NOS Nieuws - Algemeen

Een dag nadat een grote groep gewapende mannen midden in de nacht door het Gelderse Overasselt trok, is het politieonderzoek nog in volle gang. De rechercheurs bekijken onder meer de beelden van een grote groep mannen, veelal met bedekte gezichten en zware wapens, die richting een boerderij in het buitengebied lopen. Ze schoten een bewaker dood, maar wie was het eigenlijke doelwit?

Met verslaggever Daan Rieken van De Gelderlander kijken we naar wat er in Overasselt gebeurde en naar Jan G., de bewoner op wie de aanval vermoedelijk was gericht. Rieken sprak eerder met hem. "Het klinkt gek, maar het leek een aardige jongeman", vertelt Rieken. "Hij leek in veel meer opzichten op een gewone boerenjongen dan op een doorgewinterde crimineel."

Toch werd Jan G. al vaker in verband gebracht met drugscriminaliteit. In april kreeg hij vier jaar celstraf voor betrokkenheid bij een drugslab. Op dit moment wacht hij het hoger beroep af.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Terwijl Overasselt de draad weer probeert op te pakken, kregen verschillende media een video toegestuurd met dreigementen aan het adres van Jan G. Justitieredacteur Remco Andringa vertelt hoe het politieonderzoek in de zaak verloopt en hoe serieus we die nieuwe video moeten nemen.

"De politie onderzoekt nu of die echt is", vertelt Andringa. In de video zijn vier gewapende mannen te zien die ook de familieleden en vrienden van Jan G. bedreigen. "In het criminele circuit worden aan de lopende band dit soort boodschappen gestuurd, maar niet zo openlijk."

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Bart Tuinman

Redactie: Rosanne Sies en Judith Kutschenreuter

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Zo'n 86 ton van de Nederlandse voorraad goud blijkt tussen maart en augustus van dit jaar vanuit de Verenigde Staten en Canada naar Londen te zijn overgeheveld. De Nederlandsche Bank (DNB) heeft dat vandaag bekendgemaakt. Dat is bijna een kwart van de ongeveer 313 ton goud die DNB in de VS en Canada had opgeslagen.

DNB zegt dat het goud is verplaatst om "beter te zijn voorbereid op ernstige crises". Londen is volgens DNB een belangrijk handelscentrum voor fysiek goud. Het als financiële reserve bewaarde edelmetaal zou daar sneller kunnen worden verkocht in een crisissituatie. In New York en Ottawa is het goud op zo'n moment volgens DNB "minder direct inzetbaar".

Het meeste goud blijkt uit de ondergrondse kluis in Manhattan in New York te zijn weggehaald. Met zo'n 59 ton is bijna de helft verkocht en opnieuw aangekocht in Londen. Hierdoor hoefde het goud niet te worden omgesmolten, waardoor de kwaliteit zou kunnen verminderen. Daarnaast is ruim 27 ton goud uit de VS en Canada fysiek verplaatst naar Zeist.

Zorgen over VS

In New York lag 31,3 procent van de Nederlandse goudvoorraad en dat is nu nog 18,5 procent. In Canada daalde de voorraad van 19,7 naar eveneens 18,5 procent.

De verhuizing van het goud is best opvallend. DNB uitte eerder al zorgen over de verharde relatie tussen Europa en de Verenigde Staten sinds de terugkeer van president Trump in het Witte Huis. De centrale bank waarschuwde dat de VS het betalingsverkeer in Nederland eenvoudig zou kunnen stilleggen. Daarom pleitte DNB er meermaals voor om minder afhankelijk te worden van de VS.

Toch zei DNB toen desgevraagd zich geen zorgen te maken over de kans dat de VS de Nederlandse goudvoorraad zou inzetten bij een verder verslechterende relatie, bijvoorbeeld door het als drukmiddel te gijzelen.

De Oekraïense president Zelensky waarschuwt alle luchtvaartmaatschappijen dat ze het Russische luchtruim moeten mijden. Volgens hem vliegen daar nu zo veel Oekraïense drones rond dat vliegtuigen voor de burgerluchtvaart het risico lopen geraakt te worden.

"We willen elke luchtvaartmaatschappij die het Russische luchtruim benut waarschuwen en iedereen die gebruikmaakt van Russische vliegvelden: het Russische luchtruim wordt nu levensgevaarlijk", aldus Zelensky in een videoboodschap.

Hij voegde eraan toe dat Oekraïne burgertoestellen niet zal aanvallen, maar dat luchtvaartmaatschappijen en hun verzekeraars zich bewust moeten zijn van het gevaar. Volgens hem leidt dit alles ertoe dat het Russische luchtruim feitelijk gesloten is door de oorlog die Rusland zelf begon.

Persbureau Reuters had inzage in een waarschuwing van het luchtvaartbeveiligingsbedrijf Osprey Flight Solutions aan klanten. Het bedrijf sluit de kans op ongelukken niet uit. "De inschatting luidt dat een misrekening of identificatiefout aannemelijk is in gebieden die met het conflict in Oekraïne te maken hebben", aldus de waarschuwing.

Twijfels Zelensky

Het Amerikaanse tijdschrift The Atlantic wees vorige maand al op Oekraïense plannen voor massale door AI geleide droneaanvallen op vliegvelden rond Moskou. Het doel daarvan was om het internationale luchtverkeer van en naar de Russische hoofdstad plat te leggen.

President Zelensky zou in eerste instantie zijn twijfels hebben gehad. Hij zou bang zijn geweest dat per ongeluk een burgertoestel door een Oekraïense drone zou worden neergehaald. Uiteindelijk zou hij akkoord zijn gegaan met de uitwerking van de plannen, in de hoop dat Rusland alleen op deze manier naar de onderhandelingstafel kon worden getrokken.

Onder druk

Zelensky staat onder grote druk om een eind aan de oorlog te maken, zeker nu de Russische aanvallen op Oekraïense burgerdoelen alsmaar toenemen.

