NOS Nieuws - Algemeen

De voorzitter van de Europese Raad, António Costa, heeft contact op laten nemen met het Kremlin. Hij hoopt de Europese Unie te betrekken bij onderhandelingen over een einde aan de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Dat bevestigen EU-bronnen aan de NOS na berichtgeving van onder meer Bloomberg.

Het is voor zover bekend de eerste keer in ruim vier jaar tijd dat vanuit Brussel contact is gelegd met Moskou. Sinds de grootschalige Russische invasie in Oekraïne waren alle directe communicatielijnen met het Kremlin verbroken. Maar EU-landen vrezen dat ze buitenspel komen te staan nu de VS een nieuwe poging gaat ondernemen om een einde aan de oorlog te maken.

Costa heeft de afgelopen weken achter de schermen overlegd met Europese leiders over eventueel herstel van een communicatielijn met Rusland. Hierover heeft het team van de hoge EU-functionaris ook contact gehad met Russische functionarissen. Het is onduidelijk wat deze aftastende gesprekken hebben opgeleverd.

Zelensky op top in Brussel

In Brussel komen morgen EU-leiders bijeen voor een tweedaagse top. President Zelensky is vanavond aangekomen in de Belgische hoofdstad en schuift ook aan. Zelensky heeft Europese leiders eerder opgeroepen een actievere rol te nemen bij de vredesonderhandelingen.

De Duitse buitenlandminister Wadephul sprak zich gisteren op de G7-top in Frankrijk optimistisch uit over de kans op onderhandelingen. "Er is nu een kans, denk ik, om deze zomer met gesprekken te beginnen", zei hij tegen Duitse media.

Volgens hem hebben Oekraïne en Rusland beide geen duidelijk overwicht in de oorlog. "Hij is nu mogelijk op een punt waarop hij het serieus overweegt", zei hij over de Russische president Poetin.

De Amerikaanse seriemoordenaar Rex Heuermann is veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf voor de zogenoemde 'Gilgo Beach-moorden'. Hij krijgt geen kans op vervroegde vrijlating.

De moorden op acht vrouwen werden gepleegd tussen 1993 en 2010. De 62-jarige architect wurgde de vrouwen en soms versneed hij ook hun lichamen. Hun stoffelijke resten liet hij achter op afgelegen stranden bij Long Island, in de buurt van New York aan de Atlantische kust. Verspreid over kilometers kustlijn zijn menselijke resten gevonden.

Sommige familieleden van de vermoorde vrouwen hebben tientallen jaren op gerechtigheid moeten wachten. In de rechtszaal konden ze zich vandaag tot de dader richten en vertelden ze woedend hoe het verlies van hun moeder, zus, dochter of nicht hen voor het leven heeft getekend.

Zo zei een nicht van de vermoorde Jessica Taylor (20) dat ze nooit zal vergeten dat ze telefoontjes kreeg met het bericht dat delen van het lichaam van haar nicht op Gilgo Beach waren gevonden. "Ik kon het woord romp niet bevatten," zei ze. "Zonder hoofd en zonder handen." De rechter raakte zichtbaar geëmotioneerd door haar woorden, meldt persbureau AFP.

Heuermann zei tegen de nabestaanden dat hij "verantwoordelijk" is voor de misdaden. "De woorden die ik verder zou kunnen zeggen, zouden geen betekenis hebben."

Sekswerkers

Tijdens een zitting in april legde de seriemoordenaar een bekentenis af. Hij gaf de moord op zeven vrouwen toe, plus een achtste moord waarvoor hij nog niet was aangeklaagd.

Voor de nabestaanden was dat een doorbraak, na decennia van onzekerheid. De meeste vrouwen waren jaren vermist. In 2010 werden op Gilgo Beach de eerste resten gevonden. Toen de politie verder zocht, bleken er nog veel meer lichamen begraven te liggen op en rond het strand.

Politieonderzoek volgde, maar liep jarenlang zonder doorbraak. Volgens sommige familieleden van de slachtoffers deed de politie niet z'n best omdat de vrouwen sekswerkers waren. De moordzaak werd een cold case.

DNA-materiaal op pizza

In 2022 kreeg de Suffolk County Police een nieuwe leiding en werd de zaak weer opgepakt. Een jaar later werd Rex Heuermann gearresteerd, een getrouwde man met twee kinderen uit een rustige buitenwijk van Long Island. Dat gebeurde op basis van een tip uit 2010 over de auto waarin een van de slachtoffers was gezien. Het bleek de auto van Heuermann.

Heuermann kon uiteindelijk worden gelinkt aan de moorden door een haar die onderzoekers vonden op een van de lichamen. Een DNA-match kon worden gemaakt aan de hand van een stuk weggegooide pizzakorst. Ook telefoongegevens brachten Heuermann in verband met de slachtoffers.

"Heeft u op z'n minst een beetje spijt?", vroeg rechter Timothy Mazzei hem vandaag, beschrijft persbureau AP. Heuermann knikte en leek ja te mompelen. "U bent walgelijk, een verachtelijke man, als u al een man bent", zei de rechter met luide stem. "En u bent een lafaard." Toen Heuermann geboeid werd afgevoerd, leken aanwezigen in de volle rechtszaal hem uit te joelen.

De Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, houdt onder leiding van de nieuwe voorzitter de rente gelijk. Het was voor het eerst dat Kevin Warsh de vergadering van de Fed voorzat. Vooral de communicatiestijl van Warsh is een duidelijke breuk met die van zijn voorganger.

De vorige voorzitter, Jerome Powell, kreeg van president Trump flinke kritiek dat hij de rente niet verlaagde. Bij de aanstelling van Warsh zei Trump dat "als Kevin op zijn plek zit, dan gaat de rente omlaag".

