NOS Nieuws - Algemeen

Twee activisten die meevoeren met een vloot naar Gaza worden vrijgelaten uit de Israëlische gevangenis. Dat zeggen hun advocaten. Waarschijnlijk worden zij binnen enkele dagen het land uitgezet, maar dat is nog niet bevestigd door de Israëlische autoriteiten.

De Palestijns-Spaanse Saif Abukeshek en de Braziliaan Thiago Ávila worden door Israël gezien als de organisatoren van de flotilla. Doel van de actie was om met honderden vrijwilligers uit verschillende landen de Israëlische zeeblokkade te doorbreken en humanitaire hulp naar Gaza te brengen.

Volgens het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken worden de activisten verdacht van betrokkenheid bij een terroristische organisatie en het bieden van hulp aan vijandelijke partijen. De mannen ontkennen de beschuldigingen. Spanje en Brazilië stellen dat er geen juridische basis is voor het vasthouden van de activisten.

Mensenrechtenorganisatie Adalah, die de twee vertegenwoordigt, claimt ook dat de Israëlische detentie van de mannen illegaal is. Volgens de organisatie hebben Abukeshek en Ávila te horen gekregen dat zij worden overgedragen aan de Israëlische immigratiedienst.

"We houden de ontwikkelingen goed in de gaten om er zeker van te zijn dat de vrijlating doorgaat en hun uitzetting de komende dagen volgt", aldus een woordvoerder.

Kreta

Tientallen schepen van de Global Sumud Flotilla (GSF) werden in de nacht van 29 op 30 april door Israël onderschept voor de kust van het Griekse eiland Kreta. Het leger zette 179 opvarenden over op een Israëlisch schip en bracht ze daarmee naar Kreta. Abukeshek en Ávila werden naar Israël meegenomen voor verhoor.

Een deel van de vloot is nog altijd op zee. Zo'n dertig schepen willen in de Turkse kustplaats Marmaris hergroeperen en dan verder varen naar Gaza, schrijft de organisatie.

Zoals zich al aftekende is de rechts-populistische Reform UK-partij van Nigel Farage de grote winnaar geworden bij de regionale en gemeentelijke verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk. Nu bijna alle stemmen zijn geteld, blijkt dat de partij in Engeland meer dan duizend zetels won en vanuit het niets de grootste partij wordt, met 1448 zetels in de gemeenteraden.

Ook de Liberal Democrats en de Green Party wonnen, zij het aanzienlijk minder. De groenen krijgen er bijna 400 zetels bij en komen op 541, de liberaal-democraten winnen ruim 150 zetels, en komen op 842. De Labour Partij van premier Starmer heeft grote verliezen geleden: de partij verloor meer dan duizend zetels en houdt er 1432 over.

Labour leed ook grote verliezen in Wales en Schotland, waar parlementsverkiezingen werden gehouden. Het links-nationalistische Plaid Cymru, Welsh voor 'Partij van Wales', werd de grootste in Wales, waarmee een tijdperk van 100 jaar Labour-bestuur ten einde komt. In Schotland won de linkse Schotse Nationale partij voor de vijfde keer op rij de meeste zetels.

Historische verschuiving

Reform-leider Farage spreekt van een "historische verschuiving in de Britse politiek". In Groot-Brittannië maakten Labour en de Conservatieven vele decennia de dienst uit. Nu lijkt er een einde te komen aan het tweepartijenstelsel.

Starmer zegt dat zijn partij onnodige fouten heeft gemaakt. Toch zegt de Britse premier tegen de BBC dat hij niet van plan is te vertrekken en "het land in chaos te laten storten".

Uitgedaagd worden

In de aankomende dagen zal blijken of Starmer ook daadwerkelijk premier zal blijven, zegt historicus en politicoloog Casper Kirkels. Binnen de Labour-partij kan Starmer namelijk ook nog uitgedaagd worden. Als een uitdager 20 procent van de fractie achter zich heeft kan die een stemming over het leiderschap afdwingen.

Volgens Kirkels zijn er drie kandidaten wier namen afgelopen tijd genoemd werden: aan de rechtervleugel van de Labour Partij minister van Volksgezondheid Wes Streeting, op links Angela Rayner en ook de burgemeester van Manchester Andy Burnham werd genoemd. Hij zit echter niet in het Lagerhuis, wat een vereiste is om partijleider te worden.

Veel kritiek

Starmer ligt de laatste weken zwaar onder vuur, onder meer door de de hoge levenskosten en de economische stagnatie. Ook spelen er schandalen. Zo bleek dat Peter Mandelson, die Starmer had benoemd tot Brits ambassadeur in de VS, banden had met de zedendelinquent Jeffrey Epstein.

Voorlopig is Starmer van plan door te gaan. Hij heeft voormalig premier Gordon Brown benoemd tot speciaal gezant voor financiën en voormalig vicepremier Harriet Harman tot adviseur voor vrouwen en meisjes. Harman zou geweld tegen vrouwen moeten aanpakken en hun sociaaleconomische kansen moeten verbeteren.

De stemmen worden tot maandag geteld. Dan zal Starmer een speech houden.

Het Amsterdamse housefestival Music On, dat voor dit weekend stond gepland, mag van de rechter niet doorgaan. Dat is de uitkomst van een kort geding van de organisatie tegen de gemeente.

Het festival zou vandaag om 12.00 uur beginnen in het Meerpark. Een paar uur daarvoor werd bekend dat het evenement is afgelast doordat de gemeente de centrale tent op het terrein heeft verboden. De rechter oordeelde vanmiddag dat dit terecht is gebeurd.

Music On was met 20.000 bezoekers uitverkocht. Het is nog niet duidelijk of zij hun geld terugkrijgen.

