NOS Nieuws - Algemeen

De Nederlandse ambassade in de Egyptische hoofdstad Caïro is voorlopig dicht. Tot de sluiting is besloten nadat voor de negende dag op rij demonstraties tegen Nederland plaatsvonden, heeft de ambassade bekendgemaakt op Facebook.

Bij elke demonstratie moest de ambassade vanwege de veiligheid worden ontruimd. Betogers protesteren tegen de arrestatie van Ahmed Nasser door de Nederlandse politie. Nasser is het plaatsvervangend hoofd van de 'Union of Egyptian Youth Abroad' en spreekbuis van de overheid. Op 10 oktober werd hij opgepakt en zijn voorarrest is met 14 dagen verlengd.

De demonstraties bij de Nederlandse ambassade lijken niet spontaan te zijn ontstaan. Waar in Egypte praktisch nooit demonstraties plaatsvinden onder de repressieve overheid, werden nu dagelijks demonstranten met bussen afgezet bij de ambassade in de wijk Zamalek. Dat is een eiland in de Nijl waar tal van ambassades gevestigd zijn en waar veel politie aanwezig is.

Diplomatieke druk

Een dag na Nassers arrestatie vroeg de Egyptische minister van Buitenlandse Zaken in een telefoongesprek met zijn Nederlandse collega Berendsen om de vrijlating van Nasser en om opheldering over zijn arrestatie.

Hoewel beide ministers na dat gesprek publiekelijk lieten weten de goede relatie te willen voortzetten, gingen de demonstraties bij de ambassade door.

Hangslot aan ambassade in Den Haag

Nasser zou in Nederland zijn opgepakt wegens bedreiging van de activist Anas Habib. Habib werd vorig jaar zomer bekend toen hij met een hangslot het hek van de Egyptische ambassade in Den Haag afsloot.

Hij filmde zijn actie. Als reden gaf hij de Egyptische beslissing om de Rafah- grensovergang met Gaza dicht te houden voor Palestijnen die willen vluchten. Dit leidde tot een kettingreactie waarbij Egyptenaren in meer landen de Egyptische ambassade afsloten.

In een gelekte video spreekt de Egyptische minister van Buitenlandse Zaken de ambassadeur in Nederland toe: "Als iemand probeert een slot of iets anders aan te brengen aan de ambassade, sleep hem dan naar binnen en maak zijn leven tot een hel."

Destijds leverde Habibs actie met het hangslot ook al een protest op bij de Nederlandse ambassade in Cairo, waarbij werd geëist dat Nederland meer doet om de Egyptische ambassade te beschermen.

Habib werd ondervraagd door de Nederlandse politie, maar mocht het onderzoek in vrijheid afwachten.

Tot nader order gesloten

Wanneer de ambassade in Egypte weer opengaat, is nog niet bekend. De ambassade blijft bereikbaar voor consulaire hulp in geval van nood.

Het Ministerie van Buitenlandse Zaken laat weten dat de ambassade "uit voorzorg tot nader order is gesloten" en dat "de veiligheid van onze medewerkers altijd onze hoogste prioriteit heeft". Over de protocollen omtrent het ontruimen van de ambassade bij demonstraties, wilde het ministerie omwille van veiligheid niets zeggen.

De pro-Israëlische lobbygroep AIPAC zegt te stoppen met het steunen van kandidaten bij verkiezingen in de Verenigde Staten. Het beleid om direct politiek betrokken te zijn wordt na vijf jaar teruggedraaid vanwege de groeiende kritiek op de lobbygroep, schrijven Amerikaanse media.

Democratische en Republikeinse kandidaten krijgen geen rechtstreekse donaties en er wordt geen andere steun meer gegeven aan ze, zegt AIPAC

De American Israel Public Affairs Committee (AIPAC) is de belangrijkste en invloedrijkste pro-Israëlische lobbygroep in de VS. Meer dan 70 jaar zet de organisatie zich al in voor een nauwe relatie tussen Israël en de Verenigde Staten. De lobbygroep krijgt geld van onder meer zijn leden en sponsors die (grote) donaties doen.

AIPAC heeft het terugdraaien van het beleid in een brief aan de leden aangekondigd. "We schatten in dat de uitdagingen waar we voor staan de komende jaren zullen blijven toenemen." De brief meldt niet waarom AIPAC stopt met die steun en wat die uitdagingen zijn.

Publieke opinie

AIPAC is de laatste jaren steeds meer onder vuur komen te liggen vanwege omstreden standpunten. Zo steunt de pro-Israëlische lobbygroep de verwoestende oorlog in Gaza en is ze voorstander van de oorlog in Iran.

Politieke kandidaten die openlijk worden gesteund door AIPAC worden geconfronteerd met felle kritiek en verliezen zelfs stemmen. De grootste nederlaag leed AIPAC bij de Democratische voorverkiezing tussen Abdul El-Sayed en Haley Stevens in de staat Michigan.

Beiden streden deze zomer voor een Senaatszetel. AIPAC stak 30 miljoen dollar in de campagne van Stevens, de grootste investering in één race ooit, om El-Sayed te verslaan. Maar de Israël-kritische El-Sayed won die strijd nipt van de pro-Israëlische Stevens.

Steeds meer politici hebben openlijk kritiek op de pro-Israëlische groep en distantiëren zich van AIPAC omdat de publieke opinie over Israël in de VS is veranderd. Volgens recente peilingen hebben veel Amerikanen een negatieve houding tegenover Israël en tegenover de nauwe banden tussen dat land en de VS.

Andere strategie

AIPAC zegt voor een andere strategie te kiezen en individuele donateurs aan te sporen om rechtstreeks aan politieke kandidaten te doneren, schrijven Amerikaanse media.

Ook blijft AIPAC het aan de lobbygroep gelieerde superPAC United Democracy Project steunen. Een superPAC is een comité dat onbeperkt geld mag inzamelen en via reclame invloed probeert uit te oefenen op de verkiezingen. De lobbygroep zegt dat de presidentiële verkiezingen in 2028 een "nog sterkere inzet voor een pro-Israëlisch beleid" vragen.

Een 'luide galm', 'voortdurend geruis' of een 'irritante piep': omwonenden van de Euromast in Rotterdam klagen al maanden over geluidsoverlast uit de toren. De Milieudienst Rijnmond onderzoekt wat de oorzaak is, maar het antwoord blijft tot nu toe uit.

"Je hoort het geluid echt de hele tijd", vertelt omwonende Sasha bij Rijnmond. "Sinds juni slapen we niet meer. Je wordt er tig keer wakker van."