Toch komt die renteverlaging er niet. Door de oorlog in het Midden-Oosten kampt de VS met een hoge inflatie. Om de inflatie te remmen helpt juist een hogere rente.

Op de persconferentie die Warsh na afloop gaf, hamerde hij op prijsstabiliteit. "De aanhoudend hoge prijzen vormen een last voor de Amerikaanse bevolking", zei hij.

Markt gaat gissen

Warsh voerde al enkele veranderingen door. Zo was het statement waarin het nieuwe rentetarief bekend werd een stuk korter dan voorheen. Ook ging Warsh op de persconferentie niet in op vragen van journalisten over zijn verwachtingen voor het rentebeleid de komende maanden.

Volgens Rabobank-econoom Philip Marey is dat een teken. "Dat is wel een duidelijk verschil met zijn voorganger. Die gaven veel duidelijker antwoord. De markt heeft dan meer houvast, maar Warsh gaat heel duidelijk naar het oude beeld en laat de markt gissen. Dat geeft de Fed meer bewegingsruimte."

Wel of geen renteverlaging?

Over hoe de Fed de inflatie later dit jaar moet beteugelen verschillen de meningen. Een deel van de beleidsmakers verwacht dat de rente verhoogd moet worden. Dat beeld gaat ook niet snel veranderen, volgens de leden: voor volgend jaar ziet een meerderheid van de beleidsmakers nog geen ruimte om de rente te verlagen.

Volgens Marey zit Warsh in een moeilijk parket. "Hij heeft min of meer een impliciet mandaat van Trump om die rente te verlagen. De beleidsraad heeft al uitgesproken dat ze dat niet willen. Daarom heeft hij het lastig, hij heeft maar 1 stem in die raad. Hij moet nu de rest overtuigen om voor een renteverlaging te kiezen. Dat gaat hij waarschijnlijk doen door te zeggen dat de hoge inflatie vooral tijdelijk is door de de situatie in het Midden-Oosten", zegt Marey.

Of er volgend jaar een renteverlaging in zit, hangt vooral af van de inflatie. "Als de inflatieverwachtingen stabiel blijven, dan kan je de rente volgend jaar verlagen. Maar als de verwachtingen omhoog gaan, dan moet je iets doen."

In alle Friese wateren is PFAS aangetroffen, meldt het Friese waterschap (Wetterskip Fryslân) na onderzoek in 2024 en vorig jaar. Het waterschap roept de overheid op om maatregelen te nemen.

Volgens het waterschap liggen de gemeten concentraties boven de normen voor oppervlaktewater en is een Europees totaalverbod op PFAS nodig. Daar pleit de Unie voor Waterschappen al langere tijd voor.

Het Friese waterschap bracht als eerste op provinciaal niveau in beeld waar PFAS in de wateren zit. "Sinds 2024 kan ons laboratorium ruim dertig veelvoorkomende PFAS meten", schrijft de organisatie. "De uitkomsten zijn duidelijk: PFAS wordt in alle onderzochte wateren aangetroffen én overschrijdt de bestaande normen. Dat geldt voor grote wateren en poldersloten."

Het onderzoek volgde op het nieuws in 2024 dat rond de militaire vliegbasis Leeuwarden een van de grootste PFAS-vervuilingen van Nederland was vastgesteld. Metingen toonden aan dat in wateren in de omgeving de waarden tot wel 900 keer boven de norm kwamen.

Wat is PFAS?

PFAS is de verzamelnaam van een groep chemische stoffen die schadelijk kunnen zijn en niet of nauwelijks afbreken, waardoor ze steeds meer in het milieu voorkomen.

Ze kunnen schadelijk zijn voor het immuunsysteem, de vruchtbaarheid, het ongeboren kind en organen als de lever en de schildklier. Ook kunnen ze kanker veroorzaken.

"Ook elders in Fryslân is het beeld zorgwekkend", schrijft het waterschap. "In alle onderzochte grotere wateren overschrijden de waarden de normen, met een factor tussen 1 en 10. In vrijwel alle poldersloten ligt de concentratie PFOS (een vorm van PFAS) boven de norm. Ook in het grondwater werd PFAS gevonden.

Uit een inventarisatie van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat bleek dit jaar al dat op zo'n zestig plekken in Nederland de PFAS-vervuiling zo ernstig is dat daar zo snel mogelijk moet worden schoongemaakt.

Een EU-rapport schat dat PFAS-vervuiling Europese landen de komende jaren 440 miljard euro gaat kosten als er niets verandert in de aanpak. Uit dat onderzoek bleek ook dat Nederland het land is met het een na grootste aantal vervuilde PFAS-locaties van Europa.

De Verenigde Staten hebben de tekst van de intentieverklaring tussen Iran en de Verenigde Staten gepubliceerd. Ook Iran heeft de tekst bekendgemaakt, via het staatspersbureau IRNA.

Een functionaris van het Witte Huis heeft het memorandum aan journalisten voorgelezen. De tekst komt grotendeels overeen met de eerder gelekte stukken en schuift de meest heikele kwesties vooruit naar de onderhandelingen over een definitief akkoord. Wel is duidelijk dat de VS Iran op een aantal punten tegemoet komt.

In de voorgelezen tekst staat onder meer dat de VS en Iran alle militaire operaties staken en elkaars soevereiniteit en territoriale integriteit zullen respecteren. De komende zestig dagen zal er worden onderhandeld over een definitief akkoord.

Zodra de landen de intentieverklaring hebben ondertekend zal de VS binnen dertig dagen de zeeblokkade volledig opheffen. Iran zal binnen dezelfde tijd een veilige doorgang bieden aan commerciële schepen en zestig dagen geen tol vragen.