Festivalorganisator Loveland had van de gemeente een vergunning gekregen voor het gebruik van een bepaald soort tent, een zogeheten Saharatent. Het festival zette een ander exemplaar neer en vroeg of de vergunning kon worden aangepast.

Paniek

Bij de gemeente was er twijfel over de veiligheid van die nieuwe tent en daarom werd geen toestemming gegeven. Burgemeester Halsema besloot dat de situatie op het festivalterrein met de nieuwe tent onveilig is. "Als er paniek uitbreekt omdat er iets met een tent gebeurt, dan is zij verantwoordelijk voor de openbare orde", aldus haar advocaat tijdens de digitale zitting.

De organisatie maakte vanochtend op Instagram bekend dat het festival is afgeblazen. Via het kort geding probeerde het bedrijf achter het festival om het evenement in Amsterdam-Oost alsnog te laten doorgaan, maar vergeefs.

De gemeente Amsterdam en de festivalorganisatie waren afgelopen dagen nog wel in gesprek om een oplossing te zoeken. De organisatie had op basis van de gesprekken maatregelen genomen om de risico's op bijvoorbeeld instorten of wegwaaien van de tent te beperken.

Loveland ging er naar eigen zeggen van uit dat die maatregelen voldoende waren om alsnog goedkeuring te krijgen, maar de gemeente trok toch de vergunning in.

Doodsteek

De advocaat van Loveland vroeg zich af hoe groot de kans is dat de wind voor grote problemen zou zorgen. "Kijk naar buiten, het is prachtig weer!", riep hij uit tijdens de zitting.

Loveland-oprichter Marnix Bal reageerde gefrustreerd op het intrekken van de vergunning. "Dit is onmenselijk. Dit is echt de doodsteek voor ons."

De gemeente noemt de uitspraak vervelend voor de festivalgangers, maar spreekt van een "juiste conclusie in het belang van de veiligheid van bezoekers, medewerkers en artiesten".

Festivalbezoekers hoopten vanochtend nog dat het evenement alsnog kon doorgaan

In de Oost-Poolse stad Bialystok is een vermiste Nederlandse tiener gevonden. De 14-jarige Maxim vertrok drie weken geleden op de fiets vanuit Apeldoorn en was sindsdien spoorloos. De Nederlandse politie hield er rekening mee dat hij mogelijk naar Rusland wilde gaan.

Uiteindelijk is hij gisteravond laat gevonden op zo'n dertig kilometer afstand van de grens tussen Polen en Belarus. De jongen lag onder een dekentje bij een bushalte te slapen. Hij is door agenten naar een plek gebracht waar voor hem wordt gezorgd, zo meldt de Poolse politie.

Ouders bedanken voor de hulp

"De ouders van Maxim zijn erg opgelucht en blij dat hun zoon terecht is", laat een woordvoerder namens de familie weten. De ouders hebben telefonisch gesproken met hun zoon en gaan hem zo snel mogelijk ophalen. "Ze hebben veel waardering voor de inzet van de politie en de internationale samenwerking. Ze willen iedereen bedanken voor de tips en betrokkenheid."

Hoe het gaat met de tiener is niet bekendgemaakt. Afgaand op een reactie van de Poolse minister van Binnenlandse Zaken, Marcin Kierwiński, lijkt Maxim in orde. De minister zegt op X dat de kwestie een goede afloop heeft gehad.

Er is geen nieuwe informatie over het reisdoel van de Nederlandse jongen. De politie vermoedde eerder op basis van privéinformatie dat hij mogelijk naar Rusland wilde gaan. In Duitsland en Polen was een opsporingsbericht massaal gedeeld.

De jongen zou zijn reis goed hebben voorbereid, maar er waren grote zorgen over zijn veiligheid. De grenzen tussen Polen en Belarus en tussen Polen en de Russische enclave Kaliningrad worden zeer zwaar bewaakt, en de spanningen tussen de Europese Unie en Rusland en Belarus zijn dit decennium hoog opgelopen.

Péter Magyar is nu echt de nieuwe premier van Hongarije. Op een feestelijke bijeenkomst in het parlement is hij beëdigd. Langs de oevers van de Donau hingen vlaggen en was de ceremonie op grote schermen te zien.

Magyar won vorige maand de verkiezingen van Viktor Orbán, die zestien jaar aan de macht was. Zijn partij Tisza kreeg een twee derde meerderheid in het parlement. Zijn aanhangers stemden voor verandering en kunnen niet wachten tot hij die doorvoert en de democratie in het land herstelt.

In een toespraak in het parlement zei Magyar dat hij grote veranderingen wil doorvoeren. Zijn kabinet heeft de opdracht gekregen om "helemaal opnieuw te beginnen en het systeem te veranderen", en de "plunderingen" die in het tijdperk-Orbán hebben plaatsgevonden terug te draaien. Daarin zegt hij een passende rol te zullen nemen: "Ik zal niet heersen, maar dienen."

Contact met Brussel

In aanloop naar zijn premierschap is Magyar al twee keer naar Brussel geweest om te praten over het ontdooien van de 17 miljard euro die de EU onder Orbán heeft geblokkeerd vanwege misbruik van Europese subsidies. Nu hij echt premier is, kan hij hervormingsvoorstellen indienen in Brussel, waar over de tegoeden moet worden beslist.

Magyar wacht een grote klus. Zijn voorganger heeft veel democratische instituties uitgehold en vertrouwelingen neergezet op topposities. Die moeten allemaal worden vervangen. Dat geldt bijvoorbeeld voor het onderwijs, de zorg en de rechterlijke macht.

Ook economisch gaat het slecht met Hongarije. Eerste levensbehoeften zijn duur, de bevolking klaagt over de hoge prijzen.

