NOS Nieuws - Algemeen

Een jongen is vanochtend kortstondig ontvoerd in Amsterdam. Nadat de auto waarin hij was meegenomen bij een afrit van de snelweg was klemgereden door de politie, kon het slachtoffer worden bevrijd. De politie heeft drie verdachten aangehouden.

De jongen werd vanochtend iets voor 9.00 uur ontvoerd op de Zeeburgerdijk in Amsterdam-Oost. Hij werd volgens verschillende meldingen tegen zijn wil een auto ingesleurd, zegt de politie.

Agenten zagen hoe de auto op de A10 richting Amsterdam-Noord reed. Bij afrit S115 Durgerdam werd de auto klemgereden.

Vastgebonden op achterbank

Het slachtoffer werd vastgebonden op de achterbank aangetroffen. De jongen verkeerde lichamelijk in goede gezondheid, maar "geestelijk heeft de ontvoering natuurlijk impact", aldus de politiewoordvoerder.

De drie mannen zitten in volledige beperkingen, wat betekent dat zij alleen met hun advocaat mogen communiceren. Ze worden verdacht van wederrechtelijke vrijheidsberoving en mishandeling.

Een motief is nog niet bekend. De politie zoekt getuigen. Over de leeftijd van de ontvoerders en de jongen zegt de politie niets, volgens de politie ter bescherming van het slachtoffer.

Twee mannen uit Amsterdam en Den Haag zijn maandag opgepakt op verdenking van het faciliteren van "destabiliserende activiteiten gericht tegen de Europese Unie". Dat maakt de Fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst (FIOD) bekend.

Een 57-jarige man uit Amsterdam en een 39-jarige man uit Den Haag zouden onder meer hebben geholpen bij inmenging, cyberaanvallen en het verspreiden van desinformatie vanuit Rusland. En daarmee Europese sancties tegen Rusland hebben omzeild, aldus de FIOD.

De opsporingsdienst doorzocht maandag drie bedrijfspanden in Enschede en Almere en twee datacenters in Dronten en Schiphol Rijk. De FIOD heeft administratie, laptops, telefoons en ruim 800 servers in beslag genomen.

Webhostingbedrijf

In het strafrechtelijk onderzoek staat een webhostingbedrijf centraal dat op 10 februari 2022 werd opgericht, twee weken voor de Russische invasie in Oekraïne. Dat bedrijf werd gebruikt voor aanvallen tegen de Europese Unie, zoals inmenging en cyberaanvallen.

In mei vorig jaar werd het op de Europese sanctielijst geplaatst. Rond dezelfde tijd werd een groot deel van de technische infrastructuur overgeplaatst naar een nieuw opgericht Nederlands bedrijf, volgens de FIOD een dekmantel. De bestuurder van het Nederlandse bedrijf is de 57-jarige verdachte uit Amsterdam.

Een ander Nederlands bedrijf, waarvan de 39-jarige verdachte bestuurder en enig aandeelhouder is, zou het mogelijk hebben gemaakt dat de servers van het eerder genoemde bedrijf verbonden waren met het internet.

Het wordt geen lang pinksterweekend genieten van de zon voor recreanten op vakantiepark Sandevoerde in Zandvoort. De toegangshekken zijn op slot na een slepend juridisch conflict tussen de gasten en de eigenaar. "Niemand kan bij zijn of haar spullen", zegt Geert Sijtzema namens de campinggasten tegen NH Nieuws.

Eigenaar Kennemer Park wil 250 luxe chalets bouwen op het terrein en daarvoor moeten honderd stacaravans wijken. Maar de vaste campinggasten proberen dat al zo'n vijf jaar tegen te houden.

Contracten opgezegd

De jaarlijkse huurcontracten van de gasten zijn al meermaals opgezegd door de eigenaar. Dat werd telkens met succes aangevochten door de huurders van de stacaravans. Vorig jaar kreeg de eigenaar gelijk bij de rechter, waardoor de campinggasten toch echt moesten vertrekken, maar ze gingen wederom in beroep. Dat loopt nog steeds, uitsluitsel volgt waarschijnlijk pas in december.

Om ervoor te zorgen dat de huurders ook dit seizoen naar hun chalet kunnen, spanden de recreanten opnieuw een zaak aan. De rechter bepaalde dat de camping voorlopig open mag blijven, in afwachting van een natuurvergunning voor de eigenaar. Wat de recreanten betreft kunnen zij voorlopig dus gebruik blijven maken van hun chalets.

Strijdvaardig

Maar de eigenaar ziet dat anders en heeft het terrein enkele weken geleden afgesloten. "De huurovereenkomst is geëindigd per 31 maart", aldus Kennemer Park in een schriftelijke reactie.

De gasten van de honderd stacaravans balen enorm. Het zijn veelal Amsterdammers die graag even aan de stad ontsnappen. Sijtzema: "Het is vreselijk. Rond Pasen had het toegangshek open moeten staan. Sindsdien kan niemand bij zijn of haar spullen. Maar we blijven strijdvaardig."

Een executie van een Amerikaanse terdoodveroordeelde in de staat Tennessee is op het laatste moment uitgesteld, nadat de dodelijke injectie niet kon worden uitgevoerd. Medisch personeel slaagde er na ruim een uur niet in een geschikte ader te vinden.

De veroordeelde gevangene, Tony Carruthers, had volgens zijn advocaat zichtbaar pijn bij de executiepogingen. "Hij kromp ineen en kreunde," zei zij tegen Amerikaanse media. Kort daarna maakte de gouverneur bekend dat de executie met een jaar wordt uitgesteld.

Het ministerie van Justitie van Tennessee meldt dat een eerste infuus kon worden aangebracht, maar dat een tweede, verplichte infuuslijn niet lukte. Ook een poging om via een grotere ader een ander infuus te plaatsen mislukte. Daarop werd de executie stopgezet.

De advocaten van Carruthers hadden woensdag nog een gratieverzoek ingediend. Tijdens de uitvoering gisteren vroegen zij opnieuw om te stoppen toen het niet lukte een geschikte ader te vinden. Volgens hen is sprake van een onmenselijke straf, die in strijd is met de Amerikaanse grondwet.

Problemen met executies

In de Verenigde Staten worden vaker executies afgebroken vanwege problemen met dodelijke injecties. In meerdere staten gebeurde dat omdat geen geschikte ader kon worden gevonden.

Tennessee hervatte vorig jaar de uitvoering van doodstraffen na een pauze van drie jaar. Die onderbreking volgde op kritiek dat gebruikte middelen voor dodelijke injecties niet goed waren getest op werking en zuiverheid.

De zaak van Carruthers, die ter dood werd veroordeeld voor een drievoudige moord in Memphis in 1994, is al langer onderwerp van discussie. Belangenorganisaties zoals de American Civil Liberties Union (ACLU) stellen dat zijn proces ernstige gebreken kende.

De organisatie wijst erop dat er geen fysiek bewijs dat hij iets te maken had met de moorden en dat de veroordeling vooral gebaseerd is op verklaringen van getuigen. Onder hen bevindt zich een man die later een politie-informant bleek te zijn en aan de media vertelde dat hij betaald was voor zijn getuigenis.

