NOS Nieuws - Algemeen

Europese ministers van Binnenlandse Zaken voeren vandaag een spoedoverleg over de Spaanse exclave Ceuta. Namens Nederland doet minister Van den Brink van Migratie daaraan mee. 22 Europese landen vroegen zo'n gesprek aan, naar aanleiding van de recente gebeurtenissen in Ceuta. Landen maken zich zorgen om de Europese buitengrenzen.

Twee weken geleden feestte heel Europa met Spanje mee. Het Zuid-Europese land won als favoriet het WK voetbal en voelde zich enorm gesteund en populair. Hoe anders was dat eind vorige week toen binnen 24 uur tienduizenden mensen illegaal de grens bij Ceuta overstaken. Veel landen waren er als de kippen bij om Spanje de schuld te geven van wat er is gebeurd. Spanje zou de landsgrenzen niet onder controle hebben.

Opschorten Schengenverdrag

Het begon met Italië, dat land kondigde aan het Schengenverdrag op te schorten voor mensen die uit Spanje reizen. Kritiek volgde ook uit andere landen zoals Denemarken, Zweden en Finland. Toen vervolgens 22 landen een spoedgesprek aanvroegen, reageerde premier Sánchez fel: "In de huidige internationale context kan de Europese Unie zich dit soort egoïstische, polariserende en onwettige reacties niet veroorloven", schreef hij in een brief aan de voorzitter van de Europese Commissie.

De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken Albares zei tegen Spaanse media dat Spanje tijdens de bijeenkomst van EU-ministers solidariteit zal eisen van de Europese partners. Iets waar het land ondertussen voorzichtig op lijkt te kunnen rekenen, afgaande op de toon van Commissievoorzitter Von der Leyen in haar reactie op de brief van de Spaanse premier.

"Zowel de Spaanse als de Marokkaanse autoriteiten hebben deze situatie efficiënt en effectief aangepakt en met succes illegale migratie naar het Spaanse vasteland en Europa voorkomen", schreef Von der Leyen. Haar reactie volgt op een, op het oog, succesvolle aanpak om zo veel mogelijk mensen terug te sturen naar Marokko. Volgens een schatting van de Spaanse overheid zouden er nog zo'n 2500 mensen illegaal in Ceuta verblijven. De lokale overheid denkt dat het om 3000 tot 5000 mensen gaat.

Kysia Hekster, correspondent Europese Unie:

"Afgelopen weekend vielen er harde woorden richting Spanje en werd de situatie vooral onacceptabel genoemd. Dat schoot het land helemaal in het verkeerde keelgat: Spanje eiste daarop Europese solidariteit van de anderen in plaats van kritiek.

Bij het voorbereidende overleg gisteren voor de vergadering van de ministers werd al duidelijk dat de toon is omgeslagen. Nu klinken behalve solidariteit ook woorden als bewondering en lof voor hoe Spanje het heeft aangepakt.

Het zal vandaag vooral gaan om reparatiewerkzaamheden. De vrede is getekend en de schade die is aangericht binnen de verdeelde Unie moet zo veel mogelijk beperkt worden. Daarnaast zullen alle landen blijven hameren op het versterken van de Europese buitengrenzen en lessen willen trekken om een situatie zoals die in Ceuta voortaan te voorkomen."

De terugkeer van de migranten verliep vorige week heel anders dan in mei 2021, toen een soortgelijke situatie ontstond. Marokko versoepelde toen de grensbewaking bewust als diplomatiek drukmiddel tegen Spanje. Toen bereikten zo'n 8000 mensen Ceuta en die overgang verliep veel gewelddadiger. Mensenrechtenorganisaties als Amnesty International en Human Rights Watch spraken zich uit tegen het geweld dat door de Spaanse veiligheidstroepen en het leger werd gebruikt. Ook was er kritiek op zogeheten pushbacks, oftewel het collectief terugsturen van mensen.

Ook nu werden de politie en het leger ingezet. Op een paar incidenten na lag de nadruk duidelijk meer op opvang, coördinatie en humanitaire hulp. Niet te veel hulp want de strategie was om het migranten zo onaantrekkelijk mogelijk te maken om te blijven. Winkels sloten, waardoor er geen eten en drinken beschikbaar was. Door dit drukmiddel besloten veel jongeren zelf terug te gaan naar Marokko. Het grenshek werd voor hen opengezet en in groten getale liepen zij terug.

Bijna honderd doden

Ondertussen lijkt de rust in Ceuta langzaam terug te keren. Al wordt er nog altijd getreurd om de bijna honderd doden die bij de oversteek vielen. Door de totale chaos in het water kwamen de meesten van hen om door verdrinking. Het is een situatie die op het eerste gezicht geen winnaar kent, maar nu de situatie steeds meer onder controle is, wijst Spanje voorzichtig met de vinger naar Marokko. De Spaanse minister van Defensie Robles roept het buurland op om de situatie grondig te onderzoeken.

Goedemorgen! EU-ministers vergaderen in Brussel over het binnendringen van Ceuta door migranten en NEC speelt het eerste duel in de voorrondes van de Champions League.

Eerst het weer: vandaag wisselen wolkenvelden en zonnige perioden elkaar af. Bij een meest matige zuidwestenwind wordt het 29 tot 33 graden. In de loop van de dag neemt vooral in het binnenland de kans op een regen- of onweersbui toe.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De brand in het natuurgebied bij Oostrum, in Noord-Limburg, heeft zich sinds gistermiddag flink uitgebreid. Er is tot nu toe een gebied van zo'n 100 hectare (1 vierkante kilometer) getroffen en het vuur is nog altijd niet onder controle, laat de Veiligheidsregio weten. Gistermiddag ging het nog om een gebied van 21 hectare.

De brand brak gisteren aan het einde van de ochtend uit. Het vuur verspreidde zich snel doordat het harder ging waaien en door de hoge temperaturen.

Honderden brandweermensen zijn bezig om de brand onder controle te krijgen. Brandweerlieden uit het hele land helpen mee. Delen van het gebied zijn afgebrand en geblust, maar op andere plekken woedt het vuur nog, zegt de veiligheidsregio tegen persbureau ANP.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Ooit was de ooievaar bijna uitgestorven, maar nu zie je de vogel weer op vele plekken. In Nederland waren er afgelopen jaar zo'n 2000 broedparen, blijkt uit cijfers van vogelonderzoeksinstituut Sovon. Een groot contrast met begin jaren 80, toen er slechts zestien broedparen waren. Sindsdien nam het aantal bijna ieder jaar toe.

