NOS Nieuws - Algemeen

Zes klimaatactivisten XR krijgen taakstraf voor blokkade A12

29 minutes ago

Zes activisten van Extinction Rebellion (XR) zijn veroordeeld tot een taakstraf van 120 uur en een voorwaardelijke celstraf van twee weken voor het blokkeren van de snelweg A12 in Utrecht afgelopen april. De actie was gevaarlijk voor andere weggebruikers, oordeelt de rechtbank.

"Het blokkeren van een snelweg is ontoelaatbaar, ook als dit plaatsvindt in het kader van een demonstratie, ongeacht het doel van een demonstratie", oordeelde de politierechter. XR heeft de A12 in de afgelopen jaren tientallen keren geblokkeerd, uit protest tegen subsidies op fossiele brandstof.

De rechtbank wees ook op de gevolgen van de blokkade voor de aanrijtijden van hulpdiensten. Zeker één ambulance heeft vastgestaan in het verkeer tijdens de blokkade op 25 april, zei de rechter.

De politie greep in bij de blokkade in april:

De zes veroorzaakten met hun auto's bewust opstoppingen, zodat de hoofdrijbaan van snelweg A12 bij De Meern geblokkeerd kon worden door honderden leden van XR. Op beelden in de rechtszaal was te zien dat drie auto's dwars op de hoofdrijbaan stopten. Nog drie auto's stopten op een afrit vanaf de A2, zodat activisten vanuit de berm de snelweg konden betreden. Het zestal werd opgepakt en bracht drie dagen en twee nachten door in voorarrest.

Het gaat om twee mannen van 40 en 44 uit Utrecht, een 46-jarige man uit Ouderkerk aan de Amstel, een 59-jarige man uit Tilburg, een 67-jarige man uit Almelo en een 79-jarige man uit IJsselstein. De straffen zijn iets lager dan de eis. Het Openbaar Ministerie eiste 120 uur werkstraf en een voorwaardelijke celstraf van een maand.

Schadevergoeding

Rijkswaterstaat had ook een schadevergoeding geëist van bijna 35.000 euro. De politierechter heeft die niet toegekend vanwege de complexiteit van de zaak. Een politierechter behandelt doorgaans kleinere zaken.

Een van de activisten zei eerder al tegen RTV Utrecht dat de kans groot is dat ze in hoger beroep gaan.

Voormalig bassist Heideroosjes veroordeeld voor kinderpornobezit

1 hour 12 minutes ago

De voormalig bassist van de Limburgse punkband Heideroosjes is veroordeeld tot anderhalf jaar celstraf voor het bezit van kinderporno. Eén jaar van die straf is voorwaardelijk.

Hij moet daarnaast taakstraf van 180 uur uitvoeren. Omdat H. al zes maanden in voorarrest heeft gezeten, hoeft hij niet meer terug de cel in.

Het Openbaar Ministerie had een onvoorwaardelijke celstraf van drie jaar geëist tegen de 52-jarige Fred H. De rechtbank komt tot een lagere straf omdat H. verminderd toerekeningsvatbaar is door een stoornis.

Gesprekken over misbruik

H. werd vorig jaar gearresteerd. In zijn huis vond de politie onder andere vier sticks met kinderpornografisch materiaal. H. hield zich zeven jaar lang bezig met het verzamelen en verspreiden van expliciete beelden met kinderen, stelt de rechtbank. Dat materiaal was volgens justitie "heel extreem". Hij had ook chatgesprekken met anderen over het misbruiken en verminken van kinderen.

Fred H. was vandaag niet aanwezig in de rechtbank, schrijft L1 Nieuws. De muzikant betuigde eerder spijt en verklaarde dat hij nooit een kind heeft aangeraakt. De man zei dat hij gefascineerd was geraakt door de "bizarre wereld" van kinderporno als gevolg van een slechte thuis- en werksituatie.

"Het stiekeme en illegale zorgde dat mijn hoofd even stilstond en ik een pauze had uit de realiteit. Het nam spanning weg", zei hij daarover. H. is nu ruim een jaar in behandeling. Hij gaat meerdere keren per maand naar een tbs-kliniek, schrijft de omroep.

Sinds 1989 bandlid

Fred H. was al sinds de oprichting in 1989 lid van Heideroosjes. Na zijn arrestatie stapte hij direct uit de band. Een paar maanden later werd hij vervangen door een nieuwe bassist. Volgend jaar gaat de punkband weer op tournee.

Minister ziet geen kans mogelijke coldcasegegevens langer te bewaren

1 hour 15 minutes ago

Minister Van Weel zit in zijn maag met een dringend verzoek van de Tweede Kamer. Die wil dat informatie die kan helpen om cold cases op te lossen, langer mag worden bewaard. Van Weel ziet geen juridische mogelijkheid om de wet aan te passen "Ik heb echt mijn uiterste best gedaan."

Een zeer ruime meerderheid de Tweede Kamer kan er niet bij dat politiegegevens na maximaal tien jaar moeten worden vernietigd, ook als er aanwijzingen zijn dat ze een rol kunnen gaan spelen in onderzoek naar oude zaken die nog niet zijn opgelost.

Niet alleen de oppositie, ook de regeringspartijen VVD, D66 en CDA willen dat minister op zoek gaat naar mogelijkheden om de bewaartermijnen van politiegegevens met betrekking tot bijvoorbeeld de georganiseerde misdaad en femicide te verlengen.

Het gaat hierbij om informatie die op het eerste oog niet aan een onopgeloste zaak kan worden gekoppeld, zoals een boete voor te hard rijden rond een plaats delict. Gegevens die wel direct met een cold case in verband gebracht kunnen worden, mogen al langer worden bewaard.

'Tijd kopen'

Van Weel zei vandaag in een Kamerdebat nogmaals dat hij sterk meevoelt met de wens om de wet aan te passen. "Maar de persoonlijke levenssfeer van burgers verdient ook bescherming" en daarom kun je volgens hem gewoon niet "de hele hooiberg" aan data blijven bewaren.

Gisteren reageerde de minister al op een motie van VVD-Kamerlid Ellian, die breed gesteund wordt. Hij zei toen dat hij "anderhalf jaar echt intensief gezocht" heeft, maar "geen juridische aanknopingspunten" heeft gevonden.

Die woorden herhaalde hij vandaag. Hij wil wel "tijd kopen" door onder meer te onderzoeken hoe vier andere EU-lidstaten met de wettelijke bewaartermijnen omgaan en opnieuw in gesprek te gaan met de Autoriteit Persoonsgegevens (AP).

Op de vingers getikt door Autoriteit Persoonsgegevens

Het langer dan maximaal tien jaar bewaren van politiegegevens mag niet, maar gebeurt in de praktijk nog wel. Sinds 2019 knijpt de minister van Justitie en Veiligheid wat betreft de maximale bewaartermijn een oogje dicht.