Begrijpt executie niet

Ook moest Carruthers zichzelf verdedigen in de rechtbank, wat volgens de ACLU zijn recht op een eerlijk proces heeft ondermijnd. Zijn huidige advocaten zeggen dat Carruthers tijdens zijn proces door psychische problemen niet goed kon samenwerken met zijn advocaat.

De rechter en het Hooggerechtshof oordeelden echter dat zijn "aanstootgevende en zelfdestructieve" gedrag ertoe leidde dat hij geen effectieve juridische bijstand meer kreeg, en dat hij daarmee zelf zijn procespositie verslechterde.

Volgens zijn huidige advocaten is Carruthers ook niet in staat om zijn executie te begrijpen. Uit rechtbankdocumenten blijkt dat hij denkt dat de overheid bluft over de doodstraf om hem onder druk te zetten en te laten instemmen met een deal die volgens justitie niet bestaat.

Waanideeën

In het gratieverzoek dat woensdag werd ingediend, betogen de advocaten dat zijn huidige geestelijke toestand als gevolg van ernstige psychische problemen met wanen en stemmingswisselingen, een bipolaire stoornis en hersenschade te ernstig is om hem ter dood te brengen.

"Deze stoornissen uiten zich in aanhoudende waanideeën die een rationeel begrip van zijn aanstaande executie belemmeren," schrijven zijn advocaten.

De nieuwe motorrijtuigenbelasting voor vrachtwagens, de zogenoemde vrachtwagenheffing, wordt tot 1 januari 2027 verlaagd. Het scheelt de sector een uitgavepost van 35 miljoen euro.

Het kabinet neemt deze maatregel omdat een meerderheid in de Tweede Kamer de transportsector wil steunen vanwege de hoge brandstofprijzen door de oorlogssituatie in het Midden-Oosten.

De heffing gaat in op 1 juli. Dan moet op bijna alle snelwegen en een aantal andere wegen voortaan een heffing per gereden kilometer worden betaald. Het tarief hangt af van hoeveel CO2 de vrachtwagen uitstoot.

Tolkastjes

De tijdelijke verlaging van het tarief is om praktische redenen niet al per 1 juli van kracht, maar gaat op 1 september in. De ICT en de tolkastjes die het aantal gereden kilometers registreren kunnen niet eerder worden aangepast.

De transportsector wilde het liefst een accijnsverlaging op brandstoffen, maar daar was geen meerderheid voor in de Kamer.

Snel en makkelijk zoeken naar veiligheidsproblemen in computerprogramma's: het kan met kunstmatige intelligentie (AI). Deze AI-systemen werken sneller dan een mens en worden nooit moe. En dat kan grote gevolgen hebben voor de digitale beveiliging voor allerlei bedrijven en organisaties.

De AI-systemen kunnen ernstige veiligheidsproblemen ontdekken. Bijvoorbeeld waarmee je computers kunt hacken of platleggen. Het kunnen fouten zijn die al jaren in computerprogramma's zitten, terwijl niemand dat doorhad.

"Daarom moeten bedrijven en organisaties supersnel kunnen reageren", waarschuwt Matthijs van Amelsfort, directeur van het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC). "Vroeger duurde het dagen voordat een aanvaller een fout misbruikte, nu is dat uren", zegt hij. "Dat zal minuten worden."

De dringende waarschuwing is bekend bij de mensen die erover gaan, zegt Dimitri van Zantvliet. Hij is voorzitter van de beroepsvereniging voor die mensen: het CISO Platform. "Er is geen paniek, maar het is zeker urgent", zegt hij.

Deze week kwamen honderden daarvan bij elkaar op een evenement, onder meer om het hierover te hebben. "Deze ontwikkeling betekent dat er kwetsbaarheden gevonden worden in systemen die al twintig jaar oud zijn. We moeten versnellen, zodat we die fouten oplossen voordat ze misbruikt worden."

Overheid met hulp van AI gehackt

Dat je met AI-programma's snel en automatisch veiligheidsproblemen kunt vinden, bewijst Rogier Fischer van cybersecuritybedrijf Hadrian. In het kantoor in Amsterdam laat hij zien hoe hij daarmee de overheid kon hacken.

Fischer liet een AI-systeem kijken naar de programmeercode van een overheidswebsite. Hij vroeg of er een bepaalde fout in zat waarmee hij toegang kon krijgen tot bestanden die niet toegankelijk horen te zijn. Het AI-programma antwoordde dat dit inderdaad zo is.

Door die fout kon Fischer een bestand downloaden, terwijl het niet de bedoeling is dat hij erbij kan. Hij wijst het aan op zijn scherm. "Hier zie je letterlijk de wachtwoorden", zegt hij.

Daarmee kon Fischer inloggen op de database van de website. "Er is niets dat me tegenhield", zegt de hacker. "Als je binnen bent, kun je bijvoorbeeld dingen aanpassen. Of in die database nieuwe aanvallen uitvoeren. Dat doen we niet: wij hebben al aangetoond dat we toegang hadden. Dus toen stopten we met de aanval."

'Volledige toegang voor 10 euro'

Hadrian kon de overheid hacken met een goedkoop AI-programma van OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, vertelt Fischer. De totale aanval kostte hem ongeveer 10 euro, schat hij. "Daarmee kreeg ik dus volledige toegang."

Andere goedkope AI-programma's zijn ook geschikt om dit soort fouten te vinden, blijkt uit onderzoek van cybersecuritybedrijf AISLE. Sinds september heeft het bedrijf meer dan tweehonderd fouten gevonden met behulp van allerlei AI-systemen, zegt Jaya Baloo, een van de oprichters.

AISLE onderzocht onder meer of goedkope systemen fouten kon vinden in twee computerprogramma's die pas geleden ook al werden ontdekt met het AI-programma Mythos. Het bedrijf achter Mythos gebruikte die twee fouten die het programma vond om reclame te maken voor het AI-systeem. Dit is zo goed, zei het bedrijf, dat maar een heel kleine groep er toegang toe krijgt.

"Het verhaal was dat AI 'opeens' heel goed was in het vinden van kwetsbaarheden", zegt Baloo. "Maar wij konden met oudere AI-systemen diezelfde fouten vinden. Dus hoezo 'opeens'? Wij doen dit al maanden."

Nog meer fouten vinden

Baloo en Fischer denken dat de verdedigers op dit moment in het voordeel zijn. Maar er is haast, zeggen ze: als de criminele hackers aan de slag gaan met deze AI-programma's, kunnen zij deze veiligheidsproblemen ook vinden en misbruiken.

"Technologie wordt vaak na een aantal maanden gebruikt door mensen met slechte bedoelingen", zegt NCSC-directeur Van Amelsfort. Het is belangrijk om daar serieus rekening mee te houden, omdat het gaat over de digitale veiligheid van ons allemaal, zegt hij.

"We hebben al meegemaakt dat een haven platligt of dat onze gegevens worden gestolen. Nederland is heel erg digitaal. Dat maakt ons ook kwetsbaar. Aanvallers en verdedigers zullen met elkaar in gevecht blijven, ook met deze AI-ontwikkeling. We moeten echt zorgen dat onze verdediging op orde is."