Ook zal de VS samen met "regionale partijen" met een plan komen van ten minste 300 miljard dollar voor wederopbouw en economische ontwikkeling van Iran. Ook zou de VS alle soorten sancties tegen Iran opheffen, ook resoluties van de VN-Veiligheidsraad. Iran mag daarnaast onmiddellijk weer olie gaan exporteren.

Troepen terugtrekken

Sommige afspraken lopen alvast vooruit op een definitief akkoord. Zo staat in het memorandum dat de VS binnen dertig dagen na het uiteindelijke akkoord alle troepen zal terugtrekken uit de nabijheid van Iran.

Ook zal de VS zich inzetten om alle sancties tegen Iran op te heffen, inclusief resoluties van de VN-Veiligheidsraad. Ook zullen de Iraanse bevroren tegoeden worden vrijgegeven.

Heikel punt in de onderhandelingen is het Iraanse nucleaire programma. Daarover is nu afgesproken dat Iran geen kernwapens zal ontwikkelen of aanschaffen. De Iraanse uraniumvoorraad zal worden verdund. In het definitieve akkoord zullen de precieze afspraken worden vastgelegd.

In afwachting van het definitieve akkoord zullen de VS en Iran de status quo handhaven van het nucleaire programma en de aanwezigheid van de Amerikaanse troepen in de regio.

Ondertekening door Trump

Het document zou vrijdag in Zwitserland ondertekend moeten worden door beide partijen, waarna een periode van 60 dagen ingaat van onderhandelingen over een vredesakkoord. Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft laten doorschemeren dat de deal door Trump en de Iraanse president Pezeshkian zal worden getekend.

Gisteren deelde de Saudische nieuwssite Al Arabiya al een kopie van het akkoord. Vandaag publiceerde het Amerikaanse persbureau Bloomberg een vrijwel identieke tekst. Volgens het Witte Huis kwam die tekst niet overeen met het echte memorandum, maar de officiële tekst die nu naar buiten is gekomen verschilt nauwelijks van de eerder uitgelekte versies.

De Amerikaanse president sprak vanmiddag na afloop van de G7-top in Évian-les-Bains op een persconferentie ook over de afspraken met Iran. Hij suggereerde dat het document misschien morgen al getekend kan worden. Ook noemde hij het een mogelijkheid dat hij in Europa blijft om het akkoord te tekenen.

Kritiek op Netanyahu

Trump kreeg ook vragen over de houding van de Israëlische premier Netanyahu. "We hebben een klein meningsverschil over Libanon", zei Trump.

In de afspraken staat dat het stoppen met militaire acties ook geldt voor Libanon. Trump zei dat hij de premier heeft gevraagd het wat rustiger aan te doen. "Je hoeft niet elke keer een gebouw plat te gooien als er iemand van Hezbollah binnenloopt", zou hij tegen Netanyahu hebben gezegd.

Volgens het ministerie van Volksgezondheid in Gaza zijn sinds de ingang van het staakt-het-vuren ruim duizend Palestijnen gedood. In dezelfde periode zijn volgens het Israëlische leger vijf militairen gedood of bezweken aan hun verwondingen na gevechten met strijders van Hamas.

De cijfers onderstrepen dat er nog altijd volop beschietingen en bombardementen zijn in de Gazastrook, ondanks het bestand dat officieel sinds oktober vorig jaar van kracht is.

Sindsdien zijn dagelijks gemiddeld vier doden geregistreerd door Israëlische bombardementen en beschietingen, valt op te maken uit het dodental van de lokale autoriteiten, dat door de VN en experts betrouwbaar wordt geacht.

Burgerslachtoffers

Israël heeft de afgelopen dagen drone-aanvallen uitgevoerd op meerdere plekken in en rond Gaza-Stad. Het leger meldt alleen dat er militanten van de terreurbewegingen Hamas en Palestijnse Islamitische Jihad worden gedood, of mensen die militaire zones betreden. In de praktijk vallen er echter met regelmaat ook burgerslachtoffers.

In de cijfers uit Gaza wordt geen onderscheid gemaakt tussen militanten en burgers. Het ministerie meldt wel dat er meer vrouwen en kinderen dan mannen zijn gedood.

Op basis van interne data van het Israëlische leger meldden onderzoeksjournalisten vorig jaar dat mogelijk ruim 80 procent van de doden in Gaza burgers waren.

Genocideonderzoekers en mensenrechtenorganisaties concluderen dat er sprake is geweest van genocide, maar Israël verwerpt die beschuldiging. Het Israëlische leger wijst op allerlei maatregelen om burgers te ontzien in de strijd tegen Hamas.

VN-chef: immens leed

"Gaza wordt nog altijd geteisterd door grote onzekerheid en immens leed", zei VN-chef Guterres onlangs. Hij noemde de dagelijkse burgerslachtoffers, de beperkte humanitaire hulp en de langdurige militaire bezetting van een groot deel van de enclave. Een groot deel van de Gazastrook ligt in puin door Israëlische bombardementen.

De wederopbouw van Gaza zou moeten gebeuren onder het toezien van de zogenoemde Vredesraad, die werd opgericht door president Trump. The Financial Times meldde onlangs dat het omstreden orgaan kampt met geldproblemen. De raad stelt dat alle voortgang in het vredesproces wordt belemmerd door de onwil van Hamas om zich te ontwapenen.

Hamas profileert zichzelf als verzetsbeweging tegen de Israëlische bezetting en weigert de wapens neer te leggen. Israël begon het genocidale geweld in Gaza in reactie op de grootschalige aanval door Hamas op 7 oktober 2023.

De Curaçaose topcrimineel Shurandy 'Tyson' Q. is door Dubai uitgeleverd aan Curaçao. Voor justitie op Curaçao betekent de uitlevering dat opnieuw een prominent lid van de criminele organisatie No Limit Soldiers voor de rechter kan worden gebracht.