Waarom de ooievaar er nu weer volop is, lees je hier:

Fijne dag!

In Nederland is het verboden om een wapen aan te schaffen dat niet of nauwelijks van een echt vuurwapen is te onderscheiden, maar vlak over de grens in Duitsland is dat zo gedaan. Die wapens komen Nederland vervolgens eenvoudig binnen, tot grote zorg van de politie.

In de afgelopen jaren zegt de politie steeds vaker pepperspray, luchtdrukwapens en gas- en alarmpistolen in beslag te hebben genomen. In 2022 ging het om 4080 wapens in deze categorieën, vorig jaar waren dat er 5165. Dat is een stijging van bijna 27 procent.

Vooral pepperspray is populair, blijkt uit de inbeslagnames. Dat aantal steeg van 992 in 2022 naar 1446 vorig jaar en ook in de eerste helft van 2026 nam de politie er al 851 in beslag.

Net echt

De politie weet niet of er ook echt meer mensen met zulke wapens rondlopen. Het gestegen aantal inbeslagnames kan ook komen doordat er de afgelopen jaren meer prioriteit aan de opsporing wordt gegeven.

Vooral de ontwikkeling rond gas- en alarmpistolen baart de politie zorgen, omdat ze nauwelijks van echt te onderscheiden zijn, zegt Martin van der Meij namens de politie. Alarmpistolen veroorzaken een harde knal, maar schieten geen projectielen af. Gaswapens kunnen bijvoorbeeld traangas verspreiden, maar ook omgebouwd worden tot een vuurwapen.

"Ze zijn goedkoop, makkelijk verkrijgbaar en relatief eenvoudig om te bouwen tot een scherp schietend wapen, oftewel tot een echt vuurwapen." Bij bijvoorbeeld de moord op Peter R. de Vries werd zo'n omgebouwd pistool gebruikt.

"We maken ons zorgen over de aantallen waarin ze in beslag worden genomen en over het gebruik ervan binnen het criminele circuit bij ernstige geweldsmisdrijven", zegt Van der Meij.

Vooral Nederlandse klanten

Twentenaar Herman Oldenkotte heeft een wapenwinkel in het Duitse Gronau, net over de grens bij Enschede. Hij verkoopt onder meer luchtdruk- en alarmpistolen, stroomstootwapens en pepperspray en ziet zijn klanten uit alle Nederlandse windhoeken komen.

Hij schat dat 80 tot 90 procent van zijn klandizie uit Nederland komt. "Er komen net zoveel vrouwen als mannen en ook de leeftijden lopen sterk uiteen", zegt hij. "Mensen kiezen hiervoor omdat ze de zekerheid willen dat ze iets hebben waarmee ze zich kunnen verdedigen."

Vooral pepperspray verkoopt hij naar eigen zeggen veel vaker. "Vroeger kocht ik dat drie of vier keer per jaar in. Nu doe ik dat wekelijks. Mensen voelen zich onveilig en nemen het heft in eigen handen."

Waar zijn klanten vandaan komen, registreert Oldenkotte niet. Dat hoeft ook niet, omdat je in Duitsland zonder vergunning dit soort wapens kunt kopen, mits je ouder bent dan 18 jaar. Oldenkotte zegt dit ook altijd te controleren.

Strafbaar feit

Politie-adviseur Van der Meij ziet het met lede ogen aan. "Mensen beseffen niet altijd dat ze een strafbaar feit plegen wanneer ze zo'n wapen in België of Duitsland kopen en vervolgens meenemen naar Nederland."

Maar niet alleen uit winkels via de grensstreek komen de wapens Nederland binnen, volgens de politie neemt ook het aantal verstuurde pakketjes met daarin wapens toe. Daar doet Oldenkotte niet aan mee, zegt hij. "Mensen vragen daar per mail wel om, maar klanten moeten echt naar de winkel komen."

Nederland dringt al langer aan binnen de Europese Unie op een vergunningsplicht of een verbod.

De brand in het natuurgebied bij Oostrum, in Noord-Limburg, is sinds gistermiddag flink uitgebreid. Er is tot nu toe een gebied van zo'n 100 hectare (één vierkante kilometer) getroffen en het vuur is nog altijd niet onder controle, laat de veiligheidsregio weten. Gistermiddag ging het nog om een gebied van 21 hectare.

De brand brak gisteren aan het einde van de ochtend uit. Het vuur verspreidde zich snel doordat het harder ging waaien en door de hoge temperaturen. Vannacht heeft het vuur zich ook nog uitgebreid, maar de situatie is nu wel stabiel, zei een woordvoerder van de veiligheidsregio rond 06.30 uur.

Ook in de nacht gingen de bluswerkzaamheden onverminderd door:

250 brandweermensen zijn met veertig voertuigen bezig om de brand onder controle te krijgen. Brandweerlieden uit het hele land helpen de Limburgse brandweer. Delen van het gebied van 100 hectare zijn afgebrand en geblust, maar op andere plekken woedt het vuur nog.

De veiligheidsregio geeft geen prognoses over wanneer de brand geblust kan zijn. Dat hangt af van de omstandigheden, zegt de woordvoerder.

De brandweer kreeg gisteren ook hulp van twee legerhelikopters. Die moesten stoppen toen het donker werd, maar om 09.00 uur kunnen ze weer aan de slag.

NL-alert geldt nog

Ten noordoosten van Oostrum liggen een paar dorpen. Inwoners daar kregen gistermiddag een NL-alert vanwege de rook. Dit NL-alert blijft voorlopig nog gelden.

Vanochtend is een nieuw NL-alert verspreid. Omdat de wind wat is gedraaid, is het gebied waarin mensen rekening moeten houden met de gevolgen van de brand wat groter geworden.

Door de brand en de inzet van de brandweer rijden er voorlopig geen treinen tussen Boxmeer en Venray. Vooralsnog verwacht spoorbeheerder ProRail dat dat duurt tot 18.00 uur vanavond.

