NOS Nieuws - Algemeen

Met een stoot gas van de motoren heeft de Orion-capsule van NASA zijn baan om de aarde verlaten en is nu echt op weg naar de maan. Met deze cruciale stap, ruim een dag na lancering, is de maanmissie definitief begonnen aan zijn reis: als er nu iets fout gaat, kunnen de astronauten de reis niet meer afbreken.

NASA zette de motoren precies 5 minuten en 50 seconden aan om het ruimtevaartuig in de juiste koers te brengen. Hierna laat de ruimtevaartorganisatie het momentum en de aantrekkingskrachten het werk doen: maandag eenmaal aangekomen bij de maan krijgt de Orion een slinger van de zwaartekracht mee om weer aan de reis naar de aarde te begonnen.

Met de Trans-Lunar Injection-burn van 32.000 kilometer per uur laten de vier astronauten dus voorlopig de aarde achter zich. Het is voor het eerst sinds de laatste maanreis in 1972 dat mensen een baan om de aarde verlaten om een bezoekje te brengen aan onze directe buur in het heelal.

"We voelen ons als bemanning best goed", reageerde de Canadese astronaut Jeremy Hansen direct na de succesvolle manoeuvre. "De mensheid laat weer eens zien waar we toe in staat zijn."

Kapotte wc

De afgelopen dag draaide de capsule rondjes op 70.000 kilometer boven de aarde terwijl de bemanning zich klaarmaakte voor het vervolg van de reis. Zo werden de zonnepanelen uitgevouwen die hun ruimtevaartuig van stroom voorzien. Ook konden ze kort even rusten: NASA geeft de astronauten dagelijks twee keer vier uur tijd om te slapen.

Daarnaast moest er nog een klein probleempje worden opgelost: tijdens de lancering bleek er een defect te zijn ontstaan aan het Universal Waste Management System, oftewel het toilet. Op aanwijzingen van mission control in Houston lukte het astronaut Christina Koch als provisorisch loodgieter het mankement te verhelpen.

De Orion is nu begonnen aan zijn reis van 400.000 kilometer naar de maan. Deze missie is nog bedoeld als testvlucht en zal er nog niet landen. De bemanning zal alleen een rondje maken om de maan en dan terugkeren naar huis.

Op Aruba zijn twee politieagenten veroordeeld tot celstraffen voor het doodschieten van de 19-jarige Ayden Lanoy na een politieachtervolging. Ze krijgen een gevangenisstraf van drie jaar, waarvan één jaar voorwaardelijk, De rechtbank oordeelt dat zij onnodig dodelijk geweld hebben gebruikt.

De zaak groeide vorig jaar uit tot een van de meest besproken strafzaken van de afgelopen jaren op Aruba. Het leidde tot een aanhoudende discussie over politiegeweld en vertrouwen in de rechtsstaat.

Ayden Lanoy werd in februari 2025 doodgeschoten. De politie loste twintig schoten toen zijn auto tot stilstand kwam. Volgens de agenten was sprake van een gevaarlijke situatie, maar de rechter stelt dat daarvan geen sprake was. Volgens de rechtbank vormde Lanoy geen directe bedreiging en was het geweld buiten proportie.

De straf ligt hoger dan de eis van het Openbaar Ministerie, dat eerder een voorwaardelijke celstraf en taakstraf had gevraagd. Die eis leidde tot hevige kritiek op Aruba.

Protesten en maatschappelijke druk

Kort na het incident gingen mensen op Aruba de straat op om te protesteren tegen politiegeweld en om gerechtigheid te eisen voor Lanoy. Demonstranten spraken van buitensporig geweld en koppelden de zaak aan groeiend wantrouwen in politie en justitie.

Ook buiten Aruba kreeg de zaak aandacht. In Nederland werd onder meer in Rotterdam een herdenking gehouden voor Lanoy, waar familie en betrokkenen aandacht vroegen voor de omstandigheden rond zijn dood.

Tijdens de rechtszaak maakten nabestaanden gebruik van hun spreekrecht. De moeder van Lanoy zei dat haar zoon "als een dier was afgemaakt". Familieleden spraken over het lange wachten op duidelijkheid en het gevoel dat er te weinig verantwoordelijkheid is genomen voor het politieoptreden. Tijdens zittingen was extra beveiliging aanwezig vanwege de spanningen rond de zaak.

Beelden en informatievoorziening

In de eerste dagen na het incident ontstond veel onduidelijkheid over wat er precies was gebeurd. Beelden van beveiligingscamera's die op sociale media werden gedeeld, suggereerden dat de achtervolging mogelijk begon vanwege kapotte achterlichten van de auto.

Diezelfde beelden speelden later ook een belangrijke rol in de rechtszaak en werden gebruikt als bewijsmateriaal bij de beoordeling van het politieoptreden.

De politie riep tegelijkertijd op tot terughoudendheid en benadrukte dat eerst moest worden vastgesteld wat er precies was gebeurd. Ook waarschuwde het korps dat onjuiste berichtgeving het onderzoek en het vertrouwen kan schaden.

Politie: 'Alleen verliezers'

Vanuit het politiekorps wordt benadrukt dat de zaak ook intern zwaar weegt. Korpschef Ramon Arnhem spreekt van een "hele trieste situatie die alleen verliezers kent".

"Zowel mijn collega's als de ouders en naasten van Ayden Lanoy kennen verdriet," zegt hij. Voor inhoudelijke vragen verwijst hij naar het Openbaar Ministerie, dat het onderzoek heeft geleid.

Het korps benadrukte eerder dat agenten vaak in seconden moeten handelen in mogelijk gevaarlijke situaties. Tegelijkertijd wordt erkend dat het vertrouwen onder druk staat. In dat kader wordt gekeken naar maatregelen zoals het invoeren van bodycams om het politieoptreden beter controleerbaar te maken.

Spanningsveld blijft

De zaak-Lanoy staat niet op zichzelf. Begin dit jaar overleed opnieuw een man op Aruba na een schietincident met de politie. Voor critici bevestigt dat een patroon, terwijl de politie wijst op de complexiteit en risico's van het werk.

De uitspraak van de rechter geeft duidelijkheid over het handelen van de twee agenten, maar de zorgen verdwijnen daarmee niet. De familie van Lanoy noemt de straf te laag. De veroordeelde agenten hebben aangekondigd in hoger beroep te gaan.

Over dat mogelijke hoger beroep zegt Arnhem dat het korps daar formeel nog geen bevestiging van heeft ontvangen. "De collega's zijn nog steeds geschorst."

Met roze boa's, roodharige pruiken en de iconische Oya lélé-outfits stond vanavond de originele samenstelling van K3 voor het eerst sinds 2009 weer op het podium in Nederland. Maar liefst 17.000 fans waren vanavond in Rotterdam Ahoy voor de eerste show in een reeks van zeventien.

Er klonk een oorverdovend en langdurig applaus bij de opkomst van Karen Damen, Kristel Verbeke en Kathleen Aerts. Met Kuma He begon een avond vol nostalgie en collectieve herinneringen.

Voor fans waren nummers als Tele-Romeo, Oma's aan de top en De 3 biggetjes een trip down memory lane. "Voor mij is de cirkel echt rond, dit is jeugdsentiment", zegt Tim uit Utrecht.

Kinderpop

K3 werd in 1998 opgericht als het Vlaamse antwoord op de Spice Girls, de Britse meidengroep bekend van onder meer het nummer Wannabe (1996). K3 sloeg echter een heel andere richting in toen bleek dat hun muziek aansloeg bij een veel jongere doelgroep. Jaren aan kinderpop volgden.

In Ahoy liepen vandaag alle leeftijden rond. Van kinderen en tieners tot jongvolwassenen, maar ook moeders, vaders en opa's en oma's. "Mijn dochters zijn met K3 opgegroeid, en ik moest natuurlijk mee", zegt moeder Mirella uit Roosendaal. Ze was samen met haar - inmiddels volwassen kinderen - bij het concert.