Een groot pijnpunt is de afhankelijkheid van Russische olie, waarmee de Russische president Poetin wordt gesteund. Het zal veel tijd vergen om daar verandering in te brengen.

Magyar heeft ook grote hervormingen aangekondigd bij de publieke omroep, die onder Orbán vooral als propagandazender van de staat werd gebruikt. Na zijn verkiezing zette Magyar de nieuwsuitzendingen stop, in afwachting van een nieuwe mediawet, waarin de persvrijheid moet worden verankerd.

Niet alles zal snel veranderen. Magyar, die lang lid was van Fidesz, de partij van Orbán, is zeer conservatief. Net als zijn voorganger ziet hij migratie als een groot probleem.

Zijn achterban verlangt van hem dat hij de rechten van lhbti'ers beschermt en meer aandacht heeft voor de klimaatcrisis. Dat bleek afgelopen week uit een peiling. In zijn campagne besteedde hij nauwelijks aandacht aan progressieve onderwerpen, mogelijk om nog meer kritiek van de staatsmedia te ontlopen in aanloop naar de verkiezingen.

Ook de Europese leiders hebben hooggespannen verwachtingen. Ze rekenen op een constructieve houding ten aanzien van de EU en Oekraïne en terughoudendheid ten aanzien van Rusland, China en de Verenigde Staten.

Of Magyar aan alle verwachtingen kan voldoen en zijn beloften kan waarmaken, moet de komende tijd blijken. Hem wacht een zware taak.

VSV '31, de enige voetbalvereniging op Vlieland, stapt per direct uit de competitie. De club zegt geen keus te hebben omdat tegenstanders steeds vaker niet komen opdagen bij de wedstrijden op het Waddeneiland.

De druppel die de emmer deed overlopen was de afzegging van FC Harlingen voor de wedstrijd die morgen gespeeld zou worden op Vlieland. "Daarmee is dit inmiddels de vijfde afzegging in twee maanden tijd", laat VSV weten bij Omrop Fryslân. "Het kan niet zo zijn dat een vereniging structureel wedstrijden ziet wegvallen doordat tegenstanders niet bereid zijn de reis naar Vlieland te maken."

VSV spreekt over een "bijzonder frustrerend" seizoen.

"Als we mazzel hebben krijgen we begin van de week al een bericht met de vraag of de wedstrijd wel doorgaat. In de loop van de week komt dan een bericht met de mededeling "we weten niet of we wel genoeg spelers hebben". Dan weet je eigenlijk wel hoe laat het is", aldus wedstrijdsecretaris Cees Visser eerder. "Dan volgt er op de zaterdag een appje of telefoontje met de melding dat ze niet genoeg spelers bij elkaar kunnen krijgen."

Om 6.30 uur op de boot

De onwil van de tegenstanders om naar Vlieland te reizen, staat in schril contrast met de inzet van de eilanders zelf, vindt Visser. Voor uitwedstrijden stapte het eerste elftal van VSV '31 al om 06.30 uur 's ochtends op de veerboot naar Harlingen. Ging alles goed, dan was het team om 15.30 uur weer thuis. En dat dan elf keer in een seizoen.

"Wij vragen dat één keer per seizoen van de tegenstanders en die komen dan niet", moppert wedstrijdsecretaris Visser. "Ons team is reserve 5e klasse. Dan kun je zeggen 'waar gaat het over?', maar we zijn wel de enige voetbalvereniging op Vlieland."

Signaal afgeven

Met het uit de competitie stappen wil VSV een signaal afgeven. De voetbalbond KNVB is in elk geval niets te verwijten, benadrukt de club. Integendeel. De KNVB heeft meermalen inhaalwedstrijden gepland en haalde ook al de voetbalclub VV Blauwhuis uit de competitie, omdat die tot twee keer toe niet naar Vlieland kwam.

Vraag is wat er nu gaat gebeuren. De club zegt voor komend seizoen in gesprek te zijn met de andere verenigingen op het eiland en de voetbalbond over een competitieopzet die wel gaat werken.

In een flatwoning in Vlaardingen zijn aan het eind van de ochtend twee levenloze lichamen aangetroffen. De politie heeft de woning aangemerkt als plaats delict en onderzoekt wat er is gebeurd.

Omroep Rijnmond meldt dat een bekende van de twee alarm sloeg toen die langskwam bij de flat aan de Lissabonweg en geen gehoor kreeg. Even later ging de politie naar binnen en trof de twee lichamen aan.

Aanvankelijk werd ook de brandweer gewaarschuwd om te onderzoeken of er koolmonoxide of een andere giftige stof de doodsoorzaak kon zijn. Maar daarvan bleek geen sprake.

De politie doet forensisch onderzoek. Over de identiteit van de twee mensen is nog niets bekendgemaakt. Ook is onduidelijk hoe lang de twee al in de woning lagen.

In Berlijn komt toch geen referendum over het grotendeels autovrij maken van de stad. Het plan van juristen, verkeerskundigen en groene activisten valt in het water vanwege gebrek aan steun. De initiatiefnemers maakten bekend dat er maar 140.000 van de benodigde 175.000 handtekeningen waren verzameld.

Zij wilden het autoverkeer in de Duitse hoofdstad flink beperken binnen de ringspoorlijn, een gebied waar ongeveer 30 procent van de bijna 4 miljoen Berlijners woont. Het gebied is met 88 vierkante kilometer ongeveer zo groot als Eindhoven.

Inwoners zouden twaalf dagen per jaar met een auto in dit gebied mogen rijden. Uitzonderingen moesten er ook komen; voor hulpdiensten, taxi's, mensen met een beperking, goederenverkeer en mensen met cruciale beroepen. De rest is aangewezen op het ov, de fiets of moet lopen.