Volgens bronnen verblijft Tyson Q. in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught. Dat zou te maken hebben met de beperkte beveiligingsmogelijkheden op Curaçao.

Gedetineerden met een zeer hoog risicoprofiel worden vaker tijdelijk in Nederland ondergebracht, in afwachting van hun strafzaak. Uiteindelijk zal Q. op Curaçao terecht moeten staan.

Belangrijke stap

De uitlevering aan Curaçao is een belangrijke stap in de strijd tegen de georganiseerde misdaad in het Caribische deel van het Koninkrijk. Justitie beschouwt Q. als een van de leiders van No Limit Soldiers (NLS), een criminele organisatie die wordt verdacht van internationale cocaïnehandel, witwassen en betrokkenheid bij moorden.

Het OM maakte dinsdag bekend dat het Hooggerechtshof van de Verenigde Arabische Emiraten de uitlevering heeft goedgekeurd. Curaçao diende in september 2024 een verzoek in om hem over te dragen. Q. vocht dat aan, waardoor de procedure bijna twee jaar duurde.

Volgens het OM is zijn komst van groot belang voor een lopend onderzoek naar No Limit Soldiers. In dat onderzoek zijn al meerdere verdachten veroordeeld. Justitie sluit meer aanhoudingen niet uit.

'Taghi van Curaçao'

In Nederland is de naam Tyson Q. weinig bekend. Op Curaçao en Sint-Maarten is hij al jaren een van de bekendste figuren uit de onderwereld. Zijn positie wordt vergeleken met die van Ridouan Taghi in Nederland: een kopstuk dat volgens justitie leiding geeft aan een internationaal opererend crimineel netwerk.

No Limit Soldiers ontstond in de Curaçaose wijk Koraal Specht en groeide volgens justitie uit tot een invloedrijke organisatie in de drugshandel. Leden van de bende werden onder meer veroordeeld voor de moord op de Curaçaose politicus Helmin Wiels in 2013.

Schakel in drugshandel

Dat Curaçao en Sint-Maarten een rol spelen in de internationale cocaïnehandel is volgens opsporingsdiensten geen toeval. De eilanden worden al jaren gebruikt als doorvoerroute voor drugs uit onder meer Colombia en Venezuela.

Waar veel drugsgeld omgaat, ontstaan ook witwaspraktijken en gewelddadige conflicten tussen rivaliserende groepen. Op Curaçao zijn tientallen straatbendes actief, waarvan No Limit Soldiers een van de bekendste is.

De organisatie kreeg in Nederland bekendheid na de Hato Shooting op de luchthaven van Curaçao in 2014. Zeven passagiers raakten daarbij gewond in de aankomsthal. NLS'er Raily B. werd veroordeeld voor zijn rol bij die aanslag. Hij is ook een belangrijke verdachte in het Nederlandse onderzoek naar de criminele organisatie achter de moord op misdaadverslaggever Peter R. de Vries.

Nauwe banden met Nederland

De zaak laat zien hoe verweven de georganiseerde misdaad in het Caribisch deel van het Koninkrijk en Nederland is. Door intensieve familiebanden en het drukke vliegverkeer kunnen criminele netwerken zich relatief gemakkelijk tussen beide landen bewegen.

Daarom werken Nederlandse en Curaçaose justitie al jaren nauw samen, onder meer via het Recherche Samenwerkingsteam en gezamenlijke opsporingsonderzoeken. De uitlevering van Tyson Q. is daarvan een voorbeeld.

Tot nu toe was juni bewolkt en vrij regenachtig, met een temperatuur die heel gemiddeld is voor deze tijd van het jaar. Maar dat gaat morgen veranderen. In heel Nederland geldt vanaf dan een hitteplan.

De wind draait naar het zuiden, en daardoor komt warme lucht uit Zuid-Europa onze kant op. Dat levert een paar heel warme dagen op, met temperaturen soms ver boven de 30 graden.

Morgen komt de aanvoer van warmte al goed op gang. Er is flink wat zon en het blijft overdag waarschijnlijk droog. In het noorden wordt het 25 tot 27 graden. In de zuidelijke provincies wordt het waarschijnlijk een tropische dag met temperaturen boven de 30 graden.

Buien met onweer

De lucht is vochtig en klam, en daarin kunnen makkelijk buien met onweer ontstaan. Mogelijk ontstaan morgenavond al wat buien die van het zuiden naar het noorden over het land trekken.

Vrijdag wordt voorlopig de warmste dag. 's Ochtends begint het al vroeg met temperaturen boven de 20 graden, en 's middags loopt het op naar 31 tot plaatselijk 34 graden.

De lucht is warm en behoorlijk instabiel: er is weinig voor nodig om in de loop van de dag of avond een paar flinke onweersbuien te laten ontstaan, mogelijk met plaatselijk harde wind, hagel, of veel regen in korte tijd.

Ook zaterdag heet

Zaterdag lijkt het iets minder warm te worden, maar echt afkoelen is er niet bij. Ook dan wordt het tussen de 25 en 31 graden. Wel waait de wind van zee, dus zeker aan de stranden wordt het minder warm.

Vanaf zondag is de verwachting nog wat onzeker, maar volgens sommige weermodellen wordt het weer flink warm met diep landinwaarts opnieuw temperaturen boven de 30 graden.

Vorig jaar was het op dezelfde data ook flink warm. Op Pinkpop werden bezoekers gekoeld door medewerkers en ook bij een feest op snelweg A10 in Amsterdam scheen de zon fel:

In het huis in Rijen (Noord-Brabant) waar gisteravond brand uitbrak, is een lichaam gevonden. De politie kan nog niet zeggen of het om de vermiste bewoner gaat.

Omwonenden maakten zich zorgen omdat ze de bewoner van het pand niet meer hadden gezien sinds de brand, schrijft Omroep Brabant. De hulpdiensten konden het huis niet in vanwege instortingsgevaar. Het vuur is van buitenaf bestreden.