Vorig jaar heeft de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) daarover aan de bel getrokken. Volgens deze instantie, die over privacy gaat, brengt het te lang bewaren van gegevens van "miljoenen onschuldige mensen" te veel risico's met zich mee.

De AP stelt dat veruit de meeste gegevens over relatief 'kleine zaken' gaan, zoals een burenruzie of een verkeersovertreding. Die moeten na vijf jaar uit de dagelijks gebruikte politiesystemen worden verwijderd en na tien jaar helemaal worden vernietigd.

Ook de Raad van State heeft de minister geadviseerd om er nu echt voor te zorgen dat de politie zich aan de wettelijke bewaartermijn houdt.

Ook wil Van Weel de politie de ruimte geven om verder te werken aan een gefaseerd plan om gegevens die al dan niet langer bewaard moeten blijven te sorteren. "Zo lang deze acties nog lopen, zal ik de politie vragen om de bedoelde gegevens te bewaren", zei Van Weel.

De minister doet een beroep op de Tweede Kamer om zelf ook in gesprek te gaan met de Autoriteit Persoonsgegevens, de Raad van State en andere relevante organisaties "om met mij te zoeken naar alternatieve aanknopingspunten".

Ondertussen is er een risico is dat de Autoriteit Persoonsgegevens dwangsommen gaat opleggen, waarschuwde hij. Hij is bereid dat te nemen en hoopt dat de Kamer hem daarin steunt.

Het is nog niet duidelijk of de Kamer genoegen neemt met de antwoorden van Van Weel. "Ik proef dat deze Kamer tot het uiterste wil gaan" om het langer bewaren van gegevens toch mogelijk te maken, zei 50Plus-Kamerlid Struijs.

Dodental na luchtaanval op Houthi-gevangenis in Jemen loopt op tot 23

2 hours 23 minutes ago

Bij een luchtaanval op een gevangenis in het noorden van Jemen zijn zeker 23 mensen om het leven gekomen. Reddingswerkers hebben vandaag vier lichamen geborgen uit het puin van de gevangenis, die maandag instortte na een aanval van de door Saudi-Arabië geleide coalitie.

De gevangenis stond in de strategisch gelegen stad Hazm, in de provincie Jawf. Volgens de Houthi's wordt nog gezocht naar zeven vermisten. Bij de aanval raakten zeker zeven mensen gewond. Onder hen was een vrouw die haar echtgenoot in de gevangenis bezocht. De identiteit van de dodelijke slachtoffers is nog niet vastgesteld.

De aanval maakt deel uit van een nieuwe escalatie van het conflict in Jemen. De door Saudi-Arabië geleide coalitie voerde vanochtend nieuwe luchtaanvallen uit op militaire doelen van de Houthi's in de provincies Marib en Jawf.

De Houthi's reageerden eerder met een reeks raket- en droneaanvallen op het zuiden van Saudi-Arabië. Daarbij raakten volgens de autoriteiten 73 mensen gewond. Gisteren werden ook meerdere Saudische olie-installaties en andere vitale voorzieningen getroffen. Een deel van de activiteiten daar werd tijdelijk stilgelegd.

De recente gevechten maken een einde aan een vier jaar durende wapenstilstand die het geweld in de burgeroorlog grotendeels had stilgelegd. Volgens persbureau AP, dat zich baseert op cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), zijn tussen 23 augustus en 5 september zeker 194 mensen omgekomen en meer dan 880 mensen gewond geraakt. Daarnaast zijn door het recente geweld ruim 21.000 mensen ontheemd geraakt.

Gesteund door Iran

De burgeroorlog in Jemen begon in 2014, toen de Houthi-rebellen de hoofdstad Sanaa veroverden en de internationaal erkende regering naar het zuiden en later naar Saudi-Arabië verdreven. Een door Saudi-Arabië geleide coalitie greep in 2015 in om die regering te herstellen.

Het conflict heeft volgens schattingen van de Verenigde Naties aan zeker 150.000 mensen het leven gekost. Jemen kwam door de oorlog meerdere keren op de rand van een hongersnood.

De Houthi's worden gesteund door Iran en hebben de afgelopen periode hun aanvallen op Saudi-Arabië en de scheepvaart op de Rode Zee opgevoerd. Tegelijkertijd voeren aan Saudi-Arabië gelieerde regeringstroepen op meerdere fronten aanvallen uit op Houthi-posities.

Ouderen in verpleeghuizen moeten vaak kort na aankomst weer verhuizen

2 hours 29 minutes ago

Ouderen in verpleeghuizen moeten vaak kort na aankomst weer verhuizen, blijkt uit onderzoek van zes universiteiten. "Zowel voor bewoners als naasten levert verhuizen veel emotie op", zegt hoogleraar Hilde Verbeek tegen de NOS.

Uit het onderzoek blijkt dat 36 op de 100 verpleeghuisbewoners na enige tijd weer naar een andere plek moeten. Vaak gebeurt dat al in de eerste vier maanden, vertelt Verbeek. Ze is hoogleraar zorgomgeving kwetsbare ouderen en leidde het onderzoek naar de situatie in verpleeghuizen.

De onderzoekers hadden niet verwacht dat het percentage zo hoog zou liggen. "We hadden wel aanwijzingen dat het gebeurde, maar niet dat het zoveel was", aldus Verbeek.

Meerdere redenen

Sommige ouderen moesten drie keer of vaker verhuizen. Daar kunnen meerdere redenen voor zijn. Zo moeten ouderen vaak snel worden geplaatst, bijvoorbeeld omdat ze thuis zijn gevallen en ineens veel zorg nodig hebben. In die situaties is het het belangrijkst dat iemand tijdig een plekje krijgt, zegt Verbeek. Later kan dan blijken dat een andere locatie beter geschikt is.

Ook komt het voor dat de zorg niet meer passend is, bijvoorbeeld als de zorgbehoefte zwaarder of complexer wordt en die zorg niet op de huidige locatie kan worden geboden.

Ingrijpend

Een verhuizing is ingrijpend omdat de omgeving verandert, legt de hoogleraar uit. Dat geldt bij uitstek voor mensen die afhankelijk zijn van de omgeving. Ze verliezen hun sociale netwerk, van medebewoners of medewerkers met wie ze goed overweg konden.

Daar komen veel emoties bij los. "Mensen kunnen angstig zijn, bang of onzeker over de toekomst", aldus Verbeek. Maar er kunnen ook positieve emoties zijn, als iemand bijvoorbeeld dichter bij familie gaat wonen of naar een verpleeghuis vertrekt dat beter past bij de zorg die nodig is.

