ronde begonnen de aanhangers van Lula, vooral veel jongeren, zich te mobiliseren. In groepjes gingen ze de straat op om de zwevende kiezer voor zich te winnen.

De harde strijd tussen de twee kandidaten geeft aan hoe verdeeld het land is. Een deel van de Brazilianen viert feest en is opgelucht dat het presidentschap in handen van Lula blijft. Een ander deel van de bevolking voelt zich verslagen en is teleurgesteld. Lula beloofde dat hij een president zal zijn voor alle 215 miljoen Brazilianen. "Er is geen electorale tegenstander meer."

Bolsonaro erkent uitslag niet

Bolsonaro weigert zich neer te leggen bij het verlies. Hij zei in een toespraak dat hij wil dat de uitslag ongeldig wordt verklaard. Hierbij wijst hij op het besluit van het Hooggerechtshof om de stembureaus twee uur langer open te houden. Bolsonaro noemt dat "onaanvaardbaar", wat opvallend is, aangezien hij zelf om een langere stembusgang had gevraagd.

Oorspronkelijk zou de stembus sluiten om 17.00 uur Braziliaanse tijd (21.00 uur Nederlandse tijd). Maar op last van het Hooggerechtshof sloten ze om 19.00 uur Braziliaanse tijd (23.00 uur Nederlandse tijd).

Bolsonaro vroeg om verlenging omdat kiezers in het zuiden van het land door hevige regenval moeite hadden om het stembureau te bereiken. Ook Lula wilde de stembureaus langer open houden omdat kiezers in negen staten vanwege busproblemen anders niet op tijd hun stem konden uitbrengen.

Bolsonaro's weigering om de verkiezingsuitslag te erkennen, kan de spanning in het toch al gepolariseerde Brazilië doen oplopen. De situatie doet denken aan 2022, toen zijn vader, ex-president Bolsonaro, ook weigerde om zijn verlies te erkennen.

Woedende en opgejutte aanhangers bestormden overheidsgebouwen. Ondertussen plande Bolsonaro met anderen een staatsgreep die uiteindelijk werd afgeblazen omdat er te weinig steun voor was vanuit het leger. Vorig jaar werd Bolsonaro hiervoor veroordeeld tot een gevangenisstraf van 27 jaar.

Regeren niet eenvoudig

Regeren zal voor Lula niet makkelijk worden. In het Nationaal Congres heeft hij te maken met een krachtig rechts blok, waardoor de vraag is hoeveel steun hij krijgt voor zijn plannen. Daarnaast is de macht van de familie Bolsonaro sterk toegenomen. Leden van de familie zijn vertegenwoordigd in zowel het Huis van Afgevaardigden als in de Senaat.

Ook zal Lula de zorgen van een groot deel van de bevolking, dat niet op hem heeft gestemd, serieus moeten nemen. Deze Brazilianen voelen zich aangetrokken tot het zogeheten bolsonarismo, de conservatieve rechts-radicale stroming rondom ex-president Bolsonaro. Voor hen waren onderwerpen als criminaliteit en economie belangrijke verkiezingsthema's.

Voor de Amazone en de inheemse Brazilianen is het goed nieuws dat Lula heeft gewonnen. Onder zijn presidentschap nam de ontbossing de afgelopen jaren af. Onder Bolsonaro senior werd er juist meer gekapt en kregen grootgrondbezitters meer ruimte voor productie in de Amazone. De angst was dat dit beleid onder Bolsonaro junior voortgezet zou worden.

Links in rechtse regio

Brazilië is onder Lula een van de nog weinige door links geleide landen in Latijns-Amerika. De regio schoof in de afgelopen anderhalf jaar steeds verder op naar rechts.

De Amerikaanse president Trump probeert zijn invloed in de regio zoveel mogelijk te doen gelden. Hij doet het liefst zaken met rechtse regeringen die ideologisch dicht bij hem staan.

Sven Kockelmann heeft de Sonja Barend Award gewonnen. De journalist wint de prijs voor zijn interview met oud-premier Schoof.