De Oekraïense president Zelensky heeft zijn ambassadeur in de Verenigde Staten, Olha Stefanisjyna, ontslagen. Daarover werd al gespeculeerd sinds Zelensky vorige maand begon met het herschikken van zijn kabinet, schrijft de Kyiv Independent.

Zelf zegt Stefanisjyna dat ze heeft besloten af te treden vanwege persoonlijke omstandigheden.

Ze schrijft veel te hebben bereikt in de tijd dat ze ambassadeur was. "We hebben de levering van Amerikaanse wapens opgevoerd en steun behouden, juist toen het politieke klimaat in Washington niet in ons voordeel veranderde."

Ook is bekend geworden dat de Oekraïense oud-minister van Defensie, Rustem Oemerov, de leiding krijgt over de buitenlandse veiligheidsdienst. Dat melden Oekraïense media. Oemerov is nu nog secretaris van de Nationale Defensie- en Veiligheidsraad. Hij wordt opgevolgd door de minister van Binnenlandse Zaken.

Zelensky zei half juli dat hij belangrijke buitenlanddossiers voortaan wil toewijzen aan functionarissen met specifieke ervaring.

Niet het eerste ontslag

Het is niet het eerste ontslag van de afgelopen tijd. De Oekraïense president ontsloeg onder meer al zijn legerchef en minister van Defensie, tot onvrede van Oekraïners. Het leidde dan ook tot protesten.

Ook kwam er een nieuwe premier en is er met enkele ministersposten geschoven. Met de herschikking wil president Zelensky het bestuur van zijn door de oorlog geteisterde land een nieuwe impuls geven.

In de tuin van een huis in Rotterdam heeft de politie maandagavond een explosief gevonden. De Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) werd gewaarschuwd en heeft het explosief verwijderd.

Het zal ergens anders door de EOD tot ontploffing gebracht worden, meldt de politie. Om wat voor explosief het precies gaat, wordt niet gemeld.

De politie was naar de woning aan de Voorde gegaan, in de wijk Feijenoord, na een melding dat iemand daar een vuurwapen zou hebben. De mensen die in het huis waren, werden gecontroleerd. Er werd geen vuurwapen gevonden.

De omgeving was gisteravond afgezet, maar is inmiddels weer vrijgegeven. De politie doet nog wel verder onderzoek.

Bij een droneaanval op een Russische badplaats aan de Zwarte Zee zijn zeven doden gevallen, onder wie drie kinderen, zegt de regiogouverneur tegen het staatspersbureau TASS. Er zouden ook veertig gewonden zijn.

Op beelden die persbureau Reuters naar eigen zeggen heeft geverifieerd, is te zien dat een projectiel neerstort op het strand, gevolgd door een luide explosie. CNN analyseerde de video en meldt dat er enkele seconden voor de explosie automatisch vuur uit ten minste drie wapens te horen is. Oekraïense autoriteiten zeggen tegen de nieuwszender dat het om Russische luchtverdediging ging die de drone neerhaalde.

Het incident vond overdag plaats in Archipo-Osipovka, een kustdorp dat onder de Russische vakantieplaats Gelendzhik valt.

Op de beelden is een strand vol met bezoekers te zien:

De Russische gouverneur zegt dat het gaat om een opzettelijke droneaanval op burgers door Oekraïne. Eerder op de dag verklaarde hij dat er sprake was geweest van neerstortende dronefragmenten, meldt Reuters.

Oekraïne reageert in een verklaring die in handen is van CNN, maar zegt daarin niet of het nu een Oekraïense drone was.

"Dit was het werk van de Russische luchtverdediging, die de drone neerschoot boven een strand vol vakantiegangers", zegt een hoge Oekraïense defensiefunctionaris. Oekraïne zou zijn wapens alleen inzetten tegen Russische militaire doelen en economische infrastructuur.

Verder zegt de functionaris dat de dood van de mensen op het strand "volledig te wijten is aan de Russische luchtverdediging". Rusland zou een luchtalarm vaak verzwijgen of niet alles doen wat nodig is om ervoor te zorgen dat Russen veilig zijn tijdens zo'n alarm.

Eerder vandaag aanvallen

Eerder vandaag voerde Oekraïne opnieuw aanvallen uit op een magazijn van de Russische webwinkel Wildberries, in een regio ten oosten van de hoofdstad Moskou. In de afgelopen maanden heeft Oekraïne langeafstandsaanvallen op Rusland flink opgevoerd. Zo zijn vooral olieraffinaderijen en webshops als Wildberries doelwit. Volgens militaire experts wil Oekraïne daarmee de oorlog zichtbaarder maken voor gewone Russen.

Ook afgelopen weekend waren er Oekraïense aanvallen op Rusland. Daarbij werden zeker acht mensen gedood, onder wie een kind, volgens lokale functionarissen.

Duizenden burgerdoden

Rusland spreekt van gerichte aanvallen op burgers. Het land heeft zelf sinds het in februari 2022 grootschalig Oekraïne binnenviel talrijke Oekraïense steden en dorpen aangevallen, met duizenden burgerdoden tot gevolg. Tienduizenden raakten gewond.

In mei kwam uit cijfers van de VN naar voren dat er sinds de Russische invasie van ruim vierenhalf jaar geleden zeker 15.850 burgerslachtoffers zijn gevallen, waarvan de overgrote meerderheid in Oekraïne (13.008). Onder de burgerdoden zijn minstens 791 kinderen.

Een man uit Wales heeft toegegeven dat hij zijn moeder van 89 bijna drie jaar in een vriezer heeft bewaard, in de woonkamer van het huis waar hij met zijn moeder woonde. Vandaag hoorde Christopher Philips (60) zijn straf: hij moet twee jaar en vier maanden de cel in.

In februari dit jaar werd hij opgepakt. Agenten kwamen destijds langs bij het huis van Philips in Porthcawl, Wales. De huisarts had geprobeerd contact te leggen met de vrouw maar dat hield de zoon tegen. De huisarts trok vervolgens aan de bel bij de autoriteiten.

Tegen agenten zei Philips dat zijn moeder in Londen was, maar dat geloofden ze niet. Daarop zijn de agenten het huis binnengevallen en ontdekten zij de vriezer met daarin de al jaren dode moeder van Christopher.