De afgelopen week heeft Rusland de hoofdstad Kyiv elke dag aangevallen, onder meer met ballistische raketten. Gisteren vielen daarbij 12 doden en 21 gewonden.

Vannacht zijn volgens The Kyiv Independent zeker zeven mensen gewond geraakt. Door een aanval op een energiecentrale in de regio Cherson zitten 350.000 mensen zonder stroom.

De Russische minister van Transport Nikitin zegt in een reactie op Zelensky dat Rusland alles zal doen om ontregeling van het vliegverkeer te voorkomen. "We hebben oplossingen voor alle dreigementen die terroristen uiten."

De politie onderzoekt een dreigvideo aan het adres van Jan G. junior. Hij is de bewoner van het pand in Overasselt waar gisteren werd geschoten en een 51-jarige man werd gedood.

In de video, die ook in handen is van de NOS, zegt een gemaskerde man in het Engels en met een Spaans accent dat de 28-jarige G. een partij cocaïne heeft gestolen. G. heeft volgens de man in de video twaalf uur om de drugs terug te geven. "Daarna willen we onze goederen niet meer terug, maar we beloven je dat we iedereen van wie je houdt zullen vermoorden."

Het is niet duidelijk of de video echt is, de politie onderzoekt dat. Wel worden in de video details genoemd die niet openbaar zijn.

De man in de video spreekt over een partij van 1283 kilo die Jan G. zou hebben gestolen van zijn "Belgische vriend". Het Parool en De Telegraaf schreven gisteren al dat het conflict in Overasselt mogelijk te maken heeft met een verdwenen partij cocaïne.

Echtheid niet te bepalen

Ook de NOS doet onderzoek naar de beelden. Die controle op echtheid en betrouwbaarheid wordt gedaan op basis van zichtbare en onzichtbare details. In dit geval is daar nog geen uitsluitsel over te geven. Wel staat vast dat deze beelden vóór vandaag niet online verschenen.

De nieuwe piek in de benzineprijzen zal mensen niet snel uit de auto jagen, zeggen experts. Consumentencollectief UnitedConsumers heeft berekend dat de adviesprijs voor een liter benzine vandaag 2,668 euro is. Dat is een record.

De prijsstijging heeft vooral te maken met nieuwe escalaties in de Iranoorlog, zegt energiedeskundige Hans de Cleef. "Dat zorgt toch weer voor wat onzekerheid. De krapte in de markt zien we elke dag groter worden."

Hoe werkt de adviesprijs?

UnitedConsumers berekent de gemiddelde adviesprijs dagelijks op basis van de prijzen van de vijf grote aanbieders: Shell, BP, Texaco, Esso en TotalEnergies. De adviesprijs zie je vooral bij tankstations langs de snelweg. Op plekken verder van de snelweg en bij onbemande tankstations kun je doorgaans een stuk goedkoper tanken.

Veel mensen blijven ondanks de hoge energieprijs de auto pakken, zegt Van Cleef. "Natuurlijk zullen er mensen zijn die er wat alerter op zijn, zeker met lagere inkomens. Tegelijkertijd moeten we ons realiseren dat heel veel mensen gewoon de auto nodig hebben om van huis naar werk te komen."

Geldzorgen

Minder autorijden zit er dus niet voor iedereen in, vertelt Van Cleef. "Mensen maken liever keuzes om minder uit eten te gaan of een andere vakantie te boeken." Dat ziet ook de ANWB, die gisteren een onderzoek publiceerde; volgens de brancheorganisatie kampt een kwart van de autorijders met geldzorgen door de hoge brandstofprijzen.

Vooral automobilisten met een kleine portemonnee zeggen dat ze keuzes moeten maken. Zij sparen bijvoorbeeld minder, gaan minder vaak een dagje weg en geven minder uit aan boodschappen.

De prijzen zullen komende tijd ook niet snel dalen, verwacht energiedeskundige Van Cleef. "Naarmate de onrust in het Midden-Oosten aanhoudt, worden de tekorten op de wereldmarkt iedere dag groter en die zijn ook niet zomaar ingelopen." Zelfs als de oorlog nu stopt, dan kan het nog maanden duren voordat de toelevering weer op orde is, aldus de econoom.

Toch is het goed om de prijsrecords in context te plaatsen, vindt ING-econoom Rico Luman. "In 2022 hadden we een grote piek na de Russische invasie van Oekraïne. Daar gaan we nu overheen, maar intussen zijn de lonen ook gestegen. Als je corrigeert voor inflatie, dan zit de piek nog steeds in 2022."

De prijs van diesel bereikt vandaag geen prijsrecord. De adviesprijs per liter komt uit op 2,640 euro. Begin april - ruim een maand na het begin van de Iranoorlog - kwam de dieselprijs uit op 2,819 euro.

Neemt u afgelopen maanden minder vaak de auto om van en naar werk te reizen vanwege de hoge brandstofprijzen, dan komen we graag met u in contact. Mailen kan naar niels.kievits@nos.nl.

Meerdere inwoners van Overasselt willen dat de woning wordt gesloten waar de schietpartij gisteren plaatsvond. "We hebben allemaal zoiets: 'Die mensen moeten gewoon vertrekken.' Er is zo veel ellende elke keer daar", zegt een vrouw tegen de NOS.

In de nacht van maandag op dinsdag liepen tientallen gemaskerde mannen met zware wapens door het dorp ten zuiden van Nijmegen. Ze hielden halt bij de woning van de 28-jarige Jan G. Hij woont er samen met zijn vrouw en jonge kinderen. Op het erf woont ook zijn vader, die eveneens Jan heet. Vader en zoon worden allebei in verband gebracht met drugscriminaliteit.

De politie onderzoekt een dreigvideo aan het adres van Jan G. junior:

Bij het pand werd een 51-jarige man doodgeschoten. Waarschijnlijk was dit een beveiliger die door de familie was ingehuurd. Ook raakten twee agenten gewond, die afkwamen op een melding van een woninginbraak.

Nieuwe verdachte aangehouden

Gisteren werden verspreid over de dag al 34 verdachten opgepakt. Afgelopen nacht is in de omgeving van Overasselt nog een verdachte aangehouden, maakte de politie vandaag bekend.