De replica van de ark van Noach die al jaren verlaten voor anker ligt in Krimpen aan den IJssel wordt mogelijk opnieuw toegankelijk voor publiek. Daniël Vandy uit Biddinghuizen wil het schip kopen en heeft daar veel voor over: hij verkoopt zijn huis en bedrijf om de aankoop en renovatie van anderhalf miljoen euro te bekostigen. "Ik ga wel boven in de ark slapen", zegt hij tegen Omroep Flevoland.

De 119 meter lange ark werd door de christelijke ondernemer Johan Huibers gebouwd en ging in 2012 open voor het publiek met het doel het verhaal van de ark van Noach onder de aandacht te brengen. Het werd geen doorslaand succes: het schip sloot enkele jaren later de deuren. Toch heeft Vandy alle vertrouwen in een heropening.

"Met de ontkerkelijking in Nederland kan ik me voorstellen dat er minder belangstelling is voor een Bijbels verhaal. Maar in de vier jaar tijd dat hij open was, zijn om en nabij zo'n 600.000 mensen op de boot geweest. Dus ik ben ervan overtuigd dat er heel veel belangstelling is om er nog een keer op te gaan. Als na enkele maanden de belangstelling in Nederland tanende is, dan hijsen we de zeilen en gaan we naar België, Frankrijk en Engeland en uiteindelijk naar het Midden-Oosten."

Hout is rot

Vandy probeert al zes maanden lang genoeg geld bij elkaar te sprokkelen, onder meer via donaties. Inmiddels is er meer dan een half miljoen euro ingezameld, zegt Vandy. "We hebben met honderden kerken contact gehad voor collectes en inzamelingen. Zelfs in Brazilië en in Amerika is meegedaan."

Vorig jaar werd bekend dat de ark was verkocht aan ondernemer Wim Beelen, tevens eigenaar van attractiepark Rivoli in Rotterdam. Dat ligt iets anders, zegt Vandy. "Hij was de afgelopen tijd de patronus van de ark en deed het als het ware het beheer, maar hij is nooit de eigenaar geweest", legt hij uit. Bedenker en eigenaar Johan Huibers is al akkoord met de verkoop aan Vandy, zegt hij.

Geen huis

Komend weekend wil hij bij het drukbezochte religieuze evenement 'Opwekking' genoeg geld inzamelen om de aankoop definitief te realiseren. Vrijwilligers moeten het museumschip daarna wel opknappen, want het hout is op veel plekken rot. Als de ark af is, wordt hij gratis toegankelijk voor bezoekers.

Dat Vandy straks geen huis meer heeft, baart hem geen zorgen. "De ark wordt eigendom van de stichting Breng de Ark Thuis. Wij krijgen een kamertje op de ark."

Het aantal Amerikaanse troepen in Polen blijft ongeveer gelijk. Dat zegt de Poolse minister van Buitenlandse Zaken Sikorski in reactie op een aankondiging van president Trump, die gisteren liet weten dat nog eens 5000 Amerikaanse militairen worden gestationeerd in Polen.

Amerikaanse media meldden vorige week juist nog dat de uitzending van 4000 Amerikaanse militairen naar Polen was afgeblazen. Dat leidde tot bezorgde reacties in Polen, want dat land zegt de militairen nodig te hebben voor het afschrikken van buurland Rusland. Daarop liet het Pentagon weten dat de uitzending alleen was uitgesteld en niet afgeblazen.

Maar Sikorski zei vandaag dus, voor de vergadering van NAVO-ministers in de Zweedse stad Helsingborg, dat het huidige aantal van 10.000 in Polen gestationeerde Amerikaanse militairen gelijk blijft. "Ik wil president Trump danken voor zijn aankondiging van de aflossing, dat de aanwezigheid van Amerikaanse troepen in Polen min of meer op hetzelfde niveau wordt gehandhaafd."

Begin mei werd bekend dat de VS 5000 Amerikaanse militairen wil terugtrekken uit Duitsland. Dat leek een reactie van Trump op de kritiek van bondskanselier Merz op het Amerikaanse buitenlandbeleid, hoewel Merz dat ontkende. De berichten over de Amerikaanse troepenverplaatsing in Duitsland lijken verband te houden met die over Polen.

Correspondent NAVO Kysia Hekster:

"Ook bij hoge Amerikaanse militairen op het NAVO-hoofdkwartier heerst grote verwarring over wat hun president Trump allemaal roept over het al dan niet terugtrekken van militairen uit Europa.

Achter de schermen hoor je duidelijk ergernis over hoe de president op sociale media goochelt met cijfers. Amerikaanse militairen kan je niet zomaar over het Europese continent verplaatsen zoals bij het spelletje Risk.

Dat de VS troepen wil terughalen uit Europa om ze op andere plekken te kunnen inzetten, is geen verrassing. Maar de afspraak is dat te coördineren met de partners in het bondgenootschap en dat gebeurt nu duidelijk niet.

De eerste aankondiging om 5000 militairen weg te halen uit Duitsland leek een directe straf voor bondskanselier Merz, die scherpe kritiek op Trumps Iran-oorlog had. De boodschap van vannacht om 5000 militairen naar Polen te sturen lijkt juist weer een beloning voor de Poolse president Nawrocki, die Trump goed gezind is. Daarmee maakt Trump de Amerikaanse troepenstationering in Europa steeds politieker."

De aankondiging van Trump heeft ook bij de NAVO-bondgenoten tot verbazing geleid. "Het is inderdaad verwarrend en niet altijd makkelijk om je weg in te vinden", zei de Zweedse minister van Buitenlandse Zaken Stenergard, die het overleg in Helsingborg heeft georganiseerd.

NAVO-chef Rutte, ook aanwezig in Helsingborg, reageerde verheugd op de aankondiging van Trump. "Onze militaire commandanten nemen alle details door, maar ik verwelkom dat natuurlijk."

De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Berendsen zegt dat Europa kalm moet blijven. Hij ziet het onvoorspelbare gedrag van de VS als extra reden om "ons eigen huiswerk te doen" en de Europese verdediging te versterken.

Ook de Amerikaanse buitenlandminister Rubio is aanwezig bij het NAVO-overleg. Hij benadrukte dat de Amerikaanse besluiten over de inzet van troepen "geen strafmaatregelen zijn, maar continu worden genomen".

Het kabinetsplan om de AOW-leeftijd sneller te laten stijgen moet van tafel, zegt werkgeversorganisatie VNO-NCW in De Telegraaf.

Ook andere ingrepen in de sociale zekerheid die het kabinet wil doen, zijn voorlopig niet aan de orde als het aan de werkgevers ligt. "We hebben veel grotere problemen op dit moment", zegt de nieuwe VNO-NCW-voorzitter Coen van Oostrom in De Telegraaf.

IJskast

Het sneller laten stijgen van de AOW-leeftijd gaat volgens de werkgevers, net als volgens de vakbonden, in tegen de afspraken die in 2019 zijn gemaakt in het Pensioenakkoord. Daarin werd afgesproken de AOW-leeftijd minder hard te laten stijgen.

"Mijn voorgangers hebben daar hun handtekening onder gezet. Ik voel me er dus absoluut aan gecommitteerd", zegt Van Oostrom, "Afspraak is afspraak."

