NOS Nieuws - Algemeen

De progressieve Democraat Abdul El-Sayed heeft de voorverkiezing om de kandidatuur voor een Senaatzetel gewonnen in de Amerikaanse staat Michigan, melden Amerikaanse media nadat 95 procent van de stemmen is geteld. El-Sayed won de race met een nipte voorsprong op zijn gematigde tegenstander Haley Stevens.

Volgens de peilingen heeft de 41-jarige El-Sayed bijna 49 procent van de stemmen gehaald, terwijl Stevens (43) op ruim 47 procent staat.

De strijd tussen El-Sayed en Stevens geldt als een graadmeter om te zien of de opkomende progressieve beweging binnen de Democratische Partij ook voet aan de grond krijgt in swing state Michigan, in aanloop naar de presidentsverkiezingen in 2028.

Zo won in New York vorig jaar de socialistische Democraat Zohran Mamdani het burgemeesterschap en moest Diana DeGette uit Colorado in het Huis van Afgevaardigden na dertig jaar plaatsmaken voor de jonge socialist Melat Kiros. Alle drie staan ze kritisch tegenover Israël.

30 miljoen dollar steun

El-Sayed pleitte in zijn campagne onder meer voor universele gezondheidszorg en wil dat de financiële steun aan Israël wordt stopgezet. De voormalige gezondheidsfunctionaris werd in de race gesteund door onder anderen de socialistische senator Bernie Sanders en het progressieve Congreslid Alexandra Ocasio-Cortez. Ook de grootste landelijke organisatie voor verpleegkundigen NNU steunde hem.

Zijn tegenstander Stevens is juist voor Amerikaanse steun aan Israël. Zij kreeg de pro-Israëlische leider van de Democraten in de Senaat, Chuck Schumer, en de gouverneur van Michigan, Gretchen Whitmer, achter zich. Ook werd haar campagne met 30 miljoen dollar gesteund door de pro-Israëlische lobbygroep AIPAC.

El-Sayed zal het bij de tussentijdse verkiezingen in november namens de Democraten opnemen tegen de Republikein Mike Rogers.

Rusland is bezig met een desinformatiecampagne om de Duitse deelstaatverkiezingen te beïnvloeden. Dat meldt persbureau Reuters op basis van bronnen binnen de Duitse veiligheidsdienst. De laatste tijd zouden er honderden filmpjes zijn verschenen met logo's van de Duitse omroep ARD en de Britse omroep BBC, waarin allerlei valse beschuldigingen worden geuit richting Duitse politici.

Volgende maand worden er verkiezingen gehouden in Berlijn, Saksen-Anhalt en Mecklenburg-Voor-Pommeren. De filmpjes richten zich vooral tegen politici van de CDU/CSU, SPD, de Groenen en de FDP. Die worden in de video's beschuldigd van onder meer verduistering, seksueel grensoverschrijdend gedrag en misbruik.

Volgens de bronnen zijn de Duitse autoriteiten er zeker van dat Rusland achter de desinformatiecampagne zit. De campagne is er volgens hen op gericht het politieke klimaat in Duitsland te polariseren en de regerende conservatieve CDU en coalitiepartner, de SPD, de Groenen en de FDP in diskrediet te brengen.

In de drie deelstaten waar verkiezingen worden gehouden is de verwachting dat de extreemrechtse partij AfD flink zal winnen. De partij heeft pro-Russische standpunten en is kritisch op de steun van Duitsland aan Oekraïne.

Valse beschuldigingen

Een van de politici die te maken krijgen met de onterechte beschuldigingen is Erik Stehr. Hij wil namens de partij Die Linke deelnemen aan de verkiezingen in Saksen-Anhalt en zegt tegen de nieuwssite Tagesschau dat hij in eerste instantie last had van "gemengde gevoelens" toen hij zag wat er online over hem rondging. Hij vond het grappig, maar maakte zich ook zorgen over de gevolgen.

In de nepvideo's wordt beweerd dat Stehr zijn oma heeft vermoord om haar appartement te kunnen erven. Ook zou hij een webcammodel hebben gedood uit jaloezie en zou hij ervoor hebben gezorgd dat studenten uit het westen van Duitsland hogere cijfers kregen aan de universiteit in Weimar. Daarnaast zou hij ondergrondse lhbti-feestjes hebben georganiseerd op een universiteit.

In de berichten op sociale media wordt verwezen naar verschillende grote Duitse media die dit zouden hebben bericht, maar dat is niet waar. Ook loopt er geen enkel onderzoek naar Stehr en wordt hij in het echt nergens van beschuldigd. Hij overweegt aangifte te doen, schrijft Tagesschau.

Verschillen West- en Oost-Duitsland

Het verschil tussen het oosten en westen van Duitsland wordt vaker benoemd in de desinformatiecampagne. Zo circuleert er een rapport dat zogenaamd van het Europese statistiekbureau Eurostat is, waaruit zou blijken dat een meerderheid van de Duitsers uit het voormalige West-Duitsland spijt heeft van de Duitse eenwording.

Eurostat zegt de video niet te hebben gemaakt. Uit het meest recente Eurostat-onderzoek hiernaar, uit oktober vorig jaar, blijkt ook het tegenovergestelde: de meerderheid is juist tevreden over de eenwording.

Rusland ontkent steevast iets met de desinformatiecampagnes te maken te hebben. In 2024 legde het Duitse ministerie van Buitenlandse zaken een Russisch desinformatienetwerk bloot. Een van de aanwijzingen dat Rusland hierachter zat was volgens het ministerie dat de nepaccounts op Russische feestdagen niet actief waren en dat er soms Russische tekens in de berichten stonden.

Beïnvloedingscampagnes blijven soms niet zonder gevolgen. Zo oordeelde het constitutioneel hof in Boekarest eind 2024 dat de presidentsverkiezingen in Roemenië helemaal opnieuw moesten worden gehouden vanwege Russische inmenging. Daarna won een andere kandidaat.