BNNVARA, de omroep die de prijs uitreikt, looft Kockelmann voor de manier waarop hij van het interview met de toen afzwaaiende premier "geen politiek kruisverhoor, maar een persoonlijk gesprek over een turbulent premierschap" maakte. Het interview vond op 20 februari van dit jaar plaats tijdens een speciale uitzending van het WNL-programma Café Kockelmann.

Kockelmann werd door een vakjury van vijftig journalisten gekozen. "Een onthullend gesprek", zegt jurylid Maartje van Weegen in een persbericht. Zijn interview was een van de negen gesprekken op de longlist van de Sonja Barend Award dit jaar.

'Eerlijke terugblik'

Hij ontving vanavond de award uit de handen van de winnaar van vorig jaar, Coen Verbraak, tijdens de uitzending van talkshow Pauw & De Wit. Eva Jinek eindigde op de tweede plaats met haar interview met SGP-leider Chris Stoffer over abortus. Verbraak werd derde met zijn interview met journalist Frits Abrahams over zijn dementerende vrouw in het Human-programma Over Leven.

Kockelmann zegt op de site van BNNVARA dat hij met het gesprek vooral de mens achter de premier wilde leren kennen. "De bedoeling was een eerlijke terugblik, met openheid van zaken. Ik wilde weten wat er in hem was omgegaan en hoe hij de gebeurtenissen had beleefd."

Het interview met de premier noemt Kockelmann "bijzonder", vooral door de openhartigheid van Schoof. "Ik vroeg me wel af: was het wel scherp genoeg? Was het compleet genoeg? De twijfel blijft, hoelang ik dit werk ook doe. Zelfs de mensen die technisch bij de opname betrokken waren, waren na afloop stil."

Sonja Barend overleden

Sonja Barend overleed in april van dit jaar, maar haar vakprijs voor het beste televisie-interview blijft bestaan, zoals zij dat zelf ook wilde. Het is de eerste keer dat 'De koningin van de talkshow' de prijs die naar haar vernoemd werd niet uitreikt.

De stemlokalen in Brazilië blijven vandaag twee uur langer open voor de beslissende ronde van de presidentsverkiezingen, heeft het Hooggerechtshof besloten. De reden daarvoor zijn problemen die kiezers ondervinden met het vervoer naar de stembureaus.

Oorspronkelijk zouden de stembureaus om 17.00 uur Braziliaanse tijd (21.00 uur Nederlandse tijd) sluiten. De stembusgang is nu op last van het Hooggerechtshof verlengd tot 19.00 uur Braziliaanse tijd (23.00 uur Nederlandse tijd).

Vanwege de uitspraak besloot het hoogste Braziliaanse kiesgerechtshof (TSE) om de verwerking en publicatie van de tussentijdse uitslagen tijdelijk stil te leggen. In Brazilië wordt elektronisch gestemd.

Dit staat er op het spel bij deze verkiezingen:

De beslissing van het Hooggerechtshof werd genomen door rechter Cristiano Zanin en gebeurde na verzoeken van de twee presidentskandidaten Lula da Silva (80) en Flávio Bolsonaro (45).

Het team van de huidige linkse president Lula zei dat kiezers in negen staten door problemen met bussen belemmerd werden om hun stem tijdig uit te brengen.

Zijn tegenstrever, de radicaal-rechtse Flávio Bolsonaro diende een soortgelijk verzoek in bij het Hooggerechtshof wegens hevige regenval in het zuiden van Brazilië, waar overstromingen het vervoer naar stembureaus bemoeilijkten.

Volgens de rechter was een verlenging van de stembusgang met twee uur op zijn plaats "gezien de ernst van de gemelde feiten".

Nek-aan-nekrace

Kandidaat Lula probeert voor de vierde keer president te worden en is verwikkeld in een nek-aan-nekrace met zijn ideologische tegenpool Bolsonaro.