Het plan had vanaf de start al te maken met weerstand, rechtse partijen voerden de afgelopen tijd actief tegencampagne. Zo wezen tegenstanders op een hogere verkeerslast in omliggende wijken en economische schade, doordat bedrijven zouden vertrekken en winkels slechter bereikbaar zouden zijn.

Langzaam maar zeker raken de borden boven de snelweg A44 bij Oegstgeest onleesbaar. Toch gaat Rijkswaterstaat vooralsnog niet over tot herstel of vervanging.

"De onderhoudsopgave van Rijkswaterstaat is groot, niet alles kan tegelijk uitgevoerd worden", laat een woordvoerder weten bij Omroep West.

Het is gokken wat er op de borden staat voor wie van Wassenaar richting Amsterdam rijdt op de A44. Rechtdoor gaat nog wel met Voorhout en Amsterdam, maar rechtsaf is een stuk lastiger. Noordwijk is nog te ontwaren, Oegstgeest-Noord eigenlijk niet.

Het ziet er niet fraai uit, geeft Rijkswaterstaat toe. Maar de verklaring is simpel. "De borden zijn einde levensduur", zegt de woordvoerder. "Door de eindelevensduurfase laat de folie en lijmlaag los. Uiteraard wordt dit proces versneld door weersomstandigheden, maar in de basis wordt dit veroorzaakt door ouderdom."

Hoe oud de borden bij Oegstgeest precies zijn, is onbekend. Maar het staat vast dat ze nog door de ANWB zijn aangebracht. Ze zijn dus meer dan 22 jaar oud, want op 1 januari 2004 raakte de ANWB het monopolie op het plaatsen van verkeersborden langs de snelwegen kwijt.

Toch worden de oude borden als gevolg van bezuinigingen waarschijnlijk pas volgend jaar of het jaar daarop vervangen. Het is geen geheim dat RWS kampt met een nijpend geldgebrek. Wordt er dan toch geld uitgegeven, dan gaat dat naar het herstel van onveilige situaties.

Wij moeten prioriteren

"Hierdoor moeten wij prioriteren. Dit doen wij zorgvuldig met behulp van risicomodellen", zegt de woordvoerder. "Bewegwijzering wordt daarin lager geprioriteerd dan bijvoorbeeld asfalt en andere assets die direct invloed hebben op de verkeersveiligheid en doorstroming."

Het is dus nog even afwachten wanneer het herstel of de vervanging van de borden plaatsvindt. Maar als het gebeurt, gebeurt het goed, zegt RWS. Zo worden nieuwe borden niet meer op stellages geplaatst zoals nu, maar op masten. Want masten zijn minder graffitigevoelig.

Bovendien wordt het plaatsen van de nieuwe borden zo goed mogelijk gecombineerd met eventueel andere werkzaamheden, zoals het vervangen van andere borden die het eind van hun levensduur naderen. "Het vervangen doen we vaak integraal, zodat de weg maar één keer dicht hoeft en we één keer betalen voor de afzetting", zegt de woordvoerder. "Een los bord vervangen is altijd duurder."

Housefestival Music On, dat dit weekend zou plaatsvinden in Amsterdam, is kort voor de start afgelast. De organisatie van het festival meldt op Instagram dat de gemeente Amsterdam op het laatste moment de vergunning voor een tent op het terrein heeft ingetrokken.

De organisatie spant een kort geding aan tegen de gemeente Amsterdam in een poging om het festival te redden. Vandaag om 14.00 uur begint een digitale spoedzitting, waarna de rechter om 15.30 uur uitspraak doet.

De gemeente heeft bevestigd dat er in eerste instantie een vergunning was verleend voor een bepaald type tent, maar dat er uiteindelijk een andere tent is geplaatst door de organisatie. Voor die nieuwe tent was geen vergunning verleend. "Daardoor is het onmogelijk om de veiligheid van bezoekers, medewerkers en artiesten te garanderen", aldus de gemeente.

Bij het terrein zijn al fans die nu balen:

Er zijn nog gesprekken gevoerd over aanpassingen en extra veiligheidsmaatregelen, maar de gemeente werd niet overtuigd.

'Kom niet naar Meerpark'

"We hadden geen andere keuze dan te annuleren", schrijft de organisatie. "We hebben deze informatie vandaag pas ontvangen."

Op het festival zouden vandaag en morgen zo'n 20.000 bezoekers afkomen. Het terrein in het Meerpark in Amsterdam-Oost is afgesloten. De gemeente en de organisatie van het festival vragen bezoekers om niet naar de locatie te komen.

Net als in veel andere steden en dorpen oefent Hilversum in een wijkcentrum met een noodscenario voor het geval van een crisis of groot ongeluk, waarbij de stroom langdurig uitvalt en hulpdiensten onbereikbaar zijn.

De oefening in Hilversum, die afgelopen twee dagen plaatsvond, pakte realistisch uit omdat de stroom in het wijkcentrum 36 uur lang werd uitgeschakeld. De elektriciteit kwam van een noodaggregaat.

"We kijken hoe je jezelf kunt redden achter de voordeur", aldus Suzanne Mol van de gemeente Hilversum bij NH Nieuws. "Maar ook: hoe kun je je als buurt redden?"

Denk vooruit

De oefening maakt deel uit van de campagne Denk Vooruit. Eerder werd ook al een boekje verspreid waarin iedereen wordt opgeroepen om een noodpakket in huis te halen.

Nu worden er in 70 gemeenten verspreid over het land noodsteunpunten getest. Dat zijn wijk- of buurtcentra waar mensen snel terechtkunnen als de stroom uitvalt en alle andere verbindingen wegvallen.

"Waar je normaal gesproken zelf 112 belt, kan dat nu niet", legde Suzanne Mol uit in wijkcentrum De Geus in Hilversum. "Dan kom je naar een noodsteunpunt en kun je hier een melding doen. Wij zorgen er dan voor dat die melding wordt doorgegeven via radiocontact."