Sinds juni kwamen honderden meldingen binnen bij Milieudienst Rijnmond (DCMR), de gemeente Rotterdam en de Euromast zelf. Deze week alleen al waren het er minstens 75. Het geluid lijkt afhankelijk van weersomstandigheden zoals de wind, blijkt uit de klachten.

Geen loshangende kabels

DCMR begon een onderzoek. Eerst werd gedacht dat het geluid werd veroorzaakt door loshangende kabels. De Euromast was sinds januari gesloten voor een grote opknapbeurt; mogelijk hing in het kader daarvan het een en ander los. Een aannemer heeft diverse kabels daarom strakker gespannen.

Maar het mocht niet baten: in juli ging de Euromast weer open en waren de werkzaamheden voorbij, maar het irritante geluid niet.

Zo klinkt het geluid:

Nu het herfst is, is het geluid erger geworden, zegt Sasha. Ze denkt dat dat door de wind komt. "Het is geen irritante fluittoon meer, maar echt een hard gegier. Ik zet 's avonds de tv harder om het niet te hoeven horen."

Hogere deel

DCMR heeft inmiddels vastgesteld dat het geluid uit het hogere deel van de toren komt. Maar de oorzaak is nog steeds onduidelijk. Het onderzoek is complex, omdat het geluid volgens de milieudienst niet voortdurend te horen is.

Inmiddels is een gespecialiseerd ingenieursbureau ingeschakeld om te helpen met het zoeken naar de bron van het geluid.

Tegelijk kan DCMR niet uitsluiten dat sommige meldingen een andere oorzaak hebben en dat de Euromast niet de enige bron is van de gemelde geluidsoverlast.

De Britse actrice Judi Dench stopt definitief met acteren. Haar oogaandoening maakt het onmogelijk haar werk weer op te pakken. Ze kan ook niet meer lezen, vertelt de 91-jarige Oscarwinnares aan de BBC.

Dench kreeg al in 2012 de diagnose leeftijdsgebonden maculadegeneratie. Die aandoening tast het zicht aan. De specifieke vorm die Dench heeft, komt vooral voor bij mensen van boven de vijftig.

Haar zichtproblemen maakten het de afgelopen jaren steeds moeilijker om te werken. Zo had ze moeite om goed te kunnen zien op filmsets en kostte het haar steeds meer moeite om teksten uit haar hoofd te leren. Inmiddels is de aandoening zo ernstig dat ze bijna niets meer ziet en moeite heeft om gezichten te herkennen.

Ondanks haar oogaandoening blijft Dench in het openbaar verschijnen. Ook wil ze op de radio blijven vertellen over haar leven met verminderd zicht. Over ouder worden zegt Dench dat ze het vervelend vindt, maar dat ze er niet te veel over probeert na te denken.

De baas van James Bond

Dench heeft een carrière van meer dan zeventig jaar achter de rug. Ze werd wereldberoemd door haar rol als M, de baas van James Bond. Die rol speelde ze voor het eerst in de film GoldenEye uit 1995. In totaal speelde de Britse actrice de rol van M in acht James Bond-films.

Als kers op de taart won ze een Oscar voor beste vrouwelijke bijrol in de film Shakespeare in Love uit 1998. Daarnaast werd Dench nog zeven keer genomineerd voor een Oscar.

In het interview met de BBC vertelt Dench ook over haar liefde voor het werk van William Shakespeare. Die ontstond toen ze negen jaar oud was en haar broer de rol van koning Duncan speelde in de film Macbeth.

Wat haar uiteindelijk echt voor Shakespeare won, waren zijn sonnetten. Volgens Dench wist de schrijver de gevoelens in de klassieke gedichten, van precies veertien regels, zo eenvoudig te verwoorden dat ze het ritme van je hart weerspiegelen.

Hij wist wel dat ze iets waard waren, de Pokémonkaarten die op zijn zolder lagen te verstoffen. Maar dat hij in één klap miljonair zou worden dankzij zijn verzameling, kwam als een complete verrassing. Het overkwam een gepensioneerde huisschilder in Groot-Brittannië, die anoniem wil blijven.

De verzameling begon met zijn zoon, die eind jaren 90 kaarten spaarde en ruilde met vriendjes op school. Pokémon bestond nog maar net. Ook de vader van de jongen kreeg de smaak te pakken.

De man verzamelde uiteindelijk 42 complete sets. Een deel bleef helemaal ongebruikt en dus in perfecte staat. Zo'n set kostte toen ongeveer 300 pond. De man dacht dat het wellicht een goede investering zou zijn.

Naar zolder

Dat gevoel bleek te kloppen, want de kaartjes uit Japan werden een enorme hit. Later volgden videogames, series en zelfs Pokémonfilms.

Maar toen zijn puberzoon andere interesses kreeg, verwaterde ook bij de man de belangstelling en verdwenen de kaartjes naar zolder.

Pas na vijftien jaar kwam de doos met Pokémonkaartjes weer tevoorschijn. Een berichtje in de lokale krant over een waardevolle Pokémonkaart had de man aan het denken gezet. Hij bracht zijn verzameling daarop naar een veilinghuis.

Daar zagen ze meteen de waarde in van de verzameling. "Toen we zagen wat hij had, alles in onberispelijke staat, konden we het niet geloven", vertelde een kaartendeskundige van Ewbank's Auctions tegen de BBC.

'Booming'

Het veilinghuis wist vooraf al flink wat aandacht te trekken. Volgens de eigenaar ging dat zonder veel moeite, want Pokémon is volgens veilingmeester Andrew Ewbank op dit moment 'booming'.

Het waardevolst was de Legendary Collection Complete Master Set. De geschatte opbrengst lag tussen de 15.000 en 20.000 pond. Maar het liep anders: die ene set werd verkocht voor 100.000 pond, ruim 119.000 euro.

De veiling zou voor het veilingbedrijf de meest lucratieve ooit worden. De hele collectie kaartjes van de man uit Woking bleek 1,56 miljoen pond waard. Dat is ruim 1,8 miljoen euro.

De 29-jarige vrouw uit Amsterdam die vorige week dood werd gevonden, had op de dag van haar verdwijning "verontrustende berichten naar een bekende" gestuurd. Dat deed Hajar op zondagochtend 4 oktober, op dezelfde dag dat de ouders contact hadden opgenomen met agenten, meldt de politie.

Wat ze precies heeft gestuurd, wil de politie niet zeggen. De Telegraaf zegt WhatsApp-berichten te hebben ingezien waarin Hajar "Help me. Now. He is killing me" stuurde aan een familielid. Het familielid zegt tegen de krant woest te zijn dat de politie 24 uur heeft gewacht voordat de zaak als urgent werd behandeld.