VNO-NCW voelt voorlopig ook niets voor een alternatief waarbij gepensioneerden meer meebetalen aan de AOW. "Misschien dat we ooit in het kader van ons belastingstelsel kunnen praten over die fiscalisering van de AOW. Maar nu moet het hele onderwerp AOW in de ijskast, doe die ijskast op slot en vries de sleutel in."

Breed akkoord

Ook het verkorten van de werkloosheidsuitkering (WW) en het versoberen van de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WIA) kan niet op steun rekenen van VNO-NCW. Van Oostrom zegt in De Telegraaf dat er grotere problemen opgelost moeten worden. Hij noemt daarbij de oorlog in het Midden-Oosten die ook onze economie raakt, de opnieuw oplopende inflatie en het volle stroomnet.

Volgens VNO-NCW is het daarom nu niet het moment om over losse bezuinigingsmaatregelen te praten. "Waar wij het over moeten hebben, is de weerbaarheid van Nederland. In financiële zin, op het gebied van energie en andere dingen. En dan kunnen we daarna ruzie gaan maken of die bezuiniging dan 6 miljard moet zijn of een ander getal."

Van Oostrom hoopt snel met de vakbonden en het kabinet aan tafel te kunnen zitten. Het is zijn bedoeling tot een integraal "breed akkoord" te komen.

Ultimatum

Eerder eisten ook de vakbonden dat de kabinetsplannen voor ingrepen in de sociale zekerheid van tafel gaan. Zij willen pas praten met het kabinet als de ingrepen in de AOW, WW en WIA worden geschrapt. Als dat niet gebeurt voor het einde van deze maand, volgen er landelijke acties. De eerste actie is inmiddels afgekondigd: een staking bij het openbaar vervoer op 24 juni.

Minister Heinen van Financiën wil niets zeggen over de consequenties voor de begroting als de ingrepen in de sociale zekerheid van tafel gaan. "Het belangrijkste is dat we in gesprek zijn." Heinen wil afwachten wat dit gesprek tussen werkgevers, werknemers en het kabinet oplevert. Wel benadrukt hij dat hij zich wil houden aan het regeerakkoord, waar de bezuinigingen in staan.

Techbedrijven als Microsoft en Meta hebben namen van ambtenaren en wetenschappers gedeeld met een Amerikaanse senaatscommissie die onderzoek doet naar "techcensuur". Het kabinet noemt dat "ontzettend zorgelijk".

Het gaat om ambtenaren die betrokken zijn bij de handhaving van Europese regels om techplatforms te reguleren. De Amerikaanse overheid ziet die regels als censuur. De vrees is dat de ambtenaren onder druk kunnen worden gezet, bijvoorbeeld met inreisverboden of zelfs sancties, schrijft Vrij Nederland.

Eerder gebeurde dat met een oud-Eurocommissaris die betrokken was bij de techwetgeving, maar ook met medewerkers van het Internationaal Strafhof.

"Als er discussies zijn over beleid dan voer je die met ons en nooit over de rug van ambtenaren", zegt staatssecretaris Aerdts van Digitale Economie en Soevereiniteit. "Dat is wel gebeurd en daar zullen we onze contacten op aanspreken, ook in de Verenigde Staten."

Ook heeft het kabinet er al contact over gehad met de Amerikaanse ambassadeur, zegt Aerdts. "We hebben aangegeven hoe ontzettend onwenselijk wij dit vinden. Hij heeft dat aangehoord en zal het ook mee terugnemen."

'Verslaafd aan Amerikaanse apps'

Staatssecretaris Eric van der Burg (Slagvaardige Overheid) spreekt van "meer dan zorgelijke" ontwikkelingen. Hij zegt dat nog moet worden uitgezocht hoe de documenten zijn gedeeld en of het om openbare documenten ging. "Het is nog niet duidelijk uit welke documenten de gegevens komen, maar natuurlijk baart het zorgen als dit soort gegevens gedeeld worden."

Op korte termijn de samenwerking stoppen met Microsoft en andere Amerikaanse techbedrijven is niet mogelijk, zegt de staatssecretaris. Het kabinet kijkt volgens hem wel hoe de digitale soevereiniteit van de Rijksoverheid kan worden vergroot. "Wij zijn in Nederland en Europa verslaafd aan Amerikaanse programma's, apps en apparatuur."

Strijdbaarder

Volgens Vrij Nederland gaat het bijvoorbeeld om medewerkers van toezichthouders Autoriteit Consument en Markt en Autoriteit Persoonsgegevens. Ook de naam van wetenschapper Claes de Vreese, die onderzoek doet naar desinformatie, is overhandigd. "Het is vervelend omdat het een chilling effect heeft op mensen", zegt De Vreese. "Ik word er eerder strijdbaarder van."

Het gaat onder meer om uitnodigingen voor bijeenkomsten waar ook de techbedrijven voor waren uitgenodigd. Daarvan overhandigden de techbedrijven de namen van andere genodigden, onder wie ACM-medewerkers, aan de Amerikaanse overheid. Daartoe waren ze verplicht onder de Amerikaanse wet. Ook andere techbedrijven hebben dat gedaan, al is nog niet duidelijk of daar ook Nederlandse namen bij betrokken zijn.

Volgens Vrij Nederland communiceren de overheidsinstanties nu meer vanuit algemene mailadressen, zonder namen van ambtenaren te noemen. Het delen van de namen zou binnen de ACM en de Autoriteit Persoonsgegevens voor veel consternatie hebben gezorgd, bijvoorbeeld bij mensen met familie in de VS die vrezen dat ze het land niet meer in mogen.

Meer keuze

De vrees is al langer dat Amerikaanse techbedrijven kunnen worden gedwongen om informatie van overheidsklanten te overhandigen als de Amerikaanse overheid daar om vraagt. Voor zover bekend komt de nu gedeelde informatie niet uit systemen die bijvoorbeeld Microsoft namens de overheid beheert, maar uit Microsofts eigen zakelijke ict-systemen.

Intussen neemt de afhankelijkheid van Amerikaanse clouddiensten eerder toe dan af. Het ict-bedrijf dat verantwoordelijk is voor het hosten van DigiD, Solvinity, staat op het punt door een Amerikaans bedrijf te worden overgenomen. Daarmee valt het bedrijf ook onder de Cloud Act, een Amerikaanse wet die voorschrijft dat informatie die door een Amerikaans bedrijf wordt beheerd in bepaalde gevallen moet worden overhandigd, ook als de data buiten de VS zijn opgeslagen.

Ook is de Belastingdienst juist nu bezig met een overstap op Microsoft-systemen, ondanks zorgen in de Tweede Kamer. Staatssecretaris Aerdts vindt het belangrijk "dat we in Nederland en in Europa meer keuze hebben, zodat we niet meer afhankelijk zijn van een paar bedrijven uit een of twee landen."

Het treinabonnement waarmee mensen deze zomer goedkoper kunnen reizen, moet vanaf 21 juni tot 1 september gaan gelden. Dat is korter dan de drie maanden die in het oorspronkelijke plan stonden.

Met het abonnement kunnen mensen voor 49 euro per maand onbeperkt reizen met de trein in de daluren en weekenden. Het gaat om het abonnement 'flex dal vrij', dat normaal bij de NS bijna 128 euro per maand kost.

