NOS Nieuws - Algemeen

In tbs-kliniek Mesdag in de stad Groningen is een medewerker neergestoken door een patiënt. De medewerker raakte daarbij gewond. De politie heeft de patiënt aangehouden.

Het is niet bekend hoe het met het slachtoffer gaat. Een ambulance is met sirene van de kliniek naar het ziekenhuis gereden, schrijft RTV Noord.

Rond 10.30 uur werd melding gedaan van het incident. Een woordvoerder van Mesdag sprak toen van een "ernstige calamiteit". Ongeveer een uur later liet de kliniek weten dat de situatie stabiel is.

'Geschrokken'

Directeur Harry Beintema zegt dat de instelling "ontzettend geschrokken" is. Samen met de politie wordt onderzocht wat er is gebeurd. Voor de betrokkenen wordt nazorg geregeld.

In de Mesdagkliniek worden ongeveer 260 mannelijke tbs-patiënten behandeld. Het gaat om mensen die een misdrijf hebben gepleegd en door psychiatrische problemen of een verslaving niet goed kunnen functioneren.

Bij een grote verkeerscontrole aan de voet van de Erasmusbrug in Rotterdam zijn eind vorige week 214 boetes uitgeschreven. Ook zijn vijf mensen aangehouden en zes fatbikes en e-steps in beslag genomen.

De actie volgde op meldingen van overlast door het rijgedrag van maaltijdbezorgers en bestuurders van fatbikes en e-steps.

Aan de controle deden ook de Nederlandse Arbeidsinspectie en de Vreemdelingenpolitie mee, schrijft de regionale omroep Rijnmond. De politie heeft de resultaten van de controle vandaag bekendgemaakt.

500 euro boete

Agenten letten onder meer op gevaarlijk rijgedrag en geluidsoverlast door uitlaten. Ook controleerden ze of maaltijdbezorgers werkten via een account van iemand anders.

In totaal werden 214 boetes uitgedeeld. Daarnaast zijn vijf mensen aangehouden voor drugsbezit, heling en het nog moeten uitzitten van een celstraf.

Negen bestuurders kregen een boete van 500 euro omdat hun uitlaat te veel geluid produceerde.

Bij de show van modehuis Gucci in Milaan waren ze afgelopen week niet te missen. Het ene na het andere model van boven de 50 jaar schreed over de catwalk. Het inhuren van oudere modellen is voor de modewereld een stijlbreuk met de traditie van jong, jonger, jongst. En het lijkt meer dan een vluchtige trend te zijn.

Vandaag begint de Parijse modeweek en ook daar zijn oudere modellen naar verwachting goed vertegenwoordigd. Creatief directeur Matthieu Blazy van modehuis Chanel liet zijn shows in Parijs al vaker openen door de bijna 50-jarige Stephanie Cavalli. Dit voorjaar was zij een van de vijftien modellen van boven de 40 jaar die Chanel voor de show selecteerde.

Volgens dataplatform voor de mode-industrie Tagwalk boekten de twintig grootste modemerken dit jaar allemaal minstens één ouder model voor de modeweken. Dat is 25 procent meer dan een seizoen eerder. Een kanttekening: met 'ouder' wordt een model boven de 30 jaar bedoeld.

Supermodellen van toen

"Deze modellen maakten een paar seizoenen geleden hun entree. Matthieu Blazy is ermee begonnen. Hij kiest vaak voor vrouwen die op jongere leeftijd al model waren en daarna gestopt zijn", zegt hoofdredacteur Miluska van 't Lam van modetijdschrift Harper's Bazaar.

Andere modeontwerpers volgden. Zo lopen de supermodellen uit de jaren 90 ineens weer vaker shows, onder wie Helena Christensen (57), Cindy Crawford (60), Naomi Campbell (56) en Linda Evangelista (61). In Milaan zat het Nederlandse oud-topmodel Karen Mulder (56) op de eerste rij.

Het Amsterdamse modellenbureau 2R Model Management ziet de toegenomen interesse terug in de aanvragen die het krijgt. "Het merendeel van de modellen is nog steeds jong en dun, maar er is absoluut meer vraag gekomen naar modellen die ouder zijn", zegt eigenaar Ryanne Dekker. "Van de week kregen we van Saint Laurent een aanvraag, zonder maximumleeftijd."

Commerciële keuze

De ontwikkeling heeft alles te maken met de consument. Het zijn vaak niet de twintigers die investeren in catwalkcollecties. De koopkracht zit bij de wat oudere vrouwen.

"Vijftigers gaan ook met de mode mee, zijn er actief mee bezig. Zij zijn de groep die het geld kunnen spenderen", zegt Dekker. "Het is dus belangrijk dat de klant zich in een model herkent."

Dat geldt zeker voor de luxe modesector, die na de coronajaren te maken kreeg met omzetdalingen. De prijzen van designerartikelen namen flink toe, terwijl consumenten de hand op de knip hielden of het geld liever uitgaven aan andere zaken. "Veel merken moeten opnieuw een connectie maken met het publiek", aldus Van 't Lam.

Ze wijst daarnaast op de maatschappelijk relevantie van vrouwen boven de 40, 50 en 60 op runways en in campagnes. "Het is een hoopvolle boodschap voor jongeren dat je niet klaar bent op je 30ste of 40ste. Ik vind het zelf ook heel prettig om vrouwen van mijn eigen leeftijd terug te zien."

Opkomst van AI

Daarbij speelt ook een hang naar echtheid mee, zegt Dekker. Dat heeft alles te maken met de opkomst van AI. "Authenticiteit en karakter worden belangrijker in een wereld waarin veel nep is. Grijs haar kan heel eigen en hip zijn. Wij horen van merken dat 'echte' gezichten beter verkopen."