De politie zegt dat Hajar vaker langere tijd weg was, maar altijd weer terugkwam. Ook dat weekend vertrok ze met een koffer, alleen keerde ze niet meer terug. De politie zegt dat Hajar de appjes in de ochtend verstuurde. Daarna kregen familieleden geen contact meer met haar, waarna ze 's avonds contact opnamen met agenten, aldus de politie. Het is niet duidelijk waarom dat niet meteen gebeurd is.

Dag later toch urgent

"Op basis van alle op dat moment bekende feiten en omstandigheden is de vermissing op dat moment beoordeeld als niet urgent", zegt de politie. Vanwege privacyredenen wordt daar verder niets over gezegd. Maandagavond, een dag later, werd de vermissing alsnog urgent gemaakt, omdat er nog altijd geen contact was met Hajar.

"Die inschatting wordt gemaakt door een hulpofficier van justitie", zegt de politie. "Dat gebeurt op basis van feiten en omstandigheden rondom de vermissing, zoals het gedrag en de persoonlijke omstandigheden van de vermiste, de mededelingen van de melder en andere relevante informatie."

Familieleden gaven volgens de politie die dag geen toestemming om haar foto te publiceren. Wel hebben rechercheurs op meerdere manieren haar proberen te vinden, aldus de politie, bijvoorbeeld door haar telefoon te lokaliseren. Een pand in de Amsterdamse wijk Buitenveldert werd die nacht doorzocht, maar daar werden de vrouw en haar telefoon niet gevonden.

Verdachte aangehouden

Uiteindelijk werd haar lichaam op 16 oktober alsnog gevonden, in een koffer in het water aan de Amsteldijk. In verband met haar dood is een man van 23 jaar aangehouden. Hij heeft de Somalische nationaliteit en woont sinds zijn zesde in Nederland. Deze Abdi A. heeft een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd en had op het moment van zijn arrestatie geen vaste woon- of verblijfplaats.

De man werd dinsdag in het Noord-Hollandse dorp Spierdijk opgepakt nadat hij zijn pleegvader had mishandeld met een hamer. Hij wordt morgen voorgeleid aan de rechter-commissaris, die besluit of hij langer blijft vastzitten.

Op 1 november stopt de gratis pendelbus waarin mensen hun fiets over de Afsluitdijk kunnen vervoeren tijdelijk met rijden. De afgelopen jaren werd in de winterperiode amper gebruikgemaakt van de dienst, daarom heeft Rijkswaterstaat besloten het geld te besparen.

Al jaren kan er niet gefietst worden over de 32 kilometer lange waterkering. In 2019 ging het fietspad dicht vanwege de versterking van de dijk en de vernieuwing van sluizen en pompen. Het pad is sinds 2024 weer grotendeels open, maar helemaal naar de overkant fietsen kan nog niet. Om daar toch met tweewieler en al te komen, konden mensen gebruikmaken van de gratis pendelbus.

Leeg heen en weer

Maar in de winter rijdt die vaak leeg op en neer, zegt een woordvoerder van Rijkswaterstaat tegen Omrop Fryslân. Gemiddeld maakten nog geen dertig mensen per maand gebruik van de bus, tegen maandelijks 3000 mensen in de zomer. "We zijn vorig jaar een flink aantal dagen leeg heen en weer gereden. Dat is zonde van het geld."

Vanaf 1 maart kunnen reizigers weer gebruikmaken van de bus. Later in het jaar moet fietsen over de Afsluitdijk weer helemaal mogelijk zijn: er worden tijdelijke fietsbruggen geplaatst. Die worden waarschijnlijk in het derde kwartaal van 2027 in gebruik genomen.

Fietsbrug goedkoper

De keuze voor het plaatsen van die tijdelijke fietsbruggen is gebaseerd op financiën. Het laten rijden van de fietsbus tijdens de werkzaamheden zou 14 miljoen euro kosten. Eerder dit jaar heeft het kabinet op verzoek van de Tweede Kamer bekeken of er geen goedkopere oplossing zou zijn.

Dat bleek het geval: de aanleg van tijdelijke fietsbruggen. Dat zou volgens berekeningen zo'n 5 miljoen euro gaan kosten.

In Duitsland is een Oekraïense man gearresteerd die zou hebben gespioneerd voor Rusland. Hij wordt onder meer verdacht van het doorspelen van militaire informatie over de NAVO. De man verbleef in de oostelijke deelstaat Brandenburg, die grenst aan Polen.

De arrestatie werd als eerste gemeld door Duitse media en is later bevestigd door het Openbaar Ministerie van Brandenburg. De leeftijd en woonplaats van de man zijn niet bekendgemaakt. De verdachte zou sinds juli 2025 in contact hebben gestaan met een niet nader genoemde Russische inlichtingendienst.

De Oekraïner wordt ervan beschuldigd informatie over de productie van pantservoertuigen, munitie en explosieven te hebben gedeeld. Ook militaire installaties aan de oostflank van de NAVO zouden in de gaten zijn gehouden.

Aanslagen en sabotage

De afgelopen jaren zijn in Duitsland geregeld mensen opgepakt op verdenking van spionage voor Rusland of zelfs voor het beramen van aanslagen en sabotageacties. Twee maanden geleden werd een Oekraïner veroordeeld tot vijftien maanden cel wegens het voorbereiden van brandaanslagen namens Rusland. Twee andere Oekraïners werden vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs.

De Duitse autoriteiten houden Moskou ook verantwoordelijk voor de drone met explosieven die in augustus werd gevonden bij het vliegveld van Leipzig. Het Kremlin heeft de beschuldigingen steeds afgedaan als onzin. Volgens onderzoekers en westerse inlichtingendiensten staat echter vast dat Rusland de hybride oorlog tegen Europese landen steeds verder opvoert vanwege hun militaire steun aan Oekraïne.

Het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) heeft signalen gekregen dat inmiddels misbruik is gemaakt van het grote lek in programmeertaal PHP. "We zien pogingen om de kwetsbaarheden te misbruiken en we krijgen de eerste signalen binnen dat dat met succes gebeurt", zegt een woordvoerder. Eerder zei het NCSC dergelijke signalen nog niet te zien.

Het NCSC adviseert bedrijven om systemen snel te updaten. "Pogingen om het lek te misbruiken gaan al sinds gisteren rond. We hebben contact met allerlei organisaties in binnen- en buitenland, en via die weg krijgen we signalen binnen dat er misbruik plaatsvindt."

Wat de concrete signalen precies inhouden, wil het NCSC niet zeggen. De instantie doet onderzoek, maar dat kan nog maanden in beslag nemen.

