NOS Nieuws - Algemeen

Bij een Russische droneaanval op de Oekraïense hoofdstad Kyiv is het hoofdkwartier van de veiligheidsdienst SBU geraakt, meldt president Zelensky.

De Oekraïense president zegt dat de drone rechtstreeks was gericht op het kantoor van het hoofd van de veiligheidsdienst in het gebouw. Zelensky meldt dat hij opdracht heeft gegeven tot "een passende, concrete reactie die deze aanval weerspiegelt". Daarmee lijkt hij een vergeldingsaanval op de Russische inlichtingendienst aan te kondigen.

De SBU heeft een belangrijke rol in de oorlog met Rusland, omdat die diep in Rusland aanvallen uitvoert op strategische doelen, zoals wapenfabrieken en de energie-infrastructuur.

Zo was de SBU verantwoordelijk voor een bomaanslag in 2022 op de brug die het door Rusland bezette schiereiland de Krim verbindt met Rusland. Ook voerde de dienst vorig jaar een aanval uit waarbij Russische oorlogsvliegtuigen werden vernietigd. Aangenomen wordt dat de SBU ook achter geheime liquidaties van hoge Russische militairen zit.

Zwarte rook

Na de aanval op het hoofdkwartier in het historische centrum van Kyiv steeg dikke zwarte rook op. Volgens de burgemeester van de hoofdstad raakten zeker negen mensen gewond.

Een winkelier die tegenover de inlichtingendienst een bakkerij heeft, meldt op Telegram dat zijn pand door de aanval ook is verwoest. Tegenover het SBU-hoofdkantoor staat ook de beroemde Sint Sophia-kathedraal die op de werelderfgoedlijst van Unesco staat. Een Russische aanval op het historische centrum en politieke hart in de hoofdstad is zeer uitzonderlijk.

De minister van Buitenlandse Zaken van Oekraïne spreekt van een forse escalatie en noemt de aanval "een afwijzing van diplomatie".

Gesprekken

Vanuit de Verenigde Staten meldden bronnen dat dit weekend en begin volgende week de Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner naar Moskou en Kyiv zouden reizen. Zelensky heeft de komst van de Amerikaanse gezanten ook aangekondigd, Rusland geeft geen commentaar.

Kyiv wordt al dagen continu aangevallen door Russische drones. Woensdag werd nog een universiteit in de stad geraakt.

Boeren, bouwers en natuurbeschermers reageren wisselend op de analyse die het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) maakte over de stikstofplannen van het kabinet. Het PBL concludeert dat Nederland niet van het stikstofslot gaat, maar het kabinet wel belangrijke stappen zet. Voor een deel van de boeren zijn de plannen niet haalbaar.

Bouwend Nederland is blij met de beoordeling van het PBL. "Het stikstofpakket haalt Nederland uit de impasse en brengt perspectief", zegt voorman Arno Visser. Het is nu tijd voor "uitwerking en uitvoering".

Het Economisch Instituut voor de Bouw benadrukt dat de problemen rond vergunningverlening nog niet zijn opgelost. De situatie voor de bouw wordt pas echt beter als er voor kleine beetjes stikstof geen vergunning meer nodig is.

Afzwakking van het maatregelenpakket is geen optie, vinden natuurorganisaties. Zo ziet Natuurmonumenten de maatregelen als de "minimale ondergrens van wat nodig is voor natuurherstel". Daar sluit Natuur & Milieu zich bij aan. "Dit pakket is nodig om de balans tussen landbouw en natuur weer te herstellen."

Natuur wordt verbeterd

De natuur gaat er inderdaad op vooruit, blijkt uit de analyse van het PBL. Hoewel in 2035 het stikstofprobleem in slechts 14 van de 120 gebieden helemaal is opgelost, neemt de mate van overbelasting in de andere gebieden wel fors af, is te lezen in het rapport.

Daarvoor moet wel de stikstofuitstoot in 2035 flink lager liggen dan in 2019. Voor de landbouwsector is het doel 42 tot 46 procent minder stikstofuitstoot. Verkeer en industrie moeten de uitstoot straks met de helft verminderen.

Maar Nederland gaat niet direct "van het stikstofslot", wat het kabinet wel graag wilde. "Maar wij kunnen ons ook geen pakket voorstellen dat dit wél kan", zegt het PBL daarover. Het maatregelenpakket van minister Van Essen vraagt om een inspanning die grenst aan wat in tien jaar uitvoerbaar is, aldus het planbureau.

Toch vindt Johan Vollenbroek van Mobilisation for the Environment (MOB) dat het "veel te weinig" is wat de minister van plan is. Hij is kritisch over het feit dat het stikstofdoel van het kabinet pas in 2035 wordt bereikt, in plaats van in 2030. Volgens de MOB-voorman is een halvering van de veestapel nodig om Nederland van het slot te krijgen.

"Als we dit wankele beleid zien, dan zullen wij toch weer de rechter gaan vragen om natuurvergunningen in te trekken", kondigt Vollenbroek aan, die momenteel al tientallen soortgelijke procedures voert.

Grote offers van boeren

Waar MOB de plannen te zwak vindt, vinden veel boeren ze juist te zwaar. Over de eisen die aan veehouderijen gesteld worden leven grote zorgen bij boerenbelangenorganisatie Agractie, die vindt "dat Nederland de weg volledig kwijt is". Voldoen aan de nieuwe eisen is te duur voor veel veehouders, waarschuwt de organisatie al langer.

Uit de analyse van het planbureau blijkt dat die zorgen terecht zijn. Aan de regels voldoen, is niet voor alle boeren financieel haalbaar, aldus het PBL. De verwachting is dan ook dat boeren die de benodigde aanpassingen niet kunnen betalen, met hun bedrijf zullen stoppen.

Boerenorganisatie LTO eist dat de stikstofplannen worden verbeterd. "Boeren moeten meer mogelijkheden krijgen waaruit zij kunnen kiezen om de stikstofdoelen te halen", is te lezen in een reactie. Daarmee kan de boer "vanuit vakmanschap en ondernemerschap" kiezen welke aanpassingen passen bij het eigen bedrijf.

Stok achter de deur

Een van de maatregelen uit het stikstofpakket moet sowieso van tafel, vindt de boerenorganisatie: de zogeheten 'generieke korting' voor boeren. Die stok achter de deur houdt in dat boeren dieren moeten wegdoen als de doelen toch niet gehaald worden.

Het PBL heeft daar ook kritiek op. Het planbureau is bang dat de dreigende korting boeren weerhoudt van verduurzaming, want waarom zou je dure aanpassingen aan je bedrijf doen als je later misschien alsnog dieren kwijtraakt?

"Het spreken over generieke krimp is onnodig, werkt averechts en is voor LTO onbespreekbaar", zegt de organisatie, die wekelijks met minister Van Essen praat over verbetering van zijn plannen.

Van Essen heeft vertrouwen dat de stikstofdoelen gehaald worden en de generieke korting niet nodig is. Toch houdt hij eraan vast. "Ze staan in de plannen en het coalitieakkoord als een noodrem." Hij hoopt daarmee voldoende zekerheid te geven dat het de goede kant op gaat met de natuur, zodat vergunningverlening weer mogelijk wordt. "Maar het kabinet wil de generieke korting niet inzetten", benadrukt de minister.