Ze was ingepakt in een dekentje met luipaardprint en had roze rozen op haar lichaam liggen. Ook een verjaardagskaart van haar zoon werd in de vriezer gevonden, ondertekend door Christopher en familiehond Tina.

Teruggetrokken leven

"Ik wilde haar eigenlijk niet laten gaan", verklaarde Christopher Philips aan de politie. Zijn advocaat zegt dat hij haar omschreef alsof ze nog leefde. "Hij zat naast haar, praatte tegen haar over wat er op tv was en over paardenraces, zoals ze dat altijd deden."

Philips heeft toegegeven dat zijn moeder in maart 2023 is overleden. Het lukte hem om de dood van zijn moeder al die tijd geheim te houden, doordat de twee al voor haar dood een teruggetrokken leven leidden. Jarenlang haalde hij de medicijnen van zijn moeder op, en streek hij bijna 100.000 euro op aan uitkeringen en pensioen.

Vliegtuigbouwer Boeing kan eindelijk zijn 737 Max 7-vliegtuigen gaan leveren. De Amerikaanse toezichthouder FAA gaf daarvoor de juiste goedkeuring af. Boeing wachtte daar al jaren op, nadat de certificering vertraging had opgelopen na een serie ongelukken met andere Boeings.

Eind 2018 en begin 2019 stortte zowel in Ethiopië als in Indonesië een Boeing neer. Er kwamen bij elkaar 346 mensen om het leven. Beide vliegtuigen waren van het type Boeing 737 Max 8. In 2024 verloor een andere Boeing in de 737 Max-lijn bovendien een deel van de romp boven de Verenigde Staten.

Een tijdje mochten bepaalde Boeings daardoor helemaal niet vliegen. Daarnaast kreeg de vliegtuigbouwer beperkingen opgelegd voor het verkopen van nieuwe vliegtuigen.

Voor het eerst

De 737 Max 7 werd ooit gezien als vliegtuig voor de toekomst. Met name Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen zagen het relatief kleine, en relatief zuinige vliegtuig als een mooie aanvulling op hun vloot. De bedoeling was dat het vliegtuig in 2019 voor het eerst geleverd zou worden.

Maar die leveringen kwamen er nooit. Want na de ongelukken met de Max 8 en Max 9 hield de toezichthouder een extra kritische oog op het productieproces. "De goedkeuring weerspiegelt jarenlange inspanningen om complexe technische problemen op te lossen en een grondige beoordeling van het ontwerp van het vliegtuig en de bijbehorende veiligheidsanalyses af te ronden", laat de FAA nu weten.

Boeing zegt dat binnenkort de eerste Max 7's worden geleverd aan het Amerikaanse Southwest Airlines.

Koers nog altijd lager

Het nieuws stemde beleggers positief. Rond 21:30 uur Nederlandse tijd stond de koers van het aandeel Boeing bijna 8 procent hoger dan bij de opening van de Amerikaanse beurs.

Daarmee klimt Boeing weer een beetje uit het dal. Vlak voor het fatale ongeluk in Ethiopië - in maart 2019 - was het aandeel nog bijna dubbel zoveel waard als nu.

Nu het stof na de ongekende migratiecrisis bij de Spaanse exclave Ceuta is neergedaald, zijn er nog altijd veel vragen over hoe dit heeft kunnen gebeuren. Wereldwijd wordt er door media en politici volop gespeculeerd over de directe oorzaken. De Marokkaanse overheid houdt het in zijn reactie vooral bij de verspreiding van nepnieuws op sociale media.

Dit zou het werk zijn geweest van criminele netwerken die zich bezighouden met mensensmokkel. Volgens Rabat is er van het opzettelijk doorlaten van migranten geen sprake geweest. Ook in Spanje beginnen de politieke gevolgen van de overweldigende instroom van migranten in Ceuta zich af te tekenen. In een eerste reactie gaf de Spaanse premier Pedro Sanchez een lezing die ongeveer dezelfde strekking had als die uit Rabat. In de Spaanse media en politiek wordt druk gespeculeerd over de mogelijke opzet waarmee Marokko de crisis zou hebben veroorzaakt.

Marokkaanse publieke opinie

Waar de statements van de overheid in Marokko maar spaarzaam zijn, is de ongekende migratiepoging het gesprek van de dag onder de Marokkaanse bevolking. De publieke opinie richt zich vooral op het verlangen van veel Marokkanen om te migreren en de oorzaken daarvan. Er zijn geluiden van begrip, maar ook van schaamte.

En er is in het bijzonder veel kritiek op de Marokkaanse premier Aziz Akhannouch. Marokkanen vinden het schandalig dat hij tot nu toe nog geen enkele reactie heeft gegeven op de migratiecrisis. Ook is er een sterke oproep om een dag van nationale rouw af te kondigen om de mensen te herdenken die zijn omgekomen bij het drama.

Gebrek aan context

Marokkaanse mensenrechtenactivisten en deskundigen ergeren zich aan het feit dat de media-aandacht vooral uitgaat naar de mogelijke geopolitieke oorzaken en gevolgen van de crisis in Ceuta. Zo ook migratiedeskundige Soukaina Chakkour, die de massale toestroom van migranten bij de Spaanse exclave van dichtbij meemaakte. "Ik zou iedereen aanraden om vooral ook te luisteren naar het verhaal van de pakweg 50.000 mensen die zijn overgestoken. Zij hebben gehandeld vanuit hun oprechte verlangens en behoeften", zegt Chakkour.

Ze meent dat de gebeurtenissen van afgelopen week een lange aanloop hebben gehad. Het noorden van Marokko kampt al sinds 2019 met een economische crisis die is veroorzaakt door de beëindiging van een informele overeenkomst tussen Marokko en Spanje. Tot zeven jaar geleden was het voor Marokkanen zonder visum toegestaan om in Ceuta Spaanse producten te kopen waarover geen btw of accijnzen worden geheven. De enige voorwaarde was dat deze goederen alleen te voet naar Marokko mochten worden gebracht.

Het merendeel van de mensen in het noorden van het land verdiende zijn geld aan het verder verhandelen van deze producten in Marokko. In 2019 besloot Rabat om een einde te maken aan deze gedoogconstructie. "Om de grens voor goederen te sluiten is een politieke keuze geweest. Je hoeft niet terug te grijpen op de wilde theorieën die er nu rondgaan om te begrijpen waarom de mensen hier weg willen", zegt Chakkour.