Webshop Wildberries, 'de Russische Amazon', wordt al bijna een maand lang aangevallen door Oekraïne. Afgelopen nacht ging een van de grootste distributiecentra in vlammen op. Waarom is dit zo'n interessant doelwit?

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Hans van Koningsbrugge is hoogleraar geschiedenis en politiek van Rusland aan de Rijksuniversiteit Groningen, gespecialiseerd in economische en politieke ontwikkelingen in Rusland. Hij legt in de podcast uit hoe de aanvallen op Wildberries en de duizenden kleine ondernemers die daardoor hun schulden niet meer kunnen aflossen de Russische economie als een olievlek kunnen treffen. En waarom dit uiteindelijk ook een politiek probleem voor president Poetin is.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: IJsbrand Terpstra

Op het vliegveld van de Duitse stad Leipzig is een drone gevonden die explosieven en een ontsteker bevatte, schrijven Duitse media op basis van veiligheidsbronnen. De drone was volgens de NAVO gisteravond gezien in de buurt van een Oekraïens vrachtvliegtuig.

Het vliegveld in het oosten van Duitsland is een belangrijk knooppunt voor het luchtverkeer naar Oekraïne.

De autoriteiten hebben de ontsteker verwijderd en het explosief wordt in een speciale container geplaatst voor onderzoek, schrijft Bild, dat als eerste foto's van de drone publiceerde. Volgens de krant is het explosief gemaakt van kunstmest en benzine. De ontsteker bleek niet te werken, aldus Bild.

Vrachtvliegtuig geraakt

Alle vluchten werden na de vondst opgeschort en vliegtuigen moesten uitwijken naar andere luchthavens. Een vrachttoestel van DHL moest de landing afbreken en raakte bij het doorvliegen een onbekend projectiel. Dat gebeurde op 6 kilometer van het vliegveld en op zo'n 400 meter hoogte. Het vliegtuig raakte licht beschadigd aan de neus.

De Duitse autoriteiten onderzoeken of dat projectiel ook een drone was. Volgens Bild detecteerde het afweersysteem van de luchthaven twee drones.

Een Russische sabotageactie wordt door de autoriteiten niet uitgesloten. Het vliegverkeer op de luchthaven is vanochtend hervat.

Correspondent Duitsland Charlotte Waaijers:

"Sinds de Russische aanvalsoorlog in Oekraïne zien Duitse veiligheidsdiensten het gevaar van door Rusland aangestuurde spionage, sabotage en desinformatiecampagnes toenemen.

Tegelijk blijft het vaak lastig om te bewijzen dat Rusland achter specifieke acties zit, mede omdat er ook mensen worden ingezet die niet direct voor de staat werken. Dat geldt ook voor de drones die telkens weer illegaal boven militair terrein, luchthavens of andere gevoelige infrastructuur vliegen.

De piloten die ze aansturen worden vaak niet eens gevonden. Daarnaast benadrukken de veiligheidsdiensten dat het voor Rusland niet altijd belangrijk is dat de sabotage of spionage zelf succesvol is. Alleen al de gedachte dat Rusland dit zou kunnen doen, en de onzekerheid die dat veroorzaakt, kan een voordeel zijn."

De sluizen in de Nieuwe Maas zijn vanaf vandaag dicht voor zowel beroeps- als recreatieschepen. Ook mag er in de regio Delfland geen oppervlaktewater meer worden onttrokken vanwege de droogte. Dit geldt voor gemeenten, bedrijven, sportverenigingen en inwoners. Het zijn maatregelen die nooit eerder zijn genomen.

"Door de aanhoudende droogte is ingrijpen nu onvermijdelijk", zegt Hoogheemraadschap Delfland. Volgens de organisatie is er sprake van een uitzonderlijke situatie en zijn de maatregelen nodig omdat de voorraad zoet water in de regio rap afneemt. Door de sluizen dicht te houden blijft water langer in de regio. Zoet water is hard nodig om schade aan dijken en natuur te voorkomen.

De maatregelen van Hoogheemraadschap Delfland hebben invloed op veertien gemeentes waaronder Delft, Den Haag, Rotterdam, Schiedam en Vlaardingen. "Dit is echt de eerste keer dat we het zo afkondigen", zegt Nieske Dijkshoorn van het Hoogheemraadschap van Delfland tegen de NOS. "De afvoer van de Rijn gaat gigantisch naar beneden en daardoor komt zout water verder ons gebied in."

Dijken

Er zijn behoorlijk wat dijken in de regio, vertelt Dijkshoorn. "Daar zie je het waterpeil nog best hoog staan en dat willen we graag ook zo hoog mogelijk houden." Als dat peil zou zakken ontstaan er droge stukken op de dijken die meer vatbaar zijn voor scheuren.

Ook doorgang van de Leidsevaart, de trekvaart tussen Leiden en Haarlem door de Bollenstreek, is tijdelijk niet mogelijk. Door de aanhoudende droogte en de lage aanvoer van zoet water neemt het risico op verzilting toe", zegt Hoogheemraadschap Rijnland. Met de maatregel wil de organisatie de beschikbaarheid van zoet water voor de bollenteelt beschermen.

Waterschap Amstel, Gooi en Vecht sluit de Muidertrekvaart vanaf komende vrijdag af. Ook wordt de sluiting van de Noordersluis in Weesp voorbereid en worden noodpompen bij Muiden geplaatst om zoet water naar natuurgebieden te voeren.

Oppervlaktewater

Sinds middernacht mag ook geen oppervlaktewater worden onttrokken in regio Delfland. Inwoners en ondernemers mogen geen oppervlakte water gebruiken om bijvoorbeeld gras, planten en bloemen water te geven of sportvelden te besproeien. In onder meer gemeente Den Haag krijgt openbaar groen voorlopig geen water meer. Er is een uitzondering voor monumentale bomen, schrijft Omroep West. Als die bomen er niet meer zijn, ontstaat onomkeerbare schade aan de natuur.