Dat K3 meer is dan alleen een popgroep, bewijst het nummer Je Hebt een Vriend. In de zaal worden meerdere traantjes weggepinkt. Ook laat het concert zien hoeveel de meidengroep betekend heeft voor sommige mensen.

"Mijn beste vriendinnetje was altijd heel erg fan van K3, en ik verstopte dat heel erg", zegt Tim. "Ik was bezig met de jongens en voetballen, maar stiekem vond ik K3 superleuk. Nu kan ik er in volle glorie van genieten."

Ook de K3'tjes zelf hebben genoten. "Het was overweldigend, we hadden kippenvel tot op onze billen", zegt Kristel Verbeke achteraf tegen de NOS. "Vanaf het moment dat we opkwamen moest ik mijn tranen al bedwingen", vult Kathleen Aerts aan. "Ik moest mezelf echt vermannen, om niet twee uur te wenen."

Aerts zegt dat ze voor de show in Nederland meer zenuwen had dan voor die in België, "omdat Nederland voor mij langer geleden was". Wat voor Verbeke ook anders was deze show, was de Nederlandse tongval. "Dat was ik alweer vergeten, uit de zaal hoor je dat echt. Zo leuk!"

31 liedjes

Componist en pianist Miguel Wiels, in Nederland ook bekend als de pianist van het tv-programma Even tot hier, stond bijna dertig jaar geleden aan de wieg van de Vlaams-Nederlandse meidengroep. "Ik had toen absoluut niet gedacht dat het zo zou gaan lopen", zegt Wiels, voorafgaand aan de show in Ahoy. "Het wordt een gekkenhuis."

Wiels zat tijdens het concert vanavond ook aan de toetsen. Hij schreef uiteindelijk 248 liedjes voor K3, waarvan er 31 werden gezongen. Zijn favoriet blijft Heya Mama, een nummer dat hij naar eigen zeggen schreef in zijn pyjama, ergens in een achterkamertje in een Belgisch dorpje.

"Elke keer als het liedje live gebracht wordt is het weer kippenvel. Dit is het liedje waar het allemaal mee begon", zegt Wiels. Vanavond was het het liedje waar K3 de show mee afsloot, waarna het applaus en gejoel nog minuten lang aanhield.

'Weer even 7'

Fans noemen de show geweldig. "Het was even alsof we weer 7 jaar oud waren zonder zorgen in het leven", zegt Lotte. "De kleine wij leefden weer helemaal op."

Op de planning staan nog zestien shows in Rotterdam, waarna de vrouwen nog ruim twee weken te zien zijn in het Antwerpse Sportpaleis.

De nachttrein die sinds vorig jaar rijdt tussen Zwolle en de Randstad, komt niet uit de kosten. Uit een eerste analyse die vervoerder Arriva heeft gemaakt blijkt dat bijdragen van de gemeentes Almere en Lelystad cruciaal zijn. Zonder dat geld kan de lijn financieel niet uit, schrijft Omroep Flevoland.

De trein rijdt elke week in de nachten van vrijdag op zaterdag en van zaterdag op zondag. Het was het idee dat de verbinding het uitgaan in bijvoorbeeld Amsterdam of Zwolle makkelijker zou maken voor Flevolanders. Ook zou Schiphol zo beter bereikbaar zijn met het ov.

Geld van gemeentes

Van de 71 ritten die er het afgelopen jaar zijn gemaakt, waren vooral de ritten vanuit Amsterdam populair: 2814 passagiers gingen vanuit die stad naar Flevoland of Zwolle. Almere en Lelystad Centrum waren de populairste bestemmingen.

Vanuit beide steden gingen 293 mensen naar Amsterdam en 211 naar Schiphol. In totaal waren de kosten voor Arriva voor de ritten bijna 180.000 euro. Lelystad en Almere beloofden aan het begin van de proef ieder garant te staan voor 100.000 euro.

De reizigersaantallen betekenen dat zelfs als het aantal passagiers significant zou toenemen, er nog altijd geld nodig is vanuit de gemeentes.

Goede sfeer

Arriva is te spreken over de sfeer aan boord van de treinen. Hoewel het gaat om uitgaanspubliek, hadden de meeste reizigers "een gezellige dronk" en was er nauwelijks overlast. Er werden twee personen aangehouden, eentje voor zwartrijden en de ander voor zakkenrollen.

De proef duurt nog tot eind dit jaar. Het is dan aan de gemeentes om te kijken wat het vervolg wordt.

Omroep Brabant mag dit jaar geen verslag doen van Paaspop. De festivalorganisatie heeft besloten om de eerder verstrekte accreditaties in te trekken. Aanleiding daarvoor zijn berichten van de omroep, waarin wordt gemeld dat het festival nog niet is uitverkocht.

De festivaldirectie is niet te spreken over een video die gisteren op sociale media verscheen met de titel "Paaspop nog niet uitverkocht". In deze video wordt onder andere een verband gelegd met de stijgende ticketprijzen en het grote aanbod van festivals in Nederland.

Ook festivaldirecteur Peter Sanders komt in het item aan het woord. Hij wilde volgens Omroep Brabant (OB) geen verkoopcijfers delen tijdens het interview, maar ging wel in op de bredere trend die hij in de evenementensector ziet en zei de prijzen voor dagtickets bewust niet te hebben verhoogd.

'Te negatief'

Paaspop zegt het item nu "te negatief" te vinden en heeft daarom de accreditatie ingetrokken. "Na het teleurstellende video-item waar de discussie nu over gaat, hebben we besloten niet meer met OB samen te werken dit jaar op Paaspop", laat een woordvoerder van het festival weten aan persbureau ANP.

In een statement op de website zegt de organisatie dat de regionale omroep "bewust selectief" heeft "gekozen voor korte losse quotes die uit de verdere context zijn gerukt". Paaspopdirecteur Sanders "herkent nagenoeg niets meer in de video van het lange gesprek dat hij gisterochtend had".

'Onnavolgbaar'

Hoofdredacteur van Omroep Brabant Renzo Veenstra noemt de keuze van Paaspop onnavolgbaar. "Na een feitelijk verhaal dat klaarblijkelijk niet in de smaak viel, worden we nu buitengesloten. Dat is nogal kwalijk. Wij zijn een journalistieke organisatie die nieuws en feiten brengt. Het is heel zuur, zeker na alles wat er klaarstond voor dit weekend, dat we nu geen verslag kunnen doen. Maar we zullen de feiten nooit verzwijgen als die onwelgevallig zijn."

Ook de Nederlandse Vereniging voor Journalisten (NVJ) noemt het besluit "vreemd". "Paaspop is regionaal gezien een heel groot en belangrijk event, en daar hoort een open houding naar alle media bij", zegt algemeen secretaris Thomas Bruning. "Oók media die kritisch zijn."

Volgens Bruning is het belangrijk dat er verslag wordt gedaan van een festival met zo'n grote maatschappelijke impact. "Hiermee kiest de organisatie een route die niet past bij hun maatschappelijke verantwoordelijkheid."

Bruning adviseert de regionale omroep om bezwaar in te dienen tegen het besluit en zegt dat vanuit de vereniging zeker te steunen.

Onafhankelijke journalistiek

Het festival zelf zegt "vrije nieuwsgaring, onafhankelijke journalistiek en pluriformiteit heel hoog in het vaandel" te hebben staan. Dit weekend ontvangen ze zo'n 150 media uit binnen- en buitenland die de "diversiteit van verslaggeving uitstekend waarborgen".

Tientallen landen hebben na overleg samen geëist dat Iran de Straat van Hormuz vrijgeeft. Een deel van deze groep, waaronder Nederland, overweegt mee te doen aan een militaire missie om de zeeroute te beveiligen. Daarvoor wordt wel als absolute voorwaarde gesteld dat de gevechten in de regio eerst gestopt zijn.

