NOS Nieuws - Algemeen

Minister Sterk van Langdurige Zorg zegt dat bezuinigingen op langdurige zorg voor ouderen en gehandicapten van de baan zijn. Volgens haar is er de komende jaren voldoende geld voor ouderenzorg en gehandicaptenzorg, zo blijkt uit nieuwe berekeningen van het ministerie.

In een brief aan de Tweede Kamer gaat de minister in op zorgen uit de Tweede Kamer over kortingen op de Wet Langdurige Zorg, zoals die in het coalitieakkoord staan opgeschreven. Ook moest dit kabinet nog oude bezuinigingsplannen doorvoeren van het vorige kabinet-Rutte IV en het kabinet-Schoof.

Groeien

Minister Sterk zet een streep door deze oude bezuinigingen en stelt dat er nu tot 2031 1,6 miljard vrijkomt voor gehandicaptenzorg, 3,9 miljard euro voor de ouderenzorg en bijna een half miljard voor de langdurige ggz.

Ze voorspelt dat de gehandicaptenzorg met 1,9 procent en de ouderenzorg met 3,2 procent kan groeien in de periode tot 2031. En dat zou voldoende moeten zijn, is het idee.

Van de baan

Sterk zegt in een brief aan de Tweede Kamer dat ze voorlopig wil afzien van "tariefmaatregelen", dat zijn kortingen op een groeiend budget, bezuinigingen dus eigenlijk.

"Met de beschikbaar gestelde financiële middelen kunnen we met elkaar aan de slag om afspraken te maken over hoe we gaan groeien op een manier die voor patiënten en medewerkers het beste werkt", aldus de minister. "De bezuinigingen op specifieke onderdelen zijn van de baan. Mijn voorstel bevat precies nul financiële verrassingen."

In de Tweede Kamer was dus al veel verzet tegen de bezuinigingen in de ouderenzorg en de gehandicaptenzorg, zowel in een instelling als thuis. In mei lukte het de Tweede Kamer al een geplande besparing van 171 miljoen euro te blokkeren voor 2027, omdat zo'n kwetsbare sector volgens de meerderheid niet met minder geld geconfronteerd moet worden.

Voldoende

Sterk heeft nu gekeken hoeveel geld er de komende jaren eigenlijk precies naar de ouderenzorg, de gehandicaptenzorg en ook de langdurige ggz gaat en hoeveel geld er tot 2031 nodig is.

"Als je alles bij elkaar optelt en aftrekt komt er voldoende extra geld bij om de ouderenzorg en de gehandicaptenzorg door te laten groeien in de komende jaren zoals ze in de afgelopen jaren zijn gegroeid", stelt de minister.

In het coalitieakkoord staat nog wel een korting van 990 miljoen in 2031, maar die is in deze berekening meegenomen. "Meer extra geld is er niet. Maar wat we ervoor krijgen is super waardevol. De langdurige zorg groeit in de komende jaren gewoon door, zoals in de afgelopen jaren."

Later zal duidelijk worden of de Tweede Kamer en de sector het met de berekeningen van de minister eens zijn.

Op de A9 bij Akersloot is vanmiddag een trailer met daarin een paard op zijn kant terechtgekomen. De automobilist is ongedeerd, laat de politie weten aan NH. Het paard is inmiddels uit de trailer gehaald, hoe het dier eraan toe is is niet bekendgemaakt.

Het ongeluk gebeurde rond 14.45 uur. Er kwamen hulpdiensten op af, waaronder een dierenarts.

Weg weer vrij

Vanwege het ongeluk en de nasleep ervan waren in zuidelijke richting lange tijd twee rijstroken afgesloten. Daardoor ontstond een file van meer dan een uur. Ook op de andere rijbaan was vertraging. Inmiddels is de weg weer vrijgegeven.

Waardoor het ongeluk is gebeurd, is nog onduidelijk.

Van de trouwlocatie van Taylor Swift tot de uitslag van verkiezingen en zelfs oorlogen. Op voorspellingsmarkten wordt op gebeurtenissen gewed die nog moeten plaatsvinden. Volgens de platforms zijn het plekken waar mensen de toekomst proberen te voorspellen, volgens anderen is het gewoon gokken. Intussen gaan er miljarden dollars in om.

In deze aflevering van De Dag vertelt schrijver en theatermaker Martin Rombouts over hoe aantrekkelijk de voorspellingsmarkten kunnen zijn. Hij zette veel geld in op de sites tijdens onderzoek voor zijn nieuwe boek. "Een van de dingen waar ik veel geld aan heb verdiend is of Taylor Swift zwanger zou zijn in 2025. Daar deed ik heel veel onderzoek voor, ik keek bijvoorbeeld naar haar Instagram-posts en mediaoptredens om te kijken of ik haar wijn zag drinken. Als dat zo was, wist ik: dan zal ze waarschijnlijk de komende drie maanden niet zwanger zijn."