Het verbod op gebruik van oppervlaktewater heeft gevolgen voor telers in het Westland. Courgetteteler Bert Doelman vertelt aan de NOS dat hij nog voor tien dagen watervoorraad opgeslagen in silo's heeft, maar dat het daarna op is.

Het lijkt er volgens hem niet op dat het de komende twee weken gaat regenen, dus hij vreest dat hij daarna zonder water zit. Doelman heeft niet veel begrip voor het besluit van het Hoogheemraadschap, de consequenties voor de ondernemers zijn volgens hem gigantisch. "Mijn planten zijn binnen een dag dood als ze geen water krijgen." Dat betekent dat deze oogst verloren gaat, zijn volgende oogst is pas in maart.

Praktische alternatieven

Glastuinbouw Nederland roept telers op het besluit van Hoogheemraadschap van Delfland na te leven. Maar de ondernemersorganisatie maakt zich wel grote zorgen over de gevolgen van de maatregel voor de grondgebonden teelt in de regio en pleit voor praktische alternatieven, die de schade beperken.

De organisatie is in gesprek met Delfland en de provincie om tot werkbare oplossingen te komen. Meerdere polders worden (deels) onder water gezet om het waterpeil hoog genoeg te houden, schrijft Omroep West.

Het Hoogheemraadschap houdt de situatie voortdurend in de gaten. De maatregelen blijven van kracht zolang dit nodig is. "Zodra de omstandigheden verbeteren en er weer voldoende zoet water beschikbaar is, beoordeelt Delfland welke maatregelen kunnen worden beëindigd."

Twee agenten zijn mishandeld bij een politiecontrole in Rotterdam-West, meldt de politie. Een 49-jarige Rotterdammer wordt verdacht van poging tot doodslag en zware mishandeling.

De agenten wilden de man controleren na een melding van overlast. De verdachte zou zich hevig hebben verzet. Wat er is gebeurd, is niet bekendgemaakt. De politie schrijft dat de man de agenten "behoorlijk heeft toegetakeld". De politie heeft onder meer een taser ingezet om hem onder controle te krijgen.

De agenten moesten allebei naar het ziekenhuis. Hoe ernstig hun verwondingen zijn, is niet bekendgemaakt. Ze zijn inmiddels weer thuis, schrijft de regionale omroep Rijnmond.

De Nederlandse AIVD behoort tot de drie beste inlichtingendiensten van Europa. Dat concludeert het Franse weekblad L'Express in een ranglijst, die is samengesteld op basis van zestig hooggeplaatsten in de westerse spionagewereld. Alleen de inlichtingendiensten van het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk doen het beter, schrijft het blad.

Volgens Huib Modderkolk, onderzoeksjournalist bij de Volkskrant en gespecialiseerd in inlichtingendiensten, doet de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst het goed op techgebied, dat zijn dus de hackers van de dienst. "De AIVD werkt samen met de militaire inlichtingendienst MIVD in een speciaal cyberteam."

"Daarin houden mensen zich bezig met het binnendringen van bijvoorbeeld Rusland en China. Dat team is daar goed in." Hij stelt dat Nederland heeft geïnvesteerd in technisch personeel binnen de inlichtingendienst.

De AIVD werkt ook strategisch internationaal samen. "Met grote diensten, zoals de Amerikanen. En in toenemende mate ook binnen Europa zelf." Volgens Modderkolk werkt Nederland bijvoorbeeld samen met Estland, een klein land, maar wel een partner die zich veel met Rusland bezighoudt.

"De Nederlandse diensten kunnen niet concurreren met de schaal en grootte van diensten als van de VS, maar dat hebben ze opgelost door te kijken waar ze specifiek echt goed in zijn. Dat betaalt zich uit."

Vuile trucjes

De Britse inlichtingendienst MI6 staat op de eerste plaats van de lijst. Volgens de kenners waarop L'Express zich baseert, heeft de dienst een goede langetermijnstrategie. Ook wordt de MI6 geprezen voor het rekruteren van informanten op hoog niveau en het infiltreren van de heersende elites in Rusland, China, Iran en Turkije.

Een voormalig hoofd van de Franse inlichtingendienst DGSE zegt tegen The Guardian: "De Britten hebben het vermogen om op de lange termijn te denken en te investeren in bronnen met een horizon van 10 jaar, enigszins vergelijkbaar met de Russen. En ze hebben een voorliefde voor vuile trucjes."

De Franse inlichtingendienst staat op de tweede plek. Die heeft volgens het weekblad een wereldwijd bereik en operationele capaciteit. Ook heeft de DGSE een van de beste antiterrorisme-diensten ter wereld.

De Franse dienst staat bekend om geheime operaties waarin mensen worden geëlimineerd, wanneer zij als een bedreiging voor de Franse veiligheid worden beschouwd. In een boek uit 2017 sprak oud-president François Hollande openlijk over het bevel om minstens veertig doelwitten in het Midden-Oosten en Afrika te liquideren.

Jan B., de man die als invalkracht op verschillende kinderdagverblijven werkte, wordt verdacht van misbruik van veertien kinderen. De zaak tegen hem is uitgebreid, bleek vandaag tijdens een pro-formazitting. Het onderzoek naar de man is afgerond, meldt het Openbaar Ministerie.

De 66-jarige man werkte onder meer op een kinderdagverblijf in Amsterdam. Hij was eerder raadslid in Almere. B. wordt onder andere verdacht van poging tot verkrachting van een tweejarig meisje. Ook zou hij in januari 2024 een jongen van 13 onzedelijk hebben betast en zou hij naaktfoto's hebben gemaakt van een jongen van drie en een baby.

Bij de verdachte thuis werd een babysekspop gevonden. Het bezit daarvan is strafbaar. Daarnaast wordt de man vervolgd voor het maken van ongepast materiaal van kinderen en het bezit van dierenporno.