Het 'klimaatticket' was een grote wens van GroenLinks-PvdA. De partij hoopt dat meer mensen de trein nemen in plaats van de auto. Ook moet het, gezien de hoge brandstofprijzen, betaalbaarder worden voor mensen om deze zomer een dagje weg te gaan.

Radioactief afval

Het kabinet wil maximaal 118 miljoen euro aan het abonnement uitgeven. Dat betekent ook dat er een maximaal aantal mensen is dat er gebruik van kan maken. Of dat ook gaat gebeuren, is volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat moeilijk in te schatten.

Het geld wordt gehaald uit het Mobiliteitsfonds, zo wordt er bezuinigd op onderzoek naar de berging van radioactief afval. Ook komt een deel uit het Klimaat- en energiefonds.

"Reizen met het openbaar vervoer is goed voor het tegengaan van de uitstoot", zegt minister Van Veldhoven (Klimaat). "Er zat al geld in het Klimaatfonds voor maatregelen op het gebied van treinen en schone auto's. Dus daarom past het ook bij deze toepassing."

De Eerste en Tweede Kamer moeten nog instemmen met het plan. Staatssecretaris Bertram (Infrastructuur) vraagt ze dat met spoed te doen, omdat anders 21 juni niet gehaald kan worden.

Het kabinet is ook nog bezig om een goedkoper OV-abonnement voor de lange termijn te ontwikkelen. Daarmee worden ook de resultaten van dit 'klimaatticket' meegenomen.

De oud-burgemeester van Hendrik-Ido-Ambacht die verdacht wordt van het bezit van expliciete beelden van kinderen, wordt ook verdacht van jarenlange ontucht met een jongeman. Dat bevestigt zijn advocaat aan de regionale omroep Rijnmond.

Herman J. (77) was van 1996 tot 2011 burgemeester van de gemeente. De ontucht heeft volgens het Openbaar Ministerie zowel tijdens zijn burgemeesterschap als daarna plaatsgevonden. J. wordt verdacht van betasting van de man, die veel jonger was dan hijzelf. Zijn advocaat laat weten dat J. de nieuwe verdenking ontkent. "Het bewijs is heel dun", aldus advocaat Robert van der Laan.

J. werd in februari aangehouden, sindsdien zit hij vast. Op zijn apparatuur zouden naaktbeelden van kinderen staan. Hij zou het materiaal tussen 2023 en 2025 verzameld hebben.

Volgende week dinsdag is de eerste, inleidende zitting in Rotterdam. J. hoort dan of hij de inhoudelijke behandeling van de strafzaak in vrijheid mag afwachten.

De 68-jarige man in een rolstoel die gisteren omkwam op het station Amsterdam Bijlmer Arena is naar het spoor getrokken door de aanzuigende kracht van een passerende trein, zegt een politiewoordvoerder. De man uit Den Haag kwam zo tussen het perron en de trein terecht.

Uit onderzoek van de politie blijkt dat de man zich te dicht bij het spoor bevond. "De man stond in zijn rolstoel voorbij de veiligheidslijn op het perron toen een intercity passeerde", vertelt de woordvoerder.

Er was geen sprake van opzet of een misdrijf. "We kunnen bevestigen dat het om een noodlottig ongeluk gaat", aldus de woordvoerder. Er is eerste hulp verleend aan de man, maar dat mocht niet baten.

ProRail gaat onderzoek doen naar het ongeval, dat volgens een woordvoerder van de spoorbeheerder uniek is. "Bij ons weten is er hiervoor nog nooit een ongeluk gebeurd met als oorzaak aanzuigende werking van een trein", vertelt hij.

Extra druk

De eerste meldingen van het ongeval kwamen rond 15.00 uur binnen. Het treinverkeer heeft meerdere uren stilgelegen, maar kwam rond 18.00 uur weer op gang.

Vanwege werkzaamheden aan het spoor tussen Amsterdam en Utrecht is het station Bijlmer Arena momenteel niet volledig in gebruik. De perrons waar wel treinverkeer langskomt zijn daardoor extra druk. Er zijn geen signalen zijn dat het ongeval te maken heeft met de drukte op het perron.

Meerdere mensen waren getuige van het ongeluk. Getuigen kunnen via de politie in contact komen met Slachtofferhulp of kunnen zelf vragen om ondersteuning.

Na 33 jaar is het doek gevallen voor The Late Show, het best bekeken programma op de late avond op de Amerikaanse televisie. Stephen Colbert, die de show de afgelopen elf jaar presenteerde, zwaaide gisteravond af vanuit het Ed Sullivan Theater in New York.

"We hebben geluk gehad dat we dit de afgelopen elf jaar hebben mogen doen", zei Colbert. "Je kan dit niet voor lief nemen."

Vorige zomer werd bekend dat het programma van omroep CBS van de buis zou verdwijnen. Volgens CBS was dat om financiële redenen, het programma zou miljoenen dollars verlies maken.

Scherpe kritiek

Maar het besluit riep veel vragen op, omdat The Late Show van de programma's laat op de avond vaak het best bekeken was. In het eerste kwartaal van 2026 trok de show dagelijks gemiddeld 2,7 miljoen kijkers.

Colbert uitte in zijn talkshow regelmatig scherpe kritiek op president Trump. Volgens critici is dat de echte reden dat de show niet werd verlengd. Afgelopen zomer fuseerden CBS-moederbedrijf Paramount en Skydance Media en daarvoor was goedkeuring nodig van de regering-Trump.

Colbert zelf suggereerde dat de timing vragen opriep: in juli 2025 werd bekend dat The Late Show niet verlengd zou worden en een week later werd de fusie tussen Paramount en Skydance goedgekeurd.

Het afscheid zelf werd al weken geleden ingezet. De afgelopen periode kwamen grote namen langs: van Barack Obama en Oprah Winfrey tot de oorspronkelijke presentator David Letterman.

Vooraf was er nagenoeg niets bekend over de laatste aflevering, behalve dat die langer zou duren dan normaal. Collega-presentatoren Jimmy Kimmel en Jimmy Fallon besloten uit solidariteit hun eigen latenightshows over te slaan, zodat Colbert zo veel mogelijk kijkers zou trekken.

Paul McCartney en de paus

De slotaflevering opende met een monoloog van Colbert, waarin hij zijn team en het publiek bedankte voor de mooie jaren. Opvallend was dat de uitgesproken Colbert de naam Trump niet een keer noemde.

Verschillende beroemdheden, onder wie acteurs Ryan Reynolds, Bryan Cranston en Paul Rudd, kwamen langs in beeld. Ze grapten ieder te denken de laatste gast van Colbert te mogen zijn.

Die deed zelf alsof de paus zijn laatste gast zou zijn, maar Leo XIV zou op de valreep hebben afgezegd omdat hij "verkeerde snacks" had gekregen. Daarop verscheen Beatleszanger Paul McCartney, die vroeg: "En ik dan?".

Verder kwamen collega-talkshowhosts Jimmy Fallon, Jimmy Kimmel, Jon Stewart, Seth Meyers en John Oliver allemaal langs in de laatste aflevering. "We zijn gekomen om te zeggen dat we je zullen missen. Late night zal niet hetzelfde zijn zonder jou", zei Kimmel.

De aflevering eindigde met Paul McCartney die met het Beatles-nummer "Hello, Goodbye" na 33 jaar The Late Show het boek mocht sluiten.