Dat is duidelijk geworden door uitspraken van premier Jetten en minister van Buitenlandse Zaken Berendsen. Volgens hen kan de Nederlandse marine een bijdrage leveren door bijvoorbeeld zeemijnen te ruimen, maar dan moeten de aanvallen tussen Iran, de VS, Israël en de Golfstaten dus wel zijn gestopt.

Volgens initiatiefnemer het Verenigd Koninkrijk deden zo'n veertig landen mee aan het virtuele overleg. Deelnemers waren de ministers van Buitenlandse Zaken van landen in Europa, Azië en Latijns-Amerika. Behalve de VS deden alle landen in de G7 mee aan het overleg.

Oproep Trump 'onrealistisch'

De Amerikaanse president Trump heeft landen die gebruikmaken van de strategische waterweg gisteren opgeroepen: "Verzamel wat moed en pak het gewoon." De Franse president Macron noemde het met geweld doorbreken van de Iraanse blokkade te gevaarlijk en onrealistisch. Daar sloot onder meer Nederland zich bij aan.

"Zodra de aanvallen over en weer stoppen, maar de scheepvaart in de Straat van Hormuz niet op gang komt, dan pakt de groep landen zijn verantwoordelijkheid", zei Jetten. Hij zei dat de top van verschillende krijgsmachten de plannen voor een militaire coalitie nader gaat bespreken.

Het initiatief voor de militaire coalitie komt van de Britten en Fransen. Onduidelijk is echter hoeveel landen bereidheid hebben getoond om deel te nemen.

Behalve de oproep aan Iran om de zeestraat vrij te geven, was er geen gezamenlijke slotverklaring. "We moeten eerlijk zijn: als veertig landen bij elkaar komen voor een overleg van anderhalf uur is de kans klein dat er meteen concrete actie komt", zei Berendsen.

Er zijn ideeën uitgewisseld die de komende tijd verder moeten worden uitgewerkt. Er is nog geen concreet verzoek gedaan aan Nederland om marineschepen beschikbaar te stellen, aldus de minister. Maar de kunde voor een dergelijke beveiligingsmissie heeft de Nederlandse marine volgens Berendsen en Jetten wel in huis.

Extra sancties mogelijk

Volgens de minister ligt de nadruk voorlopig op verdere diplomatieke druk op Iran. Er is gesproken over de mogelijkheid van extra sancties tegen het land. De groep landen is het erover eens dat het cruciaal is voor de wereldeconomie om de Straat van Hormuz zo snel mogelijk te heropenen.

De door Israël en de VS begonnen oorlog heeft geleid tot een energiecrisis. Diverse passerende olietankers zijn de afgelopen tijd getroffen door Iraanse vergeldingsaanvallen.

Weinig animo

Trump beweerde dat zelfs de "grootste experts" niet hadden kunnen voorspellen dat het regime in Teheran zou terugslaan tegen Amerikaanse bondgenoten in de regio. In werkelijkheid was voor dit scenario herhaaldelijk gewaarschuwd en had Iran er openlijk mee gedreigd.

Europese landen zijn op voorhand niet op de hoogte gesteld van de aanvalsplannen van de VS en Israël. Er is daarom ook weinig animo in Europa om direct militair betrokken te raken bij het conflict.

Het kabinet gaat een schadevergoeding uitkeren aan mensen die in hun studententijd gediscrimineerd zijn bij controles van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Dat schrijft minister Letschert van Onderwijs in een Kamerbrief.

Het gaat om studenten waarbij tussen 2012 en 2023 is gecontroleerd of ze echt wel uitwonend waren. Uitwonende studenten krijgen een hogere beurs dan studenten die bij hun ouders blijven wonen. DUO controleerde op misbruik van deze regeling.

Uit onderzoek van NOS op 3 en Investico bleek in 2023 dat studenten met een migratieachtergrond onevenredig veel kans liepen op een controle van de fraudeopsporing van DUO:

In 2024 bood de toenmalige onderwijsminister Dijkgraaf zijn excuses aan voor deze "onbedoelde discriminatie". Studenten hadden onterecht huisbezoeken gekregen, beurzen werden ingetrokken of moesten worden terugbetaald, en boetes werden uitgedeeld. DUO is inmiddels begonnen met het terugbetalen van ingetrokken beurzen en opgelegde boetes.

Inmiddels melden steeds meer studenten zich daarnaast voor een schadevergoeding. Die wil het ministerie van Onderwijs nu aan deze studenten uitkeren. Het ministerie heeft besloten dat deze studenten recht hebben op een schadevergoeding, omdat ze op basis van onrechtmatig verkregen gegevens zijn gecontroleerd, de werkwijze indirect discriminerend was en de privacy schond.

500 euro of 2000 euro

Bijna 25.000 studenten zijn tussen 2012 tot 2023 geselecteerd voor een huisbezoek. 12.000 van hen krijgen 500 euro. Bij hen kwam DUO wel aan huis, maar dit had geen gevolgen en er werd geen maatregel opgelegd.

10.000 studenten kregen wél een maatregel en werden bijvoorbeeld gekort op hun beurs. Zij krijgen nu 2000 euro.

Nog eens 4000 studenten zijn in een pilotfase benaderd en zullen zichzelf nog moeten melden voor eventuele compensatie. DUO heeft deze groep niet goed in beeld.

De gedupeerde studenten kunnen ook kiezen voor een "maatwerktraject" als ze denken dat ze meer compensatie moeten krijgen. Ze moeten dan wel bewijsmateriaal aanleveren en ze lopen hierbij het risico dat de uitkering lager uitvalt.

Minister Letschert hoopt met deze regeling de studenten te helpen en de schade snel te vergoeden. Het kabinet trekt voor de regeling 80 miljoen euro uit, waarvan 4 miljoen voor juridische bijstand.

Het komende paasweekend zal wat het weer betreft wat wisselend verlopen. Er komen geen grote hoeveelheden regen op ons af, maar helemaal droog blijft het niet. Het mooiste weer krijgen we maandag en vooral dinsdag, de dag na Pasen.

Morgen, op Goede Vrijdag, neemt de bewolking vrij snel toe. Alleen in het oosten schijnt de zon nog even, maar ook daar nemen wolken het over. Er volgt van het westen uit regen. Daarin zitten wel verschillen. De meeste regen valt in het noordwesten van het land, terwijl in het zuidoosten de neerslag pas in de avond komt en niet veel meer om het lijf heeft.

Motregen op Stille Zaterdag

Stille Zaterdag verloopt niet helemaal droog, maar ook dan is het slechts af en toe een spatje regen of motregen. Soms breekt even de zon door en waar het vrijdag rond de 11 graden wordt, kan het zaterdag in het zuiden lokaal wel 15 graden worden.

Dan volgen de paasdagen, waarbij de zondag bewolkt begint. Er trekt wat regen over het land, waarna de zon doorbreekt. Maandag verloopt droog en vrij zonnig, wat dat betreft is het dus de beste dag van het paasweekend. Zowel zondag als maandag wordt het ongeveer 14 graden.

Na Pasen is er dinsdag veel zon en loopt het kwik flink op. In het zuiden van het land kan het dan wel 20 graden worden.

Een "nieuwe indicatiemethodiek", een onderzoek naar de "daadwerkelijke behoefte aan kraamzorg" en een "regionale pool" voor snellere inzet van wachtende kraamverzorgenden. Het zijn enkele maatregelen waarmee minister Hermans (VWS) hoopt de problemen in de kraamzorg aan te pakken. De kraamzorgbranche zal zelf in kaart gaan brengen hoeveel zorg ieder gezin nodig heeft.

Maar de overheid kan en wil de salarissen van kraamverzorgenden niet verhogen. "Daar zie ik de ruimte niet voor", zei de bewindspersoon in het debat over het tekort aan personeel in de kraamzorg.