Gevraagd naar de verdenkingen zei hij volgens AT5: "Ik vind er een hoop van, maar daar zeg ik niets over." De man wordt binnenkort onderzocht in het Pieter Baan Centrum, waar hij naar verwachting half oktober terecht kan.

Eerste werkdag

De man werd in november vorig jaar aangehouden nadat de vader van het tweejarige meisje aangifte had gedaan. Zijn dochter zat bij de invalkracht op schoot, waarna hij haar zou hebben betast. Het gebeurde op de eerste dag dat de man als invalkracht werkzaam was. Het OM meldde in maart dat er nog twintig meldingen over B. waren binnengekomen.

B. werd eerder al op non-actief gesteld bij een andere kinderopvang in Huizen na meldingen van ongepast gedrag. Hij kon daarna toch aan de slag bij andere crèches, meldde Het Misdaadbureau van Powned eerder. Omdat er nog geen strafrechtelijk onderzoek naar de man werd gestart, bleef zijn Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) gewoon geldig.

De zaak wordt naar verwachting pas in de tweede helft van 2027 inhoudelijk behandeld.

De lonen van veel 20 tot 30-jarige werkenden groeiden de afgelopen jaren harder dan zou passen bij de cao's. Dat berekenden economen van ABN Amro in het economische tijdschrift ESB.

In 2025 stegen de lonen van cao's bijvoorbeeld met ongeveer 5 procent, terwijl het werkelijke loon van twintigers en dertigers met meer dan 6 procent steeg.

"Twintigers en dertigers gaan vaak in die levensfase meer uren werken of maken vaker een promotie", zegt Finn Blokker van ABN Amro. "Daarnaast speelt het vaker wisselen van baan ook een grote rol. Als ze van de ene naar de andere baan gaan komt daar vaak een extra loonsverhoging bij."

De oudere groep werkenden wisselt volgens Blokker minder vaak van baan, of bouwt al uren af ter voorbereiding van hun pensioen.

Krapte op de arbeidsmarkt

Maar niet alleen de lonen van jonge werkenden stegen hard, in de afgelopen vijf jaar namen bijna alle lonen van werkenden tussen de 20 en 67 gemiddeld sneller toe dan de loonstijging van de cao's.

Dat de verschillen tussen de cao-loonstijging en de werkelijke loonstijging zo groot zijn heeft volgens Blokker verder te maken met de krapte op de arbeidsmarkt.

"Dit zagen we vooral tijdens 2022 en 2023, toen was de krapte op de markt ook groter dan dat die nu is. In de jaren daarna, toen de krapte iets afnam, is het verschil dus ook minder groot geworden."

Het CBS berekent elk kwartaal hoe krap de arbeidsmarkt is. Zo waren er in de zomer van 2022 142 vacatures per 100 personen, nu zijn dat 95 vacatures per 100 werklozen.

Koopkracht

De economen van ABN Amro wijzen erop dat hoewel de ontwikkeling van de cao-lonen een goed beeld geeft van de ontwikkeling van de lonen in het algemeen, het niet alles vertelt over wat er daadwerkelijk gebeurt met de inkomens van huishoudens.

Omdat de koopkracht van huishoudens gebaseerd wordt op de cao-loonstijging, en deze stijging dus eigenlijk hoger ligt, geeft het koopkrachtplaatje volgens de economen mogelijk een vertekend beeld.

Ze willen daarom dat er gekeken wordt naar de manier waarop er beleidsanalyses worden gemaakt. Daarbij is het volgens hen belangrijk om rekening te houden met bijvoorbeeld promoties van werknemers en de dynamiek op de arbeidsmarkt.

Vereniging Eigen Huis (VEH) heeft een meldpunt geopend voor huiseigenaren die te maken hebben gehad met agressieve of misleidende verkooppraktijken voor verduurzamingsproducten zoals thuisbatterijen, zonnepanelen en warmtepompen. De vereniging krijgt hier steeds meer meldingen over en wil met het meldpunt de omvang van het probleem in kaart brengen.

"We zien dat er steeds meer aandacht is voor dit soort producten", zegt Cindy Kremer, algemeen directeur van Vereniging Eigen Huis. "Veel mensen zijn op zoek naar mogelijkheden om hun zelf opgewekte energie ook zelf te gebruiken, dus de vraag neemt toe." Dat heeft onder meer te maken met de afschaffing van de salderingsregeling per 1 januari 2027.

Wat is de salderingsregeling?

Met de salderingsregeling mogen mensen de energie die ze aan het net leveren, aftrekken van de energie die ze afnemen. Dat leidt tot lagere energierekeningen voor eigenaren van zonnepanelen. Op die manier werd het aantrekkelijker gemaakt om zonnepanelen aan te schaffen, omdat ze zo sneller zijn terugverdiend.

Per 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling. Voor eigenaren van zonnepanelen is het dan aantrekkelijker om hun zelf opgewekte energie ook te gebruiken. Dat kan bijvoorbeeld door een thuisbatterij aan te schaffen.

De verkopers benaderen mensen vaak telefonisch of aan de deur, zegt Kremer. "Er wordt aangedrongen op een snelle handtekening en er worden heel mooie beloften gedaan. Voor je het weet heb je een product gekocht dat helemaal niet bij je past."

Ze ziet dat er bijvoorbeeld vaak te grote batterijen worden aangeboden, terwijl dat helemaal niet bij iemands situatie past. "Dan doe je een enorme investering die je eigenlijk niet terugverdient."

'Geen pakje stroopwafels'

De klachten die VEH ziet gaan ook over verkopers die zich voordoen alsof ze namens de gemeente of netbeheerders komen. "In heel veel gevallen is dat helemaal niet zo", zegt Kremer. Ze raadt mensen aan om zich goed voor te bereiden voor ze een dergelijk grote aankoop doen door meerdere offertes op te vragen en die goed te vergelijken.

Vaak kosten de producten duizenden euro's. "En het is een vrij complex product, dus het is belangrijk dat je je daar van tevoren goed in verdiept. Het is natuurlijk niet een pakje stroopwafels dat je aan de deur koopt."