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Economieverslaggever Nik Wouters legt uit hoe de de wereld achter de voorspellingsplatforms als Polymarket en Kalshi eruit ziet. Volgens hem is het risico op handel met voorkennis op de platforms groot, en is er amper controle. "Tegen extreme voorbeelden wordt wel opgetreden, maar je weet niet wat we niet zien. En er is zó veel waar je op kunt wedden, er gebeurt altijd wel iets."

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl.

Presentatie en montage: Bart Tuinman
Redactie: Lisa Konings en Dagmar Mul
Eindredactie: Rosanne Sies

Sony stopt vanaf januari 2028 met de productie van PlayStation-games op fysieke schijven. Nieuwe spellen voor PlayStation-consoles zijn vanaf dat moment alleen nog digitaal verkrijgbaar via de PlayStation Store of als downloadcode bij winkels.

Volgens Sony past het besluit bij de veranderende voorkeuren van consumenten en de entertainmentindustrie. Het bedrijf zegt in een bericht dat de voorkeur voor digitale games onder consumenten inmiddels veel groter is dan die voor fysieke schijven.

Nadelen voor gamers

Voor gamers lijkt de aanstaande overstap ook nadelen te hebben. Fysieke games zijn soms goedkoper dan digitale versies en kunnen tweedehands worden gekocht, verkocht of uitgeleend. Dat is vanaf 2028 bij nieuwe PlayStation-games dus niet meer mogelijk.

Ook worden spelers met de koerswijziging afhankelijker van Sony's digitale winkel en servers. Als een digitale winkel op termijn verdwijnt, is het minder vanzelfsprekend dat gekochte spellen beschikbaar blijven.

PS3 en Vita

De aankondiging komt op dezelfde dag dat Sony bekendmaakte dat het juli volgend jaar stopt met de verkoop van games via de PlayStation Store op de in 2007 uitgekomen PlayStation 3 en de draagbare PlayStation Vita uit 2012.

Volgens Sony kunnen de oudere consoles de benodigde updates voor onder meer betalingen en winkelveiligheid niet langer op het vereiste niveau ondersteunen. Eerder gekochte games blijven na de sluitingsdatum nog wel te downloaden.

"We begrijpen dat dit nieuws teleurstellend kan zijn voor PS3- en PS Vita-spelers", schrijft Sony-topman Sid Shuman in een verklaring. "De PS3 en PS Vita vertegenwoordigen een belangrijk tijdperk in onze PlayStation-geschiedenis, dus dit was geen gemakkelijke beslissing."

Of je nu een appartement of studio wilt huren, de kans is groot dat je moet concurreren met tientallen of zelfs honderden anderen of ineens wordt overboden. Twee jaar na de invoering van de Wet betaalbare huur is het voor huurders nóg lastiger geworden om ertussen te komen.

Uit cijfers en een rondgang van de NOS langs organisaties en verhuurmakelaars blijkt dat het sentiment over de kansen van woningzoekenden alleen maar negatiever is geworden.

Dat heeft te maken met het grote aantal verkochte huurwoningen door particulieren. Verhuren werd voor velen financieel onaantrekkelijk, dus besloten verhuurders te verkopen.

Dat 'uitponden' kwam in een stroomversnelling rond 1 juli 2024, toen de Wet betaalbare huur inging. Er gingen nieuwe regels gelden op de huurmarkt, zoals een puntensysteem voor maximale huur. Daarbovenop maakte de Wet vaste huurcontracten een einde aan tijdelijke huurcontracten.

Wat mag een middenhuurwoning kosten?

Een middenhuurwoning mag in 2026 tussen 932,93 en 1228,07 euro per maand kosten.

Alles daaronder telt als sociale huurwoning, alles daarboven als vrijesectorwoning.

Doelstelling niet gehaald

De ambities waren toen groot. "Hiermee kunnen meer mensen een betaalbare huurwoning krijgen met een huurprijs die past bij de kwaliteit van de woning", stond in het wetsvoorstel.

Maar twee jaar later lijkt dat doel ver weg. Het Kadaster zag dat sindsdien een op de zes particuliere verhuurders ermee stopte. Zij verkochten zo'n 55.000 huurwoningen, terwijl ze maar iets meer dan 4000 voormalige koopwoningen opkochten.

Juist die woningen die het ministerie betaalbaar wilde maken en dus volgens het nieuwe puntenstelsel in de sociale sector of de middenhuur terecht zouden komen, werden verkocht.