Unaniem zijn Kamerleden en minister Hermans het erover eens dat het niet goed gaat met kraamverzorgenden door een structureel personeelstekort, een te hoge werkdruk, onvoorspelbare werktijden en lage vergoedingen. Kraamverzorgenden kiezen dan ook vaker voor een andere baan. De problemen bestaan al jaren en inmiddels liggen er vele rapporten, brandbrieven en petities.

Partijen - van links tot rechts, van coalitie tot oppositie - zijn geschrokken van de recente gevolgen van het personeelstekort. Kwetsbare gezinnen, zoals alleenstaande ouders, gezinnen met een laag inkomen, schulden of een niet-Nederlandse achtergrond, worden extra hard getroffen. Kraamvrouwen krijgen fors minder uren en dat leidt tot allerlei gezondheids- en mentale problemen.

"Een schrijnende situatie", vat D66-Kamerlid Vervuurt het gedeelde gevoel samen. "Het piept en kraakt in de kraamzorg", concludeert CU-leider Bikker.

Schaarste

De linkse en rechtse oppositiepartijen zijn echter niet onverdeeld enthousiast over de gekozen aanpak van VVD-minister Hermans, gesteund door de drie regeringspartijen D66, CDA en VVD. De redenering is als volgt: er is, net als overal in de zorg, schaarste aan personeel en daarom moet er beter gekozen worden wie meer en wie minder kraamzorg krijgt. "De beschikbare middelen moeten we inzetten waar het het meest nodig is", zegt Hermans. En dat zijn de kwetsbare gezinnen. "De personeelstekorten in de zorg zijn niet zomaar opgelost."

Ze heeft haar hoop gevestigd op een nieuwe indicatiemethodiek, de KLIM-methode. Voor de geboorte van een kind wordt de zorgbehoefte ingeschat aan de hand van een aantal indicatoren, die in het debat niet duidelijk werden gemaakt. Niet iedereen heeft de minimale 24 uur aan zorg nodig, is de gedachte. Bij een tweede of derde kind zou een gezin met veel familie- of vriendensteun best goed af kunnen zien van de zorg, is het idee.

Oppositiepartij PVV is tegen deze verdeling door schaarste. "Het is een basiszorg en dan moet je niet kiezen tussen groepen", aldus PVV-Kamerlid Van Meetelen. "Alle gezinnen hebben er recht op." Ze wil van Hermans weten of gezinnen met een migratie-achtergrond dan niet meer kraamzorg zullen krijgen. Maar Hermans gaat niet dieper in op de exacte selectiecriteria. Er lopen nu pilots.

Wachtdienst

Oppositiepartijen zoals de ChristenUnie, SGP, SP, GroenLinks-PvdA komen met verschillende concrete voorstellen om het vak aantrekkelijker te maken en om op de opleidingen studenten nadrukkelijker op werken in de kraamzorg te wijzen.

CU-leider Bikker hoopt bijvoorbeeld dat kraamverzorgers niet ook nog moet opdraaien voor hoge reis- en parkeerkosten. De CU vindt, samen met GroenLinks-PvdA, dat het kabinet ook moet kijken naar de vergoeding van een wachtdienst. De kraamverzorgers moeten hun kinderen bijvoorbeeld wel naar de opvang brengen, omdat ze opgeroepen kunnen worden. Bikker: "Die vergoeding is nog geen 20 euro, daar betaal je nog geen uur van de crèche van."

Hermans wijst de verzoeken af, want ze gaat er naar eigen zeggen niet over. "Ik wil niet treden in de verantwoordelijkheden van de werkgevers." De minister wil het voorstel wel aan de orde brengen bij de "landelijke tafel", waar ook werkgevers bij zijn. Ook wil ze daar "goede voorbeelden" uit de praktijk benoemen. De wens van onder andere de SP om de eigen bijdrage van zo'n 5,70 euro per uur af te schaffen, ziet ze niet zitten.

De VWS-minister is het niet eens met de kritiek van bijvoorbeeld JA21 dat er allerlei maatregelen worden aangekondigd, zonder effect op de korte termijn. Hermans wil haast maken met haar plannen. "Ik denk dat al die acties effect hebben", zegt Hermans.

Met spanning wordt er uitgekeken naar de zomer, het seizoen dat de krapte het grootst is vanwege het zomerrooster en de geboortepiek in Nederland.

De politie heeft een 33-jarige man aangehouden op verdenking van mogelijke betrokkenheid bij de dood van een vrouw die vanmorgen werd gevonden in een woning in Arnhem.

Het lichaam werd gevonden nadat er melding was gedaan van een "mogelijk overleden persoon". De politie gaat op basis van de eerste bevindingen uit van een misdrijf en is op zoek naar getuigen.

De verdachte werd vanmiddag in Nijmegen gearresteerd en is overgebracht naar het politiebureau voor verhoor.

Over de identiteit van de vrouw is nog niets bekend, meldt Omroep Gelderland. Ook is niet duidelijk of de verdachte het slachtoffer kende.

Drie grote tankers gevuld met bijna een miljoen vaten diesel die vanuit de Verenigde Staten op weg waren naar Amsterdam, veranderden deze week midden op de Atlantische Oceaan hun koers richting Azië, zag persbureau Bloomberg. Het is symbolisch voor de wereldwijde strijd om diesel en het dreigende tekort eraan door de oorlog in het Midden-Oosten.

De tankers uit de VS zijn niet het enige voorbeeld. "Tankers met diesel en kerosine uit India, Oman en Qatar die op weg waren naar Rotterdam bogen al in de tweede week van de oorlog af naar Singapore," vertelt Ronald Backers, marktanalist van het havenbedrijf Rotterdam.

Reden is de Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz. Hierdoor werd Azië het eerst getroffen door een brandstoftekort en halverwege april volgt naar verwachting Europa. Er dreigt een tekort voor kerosine en diesel.

De recordprijs van 2,70 euro aan de pomp voor diesel kan de komende weken nog verder oplopen als de laatste dieseltanker uit Qatar Nederland bereikt. Hoe verder de bestemming van de diesel, hoe langer tankers onderweg zijn en hoe later de gevolgen van het dieseltekort merkbaar worden.

Van de olieproducten die Nederland importeert komt 14 procent uit de Golfregio, in Europa. Iedere week komen er tientallen tankers met diesel aan in Rotterdam en Amsterdam, en ook in normale tijden veranderen tankers soms van koers omdat er elders meer betaald wordt.

Europa exporteert benzine

Maar ook in Amsterdam zien ze nu al de gevolgen van de tekorten in Azië. "Er stroomt nu ook benzine van Amsterdam naar Azië, dat zien we normaal gesproken niet," zegt Didier de Beaumont, commercieel-manager energie van het havenbedrijf Amsterdam.

Europa exporteert benzine en importeert diesel. Tot een paar jaar geleden kwam diesel voor een groot deel uit Rusland. Sinds de invasie in Oekraïne en de boycot van Russische diesel komt het onder meer uit de VS en het Midden-Oosten.

Voorlopig komt het dus niet uit landen rond de Perzische Golf. Daarom wordt nu aan alle kanten getrokken aan diesel uit de Verenigde Staten. Uiteindelijk eindigt het bij de hoogste bieder. Omdat het tekort in Azië het grootst is, wordt daar op dit moment het meeste betaald, waardoor er ook geen diesel meer uit India naar Europa komt.

Veel raffinage in Nederland

Afhankelijk van de soort aardolie wordt bepaald welke producten ervan gemaakt worden en hoeveel: benzine, diesel, kerosine of stookolie. De raffinaderijen in Rotterdam maken meer benzine dan diesel en kerosine, waar nu een tekort aan dreigt in Europa. De Zeeland-raffinaderij in Vlissingen maakt juist veel diesel.