Bolsonaro won verrassend de eerste ronde van de presidentsverkiezingen, terwijl Lula aan kop ging in de peilingen. Omdat Bolsonaro geen absolute meerderheid behaalde, moest er een tweede ronde aan te pas komen om een winnaar aan te wijzen.

De uitslag bepaalt of Brazilië, met meer dan 200 miljoen inwoners, doorgaat op de linkse koers of over rechts gaat.

De verkiezingen worden als belangrijk gezien voor de politieke verhoudingen in Zuid-Amerika. Eerder dit jaar wonnen Trump-gezinde rechtse kandidaten de presidentsverkiezingen in Peru en Colombia. In Chili gebeurde dat eind vorig jaar. Winst voor Lula zou betekenen dat Brazilië, net als Mexico, een linkse regering behoudt.

De Studentenlijst in Servië heeft de meeste stemmen behaald in de parlementsverkiezingen. Dat zegt voormalig president Vucic op basis van een exitpoll. Hij erkent daarmee zijn verlies.

"We hebben nog geen definitieve uitslagen, maar op basis van een steekproef is het duidelijk dat we deze verkiezingen hebben verloren. De Studentenlijst heeft gewonnen. Zij zullen tussen de 135 en 140 zetels krijgen, terwijl wij er 105 behalen", aldus Vucic.

Het waren de spannendste verkiezingen in tijden voor Servië, waarbij een grootschalige studentenprotestbeweging, de Studentenlijst, het opnam tegen de autocratische leider Vucic en zijn Servische Progressieve Partij (SNS).

Feest in Belgrado

In Belgrado wordt feest gevierd: auto's rijden toeterend door de straten en er wordt "overwinning" en "hij is klaar" geroepen. De woordvoerder van de Studentenlijst zei dat "de stem van het volk is gehoord". "Vanavond vieren we de overwinning, morgen bouwen we aan de toekomst", voegde hij daaraan toe.

Correspondent Thijs Kettenis is in Belgrado en is nauwelijks te verstaan vlak nadat Vucic zijn nederlaag heeft erkend:

De kiezers zijn in recordaantallen komen opdagen. De opkomst lag om 19.00 uur op 67,6 procent, melden peilingbureaus en waarnemersorganisaties CeSID en Ipsos. Daarmee is het de hoogste opkomst sinds het uiteenvallen van Joegoslavië in 1992.

Bij stembureaus door heel Servië en ambassades in het buitenland stonden vandaag lange rijen. Volgens persbureau Reuters moest ook Vucic bijna twee uur wachten om te kunnen stemmen. Hij trad in september af na negen jaar als president en wilde nu premier worden om aan de macht te blijven.

De studentenbeweging had opgeroepen om vandaag vroeg te gaan stemmen, omdat de partij bang was dat Vucic met behulp van fraude aan de macht zou proberen te blijven.

Aan het begin van de avond gingen er berichten rond over gewelddadige incidenten bij een aantal stembureaus. De Europese ambassadeur voor Servië uitte zijn zorgen.

"We roepen alle betrokkenen op om kalm te blijven, verantwoordelijk te handelen en af te zien van geweld en provocaties. Tevens roepen wij de bevoegde instanties op om de veiligheid te waarborgen van iedereen die bij het verkiezingsproces betrokken is", schreef hij.

Op sociale media circuleerden ook beelden van groepjes in het zwart geklede mannen die door de hoofdstad Belgrado trokken. De ME is op verschillende plekken in het centrum ingezet.

Massale protesten

De Studentenlijst komt voort uit twee jaren van massale protesten tegen Vucic. Die begonnen toen een deel van het station in de stad Novi Sad instortte, waarbij zestien mensen om het leven kwamen. De renovatie van het station zou slecht zijn uitgevoerd door bedrijven die nauwe banden hebben met de SNS, luidt de kritiek.

Afgelopen weken doken verhalen op dat ambtenaren, hun vrienden en hun familie onder druk zijn gezet om te bewijzen dat ze op Vuvic en zijn SNS stemmen.