Toolkit

De onderzoekers hebben in de studie een toolkit met drie uitgangspunten ontwikkeld. Ze willen graag zien dat bewoners en familie meer betrokken worden bij het hele verhuisproces. "Voor, tijdens en na de verhuizing", zegt Verbeek.

Verder moet er meer aandacht zijn voor de emoties van bewoners. "Mensen mogen bang zijn en er mag angst zijn, daarover gaan we met elkaar in gesprek of daar helpen we bij."

Als laatste moet er worden bijgedragen aan het thuisgevoel van een persoon. "Verhuizen is niet alleen mensen en spullen oppakken en naar een andere locatie brengen, een logistieke operatie. Het is veel meer dan dat."

Merz valt AfD in Bondsdag hard aan: 'Partij wil etnische zuivering'

3 hours 41 minutes ago

De Duitse bondskanselier Merz heeft in het eerste plenaire debat na de verkiezingen in Saksen-Anhalt hard uitgehaald naar de winnaar AfD. De rechts-radicale partij is volgens Merz een gevaar voor het land. De plannen voor wat de AfD "remigratie" noemt staan gelijk aan etnische zuivering, aldus de bondskanselier.

De AfD, die in Saksen-Anhalt door de veiligheidsdienst als extreemrechts is bestempeld, werd door alle partijen aangevallen. SPD-fractievoorzitter Miersch noemde AfD-leider Weidel iemand "vol haat", Groenen-leider Dröge verweet de partij "woede tegen sociaal achtergestelde mensen en migranten" aan te wakkeren.

Merz deed felle uitspraken over de AfD in het eerste plenaire debat:

Zondag behaalde de AfD een monsterzege van 43,8 procent in de Oost-Duitse deelstaat Saksen-Anhalt. Met behulp van de populistische BSW zou de partij voor het eerst een deelstaatpremier kunnen leveren.

Destructief

AfD-leider Weidel was vanochtend in het parlement nog altijd in een overwinningsroes. "Uw tijd is hoe dan ook voorbij", zei ze in haar openingswoord tegen Merz. Ze verwijt de coalitie "linkse ideologie, linkse massamigratie en socialistische herverdeling". Weidel pleitte voor het stopzetten van hulp aan Oekraïne, het importeren van Russisch gas en deportatie van vluchtelingen.

Bondskanselier Merz richtte zich vooral op de AfD en nam weinig tijd om over de eigen regeringsplannen te spreken, waarvoor dit begrotingsdebat was bedoeld. "U bent en blijft een destructieve kracht", zei Merz tegen Weidel. Zo zullen de remigratieplannen van de partij het land schaden, omdat veel ambachtswerk, de zorg en restaurants draaien op mensen met een migratieachtergrond, aldus Merz.

De AfD wil het recht op asiel afschaffen en geen enkele vluchteling meer toelaten in Duitsland. Uitgeprocedeerde asielzoekers moeten worden uitgezet. In verschillende uitlatingen spreken prominente AfD'ers van "miljoenen" die het land uit moeten, wat op een veel grotere groep slaat dan uitsluitend vluchtelingen, en van een onderscheid tussen 'echte Duitsers' en 'mensen met een Duits paspoort'.

Daarom stelde Merz dat remigratie gelijkstaat aan etnische zuivering, op basis van huidskleur en herkomst. Vanuit het AfD-vak werd met geschreeuw en verontwaardiging gereageerd.

Ook wees hij erop dat de meerderheid niet op de partij heeft gestemd. "U zult nergens in Duitsland een absolute meerderheid winnen."

De toespraak van Merz werd ondersteund met applaus van de regeringspartijen, maar bij vlagen ook van oppositiepartij De Groenen. AfD-politici schreeuwden met regelmaat zo hard door Merz' woorden, dat de kanselier niet te verstaan was en de Bondsdagvoorzitter moest ingrijpen.

AfD-verbod

Groenen-politica Dröge greep het debat aan om nogmaals op te roepen om te onderzoeken of de AfD verboden kan worden. Het Constitutioneel Hof kan tot zo'n onderzoek worden opgedragen, als een meerderheid van de Bondsdag of Bondsraad daarvoor stemt. De linkse partijen, inclusief regeringspartij SPD, pleiten hier al langer voor.

De CDU/CSU van bondskanselier Merz keerde zich tot nu toe tegen een verbodsprocedure. Na de AfD-zege in Saksen-Anhalt beweegt voor het eerst een prominente CDU'er in deze richting. Het gaat om Hendrik Wüst, de deelstaatpremier van Noordrijn-Westfalen. Hij pleit voor een werkgroep die een verbod onderzoekt.

Dat geluid was de afgelopen dagen ook in talrijke grote steden te horen. Onder meer in Berlijn, Keulen en Hamburg protesteerden duizenden tegen de opkomst van de AfD. In Saksen-Anhalt bleven de demonstraties beperkt tot enkele honderden mensen, onder meer in Halle en Maagdenburg.

Onrust bij CDU

Ondertussen neemt binnen de CDU/CSU de kritiek op Merz toe. Zo roept de vicevoorzitter van de CDU in Mecklenburg-Voor-Pommeren openlijk op tot het vertrek van de bondskanselier. Al langer bestaat er ontevredenheid over zijn communicatiestijl en het breken van verkiezingsbeloftes. Maandag zwoer hij niet te willen weglopen voor zijn verantwoordelijkheid.

Binnen de fractie in Saksen-Anhalt is intussen een machtsstrijd uitgebroken. Huidig deelstaatpremier Schulze werd gisteren met een verschil van één stem verkozen tot fractievoorzitter. Een interne tegenstrever wil de leiding overnemen, omdat hij vreest dat Schulze in zee gaat met linkse partijen in een anti-AfD-coalitie.

De partij is juist geboden bij eenheid, omdat de AfD actief geruchten verspreidt dat mogelijk CDU'ers zullen overlopen. De AfD komt in Saksen-Anhalt drie zetels tekort voor een meerderheid en wil liever niet afhankelijk zijn van de relatief nieuwe partij BSW. Zij werken liever samen met een ontevreden, conservatieve CDU-flank.

Over anderhalve week vinden opnieuw deelstaatverkiezingen plaats, in Berlijn en het Oost-Duitse Mecklenburg-Voor-Pommeren. Op beide plekken staat de AfD op winst, maar kunnen op basis van de peilingen ook andere partijen de grootste worden.

South Park steekt de draak met Trump met 'naamsverandering': South America

4 hours 5 minutes ago

De makers van de animatieserie South Park hebben de naam van de serie veranderd in South America. Daarmee steken Matt Stone en Trey Parker ogenschijnlijk de draak met president Trump, die eerder eenzijdig de namen van de Golf van Mexico en Lake Ontario veranderde.

"In navolging van de moed en het patriottisme van Apple en Google veranderen we de naam van South Park in SOUTH AMERICA", schrijven Stone en Parker in een verklaring. Op X deelden de makers een afbeelding van het bekende South Park-bord, waarop het woord 'Park' is vervangen door 'America'.