Vanwege de ligging en onze havens heeft Nederland veel raffinagecapaciteit en opslag van olie en olieproducten. Rotterdam is de grootste energiehaven van Europa en ook Amsterdam heeft veel opslag en handel. Er wordt hier veel meer brandstof geproduceerd, opgeslagen en verhandeld dan we in Nederland nodig hebben.

Dat zal consumenten en bedrijven niet beschermen tegen verdere prijsverhoging, maar voorkomt voorlopig waarschijnlijk wel een echt tekort in Nederland. "Oliemaatschappijen zullen hun eigen pompstationhouders niet snel in de kou laten staan," verwacht directeur Jan-Willem van den Beukel van de belangenorganisatie van oliemaatschappijen VEMOBIN.

Diesel nog veel duurder

Waar particulieren meestal benzine rijden, is de transportsector en daarmee een groot deel van de economie afhankelijk van diesel. Vrachtwagens die voedsel naar de supermarkten rijden, brandweerauto's, materiaal van defensie, trekkers en landbouwmachines, het rijdt allemaal op diesel. Ook de binnenvaart en de visserij varen op een soort diesel.

Met een prijs van 2,70 euro per liter is het plafond nog niet bereikt. " Diesel wordt nog veel duurder," zegt Jilles van den Beukel, energiespecialist van het Haags Centrum voor Strategische Studies.

"Het aanpassingsproces gaat ruw en schoksgewijs," zegt Jan-Willem van de Beukel van VEMOBIN. "Met grote economische en maatschappelijke schade als gevolg." Zelfs als de oorlog voorbij is, kan het maanden duren voor vraag en aanbod weer in balans zijn. "Voorlopig is het een ernstige situatie en het wordt zeker geen easy ride voor Europa."

In de buitenwijken van Kaapstad in Zuid-Afrika, weg van de toeristische stranden en hippe koffietentjes, is moord de dagelijkse realiteit. In buurten achter de Tafelberg zijn gisteren militairen aangekomen om te helpen het bendegeweld aan te pakken. Ook buurtbewoners proberen het tij te keren.

Een klein groepje vrouwen loopt met zaklampen en in gele hesjes door de straten van de wijk Mitchells Plain. Het is 05.00 uur in de ochtend en de wijk ontwaakt langzaam. "We proberen de mensen die naar hun werk moeten veilig naar de bus te krijgen", legt een van hen uit.

'Oprotten jullie!'

Buurtwachten Cheryl, Carol en Amanda zijn de moeders van de buurt. Klein van stuk, maar met een grote mond. Op de hoek van de straat staan twee jonge mannen, duidelijk onder invloed van drugs. "Ga naar huis. Oprotten. Jullie maken mensen bang. Gebruik achter je eigen voordeur."

De vrouwen maken deel uit van een netwerk van buurtwachten: groepen burgers die vrijwillig patrouilleren op de Kaapse Vlakte, buitenwijken van Kaapstad die berucht zijn om bendegeweld. Afgelopen maand werden er veertig moorden gepleegd in de stad.

De buurten bestaan uit kleine arbeiderswoningen en troosteloze flatgebouwen, gebouwd tijdens de apartheid. In de jaren 60 en 70 werden Zuid-Afrikaanse mensen van kleur hiernaartoe verbannen. Het waren buurten zonder toekomst, zonder werk. De bevolking raakte verslaafd aan drank en drugs. Bendes boden een gevoel van gemeenschap en een manier om geld te verdienen.

"Geweld is hier genormaliseerd", zegt buurtwacht Carol February. Op klaarlichte dag schieten groepen mannen op elkaar. Ook burgers worden gedood in het kruisvuur. "En het wordt alleen maar erger." Bendes zijn uiteengevallen in kleinere groepen. De macht ligt niet meer bij een paar gangsterbazen. Die kleinere bendes rekruteren mannen bij rivaliserende bendes. Dat leidt tot wraakmoorden.

Russisch roulette

Dat is precies wat pastor Craven Engel in een buurt verderop probeert te voorkomen. Hij zit in een flatje in de wijk Hanover Park tegenover de 18-jarige Zenadeen, een drugsverslaafde die net slachtoffer is geworden van een steekpartij. "Je weet waar dit kan eindigen. Als je wraak neemt, dan word je zo een bende ingesleurd. Doe het niet. Het kan je dood betekenen."

Zenadeens vader was een gangster en maakte deel uit van de bende Fancy Boys. Toen Zenadeen zes jaar oud was, kwam hij om het leven. "Ik geloof door een spel Russisch roulette", zegt Zenadeen. Bendes proberen dat te gebruiken om hem te ronselen. "Zodat ik als zoon in zijn voetsporen treed."

"Vanochtend waren er weer twee moorden in de wijk", zegt de pastor als hij weer buiten staat. "Ik hoop dat het leger rust brengt, maar tegelijkertijd ben ik heel sceptisch. Je hebt maanden nodig om deze buurt te begrijpen en te weten welke bendes waar opereren."

Pastor Engel heeft een soepkeuken bij zijn kerk en biedt jongens als Zenadeen werk aan. "We moeten de jongeren in deze wijk een alternatieve toekomst bieden, want de werkloosheid is hoog. Het bendegeweld loopt de spuigaten uit. Er zijn niet alleen meer bendes, maar de gangsters worden ook jonger. Ik heb het over kinderen van acht jaar die drugs afleveren en wapens hebben."

'Gewapende mannen lossen dit niet op'

Ook de buurtwachten hebben er weinig vertrouwen in dat het leger iets gaat veranderen. De soldaten gaan samenwerken met de politie, en die hebben het geweld al decennia niet in de hand. "Je belt ze, maar dan komen ze altijd te laat", zegt buurtwacht February. "En dit is een sociaal probleem, dat los je niet op met andere gewapende mannen. Dit begint achter de voordeur. Bendes richten zich op kinderen uit arme gezinnen en beloven ze een beter leven."

De politieminister heeft erkend dat het inzetten van het leger geen oplossing is en dat de wijken ook ontwikkeling nodig hebben. Maar dat verhaal hebben ze hier al vaker gehoord. En dus blijft de buurt proberen zelf verandering te brengen.

"Ze zouden in ons moeten investeren en meer buurtwachten moeten inzetten", zegt February. "De gangsters zijn onze kinderen en wij kunnen een verschil maken." Bang voor hun wapens is ze niet. "Als het onze tijd is, dan is dat maar zo. Wij blijven ferm."

Correspondent Geert Groot Koerkamp kan niet langer in Rusland werken als journalist. De Russische overheid heeft vandaag zijn persaccreditatie ingetrokken. Groot Koerkamp werkte in Moskou onder meer voor de NOS, de Volkskrant en de Vlaamse omroep VRT. Hij mag voorlopig nog wel in Rusland blijven wonen.

Volgens een woordvoerder van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken is het intrekken een reactie op een besluit van Nederland, dat de verblijfsvergunning van een Russische correspondent in Nederland niet zou hebben verlengd. De correspondent werkt voor Ria Novosti, een nieuwsorganisatie die sinds mei 2024 op de Europese sanctielijst staat.

"We zijn bereid ons besluit te heroverwegen als de Nederlandse regering passende voorwaarden schept voor de Russische journalist om er te werken", zei de woordvoerder van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken gisteren in een persconferentie.

'Niet terecht'

Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken laat weten het besluit van de Russische regering "zeer betreurenswaardig, en niet terecht" te vinden. "Nederland was in overleg met Rusland over de situatie, maar Rusland heeft besloten nu deze stap te zetten."

Het ministerie meldt dat de IND gaat over werkvergunningen in Nederland en zegt niet op individuele gevallen over werkvergunningen in Nederland in te willen gaan. "Buitenlandse journalisten, onder wie Russische, zijn welkom in Nederland; dat is de kern van persvrijheid." Wel meldt het ministerie dat geen werkzaamheden in de EU mogen worden verricht voor "entiteiten" die op de Europese sanctielijst staan.