De burgemeester van de gemeente Heumen sloot het pand van Jan G. en zijn familie al meerdere keren na incidenten. Een man in het dorp is er nu echt klaar mee. "Ze zullen nu toch wel zeggen: slot erop, op die deuren. Dat mag je niet meer losgooien, dat pand."

Een overzicht van de gebeurtenissen van gisteren:

In 2019 ontdekte de politie een drugslab op het terrein van de familie. Ook stonden in 2024 gewapende mannen voor de deur en vorig jaar werd het erf beschoten.

Op de toegangspoort werden toen met een kalasjnikov 25 kogels afgevuurd. Als waarschuwing werden foto's achtergelaten van Jan G. junior.

Hij kreeg afgelopen april vier jaar celstraf voor betrokkenheid bij een drugslab in het Gelderse dorp Angeren, dat in 2021 werd opgerold. Jan G. zou in het MDMA-lab een "coördinerende rol" hebben gehad.

Deze keer coke

Maar nu wordt de 28-jarige G. in verband gebracht met een andere soort drugs: cocaïne. Op telefoons in de onderwereld werd zijn foto afgelopen week veel gedeeld, meldt het AD. "Wie kent deze Jan?", stond bij de foto. Ook werd gevraagd naar meer informatie over zijn rol bij een verdwenen partij cocaïne.

Het Parool en De Telegraaf schreven gisteren al dat het conflict in Overasselt mogelijk te maken heeft met een verdwenen partij cocaïne van de voortvluchtige crimineel Jos L., ook wel Bolle Jos genoemd.

Jan G. zou in het verleden zaken met hem hebben gedaan. Bronnen uit het criminele milieu zeggen tegen Het Parool dat de groep mannen gisternacht naar Overasselt kwam om de verdwenen cocaïne terug te halen.

Jan-Hein Kuijpers, advocaat van L., ontkent tegenover de NOS dat de crimineel betrokken is bij het conflict in Overasselt.

Onrust in dorp

In het Gelderse dorp is het inmiddels een stuk rustiger. Maar de spanning is nog steeds voelbaar. Een man spreekt van "onrust". "Het is niet leuk voor de andere inwoners."

Of de burgemeester van plan is om het pand opnieuw te sluiten, is niet bekend. De NOS heeft de gemeente gevraagd om een reactie, maar die heeft nog niet gereageerd.

Bij een busongeluk in Egypte zijn 22 mensen omgekomen. Dat melden de lokale autoriteiten. Het ongeluk gebeurde vanochtend op de weg tussen de kustplaatsjes Dahab en Nuweiba. Dat zijn populaire toeristenbestemmingen aan de Rode Zeekust in het oosten van het Sinaï-schiereiland.

Volgens de Jordaanse nieuwszender Al-Mamlaka was de bus vanuit Caïro op weg naar de Jordaanse stad Amman. Het voertuig zou vanuit Nuweiba de oversteek over zee maken naar Jordanië.

Van de verongelukte bus is weinig over:

Er zaten 43 passagiers in, onder wie 22 Jordaniërs. Hoe het ongeluk kon gebeuren wordt nog onderzocht. Lokale media melden dat de bus zou zijn gekanteld toen de chauffeur de controle over het stuur verloor na een klapband. Zo'n twintig mensen raakten gewond.

Onder de doden zijn Egyptische en Jordaanse staatsburgers, meldt het Jordaanse staatspersbureau Petra. Een team van de Jordaanse ambassade in Caïro is onderweg naar Nuweiba om de gewonden te bezoeken en te regelen dat de lichamen naar Jordanië worden gebracht.

Staatssecretaris Erkens is geschokt door beelden van de manier waarop een aantal konijnenhouderijen met hun dieren omgaat. Dat schrijft hij in antwoord op Kamervragen van D66 en de Partij voor de Dieren.

Erkens reageert op undercoverbeelden die Animal Rights heeft gemaakt op zestien Nederlandse bedrijven, die levende vleeskonijnen exporteren naar slachthuizen in België. Te zien is dat ze aan oren, vacht, poten of kop worden opgetild en en in grote aantallen in transportkratten en in winkelwagentjes worden gegooid, waar ze in verdrukking kunnen komen. Zieke dieren worden soms doodgeslagen op de grond.

"Wat te zien is op de beelden is verschrikkelijk", zegt Erkens, "en het gaat me aan het hart. Zo omgaan met dieren keur ik ten zeerste af en is onaanvaardbaar."

Hij voegt daaraan toe dat "sommigen zich kennelijk vrij voelen om op deze manier met dieren om te gaan als er geen toezichthouder in de buurt is. Dat is verontrustend en onbegrijpelijk."

Strafrechtelijke vervolging

Volgens de staatssecretaris heeft de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) een grote hoeveelheid recente beelden ontvangen, die nu onder meer op authenticiteit worden onderzocht. Als daaruit blijkt dat er inderdaad sprake is van dierenmishandeling, zullen de bedrijven strafrechtelijk worden vervolgd.

Daarop vooruitlopend zegt Erkens alvast dat "de beelden die de NVWA tot nu toe heeft bekeken, wijzen op structurele en ernstige overtredingen in het omgaan met dieren." Hij wil de Kamer voor het einde van dit jaar informeren over eventuele vervolgstappen van zijn kant.

Er wordt ondertussen al toezicht ingericht "op het vangen en laden" van konijnen, schrijft hij. Dat deel van het proces bleef tot nu toe vaak buiten beeld, omdat inspecties vooral gericht waren op de huisvesting van de vleeskonijnen.

In de Democratische Republiek Congo zijn inmiddels meer dan 3000 mensen overleden aan ebola. De gezondheidsautoriteiten in het Centraal-Afrikaanse land hebben dat bekendgemaakt.

Sinds de uitbraak van de ziekte, medio mei. raakten voor zover bekend 6186 mensen besmet. Bijna de helft van die mensen overleed er dus aan. Vooral jonge kinderen overlijden vaak aan ebola.