De grap verwijst naar geografische naamswijzigingen die Trump heeft aangekondigd. Vorig jaar gaf hij opdracht om de Golf van Mexico voortaan de Golf van Amerika te noemen. Mexico heeft die wijziging afgewezen en stelt dat de Verenigde Staten niet eenzijdig de naam van een gedeeld stuk internationale wateren kunnen veranderen.

Trump op de hak nemen

In augustus richtte Trump zijn pijlen op Lake Ontario. Hij gaf opdracht om het meer Lake America te noemen. Ook hier reageerde buurland Canada verontwaardigd op. Apple en Google namen die nieuwe naam vervolgens over in hun kaartenapps voor gebruikers in de Verenigde Staten, net als ze dat ook deden voor de Golf van Mexico.

De timing van de grap van South Park is opvallend. De serie won zondag een Emmy voor beste animatieprogramma. Een dag eerder had Trump nog een door AI gemaakte video gedeeld waarin hij de naam 'America' over 'Mexico' op een bord met de tekst 'Welcome to New Mexico' plaatste.

De makers van South Park hebben Trump tijdens zijn twee presidentschappen vaker op de hak genomen. Trump, het Witte Huis en aanhangers van de Make America Great Again-beweging hebben zich geregeld kritisch uitgelaten over de serie.

Sneer naar Paramount

Tijdens het 27e seizoen reageerde het Witte Huis op een aflevering waarin Trump naakt in bed met Satan werd afgebeeld. De regering noemde de serie toen een "vierderangsprogramma" dat "nog maar nauwelijks overeind blijft, met inspiratieloze ideeën en op zoek is naar aandacht".

De makers lijken zich daar weinig van aan te trekken. Na het winnen van de Emmy deelden ze een afbeelding van een fictieve Trump met de tekst: "Eindelijk heb je je Emmy gekregen."

Nieuwsuur keek vorig jaar naar het 27ste seizoen van South Park met het cabaretduo Jeroen Woe en Niels van der Laan:

Ook de eigenaren van de serie krijgen een sneer van Stone en Parker in hun verklaring. "We willen vooral ons moederbedrijf Paramount bedanken - een capitulatie van Skydance", schreven ze. Daarmee verwijzen ze naar Paramount Skydance, het bedrijf waaronder South Park valt.

De regering-Trump keurde dit jaar de overname van Warner Bros Discovery door Paramount Skydance ter waarde van 111 miljard dollar goed, een van de grootste mediadeals in de geschiedenis.

Banden met de Ellisons

De overname is uitgesteld tot juni 2027, nadat twaalf Amerikaanse staten rechtszaken hadden aangespannen tegen de deal. Volgens de staten zou de overname een 'mediagigant' creëren die de macht heeft om de prijzen voor televisie- en filmconsumenten te verhogen.

Critici stellen dat politieke connecties van Paramount de weg zouden hebben vrijgemaakt voor de goedkeuring door het ministerie van Justitie. De vader van Paramount-CEO David Ellison, miljardair Larry Ellison, onderhoudt nauwe banden met Trump.

De nieuwe naam van de serie is uiteraard niet permanent. South Park bestaat sinds 1997 en begint op 16 september aan het nieuwe seizoen.

Podcast De Dag: Liefde en seks(poppen) in de toekomst

4 hours 10 minutes ago

Hoe 'toxic' zijn slimme sekspoppen voor onze relaties in de toekomst? Er zijn toekomstwetenschappers die denken dat mensen in 2050 meer seksuele en intieme relaties met robots hebben dan met elkaar. Hoe zou dat werken en wat zijn de gevolgen voor menselijke relaties?

In Podcast De Dag een gesprek met techfilosoof Maaike van der Horst over liefde en seks in de toekomst. Ze vertelt over de nieuwste generatie seksrobots, die met behulp van kunstmatige intelligentie helemaal gemodelleerd kunnen worden naar de wensen van de gebruiker.

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

De ontwikkeling roept een hoop vragen op. Is een seksrobot de ideale partner? Wat gebeurt er als je in een relatie nooit tegenspraak krijgt? En hoe menselijk willen we robots eigenlijk maken? Van der Horst: "Deze robots worden gemodelleerd naar de mens, maar ze worden niet helemaal menselijk gemaakt. Ze worden namelijk geprogrammeerd om niet in de weerstand te gaan, om met je mee te gaan, om geen nee te zeggen. Dat vind ik een interessante vraag: welk deel van ons mens-zijn zie je terug in deze robots?"

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Judith Kutschenreuter

VS beschuldigt Chinese AI-bedrijven van massaal kopiëren van technologie

4 hours 15 minutes ago

Drie grote Amerikaanse veiligheidsdiensten beschuldigen Chinese AI-bedrijven van het op grote schaal kopiëren van AI-modellen van Amerikaanse bedrijven. Deze "agressieve en kwaadaardige" praktijken vormen volgens de veiligheidsdiensten "de kern" van de ontwikkeling van Chinese AI-technologie.

De overheidsorganisaties zeggen dat onder meer de Chinese bedrijven DeepSeek, Moonshot, Alibaba en Z.ai op grote schaal kennis "onttrekken" uit Amerikaanse AI-modellen zoals Claude (van Anthropic), GPT (van OpenAI) en Gemini (van Google).

"De enorme omvang van deze operaties en de gespecialiseerdheid, wijzen erop dat onttrekking geen aanvulling is op de ontwikkeling van AI-modellen door deze bedrijven, maar juist de kern ervan vormt", schrijven de Amerikaanse veiligheidsdiensten.

AI-model ontwikkelen

'Onttrekking' is een methode waarbij een AI-toepassing wordt ontwikkeld op basis van een ander krachtig AI-model. Het krachtige AI-model genereert antwoorden die gebruikt worden om een nieuw AI-model te ontwikkelen.

De techniek wordt veel gebruikt in onderzoek en ontwikkeling rond kunstmatige intelligentie, maar de Chinese AI-industrie gebruikt de methode volgens de Amerikaanse veiligheidsdiensten om "het gat tussen hun AI-modellen en de krachtigste Amerikaanse modellen te overbruggen".

Amerikaanse AI-bedrijven klagen al langer over kopieergedrag door Chinese concurrentie. In februari beschuldigde Anthropic, het bedrijf achter AI-model Claude, de Chinese bedrijven DeepSeek, Moonshot en MiniMax van het "illegaal onttrekken van Claudes vaardigheden om hun eigen modellen te verbeteren".

Politieke discussie

De Chinese AI-bedrijven hebben de aandacht van het Witte Huis. In juli beschuldigde een belangrijke adviseur van president Trump het Chinese bedrijf Moonshot al van het kopiëren van AI-technologie van Anthropic.