Het verschil tussen het aantal woningen dat particulieren de afgelopen jaren kochten en verkochten is groter dan wat bedrijfsmatige verhuurders bijbouwden en aankochten. Dat leidde ertoe dat er minder huurwoningen op de markt beschikbaar zijn.

Verschillende verhuurmakelaars zagen hun aanbod van middenhuurwoningen opdrogen. "Sinds die wet merken wij een enorme omslag", zegt Elisabeth Immink van Makelaardij Stek.

Giftige cocktail

Volgens Immink is het huuraanbod door een combinatie van de Wet betaalbare huur, de stijgende kosten van het onderhoud, de gemeentelijke belasting en de belasting in box-3 flink teruggevallen.

Dat is voor veel verhuurders een giftige cocktail die leidt tot verkopen, zegt Edward Touw van verhuurdersorganisatie VastgoedBelang.

Hoewel het erop lijkt dat er nu wat minder huurwoningen worden verkocht, denkt Touw dat de nadelige gevolgen voor huurders nog aanhouden. "Doordat veel tijdelijke contracten in juni aflopen, gaat de uitpondbeweging later dit jaar wel iets afnemen, maar ook daarna blijft het aantal beschikbare huurwoningen laag", zegt Touw.

Gevolgen vrije sector

"Het is de afgelopen jaren aanzienlijk moeilijker geworden om een geschikte huurwoning te vinden, zeker in het betaalbare segment", zegt Yvon van der Pas van Pas Verhuurt. Zodra een betaalbare woning online komt, ontvangt ze binnen enkele uren tientallen tot honderden reacties.

Vooral starters, alleenstaanden en jonge gezinnen ondervinden volgens haar grote problemen bij het vinden van een woning, terwijl de wet juist bedoeld was om die groep aan een huurwoning te helpen.

Tegelijkertijd ziet ze dat de druk op de vrije sector daarmee is toegenomen. "De huurprijzen van de nog wel beschikbare woningen, zijn fors gestegen. De wet heeft voor veel woningzoekenden dus niet geleid tot meer betaalbare huurwoningen, maar juist tot een kleiner aanbod", zegt Van der Pas.

Toch benadrukt de Woonbond de positieve kant van de wet, want hij geeft meer rust voor huurders die al een woning hebben. "Daar doet de wet wel wat 'ie belooft", zegt Mathijs ten Broeke van de Woonbond. "De huurprijs komt nu veel meer overeen met wat de woning echt waard is."

Als huurder sta je door het puntensysteem en het recht op een vast huurcontract sterker. Als je er tussenkomt, is het fijn wonen.

Corporaties en investeerders

Tegenover de particuliere verhuurder, staan de woningcorporaties en institutionele investeerders, zoals pensioenfondsen. Zij willen wel investeren in de middenhuur, ook in grote aantallen.

Woningcorporaties bouwden afgelopen jaar ruim 2000 huurwoningen meer dan het jaar ervoor. Ze willen bovendien de komende vier jaar bijna 20.000 middenhuurwoningen realiseren. Institutionele investeerders willen er 11.000 per jaar bouwen.

Alleen moet er dan wel een gunstig investeringsklimaat zijn. Aedes, de vereniging van woningcorporaties, waarschuwde zijn doelen niet te halen als de vennootschapsbelasting niet wordt verlaagd.

De Monitor Investeringsklimaat concludeerde dat de middenhuurmarkt dit jaar niet aantrekkelijk genoeg is voor beleggers. Het is dus maar de vraag in hoeverre die woningen er ook echt komen.

Aanpassingen in de wet

Om de verkoopgolf van de afgelopen twee jaar af te remmen, wil minister Boekholt-O'Sulivan de wet aanpassen. Door het puntensysteem te verruimen, mag straks bijvoorbeeld de WOZ-waarde van een woning zwaarder meetellen voor het bepalen van de huur. Om verhuurders meer flexibiliteit te geven, wil de minister bovendien meer tijdelijke huurcontracten mogelijk maken.

Uit een ledenonderzoek van VastgoedBelang blijkt dat particuliere verhuurders dat een kleine stap in de goede richting vinden. Gemeenten, Aedes en de Woonbond riepen de minister op om de wet eerst goed te evalueren, voordat ze aanpassingen doet.

Op het stikstofdebat in de Tweede Kamer zijn veel belangstellenden afgekomen. In de Kamer wordt gedebatteerd over de stikstofplannen die het kabinet vrijdag presenteerde. Ze moeten leiden tot minder uitstoot, in ieder geval bij natuurgebieden.