De huidige uitbraak is een van de dodelijkste ooit, en de dodelijkste in Congo: in 2018 vielen er in dat land pakweg 2280 doden voor het virus ingedamd werd, en tussen 2013 en 2016 vielen er ruim 11.000 doden in heel Afrika.

Geen vaccin of geneesmiddel

Ebola is een ziekte die vooral in Afrika voorkomt, en die wordt veroorzaakt door een virus. Dat wordt overgedragen via fysiek contact tussen mensen of via lichaamsvloeistoffen. Het veroorzaakt een zeer besmettelijke koorts, gepaard met diarree en bloedingen.

Een groot probleem is dat er voor de huidige variant van het virus, de Bundibugyo-variant, geen vaccin of geneesmiddel bestaat. De enige aanpak is dus om besmette mensen te isoleren en te hopen op herstel.

Er is wel een vaccin dat helpt tegen eerdere varianten van het virus, en in Congo worden daar klinische proeven mee gedaan. In totaal 70.000 doses zullen worden toegediend aan proefpersonen en medisch personeel. De eerste signalen zijn hoopgevend, zo meldt de gezondheidsdienst CDC van de Afrikaanse Unie.

Varianten

Ebola dook sinds 1976 al tientallen keer op in Afrika, en er waren al zeventien uitbraken in Congo. Het grote probleem is dat het virus soms jarenlang geen mensen treft, maar in die periode wel rondgaat onder dieren, en daar muteert tot een variant waartegen vaccins niet werken - zogeheten zoönosen.

De huidige variant werd in mei aangetroffen in de provincie Ituri, in het noordoosten van het land, en verspreidde zich daarna naar vijf andere provincies. In buurland Uganda raakten ook mensen besmet, maar die uitbraak lijkt inmiddels ingedamd. De bestrijding in Congo wordt bemoeilijkt door een zwak centraal gezag, achterdocht tegen hulpverleners en een voortwoekerende strijd tegen rebellenbewegingen.

De Duitse politie onderzoekt of er sprake was van een terroristisch motief bij de explosie en sabotage bij een hoogspanningsstation, gisterochtend in de oostelijke deelstaat Brandenburg. Wie de explosieven bij het station heeft achtergelaten en of er een organisatie achter de aanval zit, is niet bekend. Ook de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst is bij het onderzoek betrokken.

Deelstaatminister Redmann van Binnenlandse Zaken heeft opgeroepen tot betere bescherming van kritieke infrastructuur. "We beveiligen deze gebieden onvoldoende, omdat ze zijn aangelegd in een tijd waarin de dreigingssituatie anders was", zegt hij. "We moeten hier snel maatregelen nemen."

Volgens Redmann vormt het hoogspanningsstation een belangrijke verbinding in de energievoorziening van Noord- naar Zuid-Duitsland. Het doel van de aanval kan zijn geweest om de stroomvoorziening in Duitsland te destabiliseren en grootschalige stroomuitval te veroorzaken, zegt de minister.

'Buitenlandse mogendheden'

"Dit is de hybride dreiging die we momenteel ervaren. Daarom kunnen we ook niet uitsluiten dat buitenlandse mogendheden hierachter zitten", aldus Redmann.

Bij het hoogspanningsstation in Brandenburg werden meerdere zelfgemaakte explosieven gevonden. Volgens de politie was er minstens één ontploffing. De overige explosieven ontploften niet. De explosie veroorzaakte schade, maar hoe groot die schade is, is niet bekendgemaakt. De Duitse minister van Infrastructuur sprak van een "aanslag op kritieke infrastructuur".

Vanochtend werd bekend dat er gisteravond elders in Duitsland ook een incident was bij een hoogspanningsstation. Ook daar gaat de politie uit van opzet. Of er een verband is tussen de twee gebeurtenissen, is niet bekend. Redmann zei tegen de regionale omroep RBB dat men er, voor zover hij had gehoord, "van moet uitgaan dat er overeenkomsten zijn".

Het incident van gisteravond was bij een hoogspanningsstation in Bergheim, in de westelijke deelstaat Noordrijn-Westfalen. Meerdere stroomleidingen vielen uit na een kortsluiting. Aanvankelijk werd gedacht dat het om een technische storing ging, maar na onderzoek houdt de politie er nu rekening mee dat het station is gesaboteerd.

"We gaan niet uit van een technische storing, maar van een opzettelijke daad", zegt een politiewoordvoerder tegen de Duitse omroep WDR. De politie onderzoekt momenteel twee mogelijke oorzaken: een hybride aanval vanuit het buitenland of een achtergrond in de links-extremistische hoek.

Rusland

Gisteren werd bekend dat Duitsland Rusland verantwoordelijk houdt voor een droneaanval die begin vorige maand plaatsvond. Op het vliegveld van Leipzig werden toen explosieven gevonden bij een Oekraïens vrachtvliegtuig.

De afgelopen jaren hebben zich in Duitsland vaker stroomstoringen voorgedaan na brandstichting. Begin dit jaar zaten tienduizenden mensen in Berlijn dagenlang zonder stroom. De verantwoordelijkheid voor die aanval werd opgeëist door de extreemlinkse groepering Vulkangruppe. De afgelopen jaren heeft de groep meerdere keren op verschillende plekken de stroomvoorziening platgelegd.

Wie er precies achter de Vulkangruppe zit, is onbekend. De acties worden online anoniem in een verklaring opgeëist.

Er is contact geweest met een van de vermiste Nederlanders na de overstroming in Nepal. Dat heeft minister Berendsen van Buitenlandse Zaken gezegd in de Ierse stad Wicklow, voorafgaand aan overleg met EU-buitenlandministers.

Het gaat om een van de drie Nederlanders die vermist waren sinds de vloedgolf in Nepal en Tibet. De vrouw woont in Nepal en is in de hoofdstad Kathmandu, licht een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken toe.