Sinds jaren 90 in Rusland

Groot Koerkamp woont sinds begin jaren 90 in Rusland om daar te werken als journalist. Hij was eerder onder meer correspondent voor de Wereldomroep en diverse Nederlandse en Vlaamse media.

Groot Koerkamp was nog de enige Nederlandse journalist in Rusland. Onder anderen NOS-collega-correspondent Iris de Graaf keerde in 2023 terug uit Rusland uit veiligheidsoverwegingen.

Ook het visum van journalist Eva Hartog werd in 2024 niet verlengd waardoor ze het land uit moest. In 2021 werd Tom Vennink van de Volkskrant uitgezet door Rusland.

Bij een controle in het buitengebied van het Limburgse dorp America is een illegale slachterij ontdekt. Er stonden vier volwassen vleesvarkens zonder oormerk en over het terrein lag slachtafval verspreid.

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit heeft de dieren in beslag genomen en maakt een proces-verbaal op voor het slachtafval.

Op het terrein stond ook een illegale winkel. Daar werd onder meer zelf geslacht en verpakt vlees verkocht. Ook bleek er een grote hoeveelheid alcoholische en niet-alcoholische drank te staan.

"Dit soort activiteiten mag niet plaatsvinden", zegt burgemeester Ryan Palmen van Horst aan de Maas tegen L1. "We stimuleren ondernemerschap, maar dat moet gebeuren binnen de regels van het spel. Zo houden we het eerlijk en veilig. Want juist als het gaat om voedsel is het belangrijk dat de regels worden nageleefd."

Voor het eerst sinds 1972 is de mens weer fysiek op weg naar de maan. De drie Amerikanen Reid Wiseman (50), Victor Glover (49) en Christina Koch (47) en de Canadees Jeremy Hansen (50) maken een ruim rondje om het hemellichaam. Het is meer dan vijf decennia geleden dat iemand zo'n reis heeft gemaakt en het viertal komt, als alles goed gaat, verder van de aarde dan een mens ooit is geweest.

De lancering van Artemis II moest de afgelopen maanden meerdere keren worden uitgesteld. Lekkende leidingen en haperende communicatiesystemen gooiden roet in het eten. Maar afgelopen nacht kon de operatie zonder al te veel vertraging doorgaan. "We gaan voor de hele mensheid", gaf gezagvoerder Wiseman door na het krijgen van groen licht.

Bekijk hier het moment van de lancering:

Met deze testvlucht wordt toegewerkt naar een nieuwe maanlanding. Piloot Glover test de besturing van de Orion-ruimtecapsule, het topje van de raket dat uiteindelijk de tocht gaat maken.

Op dit moment zit het ruimteschip in een baan om de aarde, daarbij trouwens geholpen door Nederlandse zonnepanelen. Tijdens dit rondje worden vier kleine satellieten losgelaten, een soort ruimtedrones die worden ingezet voor onderzoek.

Komende nacht wordt de hoofdmotor aangezet, waardoor Orion in een traject om de maan wordt gestuurd. Mogelijk moet de bemanning af en toe met kleine correcties bijsturen. De bijna 400.000 kilometer lange reis naar de maan moet zo'n vier dagen duren. Daar maakt de capsule een rondje langs de achterkant van de maan, op enkele duizenden kilometers van het oppervlak.

Daar zal de bemanning foto's maken van het maanoppervlak. Op het hoogtepunt zouden ze het record van verste reis buiten de aarde moeten breken. Landen doen ze nog niet: dat staat gepland voor Artemis IV in 2028.

De terugreis naar de aarde duurt wederom vier dagen. De capsule met daarin de vier astronauten landt over ongeveer anderhalve week in de Stille Oceaan. Belangrijk onderdeel van de test is hoe de bemanning de tocht verteert, zowel fysiek als mentaal. Ook worden de levensondersteunende, voortstuwings-, energie- en navigatiesystemen van Orion geanalyseerd.

Dit is het doel van het Artemis-programma:

"Na een korte onderbreking van 54 jaar gaan we verder met onze missie om astronauten naar de maan te krijgen", zei NASA-directeur Jared Isaacman na het opstijgen. "We zijn op dit punt gekomen door aanhoudende inspanningen, nationale inzet en het werk van duizenden mensen."

"Ze zullen verder reizen dan iedere voorgaande bemande raket", jubelde de Amerikaanse president Trump na de lancering. "Het is geweldig. Ze zijn op weg, God zegene deze dappere mensen."

Ook de Canadese premier Carney is trots, omdat een van zijn landgenoten onderdeel is van de missie. "Canada is pas het tweede land op aarde dat een astronaut naar de maan stuurt." Hij noemt het een bewijs van zowel de kwaliteiten van astronaut Hansen als de staat van de wetenschap in zijn land.

Terug op de maan

Tijdens de ruimtewedloop in de jaren 50, 60 en 70 probeerden de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie zo snel mogelijk wetenschappelijke doorbraken op het gebied van ruimtevaart te forceren. De sovjets wisten als eerste een hond en later een mens in een baan om de aarde te brengen en stuurden als eerste een sonde naar de maan. Maar doordat Neil Armstrong op 21 juli 1969 als eerste mens zijn voet op de maan zette, wordt de VS over het algemeen gezien als de winnaar van de race. De Sovjet-Unie slaagde er uiteindelijk nooit in een mens op de maan te krijgen.

Anno 2026 zijn meerdere landen weer actief bezig om barrières in de ruimtevaart te slechten. Zo hoopt China in 2030 taikonauten te laten landen op de maan. India mikt op 2040 en ook de Russen blazen hun ruimteambities nieuw leven in. Duitsland lijkt de eer te krijgen om als eerste een Europeaan in de voetsporen van Neil Armstrong te laten treden, al zal dat net als nu bij Canada gebeuren als onderdeel van een NASA-missie.

Uiteindelijk moet het Artemis-programma dus ook gaan leiden tot een nieuwe menselijke maanlanding. Een stuk van de maan claimen mag niet, dat hebben landen in 1967 al afgesproken in het Ruimteverdrag. Maar de aanwezigheid van grondstoffen maakt de maan toch interessant.

Als alles volgens planning verloopt zal in 2028 voor het eerst sinds 1972 iemand voet op de maan zetten. Daarna wordt verder gewerkt aan een permanente maanbasis, waar regelmatig astronauten kunnen verblijven.

Hoe gaat de vlucht verlopen? NOS op 3 maakte daar deze video over;

De Amerikaanse president Trump heeft minister van Justitie Pam Bondi ontslagen. De stap komt na toenemende kritiek op haar optreden, onder meer vanwege haar rol bij het onderzoek naar zedendelinquent Jeffrey Epstein. Ook verweet Trump haar dat ze niet genoeg werk zou maken van het aanpakken van zijn tegenstanders.

Bondi gold als medestander van Trump en als minister die zijn beleid altijd steunde. Onder haar leiding werd afgestapt van de lijn dat het Openbaar Ministerie onafhankelijk opereerde van het Witte Huis.

Op sociale media zegt Trump: "We zijn dol op Pam en ze zal een broodnodige en belangrijke nieuwe baan in de private sector gaan vervullen." Eerder noemde hij haar een trouwe vriendin.

De voorlopige vervanger van Bondi is Todd Blanche, de nummer twee van het ministerie. Bronnen melden aan Amerikaanse persbureaus dat Lee Zeldin mogelijk de permanente opvolger wordt. Hij is nu nog de directeur van de Environmental Protection Agency, een organisatie die gaat over de bescherming van de volksgezondheid en het milieu.

Epstein

Bondi kreeg veel kritiek op de manier waarop de Epstein-files werden vrijgegeven, ook van Trump-aanhangers. De documenten en foto's werden in delen vrijgegeven en veel informatie was onleesbaar gemaakt.