Een woordvoerder van de Chinese overheid spreekt van valse beschuldigingen, meldt persbureau Reuters. De kwaliteit van AI-technologie uit China is volgens haar het resultaat van "wetenschap op hoog niveau en technologische zelfstandigheid".

Concert Roxy Dekker in Arena 'binnen enkele seconden' uitverkocht

4 hours 31 minutes ago

Het concert van zangeres Roxy Dekker in de Johan Cruijff Arena was vanochtend binnen een paar seconden uitverkocht, bevestigt evenementenbureau Friendly Fire aan de NOS.

De 21-jarige Dekker maakte vorige week bekend dat ze op 24 april volgend jaar een concert geeft in het grootste stadion van Nederland. Ze is de eerste Nederlandse vrouwelijke artiest die een soloshow zal geven in het Amsterdamse stadion. De kaartverkoop ging vanochtend om 10.00 uur van start.

Het evenementenbureau vindt het "geweldig" en "abnormaal" dat de kaartjes binnen enkele seconden waren uitverkocht. Daarmee voegt de zangeres een nieuw hoofdstuk toe "aan haar duizelingwekkende succesverhaal", aldus Friendly Fire.

Het wordt de grootste show ooit voor Dekker. Er zullen zo'n 55.000 bezoekers zijn.

Uitverkocht concerten

Roxy Dekker brak in 2023 door met haar nummer Anne-Fleur vakantie, waarmee ze op sociale media viraal ging. Ook scoorde ze goed met Satisfyer (73 miljoen streams op Spotify) en Sugardaddy (93 miljoen streams).

Vorig jaar verscheen haar eerste album Mama I Made It. Dekker won ook meerdere prijzen, waaronder de Popprijs in 2025. De afgelopen week stond ze vier keer in een uitverkocht Ziggo Dome in Amsterdam.

Geen extra optreden

Ondanks de grote vraag naar kaartjes voor het concert van Dekker op 24 april, zullen er volgens Friendly Fire geen extra optredens komen. Omdat het voetbalseizoen pas medio mei is afgelopen, zijn er maar weinig mogelijkheden voor een extra concert, aldus het evenementenbureau.

Vluchten vanuit VK hervat na grote storing, nog wel vertraging

5 hours 8 minutes ago

In het Verenigd Koninkrijk is het vliegverkeer vanochtend vroeg na een grote storing weer opgestart. Maar door de opgelopen achterstanden zijn de problemen voor reizigers van en naar het VK en Ierland nog niet voorbij. Ze moeten nog de hele dag rekening houden met flinke vertragingen.

Gisteren en vannacht werden door een technische storing in het systeem van de Britse luchtverkeersleiding op luchthavens volgens de BBC bijna 2000 vluchten geschrapt.

Door de urenlange storing strandden tienduizenden passagiers op luchthavens. Het zwaarst getroffen werden volgens FlightRadar24 de Londense luchthavens Heathrow en Gatwick en de vliegvelden in Manchester en Birmingham.

'Geen cyberaanval'

Omdat er weinig vliegtuigen konden opstijgen, was het door de beperkte ruimte op de luchthavens niet mogelijk inkomende vluchten te laten landen. Daardoor konden vanuit buitenlandse luchthavens ook geen vluchten meer vertrekken naar het Verenigd Koninkrijk en Ierland. Ook Schiphol had daar last van. Daar werden gisteren 58 vluchten naar het Verenigd Koninkrijk geannuleerd.

De Britse luchtverkeersleiding National Air Traffic Service (NATS) heeft excuses aangeboden en stelt een onderzoek in naar de oorzaak van de storing. Directeur Rolfe van de NATS heeft een cyberaanval uitgesloten als oorzaak van de storing.

Niet de eerste keer

Het is niet de eerste keer dat het vliegverkeer in het VK wordt lamgelegd. Zo was er in augustus 2023, op de drukste dag van het jaar, een grote storing en ook in juli vorig jaar kwam het vliegverkeer stil te liggen door een storing in het radarsysteem.

De Britse minister van Transport heeft NATS-directeur Rolfe op het matje geroepen om tekst en uitleg te geven over deze nieuwe grote verstoring van het luchtverkeer. Intussen zagen luchtvaartmaatschappijen aan zijn stoelpoten. Onder meer Ryanair en Wizz Air willen dat hij aftreedt.

Vat olie boven de 100 dollar, ook benzineprijs blijft stijgen

5 hours 44 minutes ago

Na de nieuwe aanvallen van de Verenigde Staten en Iran zijn de olieprijzen opnieuw gestegen. De prijs van een vat Brent-olie kwam vanochtend boven de 100 dollar uit.

Dat is voor het eerst sinds juli. Een vat Brent-olie is inmiddels bijna 60 procent duurder dan begin dit jaar.

Door de aanvallen tussen de Verenigde Staten en Iran is er onrust op de oliemarkt. Het aanhoudende geweld vergroot de zorgen over mogelijke verstoringen van de olie-export uit de regio. De Amerikaanse bank Goldman Sachs heeft gewaarschuwd dat de olieprijs kan oplopen naar 120 dollar per vat als de aanvallen aanhouden.

De stijgende olieprijs is ook al te merken aan de pomp. De adviesprijs voor een liter benzine ligt nu rond de 2,72 euro.

Man (78) komt om bij woningbrand in Zwaag

5 hours 52 minutes ago

In Zwaag (Noord-Holland) heeft vanochtend een grote woningbrand gewoed. Een 78-jarige man is daarbij om het leven gekomen, meldt de veiligheidsregio.

Omliggende woningen zijn ontruimd. De bewoners van die huizen zijn elders opgevangen. Volgens de regionale omroep NH gaat het om zo'n twintig mensen.

Het vuur brak rond 06.30 uur uit in de meterkast. De brand verspreidde zich snel en daarom schaalde de brandweer op naar 'zeer grote brand'.

Vanwege de rook is een NL-Alert verstuurd met het advies om ramen en deuren dicht te houden en uit de rook te blijven. Het vuur is inmiddels uit.

Stroomuitval

Een deel van de huishoudens rond het getroffen huis zit zonder stroom. De netbeheerder is ter plaatse om dit op te lossen en verwacht dat iedereen rond 11.15 uur weer elektriciteit heeft.

Niet veel drukkere spits ondanks ov-staking, drukte bij deelautoplatforms

6 hours 22 minutes ago

Ondanks de staking in het openbaar vervoer is de ochtendspits niet veel drukker geweest dan gemiddeld op een woensdagochtend. Dat melden de ANWB en Rijkswaterstaat.

"Het ziet ernaar uit dat heel veel mensen hun dagplanning hebben aangepast en thuiswerken", zegt een woordvoerder van de ANWB tegen persbureau ANP. "Ze gaan in ieder geval niet massaal de weg op."