Vooral voor veehouders hebben de plannen grote gevolgen. De publieke tribune zit helemaal vol met belangstellenden uit de beroepsgroep. Mensen die er niet meer bij passen zitten in een zaal met beeldscherm. Een aanwezige werd afgevoerd omdat zij naar het kabinet schreeuwde.

Voor het gebouw zijn twintig tractoren aangekomen. Daar was vooraf door de Nederlandse Melkveehouders Vakbond een afspraak over gemaakt met burgemeester Van Zanen van Den Haag. Het moest gaan om een "symbolische" aanwezigheid.

Andere tractoren die op weg waren naar het Kamergebouw zijn door de politie op basis van een noodbevel ver buiten het centrum tegengehouden. Er zijn vijf personen aangehouden zegt de politie.

Vlak bij het Kamergebouw kwamen twintig tractoren op de afgesproken plek aan:

In het Kamergebouw liepen de gemoederen tussen Kamerleden bijna hoger op dan daarbuiten. Volgens BBB-Kamerlid Van der Plas worden door de stikstofplannen van het kabinet duizenden boeren kapotgemaakt.

"Het betekent feitelijk gewoon halvering van de veestapel. De natte droom van D66", zei Van der Plas. Zij maakt zich boos om de uitspraak van Pro-leider Klaver gisteren, dat zijn partij de stikstofplannen van het kabinet alleen steunt als die niet worden afgezwakt.

SGP-Kamerlid Flach wil graag met BBB voorstellen maken om delen van de plannen te veranderen en zo met de partijen 'op rechts' een alternatief voor Pro te bieden. BBB heeft elf zetels in de Eerste Kamer en dus veel macht. Maar dat betekent water bij de wijn doen en de vraag is of BBB daartoe bereid is.

BBB wil bijvoorbeeld geen bufferzones van een kilometer en ook de limiet van 2,6 koeien per hectare in 2035 "moet eruit". Dat is zo'n beetje de kern van de kabinetsplannen. Daar kunnen D66, VVD en CDA niet mee akkoord gaan.

Punten uit de stikstofplannen

Pro-Kamerlid Bromet werd kritisch bevraagd en moest zichzelf en haar partijstandpunt verdedigen. "Ik haat geen boeren, ik woon tussen de boeren, ik spreek met boeren, ik word gebeld door boeren die zeggen: u heeft gelijk", zei Bromet. "Wij willen uit dit rondje dat al zeven jaar gedraaid wordt."

Bromet gaf wel een opening om de kabinetsplannen bij te stellen. Boeren in de buurt van natuurgebieden die de afgelopen jaren al veel vee hebben weggedaan en kleinschaliger en met minder uitstoot zijn gaan werken moeten niet nog een keer doelstellingen opgelegd krijgen. "De voorbeeldboeren willen we graag behouden", zei Bromet.

Met de 20 zetels van Pro en de 66 van de minderheidscoalitie van D66, VVD en CDA komt het aantal Tweede Kamerzetels dat de maatregelen steunt op 86 van de 150. In de Eerste Kamer komen de coalitiepartijen met Pro tot 36 van de benodigde 38 zetels. Met steun van bijvoorbeeld SP, Volt of de PvdD is daar ook een meerderheid.

In totaal komen zestien Kamerleden aan het woord. En daarna minister Van Essen (D66) van Landbouw. Naar verwachting duurt het debat tot laat in de avond.

Het debat is live te volgen via nos.nl en NPO Politiek en Nieuws.

De 15-jarige die wordt verdacht van de dubbele moord op diens ouders in Meerstad blijft in elk geval nog negentig dagen vastzitten. Dat heeft de raadkamer van de rechtbank in Groningen besloten.

De verdachte werd op 18 juni aangehouden, kort nadat de politie de lichamen van de ouders levenloos had aangetroffen in hun huis.

De politie drong die nacht de woning binnen, nadat er alarm was geslagen door ouders van schoolgenoten, met wie de verdachte een foto had gedeeld van de overleden ouders, meldt RTV Noord.

Terughoudend met informatie

Omdat de verdachte minderjarig is, zijn de politie en het Openbaar Ministerie terughoudend met het geven van verdere informatie over wat zich in de woning heeft afgespeeld.

Het is nog niet bekend wanneer de tiener voor de kinderrechter komt. Als het zover is, zal dat achter gesloten deuren zijn vanwege de leeftijd.

Canada doet volgend jaar mee aan het Eurovisie Songfestival in Bulgarije. Dat maakten de EBU en Canada's publieke omroep vandaag bekend.

Het nieuws komt na een turbulent jaar waarin vijf landen, waaronder Nederland, besloten niet mee te doen omdat Israël niet werd geboycot.