Dat betekent niet dat voor iedereen een tweede carrière als model in het verschiet ligt. De vrouwen die op de modeweken voorbijkomen zien er bijzonder goed uit voor hun leeftijd.

"In de praktijk gelden er nog altijd bepaalde regels in de modewereld", beaamt Dekker. "Modellen moeten in sample sizes passen en iemand van 1,60 meter is te kort. We selecteren alleen mensen die we echt aan werk kunnen helpen."

Blijvertje

Age inclusivity is daarmee slechts een onderdeel van meer diversiteit op de catwalks. Modellen met een maatje meer zijn dat ook, al zijn die in Parijs en Milaan nauwelijks te bekennen. Dekker en Van 't Lam verwachten echter dat de opkomst van oudere modellen blijvend is.

"Schoonheid houdt niet op na een bepaalde leeftijd. Het is belangrijk dat deze groep meer ruimte krijgt zichzelf te laten zien", aldus Dekker. "Oudere vrouwen stralen een bepaalde rust en zelfverzekerdheid uit", zegt Van 't Lam. "Ze hebben een enorme aantrekkingskracht."

In het Belgische dorp Iddergem zijn een vrouw van 51 en haar dochter van 20 dood aangetroffen. De 17-jarige zoon van het gezin is aangehouden op verdenking van moord. Hij is de enige verdachte in de zaak.

Over het motief is nog niets bekend. De jongen wordt vandaag voorgeleid bij de jeugdrechter. Die beslist of en waar de jongen wordt vastgezet zolang het onderzoek loopt.

In het geval van minderjarigen is dat bijvoorbeeld een gesloten jeugdinstelling. Omdat de verdachte minderjarig is, geeft justitie verder geen informatie.

Iddergem ligt in de gemeente Denderleeuw, ten westen van Brussel.

Britse media melden dat de grote veiligheidsoperatie gisteren bij de luchtmachtbasis Fairford in gang is gezet na een telefoontje van een boerin, die daar vlakbij woont. Toen zij kort na middernacht met haar man terugkwam van een feestje, zag zij op een weg net buiten het dorp Whelford drie witte bestelbussen staan.

"We moesten omkeren. Toen we dat deden zagen we een groep mannen met bivakmutsen voor ons uit rennen", zegt ze tegen The Sun. "Sommigen probeerden zich te verstoppen. We hadden wel in de gaten dat er echt iets ernstigs gaande was." Ze vermoedt dat de mannen ervandoor gingen omdat de auto van het boerenstel lijkt op de auto's van de beveiliging van de basis.

De vrouw probeerde de basis te bellen, maar daar werd niet opgenomen. Een antwoordapparaat was er niet of stond niet aan. Om 00.45 uur lokale tijd belde ze de lokale politie. Ook stuurde ze een waarschuwing rond in de buurtapp.

Terreurverdenking

De lokale politie reageerde snel. Binnen tien minuten liepen in Whelford overal zwaarbewapende agenten rond. Die wisten vijf mannen aan te houden. Ze worden verdacht van het voorbereiden van een terroristische aanslag. De vrouw die alarm sloeg is ervan overtuigd dat er mannen zijn ontsnapt, want ze zag er meer dan vijf mannen.

De explosievenopruimingsdienst van het Britse leger onderzoekt of er in auto's in de buurt van de basis explosieven zitten:

Later op de zondagochtend liet de politie met grote haast 85 huizen ontruimen dicht bij de plek waar de bestelbussen stonden, omdat daar mogelijk explosieven in lagen. "Ik heb niet eens mijn tanden kunnen poetsen", zei een van de bewoners tegen de krant. "We hadden geen idee wat er aan de hand was, maar wisten wel dat het serieus was."

De bussen zijn met een robot doorzocht. Wat daarbij is aangetroffen is niet bekendgemaakt. Op de bussen staan de bedrijfsnaam Fuel2You en een telefoonnummer, schrijft de BBC.

Dat bedrijf bestaat niet en wie het nummer draait, wordt automatisch doorgestuurd naar een voicemail. Het net anders geschreven Fuel2U bestaat wel, maar de eigenaar zei tegen de BBC dat de bussen en het telefoonnummer niet van hem zijn.

Als de aangehouden mannen inderdaad een aanslag wilden plegen, werden ze mogelijk aangestuurd door Iran. Op de basis zijn sinds maart Amerikaanse bommenwerpers gestationeerd die aanvallen hebben uitgevoerd op Iran. De Islamitische Revolutionaire Garde van Iran liet in juli weten dat elke basis die bij die aanvallen betrokken is als legitiem doel wordt beschouwd.

Betonnen muren gebouwd

De afgelopen weken zijn de beveiligingsmaatregelen rond de basis flink opgevoerd. Er was meer beveiligingspersoneel te zien en achter de toegangshekken verschenen zware voertuigen, zoals tractoren en bulldozers, vermoedelijk om te voorkomen dat iemand die hekken zou rammen. Achter sommige toegangen waren zelfs betonnen muren geplaatst.

De boerin die alarm sloeg verbaast zich erover dat ondanks al die extra beveiligingsmaatregelen een "kranige amateur" als zij alarm moest slaan. Zonder haar telefoontje waren de mannen en witte autobussen mogelijk niet opgemerkt.

Ondervraging

Minister van Defensie Streeting heeft vanochtend in het BBC-tv-programma Today de vrouw bedankt. Volgens de BBC worden de gearresteerde mannen nog steeds ondervraagd. Streeting zei dat hij niets over hun identiteit, bedoelingen of motivatie kan zeggen.

Over de mogelijk betrokkenheid van Iran zei hij alleen dat dit land schade aan de Britten of zijn bondgenoten kan toebrengen als het de kans krijgt.

In de eerste helft van 2026 tankten Nederlandse automobilisten vaker over de grens. Dat blijkt uit cijfers van De Nederlandsche Bank (DNB), waarbij is gekeken naar betalingen met betaalpassen en creditcards in België en Duitsland.