De gematigd pro-Russische president Iliana Jotova van Bulgarije heeft volgens de exitpolls de meeste stemmen gekregen in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. Door een historisch lage opkomst moet er een tweede stemronde aan te pas komen op 1 november.

Volgens verschillende Bulgaarse prognoses brachten iets meer dan 20 procent van de stemgerechtigden hun stem uit.

Jotova zou volgens verschillende exitpolls tussen de 35,2 en 36,5 procent van de stemmen hebben behaald. Op de prowesterse kandidaat, Andrej Gjoerov, de voormalig interim-premier en bankier, stemden 32,2 tot 32,4 procent van de kiesgerechtigden.

De presidentsverkiezingen draaiden vooral om de oorlog die Rusland in Oekraïne begon, de economische situatie in Bulgarije en droneaanvallen op schepen in de Zwarte Zee.

Belangrijke test

De stembusgang wordt gezien als een belangrijke test voor de centrumlinkse Progressief Bulgarije-partij van premier Roemen Radev. Hij won in april de parlementsverkiezingen en was eerder president tot januari. Toen trad hij af om zich kandidaat te stellen voor het premierschap. Jotova, daarvoor negen jaar vicepresident, volgde hem op.

De 62-jarige Jotova geldt als onafhankelijke kandidaat, maar geniet steun van Radevs pro-Russische partij en de Socialistische Partij, waar zij haar carrière begon. Ze wil de banden met Rusland aanhalen en wil net als Radev geen militaire hulp geven aan Oekraïne.

Daarnaast pleit Jotova voor het opheffen van sancties tegen Rusland. Daarmee wijkt ze af van de koers van de EU, die de druk op Moskou juist wil opvoeren en Oekraïne militair blijft steunen. Als Jotova wint, wordt zij de eerste gekozen vrouwelijke president van Bulgarije.

Gjoerov, die steun geniet van de hervormingsgezinde oppositie, staat juist voor steun aan Oekraïne. Tijdens zijn interim-premierschap, tussen februari en mei van dit jaar, tekende hij onder meer een veiligheidssamenwerkingsovereenkomst met dat land.

De voorlopige uitslagen worden naar verwachting morgen gepubliceerd.

Rond Scheveningen en Kijkduin is een grote zoekactie geweest naar een vermiste watersporter. Het gaat vermoedelijk om een surfer of kiter. De zoekactie is aan het begin van de avond stopgezet.

Even na 14.00 uur werd bij de meldkamer alarm geslagen over de vermiste watersporter. Sindsdien werd er aan land, op zee en in de lucht gezocht, in het gebied tussen Kijkduin en de pier van Scheveningen.

"Ondanks de enorme inzet van de hulpdiensten is de vermiste persoon helaas nog niet gevonden", meldt de veiligheidsregio Haaglanden Veilig. "De omstandigheden maken het voor de hulpverleners te gevaarlijk om door te zoeken. De harde wind en de hoge golven bemoeilijken het zoeken. Nu het donker is, maakt dit het onmogelijk om een veilige zoekactie voort te zetten."

De zoekactie gaat morgenochtend weer verder. Een woordvoerder van de Kustwacht zegt tegen Omroep West dat de vermiste deel uitmaakte van een groep en uit het zicht raakte. Het weer was bijzonder stormachtig in het zoekgebied, met windstoten tot 80 kilometer per uur.

In een appartement in Eindhoven is vanmiddag een vrouw onder verdachte omstandigheden dood aangetroffen. Een man die wordt verdacht van betrokkenheid bij haar dood is gearresteerd.

De politie sluit uit dat de vrouw een natuurlijke dood is gestorven, zegt de woordvoerder van de eenheid Oost-Brabant. De verdachte werd gearresteerd "nabij het appartement". Een rechercheteam en forensische opsporing zijn vanavond in de woning om onderzoek te doen.

De politie kreeg rond 16.30 uur een melding. Vervolgens werd de overleden vrouw in het appartement aan de Van Kinsbergenstraat in het noorden van Eindhoven gevonden.