Beschermd

Tegelijkertijd zijn veel websites inmiddels beschermd, blijkt uit onderzoek van de NOS. Zeker 113.000 Nederlandse websites hebben aantoonbaar een nieuwere versie van PHP geïnstalleerd. Daardoor zijn die websites niet meer kwetsbaar voor het lek.

Wel zijn circa 145.000 Nederlandse websites mogelijk nog kwetsbaar. Dat is op afstand niet met zekerheid te zeggen. Het gaat om sites die een oude PHP-versie draaien, maar die kunnen via een andere weg toch worden beschermd.

Veel problemen

Het lek in programmeertaal PHP, waar veel websites mee zijn gebouwd, leidde gisteren tot veel problemen. Zo ging de website van RTL Nieuws offline, evenals een aantal overheidssites. Ook konden gemeenten die vergadersysteem Notubiz gebruiken niet inloggen, net als boekhouders die met software van Exact werken.

Dat gebeurde uit voorzorg, om te voorkomen dat hackers het lek zouden misbruiken. Op dat moment waren er namelijk nog geen patches voorhanden, digitale pleisters waarmee serverbeheerders hun website kunnen beschermen.

Iets voor 16.00 uur kwam de oplossing beschikbaar, waarna veel websites in de loop van de middag en avond weer online kwamen.

Twee vrouwen die meer dan anderhalf jaar geleden werden ontvoerd in het West-Afrikaanse land Niger, zijn vrijgelaten. De 76-jarige Oostenrijkse Eva Gretzmacher en de 69-jarige Zwitserse Claudia Abbt werden in januari en april vorig jaar gegijzeld in Agadez, een stad in het midden van het land.

Zowel de Oostenrijkse als de Zwitserse regering heeft vandaag de vrijlating bevestigd. Nadat beide vrouwen waren overgebracht naar de Libische stad Benghazi en daar medisch waren gecontroleerd, vlogen ze terug naar Europa.

Gewapende mannen

Gretzmacher werd in januari door gewapende mannen ontvoerd uit haar huis in Agadez, waar ze meer dan twintig jaar woonde en werkte als ontwikkelingswerker en humanitair hulpverlener.

Een paar maanden later werd ook Abbt in Agadez ontvoerd. Ook zij werkte al vele jaren als maatschappelijk werker in de Nigerese stad. De vrouwen werden gedurende hun gevangenschap overgebracht naar buurland Mali.

Losgeld en mensensmokkel

Het is volgens Afrikaanse media nog altijd onduidelijk waarom en door wie de vrouwen zijn ontvoerd. Geen enkele groepering heeft de verantwoordelijkheid voor de ontvoering opgeëist, al wordt in Afrikaanse media gewezen naar IS of groeperingen die daaraan gelieerd zijn.

Het is bekend dat er in de Sahel-regio gewelddadige bendes actief zijn die veel geld verdienen aan mensensmokkel en het ontvoeren van buitenlanders. Of er in dit geval ook losgeld is betaald, is niet bekend.

Libische generaal

Geruchten dat de vrouwen waren bevrijd, kwamen vorige week al naar buiten. Gisteren maakte persbureau Reuters hier melding van en vandaag kwam de officiële bevestiging. Christoph, de zoon van Gretzmacher, vertelde eerder aan RTL Nieuws over zijn inspanningen om zijn moeder vrij te krijgen.

Hij zocht onder meer contact met de Libische generaal Haftar, die met succes bemiddelde bij andere ontvoeringen. Op beelden is te zien dat Abbt zich rechtstreeks tot hem richt. "Ik ben heel blij dat ik ben vrijgelaten. Ik bedank Haftar en zijn zoon, generaal Saddam Khalifa Haftar, voor alles wat zij hebben gedaan om ons te bevrijden. Heel erg bedankt."

Het begrenzen van de rente op studieleningen op maximaal 2,5 procent is risicovol en duur. Dat schrijft minister Letschert van Onderwijs (D66) aan de Tweede Kamer. De minister "baalt ervan", maar komt tot de conclusie dat het plan vele malen duurder is dan gedacht.

De coalitie had er 40 miljoen voor gereserveerd, maar het wordt minstens vier keer zo duur. Dat zou gevolgen hebben voor de rest van de onderwijsbegroting en de schatkist. Letschert wil snel met de Kamer in gesprek over de problematiek, schrijft ze.

Bedrag kan snel oplopen

Veel studenten lenen geld van de overheid om zo hun studietijd te kunnen betalen. De meesten moeten dat geleende bedrag na hun studie terugbetalen. Over dat geleende bedrag betalen ze rente. Lange tijd was die 0 procent, maar de laatste jaren is het percentage aan het stijgen. Daardoor kan het bedrag dat (oud-)studenten moeten aflossen, snel oplopen.

Om die reden spraken D66, VVD en CDA in het coalitieakkoord af een renteplafond in te stellen van 2,5 procent. Hiervoor reserveerden ze 40 miljoen euro.

Rente al boven 2,5 procent

De discussie over het maximeren van de rente op 2,5 procent is de laatste weken weer actueel. Begin oktober ging de rente op studieleningen namelijk opnieuw omhoog, voor honderdduizenden studenten zelfs met een procentpunt naar 3,28 procent. Daarmee is de rente voor veel (oud-)studenten nu hoger dan de coalitiepartijen wenselijk vinden.

Letschert zegt de zorgen van studenten te begrijpen, maar zegt dat met het geld dat nu is gereserveerd voor de maximale rente de plannen niet kunnen worden uitgewerkt.

Rentestijgingen leidden de afgelopen jaren geregeld tot protesten:

Dat het plan voor een renteplafond een groot risico is voor de schatkist van de overheid, is al jaren op het ministerie bekend. In 2023 waarschuwde toenmalig onderwijsminister Dijkgraaf dat een renteplafond het ministerie van Onderwijs helemaal kan 'leegtrekken'.

Dat zit zo: om de studieleningen uit te betalen, moet de overheid zelf ook leningen aangaan. Als de rente over die lening hard stijgt, moet het ministerie het verschil zelf bijleggen. Dat kan al snel oplopen tot tientallen miljoenen euro's per jaar.

Daarbij komt dat het voor de hand ligt dat studenten bij een renteplafond veel meer zullen lenen dan ze nodig hebben. Voor het geld dat ze daarmee vrijspelen, krijgen ze op de bank of elders een veel hogere spaarrente.

Dit risico kan het ministerie verkleinen door het renteplafond alleen voor de huidige generatie studenten in te voeren. Alleen is dat volgens het ministerie van Onderwijs moeilijk uitvoerbaar omdat uitkeringsinstantie DUO dan onderscheid moet gaan maken tussen verschillende generaties studenten.