Het ministerie heeft onlangs contact met haar gehad. "Dat is uiteraard goed nieuws, maar we zijn nog steeds bezorgd over het lot van twee andere Nederlanders. We staan hun naasten consulair bij en hopen dat er zo snel mogelijk duidelijkheid voor hen komt in deze zware en onzekere tijd", zegt de woordvoerder.

De twee andere Nederlanders zijn een 51-jarige vrouw uit Haarlem en een 29-jarige man uit Nijkerk. Ze namen deel aan een pelgrimstocht in het getroffen gebied.

Na Google gaat ook Apple de naam van Lake Ontario wijzigen naar Lake America in zijn uitingen, zoals Apple Maps. De Amerikaanse president Trump had de bedrijven bevolen dit te doen, onder meer vanwege de handelsoorlog die zijn regering voert met Canada.

Vorige week ondertekende Trump een decreet waardoor het meer in Amerikaanse overheidsdocumenten voortaan Lake America heet. Het meer ligt op de grens tussen de Verenigde Staten en Canada. De doorgevoerde naamswijziging van Apple is alleen te zien voor gebruikers in de VS. Canadezen en mensen in de rest van de wereld blijven gewoon Lake Ontario zien. Gebruikers van Google Maps buiten de VS zien ook de naam Lake Ontario staan. Daarachter staat tussen haakjes wel Lake America.

De naamswijziging komt op het moment dat de relatie tussen de VS en Canada flink bekoeld is. Na mislukte onderhandelingen kwam de VS onlangs met een importheffing van 50 procent op Canadese goederen ter waarde van ongeveer 20 miljard dollar. Canada reageerde met vergelijkbare heffingen op Amerikaanse producten.

Nieuwe spanningen

Ook de naamswijziging leidde tot nieuwe spanningen. Kort na het ondertekenen van het decreet onthulde de premier van de Canadese provincie Ontario, Doug Ford, afgelopen weekend een enorm bord. Daarop stond de tekst: "Lake Ontario. Now and Always" (Ontariomeer. Nu en altijd). Ook verklaarde hij dat Canada zijn soevereiniteit altijd zal beschermen en dat het land "nooit zal wijken voor een pestkop".

Trump reageerde daar weer op met een door AI gemaakte video waarin hij het bord met 'Lake Ontario' weghaalt en een nieuw bord met 'Lake America' op die plek zet.

Iets meer dan de helft van Lake Ontario ligt in Canada. De rest ligt in de Amerikaanse staat New York. De gouverneur van die staat zei eerder al de nieuwe naam niet over te nemen. Er is geen internationale organisatie die bepaalt welke naam een grensoverschrijdend meer officieel heeft.

Nieuwe peilingen slecht nieuws voor Trump

De nieuwe handelsoorlog en de daaropvolgende beslissing om de naam van Lake Ontario te veranderen, doen Trump geen goed in peilingen voor de tussentijdse verkiezingen van dit najaar.

63 procent van de Amerikanen is tegen het besluit van de president om het meer vanaf nu Lake America te noemen, blijkt een peiling van Reuters en Ipsos. Ook veel Republikeinse stemmers zijn tegen. Ook verzet zo'n 60 procent zich tegen de handelsoorlog met Canada.

Meer dan 230 voormalige bewindspersonen, ambassadeurs, diplomaten en ambtenaren roepen het kabinet op om meer maatregelen te nemen tegen Israël. In een brief vragen ze onder meer om een volledig wapenembargo en het opschorten van het handelsverdrag tussen de Europese Unie en Israël.

Volgens de ondertekenaars blijven de maatregelen die het kabinet tot nu toe heeft genomen, zoals het weren van producten uit illegale nederzettingen, ver achter bij wat nodig is gezien de situatie in Gaza en op de bezette Westelijke Jordaanoever.

De brief is onder meer ondertekend door de oud-politici Job Cohen, Jozias van Aartsen, Jan Pronk en Ahmed Aboutaleb. Voormalig diplomaat Angélique Eijpe is ook een van de ondertekenaars. Volgens haar is de brief nodig omdat het Nederlandse beleid nauwelijks is veranderd.

"Voor velen van ons is het onverteerbaar om nu wel bijna drie jaar aan te zien wat er in Gaza gebeurt, maar vooral ook hoe opeenvolgende Nederlandse regeringen zich daartoe verhouden en daarop reageren", zegt Eijpe tegen de NOS. "We hadden voorzichtig gehoopt dat het kabinet-Jetten een andere koers zou kiezen. We zien stappen die vooral symbolische impact hebben, maar die niet bijdragen aan een gedragsverandering."

Luxemburg

De ondertekenaars willen dat Nederland maatregelen neemt die daadwerkelijk effect hebben. "Maatregelen die in verhouding staan tot de ernst en de omvang van de schendingen waarvan sprake is", zegt Eijpe.

Behalve een wapenembargo wil de groep ook onderzoek naar mogelijke betrokkenheid bij internationale misdrijven van Nederlanders en Israëliërs die in Nederland verblijven en in het Israëlische leger hebben gediend.

Het kabinet zegt dat het maatregelen tegen Israël vooral in Europees verband wil nemen. Maar volgens Eijpe hoeft Nederland niet op de EU te wachten. Ze wijst op Luxemburg, dat onlangs besloot de goedkeuring voor de uitgifte van Israëlische staatsobligaties niet te verlengen. "Dat laat zien dat je ook geen geografische of geopolitieke reus hoeft te zijn om impact te hebben", zegt Eijpe. "Het staat of valt met de bereidheid om voor de internationale rechtsorde te gaan staan."

Steeds op de radar zetten

De brief is niet de eerste oproep van oud-politici en diplomaten aan het kabinet om het Israël-beleid aan te scherpen. Vorig jaar september riep een aantal van dezelfde ondertekenaars op tot een internationale interventie in Gaza. Daarvoor, in maart, was er een vergelijkbare oproep.

Ook in het buitenland worden vergelijkbare oproepen gedaan. Op 22 augustus verscheen een verklaring van bijna honderd voormalige ambassadeurs uit Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk in Le Monde. Daarin riepen ze hun regeringen op om gezamenlijk op te treden en, met vergelijkbare maatregelen, toe te zien op de naleving van het internationaal recht.