Investeringen in het noorden

Om de economische malaise op te lossen heeft de Marokkaanse overheid meerdere grote projecten in het noorden van het land opgestart die voor meer werkgelegenheid moeten zorgen. Zo is de containerhaven Tanger Med flink uitgebreid, en is er bij de stad Nador een vergelijkbare containerhaven in aanbouw die later dit jaar in gebruik moet worden genomen. Door de lage lonen en de tijd die het kost om deze projecten af te ronden, biedt dit voor de Marokkanen in de regio nog niet echt een oplossing.

Voor de Marokkanen in het noorden is het simpelweg geen optie om te wachten totdat er weer werk is in de regio. Daardoor heeft het idee om via Ceuta naar Europa te migreren steeds meer aan populariteit gewonnen. De nabijheid van het Europese vasteland maakt de verleiding voor de Marokkanen in dit deel van het land nog wat sterker. Zelfs als het geen helder weer is, kun je vanuit steden als Tanger en Tetouan nog altijd Spanje met gemak in de verte zien liggen.

In de Amerikaanse staat Michigan zijn twee mensen overleden na een besmetting met de darmparasiet cyclospora. Het zijn de eerste sterfgevallen in de Verenigde Staten, sinds het uitbreken van de besmettingsgolf in het voorjaar.

Ernstige, waterige diarree is het belangrijkste symptoom van een infectie met cyclospora. Overlijden als gevolg van de infectie veroorzaakt door de parasiet is zeer zeldzaam. De twee slachtoffers hadden "aanzienlijke onderliggende gezondheidsproblemen", zegt de gezondheidsdienst van Michigan.

Michigan zwaarst getroffen

De staat in het middenwesten van de VS is verreweg het zwaarst getroffen. De gezondheidsdienst van Michigan meldt 11.234 gevallen. 193 mensen zijn opgenomen in het ziekenhuis. Vermoedelijk ligt dat aantal hoger, omdat de cijfers voor het laatst op donderdag 30 juli zijn bijgewerkt.

Normaal gesproken worden jaarlijks ongeveer vijftig gevallen van de darmziekte cyclosporiasis in Michigan vastgesteld, zeggen de autoriteiten.

Over de parasiet

De diarree-uitbraak in de VS wordt veroorzaakt door de microscopisch kleine darmparasiet cyclospora cayetanensis. Die veroorzaakt de darmziekte cyclosporiasis. Mensen raken meestal besmet door het eten van besmette groenten en fruit, of door het drinken van besmet water. Symptomen treden vaak pas na een tot twee weken op.

De darmparasiet kan hevige, waterdunne diarree veroorzaken, waarbij de stoelgang soms acuut is. Andere symptomen zijn verlies van eetlust, een opgeblazen gevoel, misselijkheid en vermoeidheid. Zonder behandeling kunnen de klachten weken aanhouden, verdwijnen en later weer terugkomen. Er zijn geen aanwijzingen dat de situatie ook in Nederland speelt.

De cijfers voor Michigan wijken af van die van het CDC, de Amerikaanse tegenhanger van het RIVM. Tot en met 27 juli heeft de gezondheidsdienst 6707 gevallen bevestigd, verspreid over 45 staten. Daarvan zijn 423 mensen opgenomen in het ziekenhuis.

De CDC zegt op de hoogte te zijn van "meer dan 11.500 extra gevallen van cyclosporiasis die niet laboratoriumbevestigd zijn", die vooral in Michigan zijn gemeld. De dienst zegt nauw samen te werken met de afzonderlijke staten om de landelijke cijfers bij te werken naarmate meer besmettingen worden bevestigd.

Taylor Farms

Een deel van de besmettingen is door federale gezondheidsdiensten in verband gebracht met fijngesneden ijsbergsla van Taylor Farms. Die sla werd onder meer geleverd aan vestigingen van fastfoodketen Taco Bell.

In totaal zijn zeker 1947 mensen die tussen 22 juni en 20 juli bij een Taco Bell-vestiging hebben gegeten besmet geraakt met de parasiet. Op 17 juli riep Taylor Farms vrijwillig de sla terug.

Aanvankelijk meldde de Amerikaanse voedselautoriteit dat op een monster van de gesneden ijsbergsla van Taylor Farms de parasiet was aangetroffen, maar die test bleek valspositief.

Volgens de FDA doet dat niets af aan het onderzoek: de epidemiologische gegevens en het onderzoek naar de leveringsketen wijzen nog altijd overtuigend naar de sla van Taylor Farms.

Amerikaanse gezondheidsautoriteiten houden er rekening mee dat ook andere restaurants, winkels en leveranciers bij de uitbraak betrokken zijn.

Dalend vertrouwen

Sinds de uitbraak kampen slatelers door dalend consumentenvertrouwen met teruglopende verkoopcijfers. Uit een peiling van CBS News blijkt dat vier op de tien Amerikanen door berichten over besmettingen minder groente en fruit kopen.

Het aantal Taco Bell-bezoekers daalde sinds de uitbraak met 20 procent, maar neemt volgens het bedrijf inmiddels weer toe. Ook saladeketen Chopt zag het aantal bezoekers teruglopen.

De politie in Frankrijk heeft de populaire chef-kok Jean Imbert aangehouden. Hij wordt door drie ex-partners beschuldigd van huiselijk geweld.

Imberts advocaten zeggen tegen Franse media dat hij vanmorgen voor een verhoor was uitgenodigd op een politiebureau. Hij zou alle beschuldigingen hebben tegengesproken en volgens de advocaten ook bewijs hebben aangeleverd voor zijn onschuld. Toch is hij daarna aangehouden.

Tijdschrift Elle

De zaak tegen Imbert is meer dan een jaar geleden aan het rollen gebracht door het tijdschrift Elle. Daarin deden vier vrouwen die een relatie met hem zouden hebben gehad anoniem hun verhaal over hem.

"De vrouwen zeiden dat hij zich steeds op dezelfde wijze gedraagt: kleineren, macht uitoefenen en excessief jaloers zijn", schreef Elle. "Als je iets zegt wat hij niet leuk vindt, explodeert hij. Hij isoleert je van familie en vrienden."