Samen met zijn laatste gast deed Colbert het licht uit van de Late Show:

De 62-jarige Colbert volgde in 2015 talkshowicoon David Letterman op, die het programma sinds 1993 had gepresenteerd. Colbert, bekend van Comedy Central waar hij in The Colbert Report voornamelijk typetjes speelde, had grote schoenen te vullen.

De omslag kwam in 2016 toen Donald Trump voor het eerst de presidentsverkiezingen won. De dag na de verkiezingen sprak Colbert zijn publiek toe: "Blijf je uitspreken. Laat je nooit intimideren door wat er de komende vier jaar gebeurt."

Waar Letterman focuste op beroemdheden verschoof onder Colbert de interesse naar Washington en de politiek. Met hem won de show meerdere prijzen, waaronder vorig jaar de eerste Emmy voor het beste praatprogramma.

Geen talent

Wat Colbert nu gaat doen weet hij naar eigen zeggen zelf nog niet. Onlangs maakte hij bekend samen met zijn zoon een nieuwe Lord of the Rings-film te maken. Maar los daarvan, zei hij recent in een interview met het tijdschrift People, ligt er niets vast.

Trump op zijn beurt is blij dat Colbert "eindelijk weg" is bij CBS. "Ongelooflijk dat hij het zo lang heeft volgehouden! Geen talent, geen kijkcijfers, geen leven. Hij was als een dode", schrijft de president op zijn socialemediaplatform Truth Social.

Het Britse rechercheteam dat het vermeende wangedrag van Andrew Mountbatten-Windsor onderzoekt, roept getuigen op zich bij hen te melden. De politie zegt dat de deur openstaat voor iedereen die meer informatie heeft over mogelijk misbruik door de in ongenade gevallen voormalige prins.

De verdenking "wangedrag in een openbaar ambt" is een brede en ingewikkelde beschuldiging, zegt de politie, die verder gaat dan alleen de verdenking dat Andrew vertrouwelijke informatie zou hebben gedeeld met Jeffrey Epstein.

Plaatsvervangend hoofdcommissaris Oliver Wright is bang dat belangrijke getuigen zich nog niet hebben gemeld, omdat zij mogelijk denken dat het politieonderzoek zich alleen richt op de jarenlange vriendschap tussen Andrew en de Amerikaanse miljardair en veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein.

Rondleiding op Buckingham Palace

"Wangedrag in een openbaar ambt is een misdrijf dat verschillende vormen kan aannemen", benadrukt hij. Naast de Epstein-connectie onderzoekt de politie mogelijke gevallen van corruptie, seksueel misbruik en machtsmisbruik. Het onderzoek beperkt zich dus niet tot overtredingen waarvan alleen de Britse staat de dupe is. "We moedigen daarom iedereen met informatie aan om contact met ons op te nemen."

Er is al gesproken met diverse getuigen, zegt Wright. Dat heeft de politie een "aanzienlijke hoeveelheid informatie" opgeleverd.

Zo staat de politie in contact met de advocaat van een vrouw die in de Verenigde Staten woont. Die beweert dat de vrouw in 2010 door Epstein naar een residentie van Andrew is gestuurd om daar seks met hem te hebben. De volgende dag kreeg zij vervolgens een rondleiding op Buckingham Palace, schrijft de BBC. Zij zou toen in de twintig zijn geweest. De vrouw heeft nog geen aangifte gedaan.

Juist door de omvang en complexiteit van alle verdenkingen verwachten de autoriteiten dat het onderzoek nog veel tijd zal kosten. Britse media melden dat op zijn vroegst volgend jaar een beslissing zal worden genomen over het indienen van een aanklacht tegen de broer van koning Charles, die eind vorig jaar al zijn titels kwijtraakte en tegenwoordig door het leven gaat als Andrew Mountbatten-Windsor.

Enorme vergissing

Andrew is al lange tijd in opspraak: hij wordt ervan verdacht dat hij als speciaal handelsgezant vertrouwelijke informatie heeft doorgespeeld aan zijn vriend Epstein, die in 2019 in de cel een eind aan zijn leven maakte. De Amerikaanse Virginia Giuffre beschuldigde Andrew al eerder van seksueel misbruik, zij beëindigde haar leven vorig jaar.

Andrew ontkent alle beschuldigingen consequent. Zijn vriendschap met Epstein noemt hij "een enorme vergissing". Ook ontkent hij dat hij zichzelf heeft bevoordeeld in zijn lobbyfunctie als Brits handelsgezant in de jaren 2001 tot 2011.

Voorkeur voor ontwikkelde landen

Gisteren bracht de Britse regering documenten naar buiten waaruit blijkt dat wijlen koningin Elizabeth II zich in 2000 actief heeft bemoeid met de benoeming van haar zoon tot speciaal gezant voor het Verenigd Koninkrijk. Hoewel hij niet de kwalificaties had en op voorhand niet is gescreend, reisde hij jarenlang de wereld over om te lobbyen voor het Britse bedrijfsleven.

Hij gaf bij zijn aanstelling aan een voorkeur te hebben voor zakentripjes naar "vooral meer ontwikkelde landen". Door de vele vluchten die hij maakte, luidt een van zijn bijnamen Airmiles Andy.

De verdenking dat hij vertrouwelijke informatie heeft gelekt naar Epstein leidde in februari tot zijn geruchtmakende arrestatie. Hij zat uiteindelijk twaalf uur vast.

Het moet een groot feest van vrede worden: de Sudeten-Duitse Dag. Tijdens dit jaarlijkse evenement wordt de cultuur gevierd van de ruim drie miljoen Duitstaligen die tot 1945 in het huidige Tsjechië en Slowakije woonden en na de oorlog werden verdreven.

Dit weekend vindt het festival voor het eerst niet in Duitsland of Oostenrijk plaats, maar in de oude Heimat: in Tsjechië. Tot woede van de Tsjechische regering.

Premier Babis noemt het evenement een 'vergissing', minister van Buitenlandse Zaken Macinka waarschuwt dat hooggeplaatste Duitse gasten "geen fijne dag zullen hebben". Het Tsjechische parlement heeft een extreemrechtse motie tegen het evenement aangenomen, de oppositie boycotte de stemming.

Etnische zuivering

Het festival, dat vandaag begint en tot en met maandag duurt, staat daarom onder hoogspanning. Er worden protesten verwacht van extreemrechtse én communistische bewegingen. "Het feest is juist bedoeld als verzoening, als teken tegen nationalisme", vertelt Bernd Posselt, voorzitter van de Sudeten-Duitse Vereniging.

Onder de Duitse afgevaardigden zijn onder meer de Beierse premier Markus Söder (CSU) en minister Dobrindt van Binnenlandse Zaken (CSU). Zij zeggen juist een signaal te willen afgeven van "goed nabuurschap".

Voor de Tweede Wereldoorlog woonden zo'n drie miljoen Duitstalige mensen in het toenmalige Tsjechoslowakije. Na de annexatie door nazi-Duitsland in 1938 was deze groep relatief trouw aan de bezetter. Na de oorlog werden als wraak alle Duitstalige bewoners, ongeacht politieke kleur, verdreven op basis van de zogenoemde Beneš-decreten.