Lift met rook

Tijdens de oefening in het wijkcentrum werd een aantal noodsituaties nagespeeld. In het scenario van figurant Meinsma bijvoorbeeld zaten bewoners vast in een lift waar rook onder vandaan kwam. Medewerkers in het wijkcentrum 'schakelden' via een ouderwetse radioverbinding direct naar iemand die contact kon leggen met hulpdiensten, in dit geval de brandweer.

Roos Korste, een van de vrijwilligers achter de tafel in het wijkcentrum, werd vervolgens met het een na het andere 'noodscenario' geconfronteerd. Er was iemand die bang werd van berichten over supermarkten die geplunderd werden. Een ander maakte zich druk over de beschikbaarheid van een rolstoel. "Er was een man die echt ijzig ging doen omdat hij per direct een rolstoel voor zijn schoonmoeder wilde regelen", aldus Korste. "Dat maakt het juist realistisch. In een echte noodsituatie zal het ook nooit fijn of soepel lopen."

Van de trap gevallen

Volgens Mol konden bewoners ook bij het noodsteunpunt terecht voor minder urgente zaken: "Het kan gaan om iemand die van de trap is gevallen. Of medicijnen die niet meer gekoeld kunnen worden. Maar ook simpele dingen die de buurt misschien zelf kan oplossen, zoals een kat in een boom."

Studenten van de Hogeschool Utrecht deden de 'debriefing' en vingen alle bezoekers na de proef op om te kijken wat er goed ging en wat er beter kon.

Zelf meer doen

Een van de mensen die daar zijn verhaal deden, was wijkbewoner Willem Kralen. Hij kwam binnen bij het steunpunt met een scenario waarbij er rook hing in zijn flat, precies op de vluchtroute naar buiten. Het noodsteunpunt pakte het verhaal goed op, aldus Kralen. Maar hij realiseerde zich ook dat hij zélf meer had moeten doen.

"Het deed me beseffen dat de voorbereiding tijdens een stroomuitval bij mensen thuis nog niet is wat het moet zijn. En dat geldt ook voor mijzelf", zei Kralen. "Je denkt dat je het met een paar flessen water wel redt. Maar als de stroom echt uitvalt heb je meer nodig dan alleen zes flessen water. Je moet echt een checklist hebben voor je eigen huis."

De komende tijd worden ook in 69 andere gemeenten soortgelijke proeven gedaan met noodsteunpunten. Op basis van alle ervaringen moet er een écht net van steunpunten komen. Wanneer dat het geval is, is nog onbekend.

We hebben al verschillende industrieën zien verdwijnen in Nederland. De auto-industrie is er niet meer en ook de textielindustrie is ten onder gegaan. Nu er opnieuw een papierfabriek failliet is verklaard, rijst de vraag of de papierindustrie de volgende in dat rijtje is.

In tien jaar tijd sloot één op de vier papierfabrieken de deuren. Deze week was de beurt aan papierfabriek Coldenhove in Eerbeek.

Volgens vakbond CNV deden onder meer de energieprijzen en importtarieven van de VS het bedrijf de das om. Ook de oorlog in Iran, waardoor grondstoffen niet op tijd konden komen, speelde mee. Het Gelderse bedrijf heeft 365 jaar bestaan en telt zo'n 110 medewerkers.

'Papierdorp'

Het dorp Eerbeek staat bekend als papierdorp omdat er van oudsher veel papierfabrieken zijn gevestigd. Die ontwikkeling hangt samen met de ligging van het dorp: het schone stromende water afkomstig van de Veluwe bood vroeger de omstandigheden die nodig waren voor het maken van papier.

Eerbeek groeide daardoor uit tot een belangrijk centrum van de papierindustrie. Drie jaar geleden ging in Eerbeek een andere papierfabriek al failliet: De Hoop, in handen van het Finse Stora Enso. Dat 350 jaar oude bedrijf kreeg geen doorstart.

Het is nog onduidelijk of de medewerkers van Coldenhove allemaal ontslag krijgen of dat een deel kan blijven doorwerken. Curator Bavo König is op zoek naar een overnamepartner.

Alles ligt nu stil in de fabriek van Coldenhove. "Het idee dat het stil blijft staan, doet wel zeer", zegt Mark Bouwmeester. Hij werkt als machinevoerder van de papiermachine. Hij is praktisch opgegroeid in de papierfabriek. Zijn overgrootvader is er begonnen, daarna volgden zijn opa en oma, zijn vader en zelfs zijn zoon heeft stage gelopen in het bedrijf. Maar of die daar nog zal kunnen werken, is de vraag.

"Als je mij tien jaar geleden had gevraagd of dit eraan zat te komen, dan had ik niet durven zeggen dat een bedrijf dat 350 jaar bestaat, zou ophouden te bestaan", zegt Bouwmeester.

Maar de laatste jaren ontstond toch een somber beeld. Tijdens corona zag Bouwmeester al dat het minder werd. En tijdens de energiecrisis merkte hij ook dat het achteruitging.

Crisisbranche

"Zo'n faillissement is altijd ernstig, al verrast het mij niet", zegt Albert Jan Swart, sector-econoom bij ABN Amro. "De papiermarkt is een moeilijke markt. Maar het product is nog altijd heel relevant. Behalve voor drukwerk wordt het ook gebruikt voor verpakkingen, het is goed te recyclen. Het zou mooi zijn als dat soort bedrijvigheid blijft behouden."

"Het wordt tijd dat Den Haag ingrijpt", zegt Maayke Kasper van vakbond CNV. "In het buitenland kan er veel goedkoper worden geproduceerd dankzij subsidies. Daar komen een vol stroomnet, ingewikkelde en tijdrovende vergunningstrajecten en onzekere CO2-heffingen nog bij."