Miss France

In augustus vorig jaar vertelde voormalig Miss Frankrijk Alexandra Rosenfeld op Instagram over haar ervaringen met Imbert, met wie ze in 2013 en 2014 een relatie had. Het is niet duidelijk of zij daarvoor met Elle had gesproken.

"Hij had me in zijn macht, hij minachtte me, hij nam mijn zelfvertrouwen weg, ik stelde niets meer voor", aldus Rosenfeld. Ook zei ze dat Imbert haar een gebroken neus had toegebracht.

Actrice Lila Salet

Een week later volgde actrice Lila Salet, met wie Imbert daarvoor een relatie had. Hij zou haar hebben geslagen en na een ruzie hebben opgesloten in een hotel. Ze zou in 2013 een aanklacht tegen hem hebben ingediend, maar ook weer teruggetrokken, omdat ze medelijden met hem had.

Beide vrouwen stapten vorig jaar met hun verhaal naar de politie. Wie de derde ex-partner is die hem beschuldigt, is niet bekend.

Michelin-sterren

Imbert dankt zijn roem aan het winnen in 2012 van de Franse tv-serie Top Chef. Professionele koks moeten daarin kookopdrachten uitvoeren. Een jury bepaalt wie doorgaat naar de volgende ronde, tot er twee overblijven voor de finale.

Imbert bezat twee restaurants met een Michelin-ster: een in Parijs en een in Cannes. Van afstand gaf hij leiding aan een chic restaurant in Frans Polynesië.

Nadat Salet naar de politie was gestapt, zei Imbert dat hij zich uit zijn restaurants had teruggetrokken. "Ik heb besloten om afstand te nemen van mijn bedrijven terwijl het rechtssysteem zijn werk doet."

De brand in het natuurgebied bij Oostrum, in Noord-Limburg, is nog altijd niet onder controle. Ongeveer 21 hectare natuur is verwoest. De Veiligheidsregio verwacht dat het blussen nog zeker de hele nacht zal duren.

Ongeveer 250 brandweerlieden uit de wijde omtrek zijn naar Oostrum gekomen om het vuur te bestrijden. Ook werden twee helikopters van het leger ingezet.

De Chinooks scheppen duizenden liters water per keer uit een plas, met een zogenoemde bambi bucket. Zodra de helikopters boven het brandende gebied vliegen, wordt het water met een vernevelaar over de brand gesproeid.

Helikopters weer aan de slag

De helikopters moesten stoppen met blussen zodra het donker werd, vanwege de veiligheid en het mindere zicht voor de piloten. Dat was slecht nieuws voor de honderden brandweermensen die aan het werk zijn in het natuurgebied. Zij kregen het door het wegvallen van de hulp uit de lucht extra zwaar.

Iets na 03.30 uur liet de Veiligheidsregio weten dat de blushelikopters om 07.00 uur weer aan de slag gaan.

De brandweer werkt met man en macht om het vuur tegen te houden:

Aan het einde van de ochtend brak brand uit, in het natuurgebied van ongeveer 100 hectare. Het vuur verspreidde zich snel doordat de wind aantrok, en door de hoge temperaturen van vandaag.

NL-alert

In het gebied, waar ook het Pieterpad doorheen loopt, wonen weinig mensen. Ten noordoosten van Oostrum liggen een paar dorpen. Inwoners van bijvoorbeeld Holthees en Smakt kregen maandag rond 17.00 uur een NL-alert vanwege de rook.

Rond 00.00 uur meldde de Veiligheidsregio dat dit NL-alert voorlopig van kracht blijft. "Blijf uit de rook, sluit ramen en deuren als u thuis last hebt van de rook en geef hulpdiensten de ruimte."

Verder is in de loop van de nacht de wind gedraaid: die waait nu richting het oosten. Mogelijk hebben inwoners van onder meer Maashees, Geijsteren en Wanssum daardoor ook last van de rook.

Camping ontruimd

Een camping vlak bij het natuurgebied moest ontruimd worden, ongeveer 300 mensen hebben hun tent of caravan moeten achterlaten. Zij moeten de nacht ergens anders doorbrengen, waaronder vlak bij in een hotel op kosten van de gemeente. Een dierenpension in de buurt moest halsoverkop alle honden-, katten- en vogelbaasjes bellen, om te vragen of ze hun huisdier konden komen ophalen.

De Veiligheidsregio heeft geen idee hoe het vuur is ontstaan. De brand lijkt zich niet meer verder uit te breiden.

Door de brand en de inzet van de brandweer rijden er geen treinen tussen Boxmeer en Venray. Dat duurt in ieder geval tot dinsdagochtend 09.00 uur. Dan zouden de treinen weer normaal moeten rijden, aldus ProRail.

De tientallen boeren die vorige week de A35 bij Almelo korte tijd blokkeerden, krijgen daar geen boete voor. De politie kan die niet uitdelen, omdat de kentekens van de trekkers waren afgeplakt.

Afgelopen donderdag stonden zo'n tachtig boeren met hun tractor op de snelweg tussen Wierden en Almelo. Ze protesteerden tegen de stikstofplannen van het kabinet. De blokkade duurde kort - nog geen uur - maar veroorzaakte wel een file van vier kilometer in de buurt van Almelo. De politie kwam uiteindelijk ter plaatse om de trekkers van de snelweg te krijgen.

Er zijn beelden gemaakt die dag, zegt een politiewoordvoerder tegen RTV Oost. "Maar op basis van die gegevens gaat waarschijnlijk geen opvolging meer plaatsvinden. We hebben onvoldoende informatie."

Het afplakken van kentekens is verboden, maar het is volgens de politie in deze situatie lastig er iets aan te doen.

De actievoerders vonden de actie van donderdag in ieder geval geslaagd, lieten ze toen weten aan de regionale omroep. "Het was echt een spontane actie", zei een van de deelnemers.

De Amerikaanse techgigant Amazon is voor het eerst meer waard dan 3 biljoen dollar, omgerekend 2600 miljard euro. Na de opening van Wall Street vandaag boekte het bedrijf een koerswinst van ruim 5 procent.

Daarmee is het tech- en webwinkelconcern het vijfde bedrijf ooit dat zoveel waard is. Techgiganten Nvidia, Alphabet, Microsoft en Apple gingen Amazon voor.