De coalitie stevent af op een groot conflict over de belasting op vermogen (box 3). Uit stukken van het ministerie van Financiën, die in handen van de NOS zijn, blijkt dat snelle invoering van de vermogenswinstbelasting toch nog een optie is. De VVD is vastbesloten om zo'n belasting nog voor het einde van het jaar voor aandelen in te voeren, maar coalitiegenoten CDA en D66 zien dit niet zitten.

Met deze nog geheime stukken in de hand was minister Heinen van Financiën (VVD) de afgelopen weken een heel eind op weg om met JA21 en SGP een begrotingsdeal te sluiten. Ook deze partijen willen voor aandelen vanaf 2028 een vermogenswinstbelasting invoeren, wat betekent dat de schatkist komende jaren miljarden minder binnenkrijgt.

Bij een volledige vermogenswinstbelasting komt er in totaal tussen de 11 en 25 miljard euro minder binnen. Dat komt onder meer doordat de belasting pas wordt geïnd als bijvoorbeeld aandelen worden verkocht.

Onderhandelingen liepen hoog op

Heinen werd teruggefloten door D66 en CDA. Zij zien geen politiek draagvlak om miljarden voor vermogenden vrij te maken, terwijl er bezuinigd wordt op de sociale zekerheid. De twee partijen willen de steun van oppositiepartij Pro niet verliezen, die in de onderhandelingen als eis stelt de belasting op vermogens juist te verhogen.

De begrotingsonderhandelingen tussen D66, VVD en CDA liepen hierdoor hoog op. De partijen konden het niet eens worden en besloten daarom na lange gesprekken het onderwerp box 3 te parkeren.

De coalitiepartijen hebben verschillende lezingen over wat er nu precies is afgesproken. Enerzijds is te horen dat een besluit erover is geparkeerd. Maar minister Heinen zei vandaag alsnog versneld de vermogenswinstbelasting te willen invoeren: "Het kan" en "Ik ben er wel al uit", zei hij bij de ministerraad. D66-staatssecretaris Eerenberg (Fiscaliteit) moet de hervormingen rond box 3 doorvoeren.

Verschil tussen vermogenswinstbelasting en vermogensaanwasbelasting

Bij vermogensaanwasbelasting betaal je elk jaar over de winst die je hebt gemaakt, ook als die winst nog 'vastzit' in bijvoorbeeld aandelen.

Bij vermogenswinstbelasting betaal je pas op het moment dat je bijvoorbeeld je aandelen of cryptomunten verkoopt.

Afgelopen jaren zeiden opeenvolgende bewindslieden dat het niet mogelijk was om op korte termijn de vermogenswinstbelasting in te voeren. Maar volgens inschattingen van ambtenaren van Financiën zou het in theorie dus toch nog wel kunnen. De Eerste en Tweede Kamer moeten dan wel voor het einde van het jaar instemmen met dit plan, is in de stukken te lezen.

Ambtenaren waarschuwen ook voor nadelen: de Belastingdienst kan bijvoorbeeld in het eerste jaar, maar mogelijk langer, de belastingaangiftes nauwelijks controleren omdat de systemen nog niet op orde zijn.

JA21 voert intussen de druk op het kabinet op. De partij wil alleen nog een begrotingsdeal sluiten als de vermogensbelasting op korte termijn wordt ingevoerd. "Wat ons betreft is vermogensaanwas een gepasseerd station", zegt JA21-Kamerlid Michiel Hoogeveen. "Het is een fundamenteel oneerlijk systeem."

Box 3 is hoofdpijndossier

Box 3 is een hoofdpijndossier voor de politiek, sinds de Hoge Raad eind 2021 een streep zette door de manier waarop de Belastingdienst de hoogte van de belasting berekende.

Daarom is er op dit moment een tijdelijk systeem, dat vooral voor mensen met hoge rendementen voordelig is. De schatkist krijgt daardoor nu al jaarlijks zeker 2,4 miljard euro minder binnen.

Er is een politieke meerderheid voor de invoering van een vermogenswinstbelasting, alleen was dat volgens opeenvolgende bewindslieden dus niet op kort termijn mogelijk. De afgelopen jaren discussieerde de politiek daarom over de vraag: wat doe je in de tussentijd?

De Tweede Kamer stemde met tegenzin in met de invoering van een tijdelijk compromis: over het rendement op spaargeld en beleggingen betaal je elk jaar belasting (vermogensaanwasbelasting), terwijl je op een tweede woning of aandelen in startende ondernemingen pas bij verkoop afrekent.

CDA en VVD stemden in de Tweede Kamer ook voor dit plan, maar kregen na een storm van kritiek uit de achterban grote twijfels. In de Eerste Kamer steunen ze het voorstel niet meer en is nu een meerderheid uit zicht.

FNV: redelijk bizar

Coalitiepartijen D66, VVD en CDA zijn het over één ding wel eens: dat de vakbonden en werkgevers betrokken moeten worden in het probleem rond box 3. Het idee is dat er dan in één keer een grote deal gesloten kan worden over box 3 en de sociale zekerheid. Maar de bonden en werkgevers zeggen nog van niets te weten.

Werkgeversorganisatie VNO-NCW zegt verrast te zijn. Vakbond FNV noemt het "redelijk bizar" dat het kabinet hiervoor naar de polder wijst. "Het is aan het kabinet om dit verder uit te werken", zegt een woordvoerder. "Voor ons is daarbij één ding helder: die begroting mag niet ten koste gaan van de sociale zekerheid. Dat zullen we niet accepteren."

John Galliano is een van de invloedrijkste modeontwerpers ooit. Maar hij is ook een van de controversieelste. Op het hoogtepunt van zijn carrière, in 2011, werd hij gefilmd toen hij in een café antisemitische opmerkingen maakte.

Volgend jaar zou hij een grote overzichtstentoonstelling krijgen in het Metropolitan Museum in New York, maar die komt er toch niet. Er kwam zo veel kritiek, dat de ontwerper zich deze week terugtrok.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Wie is John Galliano? Met Linda Gümüs Gerritsen - de hoofdredacteur van de Nederlandse Vogue - lopen we door zijn turbulente leven.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl.

Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra.

Redactie: Judith Kutschenreuter.

Eindredactie: Rosanne Sies.

Het is opnieuw een harde klap voor Volkswagen: de Duitse autobouwer kondigde gisteren aan nog eens 50.000 banen te schrappen. Experts zeggen dat de reorganisatie laat zien hoe groot de problemen voor Volkswagen zijn.

Het bedrijf met nu nog ruim 600.000 werknemers is de laatste jaren hard geraakt. Verkopen vielen sinds de coronapandemie tegen en importtarieven van de Verenigde Staten op aluminium en staal drukten de omzet. Daar komt nog bovenop dat alle Europese autobouwers afgelopen jaren hevige concurrentie vanuit China ervaren.

"Dat de raad van commissarissen het nu unaniem eens is geworden over reorganisatieplannen is zeer verrassend", zegt zelfstandig adviseur voor de Duitse autosector, Fred van Putten. "De raad bestaat voor de helft uit vakbondsleiders en ondernemingsraadsleden die hier niet blij mee zijn. Ik ben benieuwd hoe ze dit nieuws aan werknemers gaan verkopen."

De bestuursstructuur van Volkswagen geeft vakbondsvertegenwoordigers en de deelstaat Nedersaksen aanzienlijke invloed, wat herstructureringen lastiger maakt.