Ruimte op het elektriciteitsnet

Het is de vraag of er overheidssteun komt. In december presenteerde oud-ASML topman Peter Wennink zijn advies om de Nederlandse economie toekomstbestendig en weerbaarder te maken, op verzoek van minister Karremans. Volgens Wennink zullen fabrieken in energie-intensieve industrieën, waaronder de papierbranche, sluiten of verhuizen.

Dat hoeft volgens hem niet per se slecht te zijn. Stoppen zulke bedrijven, dan komen er bijvoorbeeld arbeidskrachten en ruimte op het elektriciteitsnet vrij, zegt Wennink. Bovendien zijn de strategische gevolgen van die veranderingen - zoals voor onze veiligheid - beperkt.

"Ik denk wel dat er plek kan zijn voor de papierindustrie in Nederland, met innovatie en duurzaamheid", zegt machinevoerder Bouwmeester. Hij zou het fijn vinden als dat ook ondersteund wordt. "Dit soort bedrijven vergen heel veel energie. Dan ben je vaak al risicovol." Daarom moet er volgens hem ook iets aan de prijzen worden gedaan.

De hoop dat het bedrijf nog een doorstart kan maken, is bij Bouwmeester nog niet vervlogen.

"Papier is helemaal verweven in Eerbeek, hier hebben we al generaties papierfabrieken staan. We hebben een goede curator die een aantal kandidaten heeft gesproken. Hopelijk wil een van die partijen deze mooie fabriek overnemen."

Twee toeristen, onder wie een 21-jarige Nederlander, zijn naar Panama gereisd terwijl ze de mazelen hadden. Daarover schrijven Panamese media. De Nederlandse toerist zou via buurland Costa Rica bij de kustplaats Bocas del Toro het land zijn ingekomen.

De man vertoonde symptomen die overeenkwamen met mazelen, waaronder koorts, huiduitslag en hoesten. Hij werd kort na aankomst in Panama behandeld in een privékliniek, waar bleek dat hij inderdaad besmet was. Hij staat nog onder medisch toezicht.

Het Midden-Amerikaanse land doet onderzoek naar de twee gevallen, het gaat naast de Nederlander naar verluidt om een Zwitserse vrouw. Risico's voor de volksgezondheid zijn er momenteel niet, maar de autoriteiten in Panama nemen de zaak hoog op om verdere verspreiding te voorkomen. Daarom zijn verschillende maatregelen genomen: zoals een bron- en contactonderzoek.

De man zou voor Costa Rica ook Guatemala, El Salvador en Nicaragua hebben bezocht. In het land zijn volgens Panamese media sinds 1995 geen lokale gevallen van mazelen meer gemeld.

Minister-president Jetten is in het Caribisch gebied voor een werkbezoek. Tot en met 14 mei zal hij Sint-Maarten, Saba, Sint-Eustatius, Bonaire, Aruba en Curaçao bezoeken.

Het is het eerste bezoek van Jetten aan de zes Caribische eilanden als minister-president en het zal in het teken staan van gesprekken over 'weerbaarheid, veiligheid en duurzaamheid'.

Andere koers

In januari presenteerde Jetten een coalitieakkoord waarin het Caribisch gebied nadrukkelijk op de agenda wordt gezet. De erkenning dat Bonaire, Sint-Eustatius en Saba onder volwaardige Nederlandse normen van bestaanszekerheid moeten vallen wijst op een nieuwe koers.

Dat is volgens adviseurs hoognodig: in april verscheen een rapport van de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme (NCDR) met de conclusie dat Caribische Nederlanders achtergesteld worden ten opzichte van Europese Nederlanders.

Er bestaan in Caribisch Nederland bijvoorbeeld geen werkloosheidsuitkeringen of kindgebonden budget, en meerdere middelbare scholen voldoen niet aan de basiskwaliteit. Een op de drie inwoners van de eilanden leeft in armoede.

De coalitie wil een structurele investering van 30 miljoen euro voor het sociaal minimum. Dat is niet meer geld dan in het verleden, maar het wordt nu wel aan concrete doelen gekoppeld.

Correspondent Caribisch Gebied Dick Drayer:

"Het eerste bezoek van premier Rob Jetten aan het Caribisch deel van het Koninkrijk wordt op de eilanden gezien als een belangrijk signaal. Dat een Nederlandse premier kort na zijn aantreden direct naar de Cariben reist, valt op. Dick Schoof deed daar bijna een jaar over, Mark Rutte zelfs bijna drie jaar. Toch overheerst op Curaçao en Aruba ook meteen de bekende reactie: eerst zien, dan geloven.

Op de eilanden leeft het gevoel dat Den Haag vooral aandacht heeft voor de Caribische landen wanneer er problemen zijn rond financiën, veiligheid of toezicht. Tegelijk ligt D66 relatief goed in het Caribisch gebied, mede door voormalig staatssecretaris Alexandra van Huffelen, die werd gezien als toegankelijker en minder hiërarchisch dan veel Haagse voorgangers. Ook Jetten maakte eerder een positieve indruk tijdens bezoeken aan Curaçao over duurzaamheid en energietransitie.

De scepsis is echter nooit verdwenen. Op Bonaire werd die recent opnieuw gevoed door het besluit van Nederland om in beroep te gaan in de klimaatzaak van Greenpeace. In Aruba, Curaçao en Sint Maarten draait het minder om koopkracht en meer om de politieke verhouding binnen het Koninkrijk. Daar leeft vooral de wens om als gelijkwaardige landen te worden behandeld, met meer ruimte voor eigen beleid en minder directe Nederlandse bemoeienis."