Hoeveel (oud-)studenten betalen studierente?

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek zijn er op dit moment ruim een miljoen oud-studenten met een studieschuld. Ook zijn er 400.000 mensen die nu studeren en een studieschuld hebben.

Het totale bedrag aan studieschuld is op dit moment zo'n 28 miljard euro. 145.000 mensen hebben een studieschuld van meer dan 50.000 euro.

Ondanks de eerdere waarschuwingen, zetten de huidige coalitiepartijen het plan voor een renteplafond toch in hun akkoord. Studentenorganisaties willen de coalitie aan die belofte houden. Zij roepen studenten op een petitie te ondertekenen.

Vooral de boosheid bij oud-studenten die onder het leenstelsel studeerden is groot. Toenmalig minister Bussemaker zei bij de invoering van dat leenstelsel dat studenten geen leenangst moesten hebben. Nu blijken de gevolgen van die hoge lening voor hen groter dan gedacht.

De rente op studieleningen is wel altijd een stuk lager dan op andere (commerciële) leningen. Ook zijn de terugbetalingsregels soepel: wie geen of nauwelijks inkomen heeft, hoeft niet terug te betalen. Ook kunnen studenten het terugbetalen tijdelijk pauzeren.

"Ik wil helemaal niets van Rusland, maar zij hebben mijn huis verwoest. En daar moeten ze voor betalen." Oleksandr Tereshchenko veegt regelmatig de tranen van zijn wangen terwijl hij vertelt hoe hij zijn woning is kwijtgeraakt bij de Russische inval in Oekraïne. "Ik ben geen militair, geen soldaat. Mijn huis was geen legerbasis."

Tereshchenko is een van de vele Oekraïners die van Rusland compensatie eisen voor de schade die ze hebben geleden door het geweld in hun land. Door de rechter in eigen land worden ze veelal in het gelijk gesteld, maar daar trekken de Russische autoriteiten zich niets van aan.

Daarom proberen diverse Oekraïense burgers en bedrijven het nu via een Nederlandse rechtbank, zo blijkt uit verschillende lopende rechtszaken.

Kans in Nederland

De gedupeerden kiezen om verschillende redenen voor Nederland. Tereshchenko doet dat uit hoop, legt hij uit: "Vanwege de geschiedenis en rechtszaak met het neerhalen van vlucht-MH17. Als er ergens een kans is, dan is het in Nederland, de hoofdstad van mondiale rechtvaardigheid", verwijst hij naar het International Strafhof in Den Haag.

Tereshchenko en zijn gezin woonden in Horenka. Dit slaapstadje ten noorden van Kiev veranderde in februari 2022 in een oorlogsgebied, toen Russische troepen het nabijgelegen vliegveld in handen probeerden te krijgen voor de aanval op Kyiv.

"Ons appartement werd bestookt door tanks, raketten, alles", zegt Tereshchenko. "We moesten naar de kelder vluchten. Toen het even rustig werd, slopen we naar buiten. Van ons appartement was niets meer over."

Tereshchenko, in eigen land advocaat, is realistisch over zijn kansen voor de Nederlandse rechtbank: "Ik geef mij 0,1 procent kans, maar ik probeer het toch. Als het lukt, dan kunnen meer mensen die hun huis hebben verloren door het Russische geweld iets terugkrijgen."

'Alter ego'

Toch is er ook een andere reden waarom Oekraïners hun rechtszaken tegen Rusland in Nederland proberen uit te vechten. In Nederland bevindt zich nog altijd veel Russisch geld, bijvoorbeeld van in Nederland gevestigde dochterbedrijven van gasgigant Gazprom.

De Hoge Raad oordeelde dit jaar dat Gazprom als staatsbedrijf mag worden gezien als een "alter ego" van de Russische staat. Om die reden mag een claim tegen Rusland via Gazprom nu worden behandeld door een Nederlandse rechtbank.

Bijvoorbeeld die van Farm Syu Zhnyva. Dit Oekraïense landbouwbedrijf had graansilo's in de regio's Zaporizja en Cherson. Die silo's werden deels leeggeroofd "door Russischsprekende personen met Russische militaire uniformen", staat in een tussenuitspraak van het Haagse gerechtshof uit juni. De rest van het graan is bedorven.

Door de malaise is Syu Zhnyva inmiddels failliet. In Oekraïne had een rechtbank geoordeeld dat het graanbedrijf recht heeft op 75 miljoen euro aan schadevergoeding. Maar omdat Gazprom niet betaalt, werd in 2024 beslag gelegd op het vermogen van Gazprom in Nederland.

Lastig, niet uniek

Via de rechter een schadevergoeding bij een Staat afdwingen is niet uniek. Wel is het moeilijk een Staat aan te klagen, benadrukt Mathijs ten Wolde, hoogleraar internationaal privaatrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen: "Zeker in een ander land."

Ten Wolde wijst naar Artikel 431 in het Nederlandse wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Daarin staat dat uitspraken van buitenlandse rechtbanken hier niet kunnen worden uitgevoerd. Om die reden legt Rusland door Oekraïense rechtbanken toegewezen schadevergoedingen ook naast zich neer.

Uitzonderingen worden gemaakt bij uitspraken in landen waar de rechtspraak voldoet aan internationale standaarden, zegt Ten Wolde: "Als de procedures zorgvuldig zijn doorlopen, als een gedaagde voldoende gelegenheid heeft gekregen zich te verweren en het niet in strijd is met de openbare orde."

Geld in Nederland

Als dat het geval is, maakt een inwoner of bedrijf uit Oekraïne kans om via een Nederlandse rechtbank de schade te verhalen. Bijvoorbeeld door beslag te laten leggen op de vele Russische tegoeden die hier staan, van onder meer Nederlandse dochters van Russische bedrijven.

Juridisch experts die de NOS sprak noemen de lopende rechtszaken zeer interessant, ook omdat dit juridisch onontgonnen gebied is. Wel benadrukken zij dat dit daarom een zaak van de lange adem kan worden.

De NOS heeft de advocaat van Gazprom Nederland om een reactie gevraagd over de lopende rechtszaken. Die laat weten daar vanwege geheimhoudingsplicht niet inhoudelijk op te kunnen reageren.

Claimscommissie in Nederland

Nederland kondigde eind vorig jaar aan gastland te willen worden voor een speciale commissie waar Oekraïners hun geleden oorlogsschade tijdens de Russische invasie kunnen claimen. Op dat moment waren er al meer dan 80.000 schadeclaims geregistreerd.