"Wij verwachten natuurlijk niet dat het 180 graden gaat draaien naar aanleiding van deze brief", zegt ondertekenaar Eijpe. "Maar de situatie is zodanig ernstig dat we het noodzakelijk achten om dat steeds weer op de radar te zetten."

Goedemorgen! In Den Haag gaan de coronaverhoren weer verder en de voetbalsters van PSV en Ajax doen een laatste gooi naar het hoofdtoernooi van de Champions League.

Eerst het weer: vandaag wisselen de zon en wolkenvelden elkaar af. Tijdens de ochtend maakt vooral het westen kans op een bui. In de middag ontstaan dieper landinwaarts juist enkele buien. Het wordt maximaal 22 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Minister Van Weel van Justitie zegt dat het geweld van gisteren in Overasselt iets is wat Nederland niet eerder in deze vorm heeft gezien. "Dat je hier hordes hebt van tientallen jongeren die gewapend door de straten van het dorp gaan, en ook meteen het vuur openen op de politie, dat is ongekend en nieuw", zei Van Weel vanuit Curaçao tegen de NOS.

Van Weel wilde niet ingaan op wie er mogelijk achter het geweld zit. Hij sprak wel van "een vermoedelijk criminele afrekening" en internationale bendes. "Het zijn drugskartels, maffia. Die opereren over onze grenzen heen."

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Op je 91e een tocht van 3500 kilometer lopen? De Amerikaan Dale Sanders deed het en werd daarmee de oudste wandelaar ter wereld die de Appalachian Trail uitliep. Hij begon rond deze tijd vorig jaar aan de bekende langeafstandswandelroute en kwam maandag aan.

Bekijk hier hoe lastig het parcours af en toe was voor Sanders:

Fijne dag!

De Hongkongse pro-democratie-activist Joshua Wong heeft voor de rechtbank bekend schuldig te zijn aan samenzwering met buitenlandse partijen. Het voormalige boegbeeld van de pro-democratiebeweging in de miljoenenstad blijft daardoor waarschijnlijk langer in de cel. Wong (29) zit nu al een gevangenisstraf uit voor een andere zaak.

Volgens de aanklagers heeft Wong in 2020 geprobeerd om buitenlandse landen en organisaties aan te zetten tot sancties en andere maatregelen tegen Hongkong en China. Dat geldt als een strafbaar feit onder de zeer omstreden nationale veiligheidswet die in datzelfde jaar onder zware druk vanuit Peking werd ingevoerd.

Mensenrechtenorganisaties spreken schande van het politiek gemotiveerde proces. Volgens hen staat dit proces symbool voor de complete uitholling van het Hongkongse rechtssysteem. Wong zou worden "geofferd" om een signaal af te geven aan de ooit zo strijdbare jeugd van Hongkong dat ze Peking niet tegen de haren in moeten strijken.

Jeugdactivist

Wong werd op jonge leeftijd een van de bekendste gezichten van de Hongkongse pro-democratiebeweging. Hij richtte als scholier de studentengroep Scholarism op. Die protesteerde tegen de invoering van een door Peking beïnvloed schoolcurriculum. In 2012 kreeg de beweging zo'n honderdduizend mensen op de been. Wong was toen pas 15.

Twee jaar later groeide hij uit tot een van de gezichten van de Parapluprotesten, waarbij in 2014 wekenlang delen van Hongkong werden bezet en betogers vrije en eerlijke verkiezingen eisten.

Later richtte Wong met andere activisten de pro-democratische politieke partij Demosistō op. Zijn bekendheid reikte uiteindelijk tot ver buiten Hongkong: in 2017 verscheen op Netflix de documentaire Joshua: Teenager vs. Superpower over zijn activisme en strijd tegen de alsmaar toenemende invloed van China. Juist die internationale bekendheid kan nu tegen hem werken.

Volgens Patrick Poon, mensenrechtenonderzoeker bij Human Rights Measurement Initiative, staat er maximaal tien jaar gevangenisstraf op de overtreding die Wong bekend heeft. In het gunstigste scenario krijgt Wong 6,5 jaar cel. In Hongkong krijgen verdachten doorgaans tot een derde strafvermindering als ze bekennen.

Toch vreest Poon dat Wong die vermindering niet gegund wordt. "Het feit dat hij jong is, lijkt bijna een misdaad te zijn", stelt Poon. "Hij was een jonge sleutelfiguur, die moedig genoeg was om zijn mening te uiten en tegen Peking in te gaan. Niet alleen lokaal, maar ook internationaal. Voor de jeugd van Hongkong is hij een boegbeeld van de vrijheid, precies wat Peking niet wil."

Daarom is het volgens Poon goed mogelijk dat de rechtbank Wong de zwaarst mogelijke straf oplegt. Dat moet de jeugd van Hongkong waarschuwen om zich niet tegen Peking of de regering van Hongkong te verzetten.

'Veroordelingspercentage 100 procent'

Megan Khoo van Hong Kong Watch wijst op de omstandigheden waarin Wong zijn schuld bekend. Volgens haar zegt zijn schuldbekentenis meer over het rechtssysteem dan over zijn eigen handelen. "In zaken van nationale veiligheid ligt het veroordelingspercentage vrijwel op 100 procent. Verdachten staan daardoor voor een moeilijke keuze: de aanklacht aanvechten met weinig uitzicht op succes, of schuld bekennen in ruil voor een mogelijke strafvermindering".

Dat Wong schuld bekent, zegt volgens Poon dan ook weinig over wat hij heeft gedaan en meer over de staat van de Hongkongse rechtstaat. "Wong voerde als belangenbehartiger van de Hongkongse democratiebeweging gesprekken met buitenlandse organisaties, journalisten en overheden." Vanuit mensenrechtenperspectief is het absoluut niet te rechtvaardigen dat Wongs activiteiten bestempeld worden als samenzwering, aldus Poon.