Toekomstplannen

Toch komt de Duitse autobouwer nu met het plan om voor 2030 extra banen te schrappen. Om dat te kunnen doen, beëindigde Volkswagen eerder al een dertig jaar oude overeenkomst die een werkgarantie gaf aan personeel.

Het reorganisatieplan laat zien dat bestuurders en de politiek in Duitsland het erover eens zijn: er moet iets gebeuren om in de toekomst te kunnen blijven concurreren.

"Deze reorganisatie geeft wel aan hoe urgent de situatie is", zegt ING-econoom Rico Luman. "Fabrieken staan deels leeg en produceren veel minder. En de kosten voor personeel zijn een stuk hoger, ze hebben te veel mensen in dienst."

Veel beleggers lijken die mening te delen: het aandeel steeg bij de opening vandaag met zo'n 6 procent.

"Het is al langer bekend dat Volkswagen niet efficiënt meer produceert", zegt mobiliteitseconoom bij Rabobank, Marieke Kuijpers. "Ze moeten dit doen om die kosten naar beneden te brengen."

In het plan staat ook dat Volkswagen van plan is de helft van zijn modellen te schrappen. Het idee daarbij is: eenvoudigere fabrieken, groter en dus goedkoper kunnen inkopen. Dat leidt tot lagere vaste kosten per auto. Welke modellen weggaan, is niet bekendgemaakt.

Elektrische auto's

De Chinese concurrentie maakt het Volkswagen niet makkelijk. "In China worden auto's gewoon veel goedkoper gebouwd", zegt Luman." Zelfs met de huidige importtarieven kunnen Chinese autobouwers nog een goedkopere elektrische auto aanbieden."

Het aandeel elektrische auto's wordt langzaam groter. "Voor Volkswagen is het duurder om elektrische auto's te bouwen omdat het materialen voor bijvoorbeeld een accu buiten Europa moet halen", zegt Kuijpers.

Dat maakt de Europese autobouwers ook zeer afhankelijk van China. Luman: "Ze kunnen de deuren dus niet helemaal dichtzetten voor China, maar moeten wél samenwerken".

Fabrieken delen met China

Volkswagen CEO Oliver Blume maakte ook bekend dat er geen nieuwe modellen worden gebouwd in vier Duitse fabrieken, tenzij de kosten daar naar beneden kunnen. Het gaat om de vestigingen in Emden, Zwickau, Hannover en Neckarsulm.

Blume zei ook al te kijken naar alternatieve invullingen voor deze fabrieken. Hierover is nog veel onduidelijk, maar verschillende media wijzen op mogelijke productie voor de defensie-industrie.

Daarnaast zouden Chinese bedrijven interesse hebben in het overkopen van fabrieken die mogelijk gesloten worden, om zo de importheffingen te ontlopen.

Dat idee is niet nieuw: autobouwer Stellantis (van onder andere Fiat, Opel en Peugeot) produceert al samen met het Chinese Leapmotor in fabrieken in Italië.

"Volkswagen werkt al samen met een Chinees automerk, Xpeng", zegt Luman. "Omdat sommige Volkswagen-fabrieken maar voor de helft ingezet worden, kan het goed zijn dat een ander Chinees automerk gebruik gaat maken van de fabriek."

Denemarken wil komend jaar de eerste uitgeprocedeerde asielzoekers naar een uitzetcentrum buiten de EU sturen. Dat zegt de Deense minister van Immigratie en Integratie Morten Bødskov vandaag na een overleg tussen de asielministers van Nederland, Denemarken, Griekenland, Duitsland en Oostenrijk in Kopenhagen.

Volgens de Griekse minister van Migratie kan de groep binnen een maand bekendmaken in welk land dat eerste centrum moet komen.

De Nederlandse asielminister Van den Brink wil in tegenstelling tot zijn Deense collega nog geen concreet moment noemen voor wanneer hij verwacht uitgeprocedeerde asielzoekers naar een uitzetcentrum te kunnen sturen. "Dit is iets nieuws en baanbrekends. Dus we moeten het goed doen", zei hij. "We hebben vandaag afgesproken de gesprekken met mogelijke partnerlanden te intensiveren."

Moeilijk terugsturen

De landen vormen een 'kopgroep' binnen de Europese Unie die zo snel mogelijk werk wil maken van uitzetcentra voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Dat zijn centra in landen buiten de EU waar uitgeprocedeerde asielzoekers heen kunnen worden gestuurd, ook al komen ze zelf niet uit dat land.

De uitzetcentra moeten een oplossing bieden voor de grote hoeveelheid uitgeprocedeerde asielzoekers in Europa die niet kunnen worden teruggestuurd naar hun land van herkomst, bijvoorbeeld omdat dat land ze weigert of omdat ze geen papieren meer hebben.

Rwanda

Binnenkort treedt Europese wetgeving in werking die het opzetten van zulke uitzetcentra mogelijk maakt. In de nieuwe wet staat dat EU-landen daar zelf afspraken over moeten maken met landen buiten de EU. Dat moet wel met landen die de mensenrechten respecteren, schrijft de nieuwe wet voor.

Wat dat concreet betekent en wie daar op moet toezien staat niet in de wet. Het is aan het EU-land om daar met het land van het uitzetcentrum afspraken over te maken.

Vertegenwoordigers van de vijf EU-landen bezochten vorige week Rwanda om gesprekken te voeren over een mogelijk uitzetcentrum daar, meldde het Duitse tijdschrift Der Spiegel. De ministers willen vandaag niet bevestigen dat een akkoord met Rwanda dichtbij is. Ook Uganda, Kenia en Oezbekistan worden genoemd als mogelijke kandidaten.

Amnesty International is kritisch op de plannen. "We maken ons met name zorgen om het feit dat de besprekingen zich zouden concentreren op twee landen met een afschuwelijke mensenrechtenreputatie: Uganda en Rwanda." Amnesty wijst op de risico's van onwettige detentie, onmenselijke behandeling, verdere gedwongen uitzetting en beperkte toegang tot een eerlijk proces.

Ook de Raad van Europa, een internationale organisatie die toeziet op de bescherming van mensenrechten, maakt zich zorgen. De commissaris voor mensenrechten van de raad roept de vijf ministers op eerst uitgebreid de risico's op mensenrechtenschendingen in kaart te brengen. Bovendien vraagt hij om onafhankelijk toezicht en openbaarmaking van de gemaakte afspraken.

Van den Brink liet in juli in een brief aan de Raad van Europa weten dat hij het heel belangrijk vindt dat de uitzetcentra "in overeenstemming zijn met het internationale recht en het recht van de EU". Ook schreef hij dat het in kaart brengen van risico's en toezicht onderdeel zijn van de plannen.

Afschrikwekkende werking

Volgens de Deense minister Bødskov moeten de terugkeercentra vooral een afschrikwekkende werking hebben. "Het effect zal zijn dat velen die nu hierheen komen, zullen inzien dat het de moeite niet waard is, en daardoor helemaal niet zullen komen."

Het kabinet-Schoof probeerde eerder ook al een uitzetcentrum op te zetten in Uganda en tekende vorig jaar een intentieverklaring met dat land. Maar dat plan kwam uiteindelijk niet van de grond. Het huidige kabinet zette de samenwerking met Uganda op pauze. Eerder beperkte Nederland de samenwerking met het land nog vanwege de strenge anti-lhbti-wetgeving.