Deze claimscommissie is nog niet operationeel, zo laat het ministerie van Buitenlandse Zaken weten. Dat kan pas als minimaal 25 staten die het oprichtingsverdrag hebben ondertekend, het verdrag ook ratificeren. Daarnaast moeten deze landen garant staan voor minimaal de helft van het benodigde totaalbudget van 7,4 miljoen euro.

Vooralsnog hebben tien landen, waaronder Nederland, en de Europese Unie het verdrag voor de claimscommissie geratificeerd. Buitenlandse Zaken verwacht dat halverwege 2027 de overige zestien landen hun handtekening hebben gezet.

Van DigiD tot de Franse overheid, en van RTL Nieuws tot Schiphol. Sites van allerlei instanties gingen gisteren een paar uur offline. Er zaten lekken in PHP, een taal om sites te programmeren. Doordat die lekken op straat lagen, waren de sites kwetsbaar voor hackers. En dus was het veiliger om websites even uit de lucht te halen. Wat zegt dit lek over de kwetsbaarheid van ons internet?

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Volgens techjournalist van de NOS Joost Schellevis kan je PHP vergelijken met een onderbroek. Iedereen gebruikt het, het is belangrijk, maar normaal blijft het onzichtbaar. Met behulp van AI is het lek in die onderbroek nu gevonden.

Kunstmatige intelligentie is een vloek en zegen voor de kwetsbaarheid van het internet. Aan de ene kant worden meer lekken gedicht die een mens moeilijk kan vinden. Aan de andere kant kunnen hackers die kwaad in de zin hebben, makkelijker toeslaan.

Ook techsite Tweakers ging offline. Dat was jammer, want juist daar wilden ze over dit lek schrijven. Normaal gesproken wordt er pas over geschreven als de oplossing, een patch, voorhanden is. Maar nu ging die volgorde overhoop, waardoor het halve internet op zwart ging. Tweakers-hoofdredacteur Wout Funnekotter vreest dat dit niet de laatste keer zal zijn.

Reageren: Mail naar dedag@nos.nl
Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek
Redactie: Wouter Sloekers

De Kansspelautoriteit (Ksa) heeft een recordboete van 37 miljoen euro opgelegd aan een gokbedrijf. Het gaat om het illegale gokbedrijf EOD Code SRL, geregistreerd in Costa Rica. Het bedrijf biedt in ons land op allerlei websites kansspelen aan zonder vergunning, zoals Instantcasino en Skyhills.

De toezichthouder had in 2024 al vastgesteld dat het bedrijf in overtreding was. EOD Code is toen gewaarschuwd dat het een boete kon krijgen voor de misstanden. Het eerste onderzoek van de Ksa richtte zich op Instantcasino, maar later bleek dat er zeker nog elf andere illegale goksites actief zijn.

Op de sites ontbrak het aan zichtbare leeftijdsverificatie en hadden bezoekers de mogelijkheid om te betalen met crypto en anonieme betaalmethoden. Daardoor heeft het bedrijf nu een boete gekregen op basis van een inschatting van de gehaalde omzet. "We hebben verschillende instrumenten die we kunnen inzetten en zetten die ook allemaal in, waaronder het opleggen van een boete", zegt de KSa.

De toezichthouder ziet geregeld dat dit soort partijen, die opereren vanuit het buitenland, de boete niet betalen.

Geen reactie

EOD Code heeft keer op keer de gelegenheid gehad om te reageren op de Kansspelautoriteit, maar een reactie bleef uit, meldt de toezichthouder.

Om de toegang tot de illegale sites te blokkeren hebben ze nog andere mogelijkheden. Zo werkt de Ksa samen met hostingpartijen en betaaldienstverleners om de toegang tot goksites te blokkeren.

De opgesloten oud-leider van Myanmar Aung San Suu Kyi heeft voor het eerst in vijf jaar haar zoon telefonisch mogen spreken. Kim Aris schrijft op Facebook dat "woorden niet kunnen uitdrukken hoeveel het betekent om haar stem weer te horen". Hij mocht haar bellen op de ambassade van Myanmar in Londen, is te zien op foto's die het regime naar buiten heeft gebracht.

"Ik ben diep dankbaar voor iedereen die mijn moeder en mij heeft bijgestaan. Ik ben ervan overtuigd dat jullie aandacht dit moment mogelijk heeft gemaakt. Blijf je alsjeblieft uitspreken totdat ze weer vrij is."

De overwinning van Suu Kyi's partij bij de verkiezingen in november 2020 mondde uit in een nieuwe machtsgreep door het leger, die nog altijd voortduurt. Suu Kyi werd in 2021 vastgezet, na een periode waarin de militaire machthebbers juist voorzichtige hervormingen hadden toegestaan.

Schijnproces

In een schijnproces werd Suu Kyi veroordeeld tot 20 jaar cel wegens verkiezingsfraude en corruptie. Onafhankelijke waarnemers zeggen dat er geen bewijs is voor die aantijgingen en mensenrechtenorganisaties spreken van een politiek proces.

De 81-jarige Suu Kyi zit momenteel op een onbekende locatie in huisarrest. In augustus mocht ze voor het eerst in vijf jaar bezoek ontvangen van het Rode Kruis.

Eerder deze week gaf het regime voor het eerst in maanden foto's van haar vrij. Daarop was te zien hoe ze twee boeken en correspondentie van de Britse koning Charles overhandigd kreeg.

Met de voorzichtige openheid over Suu Kyi zou het regime goodwill willen kweken bij de internationale gemeenschap. De junta zoekt al langer de aansluiting bij buurlanden, omdat het land na de staatsgreep internationaal geïsoleerd raakte.

Aris vindt dat ondanks dit soort bescheiden handreikingen het einddoel niet vergeten mag worden. "Laat niet de illusie ontstaan dat alles normaal is", reageerde hij op de foto's van zijn moeder. "De grondrechten van mijn moeder worden nog altijd geschonden."

Ook na het telefoongesprek, waarover hij geen verdere details deelde, zei hij dat Suu Kyi "niet gegijzeld mag worden of gebruikt als wisselgeld voor diplomatieke erkenning, het afschalen van sancties of politiek gewin".

"Vrijheid is geen ruilmiddel", benadrukte hij in een oproep aan het Verenigd Koninkrijk, de oude kolonisator van Myanmar. "Mijn moeder en alle andere politieke gevangenen moeten onmiddellijk en zonder voorwaarden vrijkomen."

De politie in Ter Apel krijgt hulp van de marechaussee om de problemen in het dorp aan te pakken, meldt RTV Noord. Een groep migranten, met name 'veiligelanders', zorgt voor veel overlast in het Groningse dorp.