Dat mensen soms toch snel overstag gaan komt door de agressieve verkoopmethodes die veel verkopers toepassen, zegt Kremer. "Je wordt overvallen, er wordt aangedrongen op een snelle handtekening en er wordt urgentie gecreëerd." Dat doen verkopers bijvoorbeeld door te stellen dat de aanbieding alleen vandaag geldt.

Wettelijke bedenktijd

Wie toch een overhaaste beslissing heeft genomen kan zich nog beroepen op de bedenktijd. "Het is belangrijk dat je je realiseert dat je een bedenktijd hebt, waarin je nog van je aankoop af kunt komen", zegt Kremer. In Nederland geldt dat voor aankopen aan de deur en telefonische aankopen een bedenktermijn van 14 dagen. In de praktijk doen de verkopers daar moeilijk over, ziet Kremer.

Zo kwam er een klacht binnen van een VEH-lid dat een aanbetaling voor een warmtepomp deed, daarna het contract opzegde en een herroepingsformulier stuurde. Het bedrijf reageerde vervolgens niet meer. Het lid vermoedde dat er sprake was van oplichting en zocht daarop contact met VEH.

VEH is niet de eerste die aan de bel trekt vanwege agressieve verkooptechnieken. Consumentenprogramma Radar bracht begin vorig jaar naar buiten "talloze meldingen" te hebben ontvangen van consumenten die onder druk werden gezet om thuisbatterijen aan te schaffen.

Een vermiste zwemmer bij Callantsoog blijkt te zijn verdronken. Het gaat om een 39-jarige vrouw uit Groot-Brittannië. Gisteren overleed een 26-jarige vrouw uit Gelderland die op dezelfde plek in de problemen was gekomen.

De twee vrouwen probeerden gisteren rond 16.30 uur op zee een kind te helpen dat dreigde te verdrinken, maar ze kwamen zelf in de problemen. Het kind en een vierde zwemmer zijn gered door de reddingsbrigade.

De 26-jarige vrouw uit Gelderland werd uit het water gehaald en gereanimeerd, maar hulp mocht niet meer baten. De vierde persoon, de Britse vrouw, werd in eerste instantie niet gevonden. Ze is enkele uren later aangetroffen op het strand bij Groote Keeten, ten noorden van het incident.

De politie doet geen verder onderzoek naar de toedracht, meldt de regionale omroep NH.

Wereldwijd hebben mensen het afgelopen half jaar meer Heineken gedronken dan een jaar eerder. Het bedrijf heeft zo'n 1,6 procent meer bier verkocht. Vooral in Azië nam de afzet toe: daar werd ruim 11 procent meer bier van Heineken gedronken, blijkt uit de halfjaarcijfers van de Nederlandse bierbrouwer.

Het is een meevaller voor Heineken, want het bedrijf kampt al langere tijd met dalende omzetcijfers. Eerder kondigde de bierbrouwer al een reorganisatie aan, waardoor 5000 tot 6000 arbeidsplaatsen wereldwijd verdwijnen.

Europa en Noord- en Zuid-Amerika zijn de belangrijkste afzetmarkt voor Heineken. Maar het bedrijf ziet de verkoop in deze gebieden al jaren afnemen.

In Europa daalde de bierverkoop licht, met 0,6 procent. Maar dat is een verbetering in vergelijking met een jaar eerder, toen Heineken zo'n 3,5 procent minder bier verkocht in Europa. Zeer waarschijnlijk wordt dit veroorzaakt doordat alcoholvrij bier steeds populairder wordt.

Behalve Heineken vallen ook merken zoals Birra Moretti, Amstel en Desperados onder het concern. Daarnaast is Heineken eigenaar van een flink aantal Aziatische biermerken.

WK maakte geen groot verschil

In Noord- en Zuid-Amerika werd ondanks het WK het afgelopen half jaar veel minder bier verkocht, de afzet daalde met 3,4 procent. "We zagen in de WK-periode wel dat er daar meer bier werd verkocht in cafés tijdens belangrijke wedstrijden, maar het was niet genoeg de rest van het half jaar te compenseren", zegt financieel topman Harold van den Broek.

Mede door de structureel lagere verkoop in Amerika en Europa heeft het bedrijf al eerder besloten de pijlen te richten op de groeiende Aziatische markt. Dat lijkt nu zijn vruchten af te werpen, want juist daar werd dus veel meer bier verkocht. Dat levert onder aan de streep een hogere omzet en winst op.

De komende tijd verwacht Heineken een stabiele groei. Wel merkt het bedrijf dat de productiekosten stijgen, doordat grondstoffen veel duurder zijn geworden door de oorlog in het Midden-Oosten.

Meevaller

De bierbrouwer verwacht dit jaar wel een financiële meevaller. Net als Philips krijgt het bedrijf geld terug van de Amerikaanse overheid voor ten onrechte betaalde importheffingen. Bedrijven die de heffingen hadden betaald of schade hebben ondervonden, konden een claim indienen bij de Amerikaanse overheid. Heineken heeft 10 miljoen dollar teruggekregen en verwacht later nog eens zo'n 30 miljoen dollar retour van de VS.

Onlangs wees de bierbrouwer Rafael Oliveira aan als beoogde nieuwe topman. De Braziliaan moet ervoor gaan zorgen dat er weer een frisse wind gaat waaien bij Heineken. Hij was tot voor kort de baas bij koffieconcern JDE Peet's, waar Douwe Egberts onder valt.

Het aantal fastfoodzaken in Nederland is de afgelopen twintig jaar bijna verdubbeld. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zijn er op dit moment ruim 19.000 fastfoodzaken. In 2007 waren dat er 10.000.

Ook het aantal reguliere restaurants steeg in dezelfde periode. Van alle eetgelegenheden is tegenwoordig meer dan de helft een fastfoodzaak, zoals cafetaria's, broodjeszaken, de bekende ketens, eetkramen en ijssalons. Tot 2019 was dat nog andersom.