Afgelopen week presenteerde Amazon sterke resultaten over het kwartaal, waarna het aandeel met 15 procent omhoog schoot. Dat leverde het bedrijf de beste beursdag in jaren op, met een gestegen marktwaarde van 400 miljard dollar.

Investeringen in AI

Het door Jeff Bezos opgerichte bedrijf had het de afgelopen maanden juist zwaar op de beurs. Beleggers vreesden dat de miljardeninvesteringen die het bedrijf doet in kunstmatige intelligentie (AI) zich niet zouden terug verdienen.

Maar ondertussen groeide de clouddivisie van het bedrijf door, waarmee die zorgen verdwenen. De clouddiensten zijn in trek door de grote vraag naar rekenkracht die nodig is voor AI.

De cloudtak van het bedrijf, Amazon Web Services (AWS), investeerde dit jaar onder meer fors in datacenters: vaak grote gebouwen vol rekken met computerservers. Daarop draaien computerprogramma's of worden bestanden opgeslagen. AWS verhuurt die computerruimte vervolgens aan andere bedrijven.

De ontwikkelingen rond kunstmatige intelligentie gaan hard, met name in de Verenigde Staten. Nieuwsuur maakte daar deze video over:

De stabiliteit van de dijken op Terschelling staat onder druk door de aanhoudende droogte. Wetterskip Fryslân gaat de zeedijken extra controleren op scheuren en laat schapen er voorlopig niet meer op grazen. Toeristen, inwoners en boeren krijgen het advies zuinig om te gaan met het beschikbare water.

"De grasmat op de dijken moet stabiel blijven om straks in het stormseizoen weerstand te bieden tegen hoge golven", zegt dijkgraaf Luzette Kroon tegen de NOS. "Als we dat niet kunnen managen voor het begin van oktober dan hebben we een probleem."

Zover is het nog niet, maar de droogte op Terschelling is nooit eerder rond deze tijd zo extreem geweest.

Landelijk is momenteel een gemiddeld neerslagtekort van 269 millimeter. Dat komt neer op een tekort van bijna 270 liter regenwater per vierkante meter. Alleen in 1976 en 2018 was de droogte extremer dan nu. Op Terschelling is het regentekort momenteel iets groter dan het landelijk gemiddelde.

Beperkt en kwetsbaar

Zelfs in de droge recordjaren 1976 en 2018 was het neerslagtekort begin augustus lager dan nu, meldde de gemeente Terschelling eind juli al. Het waterschap verzocht mensen om bijvoorbeeld korter en minder vaak te douchen en gazons en gewassen zo min mogelijk te beregenen. "De grondwatervoorraad op de Waddeneilanden is beperkt en kwetsbaar", benadrukte de gemeente op zijn website.

Er zijn zorgen over het grondwaterpeil en er is maar een oplossing: regen. In tegenstelling tot andere plekken in Nederland kan het waterschap het grondwaterpeil op het eiland niet handmatig verhogen, bijvoorbeeld door toestroom uit rivieren of meren. Terschelling is immers volledig omsloten door de zee.

Scheuren in dijken kunnen worden verergerd door droogte. Zeker als het gras erop doodgaat, waardoor de kleilaag op de dijk langzaam verdampt in de zon. Andersom kunnen gaten kleiner worden door regenbuien waarmee de graszode zich herstelt.

Rol verandert

De rol van waterschappen is volgens dijkgraaf Kroon aan het veranderen door de toenemende weersextremen. "We zijn kampioen water afvoeren, maar de laatste jaren zien we dat de waterschappen steeds meer kampioen water bewaren moeten worden."

Volgens waterbedrijf Vitens is er geen enkele reden om te vrezen voor een tekort aan drinkwater op het eiland. Ongeveer een derde van het drinkwater op Terschelling wordt gewonnen uit een zoetwaterbel onder de grond. De rest komt binnen via een waterleiding vanaf het vaste land. De zoetwaterbubbel is volledig gevuld, laat een woordvoerder van Vitens desgevraagd weten.

Roemenië heeft rotsblokken in de deels drooggevallen Donau opgeblazen. De brokstukken worden vijftig kilometer stroomafwaarts vanaf vrachtschepen in de Donau-arm gestort die koelwater aanvoert voor de kerncentrale van Cernavodă. Het water bij het innamepunt van de centrale moet daardoor hoger komen te staan.

De explosie werd vanuit verschillende hoeken gefilmd:

Door de Donau stroomt op dit moment maar een derde van de hoeveelheid water die normaal is voor deze tijd van het jaar. De verwachting is dat het waterpeil de komende dagen verder zakt.

Vanwege de lage waterstand in de Donau draait de centrale van Cernavodă sinds vorige week al op een lagere capaciteit.

Als het afzinken van de rotsblokken niet het gewenste effect oplevert, moet de centrale donderdag worden stilgelegd. De centrale levert onder normale omstandigheden 20 procent van de elektriciteit die Roemenië nodig heeft.

Hongarije

In Hongarije dreigt vanwege de lage waterstand in de Donau stillegging van een kerncentrale van Paks.

Premier Magyar kondigde die stillegging zaterdag al aan, maar dat moment kon nog worden uitgesteld. Vandaag is gezegd dat de centrale in ieder geval vandaag en mogelijk morgen nog elektriciteit kan produceren.

De nieuwe dienstplicht in Denemarken is ingegaan. Vanaf vandaag is de dienstplicht elf maanden in plaats van vier. Het land kende al een vrijwillige dienstplicht van vier maanden maar het aantal vrijwilligers dat zich aanmeldde, was niet voldoende. Ook kunnen vrouwen sinds vorig jaar worden opgeroepen om te dienen in het Deense leger.

De nieuwe regeling zou pas begin volgend jaar ingaan, maar volgens de legerleiding is die vervroegd vanwege de dreiging vanuit Rusland. Ook de oplopende spanningen in het Arctische gebied hebben de defensieplannen in een stroomversnelling gebracht. Begin dit jaar dreigde de Amerikaanse president Trump herhaaldelijk Groenland in te lijven en uitte daarbij aan de lopende band dreigementen aan het adres van NAVO-bondgenoot Denemarken.