Zowel bij bemande als onbemande tankstations daar steeg het aantal Nederlandse pinbetalingen hard, met 20 procent. Dat leverde de tankstations over de grens 25 miljoen euro extra op in de eerste zes maanden van dit jaar.

De bedragen die werden afgetikt aan de Belgische en Duitse pomp lagen een stuk hoger, omdat de benzineprijs ook in de buurlanden is gestegen na de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran van eind februari. Daarop sloot Iran de Straat van Hormuz af. Sindsdien staat de olie-export onder druk.

Psychologische grens

Het ligt voor de hand dat prijsverschillen een rol speelden, zegt DNB. In Nederland is de adviesprijs voor een liter benzine momenteel 2,73 euro. In Duitsland bespaar je vaak zo'n 25 cent per liter en in België zelfs zo'n 50 cent.

Overigens liepen ook in Duitsland en België de prijzen aan de pomp op. Daardoor bleven de prijsverschillen ongeveer gelijk in de afgelopen maanden.

Maar het lijkt erop dat meer automobilisten de Nederlandse prijzen in de eerste helft van het jaar echt te gortig zijn gaan vinden en omrijden. "Het kan zijn dat er door de hoge prijs aan de pomp een psychologische grens is bereikt", zegt Arto Vinkka, statisticus van DNB.

Onbemande tankstations

Dat grenstanken gaat ten koste van wat wordt uitgegeven aan de Nederlandse pomp. "Daar zien we een daling van 3 procent van het aantal transacties", zegt Vinkka van DNB.

Binnen Nederland zelf zoeken automobilisten naar goedkopere opties. Zo valt het op de het aantal tankbeurten bij onbemande tankstations juist toeneemt. "Dat kan er op duiden dat de automobilist genoegen neemt met minder service", zegt Vinkka.

Ook lijkt het erop dat Nederlanders hun buitenlandse tankbeurt combineren met boodschappen doen, een dagje uit of een bezoek aan de horeca. Zo pinden Nederlanders in het afgelopen half jaar 14,5 miljoen keer in supermarkten over de grens, een ruime verdubbeling ten opzichte van dezelfde periode in 2022.

Na de MTV Video Music Awards (VMA's) van vannacht heeft het popprijzengala een nieuwe recordhouder: Taylor Swift. De Amerikaanse zangeres kreeg drie beeldjes uitgereikt, waarmee ze het record van Beyoncé (30 awards) uit de boeken haalde. Swift heeft nu in haar carrière in totaal 33 VMA's in de wacht gesleept.

Swift won vannacht de belangrijkste prijs van de awardshow: de Video van het Jaar, voor haar clip voor The Fate of Ophelia. Ook won ze de prijs voor Beste Regie en kreeg ze als eerste een nieuwe prijs uitgereikt, die voor Artiest-Regisseur.

Die laatste prijs is volgens de organisatie bedoeld voor artiesten die met hun werk achter de camera videoclips als genre verder hebben gebracht. Swift schreef en regisseerde bijna een derde van de zestig videoclips die ze tot op heden heeft uitgebracht.

Showgirl Dolly

De popzangeres droeg haar overwinning op aan het vorige maand overleden countryicoon Dolly Parton. Ze noemde haar "de ultieme showgirl", verwijzend naar de titel van Swifts laatste album: The Life of a Showgirl. "Ik denk dat we ons allemaal gelukkig mogen prijzen dat we eventjes deze planeet met Dolly Parton mochten delen", zei Swift.

De winnende videoclip, voor het nummer The Fate of Ophelia:

Hoewel Swift met een record naar huis ging, was de grote winnaar van de avond Madonna. De Queen of Pop maakte dit jaar haar comeback met haar album Confessions II en sleepte maar liefst zeven VMA's binnen, waaronder Artiest van het Jaar, Beste Dans en Beste Samenwerking (met Sabrina Carpenter).

Met haar vangst van vannacht komt de inmiddels 68-jarige Amerikaanse zangeres ook aardig in de buurt van het record van Taylor Swift. Madonna staat nu derde op de eeuwige VMA-ranglijst, met 27 prijzen.

Choosin' Texas

De prijs voor Beste Song ging naar K-popgroep BTS, van wie de leden na een jarenlange afwezigheid vanwege de dienstplicht in Zuid-Korea dit jaar weer een album maakten. Hun nummer Swim viel twee keer in de prijzen, en BTS won ook nog het beeldje voor Beste Groep.

In de categorie Beste Song versloeg BTS' Swim onder andere Ella Langleys Choosin' Texas. Die plaat is een sensatie in de VS en staat al 23 weken op nummer 1 in de Amerikaanse hitlijsten. Daarmee ging vorige week het record van Mariah Careys All I Want for Christmas Is You - dat 22 weken op nummer 1 stond - uit de boeken. Choosin' Texas won wel Beste Country Song.

Opmars videoclip

De MTV VMA's werden voor het eerst in 1984 uitgereikt. Met de oprichting van muziekzender MTV in 1981 won de videoclip in die tijd flink aan populariteit, waardoor er behoefte ontstond aan een eigen awardshow.

Tegenwoordig gelden de VMA's als belangrijke internationale popprijzen. Overigens was Madonna er ook al bij de eerste uitreiking bij: zij trad in 1984 op met haar hit Like a Virgin.

De Zuid-Afrikaanse politie heeft opnieuw een lichaam van een dode vrouw gevonden. Het gaat om het elfde gevonden vrouwenlichaam in Johannesburg sinds half juli. Er zijn zorgen dat er een seriemoordenaar actief is.

"Hoewel het onderzoek nog gaande is en de Zuid-Afrikaanse politie op dit moment nog niet heeft bevestigd dat de sterfgevallen verband houden met een seriemoordenaar, zijn de overeenkomsten voldoende zorgwekkend voor de politie om een openbare waarschuwing af te geven en het onderzoek te intensiveren", aldus de politie in een eerdere verklaring.