Aruba, Curaçao en Sint-Maarten zijn autonome landen binnen het koninkrijk met een eigen regering en parlement. De eilanden zijn zelf verantwoordelijk voor hun sociaal beleid, zoals minimumloon en uitkeringen. Nederland kan daar wel afspraken over maken en ondersteuning in bieden.

Bonaire, Saba en Sint-Eustatius zijn sinds 2010 bijzondere gemeenten van Nederland. De inwoners van deze eilanden hebben dus dezelfde rechten en plichten als Europese Nederlanders. Het kabinet in Den Haag is verantwoordelijk voor de wetgeving, sociale zekerheid en bestaanszekerheid op de drie eilanden.

De premier begint zijn bezoek vandaag op Sint-Maarten, waar hij spreekt met de bevolking over onder meer bestuur en samenwerking bij rampen en crises. Morgen reist Jetten door naar Saba.

Bij een woningbrand in Geldrop is vanochtend de 37-jarige bewoner om het leven gekomen.

Omwonenden belden vanochtend de brandweer toen zij een rookmelder hoorden afgaan, meldt Omroep Brabant. Toen de brandweer en ambulance aankwamen, troffen zij de overleden bewoner aan in het huis in de Van Erpstraat.

Er werd nog geprobeerd om de man te reanimeren, maar de hulp mocht niet meer baten.

Over de oorzaak van de brand in Geldrop is nog niets bekend. De politie stelt een onderzoek in.

Het Amerikaanse leger heeft in de Stille Oceaan opnieuw een boot gebombardeerd omdat die drugs zou vervoeren. Van de drie opvarenden zijn daarbij volgens Amerikaanse media twee mensen gedood; de overlevende werd aan zijn lot overgelaten.

De Amerikaanse strijdkrachten claimen dat het ging om een drugsboot en dat de slachtoffers terroristen waren. Zoals gebruikelijk heeft de VS luchtbeelden van de aanval gedeeld. Volgens The New York Times gaat het om de derde aanval in vijf dagen tijd.

De kustwacht is ingeschakeld voor een zoek- en reddingsactie. Volgens de strijdkrachten voer de boot op een bekende smokkelroute en werd die gebruikt door een als terroristisch aangemerkte organisatie.

De Amerikaanse aanvallen op vermeende drugsboten begonnen in september. De meeste aanvallen zijn in het Caribisch gebied, maar ook in de Stille Oceaan heeft de VS boten onder vuur genomen. In totaal werden al bijna 200 opvarenden gedood.

Het Amerikaanse leger heeft nooit bewijs geleverd dat ze drugs vervoerden. Critici stellen dat de aanvallen in strijd zijn met het internationaal recht.

In de Amerikaanse staat Florida zijn vier mannen veroordeeld voor hun rol bij de moord op de Haïtiaanse president Jovenel Moïse. In de nacht van 7 juli 2021 werd Moïse door twintig gewapende mannen doodgeschoten in zijn slaapkamer in de Haïtiaanse hoofdstad Port-au-Prince. Zijn vrouw Martine Moïse raakte gewond.

De vier veroordeelden zijn de Colombiaanse oud-FBI-informant Arcangel Pretel Ortiz, die permanent in de VS verblijft; de Venezolaans-Amerikaanse eigenaar van een beveiligingsbedrijf Antonio Intriago; de Haïtiaans-Amerikaanse klusjesman James Solages en de Ecuadoriaans-Amerikaanse Walter Veintemilla.

Volgens de aanklagers huurden de vier twintig Colombiaanse oud-soldaten in en voorzagen hen van geld, wapens, munitie en kogelwerende vesten om de president te vermoorden. Het plan om Moïse om te brengen zou in Florida door de vier zijn bedacht.

De mannen wilden Moïse laten verdwijnen om een eigen president naar voren te schuiven en zichzelf te verrijken met behulp van een nieuwe regering, aldus de aanklagers.

Ortiz, Intriago, Solages en Veintemilla zijn door een jury schuldig bevonden en kunnen een levenslange gevangenisstraf krijgen. Er is nog een vijfde verdachte, de Haïtiaans-Amerikaanse Christian Sanon. Die zal vanwege gezondheidsredenen op een later moment terechtstaan.

'Wilden alleen arrestatiebevel uitvoeren'

Volgens de advocaten van de vier heeft de Amerikaanse overheid onbetrouwbaar bewijs gebruikt uit Haïti, schrijven Amerikaanse media. Ook zouden de verdachten alleen van plan zijn geweest om een arrestatiebevel uit te voeren tegen Moïse, omdat hij zijn ambtstermijn zou hebben overschreden.

Daarnaast beweren de mannen dat Moïse al was gedood door zijn eigen beveiliging en overheidsfunctionarissen toen de twintig Colombianen aankwamen bij de woning van de president.

Veel bendegeweld na moord

Na de moord op Moïse namen criminele bendes de controle over een groot deel van Port-au-Prince over. Dit ging gepaard met grof geweld. Sinds 2021 zijn in Haïti ruim 20.000 mensen door bendegeweld om het leven gekomen, en zijn ruim een miljoen burgers op de vlucht geslagen.

Een internationale VN-troepenmacht helpt het Haïtiaanse leger bij het herstel van de orde in het land. De hoofdstad is grotendeels onder controle gebracht, maar verspreid over het land zijn er nog altijd honderden bendes actief

Vanaf komend seizoen zijn voor klanten van Ziggo alle voetbalwedstrijden in de eredivisie live te zien, zonder dat daarvoor een extra pakket nodig is. Ziggo voegt per 1 juli extra zenders toe aan alle digitale tv-pakketten, maar de prijs van een abonnement gaat wel omhoog.

Ook de wedstrijden in de eredivisie vrouwen, de eerste divisie, de KNVB Beker en wedstrijden van Jong Oranje zijn via de zenders die worden toegevoegd te bekijken. Het gaat om ESPN-2, 3 en 4.