Rijkswaterstaat telde een "spitspiek" van 206 kilometer. Daarmee was het volgens de organisatie "iets drukker" dan normaal op woensdag. "Ondanks de ov-staking rijdt het op de meeste wegen goed door", schrijft de weg- en waterbeheerder op X.

Volg ons liveblog

Volg de laatste ontwikkelingen over de ov-staking via ons liveblog.

De ANWB had gewaarschuwd dat het verkeer in de ochtendspits door de ov-staking drukker kon worden dan gebruikelijk. Bovendien is de A28 bij Nijkerk nog steeds dicht vanwege de afsluiting van de Hardenbergerbrug.

Vandaag wordt in het openbaar vervoer gestaakt vanwege geplande bezuinigingen van het kabinet op de sociale zekerheid. Hoewel het kabinet heeft aangekondigd een deel ervan terug te draaien, vinden de bonden dat niet genoeg en ze willen dat de bezuinigingen volledig van tafel gaan. Daarom gaan de aangekondigde acties door.

Niet aangesloten bij vakbond

Deelautobedrijven zien vandaag een flinke stijging in het gebruik door de ov-staking. SnappCar spreekt van duizenden extra ritten. Ook bij MyWheels is de vraag sterk toegenomen: daar zijn bijna vier keer zoveel ritten geboekt als op een normale woensdag. Greenwheels merkt eveneens meer vraag en ziet dat gebruikers hun auto's eerder reserveren dan normaal.

Hoewel heel veel ov-medewerkers meedoen aan de staking, zijn er ook uitzonderingen. In Sittard zijn er bijvoorbeeld meerdere bussen die rijden. De regionale omroep L1 sprak met een chauffeur die op buslijn 332 rijdt.

De chauffeur is niet aangesloten bij een vakbond en krijgt dus geen vervangend inkomen als hij staakt. "Ik zal niet veel mensen moeten vervoeren, omdat de meeste mensen ervan uitgaan dat ik niet rijd. Maar ik zit hier toch, omdat ik anders niet betaald krijg", zegt hij.

Niet op de hoogte

Ook was niet iedereen op de hoogte van de staking. Een jongeman bijvoorbeeld die in een trekker de pont tussen Velsen-Noord en Velsen-Zuid in de buurt van IJmuiden wilde nemen. "Gaat 'ie helemaal niet vandaag? Is er een landelijke staking? Ook voor de pont?", zegt hij tegen de regionale omroep NH. "Dat meen je niet, dan kan ik beter omkeren. Ik ga in ieder geval niet zwemmen, haha. Anders moet ik maar rechtsomkeert."

Ook in Zwolle deden reizigers, soms in onwetendheid en soms tegen beter weten in, toch een poging om met het ov te reizen:

Door de staking varen de ponten niet tussen Amsterdam Centraal en Amsterdam-Noord, waardoor reizigers op zoek gaan naar alternatieve manieren om het IJ over te steken.

Kinderen uit Amsterdam-Noord zijn tijdens de ov-staking met een geïmproviseerd pontje naar school gebracht. Een schipper voer vanochtend met enkele leerlingen en ouders over het IJ naar de Pontsteiger in de Oude Houthaven in Amsterdam.

Ook een andere schipper bracht tegen betaling van 5 euro reizigers van Amsterdam-Noord naar de overkant.

Ook internationale treinen rijden vandaag niet, zoals de EuroCity Direct, Eurostar en ICE. ANP sprak een Spaans stel dat van Amsterdam Centraal met de Eurostar naar Parijs wilde. "We hebben geen enkel bericht gehad van de vervoerder dat er een staking was en dat de trein niet gaat", zeggen ze.

Man (22) uit Singapore bekent diefstal van 200 miljoen aan cryptomunten

7 hours 7 minutes ago

Een 22-jarige man uit Singapore heeft in de Verenigde Staten schuld bekend aan de diefstal van bitcoins ter waarde van 245 miljoen dollar (ruim 200 miljoen euro). Het is een van de grootste cryptodiefstallen uit de Amerikaanse geschiedenis.

Malone Lam bekende schuld aan een aanklacht wegens deelname aan een criminele organisatie. Hij zou samen met een groep medeverdachten in augustus 2024 een inwoner van Washington D.C. hebben misleid en zo toegang hebben gekregen tot diens cryptomunten.

Volgens rechtbankdocumenten deden twee medeverdachten zich voor als medewerkers van Google en cryptobeurs Gemini. Ze wisten het slachtoffer zover te krijgen dat hij hun toegang gaf tot documenten en andere bestanden op zijn Google Drive. Daar vonden de verdachten volgens de aanklagers beveiligingscodes die toegang gaven tot de cryptovaluta van het slachtoffer.

Grotere criminele organisatie

De verdachten maakten ruim 4100 bitcoins buit. Lam zou binnen de groep een leidende rol hebben gehad. Volgens rechtbankdocumenten waren de betrokkenen via online gameplatforms met elkaar in contact gekomen.

Volgens het Amerikaanse ministerie van Justitie was de criminele organisatie al sinds oktober 2023 actief en maakten de leden in totaal voor meer dan 263 miljoen dollar aan cryptovaluta buit. Onder de leden waren hackers, personen die doelwitten selecteerden, bellers die slachtoffers benaderden en witwassers.

Ook braken leden van de criminele groep in bij woningen om cryptovaluta te stelen. Het geld werd daarna via verschillende digitale routes weggesluisd om de herkomst te verbergen. De opbrengsten gingen verder naar luxe huurwoningen, privéjets, horloges en dure auto's.

Na de diefstal werd een groot deel van het geld witgewassen. Lam gaf het geld volgens de aanklagers uit aan luxe auto's, horloges, kleding en vakantiewoningen. Ook gaf hij grote bedragen uit in nachtclubs. Zo zou hij op één avond 569.000 dollar hebben uitgegeven.

Lam werd een maand na de diefstal van de cryptomunten van het slachtoffer in Washington in Miami opgepakt. Volgens de aanklagers bleef hij ook na zijn arrestatie vanuit de gevangenis contact houden met leden van de organisatie.

Hem hangt maximaal twintig jaar gevangenisstraf boven het hoofd. Een datum voor het vonnis is nog niet vastgesteld.

Noren nemen afscheid van koning Harald, zoon Haakon wacht moeilijke tijd

9 hours 8 minutes ago

Vanuit het hele land komen Noren vandaag naar Oslo om afscheid te nemen van koning Harald, die eind vorige maand op 89-jarige leeftijd overleed als oudste vorst van Europa. Harald wordt beschouwd als een vader die de Noren met elkaar verbond. Tegelijkertijd laat hij een verzwakt koningshuis achter en gaat zijn zoon, nu koning Haakon VIII, een moeilijke tijd tegemoet.