De eerste vrouw werd half juli aangetroffen ten oosten van Johannesburg, niet ver van het internationale vliegveld. Nog tien anderen volgden. De meeste vrouwen waren van ongeveer dezelfde leeftijd, in de dertig, en werden halfnaakt, met zichtbare kneuzingen en sporen van seksueel geweld aangetroffen.

De politie maakte gisteren bekend dat er een vierde man was gearresteerd. Alle verdachten zitten in hechtenis.

'Waar blijven de waarschuwingen voor mannen?'

De politie roept vrouwen in het gebied op niet alleen te lopen of hardlopen en adviseert vrouwen om afgelegen plekken te vermijden en "waar mogelijk in groepen te reizen of te sporten".

Vrouwen die in het gebied wonen vertellen aan lokale media dat ze bang zijn om naar buiten te gaan. Er heerst onder vrouwen ook verontwaardiging, omdat ze het gevoel hebben binnen te moeten blijven, terwijl er onvoldoende maatregelen worden genomen. "Waar blijven de waarschuwingen voor mannen?", schreef de Zuid-Afrikaanse Nolethu Ndude in The Guardian.

Nationale crisis

Femicide is al jaren een groot probleem in het land. De Zuid-Afrikaanse Mensenrechtencommissie meldde vorige week dat er tussen april en juni van dit jaar 569 vrouwen zijn vermoord en dat 1052 anderen een poging tot moord hebben overleefd.

Het land kent een van de hoogste percentages gendergerelateerd geweld ter wereld. Uit een Zuid-Afrikaans onderzoek uit 2022 blijkt dat meer dan een derde van de volwassen vrouwen ooit te maken heeft gehad met fysiek en/of seksueel geweld.

Na een grote campagne vorig jaar november heeft Zuid-Afrika geweld tegen vrouwen uitgeroepen tot nationale ramp. Dat zou moeten leiden tot betere coördinatie, meer middelen en aandacht voor de problematiek.

Nederland betreurt het intrekken van de status van de Nederlandse diplomaten in Ramallah door Israël "ten zeerste". Dat laat minister van Buitenlandse Zaken Berendsen (CDA) weten. Hij spreekt van een "onnodig besluit".

Gisteren maakte de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Sa'ar bekend dat Nederlandse diplomaten in Ramallah op de bezette Westelijke Jordaanoever binnen zeven dagen moeten vertrekken. Volgens Sa'ar is het besluit het gevolg van Nederlandse maatregelen tegen Israël.

Onrechtmatige situatie

Sinds vorige week geldt in Nederland een verbod op de import van goederen uit illegale nederzettingen in door Israël bezette gebieden. Berendsen wijst erop dat die sanctie "niet is gericht tegen Israël". Volgens hem heeft Nederland "de verplichting vanuit het internationaal recht om niet bij te dragen aan een onrechtmatige situatie: de illegale nederzettingen".

Sa'ar zei gisteren dat Israël stappen zoals het importverbod, die volgens hem bedoeld zijn om het land te schaden, "niet over het hoofd ziet". Hij sprak van een "vijandige opstelling" tegenover Israël.

Om hoeveel Nederlandse diplomaten het gaat, wat hun functies zijn en wat voor gevolgen deze stap heeft, is niet bekend. "We beraden ons momenteel op de situatie", zegt Berendsen. "Waarbij nu eerst onze diplomaten uiteraard een belangrijke prioriteit zijn."

Vorige maand dreigde Israël ook al twee Nederlanders het land uit te zetten vanwege het nakende importverbod. Het ging om medewerkers van het internationaal steuncentrum voor Gaza. Later bleek dat het tweetal toch mocht blijven.

Duizend aanvallen

Het handelsverbod voor Israëlische producten uit illegale nederzettingen op de bezette Palestijnse gebieden en de Syrische Golanhoogten kwam er nadat de ministers Berendsen van Buitenlandse Zaken en Sjoerdsma van Buitenlandse Handel in een brief aan de Tweede Kamer "grote zorgen" uitten over de situatie in de bezette gebieden.

In de bezette gebieden neemt het geweld van kolonisten tegen Palestijnen al jaren toe. In juli waren er dit jaar al duizend aanvallen waargenomen, wat neerkomt op zes per dag.

De nederzettingen, die Israëlische kolonisten zich vaak met geweld toe-eigenen, zijn volgens het internationaal recht illegaal.

Bij een asielzoekerscentrum in Eindhoven heeft vanochtend brand gewoed. Die brak uit in een tent op het terrein van het azc, schrijft Omroep Brabant.

In de tent lagen fietsaccu's opgeslagen. De brandweer had de brand snel onder controle en liet de accu's gecontroleerd uitbranden.

Alle bewoners van het opvangcentrum aan de Sliffertsestraat, naar schatting 150 tot 200 mensen, werden uit voorzorg buiten opgevangen.

Hulpdiensten deelden warmtedekens uit. Ook was een ambulance aanwezig. Er zijn geen gewonden gevallen.

Het is voor veel consumenten te onduidelijk hoe computergestuurde prijzen van veel producten en diensten tot stand komen. Dat concludeert de Autoriteit Consument en Markt (ACM) op basis van een onderzoek naar vliegtickets.

Steeds meer bedrijven, van webwinkels tot tankstations, maken gebruik van dit soort computergestuurde prijzen. De hoogte daarvan komt tot stand door prijsalgoritmen, die op basis van bijvoorbeeld vraag en aanbod en de prijzen van concurrenten een prijs bepalen.

Daardoor kan het voorkomen dat consumenten tegelijkertijd naar hetzelfde product kijken, maar toch een andere prijs zien. Deze prijzen kunnen vaak schommelen. Volgens de ACM is het daarom voor consumenten vaak helemaal niet duidelijk hoe die prijs tot stand is gekomen.