Na ophef werd toegegeven dat miljoenen documenten nog niet waren vrijgegeven, tot woede van het Amerikaanse Congres. Daardoor wekte Bondi de indruk bij critici dat in de documenten mogelijk belastende informatie over Trump te vinden was of dat ze op z'n minst iets in de doofpot probeerde te stoppen.

Een hoorzitting in februari liep uit de hand toen Bondi de kritische Congresleden verweet politiek toneel te spelen om de successen van Trump te overschaduwen.

VS-correspondent Rudy Bouma:

"Het ontslag van Bondi hing al in de lucht en de afgelopen dagen namen de geruchten in Washington toe. Door Bondi's slechte communicatie over de Epstein-files groeiden de vermoedens dat Trump ook iets op zijn kerfstok heeft. Trump uitte regelmatig zijn irritatie dat het dossier bleef opspelen in de media.

Trump neemt het Bondi ook kwalijk dat de vervolging van ex-FBI-directeur James Comey en openbaar aanklager Laetitia James op niets is uitgelopen.

Volgens bronnen heeft Trump gisteren een 'stevig gesprek' met Bondi gehad, maar ze zat diezelfde dag nog aan zijn zijde op de publieke tribune bij een zitting van het Hooggerechtshof. In februari liet ze een enorme afbeelding van Trump op de gevel van het ministerie van Justitie hangen, een teken dat ze het niet nauw neemt met de scheiding der machten.

De voorlopige vervanger Todd Blanche is degene die Ghislaine Maxwell uitgebreid sprak in de gevangenis. Daarvoor was hij Trumps advocaat en verdedigde hij hem in de rechtszaak over het zwijggeld dat Trump betaalde aan pornoster Stormy Daniels."

In haar jaar als minister voerde Bondi grootschalige ontslagen van ambtenaren door en deed ze onderzoek naar vermeende politieke vijanden van de president. Dat ging moeizaam, omdat rechters en jury's meerdere verzoeken afwezen.

Onder meer de gestarte onderzoeken naar voormalig FBI-directeur James Comey en procureur-generaal Laetitia James werden verworpen omdat een rechter oordeelde dat de aanklager onrechtmatig was benoemd.

Volgens critici misbruikte Bondi het ministerie als wraakmiddel om zowel de politieke als persoonlijke agenda van de president te bevorderen. Jamie Raskin, de belangrijkste Democraat in de justitiële commissie van het Huis van Afgevaardigden, verweet Bondi dat onder haar leiding het ministerie veranderde in Trumps instrument van wraak.

Mensen die niet loyaal genoeg waren aan Trump werden ontslagen. Bondi ontkende de beschuldigingen en zei dat het haar missie was om de geloofwaardigheid van het ministerie te herstellen nadat de Democratische regering Biden zijn boekje te buiten was gegaan met twee strafzaken tegen Trump.

Kristi Noem

Bondi was in 2020 een van de advocaten van Trump tijdens zijn eerste afzettingsprocedure. Daarvoor was ze de hoogste aanklager van de staat Florida.

Ze is de tweede hoge regeringsfunctionaris in korte tijd die het veld moet ruimen. Vorige maand ontsloeg Trump minister van Binnenlandse Veiligheid Kristi Noem.

Betaaldienst Klarna heeft de regels voor consumentenkrediet ernstig geschonden. Dat concludeert klachteninstituut Kifid na klachten van twee consumenten. Zij maakten bij hun online aankopen gebruik van de mogelijkheid tot achteraf betalen via Klarna.

Klarna is de grootste aanbieder van 'koop nu, betaal later'. Een van de consumenten zegt het artikel nooit te hebben ontvangen en de andere consument zou haar artikel hebben teruggestuurd. Achteraf kregen zij toch een rekening via Klarna.

Volgens de geschillencommissie hoeven de klanten hun rekening, van 215 en 579 euro, niet te betalen.

Volgens de geschillencommissie is door Klarna bij de twee aankopen geen verplichte kredietwaardigheidstoets uitgevoerd, waarbij wordt gekeken of een persoon in staat is om te betalen. Uitgesteld betalen is een vorm van kredietverstrekking, waarbij zo'n toets moet worden gedaan.

Onduidelijke regels

Ook heeft Klarna volgens Kifid onvoldoende onderbouwd dat is voldaan aan de informatieverplichtingen die gelden bij het afsluiten van een kredietovereenkomst. Zo moet Klarna duidelijk aangeven wat de regels zijn, maar ook wat de risico's voor de consument zijn.

In beide gevallen heeft Klarna dat niet gedaan en daarom hoeven beide consumenten niet te betalen. Mochten ze dat inmiddels wel hebben gedaan, dan moet Klarna dat bedrag terugstorten, zegt Kifid.

Kifid heeft meerdere klachten over het achteraf betalen bij Klarna in behandeling. Voor de behandeling van soortgelijke klachten zal de geschillencommissie dezelfde lijn volgen als in deze twee uitspraken.

Klarna heeft nog niet op de beschuldigingen gereageerd.

Er werd vorig jaar hard gewerkt aan het stroomnet: netbeheerders legden 4500 kilometer aan stroomkabels, bouwden ruim 2000 transformatorhuisjes en pakten het hoogspanningsnet op meer dan 50 plekken aan. Desondanks werden bijna alle wachtlijsten voor een aansluiting langer, meldt brancheorganisatie Netbeheer Nederland.

Het laat zien dat de problemen met het overvolle stroomnet vooralsnog alleen maar groter worden. Zelfs nu netbeheerders miljarden euro's investeren. Dat schaadt de economie maar ook de verduurzaming.

"Wij tillen daar zwaar aan", zegt Han Slootweg van netbeheerder Enexis namens Netbeheer Nederland. "Al die partijen op de wachtlijst gaan ons aan het hart." Zelf bezoekt Slootweg ook wachtende klanten. "Als ik dan weer thuiskom, ben ik echt weleens wat bedrukt. Die klanten hebben gewoon goede ideeën. Die willen verduurzamen en uitbreiden."

De netbeheerders benadrukken dat instellingen en bedrijven nog altijd een aansluiting krijgen. Alleen kwamen er vorig jaar nog meer aanvragen binnen, waardoor de wachttijden verder zijn opgelopen. Kleinverbruikers, zoals huishoudens, wachten gemiddeld 45 weken op een nieuwe aansluiting en 21 weken op uitbreiding.

Onorthodoxe maatregelen

De problemen zijn niet gelijk verdeeld over het land. Vooral in de provincies Flevoland, Gelderland en Utrecht is het stroomnet overvol. In februari bleek dat de ruimte op het net hier zo schaars is dat mogelijk zelfs huizen niet meer kunnen worden aangesloten.

"Hier halen we alles uit de kast om een volledige aansluitingsstop te voorkomen", schrijft Jo-Annes de Bat (CDA), staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei, aan de Tweede Kamer. Hij licht toe dat hij er alles aan wil doen om dit probleem op te lossen en zegt daarbij ook aan "onorthodoxe maatregelen" te denken. "Zo moeten we misschien beseffen dat we net meer risico moeten dragen."

Het kabinet-Jetten kondigde aan met een crisiswet te komen om het overvolle stroomnet aan te pakken. De Bat schrijft dat het niet om één wet zal gaan, maar dat stap voor stap wetten worden aangepakt om sneller te kunnen bouwen.

Toch één kortere wachtlijst

Toch werd één wachtlijst vorig jaar korter: minder bedrijven wachten op een grote aansluiting direct aan het hoogspanningsnet. De verantwoordelijk netbeheerder Tennet ging in gesprek met wachtende bedrijven. Dubbele aanvragen of projecten zonder kans van slagen vielen af. Sommige bedrijven kregen een aansluiting, al dan niet met een contract waarbij ze alleen in de daluren stroom mogen gebruiken of leveren.