Detentie

Het Verenigd Koninkrijk sloot in 2022 een asieldeal met Rwanda. De Britten wilden een deel van de asielprocedure verhuizen naar het Afrikaanse land. Het akkoord leidde tot veel juridische procedures. Uiteindelijk trok voormalig premier Starmer de stekker uit het plan.

Italië heeft wel al een terugkeercentrum in Albanië. Daar gaat het om een detentiecentrum onder Italiaanse bevoegdheid. Mede door juridische procedures kwamen de Italiaanse plannen in Albanië maar moeilijk op gang. Op dit moment kunnen kleine aantallen in Italië uitgeprocedeerde asielzoekers worden vastgezet in Albanië.

Volgens Van den Brink moeten de uitzetcentra waar de 'kopgroep' aan werkt geen detentiecentra worden, maar "een open faciliteit waar mensen veilig en ordelijk kunnen wonen en werken, en waar een tweede kans wordt geboden aan mensen die niet in Europa kunnen blijven." De Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) en de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties, zullen betrokken worden bij de plannen, zegt hij.

Twee partijkopstukken van Reform UK zijn opgestapt na een nieuw schandaal over partijdonaties. Uit geheime opnames blijkt dat Dan Jukes en James Orr mogelijk illegale donaties bespraken.

De opnames werden gemaakt door Verbatim, een onderzoekscollectief dat is opgericht door journalisten van het Centre for Climate Change Reporting. De Britse zender Channel 4 controleerde de beelden op echtheid en besloot de bevindingen donderdag te publiceren.

Reform UK zou eerder dit jaar drie peilingen hebben laten uitvoeren. De kosten, 32.500 pond (38.000 euro), werden vergoed door een Amerikaans bedrijf. Maar dat bedrijf was opgezet door de onderzoeksjournalisten van Verbatim. Zij deden zich voor als een Amerikaanse zakenman en zijn zoon, die zou wonen in het Verenigd Koninkrijk.

Mogelijk kieswet overtreden

De partij van Nigel Farage overtrad mogelijk meerdere regels. Nergens had Reform UK duidelijk gemaakt dat de partij de opdrachtgever was, terwijl dat volgens de kieswet wel moet. Britse media schreven vervolgens over de inhoud van de drie peilingen alsof het onafhankelijke peilingen waren.

Ook de financiering van de peilingen is mogelijk problematisch. Volgens de Britse wet geldt de financiering door een bedrijf als een donatie in natura en die moet als zodanig opgegeven worden bij de Britse Kiescommissie. Reform UK heeft dat voor zover bekend nooit gedaan. Ook zijn partijdonaties van buitenlandse personen of bedrijven illegaal.

Tijdens de opnames zegt Orr dat hij weet dat de constructie niet door de beugel kan. "Technisch is het een donatie in natura. Maar gaat iemand hier achter komen? Ik zal je vertellen: natuurlijk niet. In werkelijkheid kun je er makkelijk mee wegkomen."

De Britse Kiescommissie fungeert als waakhond voor partijdonaties. Orr noemt de commissie "compleet waardeloos" en "dom en ineffectief".

Strafrechtelijk staartje

Tijdens latere opnames bespreken de onderzoeksjournalisten een vervolgdonatie van een half miljoen pond (580.000 euro) aan Reform UK. Die donatie komt dan op naam van de Britse zoon, maar het geld wordt in werkelijkheid overgemaakt door de Amerikaanse vader. Ook die constructie is volgens de Britse wet illegaal.

In een eerste reactie donderdagavond ontkende Reform UK dat het de wet had overtreden. De partij zei dat ze "het doelwit waren van een hoax die is uitgevoerd door in het buitenland gefinancierde klimaatactivisten".

Later besloot de partij alsnog een intern onderzoek te beginnen en stapten Jukes en Orr op. "We geven geen verder commentaar zolang dit onderzoek loopt", staat in een verklaring.

Dit kan nog een strafrechtelijk staartje krijgen voor de partij van Farage. Labour en de Liberaal Democraten hebben aangifte gedaan. De politie zegt in een reactie zich te buigen over alle bevindingen.

Farage al eerder in opspraak

De onthullingen komen op een pijnlijk moment voor Reform UK. Het jaarlijkse partijcongres is net begonnen, maar het schandaal lijkt het congres volledig te overschaduwen.

De partij ligt al langer onder het vergrootglas vanwege dubieuze donaties. Eerder dit jaar kwam Nigel Farage in opspraak toen bekend werd dat een cryptomiljardair 5 miljoen pond (5,8 miljoen euro) had overgemaakt aan Farage. De leider van Reform UK heeft dit bedrag nooit opgegeven als donatie.

Farage heeft altijd volgehouden dat hij zich keurig aan alle regels heeft gehouden. Volgens hem ging dit niet om een partijpolitieke donatie, maar om een persoonlijke gift om zijn beveiliging te financieren. Een parlementaire commissie doet onderzoek naar de miljoenendonatie.

Was er nou een begrotingscrisis, of bijna een crisis of was er helemaal niets aan de hand? Het hangt er maar net vanaf aan wie je het vraagt.

Maar al met al is er inmiddels wel een deal over de begroting.

En er is al iets duidelijk over de inhoud, want zoals altijd is de begroting gelekt. Tenminste een deel. De oppositie reageerde niet enthousiast. Wat voor gevolgen heeft deze houding van de oppositie?

Intussen schudde CDA-leider Bontenbal de coalitie ook nog eens een beetje op met een lezing.

Podcast De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is te beluisteren bij NPO Luister.

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

Het Witte Huis heeft een aantal computerspelletjes gemaakt, waaronder één waarin spelers migranten moeten tegenhouden en uitzetten. Mensenrechtenorganisaties reageren geschokt.

De game Rio Run is gebaseerd op de bekende game Snake. In het nieuwe spel achtervolgt de Amerikaanse grensbaas Tom Homan migranten langs de Rio Grande, de grensrivier tussen de Verenigde Staten en Mexico. In Build the wall, een imitatie van Tetris, kunnen spelers een muur bouwen om de grens "te beschermen tegen de naderende horde".

'Spelen met levens'

De Amerikaanse ngo Frontera Federation, die zich inzet voor de rechten van migranten, reageert kritisch. "Ik word er misselijk van", zegt een van de directeuren tegen persbureau AFP. "Ze spelen al jaren spelletjes met het leven van mensen en nu hebben ze er een videogame van gemaakt."

Een organisatie uit San Diego die projecten doet in Latijns-Amerika zegt tegen AFP dat de games een "gebrek aan ernst" van de Amerikaanse regering aantonen. "Hier wordt de kwestie voorgesteld alsof het een spel is, terwijl dat in feite niet zo is."

Deportaties

De games promoten het strenge anti-immigratiebeleid van de regering-Trump. Het aantal immigranten dat het land in mag, is flink omlaag geschroefd en de immigratiedienst ICE arresteerde afgelopen maand 50.000 mensen.

Trump spreekt zelf van de "grootste deportatiecampagne in de geschiedenis van Amerika". Die heeft grote gevolgen. In de ICE-detentiecentra kwamen al tientallen mensen om het leven, zo werd deze week bekend. "Vele honderdduizenden immigranten zijn opgepakt en onder erbarmelijke omstandigheden vastgezet", zei Minky Worden van Human Rights Watch.