Rond 17.30 uur meldde de politie dat specialisten het pand konden betreden. Niet veel later werd het lichaam ontdekt. Het lichaam wordt nog onderzocht. Pas daarna is met zekerheid te zeggen om wie het gaat.

Oorzaak

Over de oorzaak van de brand is nog niets bekendgemaakt. Iets voor middernacht zagen pizzabezorgers rook uit de woning komen. Toen de hulpdiensten arriveerden, stond de woning al in lichterlaaie. Een deel van de woning is tijdens het blussen ingestort.

AI-bedrijf Anthropic probeert de Amerikaanse overheid al dagen te overtuigen om het verbod op zijn AI-programma Fable op te heffen. Zonder succes: het is nog steeds wereldwijd ontoegankelijk. Het Amerikaanse Anthropic bracht Fable vorige week uit, maar in het weekeinde blokkeerde het bedrijf de toegang na een brief van de Amerikaanse regering.

Anthropic zegt dat Fable goed is in het vinden van veiligheidsproblemen in computerprogramma's. Beveiligers zouden het AI-programma kunnen gebruiken om die kwetsbaarheden op te lossen. Maar in verkeerde handen kunnen aanvallers die kwetsbaarheden misbruiken, bijvoorbeeld om bij die software binnen te dringen.

De Amerikaanse overheid verbood Anthropic om Fable beschikbaar te maken buiten de VS en aan alle niet-Amerikanen. Volgens de VS is er een "onacceptabel risico" dat landen als Rusland en China de technologie gaan gebruiken, blijkt uit de brief, die openbaar is gemaakt door zakensite Bloomberg.

Conflict over mogelijk misbruik

Na de brief van vrijdag heeft Anthropic in het weekend geprobeerd de relatie met de Amerikaanse regering te herstellen, schrijft techsite The Verge. Dat begon met digitaal overleg, maar daarna zijn Anthropic-medewerkers naar Washington gevlogen, schrijft de site.

Die gesprekken in Washington hebben ook maandag niet geleid tot het opheffen van het verbod, schrijft techsite Wired. Volgens de site is de Amerikaanse regering ervan overtuigd dat het mogelijk is om de technische beperkingen van Fable te omzeilen, waardoor het AI-programma kan worden gebruikt voor zaken die niet zijn toegestaan.

Anthropic zegt dat het beschermingen heeft ingebouwd waardoor Fable niet kan worden misbruikt. Volgens Amerikaanse media is het Witte Huis zich zorgen gaan maken na onderzoek van webwinkel Amazon. Daaruit zou blijken dat deze beperkingen makkelijk omzeild kunnen worden.

Het Amazon-onderzoek is niet openbaar. Anthropic zegt vanaf het begin dat de zorgen van het Witte Huis overdreven zijn. Maar volgens Wired is het Anthropic niet gelukt om de regering daarvan te overtuigen.

Gesprekken in Europa

Op de G7-top in Frankrijk gaat het naast de oorlog in Oekraïne en Iran ook over kunstmatige intelligentie. De VS en Europa bespreken een voorstel dat bondgenoten van de VS toch weer toegang zou moeten geven tot de nieuwste AI-programma's, schrijft de Financial Times.

Anthropic-topman Dario Amodei is in Frankrijk voor de top, net als de Amerikaanse minister van Handel, die vrijdag de brief stuurde waarna Fable ontoegankelijk werd. Het is onduidelijk of de twee een-op-een met elkaar hebben gepraat of dat nog gaan doen. President Trump zei vanmiddag dat onderhandelingen met Anthropic "prima" verlopen.

Hoe verantwoord is AI-bedrijf Anthropic? Experts deelden daarover hun gedachten in dit stuk:

Hoewel de Europese Unie niet direct betrokken is bij het conflict tussen Anthropic en de regering in de VS, laat het volgens EU-commissaris Virkkunen (die over technologie gaat) zien dat Europa technisch niet afhankelijk moet zijn van andere landen.

Europa op achterstand

De beste AI-programma's die digitale veiligheidsproblemen kunnen opsporen, komen volgens deskundigen allemaal uit de Verenigde Staten of China. Er zijn geen Europese alternatieven van hetzelfde niveau. Met haar waarschuwing bedoelt Virkkunen dat Europa op achterstand staat als de VS of China de toegang tot die programma's beperkt.

Hoewel de Amerikaanse overheid zegt dat Fable toegankelijk mocht blijven voor Amerikanen in de VS, heeft Anthropic - om daaraan te voldoen - het AI-programma voor iedereen ontoegankelijk gemaakt. Dat betekent dat niemand er op dit moment toegang toe heeft. Andere AI-programma's die vergelijkbaar zijn met Fable, van zowel Anthropic als andere bedrijven, zijn wel toegankelijk.

Het vervoersbedrijf van Milaan heeft meerdere mannelijke trambestuurders per direct geschorst omdat zij beelden van vrouwelijke trampassagiers in een groepsapp zouden hebben uitgewisseld.

De medewerkers worden ervan verdacht dat zij op WhatsApp beelden deelden die gemaakt waren met de beveiligingscamera's in de trams. Daarbij werd ingezoomd op de borsten, dijen, benen en gezichten van vrouwen. Bij de beelden zouden veelvuldig seksistische reacties zijn geplaatst.

Het Italiaanse Openbaar Ministerie onderzoekt zeker één trambestuurder. Hij wordt ervan verdacht zichzelf illegaal toegang te hebben verschaft tot de beelden van beveiligingscamera's van de tram. Volgens Italiaanse media is daarnaast opdracht gegeven tot huiszoekingen bij vijf andere mannelijke trammedewerkers en de inbeslagname van hun mobiele telefoons en andere apparaten.