Vliegtickets

In 2025 begon de ACM het onderzoek naar computergestuurde prijzen van vliegtickets, om beter te kunnen begrijpen hoe die prijzen tot stand komen en hoe ze uitwerken voor consumenten.

"De bevindingen uit de luchtvaartsector zijn relevant, omdat vergelijkbare technieken ook in andere sectoren worden toegepast", zegt Martijn Snoep, voorzitter van de ACM.

Prijzen van vliegtickets veranderen snel, waardoor passagiers vaak verschillende prijzen betalen voor een stoel op dezelfde vlucht.

Het onderzoek laat zien dat voor een stoel op eenzelfde vlucht wel 30 tot 35 verschillende prijzen worden gevraagd. Bovendien is 1 op de 3 vliegtickets meer dan 40 procent duurder dan de gemiddelde ticketprijs.

Daardoor zitten er te veel verschillen in voor consumenten, afhankelijk van het moment dat ze boeken, zegt de ACM.

Stress en onzekerheid

De wisselende prijzen leiden volgens Snoep tot veel stress en onzekerheid bij consumenten. Zo stoppen ze extra tijd in het zoekproces en hebben veel consumenten moeite met het vergelijken van de prijzen.

Bovendien is de luchtvaart niet de enige sector die dit soort prijsalgoritmes gebruikt. Dat zijn met name online terug te zien bij onder meer concertkaartjes, maar ook steeds meer fysieke winkels maken gebruik van digitale prijskaartjes.

"Wij verwachten dat door AI en de beschikbaarheid van data bedrijven vaker computergestuurde prijzen zullen gaan gebruiken, inclusief gepersonaliseerde prijzen", zegt Snoep.

Om die reden pleit de ACM ervoor dat bedrijven duidelijker moeten zijn hoe een prijs tot stand komt. Dat bespaart de consumenten onnodig zoekwerk en verhoogt het vertrouwen bij de klant.

Goedemorgen! Vandaag gaat het kabinet verder met de zoektocht naar steun voor de begroting en deze week is er extra aandacht voor valpreventie onder ouderen.

Eerst het weer: in het noorden en westen wordt het een bewolkte dag met af en toe een bui. In het binnenland schijnt de zon geregeld. Het wordt 19 tot 25 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Oppositiepartij Pro wil abortus uit het Wetboek van Strafrecht halen. Kamerlid Lisa Vliegenthart dient vandaag een initiatiefwetsvoorstel in. Als dat wordt aangenomen wil Pro proberen het recht op abortus te laten vastleggen in de Grondwet.

Volgens de huidige wet is abortus strafbaar, tenzij sprake is van een aantal uitzonderingsgronden. Zo mag de vrucht niet ouder zijn dan 24 weken en moet de vrouw duidelijk maken dat zij zich in een noodsituatie bevindt.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Wielrenner Brandon McNulty heeft in Montreal de wereldtitel op de weg gewonnen. De Amerikaan profiteerde optimaal op een moment dat iedereen even naar elkaar keek, plaatste een ijzersterke demarrage en kwam solo over de finish.

De Nederlandse kopman Mathieu van der Poel reed lang in de aanval, en kwam uiteindelijk als derde over de streep.

Abortus moet uit het Wetboek van Strafrecht, vindt Progressief Nederland (Pro). Kamerlid Lisa Vliegenthart van de grootste oppositiepartij dient hiertoe vandaag een initiatiefwetsvoorstel in. Vanochtend overhandigt zij het aan de Dolle Mina's, die dan bij de Tweede Kamer actievoeren met hetzelfde doel.

"Dit is ontzettend belangrijk omdat abortus zorg is, en zorg heeft wat mij betreft niets binnen het Wetboek van Strafrecht te zoeken. Daarom willen we abortus uit het Wetboek van Strafrecht verwijderen en in de zorgwetten opnemen", zegt Vliegenthart in een toelichting.

Nu strafbaar

Volgens de huidige wet is abortus strafbaar voor degene die hem uitvoert, tenzij sprake is van een aantal uitzonderingsgronden. Zo mag de vrucht niet ouder zijn dan 24 weken en moet de vrouw duidelijk maken dat zij zich in een noodsituatie bevindt. Abortus mag alleen worden uitgevoerd in een kliniek of een ziekenhuis dat hiervoor een vergunning heeft.

Volgens Pro is het in de eerste plaats aan de vrouw om te beslissen over een abortus, niet aan de strafrechter of aan artsen. Vliegenthart: "Natuurlijk moet abortus zorgvuldig worden uitgevoerd en daarom willen wij dat alle zorgvuldigheidseisen die nu bestaan gehandhaafd blijven. Maar daar is het Wetboek van Strafrecht niet voor nodig. Door abortus daaruit te halen ontstaat een goede balans tussen de keuzevrijheid die vrouwen moeten hebben en de beschermwaardigheid van de vrucht."

In de Grondwet

Als het lukt abortus uit het strafrecht te halen, wil Pro vervolgens proberen het recht op abortus vast te laten leggen in de Grondwet. "Kijk naar de VS", zegt Vliegenthart. "Daar zien we dat het recht op abortus wordt ingeperkt. Die druk is er in Europa en Nederland ook. Daarom is verankering in de Grondwet een belangrijke volgende stap."

De huidige abortuswetgeving is een moeizaam bevochten compromis uit de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw. De politieke strijd over abortus liep geregeld hoog op tussen aan de ene kant vooral de PvdA en de vrouwenbeweging die voor liberalisering van abortus waren, en aan de andere kant het CDA, dat dat zoveel mogelijk wilde beperken.