Populaire cultuur

Het Witte Huis gebruikt vaker uitingen uit de populaire cultuur om draagvlak te creëren. Vorig jaar werd zonder toestemming de animatieserie Pokémon gebruikt in een video waarin te zien was dat ICE migranten arresteert.

Ook rapper Jay-Z, autosportorganisatie IndyCar (Indianapolis 500) en socialemediapersoonlijkheid Theo Von waren eerder niet te spreken dat zij werden ingezet door het Witte Huis.

Bij een bedrijfsongeval in Zwaag, bij Hoorn, is vanochtend iemand overleden. Een ander raakte zwaargewond.

Het ongeluk gebeurde rond 09.45 uur bij een coatingsbedrijf, schrijft de regionale omroep NH. Volgens de veiligheidsregio ging er vermoedelijk iets mis met een chemische stof. Om welke stof het gaat, is niet bekendgemaakt. Twee mensen werden onwel.

Hulpdiensten kwamen ter plekke en er werden meerdere traumahelikopters opgeroepen. De gewonde persoon is naar het ziekenhuis gebracht. Het is niet bekend hoe het nu met diegene gaat. De andere medewerkers van het bedrijf zijn in de buurt opgevangen.

Geen gevaar voor omgeving

De vrijgekomen stof levert geen gevaar op voor de omgeving. Overige bedrijven op het terrein kunnen gewoon open blijven.

De Arbeidsinspectie zal verder onderzoek doen naar de oorzaak en toedracht.

In de havens van Rotterdam, Amsterdam en Zeeland wordt vandaag gestaakt. Havenwerkers doen dat omdat ze vrezen voor de gevolgen van bezuinigingen op de sociale zekerheid.

De medewerkers staken bijna acht uur lang. In die uren worden helemaal geen schepen afgehandeld. De landelijke staking begon bewust om 11.15 uur. "In de haven wordt veel in ploegendiensten gewerkt. We willen de last eerlijk verdelen over de dagploeg en de avondploeg", legde Asmae Hajjari van FNV Havens eerder uit.

Problemen

Sjorders in de havens doen fysiek belastend werk. Zo zei sjorder Misja Vos tegen de regionale omroep Rijnmond dat hij regelmatig pijn heeft, bijvoorbeeld in zijn schouder en elleboog. "Alles gaat goed, maar zodra je stopt, komen de problemen", zegt hij daarover.

Vos wil het liefst nog tot zijn 65ste doorgaan maar legt vandaag het werk neer omdat hij bang is voor de gevolgen als hij uitvalt door arbeidsongeschiktheid. "We worden gebruikt als een soort plofkip. Alleen wordt een plofkip na zes weken uit zijn lijden verlost. Ons proberen ze zo lang mogelijk uit te melken."

Het kabinet wil fors bezuinigen op de werkloosheidwet (WW) en de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA). Daarvoor gaat de maximale WW-duur mogelijk van 24 naar 12 maanden en moet de arbeidsongeschiktheidsuitkering voor bepaalde groepen omlaag.

Deze week lekte uit dat de voorgenomen bezuinigingen op de sociale zekerheid deels worden teruggedraaid. Toch wil het kabinet nog steeds miljarden besparen op de sociale zekerheid. Hoe dat er precies uit gaat zien, staat nog ter discussie.

Woensdag ov-staking

Minister Vijlbrief van Sociale Zaken vindt het "jammer" dat er gestaakt wordt. In de begroting die op Prinsjesdag naar buiten komt, zal volgens de minister blijken dat er geluisterd is naar de kritiek van de vakbonden op de bezuinigingen. "Ik praat liever over de toekomst van Nederland. Liever praten, dan staken", zegt Vijlbrief.

Maar voor vakbond FNV gaat het kabinet niet ver genoeg met het bijstellen van de plannen: "De sociale zekerheid is geen spaarpot van het kabinet. Werknemers en werkgevers hebben hiervoor jarenlang premie betaald."

Ook in andere sectoren wordt de komende tijd gestaakt tegen het uitkleden van de sociale zekerheden. Zo rijden aanstaande woensdag de hele dag vrijwel geen NS-treinen en RET-voertuigen tijdens een landelijke 24-uursstaking in het openbaar vervoer.

32 verdachten die deze week werden aangehouden na het geweld in Overasselt worden als groep verdacht van moord of doodslag. Dat meldt het Openbaar Ministerie Oost-Nederland vanochtend.

De groep bestaat uit 16 Fransen, 11 Nederlanders, 2 Algerijnen, 1 Libiër, 1 Oekraïner en 1 Belg. Twee Franse verdachten zijn minderjarig: 16 en 17 jaar. De overige verdachten zijn tussen de 18 en 32 jaar.

Samen worden zij verdacht van moord of doodslag op de beveiliger die in de nacht van maandag op dinsdag werd doodgeschoten. Hij beveiligde het huis van Jan G., die in verband wordt gebracht met drugscriminaliteit en ervoor werd veroordeeld.

Ook worden zij als groep verdacht van poging tot moord op twee politieagenten en de voorbereidingen voor moord, doodslag, gijzeling, vrijheidsberoving en het bezit van vuurwapens. Alle verdachten worden vandaag voorgeleid aan de rechter-commissaris, die beslist of zij langer vast blijven zitten.

Er wordt op dit moment dus geen onderscheid gemaakt tussen degenen (of degene) die hebben geschoten en de verdachten die dat niet hebben gedaan. Wie wat heeft gedaan, moet nog duidelijk worden uit verder onderzoek.

Een overzicht van de gebeurtenissen in Overasselt:

In totaal pakte de politie 34 mensen op. Twee van hen worden vrijgelaten omdat zij niet genoeg in verband kunnen worden gebracht met de plaatsen delict in Overasselt. Een van hen werd op de dag na het geweld aangehouden in Overasselt. De ander werd opgepakt in de buurt van Wijchen.

Ze zijn nog wel verdachte in de zaak. Het zou kunnen dat zij later wel weer worden vastgezet, als het onderzoek daar aanleiding toe geeft.

Nog een woning gesloten

In Overasselt heeft burgemeester Minses vandaag nog een tweede woning laten sluiten in verband met het geweld. Het huis aan de Honingklaver moet twee weken dicht.

Lokale media meldden dat de woning een van de tien plaatsen delict was in het dorp en de directe omgeving. Er zouden harde knallen zijn gehoord en de deur van het huis raakte zwaar beschadigd, mogelijk door een explosief.

Diezelfde media berichten dat het huis aan de Honingklaver bewoond wordt door een familielid van Jan G. Hij is de bewoner van de woonboerderij aan de Ewijkseweg die in de nacht van maandag op dinsdag onder vuur kwam te liggen.

Tussen Keulen en Düsseldorf zijn gisteravond drie ontstekingsmechanismen gevonden in de buurt van een transformatorstation. De politie vermoedt dat iemand de stroomvoorziening wilde saboteren.

De ontdekking in de buurt van het transformatorstation Dormagen-Gohr volgt op een reeks van sabotageacties. Er was dinsdagochtend een explosie bij een hoogspanningsstation in de oostelijke deelstaat Brandenburg en een in het westen bij Bergheim-Rheidt.

Volgens de Duitse politie is er geen sprake van schade of negatieve gevolgen voor de stroomvoorziening. "We hebben op dit moment ook geen aanwijzingen dat er met het systeem is geknoeid", zegt een woordvoerder tegen het Duitse blad Focus.