Of de verdachte en het slachtoffer elkaar kenden, kan de politie in het belang van het onderzoek niet zeggen. Mogelijk komt de politie morgen met meer informatie.

Wat als je AI goedkoper kunt gebruiken én je de controle houdt over de informatie die je deelt? Bedrijven en organisaties die werken met AI-technologie kijken daarvoor met veel interesse naar open AI-modellen, die vooral door Chinese bedrijven worden gemaakt.

Terwijl de grote Amerikaanse AI-bedrijven zoals Anthropic, OpenAI en Google abonnementskosten vragen en kosten rekenen voor het gebruik van hun krachtigste gesloten AI-modellen, zijn de open AI-modellen gratis te downloaden.

Gebruikers kunnen daardoor zelf kiezen op welke servers een open AI-model draait, terwijl bij gesloten modellen de maker bepaalt. Dat kan risicovol zijn als je persoonlijke of gevoelige informatie wil verwerken met een gesloten AI-model: die gegevens worden verwerkt op computerapparatuur die je zelf niet beheert.

De populairste open AI-modellen worden gemaakt door Chinese bedrijven zoals Alibaba, DeepSeek, Moonshot en Z.ai. Ook een aantal Amerikaanse bedrijven brengt open AI-modellen uit, waaronder Meta, het bedrijf achter Facebook en Instagram.

Veel interesse in open AI-modellen

Het advocatenkantoor Driven Lawyers in Amsterdam maakt daar dankbaar gebruik van. Het bedrijf draait een kleine versie van het AI-model Qwen op computerservers in Duitsland, vertelt oprichter Arvid van Oorschot. "Dat model is minder goed dan de grote Amerikaanse AI-modellen, maar voor sommige taken is het heel geschikt. We gebruiken het bijvoorbeeld om samenvattingen te maken van juridische contracten."

"Vroeger was dat handwerk, nu doen we dat met AI. Daarvoor willen we echt geen duur Amerikaanse AI-model gebruiken. Als je maar door blijft gaan, lopen de kosten behoorlijk op. Het is belangrijk om daar als bedrijf op te letten."

Er is veel interesse bij bedrijven naar dit soort open modellen, zegt Philip Gast. Hij is een van de oprichters van The Stack, een netwerk van bedrijven en mensen die werken met AI-technologie. "Voor sommige taken heb je echt geen duur AI-model nodig."

"De open modellen kun je gratis downloaden. De grootste en krachtigste AI-modellen kun je niet zomaar op je laptop draaien. Daarvoor heb je nog wel dure apparatuur met veel rekenkracht nodig. Daarom zijn er ook bedrijven die verschillende open AI-modellen op hun servers aanbieden. Dat kost ook geld, maar je kunt alsnog goedkoper uit zijn."

Een van die bedrijven is OpenRouter, wereldwijd een van de grootste partijen die verschillende AI-modellen aanbiedt. In wereldwijde gebruikerscijfers van het Amerikaanse bedrijf is te zien dat het AI-gebruik enorm toeneemt en dat open modellen steeds meer worden gebruikt.

Eind vorig jaar kwam ongeveer 30 procent van het AI-gebruik van open en 70 procent van 'gesloten' AI-modellen, zoals Claude (van Anthropic) en GPT (OpenAI) en Gemini (Google). De afgelopen tijd is dat andersom: 70 procent van het AI-gebruik komt nu van open modellen van voornamelijk Chinese bedrijven.

Werken met gevoelige gegevens

Naast de kosten speelt ook mee dat je met een open AI-model veel meer controle hebt over je gegevens. "Wij werken als advocatenkantoor met heel veel gevoelige dossiers en informatie", zegt Van Oorschot. "Die willen we niet naar servers in Amerika of China sturen."

Omdat je het model gewoon kunt downloaden, kun je als bedrijf zelf bepalen op welke servers het draait. Voor veel bedrijven is het belangrijk of zelfs noodzakelijk dat de informatie binnen Europa blijft, zoals in de gezondheidszorg of defensie-industrie.