De meeste fastfoodzaken staan op plekken waar ook de meeste mensen wonen. Zo zijn de vier grote steden samen goed voor bijna 20 procent van alle fastfoodzaken in Nederland. Ook aan de kust, op de Waddeneilanden en in andere toeristische gebieden zijn veel fastfoodzaken. In Staphorst zijn naar verhouding de minste fastfoodzaken.

De stijging heeft te maken met een veranderd uitgavepatroon van Nederlanders. "We hebben meer geld te besteden en gaan daardoor vaker uit eten, of halen een broodje of een ijsje", stelt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen.

Na een succesvolle beursgang van SpaceX, waarbij het aandeel op een bepaald moment zelfs even de 225 dollar aantikte, is de winst inmiddels weer verdampt. De kwartaalcijfers van gisteren hebben dat - ondanks zeer positieve omzetcijfers en een verlies dat meeviel - nog niet kunnen rechttrekken.

Nabeurs stond het aandeel ruim 7 procent in de min. Oorzaak: het bedrijf blijft ook miljarden uitgeven aan kunstmatige intelligentie, en daarover leven in brede kring zorgen.

De beursintroductie van SpaceX was om verschillende redenen bijzonder. Er werd voor een recordbedrag aan geld opgehaald en particulieren konden veel meer aandelen kopen dan normaal. Verder moeten beleggers geloven in de gigantische ambities van Elon Musk. Het bedrijf kon profiteren van de enorme honger onder beleggers in alles wat te maken heeft met kunstmatige intelligentie (AI).

Ander sentiment

Nu - nog geen twee maanden later - is het bedrijf in een ander sentiment terechtgekomen. "Er zijn zorgen over alle AI-ontwikkelingen", zegt Joost Schmets van de Vereniging voor Effectenbezitters (VEB). "Gaat het geld wel rendabel besteed worden? Als waarderingen heel hoog zijn, dan hoeft er maar heel weinig te gebeuren om dat sentiment om te draaien."

Dat sentiment leeft veel breder dan rond SpaceX alleen. Amazon, Microsoft, Google en Meta geven samen honderden miljarden dollars uit aan de bouw van nieuwe datacenters. Die zijn nodig - zo is de gedachte - om de verwachte groei van AI te faciliteren. Tegelijkertijd worden Chinese AI-modellen ook steeds beter, en die zijn veel goedkoper in ontwikkeling.

The Economist schreef recent dat de investeringsgolf "in hoog tempo uitgroeit tot de grootste in de geschiedenis". En rekende voor dat om de investeringen - dit jaar 900 miljard dollar en volgend jaar 1400 miljard dollar - terug te verdienen er een omzet van 2500 miljard dollar per jaar tegenover moet staan. De clouddiensten van Microsoft, Alphabet (Google) en Amazon - die de datacentermarkt domineren - waren vorig jaar samen goed voor 292 miljard dollar omzet.

Alleen Starlink winstgevend

SpaceX ontleent zijn naam aan waar het mee begon: ruimtevaart. De winst komt tegenwoordig bij Starlink vandaan, dat overal ter wereld razendsnel internet via satellieten aanbiedt. Alle andere onderdelen - waaronder AI-bedrijf xAI en X (het voormalige Twitter) zijn verlieslijdend.

Musk heeft daarnaast al twee grote datacentercomplexen en wil die uiteindelijk in de ruimte gaan bouwen. Ook wil hij dat zijn twee beursgenoteerde bedrijven SpaceX en Tesla samen een chipfabriek gaan bouwen die hij 'Terafabs' noemt. Kosten: 55 tot wel 119 miljard dollar.

Als dat ooit allemaal lukt - het is een plan dat omgeven is door vraagtekens - dan is SpaceX minder afhankelijk van andere partijen dan OpenAI en Anthropic. Dat kan een voordeel zijn, zegt Schmets van de VEB.

Terug naar de beurskoers. "Beleggers zijn tot het besef gekomen dat dit toch wel een gehypte beursgang is", zegt beuranalist Jim Tehupuring van 1Vermogensbeheer. "De particuliere belegger die z'n buurman erover hoorde praten en de boot niet wilde missen heeft misschien gekocht toen de koers op 180, 190 of 200 dollar stond. Die zit nu naar een groot verlies te kijken."

Maar, benadrukt Tehupuring, wat dat betreft geldt ook het aloude advies om niet al je eieren (aandelen dus) in hetzelfde mandje (bedrijf) te leggen. "Je moet wel beseffen dat dit een wilde rit gaat worden."

Niet alleen een bubbel

Ondanks die turbulentie is er voor SpaceX-belegger Tessel Majtlis weinig veranderd. Ze is mede-oprichter van beleggersclub You Got This, die zich specifiek op vrouwen richt. "Voor mij gaat het om de techniek die Musk bouwt en de visie die hij heeft. Los van of je ooit op Mars terechtkomt, wordt er al veel ontwikkeld om dat doel te halen. Dat is waarom ik erin investeer."

Ze denkt tegelijkertijd dat er wel sprake is van een 'bubbel'. Dat betekent dat de waarderingen op de beurs op lange termijn niet vol te houden zijn en die bubbel op een gegeven moment uiteen spat. De vraag is wat er daarna overblijft van alle torenhoge waarderingen en investeringen.

"Het is niet alleen maar bubbel. Ik kijk daardoorheen en ik zie een toekomst waarin we alles met AI doen en verdergaan dan alleen de aarde." Overigens is het sentiment binnen haar beleggersclub anders. "Daar blijft veel argwaan naar Elon en naar de waarde van dit bedrijf." Daarbinnen is ze dus een uitzondering.

Op de Trump National Golf Course bij Los Angeles heeft de politie afgelopen weekend een man aangehouden die gewapend rondliep. Hij werd zondag al gearresteerd, maar het incident werd gisteren pas bekendgemaakt door de politie.