Het gaat volgens burgemeester Velema onder meer om winkeldiefstal en ruzies. "We hebben te maken met een zeer hoog aantal winkeldiefstallen", zegt hij tegen RTV Noord. Gemiddeld gaat het twintig keer per week mis.

Ook zijn er volgens de burgemeester geregeld incidenten op en rond het terrein van het aanmeldcentrum, zoals steekpartijen. De overlast is inmiddels zo groot geworden dat de gemeente Westerwolde om extra inzet van de marechaussee heeft gevraagd.

Gesprek met asielminister

Vorige maand maakte de burgemeester bekend dat het ministerie met nieuwe maatregelen zou komen om de overlast in Ter Apel tegen te gaan. Ruim een maand later is daar onvoldoende van terechtgekomen, zei Velema gisteravond in de raad.

De burgemeester heeft vanavond een gesprek met minister Van den Brink van Asiel en Migratie. Ook asielorganisatie COA is hierbij aanwezig. Velema wil in dat gesprek duidelijk maken dat de afspraken om de overlast te verminderen ook nagekomen moeten worden. "Ik hoop dat er de komende weken wel resultaat wordt geboekt. Eigenlijk had deze overlast helemaal niet mogen ontstaan", aldus de burgemeester.

De marechaussee gaat in elk geval de komende maanden meehelpen in Ter Apel om de politie te ondersteunen. Tussen 2022 en 2024 sprongen marechaussees ook al bij in Ter Apel. "Het is spijtig dat dit nodig is", zegt een woordvoerder van het COA tegen RTV Noord. Het ministerie heeft nog niet gereageerd.

Aanmeldcentrum overvol

Het aanmeldcentrum in Ter Apel zit al maanden overvol. Twee weken geleden moesten twintig asielzoekers noodgedwongen buiten slapen in het gras in de regen, omdat er te weinig opvangplekken waren.

Afgelopen zomer probeerden asielzoekers meerdere keren een woonzorgcentrum binnen te komen op zoek naar een slaapplaats. Het verzorgingshuis heeft daarop beveiliging ingehuurd. "Dat zijn zaken die we nog niet eerder hebben gehad en waarom we contact opnemen met de minister", zegt Velema.

Alle protesten die komende zaterdag niet zijn georganiseerd door vakbonden, worden verboden. Dat zei de Franse president Macron na een uren durend spoedberaad met onder meer de Franse inlichtingendiensten. "Overal waar mensen demonstreren die daar geen recht op hebben, zal worden ingegrepen", aldus Macron. "We willen dat de rust terugkeert."

Ook gaf hij toe dat er "tekortkomingen" waren in de voorbereidingen op de demonstraties van afgelopen zaterdag. Toen liepen betogingen verspreid over het land uit de hand. Duizenden mensen trokken de straten op in onder meer Parijs, Lyon, Lille, Nice, Bordeaux en Marseille. Zeker 1500 winkels werden geplunderd, er waren brandstichtingen en er vonden confrontaties plaats tussen gemaskerde jongeren en de politie.

Uiteindelijk werden er meer dan 2300 mensen opgepakt voor de rellen. Een dag later haalde Macron live op de Franse televisie hard uit naar de relschoppers en zei hij dat iedereen die de Republiek ten val wilde brengen, ter verantwoording zal worden geroepen. Ondertussen gingen de rellen in Parijs zondag gewoon verder.

Macron erkende "een gebrek aan vooruitziendheid" in het geweld dat zaterdag én zondag uitbrak. Ook verwees hij weer expliciet naar "georganiseerde extreemlinkse groeperingen die de Republiek omver willen werpen met extreem gevaar, een zeer hoog geweldsniveau en zorgvuldige planning." Dat hij nu kiest voor een verbod op alle demonstraties die niet gelieerd zijn aan een vakbond, noemt hij daarom het gebruik van "gezond verstand".

Zaterdag worden opnieuw grootschalige protesten verwacht. Ook de gele hesjes hebben aangekondigd hierbij van de partij te zijn. Die protestbeweging ontstond in 2018 uit onvrede met de aangekondigde verhoging van de brandstofprijzen. Het ontaardde in een breder protest tegen de hoge kosten voor het levensonderhoud en inkomensongelijkheid.

Premier Lecornu heeft aangekondigd dat de demonstranten een enorme politie-aanwezigheid kunnen verwachten. Om de politie op momenten te ontzien, wordt ook het leger de straten opgestuurd.

Macron zei dat daar morgen verder over wordt gesproken, aangezien de veiligheidsdiensten volgens hem "onder immense druk" staan. Juist het harde politieoptreden tijdens de scholierprotesten zorgde al vóór de rellen van het weekend tot maatschappelijke verontwaardiging in Frankrijk.

Het stadsbestuur van Parijs heeft zijn inwoners en winkeliers opgeroepen zaterdag "extra alert" te zijn voor relschoppers die "niets met de sociale beweging te maken hebben". Ook moeten zij voor 12.00 uur hun vuilnisbakken, fietsen, terrassen en tuinmeubilair uit de openbare ruimte hebben verwijderd.

Tweede verdachte brand in Limoges

Vandaag werd ook bekend dat de politie een tweede verdachte heeft aangehouden voor het in brand steken van het 19de-eeuwse stadhuis van de stad Limoges. Het gaat om een 66-jarige man.

Dinsdag was een 34-jarige man aangehouden voor de brand waarbij de toren van het stadhuis instortte. Deze man wordt inmiddels ook verdacht van poging tot moord op de politieagenten die zich in het gebouw bevonden toen de brand uitbrak. Volgens Franse media behoorde deze verdachte tot een extreemlinkse groepering en was hij al bekend bij de Franse veiligheidsdiensten.

Het onderzoek naar wat er afgelopen zaterdag in Limoges precies is gebeurd is nog altijd gaande. Volgens Franse media wordt daarbij onderzocht in hoeverre de aanval op het stadhuis op voorhand georganiseerd was en welke krachten daar dan achter zouden zitten.

In Frankrijk protesteert men nu al weken tegen de gebrekkige staat van het onderwijs, de hoge kosten van het levensonderhoud en het regeringsbeleid.

In Frankrijk is voor het eerst een menselijke besmetting met het shamondavirus vastgesteld. Begin deze maand overleed een patiënt die de veeziekte had opgelopen. Er wordt nog onderzocht of dat ook de doodsoorzaak was; de gezondheid van de patiënt was al verzwakt door een andere aandoening.