Deze etnische zuivering ging gepaard met lynchpartijen, verkrachtingen en uitputting door zogeheten dodenmarsen naar Duitsland en Oostenrijk. Tienduizenden kwamen om het leven, bezittingen werden geconfisqueerd.

De meeste Sudeten-Duitsers kwamen in Beieren terecht. Daar werd in 1950 de eerste Sudeten-Duitse Dag gehouden, met de leus "Geef ons ons vaderland terug". In daaropvolgende jaren trok het pinksterevenement naar eigen zeggen honderdduizenden bezoekers. "Wij waren vreemden in Duitsland", vertelt Posselt (69). "Onze cultuur is meer Tsjechisch dan Duits. Dat gingen we samen vieren."

De nadruk lag vooral op de cultuur, maar de organisatie is ook altijd politiek geweest. In de jaren van de Koude Oorlog bood de Sudeten-Duitse Vereniging ook actief hulp aan verzetsgroepen achter het IJzeren Gordijn.

Machtswisseling

Het idee om het evenement eens in Tsjechië te organiseren, ontstond al in de jaren 90. "Ik heb altijd gezegd: goed idee, maar alleen op uitnodiging van de Tsjechen. Toen dat vorig jaar gebeurde, was dat een groots en emotioneel moment." De stad Brno, die voor de oorlog een grote Duitse gemeenschap kende, is gastheer van het evenement.

Kort na de uitnodiging vond de machtswisseling in Tsjechië plaats. De centrumrechtse, pro-Europese regering heeft plaatsgemaakt voor de populist Babis, die regeert met radicaal- en extreemrechts. Zij veroordelen de Sudetenbijeenkomst als "relativering van nazimisdaden" en een poging om gesprekken over eigendom en schadevergoedingen op de agenda te brengen.

De Sudeten-Duitse Vereniging keert zich niet meer tegen de Beneš-decreten. "Al decennia niet meer", zegt Posselt. Duitsland mag bovendien verdragsrechtelijk geen bezwaar maken tegen de naoorlogse onteigeningen en verdrijvingen.

In Duitsland wil vooral de rechts-radicale AfD dat de decreten worden ingetrokken. "Zij noemen mij daarom een verrader en een verkapte Tsjech. Tegelijk zeggen de Tsjechische rechts-radicalen dat ik een revanchist ben", vertelt Posselt. "Ze zeggen het tegengestelde, maar werken eigenlijk samen. Radicaal-rechts is tegen ons omdat we pro-Europees zijn."

Lichtpuntje

Premier Babis probeerde zich afzijdig te houden. Hij geldt als pragmaticus, die vooral de goede economische betrekkingen met Duitsland niet wil beschadigen. Bij een bezoek aan Beieren in februari zei hij nog dat zijn regering zich niet over het evenement uitlaat. Maar onder druk van zijn coalitiepartners keerde hij zich deze maand toch tegen de organisatie.

Tegelijkertijd spreekt de voltallige oppositie, president Pavel en een groep Tsjechische schrijvers hun steun uit voor het Sudeten-Duitse festival. Dat is het enige lichtpuntje aan de ophef, zegt Posselt. "Het zorgt voor aandacht voor onze zaak."

Voor hem mag de onrust de stemming niet drukken. Gisteravond was er een Holocaustherdenking, vanaf vandaag staat het weekend in het teken van muziek en dans, lezingen en toespraken. "Verzoening is niet alleen feest, maar ook noeste arbeid."

Zo'n 110 tot 120 asielzoekers die niet terechtkonden bij de overvolle opvanglocatie in Ter Apel, hebben de nacht doorgebracht in een sporthal in het Drentse Gieten. Burgemeester Hiemstra van Aa en Hunze, de gemeente waar Gieten onder valt, ziet dat het geen structurele oplossing is, maar schiet graag te hulp.

De asielzoekers zijn met een bus overgebracht:

Rond 23.30 uur kwamen de asielzoekers aan, vanmorgen zijn ze weer teruggekeerd naar het aanmeldcentrum in Ter Apel. "Ik kreeg om 20.30 uur het verzoek van de burgemeester van Westerwolde of wij die opvang konden regelen", vertelt Hiemstra. "Uiteindelijk zijn er vanaf 22.30 uur bedjes opgezet."

De groep verbleef vannacht in een sporthal, waar voorzieningen als douches en toiletten al aanwezig waren. Ook waren er stopcontacten om telefoons op te laden. Het Rode Kruis regelde andere basisbehoeften, zoals tandenborstels en kussens. Er was geen eten beschikbaar.

Geen menswaardige oplossing

"Het is geen ideale oplossing, maar mensen in het gras laten slapen vinden wij nog erger", vertelt Hiemstra. Aa en Hunze hielp buurgemeente Westerwolde een aantal jaar geleden ook al eens uit de brand. "Ook nu hebben we weer gezegd: als de noodzaak er is, dan kun je een beroep op ons doen." Toch was ook dit een oplossing voor een enkele nacht, evenals de overnachting in Stadskanaal afgelopen woensdag.

De gemeente bereidt zich al voor op een nieuw verzoek vanuit de buurgemeente. "We hebben al een schema gemaakt. Wanneer is de sporthal beschikbaar? Wanneer kan het echt niet?", aldus Hiemstra. "En als dat verzoek nogmaals komt, gaan we er gewoon opnieuw naar kijken. Als het voor ons mogelijk is, zullen we dat doen."

Hiemstra is het met het Rode Kruis eens dat het iedere nacht verschepen van mensen naar een andere slaapplek geen menswaardige en structurele oplossing is. Aa en Hunze vangt zelf dan ook al asielzoekers op in een opvang. "Bij ons gaat het gewoon goed. Dat moet ook op andere plekken in het land georganiseerd worden."

Tekst en uitleg

Ondertussen werkt minister Van den Brink van Asiel en Migratie aan een oplossing voor de langere termijn. Hij gaat de gemeenten houden aan de uitvoering van de spreidingswet. Gemeenten die de komende jaren geen opvanglocaties leveren moeten daar op korte termijn "tekst en uitleg" over geven.

"De wet geldt voor iedere Nederlander en in het bijzonder voor bestuurders in dit land", zei Van den Brink voorafgaand aan de wekelijkse ministerraad. Gemeenten die geen goede reden hebben om zich niet aan de wet te houden komen onder bestuurlijk toezicht.

"Met de spreidingswet los je niet morgen het probleem van noodlocaties op", zegt Van den Brink. Hij wil de stilstand onder het vorige kabinet zo snel mogelijk inlopen. "Ik kan niet wegpoetsen wat er de afgelopen jaren is gebeurd, dus ik wil het snel maar wel zorgvuldig doen."

Bij twee afzonderlijke schietpartijen aan de noordkust van Honduras zijn gisteren zeker 25 mensen om het leven gekomen. Onder de doden zijn zes politieagenten, melden de autoriteiten.

De eerste schietpartij vond plaats op een plantage in de gemeente Trujillo, in het noorden van het land. Daar werden volgens het Openbaar Ministerie zeker negentien arbeiders doodgeschoten door gewapende aanvallers.