Aan de voorwerpen die tussen de bloemenzee voor het Koninklijk Paleis in het centrum van Oslo worden gelegd, is goed te zien dat Noren gek zijn op handwerk. Geschilderde portretten van Harald, houten bootjes (de koning nam drie keer als zeiler deel aan de Olympische Spelen) en kaarten met schoonschrift.

Live bij de NOS

De uitvaart van Harald is live te volgen bij de NOS. Vanaf 12.10 uur is de plechtigheid te zien in de NOS-app en op NOS.nl. De uitzending is ook te volgen op NPO 1.

De 9-jarige Sofia staat naast haar overgrootmoeder met een bos hortensia's uit de tuin. "Zie je die man op het paard daar?", vraagt de overgrootmoeder wijzend naar het standbeeld voor het paleis. Dat is Karl Johan (1763-1844): hij wilde per se een paleis op de berg, met een lange straat naar beneden.

Rouwstoet

De Karl Johan-straat werd een belangrijke parade- en feeststraat en maakt vandaag ook deel uit van de route van de rouwstoet. Om 12.00 uur vertrekt de kist met Harald op een militair affuit, getrokken door een voertuig en geflankeerd door adjudanten van de koning.

Daarachter lopen de nieuwe koning Haakon, zijn dochter kroonprinses Ingrid Alexandra, zoon prins Sverre Magnus en zus prinses Märtha Louise. Dan volgt een lange stoet van officiële gasten, onder wie buitenlandse staatshoofden en royals. Ook koning Willem-Alexander, koningin Máxima en kroonprinses Amalia zijn aanwezig in Oslo.

De rouwstoet loopt van het paleis naar de Domkerk, waar de uitvaart wordt gehouden. Vervolgens gaat de tocht verder naar de vesting Akershus, waar in kleine kring een besloten dienst wordt gehouden. Daar wordt Harald uiteindelijk bijgezet in de koninklijke grafkelder, naast zijn ouders en grootouders.

Ook jongeren voelen bewondering

Veel Noren vinden het belangrijk om Harald de laatste eer te bewijzen. Wat opvalt is dat ook veel jongeren hem op een voetstuk hebben staan. "Hij was heel goed in toespraken", zegt de 14-jarige Guate, die met zijn klas bloemen heeft gelegd.

Met zijn klasgenoot Tobias citeert hij moeiteloos uit de toespraak die Harald bij zijn 25-jarig jubileum hield. Er werd een groot feest in de paleistuin gehouden, met genodigden uit het hele land. In zijn toespraak beschreef Harald Noorwegen als een land van fjorden, bergen en middernachtzon, maar vooral als een land met een grote verscheidenheid aan mensen. "Hij vond dat je mag zijn wie je wilt zijn", zegt Gaute.

Ifiikhar Ahmed vluchtte 35 jaar geleden van Pakistan naar Noorwegen, het jaar dat Harald koning werd. "Ik vind het erg verdrietig", zegt hij. "Hij was een koning voor alle Noren, dus ook mijn koning."

Kwetsbare plekken

Toch werden tijdens de eredienst voor Harald die vorig weekend werd gehouden de kwetsbare plekken binnen het Noorse koningshuis zichtbaar. Zoals de rol die werd toebedeeld aan Marius Borg Hoiby, de zoon van de nieuwe koningin Mette-Marit. Hij werd deze zomer tot vier jaar gevangenisstraf veroordeeld, onder meer voor twee verkrachtingen en geweldpleging.

Hij wacht zijn hoger beroep af, maar kreeg een rol bij de eredienst. De acht kinderen en kleinkinderen van Harald droegen de kist door de zalen van het paleis, inclusief Marius met elektronische enkelband. Zijn moeder Mette-Marit zal er vandaag vanwege gezondheidsproblemen niet bij zijn; ze onderging deze zomer een longtransplantatie.

Mail naar Epstein

Pikant detail: wel aanwezig zijn de groothertog en groothertogin van Luxemburg. Zij nodigden Haakon en Mette-Marit in 2012 uit voor de bruiloft van hun zoon Guillaume, een tijd waarin Mette-Marit een hechte vriendschap had met Jeffrey Epstein, die toen al was veroordeeld voor een zedendelict. Na het huwelijk mailde Mette-Marit naar Epstein over de "saaie bruiloft" en schreef: "Het was als een oude film waarvan je weet dat de personages niet lang meer samen zullen blijven".

Goederenvervoer binnenvaart flink lager door droogte

9 hours 37 minutes ago

De lage waterstanden deze zomer waren een groot probleem voor de binnenvaart. In augustus is er bijna 19 procent minder gewicht aan goederen vervoerd dan een jaar eerder. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Door de aanhoudende droogte daalde de vaardiepte, waardoor schepen minder zwaar beladen konden worden. In totaal werd er 21,8 miljoen ton vervoerd. Dat is het laagste vervoerde gewicht in de maand augustus in de afgelopen vijftien jaar.

In augustus bedroeg het gemiddelde gewicht per schip zo'n 1299 ton, terwijl dat normaal rond de 1500 ton ligt. Het is niet de eerste keer dat het vervoerde gewicht in de binnenvaart fors afneemt door lage waterstanden: dit gebeurde in 2018 en 2022 ook.

Verschillen

Naar bijna elk land werd er minder vervoerd via de binnenvaart. Het vervoer tussen Nederland en Duitsland nam het sterkst af. Er ging bijna 40 procent minder gewicht aan goederen naar Duitsland, en omgekeerd kwam er voor een kleine 50 procent minder naar Nederland. Het overgrote deel gaat via de Rijn, waar het waterpeil bij Lobith deze zomer lager stond dan ooit.

Ook van en naar Frankrijk daalde het binnenvaartvervoer sterk. Het vervoer van en naar België nam juist toe. "Dit wordt vooral verklaard door meer vervoer van natte bulkgoederen, zoals aardolie en aardolieproducten", zegt CBS-onderzoeker Marjolijn Jaarsma.

Dat er meer vervoer was van aardolie koppelt ze aan de oorlog in Iran en de sluiting van de Straat van Hormuz. "Hierdoor moet er flexibeler omgegaan worden met bestaande voorraden en is er meer uitwisseling om tekorten of uitval op te vangen."

Wekdienst 9/9: 24-uursstaking in het ov • Uitvaart koning Harald

9 hours 50 minutes ago

Goedemorgen! In het hele land wordt vandaag gestaakt in het openbaar vervoer. En in Noorwegen vindt de uitvaart plaats van de eind vorige maand overleden koning Harald.