De Franse autoriteiten spreken van een "uitzonderlijk geval" bij een patiënt die al een verzwakt immuunsysteem had. "Op basis van de huidige kennis van dit virus is er tot nu toe geen gezondheidsrisico voor de algemene bevolking", verzekeren de ministeries van Landbouw en Gezondheid.

Het Europese gezondheidsinstituut ECDC zegt de situatie nauwlettend te volgen. Het werkt aan extra testcapaciteit en biedt lidstaten hulp bij het volgen van de uitbraak onder vee.

Europese uitbraak

Shamonda werd in de jaren 60 voor het eerst vastgesteld bij runderen in Nigeria. Sindsdien dook het op in Afrika, Australië en Japan, maar deze zomer werd er voor het eerst ook een uitbraak vastgesteld in Europa. In juli werden de eerste gevallen gemeld bij runderen in Zuid-Duitsland, Zwitserland en Oost-Frankrijk. Later volgden meer landen, waaronder Nederland en België.

De ziekte veroorzaakt bij runderen diarree, koorts, spontane abortussen en een daling van de melkproductie. Bij paarden, die er ook aan kunnen lijden, lijken de symptomen op een aantasting van het zenuwstelsel. Begin deze maand werd de ziekte voor het eerst bij een paard in Nederland vastgesteld. Ook schapen, geiten en alpaca's kunnen de ziekte krijgen.

De ziekte wordt overgebracht door beten van knutten, kleine steekmugjes. Het ECDC wijst erop dat die vooral in de lente, zomer en herfst voorkomen en verspreiding in deze koudere maanden minder waarschijnlijk is.

Europese variant

Er wordt nog onderzocht hoe de patiënt in Frankrijk besmet is geraakt. Dat lijkt te zijn gebeurd in het oosten van Frankrijk. Tegen de ziekte is geen vaccin beschikbaar.

Het virus dat rondgaat in Europa is een andere variant dan het type dat al bekend was bij artsen. Het wordt daarom officieel SHAV-EU genoemd, voor Europees shamondavirus. Volgens de World Organisation for Animal Health is het nog te vroeg om te zeggen of deze variant zich zoals de andere zal uiten als een seizoensziekte.

De laatste websites van de Nederlandse overheid die vannacht nog onbereikbaar waren na het grote PHP-lek van gisteren, zijn nu weer online. De sites Meld Misdaad Anoniem en Overheid.nl zijn weer te bezoeken, net als enkele rechtspraakwebsites en de site van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

Ook NotuBiz is weer online. Dat is een dienst waarmee gemeenten, provincies en waterschappen officiële berichten publiceren. "Na grondig testen zijn alle systemen weer up and running", zo zegt een woordvoerder.

Veel persoonlijke en kleinere bedrijfs-websites zijn nog wel onbereikbaar, omdat hostingproviders die uit voorzorg nog even afgeschermd hebben, in afwachting van de update. Hostingproviders zijn bedrijven die voor klanten de opslagruimte en internetverbinding verzorgen, zodat ze dat zelf niet hoeven te doen.

Update

Nadat het lek gisterochtend wereldkundig was gemaakt door de stichting die de programmeertaal beheert, gingen wereldwijd veel bedrijfs- en overheidssites op zwart. Nadat de stichting een beveiligingsupdate had rondgestuurd, kwamen in de loop van de avond en nacht de meeste diensten weer online. Toch bleven enkele overheidsdiensten voor de zekerheid onbereikbaar tot vanochtend.

Er zijn als gevolg van de problemen met PHP nog geen gevallen bekend waarin er daadwerkelijk data gelekt of gestolen zijn in Nederland, zo meldt een woordvoerder van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Organisaties zijn wettelijk verplicht om het aan deze toezichthouder te melden als er een mogelijk datalek is waarbij persoonsgegevens betrokken zijn.

82 jaar nadat hij door een tikfout spoorloos was verdwenen, is een Duitse onderzeeër uit de Tweede Wereldoorlog teruggevonden in Het Kanaal. Duikers uit Plymouth vonden de U-672 32 kilometer uit de kust van Devon, op 70 meter diepte.

De onderzeeër raakte in juli 1944 beschadigd door een aanval van het Britse oorlogsschip HMS Balfour. D-day had net een maand eerder plaatsgevonden en Het Kanaal werd goed in de gaten gehouden om aanvallen op troepentransporten te voorkomen.

Door een dieptebom was de romp van de U-672 gaan lekken, dus daarom besloot kapitein Ulf Lawaetz het bevel te geven het schip te verlaten. De onderzeeër werd naar de oppervlakte gebracht, de bemanning stapte in reddingsboten en men liet het schip zinken door de luiken open te zetten.

De 52 bemanningsleden werden een dag later gespot door een overvliegend Brits vliegtuig en aan boord genomen van passerende schepen. Ze zouden de rest van de oorlog krijgsgevangen blijven, opvallend genoeg sneuvelde er bij de aanval niemand.

Verrassing en mysterie

Jarenlang was niet bekend waar de U-672 was terechtgekomen op de zeebodem. De coördinaten van de Britse aanval waren wel vastgelegd, maar op die plek werd nooit een wrak gevonden.

Deze zomer waren diepzeeduikers dan ook verrast toen ze doken bij een wrak dat op kaarten was aangegeven als een stoomschip dat in 1917 was gezonken. Onderwater ontdekten ze echter dat het om een onbekende onderzeeër ging, liggend op zijn bakboordzijde.

"We zagen eerst wat vissen en kwamen toen precies bij de boeg uit", zegt Dominic Robinson, die een tweede duik leidde. "Het mooie aan onderzeeërs is dat ze een mooie romp hebben, scherp als een mes. Dat was het eerst dat we zagen."

Vraag bleef wel wat deze onderzeeër deed op een plek 74 kilometer van waar hij zou zijn vergaan. Robinson en zijn team ontdekten dat er een fout in het papierwerk was geslopen: doordat twee cijfers van een coördinaat waren verwisseld, bleek dat de aanval totaal ergens anders was geweest,

Het maakte de vondst voor Robinson extra spannend. "We kennen het lot van verreweg de meeste Duitse onderzeeërs, bijna alle die in Het Kanaal zijn gezonken zijn geïdentificeerd. Dit was dus een van de weinige mysteries die er nog waren."

De U-672 was in 1943 te water gelaten in Hamburg. De Deens-Duitse kapitein Lawaetz voer er vier keer mee uit voor patrouilles, zonder overigens ook maar één geallieerd schip te laten zinken. Na de oorlog keerde Lawaetz terug naar het vasteland van Europa, hij overleed in 2002 in Kopenhagen.

Nieuwsbrief Tweede Wereldoorlog

Geïnteresseerd in Tweede Wereldoorlog? Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.