Democratie morsdood

De zaak-Wong staat niet op zichzelf. In de jaren sinds de invoering van de nationale veiligheidswet is de georganiseerde pro-democratische beweging in Hongkong vrijwel verdwenen uit het parlement. Vorig jaar maakte de grootste en oudste pro-democratische partij bekend zichzelf op te heffen. Andere partijen deden dat al eerder.

In het huidige parlement is geen georganiseerde pro-democratische oppositie meer. Het systeem is zo ingericht dat Peking-gezinde kandidaten een dominante positie hebben. "De pro-democratische beweging is verdwenen. Het is simpelweg niet meer mogelijk om je vrij uit te spreken zonder grote risico's te lopen", zegt Poon. Volgens hem begint Hongkong in dat opzicht steeds meer op het Chinese vasteland te lijken.

De verwachting is dat de rechtbank op zeer korte termijn met een veroordeling komt.

Minister Van Weel van Justitie zegt dat het geweld van gisteren in Overasselt iets is wat Nederland niet eerder in deze vorm heeft gezien. "Dat je hier hordes hebt van tientallen jongeren die gewapend door de straten van het dorp gaan, en ook meteen het vuur openen op de politie, dat is ongekend en nieuw", zegt Van Weel vanuit Curaçao tegen de NOS.

In Overasselt liep gisternacht een grote groep gemaskerde mannen over straat, een deel van hen met zware vuurwapens. Voor de woning van een man die met drugshandel in verband wordt gebracht, schoot een van hen een beveiliger dood. Later werd ook geschoten op de politie. Twee agenten raakten zwaargewond, een van hen was enige tijd in levensgevaar.

Van Weel wilde niet ingaan op wie er mogelijk achter het geweld zit. Hij sprak wel van "een vermoedelijk criminele afrekening" en internationale bendes. De 34 mensen die de politie gisteren heeft opgepakt, komen in ieder geval uit Nederland, België, Frankrijk en Algerije. "Het zijn drugskartels, maffia. Die opereren over onze grenzen heen."

Narcostaat?

Van Weel vindt niet dat Nederland een zogeheten narcostaat is, een land waar drugshandel ruim baan heeft. Hij erkent wel dat criminele organisaties zoals die van Ridouan Taghi of Jos L. hun oorsprong hebben in Nederland en hebben geprofiteerd van logistieke en financiële voorzieningen. "Zij hebben ervoor gezorgd dat gewortelde, georganiseerde misdaad in Nederland zit."

De naam van Jos L. viel gisteren in meerdere media als mogelijke betrokkene bij het geweld in Overasselt. Het Openbaar Ministerie wil gedurende het onderzoek niets zeggen over opdrachtgevers of verbanden.

Het onderzoek in de Gelderse plaats gaat vandaag verder. De dreiging voor inwoners is volgens de politie voorbij; de oproep om binnen te blijven is gisteravond laat ingetrokken.

Een overzicht van de gebeurtenissen van gisteren:

Het Amerikaanse vliegdekschip USS Abraham Lincoln is aangemeerd in Thailand. Daarmee is voor de 5000 opvarenden een einde gekomen aan een tocht van 9,5 maand zonder vaste grond onder de voeten.

Vanwege de extreem lange missie werd het wel en wee op de Lincoln recent onderwerp van gesprek in de Amerikaanse media en politiek. De opvarenden zouden uitgeput zijn en de leefomstandigheden aan boord zouden slecht zijn geweest. Defensieminister Hegseth sprak dat tegen.

Toch is besloten om het schip naar een haven te laten terugkeren:

Het vliegdekschip vertrok op 21 november uit San Diego voor een missie die vier à vijf maanden zou duren. Dat werd dus het dubbele. Dat kwam door de oorlog die de VS begon tegen Iran. Sinds februari lag het enorme schip, waarop straaljagers kunnen opstijgen en landen, in de Arabische Zee.

Pattaya op scherp

De USS Abraham Lincoln is nu aangekomen in de Thaise haven Laem Chabang, dicht bij de badplaats Pattaya. Die stad heeft zich voorbereid op de komst van de duizenden militairen. Er worden extra agenten ingezet om het uitgaanspubliek in goede banen te leiden en toe te zien op het prostitutieverbod. De afgelopen dagen zijn al tientallen sekswerkers opgepakt. De gemeente zet zo'n 40 bussen in om militairen te vervoeren tussen de haven en het uitgaansgebied van Pattaya.

De Amerikanen blijven naar verwachting vijf dagen in Thailand. Daarna zet de Lincoln met volgschepen koers naar de Verenigde Staten.

Alex Van Halen, een van de gezichten van de Amerikaanse rockband Van Halen, is in Nijmegen benoemd tot ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Hij kreeg de koninklijke onderscheiding opgespeld door burgemeester Bruls.

Drummer Alex Van Halen, van oorsprong een Nederlander en Nijmegenaar, was speciaal voor de ceremonie overgevlogen vanuit de Verenigde Staten. "Mijn nicht heeft dit allemaal geregeld", zei hij tegen De Gelderlander. "Ik ben erg dankbaar."

De band Van Halen bestond bijna vijftig jaar, in wisselende formaties. Drummer Alex en gitarist Eddie van Halen waren de oprichters en bleven tot het einde in 2020, het jaar dat Eddie overleed. Die gold als een van de beste en invloedrijkste gitaristen ooit. Tot de bekendste nummers van de band horen Jump uit 1984 en Runnin' with the devil.

De inmiddels 73-jarige Alex Van Halen woonde van zijn tweede tot negende levensjaar in Nijmegen. Daarna vertrok het gezin naar Los Angeles in Amerika.

"Alex voelt nog steeds verbinding met Nijmegen en andersom eert Nijmegen de band", zegt de gemeente. Van Halen krijgt de koninklijke onderscheiding voor zijn "imposante carrière".

De Orde van de Nederlandse Leeuw bestaat sinds 1815. Het is een kruisje met daarboven een kroon. Op het kruis staan de Latijnse woorden virtus nobilitat: deugd adelt. Alleen mensen die "zeer exceptionele prestaties" hebben geleverd komen er volgens de reglementen voor in aanmerking.