Canada is het eerste nieuwe land dat zich aansluit bij het Eurovisie Songfestival sinds Australië in 2015. Later dit jaar zal de publieke omroep CBC/Radio-Canada bekendmaken hoe hun artiest wordt gekozen.

Vorige week werd al bekend dat CBC/Radio-Canada lid was geworden van de EBU, het samenwerkingsverband van publieke omroepen dat het songfestival organiseert. Sindsdien hing het nieuws al in de lucht.

Céline Dion

Het Eurovisie Songfestival is populair in Canada. Bij de vorige editie hoorde Canada bij de drie niet-deelnemende landen ('Rest of the World') die de meeste stemmen uitbrachten. Nederland zat daar ook bij. Canada's bekendste zangeres en superster Céline Dion, geboren in Quebec, was in 1988 winnaar van het Eurovisie Songfestival. Dat was overigens wel als vertegenwoordiger van Zwitserland, dat haar had gevraagd.

Het is nog onbekend of Nederland in 2027 weer zal deelnemen aan de 71e editie van het liedjesfestijn. De deur staat open voor een terugkeer, zei songfestivaldirecteur Martin Green dit jaar in Wenen bij de uitgedunde editie.

Het kookadvies voor kraanwater, dat vorige maand werd afgegeven in de Drechtsteden, blijkt achteraf onnodig te zijn geweest. Waterbedrijf Evides zegt dat door "een menselijke fout" in het laboratorium de verkeerde meetwaarde is doorgegeven.

Uit een evaluatie blijkt nu dat het drinkwater gedurende de hele periode aan alle wettelijke normen heeft voldaan, meldt omroep Rijnmond.

Zo'n 200.000 inwoners van Dordrecht, Zwijndrecht en Hendrik-Ido-Ambacht kregen op 12 juni het advies om het kraanwater eerst drie minuten te koken voordat ze het zouden gebruiken om te drinken, koken of om tanden te poetsen. Evides besloot daartoe nadat bij een controle de E. coli- (of poep)bacterie zou zijn aangetroffen in het drinkwater.

Grimmig

Het advies werd afgegeven voor drie dagen en leidde bij de supermarkten tot een run op flessen en pakken water. Bij een supermarkt in Dordrecht moest de politie eraan te pas komen nadat de sfeer grimmig was geworden. Volgens ooggetuigen duwden volwassenen daar kinderen opzij om een pak water te bemachtigen.

Opmerkelijk genoeg werd het kookadvies al na een dag, dus op 13 juni, weer ingetrokken. Evides besloot daartoe nadat bij nieuwe "zorgvuldige" metingen de E. coli-bacterie niet was aangetoond.

Laboratoriumwaarde

Toen al zeiden deskundigen dat de E. coli waarschijnlijk nooit in het kraanwater heeft gezeten in de Drechtsteden. Uit een evaluatie van het waterbedrijf blijkt nu inderdaad dat het water gewoon veilig was. De afwijkende laboratoriumwaarde waarop het kookadvies was gebaseerd, was het gevolg van een menselijke fout, aldus Evides dat verder geen toelichting geeft.

Evides benadrukt dat bij twijfel over de kwaliteit van drinkwater altijd uit voorzorg wordt gehandeld. Volgens het bedrijf staat de gezondheid van klanten daarbij voorop.

Geen crisisberaad, maar juist teken van hoop. Voor de verandering zijn er voorzichtig positieve berichten over de bijeenkomst van kopstukken van de Duitse regeringspartijen, die vandaag over grote hervormingsplannen spreken.

Terwijl de regering tot nu toe steeds verder gebukt leek te gaan onder onderlinge strijd en slechte peilingen, lijken de christendemocraten en sociaaldemocraten nu bereid om compromissen te sluiten over logge dossiers die Duitsland al lang in hun greep houden: het betaalbaar houden van pensioenen en de zorg bijvoorbeeld, aangepaste regels voor de arbeidsmarkt om de economie te helpen en belastinghervormingen om lage en middeninkomens te ontzien.

Economie staat stil, kosten stijgen

De behoefte aan hervormingen is groot. Zo groeit de Duitse economie al enige jaren niet of nauwelijks, voor dit jaar wordt een groei van maximaal 0,5 procent verwacht. In de voor Duitsland nog altijd belangrijke industrie verdwijnen gemiddeld duizenden banen per maand.

Ondertussen stijgen mede door de, zeker in Duitsland, snelle vergrijzing de kosten voor bijvoorbeeld zorg en pensioenen. Dat betekent niet alleen hogere premies en hogere sociale lasten voor werkgevers, maar ook oplopende kosten voor de staat.