Een-op-een in gesprek gaan, is geen oplossing voor andere wachtlijsten, zegt Slootweg. Bij het hoogspanningsnet gaat het om een beperkt aantal bedrijven, vaak met experts in dienst. Op de wachtlijsten van regionale netbeheerders staan veel meer bedrijven. Dit zijn vaak kleinere bedrijven, zoals bakkers, schilders of monteurs, die geen stroomnetexperts in dienst hebben.

Komende jaren investeren de netbeheerders miljarden euro's in nog meer kabels, transformatorhuisjes en hoogspanningsleidingen. Toch lopen ze ook tegen grenzen op. Zo duurt het vaak langer om een vergunning te krijgen dan te bouwen, al wordt gekeken hoe dit sneller kan. Ook is er een groot tekort aan technisch personeel. "De vijver hiervoor is klein en wordt veel bevist", zegt Jinny Moe Soe Let, directeur communicatie en beleid bij Netbeheer Nederland.

Gebruiker moet spits mijden

Daarom moeten we het stroomnet volgens Netbeheer Nederland efficiënter gaan gebruiken. In de praktijk is het maar op een paar momenten van de dag echt vol. Bijvoorbeeld in de avondspits als veel mensen thuiskomen, lichten aanzetten en gaan koken. Daarbuiten is nog veel ruimte die niet wordt gebruikt.

De brancheorganisatie wil bedrijven vaker contracten aanbieden waarbij ze bijvoorbeeld alleen buiten de spits stroom kunnen afnemen. "Flex is het nieuwe normaal", zegt Moe Soe Let daarover. Ook moet het goedkoper worden om stroom te gebruiken buiten de piek, zodat mensen een prikkel hebben om dat te doen.

Er komen gesprekken met vijftig grote stroomgebruikers om flexibeler te zijn wanneer ze hun stroom gebruiken.

"Voorlopig stijgt de vraag sneller dan wij kunnen bouwen", zegt Slootweg van Enexis. Hij vreest dat dit op korte termijn erger wordt door de Iran-oorlog. Door de gestegen prijzen van aardgas en olie is het op veel plekken aantrekkelijker om over te schakelen op stroom. "Dat helpt natuurlijk niet om die trend te keren."

De Frans-Palestijnse Europarlementariër Rima Hassan is vandaag in Parijs opgepakt en ondervraagd vanwege een bericht dat zij op haar sociale media had geplaatst.

Ze werd meegenomen voor verhoor nadat zij een bericht op X had gezet waarin ze de veroordeelde Japanse terrorist Kozo Okamoto aanhaalde. Hij werd veroordeeld voor een terroristische aanval in 1972 op het vliegveld van Tel Aviv waarbij 26 doden vielen.

In het bericht stond een citaat van Okamoto: "Ik heb mijn jeugd gewijd aan de Palestijnse zaak. Zolang er onderdrukking is, zal verzet niet alleen een recht, maar ook een plicht zijn."

Er wordt onderzocht of Hassan zich daarmee schuldig heeft gemaakt aan het verheerlijken van terrorisme, meldt Le Parisien. Hassan heeft het bericht inmiddels verwijderd.

'Zwijgen opleggen'

Tegen Politico zegt het kantoor van Hassan dat het vasthouden van een Europarlementariër niet mag, omdat die onschendbaarheid geniet. Haar medewerkers stellen dat dit "een nieuwe mijlpaal is in de gerechtelijke intimidatie die erop gericht is stemmen het zwijgen op te leggen die de rechten van het Palestijnse volk verdedigen".

Le Parisien meldt ook dat bij haar aanhouding "enkele grammen synthetische drugs" zijn aangetroffen en dat ze nu ook wordt vastgehouden op verdenking van drugsbezit. Om welke mogelijke drug het gaat, is niet bekendgemaakt.

Radicaal-links

De 33-jarige Hassan is Europarlementslid voor La France insoumise (LFI), een radicaal-linkse partij. Ze werd als stateloze Palestijnse geboren in een vluchtelingenkamp in Syrië en vluchtte als kind naar Frankrijk, waar zij in 2010 de Franse nationaliteit kreeg.

Vorig jaar was ze aan boord van een zeilboot die met een vooral symbolische voorraad hulpgoederen vanuit Sicilië op weg ging naar Gaza. De opvarenden wilden aandacht vragen voor het leed van Palestijnen in de Gazastrook en de zeeblokkade van het gebied. Samen met onder anderen Greta Thunberg werd ze door Israëlische strijdkrachten onderschept en vastgehouden.

Kritisch over Israël

Hassan laat zich regelmatig uiterst kritisch uit over Israël en werd in 2024 al ondervraagd op verdenking van verheerlijking van terrorisme. Toen leidde dat niet tot een zaak.

De ondervraging van vandaag is mogelijk het gevolg van een klacht die de Franse politicus Matthias Renault tegen Hassan had ingediend over het bericht op sociale media.

Renault is prominent lid van radicaal-rechtse partij Rassemblement National, de partij van Marine Le Pen die zich profileert als expliciet pro-Israël. Op X noemt Renault het verhoor van Hassan "het begin van het einde van de straffeloosheid van Hassan".

Oprichter van La France insoumise Jean-Luc Mélenchon noemt de aanhouding juist "ondragelijk" en stelt dat hiermee een einde is gekomen aan de onschendbaarheid van een politicus in Frankrijk.

Na de zelfdoding van twee scholieren in Capelle aan den IJssel neemt in politiek Den Haag de roep weer toe om snel te komen tot een verbod op het delen van slachtofferbeelden. GroenLinks-PvdA (binnenkort Pro) en CDA dienen morgen opnieuw een initiatiefwet in om te komen tot zo'n verbod. Nu ze hun oorspronkelijke voorstel hebben aangepast, is een meerderheid in zicht.

Wie zich schuldig maakt aan het filmen van hulpbehoevende of overleden slachtoffers riskeert een jaar gevangenisstraf of een geldboete van 9000 euro, staat in het wetsvoorstel. Verschillende andere partijen laten zich positief uit over het plan, al heeft niet iedereen al een definitief standpunt ingenomen.

Vandaag werd duidelijk dat er in Capelle aan den IJssel door omstanders beelden zijn gemaakt van de scholieren en dat die verspreid zijn via sociale media, tot afschuw van Kamerlid Mutluer van GroenLinks-PvdA. "Er wordt op geen enkele wijze rekening gehouden met de waardigheid van slachtoffers en nabestaanden. Soms bereiken die beelden eerder de nabestaanden dan de politie."

Samen met het CDA werkt ze al jaren aan een verbod op het maken en verspreiden van beelden van ongelukken, mishandelingen en schietpartijen. Na kritiek van de Raad van State en organisaties als Slachtofferhulp en de Orde van Advocaten heeft Mutluer samen met haar CDA-collega Straatman het wetsvoorstel op een aantal punten aangepast. De kritiek ging onder meer over de handhaafbaarheid, omdat politie en Openbaar Ministerie het al erg druk hebben.

Alleen vervolging na aangifte

Daarom stellen de partijen nu voor om er een klachtdelict van te maken, wat wil zeggen dat er alleen vervolgd wordt als er door een betrokkene aangifte is gedaan. Er wordt een uitzondering gemaakt als het beeldmateriaal een bijdrage levert aan de opsporing of vrijgegeven is door de politie.

Een andere wijziging is dat niet alleen degene die als eerste de beelden publiceert strafbaar is, maar ook iedereen die de beelden verder verspreidt. "Anders word je alsnog jarenlang geconfronteerd met die beelden", zegt Kamerlid Straatman van het CDA.

Sommigen vinden dat je dit soort misstanden niet via het strafrecht moet aanpakken, maar dat je er vooral over in gesprek moet met de samenleving. "Dat hebben we geprobeerd, maar dat heeft onvoldoende gewerkt", meent Straatman. "De aantrekkingskracht om online 'likes' te krijgen, is gewoon te groot. Daarom willen we nu de norm stellen: als je voor de clicks gaat, heeft dat strafbare gevolgen."

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.