Bij het gemeentehuis van Tholen is het dinsdagavond onrustig geweest. Betogers demonstreerden daar tegen plannen voor de tijdelijke opvang van 150 asielzoekers. Daarover werd gesproken in de gemeenteraad. In de loop van de avond ontstond onrust; raadsleden mochten enige tijd niet naar buiten.

Tholen heeft plannen voor een opvang voor de duur van 2,5 jaar. Die moet komen aan de rand van de Zeeuwse plaats. De gemeente zegt een bijdrage te willen leveren aan de opvang van asielzoekers, zoals dat is geregeld in de spreidingswet.

De lokale fracties van Forum voor Democratie en Algemeen Belang Tholen hadden gevraagd om een extra raadsvergadering. FVD had daarnaast opgeroepen tot een vreedzaam protest. Die partij is tegen de tijdelijke opvang.

Op het terrein van het gemeentehuis waren voor de demonstratie beveiligingscamera's geplaatst. Op de betoging zelf kwamen volgens de regionale krant PZC zo'n 200 mensen af.

Opruiing en belediging

De betoging werd na een poosje ontbonden door de locoburgemeester. De politie zegt dat er onrust ontstond toen mensen zich schuldig maakten aan opruiing en agenten beledigden. Raadsleden, publiek en medewerkers van het gemeentehuis moesten binnen blijven.

Op foto's is te zien dat er veel politie op de been was. De ingang van het gemeentehuis was afgezet met politiewagens. Ook stonden op straat agenten van de Mobiele Eenheid met wapenstokken en schilden.

Aan het einde van de avond was de rust teruggekeerd. De gemeenteraad vergadert de komende tijd nog vaker over de tijdelijke opvang. Ook zijn er sinds gisteren spreekuren van opvangorganisatie COA en de gemeente voor inwoners met vragen.

De oproep aan de inwoners van Overasselt om binnen te blijven, is ingetrokken. De politie zegt dat er geen aanwijzingen zijn dat zich nog verdachten in of rond het dorp schuilhouden.

Wel blijft de oproep van kracht om meteen 112 te bellen als inwoners een verdachte situatie zien. Vannacht is in het gebied verscherpt toezicht. Er wordt extra gesurveilleerd door de politie. Bij daglicht gaat het onderzoek verder.

Agenten hebben in de avond tussen Overasselt en Nederasselt gezocht naar leden van de gewapende groep die de afgelopen nacht onderweg was naar een boerderij net buiten het dorp. Daar werd een man van 51 uit Wijchen doodgeschoten. Later werd ook op de politie geschoten.

De burgemeester van de gemeente Heumen, het Openbaar Ministerie en de politie gaven aan het eind van de middag een overzicht van wat er afgelopen nacht gebeurd was. Burgemeester Minses noemde die gebeurtenissen "on-Nederlands".

Bewakingscamera's

Om 04.00 uur verschenen twee busjes op de Ewijkseweg, zo blijkt uit beelden van bewakingscamera's. Er kwamen tientallen gemaskerde mannen uit, een aantal van hen had zware vuurwapens bij zich.

Ze liepen in de richting van de boerderij waar een familie woont die met drugshandel in verband wordt gebracht. Kort daarna hielden ze halt bij een auto waar iemand in zat. Er werd vijf keer geschoten, daarna trok de groep zich terug.

Een overzicht van de gebeurtenissen van gisteren:

De politie zei vanmiddag tijdens de persconferentie dat een 51-jarige man uit Wijchen is doodgeschoten. Dat is zo goed als zeker de persoon die in de auto zat. Hij zou als beveiliger door de bewoners van het huis zijn ingehuurd.

De gemaskerde mannen hebben ook op twee politieagenten geschoten die op de melding van een verdachte situatie waren afgestuurd. Een van de twee raakte daarbij levensbedreigend gewond. De agenten zijn inmiddels beiden buiten levensgevaar.

Een inwoner van Overasselt zei tegen Nieuwsuur dat hij de agenten op straat zag liggen:

Daarna maakten agenten en de Dienst Speciale Interventies met helikopters en honden jacht op de bendeleden, in tuinen, in maïsvelden, op snelwegen en bij een station. Daarbij zijn waarschuwingsschoten gelost.

Plaatsvervangend politiechef Aalbers zei dat op verschillende plaatsen in het land 34 verdachten zijn opgepakt. Onder hen zijn mensen uit Frankrijk, België, Algerije en Nederland. Rechercheurs deden op meerdere plaatsen onderzoek.

Drugsconflict

Alles wijst erop dat Overasselt het strijdtoneel was van een conflict tussen drugscriminelen. Het Parool en De Telegraaf hoorden van bronnen dat de inzet van dat conflict een grote verdwenen partij cocaïne is van de organisatie van de voortvluchtige crimineel Jos L., ook wel 'Bolle Jos' genoemd.

Een van de bewoners, Jan G., zou in het verleden zaken met hem hebben gedaan. Volgens Het Parool gaan personen in het criminele milieu ervan uit dat de bende naar Overasselt kwam om een deel van de verdwenen partij terug te halen.

Om die te kunnen tillen waren er zo veel mensen opgetrommeld. De Telegraaf schrijft dat Jan G. met een kind via de achterkant van zijn woning wist te ontkomen.

Veel inwoners van Overasselt zijn niet verbaasd over de verhalen over een drugsconflict. Iedereen weet dat Jan G. bij drugshandel betrokken was, zegt iemand die hem en zijn familie goed kent.

Dat iedereen op de hoogte was is niet zo vreemd. De familie waar het om gaat, kwam vanwege drugshandel meerdere keren in aanvaring met justitie. In 2019 werd bij een brand op het terrein een drugslab ontdekt.

In 2024 stonden er op een dag gewapende mannen voor de poort en vorig jaar vuurde iemand met een automatisch wapen 25 kogels op de boerderij af. Dit jaar werd Jan G. tot een gevangenisstraf van vier jaar veroordeeld. Hij gaat daartegen in beroep en daarom zit hij niet vast.