Vooral onder het kabinet-Den Uyl liepen de emoties hoog op, toen CDA-minister van Justitie Van Agt de Bloemenhovekliniek in Heemstede wilde sluiten, een abortuskliniek die tot dan toe was gedoogd.

Terwijl de ministerraad een van zijn vele urenlange discussies voerde, belde PvdA-minister Vorrink een van de leiders van de vrouwenbeweging op om te waarschuwen wat haar collega-minister van plan was. Het gevolg was dat toen de politie arriveerde, tientallen vrouwen bij de kliniek stonden. Van Agt besloot toen voorlopig van de sluiting af te zien.

Nipte meerderheden

Uiteindelijk kwam het kabinet-Van Agt (CDA/VVD) in 1980 met een wet waarin abortus onder voorwaarden werd gelegaliseerd, de Wet afbreking zwangerschap. Voor stemden in 1980 de meeste Kamerleden van VVD en CDA; het werd met 76 stemmen voor en 74 tegen aangenomen.

In de Eerste Kamer was de stemverhouding vervolgens 38 tegen 37. Tegen waren zowel de orthodox-christelijke partijen als de linkse oppositie. De PvdA en kleine linkse partijen vonden de versoepeling niet ver genoeg gaan, omdat abortus wel strafbaar bleef. De kleine christelijke partijen vonden dat het helemaal verboden moest blijven.

Ondanks deze voorgeschiedenis denkt Vliegenthart dat er een meerderheid voor te vinden is om abortus nu wel uit het strafrecht te halen, zoals de vrouwenbeweging ook al heel lang wil.

Belangrijk hiervoor is dat de VVD in het verkiezingsprogramma van 2025 heeft vastgelegd "zich actief in te zetten om legale abortus uit het Wetboek van Strafrecht te halen". Eerder ging die partij nog niet zo ver. Ook partijen als D66 en kleinere oppositiepartijen zijn voor. Dat kan een kleine meerderheid opleveren.

Reactie VVD

De VVD wil nog niet vooruitlopen op mogelijke steun aan het Pro-voorstel. De partij wijst erop dat in het coalitieakkoord is afgesproken dat "medisch-ethische onderwerpen zorgvuldig behandeld worden en dat we hier een respectvol debat over voeren". In de coalitie is het CDA tegen versoepeling van de abortuswetgeving.

"Het voorstel van Pro gaat nu naar de Raad van State, wij gaan het voorstel lezen en wachten de reactie van de Raad van State af", laat de VVD weten. Het is dus voorlopig onzeker of er een meerderheid is voor het initiatief. Pro-Kamerlid Vliegenthart: "Ik hoop toch echt dat de VVD de rechten van vrouwen, keuzevrijheid, toegang tot veilige zorg, voorop stelt aan politieke beslissingen."

Overigens is de abortuswetgeving de afgelopen jaren versoepeld. De voorwaarde dat vrouwen vijf dagen bedenktijd in acht moeten nemen, is enkele jaren geleden geschrapt op initiatief van Pro, D66 en de VVD. Ook mogen huisartsen sinds enkele jaren de abortuspil voorschrijven. Dat was eerder niet toegestaan.

Bij een protest in Liverpool van actiegroep Palestine Action zijn meer dan vijftig mensen opgepakt. De groep is sinds juli vorig jaar verboden in het Verenigd Koninkrijk nadat leden onder meer hadden ingebroken bij een luchtmachtbasis en militaire vliegtuigen hadden besmeurd met rode verf.

De Britse regering kwam tot het oordeel dat Palestine Action beschouwd kan worden als een terroristische organisatie. Een gerechtshof in Londen hield dat oordeel in juni van dit jaar in stand. Het hof erkende dat het verbod "zeer controversieel" was, maar voegde daaraan toe dat Palestine Action "openlijk onwettig geweld promoot dat neerkomt op terrorisme".

Het protest van de actiegroep was buiten het congrescentrum waar de Labour-partij bijeenkwam. Er deden zo'n 250 mensen aan mee. Velen droegen daarbij spandoeken en borden met teksten als "Ik steun Palestine Action". Agenten wezen hen erop dat ze daarmee een illegale groepering steunden. Betogers die er daarna mee doorgingen, werden opgepakt. Onder hen was de 94-jarige mensenrechtenadvocate Margaret Owen en de zanger van de band Massive Attack, Robert Del Naja.

'Beschamende aanval'

Amnesty International sprak schande van het politieoptreden. "De arrestaties van grootouders, tieners en iedereen daartussenin voor het vasthouden van protestborden rond de Labour-conferentie zijn werkelijk een beschamende aanval op de vrijheid van meningsuiting", zei Kerry Moscogiuri van Amnesty International UK.

Ze riep de nieuwe premier Burnham op wetten aan te passen "zodat gemeenschappen beschermd zijn als ze samenkomen om te demonstreren voor zaken die hen na aan het hart liggen".

Het verbod op Palestine Action zal nog beoordeeld worden door het hooggerechtshof.

In de Noord-Ierse stad Portadown hebben demonstranten voorkomen dat de omstreden Oranjemars zondag kon plaatsvinden. Tot na middernacht blokkeerden ze Garvaghy Road, waar de optocht langs zou komen.

De blokkade begon al in de nacht van zaterdag op zondag. De hele dag stonden betogers tegenover elkaar. Na middernacht berichtte de BBC dat de tegenstanders de weg hadden verlaten. Zo'n twintig tot dertig bewoners zouden nog wel zijn achtergebleven, maar verkeer kon er weer langs.

Strikte voorwaarden

De Noord-Ierse Parades Commission bepaalde vrijdag dat de optocht van de protestantse Oranje-orde door een van oudsher katholieke wijk mocht doorgaan. Wel zouden er strikte voorwaarden gelden.

Zo mochten er maar enkele tientallen mensen aan meedoen en muziekkorpsen waren niet welkom. Het zou de eerste keer sinds 1998 zijn dat de mars zou doorgaan. In de jaren 90 liep het vaak uit op geweld en daarom werd er al die jaren geen toestemming voor gegeven.