Maar besparen op pensioenen ligt gevoelig: zo moeten relatief veel ouderen in Duitsland hoofdzakelijk rondkomen van hun AOW, een aanvullend pensioen uit een pensioenfonds is minder gebruikelijk dan in Nederland. En een verhoging van de pensioenleeftijd is politiek ingewikkeld, omdat dit de groeiende groep oudere kiezers raakt waarop de krimpende middenpartijen juist zijn aangewezen.

Ook de verschillende partij-ideologieën spelen mee. Onder druk van de hard groeiende radicaal-rechtse AfD krimpen de middenpartijen, en zijn die op elkaar aangewezen als min of meer enig overgebleven mogelijkheid om een regering te vormen zónder de AfD. Maar om kiezers terug te winnen willen de sociaaldemocraten en christendemocraten zich ondertussen juist meer profileren ten opzichte van elkaar, wat compromissen lastig maakt.

Opvallend eensgezind

En zo werden hervormingen lang vooruitgeschoven. Het initiatief van de regering van Merz om een werkgroep op te zetten die met concrete plannen moet komen, werd spottend onthaald met de gevleugelde uitspraak: Wenn ich nicht mehr weiter weiß, gründe ich einen Arbeitskreis (Als ik niet meer weet wat ik moet doen, zet ik een werkgroep op).

Toch waren de regeringspartijen vorige week opvallend eensgezind toen de werkgroep met een voorstel van 33 punten kwam, bijvoorbeeld om pensioeninleg op de markt te gaan beleggen en de pensioenleeftijd stapje voor stapje te verhogen. CDU-kanselier Merz zei de plannen een op een om te willen zetten. De SPD-minister voor sociale zaken en werkgelegenheid Bas vulde aan: "Je kunt nu niet de krenten uit de pap gaan halen, het is een 'totaalkunstwerk'."

Nu wil de regering doorpakken. En dus praten de partijen deze dagen ook verder over grote spaarplannen voor de zorg. Maar ook over een versoepeling van het ontslagrecht, het mogelijk schrappen van een feestdag waarop mensen vrij zijn en minder doorbetaling bij ziekte. Punten die bedrijven moeten helpen, maar voor de sociaaldemocraten van oudsher pijnlijk zijn.

Verder willen ze de lagere en middeninkomens met zo'n 500 euro per jaar ontlasten door aan belastingen te sleutelen. Om het nodige geld op te halen kan de regering subsidies en belastingen schrappen, en de btw of de belasting voor topinkomens verhogen. Dat laatste is een wens van de sociaaldemocraten, maar zagen de christendemocraten lang niet zitten. Toch zegt de secretaris-generaal van de CDU inmiddels dat hij "het niet meer uitsluit".

Voor de zomer

Gestreden is de strijd nog zeker niet. Komende dagen moet blijken hoe ver de partijen bereid zijn om elkaar tegemoet te komen en zo ook het imago van de regering te verbeteren. Doel is het om zoveel mogelijk volgende week rond te krijgen, daarna begint de parlementaire zomerpauze. Lukt dat niet, dan dreigt het optimisme weer om te slaan in een crisisstemming.

Morgenavond al is bondskanselier Merz te gast in de talkshow Maybrit Illner, doorgaans een teken van vertrouwen dat er dan iets te presenteren valt. Aangekondigde titel van de uitzending: 'Is dat nu de doorstart, meneer Merz?'

De sluiting vandaag van twee zorgvilla's voor zeer kwetsbare kinderen trekt een zware wissel op hun ouders. Vooral omdat er nauwelijks perspectief is op alternatieve opvang voor de kinderen die 24 uur per dag medische zorg nodig hebben.

Romy Aikema-Seep houdt haar zoon Qwin nu thuis in Vleuten. Maar dat is geen oplossing, vertelt ze bij RTV Utrecht. "Je kunt eigenlijk niet eens even naar het toilet tussendoor. Hij heeft de hele tijd toezicht nodig", zegt ze. "Het vreet ons op."

Begin dit jaar werd voor het eerst gesproken over de mogelijke sluiting van de vier gespecialiseerde zorgvilla's die ExpertCare voor zieke en meervoudig gehandicapte kinderen exploiteert.

Duurzaam

De villa's in Vleuten, Waalre, Wezep en Rijswijk en de daarbij horende intensieve kindzorg waren "niet langer meer duurzaam", aldus de organisatie. VillaExpert wees op onvoldoende kostendekking vanuit zorgverzekeraars, problemen met personeelsbezetting en een bredere verschuiving richting zorg aan huis.