Reeks aanvallen

Het elektriciteitsstation is eigendom van Amprion uit Dortmund, een van de grootste netbeheerders van Duitsland. Dat bedrijf is ook eigenaar van het transformatorstation in het West-Duitse Bergheim-Rheidt, dat dinsdag vermoedelijk het doelwit was van de sabotage. Toen werden er na een storing zes explosieven in de buurt in een weiland gevonden.

Dinsdagochtend vond ook een explosie plaats bij de elektriciteitscentrale van Jänschwalde, in Brandenburg. Er werden meer dan twaalf zelfgemaakte projectielen aangetroffen die op vuurwerkraketten leken. Volgens de netbeheerder leidde dit niet tot een stroomstoring.

Brief

De politie is een mogelijke dader van de aanslag bij Jänschwalde op het spoor. Die zou een brief hebben gestuurd naar de politie waarin hij de actie opeist. Het zou gaan om een klimaatactivist die tegen de fossiele industrie strijdt. Hij wordt gezocht.

"Er moet nog worden vastgesteld of hij daadwerkelijk een verdachte is of een copycat", benadrukt een politiewoordvoerder tegen de krant de Frankfurter Allgemeine.

Ook onderzoekt de politie de omgeving van een ander transformatorstation in Weisweiler, in de buurt van Aken. Dat station wordt in de brief genoemd. Tot nu toe is er geen schade gemeld.

Aanvallen Leipzig

Dat het om hybride aanvallen door Rusland kan gaan, wordt niet uitgesloten. Tijdens een persconferentie dinsdag zei minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt dat het incident "past in het bekende patroon van Russische hybride operaties in Europa".

Begin augustus werd een drone aangetroffen bij het vliegveld van Leipzig die geladen was met explosieve stoffen en een ontsteker had. Later werden er nog twee drones gezien bij Leipzig.

Volgens Duitsland is Rusland daarvoor verantwoordelijk, maakten de Duitse ministers Dobrindt en Wadephul dinsdag bekend op een persconferentie.

In een woning in Eerbeek is vanochtend een 12-jarige jongen dood gevonden. In hetzelfde huis is een meerderjarige bewoner aangehouden. Vermoedelijk gaat het om de moeder van het gezin, maar de politie wil dit nog niet bevestigen. Wel zegt de politie rekening te houden met een misdrijf.

Omwonenden melden dat het om een Syrisch gezin gaat dat ongeveer een jaar in de straat woont, zo schrijft Omroep Gelderland. De ouders zouden mogelijk gescheiden zijn en afwisselend in het huis wonen.

Een buurvrouw zegt dat zij zag hoe een vrouw werd gearresteerd en door de politie met handboeien om werd meegenomen. Vlak daarna zag zij ook hoe een man, vermoedelijk de vader van het gezin, knielend op de grond riep: "Ik heb het niet gedaan". Eerder had de man zijn dochter bij overburen ondergebracht. Later werd zij opgehaald door een oom, aldus de buurvrouw.

Bij de woning is een tent van de Forensische Opsporing geplaatst. Ook is er nog altijd een buurtonderzoek gaande.

Rond 07.15 uur werden de hulpdiensten gealarmeerd. Naast een ambulance rukte ook een traumahelikopter uit voor reanimatie. Dit mocht niet meer baten. Op de middelbare school van de 12-jarige jongen werden de leerlingen opgevangen en kregen zij nazorg.

Oekraïne heeft vannacht een droneaanval uitgevoerd op een oliedepot in de Zuid-Russische stad Sotsji, waardoor brand uitbrak. Ook zou een Russische luchtafweerinstallatie zijn geraakt.

Op Russische Telegram-kanalen worden beelden gedeeld van grote vlammen en dikke zwarte rookwolken boven de stad. Volgens het onafhankelijke Russische medium Astra gaat het om een oliedepot van Rosneft-Kubannefteprodukt, een dochteronderneming van het staatsoliebedrijf Rosneft, vlak bij de internationale luchthaven van Sotsji. Ook zou een tweede oliedepot nabij het vliegveld zijn geraakt en in brand gevlogen.

De Russische autoriteiten bevestigen de droneaanval in Sotsji. De burgemeester van de stad, Andrej Prosjoenin, zegt dat er geen slachtoffers zijn gevallen. Volgens het regionale crisisteam zijn ook ramen van woningen en andere gebouwen gesneuveld en ontstonden op enkele plekken kleinere branden.

Ook meldt het Russische ministerie van Defensie dat afgelopen nacht in totaal 490 Oekraïense drones boven Rusland zijn onderschept. Dat aantal kan niet onafhankelijk geverifieerd worden.

Massale aanvallen

Oekraïne voert al langere tijd aanvallen uit op Russische energie- en logistieke infrastructuur, onder meer op olieraffinaderijen en op Russische distributiecentra. Sotsji is een populaire Russische badplaats aan de Zwarte Zee. In de stad ligt ook een presidentieel buitenverblijf van president Poetin.

Gisteren zei de Oekraïense president Zelensky dat alle luchtvaartmaatschappijen het Russische luchtruim moeten mijden, in verband met de massale droneaanvallen die het land uitvoert. Volgens hem vliegen daar nu zo veel Oekraïense drones rond dat vliegtuigen voor de burgerluchtvaart het risico lopen geraakt te worden.

Ook Rusland voerde vannacht weer meerdere aanvallen uit in Oekraïne. Volgens de gouverneur van Odesa zou daarbij een dode zijn gevallen en vijf anderen gewond zijn geraakt. Woongebouwen en auto's raakten beschadigd. In Dnipropetrovsk zouden twee politieagenten zijn omgekomen door Russische aanvallen, een ander raakte gewond.

De in Nederland opgerichte en wereldwijd populaire reisapp Polarsteps heeft zeker een halfjaar de gegevens van zijn gebruikers onvoldoende beschermd. Onderzoeksplatform Follow The Money (FTM) ontdekte dat via een lek in de beveiliging van de app reisinformatie van miljoenen reizigers kon worden verzameld, ook van diegenen die hun account op privé hadden gezet.

Het idee van je account op privé zetten is juist dat gebruikers zelf kunnen bepalen wie meekijkt met de reis. FTM achterhaalde desondanks de namen van 23 miljoen internationale gebruikers, kon honderden miljoenen foto's inzien en had toegang tot miljarden gps-locaties van miljoenen Polarsteps-reizen.

Woonadressen ontdekt

Dit kon met behulp van de zogeheten Application Programming Interface (API) van de gratis te downloaden app. Normaal gesproken is dit gedeelte afgeschermd en niet toegankelijk, maar met de servers van Polarsteps kon iedereen eenvoudig verbinding maken, schrijft FTM.

Op die manier konden journalisten ook accounts volgen die afgeschermd waren, zonder dat de gebruikers hier toestemming voor hadden gegeven. Binnen een paar maanden had FTM bakken aan informatie binnengehaald, waaronder zelfs de woonadressen van vele gebruikers.

Als een gebruiker uiteindelijk ontdekte dat FTM zich ongewenst als volger had gemeld en FTM vervolgens verwijderde, was het probleem nog niet opgelost. FTM bleef door de lekke API gewoon toegang houden tot de gegevens van de reiziger.