Mogelijk meer betrokkenen

De zaak kwam aan het licht toen een vrouwelijke passagier afgelopen zaterdag in de tram zat met een trammedewerker in uniform die pauze had. Op zijn telefoonscherm zag de vrouw een groepsgesprek waarin een dergelijke afbeelding werd gedeeld, met daaronder seksistische reacties van meerdere collega's.

De passagier maakte een foto van het beeldscherm van de man en stuurde die naar de bekende Italiaanse feministe Carlotta Vagnoli. Zij plaatste de foto vervolgens op Instagram en deelde die met vervoersbedrijf ATM.

Het is volgens de Britse krant The Guardian onduidelijk of de beelden van vrouwelijke passagiers in één tram zijn opgenomen, of dat ook opnames uit andere trams illegaal zijn gedeeld.

Volgens Italiaanse media zal de recherche daar de komende tijd onderzoek naar doen. Ook wordt onderzocht wie er allemaal aan de groepsapp deelnamen en hoelang de groep al bestond. Mogelijk worden meer medewerkers van het bedrijf onderzocht.

De Amsterdamse politie heeft het vermoeden dat criminele activiteiten met explosieven de oorzaak zijn geweest van de zware explosie van eind vorige week in een woonwijk in Amsterdam. Het is nu het belangrijkste scenario dat de recherche onderzoekt, maakt het Openbaar Ministerie vandaag bekend.

Twee Amsterdammers van 23 en 24 jaar worden verdacht van het veroorzaken van de explosie en het in levensgevaar brengen van mensen. Ook worden ze verdacht van het voorbereiden van explosies of plofkraken en het bezit van explosieven.

Verdachten gewond

Bij de explosie in de wijk Osdorp zijn zeven mensen gewond geraakt, onder wie de twee verdachten. Het OM wil om privacy-redenen niet zeggen hoe ernstig hun verwondingen zijn. Volgens de Amsterdamse krant Het Parool zijn beiden verdachten zwaargewond geraakt en moet een van hen anderhalf been en een arm missen.

De rechtbank heeft besloten dat de mannen twee weken langer in voorarrest blijven. Een derde verdachte mag de ontwikkelingen in vrijheid afwachten, werd al eerder bekend.

De explosie vond plaats in de nacht van vorige week donderdag op vrijdag in een bijgebouw van een flat aan de Remijden in Amsterdam Nieuw-West. Door de ontploffing ontstond een enorme ravage. Zo'n 400 mensen moesten hun huis uit.

Buurtbewoners zeiden de dag na de explosie tegen Het Parool dat een groep tieners en twintigers in een kelderbox bezig was met explosieven. De gemeente, politie en de betrokken woningcorporatie zeggen geen meldingen te hebben gehad over verdachte activiteiten in kelderboxen.

De kapitein van de snelboot die in 2022 betrokken was bij een fatale aanvaring bij Terschelling is in hoger beroep vrijgesproken. Eerder werd hij net als de schipper van de andere boot veroordeeld tot een taakstraf. De kapitein was het daar niet mee eens en ging in beroep. Het gerechtshof in Leeuwarden oordeelde vandaag dat de kapitein "zich niet onvoorzichtig heeft gedragen".

De aanvaring tussen de snelle veerboot Tiger en de watertaxi op 21 oktober 2022 kostte aan vier mensen het leven. De slachtoffers waren drie mannen en een kind van 12. Het lichaam van de jongen is nooit gevonden. Drie anderen raakten gewond.

Zowel de kapitein van de snelboot als de schipper van de watertaxi kreeg vorig jaar 240 uur taakstraf en drie maanden voorwaardelijke gevangenisstraf opgelegd. De rechtbank oordeelde toen dat de kapitein en bestuurder duidelijker hadden moeten communiceren en dat beide boten te snel hadden gevaren. Alleen de kapitein ging in hoger beroep.

Stuurbeweging

Het hof oordeelt nu dat de kapitein geen schuld heeft gehad aan de aanvaring. Omdat op de plek van de aanvaring geen maximumsnelheid geldt, heeft de snelboot niet te hard gevaren. Ook heeft de kapitein duidelijk gecommuniceerd met de schipper van watertaxi De Stormloper, aldus het hof.

"Het voorstel van de verdachte om elkaar aan de rechterkant te passeren was begrijpelijk", citeert Omrop Fryslân het hof. "De Stormloper maakte op het laatste moment echter een stuurbeweging naar rechts waardoor de aanvaring heeft plaatsgevonden. Zonder die manoeuvre had de aanvaring niet plaatsgevonden."

Reactie nabestaanden

Voor de nabestaanden en slachtoffers is de uitspraak een teleurstelling. "Wij hadden gehoopt en verwacht dat de verdachte verantwoordelijk zou worden gehouden voor zijn aandeel in de gebeurtenissen en de ingrijpende gevolgen daarvan", laten zij in een gezamenlijk statement weten.

Vier maanden na zijn aantreden heeft de nieuwe directeur van museum het Louvre een donker beeld geschetst van de huidige staat van het wereldberoemde museum in Parijs. Volgens Christophe Leribault is het museum "aan het eind van zijn krachten" en zijn talloze technische installaties verouderd.

"Ondanks zijn imposante pracht, ondanks de dagelijkse inzet van zijn teams, is het een Louvre dat buiten adem is", zei de directeur vanochtend tijdens een hoorzitting van de cultuurcommissie van de Franse senaat.

In de senaat stond het aangekondigde renovatieproject voor het Louvre op de agenda. Dat zal naar schatting een miljard euro kosten. Leribault noemt die investering "absoluut noodzakelijk".