"Hoewel we nog bezig zijn met het onderzoek naar de motieven van deze persoon, zijn we blij dat hij nog voor het bezoek van de president is aangehouden," laat het Openbaar Ministerie in Californië weten in een verklaring.

Volgens het OM werd de 38-jarige man vorige week vrijdag al door agenten in burger gespot op het golfcomplex in Rancho Palos Verdes, enkele dagen voordat de Amerikaanse president daar een toespraak zou houden.

De man was volgens de agenten "de veiligheidsplanning" aan het bestuderen en maakte foto's en video's van het terrein. Zondag was hij er weer. Hij werd herkend door personeelsleden, die de agenten waarschuwden.

De man stapte op de agenten af en verklaarde dat hij in dienst was van het ministerie van Buitenlandse Zaken en ter plaatse was voor beveiligingstaken. Bij zijn arrestatie bleek dat hij een magazijn met zestien patronen op zak had. In zijn auto werden onder meer een geladen pistool, een verrekijker en een badge met de tekst "beveiligingsmedewerker" aangetroffen.

'Verontrustende verklaringen'

Bij een huiszoeking vond de politie meerdere wapens en een grote hoeveelheid munitie. Ook trof de politie notitieboekjes met "verontrustende verklaringen" aan.

De man is aangeklaagd voor een vuurwapenmisdrijf, het dragen van een niet-geregistreerd geweer. Daarop staat een gevangenisstraf van maximaal tien jaar. De Secret Service onderzoekt of de man een bedreiging vormde voor Trump, meldt CNN op basis van een anonieme bron. Er liep ook al een onderzoek tegen de verdachte in een andere stad vanwege diefstal.

Aanslagpoging bij golfcomplex

Iets minder dan twee maanden voor de presidentsverkiezingen van 2024 werd er ook al een man opgepakt bij een golfcomplex van Trump in Florida, die de presidentskandidaat wilde doodschieten. Hij heeft een levenslange gevangenisstraf gekregen, zonder kans op vervroegde vrijlating.

De 59-jarige Ryan Routh lag net buiten het hek met een semiautomatisch geweer in de bosjes. Trump was op dat moment op enkele honderden meters afstand aan het golfen.

De politie in Zuid-Korea heeft een inval gedaan in het Koreaanse hoofdkantoor van Starbucks in Seoul. Aanleiding is een onderzoek naar een controversiële marketingcampagne.

De koffieketen kwam op 18 mei met een speciale actie die zij 'Tank Day' noemden. Daarbij werd een koffiebeker gepromoot die 'tank' wordt genoemd, een grote mok van roestvrij staal.

Maar de naam en de dag van de reclameactie vielen totaal verkeerd in het land. Op die dag begon in 1980 een historische volksopstand waarbij burgers en studenten in protest kwamen tegen de militaire dictatuur. Die werd echter bloedig neergeslagen door het leger.

Volgens officiële cijfers werden zo'n 170 mensen gedood, maar onderzoekers schatten dat het werkelijke aantal slachtoffers tussen de 600 en 2300 ligt.

Hulp van AI

Veel Zuid-Koreanen vinden dat de slachtoffers van de volksopstand belachelijk worden gemaakt met de campagne. Het leidde ertoe dat direct filmpjes online werden gezet van woedende mensen die de koffiebekers kapot sloegen.

De koffieketen stopte met de actie enkele uren nadat die was begonnen en directeur Son Jeong-hyun werd dezelfde dag nog ontslagen.

De autoriteiten willen nu vaststellen of de campagne daadwerkelijk was bedoeld om de spot te drijven met de betrokkenen bij de opstand, schrijven Zuid-Koreaanse media.

Shinsegae Group, het bedrijf dat de rechten heeft voor Starbucks in Zuid-Korea, heeft als verklaring gegeven dat de campagne deels is ontwikkeld met behulp van AI, waardoor de historische gevoeligheden niet werden onderkend.

Ook zouden meerdere leidinggevenden groen licht hebben gegeven voor de campagne zonder de bijlage te openen die ze gemaild kregen, waardoor ze de mogelijke dubbelzinnigheden van de teksten zouden hebben gemist.

Bij Russische luchtaanvallen op de Oekraïense hoofdstad Kyiv zijn vannacht zeker zeventien mensen omgekomen, 44 anderen raakten gewond. Ook werden een aantal magazijnen in de regio rond Kyiv beschadigd. Dat melden Oekraïense hulpdiensten in een Telegrambericht. Ook heeft Rusland drie vrachtschepen aangevallen op de Zwarte Zee in de buurt van Odesa.

Zeven plekken in en nabij Kyiv zijn geraakt door de raketten. De Oekraïense luchtmacht meldde dat Rusland vier Zircon-raketten, 24 Iskander-M 400-raketten en 115 drones heeft afgevuurd. De Oekraïense luchtverdediging wist 98 drones uit de lucht te schieten, maar geen raketten te stoppen, waarschijnlijk doordat de voorraad onderscheppingsraketten beperkt is.

Volgens Rusland werden de distributiecentra gebruikt voor 'militaire doeleinden'. President Zelensky meldt op X dat het om private bedrijven gaat en dat Rusland burgerdoelen heeft aangevallen. Ook zou een treinstation zijn geraakt bij de aanval.

Op beelden is te zien hoe de brandweer verschillende branden bij distributiecentra en magazijnen blust:

De laatste tijd zijn juist distributiecentra in Rusland doelwit van Oekraïense aanvallen. Zo werden geregeld magazijnen van Wildberries geraakt, de grootste webwinkel van Rusland.

Kyiv zegt dat in de distributiecentra materieel wordt opgeslagen en vervoerd dat in de oorlog wordt gebruikt. Militaire experts wijzen erop dat Oekraïne de oorlog zo zichtbaarder maakt voor gewone Russen.

De aanvallen passen bij de nieuwe oorlogsstrategie van Oekraïne. Bekijk daarover deze video van Nieuwsuur:

Na de aanval vannacht zei Zelensky wederom dat "onderscheppingsraketten de levens hadden kunnen redden van degenen die vandaag zijn omgekomen".