De aankondiging was een schok voor veel ouders. Begin maart beloofde het kabinet dat de vier zorgvilla's niet dicht zouden gaan "zolang de zorg voor de kinderen nog niet goed is geregeld". Ruim twee weken geleden herhaalde de minister die belofte nog eens.

Maar vorige week donderdag bepaalde de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) dat de locaties Vleuten en Waalre uiterlijk 1 juli dicht moesten omdat de kwaliteit en veiligheid van de zorg onder de maat zouden zijn. Volgens de inspectie waren er te weinig deskundige medewerkers en ontbrak een goed plan om de zorg veilig voort te zetten.

Dat is opvallend, want de voorzieningenrechter buigt zich op dit moment over een kort geding over de sluiting. Vorige week stapte de cliëntenraad (van ouders) naar de rechtbank om te voorkomen dat de zorgvilla's zouden sluiten voordat voor alle kinderen een andere plek is gevonden.

De rechter doet morgen uitspraak, maar op last van de inspectie zijn de villa's in Vleuten en Waalre vandaag al dicht.

Zit thuis

Voor Romy Aikema-Seep is het bijna niet meer te doen. Haar zoontje Qwin werd verzorgd in de zorgvilla van ExpertCare in Vleuten. Qwin heeft een chromosoomafwijking en is meervoudig beperkt. Hij heeft daarvoor specialistische zorg nodig, maar zit thuis.

Laatst heeft de Vleutense vanwege alle stress al even "pas op de plaats gemaakt". En nog steeds is er geen oplossing in zicht. Aikema-Seep: "Wij zijn bij meerdere plekken afgewezen omdat zijn zorgvraag te intensief is, of omdat ze wachtlijsten hebben of omdat de financiering niet rondkomt."

Ook Jonas Baarts dochter Anna werd opgevangen in de zorgvilla in Vleuten. Zijn dochter krijgt sinds kort zorg op een locatie van ExpertCare in Rijswijk die nog wel open is.

Kwestie van tijd

Baart: "Dat gaat voorlopig niet dicht, maar dat is een kwestie van tijd als dit beleid wordt doorgezet. Het is een tikkende tijdbom. En dat is energievretend."

De ideale oplossing voor de ouders zou zijn als er meer van dit soort opvanglocaties in de regio komen. Daar zijn er nu niet genoeg van, zegt Baart. "De verzekeraars zeggen: wij moeten die plekken laten creëren. Dat kost tijd en dan ben je zo een jaar verder."

Naast vader is Baart ook lid van de cliëntenraad. Die raad stelt nu voor om de locatie in Vleuten nog een jaar open te houden terwijl in de tussentijd wordt gewerkt aan een nieuwe permanente opvanglocatie.

Tegelijkertijd wil Baart dat de minister of de inspectie ingrijpt bij de top van ExpertCare. "Laat deze directie geen onderdeel zijn van de oplossing. Zij hebben dit probleem zelf veroorzaakt en ze hebben geen belang bij een oplossing. Dat is alsof je de pyromaan vraagt of die z'n eigen brand wil blussen."

In het Amsterdamse Oosterpark is de nationale herdenking van het slavernijverleden. Er zijn toespraken van onder anderen premier Jetten en burgemeester Halsema en er worden kransen gelegd voor de slachtoffers van de slavernij in Suriname, Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint-Eustatius en Sint-Maarten.

Ook elders in het land zijn vandaag Ketikoti-vieringen, ter ere van het afschaffen van de slavernij in het Koninkrijk der Nederlanden. Dat gebeurde vandaag 163 jaar geleden, op 1 juli 1863.

Premier Jetten zei trots zijn op het feit dat er op veel plekken in het koninkrijk inmiddels herdenkingen zijn van de slavernij, die hij "een schandvlek in de geschiedenis" noemde. "Die energie gaat niet meer weg. Het is een onstuitbare en onomkeerbare beweging."

Wel benadrukte hij dat er meer moet gebeuren. Hij verwees daarbij naar de excuses die drie jaar geleden werden uitgesproken door toenmalig premier Rutte. Die noemde de excuses "geen punt, maar een komma". Maar de toen ontstane hoop en verwachtingen zijn sindsdien volgens Jetten niet waargemaakt.

"Discriminatie en racisme zijn in Nederland nog altijd structureel aanwezig en diepgeworteld", zei de premier. "Alleen daarom al is er echt meer actie nodig na de komma." Jetten herhaalde daarmee de belofte die hij afgelopen weekend deed bij een gesprek met vertegenwoordigers van de zwarte gemeenschap.