De open modellen vormen dus een serieuze bedreiging voor de Amerikaanse AI-bedrijven, zegt Gast. De controle houden over je informatie is belangrijk, maar voor veel bedrijven gaat het vooral om de kosten. "Als je jouw werk kan doen met veel goedkopere AI-modellen uit China, waarom zou je dan nog een duur Amerikaans model gebruiken?"

China wil beperkingen opleggen

Tot nu toe kunnen de Chinese AI-bedrijven hun open modellen vrij beschikbaar stellen, maar de vraag is hoelang dat nog gaat duren. De Chinese overheid is van plan om beperkingen op te leggen aan AI-technologie. Als de regels er komen, kan dat betekenen dat open AI-modellen voortaan alleen met een vergunning openbaar gemaakt mogen worden, of zelfs verboden worden buiten China.

De vergunningsplicht geldt volgens het huidige plan niet voor AI-modellen die nu al openbaar zijn gemaakt, zoals de populaire modellen van DeepSeek en Z.ai die nu ook in Europa en de Verenigde Staten veel gebruikt worden.

China-correspondent Gabi Verberg:

"China wil er met de beperkingen voor zorgen dat het land waardevolle kennis zoveel mogelijk zelf kan gebruiken, terwijl de grote concurrent, de Verenigde Staten, er niet van profiteert. Eerder dit jaar blokkeerde de Chinese overheid nog de overname van het Chinese AI-bedrijf Manus door het Amerikaanse bedrijf Meta."

"Sinds vorige maand is het voor de Chinese overheid veel makkelijker om Chinezen tegen te houden die naar het buitenland willen reizen. Volgens experts is deze maatregel ook bedoeld om Chinees AI-talent makkelijker te kunnen controleren."

"Het voorstel dat nu op tafel ligt, zorgt voor veel onzekerheid. Het is de vraag of de toonaangevende Chinese AI-bedrijven in de toekomst hun beste nieuwe modellen nog als open model met de rest van de wereld kunnen blijven delen en onder welke voorwaarden. Dat kan een grote klap betekenen voor de Amerikaanse en Europese bedrijven die maar al te graag gebruikmaken van de Chinese AI-technologie."

Het zware vrachtschip UHL Freedom, dat vanmiddag vrijwel stuurloos raakte ten noorden van Schiermonnikoog, vaart weer. Dat gebeurt met "beperkt motorvermogen", meldt de Kustwacht.

De boot raakte rond 13.30 uur vrijwel stuurloos, nadat het anker geen grip meer had gekregen op de bodem en daaropvolgend motorproblemen waren ontstaan. Drie van de 25 bemanningsleden raakten gewond.

De UHL Freedom vaart sinds 18.35 uur weer zelfstandig. "Waar het schip nu naartoe vaart is aan de rederij van het schip", aldus de Kustwacht. De hulpdienst zegt de situatie nauwlettend te blijven volgen.

Reddingsoperatie

Nadat het transportschip om hulp had gevraagd, werd een grootschalige reddingsoperatie opgetuigd. De Kustwacht zette onder meer een helikopter en een vliegtuig in.

Ook kwamen er drie reddingsboten uit Eemshaven, Schiermonnikoog en Ameland van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) naar de plek in de Noordzee. Die boten zijn teruggekeerd.

Daarnaast werden twee slepers opgeroepen, de Guardian van de Kustwacht en de Nordic-sleper uit Duitsland. Die laatste heeft rechtsomkeert gemaakt. De Guardian is in de buurt van het vrachtschip en ligt in de wachtstand, meldt de Kustwacht. Dat betekent dat deze sleper in actie kan komen als dat nodig is.

Vrachtschip

De UHL Freedom is een bijna 150 meter lang transportschip dat onder de Portugese vlag vaart. De boot is ontworpen voor het transport van zeer zware ladingen, zoals grote machines of onderdelen voor bijvoorbeeld windparken.