Het is voor het eerst in dertig jaar dat voetbal op deze manier toegankelijk wordt. "Voetbal verenigt ons allemaal", zegt directeur Consumentenmarkt Robin Kroes van VodafoneZiggo over het besluit. "De sport is onderdeel van onze cultuur en hoort bij elke generatie en in iedere huiskamer."

Korting voor abonnees

De prijs voor een Ziggo-abonnement stijgt wel, met 2,50 euro per maand. Voetbalkijkers die nu al betaald naar ESPN kijken, krijgen korting op hun pakket en kunnen voetbal kijken in een betere beeldkwaliteit en via streams.

De NOS zendt in ieder geval volgend seizoen nog samenvattingen uit van de eredivisiewedstrijden van de mannen en de vrouwen.

In Rusland is de jaarlijkse Dag van de Overwinning gevierd, de herdenking van de overwinning van de Sovjet-Unie op nazi-Duitsland in de Tweede Wereldoorlog. Op het Rode Plein in Moskou is de traditionele militaire parade gehouden, al zag die er dit jaar anders uit dan gebruikelijk.

Normaal rijden er tijdens de optocht tientallen tanks en andere zware militaire voertuigen over het Rode Plein, maar de parade was dit jaar kleiner opgezet vanwege de oorlog in Oekraïne. Wel hield de Russische president Poetin zijn gebruikelijke toespraak.

Vanwege de feestdag geldt sinds vandaag een tijdelijk staakt-het-vuren tussen Rusland en Oekraïne, na bemiddeling van de Verenigde Staten. Rusland had eerder zelf al een bestand aangekondigd, speciaal voor die viering van de Dag van de Overwinning. Later bemoeide de Amerikaanse president Trump zich ermee dat het bestand langer moest duren.

Dit zijn de beelden van de sobere parade:

De Oekraïense president Zelensky haalde deze week fel uit naar Poetin en beschuldigde hem van "puur cynisme", nadat Rusland opnieuw dodelijke aanvallen had uitgevoerd in Oekraïne terwijl er juist een staakt-het-vuren was aangekondigd.

Volgens Zelensky draaide het Russische voorstel voor een bestand niet om vrede of een oplossing voor de oorlog, maar vooral om eigenbelang: het veilig laten verlopen van de militaire parade in Moskou.

Daarom wilde de Oekraïense president in eerste instantie alleen instemmen met een bestand dat eerder zou ingaan, zodat het niet uitsluitend om de Russische parade zou draaien. Uiteindelijk geldt het staakt-het-vuren nu tot en met maandag. Zowel Rusland als Oekraïne stemden daarmee in.

Tijdens het bestand zullen beide landen duizend gevangenen met elkaar uitwisselen. Wanneer en hoe dat precies zal gebeuren, is nog niet duidelijk.

Buitenland-redacteur Wessel de Jong:

"De Dag van de Overwinning is hét moment waarop Rusland graag zijn macht toont. Dat er dus geen tanks over het Rode Plein rolden, gaf een kaal gevoel voor Moskovieten. Op voorhand is onder meer gezegd dat de tanks nodig zijn voor de oorlog met Oekraïne, wat er mogelijk op duidt dat er een tekort is. Vorig jaar waren er hooggeëerde gasten: zo zat onder meer de Chinese president Xi op de tribune, nu slechts enkele leiders van voormalige Sovjetrepublieken.

In zijn toespraak bezong Poetin de overwinning op de nazi's en hij hield zoals gewoonlijk een minuut stilte. Daarna schakelde hij direct over naar de oorlog in Oekraïne. Hij schakelde de Oekraïners gelijk aan de nazi's en zei dat die overwonnen moesten worden, net zoals in de Tweede Wereldoorlog. Poetin was heel summier over de actuele situatie aan het front, maar zegt wel zeker te zijn van de overwinning.

Wat betreft het staakt-het-vuren: het is een heel korte gevechtspauze. Mijn verwachting is dat het volgende week weer business as usual gaat zijn en dat de beschietingen weer zullen hervatten. Dit tijdelijke bestand kunnen we dan ook zeker niet zien als een stap richting vrede."

De Dag van de Overwinning op 9 mei is een van de belangrijkste nationale feestdagen in Rusland. Op die dag wordt herdacht dat nazi-Duitsland in 1945 capituleerde voor de Sovjet-Unie. De Sovjet-Unie verloor tijdens de Tweede Wereldoorlog vele miljoenen soldaten en burgers, meer dan welk land dan ook, waardoor de overwinning een enorme historische en emotionele betekenis kreeg.

In het huidige Rusland wordt die overwinning vaak gepresenteerd als een Russische triomf, met grote militaire parades en vaderlandslievende herdenkingen. Maar destijds maakten ook burgers van andere Sovjetrepublieken, zoals Oekraïne, deel uit van het Rode Leger. Ook onder de andere etniciteiten vielen miljoenen slachtoffers.

Het Israëlische leger neemt stukje bij beetje meer grondgebied in de Gazastrook in. De zogenoemde 'gele lijn' die werd afgesproken in het vredesplan van Trump verschuift verder naar het Westen en sinds kort is er nog een andere grenslijn bij gekomen: de oranje lijn. Hierdoor is een nieuw schemergebied ontstaan, waarbinnen het voor Gazanen gevaarlijk blijkt.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Verslaggever Zainab Hammoud onderzocht voor Nieuwsuur wat de nieuwe grenslijnen in Gaza betekenen voor de mensen die daar wonen. In de podcast vertelt ze onder meer over een vijfjarig meisje dat door een kogel in haar hoofd werd geraakt terwijl ze thuis lag te slapen.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Judith van de Hulsbeek