De leden van de Oranje-orde toonden zich de hele dag vastbesloten om alsnog te gaan lopen. Ze riepen de politie op om de tegenbetogers van straat te halen, maar zover kwam het niet. Voor zover bekend zijn er geen aanhoudingen verricht.

The Troubles

De oorzaak van de spanningen ligt in het dertig jaar durende conflict tussen de katholieken en protestanten in Noord-Ierland, ook wel 'The Troubles' genoemd. Daarbij stonden de katholieke republikeinen, die pleiten voor een herenigd Ierland, tegenover de protestantse, pro-Britse unionisten.

Ruim 3500 mensen kwamen om het leven en meer dan 40.000 mensen raakten gewond. Talloze moorden zijn nog steeds onopgelost. Ondanks het vredesakkoord van 1998 bestaan er nog altijd spanningen tussen de twee kampen.

Onder de tegendemonstranten bevonden zich ook politici: de Noord-Ierse Michelle O'Neill van de Iers-nationalistische partij Sinn Féin en partijleider Mary Lou McDonald spraken zich fel uit tegen de mars.

Gavin Robinson van de Democratic Unionist Party (DUP) beschuldigde O'Neill en haar partij ervan de wet te overtreden. Met haar deelname aan het protest zou ze de politie, en de rechtsstaat ondermijnen.

De Britse minister voor Noord-Ierland Chris Bryant betreurde de situatie. Hij zei dat de blokkade van tegenbetogers illegaal was. Hij riep betogers aan beide zijden op om mee te werken met de politie.

Naar schatting 124.000 65-plussers moesten vorig jaar na een val naar de spoedeisende hulp in het ziekenhuis. In 2024 waren er dat nog 5000 minder. Het gros van deze ouderen liep zwaar letsel op, blijkt uit cijfers van VeiligheidNL.

Volgens dit kenniscentrum voor letselpreventie is het aantal valongevallen met ernstig letsel in de afgelopen tien jaar toegenomen met 16 procent. Mensen lopen vaak polsbreuken en heupfracturen op, maar ook hersenletsel. De stijging is vooral zichtbaar in de leeftijdscategorie 65 tot en met 74 jaar.

Vergrijzing

De toename van valongevallen heeft te maken met de vergrijzing en het feit dat ouderen steeds ouder worden, zegt valpreventie-expert Rozan van der Veen van VeiligheidNL. "80-plussers hebben een hoger risico om te vallen." Ook blijven ouderen met een chronische aandoening vaak langer thuis wonen.

Om het aantal ongelukken terug te dringen zet VeiligheidNL in op valpreventie. "Maar preventie kost tijd en het zal wel een groot aantal jaren kunnen duren voordat de stijging gaat afvlakken."

Valpreventieweek

VeiligheidNL roept aan het begin van de Valpreventieweek 65-plussers op om hun valrisico in te schatten aan de hand van een vragenlijst. Op de site daarvoor staan ook tips om vallen te voorkomen. Zoals goed schoeisel, genoeg licht in huis en regelmatige controles bij de opticien.

Er trekken ook mensen van VeiligheidNL het land in voor bijeenkomsten. "Daar kunnen 65-plussers samen met hun naasten een simpele balanstest doen en ontdekken hoe sterk ze op hun benen staan en krijgen ze daar ook tips en adviezen voor."

De groep ouderen die door een val ernstig letsel oploopt, is maar het topje van de ijsberg. Lang niet alle ouderen komen op de spoedeisende hulp terecht. Jaarlijks komt een derde van de 65-plussers ten val, oftewel een miljoen Nederlanders.

De Servische president Vucic is opgestapt. Hij maakt daarmee de weg vrij voor vervroegde verkiezingen. Vucic, die al negen jaar president is, had in juni zijn vertrek al aangekondigd.

Zijn opstappen volgt op een lange periode van protesten tegen zijn regering. De onvrede manifesteerde zich al eind 2024, toen in de stad Novi Sad een stationsgebouw instortte. Zestien mensen kwamen daarbij om het leven.

Betogers gingen massaal de straat op. De instorting stond volgens hen symbool voor de regeerperiode van Vucic. Ze wezen op de corruptie in het land, aanvallen op de rechtsstaat en de persvrijheid.

De populistische Vucic onderhoudt goede banden met Rusland en weigerde onder meer Europese sancties tegen het land over te nemen. Tegelijkertijd zegt Vucic dat hij met Servië lid wil worden van de EU, gesprekken daarover verlopen moeizaam.

Studentenpartij

Vucic (56) is niet van plan om zich terug te trekken uit de politiek. Hij kan niet op voor een derde termijn als president, maar wil wel als partijleider meedoen aan de parlementsverkiezingen in oktober. Als zijn conservatieve partij wint, kan Vucic premier worden. Van 2014 tot 2017 was hij ook premier.

Vucic' SNS-partij neemt het in de verkiezingen op tegen een partij die voortkomt uit de studentenprotesten en een blok van pro-westerse partijen die snelle toenadering willen tot de EU.

Na het kiezen van een nieuw parlement volgen ruim een maand later de presidentsverkiezingen in Servië.

Zuid-Korea eist excuses en een officiële verklaring van Oekraïne omdat dat land naar buiten heeft gebracht dat twee Noord-Koreaanse krijgsgevangenen op het vliegtuig naar Zuid-Korea zijn gezet. President Zelensky maakte dat afgelopen week bekend in een toespraak bij de Verenigde Naties.

De kwestie over de Noord-Koreaanse krijgsgevangenen ligt gevoelig. De overdracht komt op een moment dat Zuid-Korea zich inzet voor een hervatting van de dialoog met Noord-Korea.