President Macron maakte de renovatieplannen vorig jaar januari al bekend. De kosten van de renovatie moeten worden gedekt door de verhoogde toegangsprijs voor niet-EU-burgers, donaties en een bijdrage van het Louvre-departement in Abu Dhabi. Het geld komt daarmee niet uit de Franse staatskas.

Beveiliging sterk verouderd

Het project, dat Nouvelle Renaissance heet, krijgt extra aandacht vanwege de spraakmakende juwelenroof van afgelopen oktober. Dieven wisten toen met een verhuislift op klaarlichte dag het pand binnen te komen en binnen tien minuten voor zo'n 88 miljoen euro aan juwelen mee te nemen. Onder de buit was ook een kroon bezet met 1356 diamanten en 56 smaragden.

De roof maakte duidelijk dat het museum de beveiliging niet op orde heeft. Al snel bleek dat het videobeveiligingssysteem sterk verouderd was en reparatiewerkzaamheden traag verliepen. De vergunning voor de beveiligingscamera's was maanden voor de inbraak verlopen.

Het hoofd van de Franse rekenkamer verklaarde in de maand na de roof dat het museum het verbeteren van de beveiliging met een "schrikbarend traag tempo" aanpakte.

Leribault zei vanmorgen in de senaat dat er extra camera's zijn geïnstalleerd op plekken waar de beveiliging in oktober tekortschoot. "Maar we kunnen geen volledig nieuw netwerk met honderden camera's opzetten zonder de technische infrastructuur te versterken", aldus de museumdirecteur.

Nederland trekt 500 miljoen euro uit voor een nieuw militair steunpakket voor Oekraïne. Dat heeft minister Yesilgöz van Defensie bekendgemaakt tijdens een bezoek van haar Oekraïense ambtsgenoot Fedorov aan ons land.

Volgens Yesilgöz gaat de helft van het bedrag, 250 miljoen euro, naar de aankoop van drones bij de Nederlandse defensie-industrie. De andere helft gaat naar Amerikaanse wapens, bijvoorbeeld Patriot-rakketten en F-16-gevechtsvliegtuigen.

Droneproductie

Het geld komt uit een potje dat al gereserveerd was voor militaire steun aan Oekraïne. Nederland sloot in 2024 een tienjarige veiligheidsovereenkomst met Kyiv. Inmiddels is er voor ongeveer 12 miljard euro aan militaire steun geleverd.

Drones spelen een belangrijke rol op het slagveld in Oekraïne. Het gaat dan niet meer alleen om onbemande vliegtuigen, maar ook om onbemande voertuigen en vaartuigen. Tot nu toe heeft Nederland al ongeveer een half miljard euro gestopt in de Oekraïense droneproductie.

Op meerdere plekken in de omgeving van Rotterdam zijn grote ladingen zuivelproducten achtergelaten. Het gaat om pallets vol pakken melk, yoghurt en kwark die over datum zijn.

Wie de pallets heeft achtergelaten, is nog niet bekend. Mogelijk probeert iemand de kosten van het afvoeren van de producten op deze manier te omzeilen, schrijft de regionale omroep Rijnmond. Tussen de producten zitten veel huismerken van verschillende supermarkten.

Op een parkeerplaats bij de Zevenhuizerplas zijn zeker vier volle pallets achtergelaten. Alle zuivel is ruim een maand over datum. De lading werd vanochtend ontdekt.

Zelf schoonmaken

In Nieuwerkerk aan den IJssel zijn vier pallets achtergelaten op de parkeerplaats van een voetbalclub. "We hebben begrepen dat hier rond middernacht een vrachtwagen is gesignaleerd", zegt Bob Gale van v.v. Nieuwerkerk tegen Rijnmond. Hij ontdekte de zuivel eveneens vanochtend. Er hing een zurige lucht.

Een deel van de producten was omgevallen:

Met hulp van de brandweer en handhaving heeft hij alles opgeruimd en is de parkeerplaats schoongespoten. "We waren er niet blij mee. Het was een hele hoop rotzooi."

Nootjes

Ook op een bedrijventerrein in Rotterdam-Prins Alexander stonden pallets. Daar waren ze achtergelaten in parkeervakken op een bedrijventerrein. Naast heel veel yoghurt werd op deze plek ook een doos borrelnoten gedumpt.

Een leegstaande schuur, een briefje in de bus of iemand die onverwacht het erf op rijdt met een aanbod. Criminelen weten het Nederlandse platteland goed te vinden. Uit onderzoek blijkt dat één op de vijf boeren in Zeeland en Noord-Brabant weleens is benaderd door mogelijke criminelen. Voor boeren en tuinders kan zo'n situatie grote gevolgen hebben. Met de campagne 'NEE, geen (drugs)criminaliteit op ons erf!', die vandaag begint, vragen verschillende organisaties aandacht voor dit probleem.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

In deze podcast vertelt boerin Monique van der Made dat veel boeren extra alert zijn op verdachte situaties. "We melden elkaar snel als er een verdachte auto rondrijdt", aldus Van der Made. Volgens haar kunnen de situaties waar boeren in terecht komen heel intimiderend zijn. "Het gebeurt weleens dat ze bijvoorbeeld kinderen achterna rijden door de polder, van: waar woon je?"

De Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie werkt mee aan de campagne die vandaag van start gaat. Femke van de Plas werkt als vertrouwenspersoon Veilig Buitengebied voor de boerenorganisatie. In de podcast vertelt ze dat het belangrijk is om boeren weerbaar te maken. "Zeker wanneer mensen op je erf staan met zo'n verzoek. Krijg ze maar eens je erf af zonder dat het op je terugslaat", aldus Van de Plas.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Bart Tuinman
Redactie: Lisa Konings
Eindredactie: Rosanne Sies

De 34-jarige man die tientallen bankrekeningen opende op naam van anderen is veroordeeld tot een celstraf. De rechtbank van Amsterdam legde hem een straf op van dertig maanden, waarvan zes voorwaardelijk.