Fransman vertrouwde Polarsteps niet

De problemen kwamen in oktober 2025 aan het licht dankzij de Fransman Louis Couderc, in het dagelijks leven cybersecurityonderzoeker. Tijdens een reis door Zuidoost-Azië werd hij door andere reizigers op Polarsteps gewezen. Nadat hij de app had geïnstalleerd, ontdekte hij al snel dat hij via de API niet alleen reizigers kon volgen die hij mocht volgen, maar ook duizenden andere gebruikers.

Hij meldde het lek bij Polarsteps, schrijft FTM, maar kreeg als antwoord dat dit al bij het bedrijf bekend was. De Fransman vermoedde dat zijn waarschuwing niet serieus werd genomen en speelde zijn bevindingen vervolgens door aan FTM. De journalisten konden uiteindelijk nog maandenlang grote aantallen reizigers ongestoord volgen.

Gebruikers beter beveiligen

In een reactie benadrukt Polarsteps dat er geen wachtwoorden zijn buitgemaakt en dat FTM geen toegang kreeg tot accounts. Het bedrijf zegt in contact te staan met de Autoriteit Persoonsgegevens, de organisatie die toezicht houdt op de naleving van privacywetten.

McDonald's Nederland is op de vingers getikt door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). De fastfoodketen heeft zich niet aan de regels gehouden door klanten in de restaurants drank in wegwerpbekers aan te bieden. Volgens de ILT is dit extra kwalijk omdat het bedrijf een toonaangevende grote speler is.

De fastfoodketen heeft beterschap beloofd en zegt vanaf begin 2027 herbruikbare bekers te gaan aanbieden. De inspectie houdt een stok achter de deur. Als McDonald's de belofte niet nakomt, moet het bedrijf dwangsommen betalen van 625.000 euro per overtreding, tot maximaal 3,75 miljoen.

Sinds 2024 is het verboden om in horecagelegenheden, kantoren en onderwijsinstellingen eten en drinken te serveren in wegwerpbakjes en -bekers waar plastic in zit. Het eerste halfjaar hield McDonald's zich hier keurig aan. Maar volgens de toezichthouder heeft het bedrijf daarna bewust gekozen voor de wegwerpbeker, zowel voor klanten die ter plaatse wat drinken als klanten die afhalen.

175 miljoen bekers

De inspectie rekent dit het bedrijf extra zwaar aan omdat het zo'n grote speler is. In de ruim 260 vestigingen in Nederland worden jaarlijks 175 miljoen drinkbekers verstrekt, waarvan 80 miljoen bij consumptie ter plaatse.

"Als zulke grote hoeveelheden wegwerpbekers voor eenmalig gebruik niet als een aparte stroom worden ingezameld en gerecycled, brengt dit schade toe aan het milieu", zegt Gert van Rootselaar, senior inspecteur afval en circulaire economie bij de ILT.

Niet alleen belanden veel bekers bij het zwerfafval, ook zorgt de verbranding in het restafval voor milieuvervuiling door het plastic dat erin zit. "Daarom is het belangrijk dat McDonald's nu met de ILT heeft afgesproken om over te stappen op herbruikbare bekers, dat is de beste optie voor het milieu."

Wegwerpplastics

Om de plastic afvalberg tegen te gaan, is eenmalig gebruik van plastic producten in 'gesloten locaties' zoals kantoren, restaurants, sportclubs, evenementen en onderwijsinstellingen niet meer toegestaan. Wel mag er plastic voor eenmalig gebruik aan klanten worden gegeven, mits dat weer apart wordt ingezameld. McDonald's heeft besloten met herbruikbare bekers te werken.

De ILT ging op onderzoek uit na een verzoek tot handhaving van de regels van de Fair Resource Foundation (FRF). Dat is een milieuorganisatie die zich inzet voor een duurzame en rechtvaardige omgang met grondstoffen. De organisatie is blij met het nieuwe beleid van McDonald's.

Volgens Karl Beerenfenger van de FRF was het tijd dat McDonald's zich aan de wetgeving uit 2023 ging houden. "Het is wel schrijnend dat McDonald's het tempo bepaalt en of wetgeving écht wordt geïmplementeerd." Volgens hem is dit een keuze geweest van de fastfoodketen. "Ze hebben hun eigen systeem bewust slecht ingericht om te zeggen dat hergebruik niet werkt."

Met deze stap hoopt Beerenfenger dat andere bedrijven gauw zullen volgen. "Doordat McDonald's zo'n grote speler is, volgen andere bedrijven hen vaak. Daardoor zijn veel bedrijven nog niet overgestapt op herbruikbare bekers."

In andere landen al wel herbruikbaar materiaal

In andere Europese landen wordt in filialen al langer het eten geserveerd in herbruikbare materialen. In Duitsland is er statiegeld op de bekers en in Frankrijk is herbruikbaar servies als sinds januari 2023 verplicht. De Franse franchise van McDonald's ging daar toen vanaf het begin in mee:

"Mama I Made It", zal zangeres Roxy Dekker ongetwijfeld opnieuw hebben uitgeroepen. De 21-jarige geeft volgend jaar een optreden in de Johan Cruijff Arena. Ze is de eerste Nederlandse vrouwelijke artiest met een soloshow in het Amsterdamse stadion.

Gisteren kondigde Dekker het nieuws aan met een video op Instagram, waarin ze training krijgt van Louis van Gaal. De voormalige bondscoach probeert haar tevergeefs te leren voetballen. "Dat ik niet goed kan voetballen betekent natuurlijk niet dat ik hier niet kan staan", zegt Dekker. "Dus volgend jaar is de Arena even van mij."

Het wordt de grootste show ooit voor Dekker, die gisteren begon aan een reeks van vier uitverkochte concerten in de Ziggo Dome. In de Arena passen voor een concert meer dan 71.000 mensen, in de Ziggo Dome zo'n 17.000 mensen.

Dekkers concert is op 24 april volgend jaar. De kaartverkoop begint woensdag, kondigt ze op Instagram aan.

Humor en zelfspot

Roxy Dekker brak door in 2023 met het nummer Anne-Fleur vakantie, later volgden onder meer Satisfyer (73 miljoen streams op Spotify) en Sugardaddy (93 miljoen streams). Haar eerste album Mama I Made It verscheen in 2025, daarvan stonden acht nummers in de top tien van Nederland op Spotify.

Ze won meerdere prijzen, in 2025 onder meer de Edison Popprijs. De jury schreef toen over haar: "Roxy Dekker weet met haar liedjes een uitgesproken mening te combineren met een gezonde dosis humor en zelfspot".

PvdA-prominent Mariëtte Hamer wordt lijsttrekker namens de linkse fusiepartij Pro, voorheen GL-PvdA, bij de Eerste Kamerverkiezingen volgend jaar mei. Het partijbestuur heeft dit zojuist bevestigd, nadat bronnen dit hadden gemeld aan de NOS. Hamer is daarmee de opvolger van GroenLinks-politicus Paul Rosenmöller die vorige week bekend maakte dat hij in mei stopt.

Het partijbestuur heeft Hamer voorgedragen als lijsttrekker vanwege haar lange staat van dienst. Ze was eerder lid van de Tweede Kamer en ook fractievoorzitter van de PvdA. Tijdens het laatste kabinet Balkenende van CDA, PvdA en CU speelde zij achter de schermen een belangrijke rol bij het oplossen en dempen van allerlei conflicten. Ze was ook voorzitter van de SER, een belangrijk adviesorgaan van het kabinet, regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en kabinetsinformateur.