Volgens Zuid-Korea heeft Kyiv met de bekendmaking de afspraak om de kwestie vertrouwelijk te houden geschonden. De Zuid-Koreaanse president Lee Jae-myung noemt dit "diep betreurenswaardig".

Boos over ontkenning

Ook is de Zuid-Koreaanse regering niet te spreken over de ontkenning van Oekraïne dat er überhaupt een vertrouwelijkheidsovereenkomst bestond. De Zuid-Koreaanse regering noemt die ontkenning onjuist. Volgens Seoul heeft dit het vertrouwen tussen de twee regeringen geschaad.

Oekraïne nam de Noord-Koreanen in januari 2025 gevangen. Het waren de eerste Noord-Koreaanse militairen die gevangen werden genomen sinds Noord-Korea zich in 2024 in de oorlog tussen Rusland en Oekraïne had gemengd.

Verschillende Nederlandse ziekenhuizen hebben dit weekend last van computerproblemen met Citrix waardoor patiënten hun gegevens niet kunnen inzien. Het Nationaal Cyber Security Centrum meldt dat er kwetsbaarheden zaten in het Citrix-programma Netscaler, die inmiddels verholpen zijn.

Z-Cert, het expertisecentrum voor cybersecurity in de zorg, had daarom uit voorzorg ziekenhuizen gewaarschuwd voor problemen bij Citrix. Het expertisecentrum sprak van "kritieke kwetsbaarheden". Zorginstellingen gebruiken dat systeem en patiënten kunnen er op afstand hun online dossier mee inzien.

Het expertisecentrum had geadviseerd om maatregelen te nemen, zoals het uitschakelen van de systemen. Onder andere het Amphia Ziekenhuis in Breda en het Tweesteden ziekenhuis in Tilburg zijn door de problemen geraakt. Ook het Frisius MC in Leeuwarden had last van de Citrix-problemen, maar die zijn volgens het ziekenhuis voorbij.

Patiëntendossier onbereikbaar

Het ziekenhuis in Breda zegt dat wordt gekeken waar het probleem precies zit. Het patiëntendossier is wel te bekijken door artsen in het ziekenhuis, maar niet door de patiënten zelf. De zorg gaat wel gewoon door, zegt een woordvoerder. Ook bij het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) in Tilburg en Waalwijk kunnen patiënten niet in hun dossier,

Bij het Friese ziekenhuis zijn de problemen opgelost, staat op de website. Het had uit voorzorg "enkele digitale voorzieningen uitgezet", maar dat had geen effect op de zorg, zei een woordvoerder eerder.

Ook problemen bij overheid

Rijksambtenaren kampen ook met problemen van Citrix. Het ministerie van Binnenlandse Zaken zegt dat het bedrijf had gemeld dat het had ontdekt dat er op sommige producten ernstige veiligheidsrisico's zitten. Daarom heeft de Rijksoverheid uit voorzorg Citrix-omgevingen losgekoppeld van het internet.

Daardoor kunnen Rijksambtenaren die werken op afstand via Citrix niet inloggen. Ook enkele applicaties die werken op Citrix doen het niet. Rijksambtenaren die werken op een vaste computer kunnen vrijwel altijd gewoon inloggen op hun werkomgeving, zegt het ministerie.

In 2025 ook problemen met Citrix

Vorig jaar waren er ook problemen met Citrix Netscaler. Het Openbaar Ministerie en andere Nederlandse organisaties werden toen aangevallen via een gat in de beveiliging. Cybercriminelen voerden er volgens het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) een "geraffineerde aanval" op uit. Daarop besloot het OM de systemen van het internet los te koppelen. Dat duurde ruim twee maanden.

De maand september gaat eindigen met twee hele warme dagen. Vooral op dinsdag en waarschijnlijk ook nog op woensdag kan het in het zuidoosten 28 of 29 graden worden, hogere temperaturen dan ooit gemeten op de twee laatste dagen van september. Ook in andere delen van Nederland doen de temperaturen ronduit zomers aan.

Vandaag is er een tweedeling met in het westen en noorden meer bewolking. Vooral 's middags kan daar buiige regen uit vallen. Dieper landinwaarts is er meer zon. Een enkele bui later op de dag is daar niet helemaal uitgesloten en misschien zit daar dan ook onweer bij. Het wordt 19 tot 24, misschien 25 graden, met de hoogste waardes in het zuiden van Limburg.

Records

In de avond en nacht erna verdwijnen de meeste wolken en op dinsdag komt de wind steeds meer uit zuidoostelijke richting. Daarmee stroomt warmere en langzamerhand ook drogere lucht onze kant op. De zon gaan we geregeld zien. Het wordt 23 graden op de Waddeneilanden en 28 of misschien wel 29 graden in het uiterste zuiden.

Het dagrecord voor 29 september staat op naam van Maastricht, waar het in 1934 27,6 graden werd. Dat lijken we ruimschoots te gaan verbreken.

Het all-time maandrecord van september trouwens niet, de hoogste waarde sinds de metingen gedaan worden, is op 15 september 2020 geweest. Toen werd het 35,1 graden.

In de nacht naar woensdag blijft het droog, met minima rond 16 graden. Op woensdag 30 september kan het opnieuw erg warm worden, al staat of valt dat wel met de vraag hoe snel de bewolking binnen gaat trekken.

Voor deze dag staat het dagrecord, uit 1975, eveneens op naam van Maastricht. Toen werd het daar 26,6 graden en ook daar lijken we nu overheen te gaan.

Natte donderdag

Vanaf woensdagavond kunnen we op steeds meer plaatsen neerslag verwachten en donderdag overdag hebben we dan een enigszins abrupte overgang naar beduidend minder warm, en qua temperatuur wel veel gewoner weer voor de tijd van het jaar. Het wordt dan ongeveer 20 graden, de dag verloopt bewolkt en lokaal flink regenachtig.