Lotingsysteem

De dienstplicht in Denemarken werkt met een lotingsysteem. Alle 18-jarige jongeren krijgen hiervoor een oproep en de loting bepaalt wie er daadwerkelijk moet opkomen. Daarnaast melden zich alsnog veel vrijwilligers aan.

Zo'n 1600 dienstplichtigen zijn vandaag begonnen aan de verlengde dienstperiode, onder wie de Deense prinses Isabella. Eerst krijgen de nieuwe rekruten vijf maanden lang basistraining, daarna volgt zes maanden operationele dienst.

Uitzending naar Groenland

Naast het vernieuwde systeem introduceert het Deense leger ook nieuwe onderdelen binnen de dienstplicht, zoals een speciaal dronepeloton voor militaire operaties. Ook worden ruim honderd dienstplichtigen later deze maand uitgezonden naar Groenland. Dat is voor het eerst. Zij zullen daar een maand lang taken overnemen van beroepsmilitairen. Dat zal daarna ook op roulerende basis doorgaan.

De Deense prinses meldde zich vanochtend, samen met alle nieuwe rekruten, bij een kazernegebouw:

Een 20-jarige man uit Bergen op Zoom is donderdagavond aangehouden in een onderzoek naar terrorisme. Het Openbaar Ministerie (OM) verdenkt hem ervan dat hij zich wil aansluiten bij ISKP, de van oorsprong Afghaanse tak van de terroristische groepering Islamitische Staat (IS).

Het OM heeft de arrestatie vandaag bekendgemaakt. Kort voor zijn arrestatie ontving de politie informatie over de mogelijke plannen van de verdachte, aldus het persbericht.

De verdachte zou in contact staan met mensen die aansturen op het plegen van aanslagen namens ISKP. Gezien de ernst van die verdenking is de man nog dezelfde dag aangehouden door de Dienst Speciale Interventies (DSI).

Volledige beperkingen

Hij wordt verdacht van deelname aan een terroristische organisatie en het voorbereiden van een terroristisch misdrijf. De man zit in volledige beperkingen, wat wil zeggen dat hij alleen contact mag hebben met zijn advocaat.

De verdachte is vandaag voorgeleid aan de rechter-commissaris in Rotterdam, die besliste dat hij nog zeker twee weken blijft vastzitten.

Drie jonge terreurverdachten

Vorige week werden drie jonge terreurverdachten opgepakt in De Rijp, Rotterdam en Eindhoven. Zij zitten vast op verdenking van "het voorbereiden van een mogelijke aanslag". Twee van hen werden als minderjarigen eerder veroordeeld voor terrorisme.

De ISKP staat voor Islamitische Staat Provincie Khorasan, verwijzend naar de oude Perzische naam voor de regio waarin de terreurorganisatie opereert. De tak van IS ontstond in Afghanistan, maar heeft zich volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) uitgebreid naar meerdere landen in Centraal-Azië met uitlopers naar landen in West-Europa.

Aanslagen

De terroristische organisatie heeft in de afgelopen jaren meerdere grote aanslagen opgeëist in en buiten Afghanistan, waaronder in 2024 Moskou. Toen werden bij een aanslag op de Crocus City Hall 149 mensen gedood. Vier terroristen in camouflagekleding kwamen het gebouw binnen en openden het vuur op bezoekers.

In Iran werden in hetzelfde jaar 84 mensen gedood door twee bomaanslagen. Die gingen af bij een herdenkingsceremonie voor de Iraanse generaal Qassem Soleimani. Ook pleegde de ISKP in 2021 een dubbele zelfmoordaanslag bij het vliegveld in Kabul. Daarbij kwamen 183 mensen om.

De uitspraken van zangeres Sophie Straat tijdens haar optreden bij Best Kept Secret zijn niet strafbaar, concludeert het Openbaar Ministerie. De twee aangiftes die volgden na het festival op 14 juni, worden daarom niet verder opgepakt.

Tijdens het evenement in Hilvarenbeek vroeg Straat "alle witte mannen naar achteren" te stappen. Ze nodigde andere groepen, vrouwen, mensen van kleur en queerpersonen, uit om naar voren te stappen om deel te nemen aan een moshpit.

Straat zei zelf over de uitspraak dat ze niemand wilde uitsluiten maar juist ruimte wilde maken voor andere groepen. Volgens het OM moet de uiting niet worden opgevat "als een bevel dat alle witte mannen moeten vertrekken vanwege negatieve eigenschappen van die groep". Daarom is het ook geen uiting die aanzet tot haat, discriminatie of geweld, aldus het OM.

Justitie concludeert dat uitspraken "die in eerste instantie discriminatoir overkomen", in context een andere lading krijgen. Daardoor is er in strafrechtelijke zin geen sprake meer van discriminatie.

'Symbolische of activistische oproep'

Straat vraagt volgens het OM met haar uitspraak aan witte mannen om (vrijwillig) ruimte te maken voor andere groepen, zodat die kunnen deelnemen aan de moshpit. Daarbij vormen mensen in het publiek veelal een cirkel vooraan bij een podium waarbinnen mensen zich door de muziek laten meenemen en duwen, springen en tegen elkaar aan beuken.

Het OM ziet de uitspraken in samenhang met haar andere optredens als een symbolische of activistische oproep om aandacht te vragen voor inclusie of bestaande verhoudingen in de samenleving tijdelijk om te draaien.

Artiestenbelangenvereniging BAM! waarschuwt dat de artistieke vrijheid in Nederland onder druk staat:

Eerder oordeelden discriminatiemeldpunten in zowel Nederland als België dat er geen sprake was van discriminatie bij de uitspraken van Straat. "De oproep had alleen betrekking op één korte, eenmalige moshpit voor deze groepen. Bezoekers werden dus niet van het concert geweigerd", zei Discriminatie.nl erover.

Voor het Belgische meldpunt Unia was de context van de uitspraken doorslaggevend, vertelt een woordvoerder aan de Vlaamse omroep VRT. "De uitspraak werd gedaan aan het eind van een artistiek optreden met een maatschappelijke en politieke boodschap over ongelijkheid." Ook waren er volgens Unia geen aanwijzingen dat witte mannen daadwerkelijk werden uitgesloten van het concert of van deelname aan de activiteiten.