Wat naast haar ervaring ook een rol speelt is dat zij uit de PvdA komt en vrouw is, want binnen fusiepartij Pro moeten de topfuncties voorlopig een beetje evenwichtig over PvdA en GL verdeeld worden. En over mannen en vrouwen. Aangezien partijleider Klaver uit GroenLinks komt en man is, moest de opvolger van Rosenmöller een PvdA-vrouw worden.

Ook nieuwe partijvoorzitter

Vandaag maakt het partijbestuur ook officieel bekend dat er drie kandidaten zijn om de eerste partijvoorzitter van Progressief Nederland te worden. De huidige twee, Esther-Mirjam Sent uit de PvdA en Katinka Eikelenboom uit GL hebben het fusieproces geleid en stoppen ermee.

De kandidaat-opvolgers zijn oud-Kamerlid Michiel Servaes, tegenwoordig de directeur van Oxfam Novib, oud-vicevoorzitter Kitty Jong van vakcentrale FNV en Frank van de Wolde, organisatiedeskundige en de voorman van RoodGroen, een actiegroep binnen GL-PvdA die een beslissende rol heeft gespeeld bij de totstandkoming van de fusie.

Ze vinden alle drie dat zij zelf de beste kandidaat zijn. Van de Wolde: "Ik geloofde in progressief Nederland voordat het bestond. De fusie is nog niet klaar, nu wil ik er een succes van maken. Ik denk dat ik heb laten zien dat ik dingen voor elkaar krijg in de partij."

Jong noemt zichzelf de enige die, als voormalig vice-voorzitter van de FNV, ervaring heeft met het besturen van een grote vereniging. "We kunnen het ons niet permitteren om nu te experimenteren met mensen die nog nooit een vereniging hebben geleid, want dat is best complex." En Servaes tenslotte: "Ik breng politieke ervaring mee en heel veel ervaring als directeur van Oxfam Novib waar ik geleerd heb hoe je heel veel mensen op de been krijgt en dat is heel belangrijk de komende jaren."

Spannende verkiezingsstrijd

De leden kiezen deze maand wie van de drie het wordt. Naar verwachting wordt het een spannende verkiezingsstrijd. Ze hebben alle drie hun kwaliteiten, maar er valt ook wat op ze af te dingen. Van de Wolde is cruciaal geweest voor de fusie, maar is het minst ervaren als het gaat om het leiden van een grote vereniging.

Jong heeft wat dat betreft veel meer te bieden, maar toen zij FNV-bestuurder was werd de vakcentrale geteisterd door interne ruzies, al had zij daar zelf niet zoveel mee te maken. En Servaes is ervaren actievoerder, denk aan de Rode Lijn-demonstraties voor de Palestijnen, maar heeft ook best een scherp politiek profiel dat hem in botsing kan brengen met de politiek leider van Pro, Jesse Klaver.

Politieke familie

Tegelijk met de verkiezing van de nieuwe partijvoorzitter mogen leden antwoord geven op de vraag bij welke politieke 'familie' Pro zich in het Europees Parlement moet aansluiten, bij de 'rode' sociaaldemocraten of bij de Groenen. Pro heeft nu acht afgevaardigden in het Europees Parlement, vier van de PvdA en vier van GL.

Die zijn nu verdeeld over de sociaaldemocraten en over de Groenen, maar het partijbestuur wil dat Pro zich aansluit bij de sociaaldemocratische 'familie'. Dat doet zeer, vooral in het GroenLinks-kamp. Onder andere de GL-Europarlementariërs zijn uitgesproken tegen.

In de kern gaat het om een keus tussen macht en principes. De sociaaldemocraten in het Europees Parlement zijn veel groter en invloedrijker, er zijn bijvoorbeeld wel sociaaldemocratische Eurocommissarissen en ook premiers in Europa. Dat geldt niet voor de Groenen.

De leden mogen zich in een referendum uitspreken over de partijvoorzitter en de politieke Europese 'familie'. Op 25 september worden de uitkomsten van het referendum bekendgemaakt.

Het huis waar schrijver Gerard Reve in de jaren 60 en 70 in Friesland woonde en werkte, staat te koop. De belangstelling is groot volgens de makelaar: veertig mensen hebben inmiddels een bezichtiging gepland. Dat komt volgens Omrop Fryslân niet alleen door de bekende oud-bewoner, maar ook door de aantrekkelijke vraagprijs van 185.000 euro.

In de dorpskern Greonterp in de Friese gemeente Súdwest-Fryslân wonen zo'n dertig mensen. Gerard Reve woonde daar tussen 1964 en 1971 in Huize het Gras. Het waren de enige jaren in Friesland voor de schrijver. De geboren Amsterdammer woonde onder meer in Engeland en België.

Reve (1923-2006) vertrok naar de oude arbeiderswoning in het Friese dorp om te ontsnappen aan het drukke stadsleven. Hij beleefde er productieve schrijversjaren: hij schreef er onder meer zijn bekende brievenboeken Op weg naar het einde en Nader tot U. Hij woonde er met zijn partners Willem van Albada en Henk van Manen.

Opnieuw uitgevonden

Schrijver en Reve-kenner Coen Peppelenbos noemt Huize het Gras "een legendarische plek". "Daar heeft hij, vind ik, zijn beste werken geschreven." Volgens Peppelenbos was Reves tijd in Friesland belangrijk voor de ontwikkeling van Reve als schrijver. "Hij moest zichzelf opnieuw uitvinden. Op een gegeven moment wilde hij iets anders gaan doen en toen is hij de brievenboeken gaan schrijven. Ik denk dat hij daar zijn nieuwe schrijverschap heeft uitgevonden."

Ook op persoonlijk vlak was het huis essentieel voor Reve, zegt hij. "Hij heeft daar ook zijn twee enorme liefdes mee naartoe genomen", zegt Peppelenbos over Van Manen en Van Albada, die de schrijver altijd respectievelijk Woelrat en Teigetje noemde.

Geen museum

Toen Gerard Reve uit Greonterp vertrok, werden Van Manen en Van Albada eigenaar van het huis. Ze bleven er echter niet wonen, omdat ze dat te pijnlijk vonden. Ze verkochten het huis uiteindelijk aan de huidige eigenaren. Die hebben onlangs aangeboden het huis weer aan de mannen te verkopen, maar dat aanbod wezen ze af. "Als je er een museum van wilt maken of het wilt openstellen, dan is dat ook een dagtaak. Wij hebben een modehuis, dus we moeten kiezen. Toen hebben we besloten het niet te kopen", laten ze weten aan de omroep.

Reve is nog altijd aanwezig in het huis:

De nieuwe bewoner moet wel rekening houden met af en toe extra belangstelling voor het huis. Sinds de dood van Reve verzamelen liefhebbers van de schrijver zich op 15 augustus bij Huize het Gras. De katholieke feestdag, Maria Hemelvaart, was belangrijk voor het leven en werk van Reve. Peppelenbos: "Er waren dit jaar bijna tweehonderd mensen aanwezig, sommigen komen zelfs uit Vlaanderen."

Dat het huis wordt verkocht aan een liefhebber van Reve is zeker een mogelijkheid. "We hebben ontzettend veel reacties gekregen, want de zogenaamde 'revianen' komen hier wel op af", laat de makelaar weten. Het huis is overigens verre van instapklaar. Het huisje is nauwelijks geïsoleerd en wordt alleen verwarmd met een elektrische kachel.