Eerst het weer: vandaag is het wisselvallig met felle buien, soms met onweer en hagel. Daarbij waait een stevige westen- tot noordwestenwind, vooral aan de kust. Tijdens droge perioden is het wisselend bewolkt en 18 à 19 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de, vandaag vrij overzichtelijke, situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De VS heeft dinsdag opnieuw meerdere Iraanse olietankers aangevallen. Volgens het Amerikaanse leger is het een vergelding voor nieuwe Iraanse raketaanvallen op een Amerikaans marineschip.

Iran heeft weer gereageerd met een aanval op een Amerikaanse basis in Jordanië.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Botic van de Zandschulp staat voor het eerst sinds 2021 in de kwartfinales van de US Open. In de nacht van woensdag op donderdag om 01.30 uur Nederlandse tijd speelt de Nederlandse tennisser tegen de Duitser Alexander Zverev, die als eerste is geplaatst. Tegen de NOS zei Van de Zandschulp dat hij zich goed voelt, ondanks twee lange wedstrijden. "Ik ga naar die wedstrijd als underdog, maar ik zit goed in mijn vel."

Fijne dag!

Nieuw RIVM-gebouw heeft gasgeneratoren nodig, verhuizing opnieuw uitgesteld

11 hours 19 minutes ago

Het RIVM kan een gloednieuw gebouw in Utrecht voorlopig nog niet in gebruik nemen. Het pand, dat jaren geleden al klaar had moeten zijn, werd afgelopen april opgeleverd. Maar de verhuizing is opnieuw uitgesteld, dit keer omdat er gasgeneratoren geplaatst moeten worden.

Al in 2011 begonnen gesprekken over een nieuw gebouw voor het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), dat nu nog in Bilthoven huist. Nieuwbouw zou efficiënter zijn dan renovatie, en dus werd Utrecht Science Park uitgekozen als nieuwe stek voor het onderzoeksinstituut.

Het pand had in 2018 klaar moeten zijn, maar liep ernstige vertraging op. Er waren onder meer problemen met trillingen van de trambaan waar onvoldoende rekening mee was gehouden. Dat was een probleem voor de gevoelige apparatuur in de laboratoria. En vorig jaar functioneerde de beveiligingsinstallatie nog niet naar behoren.

Door de vertragingen liep ook de rekening flink op: in 2024 was de bouw al 136 miljoen euro duurder dan begroot.

Duurzaam gebouw

Nu gooit onder meer het overvolle stroomnet roet in het eten. Het gebouw draait op groene energie en de groene daken en wanden zorgen voor isolatie. Maar nu blijkt dat er ook gasgeneratoren moeten komen.

"Daar hadden we bij dit volledig duurzame gebouw geen rekening mee gehouden", zegt Sicco Louw, directeur bedrijfsvoering van het RIVM, tegen RTV Utrecht. "Als het goed is, is het slechts tijdelijk nodig, totdat de netcongestie is opgelost."

Het is zo druk op het stroomnet dat sinds 1 juli in Utrecht en wijde omgeving een aansluitstop geldt. Aanvragen voor nieuwe aansluitingen komen op een wachtlijst.

Met de generatoren kan het RIVM-gebouw zelf stroom opwekken. Het Rijksvastgoedbedrijf, waar het RIVM het pand straks van gaat huren, laat weten dat de generatoren nodig zijn om de afhankelijkheid van het stroomnet te beperken.

"We moeten de garantie krijgen dat de stroom die het RIVM nodig heeft, ook geleverd wordt", zegt Louw. "Als de labs stilvallen hebben we een ander probleem."

Niet de enige

Het RIVM-gebouw is niet het enige pand waarbij dit speelt. Het oude Rabobank-kantoor in Hoog Catharijne bij Utrecht Centraal wordt gerenoveerd en moet een duurzaam kantoor worden. Maar ook hier worden gasgeneratoren geplaatst.

Dat was de enige manier om het energiezuinige gebouw snel aan te sluiten op het stroomnet. Steeds meer grote nieuwbouw- en renovatieprojecten lopen tegen de beperkte ruimte op het elektriciteitsnet aan.

Naast gasgeneratoren krijgt het nieuwe RIVM-pand ook een groot batterijpakket. Maar de levertijden daarvan zijn langer dan gedacht, zegt Louw. In een bericht aan het personeel schrijft hij dat nog niet met zekerheid te zeggen is wanneer het pand aan alle eisen voldoet. "Vast staat dat we dit jaar niet meer kunnen starten met verhuizen."

'Staan te trappelen'

Naast de stroomvoorziening zijn er nog andere obstakels voor de verhuizing. "In de periode dat er aan het gebouw gewerkt wordt, is de wet- en regelgeving gewijzigd", zegt Louw.

Het pand moet nu aan de nieuwste eisen gaan voldoen. Ook is er de afgelopen jaren nieuwe laboratoriumapparatuur bijgekomen, waar in de bouwtekeningen geen rekening mee is gehouden. Daarom moeten sommige ruimtes aangepast worden.

Wanneer het nieuwe gebouw wel in gebruik kan worden genomen is nog onduidelijk. Louw hoopt in ieder geval dat de problemen zo snel mogelijk opgelost zijn. "Wij staan te trappelen om te verhuizen."

Gone in 60 seconds? Zinkgat bedreigt strandvilla van Nicolas Cage

11 hours 43 minutes ago

De oprit van een villa van acteur Nicolas Cage in Californië is in de grond gezakt. Voor het huis aan het strand in Malibu is een groot gat te zien.

Het zinkgat ontstond als gevolg van orkaan Marie. De storm bereikte de westkust van de VS zelf niet, maar veroorzaakte wel regen en gevaarlijke golven in de omgeving van Los Angeles. Op meerdere plekken in Malibu heeft het natuurgeweld de bodem weggeslagen.

Door het zinkgat bij de woning van Cage ontstond een gaslek, dat na enkele uren verholpen kon worden door een gasbedrijf. Het gas is tijdelijk afgesloten uit vrees voor verdere gevolgen van erosie in de villawijk, die tussen het strand en de Pacific Coast Highway ligt.

Hulpdiensten zijn bezig met herstelwerkzaamheden, in een poging om de woningen in de buurt te redden. De lokale autoriteiten hebben uit voorzorg vijf woningen in de straat tijdelijk onbewoonbaar verklaard.

Het management van Cage heeft nog niet gereageerd op het voorval. De 62-jarige acteur zou de woning in Malibu in 2024 voor zo'n 9 miljoen euro hebben gekocht.

Cage heeft in meer dan honderd films gespeeld. In 1995 won hij een Oscar voor zijn hoofdrol in het drama Leaving Las Vegas en acteerde ook in actiefilms als Gone in 60 Seconds en Con Air. Onlangs speelde hij in de superheldenserie Spider-Noir.

Checked
20 minutes 30 seconds ago
NOS Nieuws - Algemeen
NOS Nieuws
Subscribe to NOS Nieuws - Algemeen feed