De Oekraïense president luidt steeds vaker de noodklok over de schaarste aan afweerraketten. "Ons tekort aan onderscheppingsraketten moedigt Rusland alleen maar aan om zulke aanvallen uit te voeren", doelend op de aanvallen die de laatste tijd steeds vaker plaatsvinden.

Zaterdag zei hij nog dat er steeds minder Russische raketten uit de lucht werden gehaald. "Simpelweg omdat er geen onderscheppingsraketten zijn voor de Patriot-systemen." Van de 27 ballistische raketten die Rusland afvuurde, werd er slechts één uit de lucht gehaald.

Bij Zelensky's bezoeken aan het buitenland staan deze tekorten dus boven aan de agenda. "Het is van cruciaal belang dat partners begrijpen dat deze luchtverdedigingscapaciteit niet voor hypothetische scenario's nodig is, maar hier en nu", zegt Zelensky. "Elk pakket ballistische raketonderscheppers redt levens van onze mensen. En elke nacht zonder leidt tot meer slachtoffers."

Oekraïne heeft een tekort aan luchtafweer. Daarover maakten we eerder deze video:

In het westen van Rusland is ondertussen een Noord-Koreaanse raketeenheid ingezet, meldt persbureau Reuters op basis van bronnen bij de Oekraïense militaire inlichtingendienst. De eenheid zou uitgerust kunnen worden met 120 ballistische raketten en zes lanceerinstallaties voor aanvallen op Oekraïne.

Rusland heeft sinds eind 2023 tientallen Noord-Koreaanse ballistische raketten op Oekraïne afgevuurd. De inzet van Noord-Koreaanse raketeenheden op de grond zou een uitbreiding betekenen van de reeds omvangrijke militaire samenwerking tussen Moskou en Pyongyang.

Beelden van gevangengenomen Noord-Koreanen in Oekraïne doken anderhalf jaar geleden al op, en Noord-Korea geeft openlijk toe dat zijn soldaten meevechten met de Russen in Oekraïne.

Goedemorgen! In Amsterdam worden de International Pride Awards uitgereikt. Op de maan stort een rakettrap neer en een aantal Nederlandse multinationals komt met nieuwe kwartaalcijfers.

Eerst het weer: zon en stapelwolken wisselen elkaar af en op veruit de meeste plaatsen blijft het droog. Bij een matige, aan zee krachtige zuidwestenwind wordt het 23 tot 28 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De bestrijding van de brand in Noord-Limburg is vannacht gegaan zoals gehoopt. Dat zegt een woordvoerder van de veiligheidsregio tegen persbureau ANP.

De brand is zoals verwacht binnen de zogenoemde stoplijnen gebleven: een spoorlijn, een asfaltweg en brede paden in het bos. De woordvoerder waarschuwt wel dat veranderende wind en hoge temperaturen het bluswerk weer kunnen bemoeilijken.

In de nacht vliegen helikopters van defensie niet over het gebied om te helpen met blussen. Nu het licht wordt, worden die weer ingezet.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Slecht nieuws voor mensen die koopzegels sparen bij Albert Heijn. Vanaf 7 september gaat het twee keer zo lang duren voordat klanten hun koopzegelboekje hebben gevuld. Deze bekendmaking van de supermarktketen leidt op sociale media tot kritiek.

Fijne dag!

De Duitse politie heeft gisteren een 23-jarige Nederlander aangehouden die met zijn Porsche 911 met snelheden tot 235 kilometer over de Duitse autobahn reed.

Op de A3 in de Duitse deelstaat Rijnland-Palts was de man gistermiddag aan het bumperkleven achter een onopvallende politiewagen, haalde hij herhaaldelijk op zeer hoge snelheid rechts in en sneed hij volgens de politie op roekeloze wijze door het verkeer heen. Het was op dat moment druk op de weg en hij raakte volgens de politie "door puur geluk" geen andere voertuigen.

Coffeeshop

Hij werd staande gehouden en toonde volgens de politie "geen enkel moment spijt van zijn daden". Bij de controle van de politie die volgde, bleek de man ook mogelijk drugs te hebben gebruikt. Bij een eerste drugstest werd THC aangetroffen. De man verklaarde samen met zijn vader een coffeeshop te runnen in Eindhoven en dat hij om professionele redenen daarom regelmatig cannabis gebruikt.

Het rijbewijs van de man werd ingenomen en hij moest een borgsom van 10.000 euro betalen. Hij werd daarna opgehaald door zijn vader. Hij wordt waarschijnlijk vervolgd voor het in gevaar brengen van ander wegverkeer.

De Braziliaanse regering heeft aangekondigd de diplomatieke aanwezigheid in Argentinië terug te schroeven na herhaaldelijke aanvallen van de Argentijnse president Milei aan het adres van zijn Braziliaanse collega Lula.

Het betekent dat de in juli teruggetrokken Braziliaanse ambassadeur niet meer terugkeert naar Argentinië zolang Milei Lula blijft schofferen, meldt de Braziliaanse regering. Het is volgens persbureau AP voor eerst in de recente geschiedenis dat een dergelijke stap wordt genomen.

Dief

Een woordvoerder van het Braziliaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zegt tegen AP dat Milei Lula sinds zondag al drie keer "een dief" heeft genoemd. Op een partijcongres van senator Flávio Bolsonaro, de zoon van de voormalige Braziliaanse president, had hij dat eind juli ook al gedaan. Dat leidde ertoe dat de ambassadeur tijdelijk werd teruggeroepen door Brazilië, maar dat wordt nu formeel niet teruggedraaid.

Milei en Lula zijn ideologisch elkaars tegenpolen. De rechts-populistische Milei ziet links als een groot gevaar en is een voorstander van een klein overheidsapparaat. Net als de Amerikaanse president Trump steunt hij de rechtse Flávio Bolsonaro, die het in oktober bij de presidentsverkiezingen op gaat nemen tegen Lula.