De man opende vorig jaar 47 rekeningen bij ABN AMRO. Bij die bank kun je met een app op je telefoon een bankrekening openen door een scan te maken van je identiteitsbewijs en gezicht.

Nepfoto's

Volgens de rechtbank omzeilde de man de identificatiemethode door de foto op de identiteitsbewijzen te vervangen door foto's van zichzelf. Ook paste hij foto's van zijn eigen gezicht zo aan, dat die leken op de pasfoto's op de persoonsbewijzen.

ABN AMRO merkte de fraude in het voorjaar van 2025 op. Toen werd een rekening geopend op naam van een Canadese man, maar met het gezicht van de Amsterdammer.

Een deel van de geopende rekeningen werd gebruikt voor helpdeskfraude. Daarbij doen oplichters zich voor als medewerker van een bank of groot bedrijf. Via de telefoon, mail of berichtjes proberen ze mensen te overtuigen geld over te maken naar een andere rekening.

Schadevergoeding

Eerder verklaarde de man in eerste instantie niet geweten te hebben dat de beelden die hij maakte gebruikt zouden worden voor het openen van bankrekeningen. De rechter betwijfelt dat en houdt hem verantwoordelijk voor oplichting en vervalsing van identiteitsbewijzen.

Naast een gevangenisstraf moet de man ABN AMRO een schadevergoeding van bijna 13.000 euro betalen.

In de rechtbank in Den Haag is het proces begonnen tegen een man uit Ede die wordt verdacht van betrokkenheid bij de genocide in Rwanda in 1994. Hij werd twee jaar geleden opgepakt in zijn woonplaats na onderzoek in Rwanda door een team van de Nederlandse politie. Zelf ontkent de man alle beschuldigingen.

De 66-jarige Eugène N. woont sinds 1998 in Nederland. In Rwanda werd hij al langer gezocht vanwege zijn mogelijke rol bij de genocide; in 2014 werd een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd. Omdat hij inmiddels de Nederlandse nationaliteit heeft, kan hij niet worden uitgeleverd aan Rwanda en wordt hij hier berecht.

Plundertocht

Het Openbaar Ministerie verdenkt de man van het leiden van een plundertocht en het in brand steken van huizen van de Tutsi-bevolking in de regio Butare, in het zuiden van het land. Hij was daar een lokale bestuurder. De man wordt ook verdacht van betrokkenheid bij de massaslachting van 3000 Tutsi's in een stadion in Mbazi, in dezelfde regio, waar zij bijeengedreven waren nadat hun huizen waren geplunderd.

De verdachte heeft volgens het OM ook anderen aangemoedigd om genocide te plegen. Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch stelt dat er tussen april en juli 1994 meer dan 100.000 mensen werden vermoord in het gebied, voornamelijk Tutsi's en gematigde Hutu's. In totaal zijn tijdens de Rwandese genocide in drie maanden tijd ongeveer 800.000 mensen gedood.

Het Team Internationale Misdrijven van de Nederlandse recherche begon in 2020 een onderzoek naar de man en reisde daarvoor meerdere keren af naar Rwanda. In de bewuste regio is onderzoek gedaan en zijn getuigen gehoord.

"Het gaat voor een deel om getuigen die deze massaslachting hebben overleefd", zegt officier van justitie Mirjam Blom. "Er heeft ook een zogenaamde schouw plaatsgevonden. Dat is onderzoek op de plaatsen waar de gruwelijkheden zich hebben afgespeeld."

Vrijspraak

De advocaten van de verdachte eisen vrijspraak. Zij stellen dat hij geen enkel aandeel heeft gehad in het dodelijke geweld. "Hij heeft juist alles gedaan om de genocide te voorkomen. Helaas is dat niet gelukt." Volgens de raadslieden was zijn invloed als lokale bestuurder te beperkt.

Ze benadrukten ook dat herinneringen van getuigen "zijn vervormd en verkleurd" en dat geen van de getuigen de verdachte "daadwerkelijk iets heeft zien doen".

Het proces in Den Haag kan via een livestream in Rwanda worden gevolgd. Vijf slachtoffers reizen deze maand af naar Nederland. Op 22 juni komen zij in de rechtbank aan het woord. Een dag later komt het Openbaar Ministerie met een strafeis.

De heropening van de Hubertustunnel in Den Haag laat nog langer op zich wachten. De tunnel had eind april al open moeten gaan. Dat werd uitgesteld naar begin juli. Nu blijkt ook dat niet haalbaar en gaat de tunnel naar verwachting medio september open.

Uit testen van het bouwbedrijf blijkt volgens Omroep West dat er aanpassingen nodig zijn aan de installaties en systemen van de tunnel. Hierdoor moet het verkeer nog tot half september omrijden.

De verkeerstunnel is een belangrijke verbinding tussen Scheveningen en de noordelijke rand van Den Haag. Eind juli 2025 werd die gesloten voor renovatie. De bestaande omleidingen in het gebied blijven ongewijzigd.

Boete

De gemeente noemt het opnieuw uitstellen van de opening "een grote teleurstelling" en kijkt welke stappen ze kan nemen om de werkzaamheden te versnellen.

Eerder kreeg de aannemer al een boete omdat de openingsdatum in april niet werd gehaald. Nu de opening begin juli ook niet gaat lukken, loopt deze boete verder op, meldt Omroep West.

Groot onderhoud

De Hubertustunnel is zestien jaar oud. Met 1,6 kilometer is het een van langere stadstunnels van Nederland.

Bijna een jaar geleden werd begonnen aan groot onderhoud van de tunnel. Zo kreeg de tunnel over 1600 meter een nieuwe wand met een brandwerende coating. Ook werd het asfalt vernieuwd en werden er zonnepanelen geplaatst.