Bij een tweede dodelijke schietpartij, in de gemeente Omoa, vlak bij de grens met Guatemala, werden zes politieagenten doodgeschoten. Onder hen was een hoge politiefunctionaris. Volgens de politie hoorden de agenten bij een anti-bende-eenheid en werden zij aangevallen terwijl zij vanuit de hoofdstad Tegucigalpa onderweg waren naar Omoa.

Volgens een woordvoerder van de politie verloopt het vaststellen van het exacte aantal slachtoffers in Trujillo moeizaam, onder meer omdat familieleden lichamen van slachtoffers al hebben meegenomen.

Het ministerie van Veiligheid meldt dat politie en leger extra troepen sturen naar beide gebieden. Ook worden speciale onderzoeksteams samengesteld met forensische experts en aanklagers.

Het motief voor de aanvallen is nog onduidelijk, maar het noorden van Honduras is al jarenlang het toneel van aanhoudende conflicten over land. Mensenrechtenorganisaties slaan vaak alarm over het geweld tegen milieuactivisten en verdedigers van landrechten in het gebied.

Honduras kampt ook al jaren met zwaar geweld dat samenhangt met bendes en internationale drugshandel. Hoewel het moordcijfer de afgelopen jaren sterk is gedaald, behoort het land nog altijd tot de gevaarlijkste van Latijns-Amerika.

Noodtoestand

Internationale mensenrechtenorganisaties zoals de Verenigde Naties hebben kritiek op de harde aanpak van misdaad van de Hondurese overheid. Volgens hen heeft de militarisering van de misdaadbestrijding geleid tot mensenrechtenschendingen. Burgers worden gemarteld, verdwijnen of worden buitengerechtelijk geëxecuteerd.

Begin dit jaar liep een drie jaar durende noodtoestand af. Daarbij werden bepaalde grondrechten opgeschort en kregen veiligheidsdiensten extra bevoegdheden.

Cuba is een 'nationaal veiligheidsrisico' voor de Verenigde Staten, zegt de Amerikaanse buitenlandminister Rubio, die de mogelijkheid van een militaire interventie openliet. Ook president Trump heeft opnieuw dreigende taal richting Havana gesproken.

De nieuwe dreiging komt nadat deze week de voormalige Cubaanse president Raúl Castro werd aangeklaagd in de VS, omdat hij opdracht zou hebben gegeven tot het neerhalen van twee burgervliegtuigen in 1996, waarbij vier Amerikaanse staatsburgers omkwamen.

Castro wordt beschuldigd van onder meer samenzwering om Amerikanen te doden en moord. De VS verwacht dat hij "uit eigen wil of op een andere manier" naar de Verenigde Staten komt. De huidige Cubaanse president Miguel Díaz-Canel veroordeelde de aanklacht als een politieke stunt om "de dwaasheid van een militaire agressie tegen Cuba te rechtvaardigen".

Trump zei in gesprek met verslaggevers op het Witte Huis dat Amerikaanse presidenten al decennialang hebben overwogen om "iets aan Cuba te doen". Hij sprak van een mislukt land. "Andere presidenten hebben er 50, 60 jaar naar gekeken om er iets aan te doen, maar het lijkt erop dat ik degene zal zijn die het doet."

Diplomatieke oplossing

Rubio, zelf zoon van Cubaanse migranten, zei dat Cuba al jaren een bedreiging vormt voor de nationale veiligheid van de VS. Volgens hem komt dat door de banden van het communistische regime met "vijanden van de VS" en geldt het land als "een van de belangrijkste sponsors van terrorisme in de regio".

Hij acht de kans op een vreedzame, diplomatieke overeenkomst met de Cubaanse regering "niet groot". Op de vraag of de VS overweegt om geweld te gebruiken om het politieke systeem in Cuba te veranderen, zei Rubio dat Trump "altijd de mogelijkheid heeft om alles te doen wat nodig is om het nationale belang te ondersteunen en te beschermen". Tegelijkertijd benadrukte hij dat diplomatie "de voorkeur blijft genieten".

De Cubaanse minister van Buitenlandse Zaken Rodríguez betichtte zijn Amerikaanse ambtgenoot van leugens en beschuldigde Amerika van een "meedogenloze en systematische aanval" op Cuba. Volgens hem heeft Cuba nooit een bedreiging gevormd voor de VS.

Brandstofcrisis en stroomuitval

Cuba kampt met grote tekorten aan voedsel, medicijnen en brandstof en de stroom valt regelmatig langdurig uit. De crisis is verergerd door een Amerikaanse olieblokkade, die brandstofleveringen aan het land vrijwel heeft stilgelegd. Trump dreigt al sinds de afzetting en ontvoering van de Venezolaanse president Maduro in januari met militaire actie in Cuba.

Sinds gisteren geldt een strenger Nederlands reisadvies voor Cuba. De kleurcode was geel en is nu oranje. Het advies is om alleen noodzakelijke reizen naar het land te maken, bijvoorbeeld voor een uitvaart of dringende werkgerelateerde zaken.

Er komt een niet-bindend referendum over onafhankelijkheid van de Canadese provincie Alberta. De volksstemming zal in oktober plaatsvinden.

Separatisten in de olierijke provincie haalden na een maandenlange campagne meer dan 300.000 handtekeningen op met een burgerinitiatief. Een petitie waarin staat dat Alberta bij Canada moet blijven, werd meer dan 400.000 keer ondertekend. Peilingen laten consequent zien dat ongeveer een derde van de inwoners van Alberta voorstander is van zelfstandigheid.

Niet-bindend

De vraag die de bevolking in oktober wordt voorgelegd is of Alberta bij Canada moet blijven of dat er op basis van de grondwet juridische stappen moeten worden gezet om een bindend referendum over een afsplitsing te houden.

De premier van de provincie Danielle Smith zegt dat het referendum niet gaat over afsplitsing van Canada, maar meer over de vraag of een bindend referendum daarover noodzakelijk is.

"Laat ik duidelijk zijn. Ik ben er voorstander van dat Alberta bij Canada blijft en zo zou ik stemmen over afscheiding in een referendum. Zo denkt mijn regering er ook over."

Mocht het tot een bindend referendum komen waarin de meerderheid voor afscheiding stemt, dan is Alberta nog niet meteen onafhankelijk. Daarover zou dan onderhandeld moeten worden met de federale regering. In 1998 oordeelde het Canadese Hooggerechtshof dat provincies niet eenzijdig de onafhankelijkheid mogen uitroepen.

Test voor eenheid

Het referendum is de eerste test voor de eenheid van het land in decennia. In 1995 stemde de Franstalige provincie Quebec op een haar na voor onafhankelijkheid. Na die stemming voerde de federale overheid wetgeving door die het parlement het laatste woord geeft over de formulering van een voorgesteld referendum. Ook werden er voorwaarden gesteld waaraan moet worden voldaan voordat gesprekken over onafhankelijkheid met de federale overheid kunnen starten.

Het zal de eerste keer zijn dat een andere provincie dan Quebec de vraag over onafhankelijkheid aan inwoners voorlegt. Alberta ligt in het westen van Canada en telt ongeveer 5 miljoen inwoners.

Het referendum komt op het moment dat premier Carney probeert een sterk front te vormen tegen de Amerikaanse importheffingen en er verder onderhandeld wordt over de handelsovereenkomst tussen de VS, Mexico en Canada.