Volgens Jetten is het niet alleen aan politici en bestuurders, maar aan alle inwoners van het koninkrijk om zich uit te spreken als ze zien dat iemand wordt gediscrimineerd. "Want elke keer dat we ons niet uitspreken, is een gemiste kans om racisme en discriminatie een halt toe te roepen", zei hij. "Op 1 juli herdenken we, de andere 364 dagen handelen we."

Jetten heeft in zijn toespraak ook alle overheidsinstanties uitgenodigd om voortaan elk jaar op 1 juli de vlag te hijsen ter ere van Ketikoti. "Om 1 juli nog steviger te verankeren, als een werkelijk nationale herdenking en viering." De vlag wordt op het ministerie van Algemene Zaken al gehesen, zei hij.

Twee weken geleden riep de Tweede Kamer de regering op om de vlag te hijsen op overheidsgebouwen rond de viering van Ketikoti. Minister Heerma (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) zei dat te willen onderzoeken. Daarvoor moet de vlaginstructie voor rijksgebouwen worden aangepast. Daarin staat wettelijk vastgelegd op welke dagen in het jaar de vlag mag worden opgehangen.

Bloedlijnen

De Amsterdamse burgemeester Halsema begon haar toespraak over het shirt van het Nederlands elftal. Dat verdient volgens haar de prijs voor "het mooiste shirt van het hele toernooi". Op het shirt staan allerlei symbolen, zoals de tulp en de mattenklopper die met de Surinaamse ala kondre-ketting alles verbindt. "Het ontwerp zegt: dit is Nederland, dit is onze nationale trots."

Halsema benoemde ook de "racistische kritiek" die online losbrak "op het shirt, op onze spelers van kleur en ook weer na de wedstrijd tegen Marokko". Volgens haar komt de haat niet van een kleine groep mensen. "Maar meer politici en opiniemakers komen er openlijk voor uit dat zij streven naar witte superioriteit."

Volgens Halsema bestaat er in sommige delen van de samenleving "nog altijd een diepverankerd racistisch mensbeeld", waar het idee leeft dat "een echte Nederlander wit is en dat onze nationale gemeenschap via bloedlijnen door wordt gegeven".

De burgemeester van Amsterdam zei verder dat Nederlanders samen de "toekomst van onze samenleving" bepalen. "Van het land waarop wij trots willen zijn. Dat is een land van vrijheid, vooruitgang, democratie, solidariteit en gelijkwaardigheid."

Optocht en andere evenementen

De herdenking in het Oosterpark volgde op een optocht vanuit de Stopera in het centrum van Amsterdam. Daar was vanochtend een "vrijheidsontbijt" met 1500 mensen. Veel deelnemers aan de optocht waren gekleed in kleding uit Suriname en het Caribisch gebied en speelden muziek.

Verder is op het Museumplein in Amsterdam vandaag het Keti Koti Festival. Tot 22.00 uur zijn daar optredens van artiesten op vijf podia.

Ook op andere plekken in het land zijn festivals en andere evenementen vanwege Ketikoti, dat in de Surinaamse taal Sranantongo "ketenen gebroken" betekent. Zo zijn er vieringen in Rotterdam, Utrecht, Middelburg en Leeuwarden.

De politie in Den Haag heeft vijf mensen aangehouden in het oosten van de stad. Ze reden op tractoren op de Zoetermeerse Rijweg. Burgemeester Van Zanen heeft een noodbevel afgegeven waarin staat dat het niet is toegestaan om met met meer dan twintig tractoren actie te voeren. Vijf boeren wilden doorrijden hoewel die limiet was bereikt.

De actie was aangekondigd en de gemeente had toestemming gegeven om ter ondersteuning van het protest met twintig landbouwvoertuigen naar de omgeving van het Kamergebouw te gaan. Die toestemming blijft overeind, maar meer dan twintig worden er niet toegestaan. De aanhoudingen zijn gedaan op basis van het noodbevel, zegt de politie.

Actievoeren met tractoren en ander zwaar materieel is volgens de burgemeester gevaarlijk.

Protest tegen stikstofplannen

Tientallen boeren protesteren in Den Haag tegen de stikstofplannen van het kabinet. Een stoet van 26 tractoren vertrok vanochtend vanuit Bergambacht naar Den Haag, schrijft Omroep West. Ze werden begeleid door de politie en veroorzaakten op wat vertraging na geen hinder.

Een aantal boeren is van plan om het stikstofdebat in de Tweede Kamer bij te wonen. De boeren willen daar "hun punt te maken". "We willen zichtbaarheid, laten zien dat we er nog zijn", zeggen ze.

In een drukbezochte ceremonie in het Zwitserse bergdorp Écône zijn vier priesters tot bisschop gewijd. De wijding is omstreden, omdat het gaat om leden van de ultraconservatieve Priesterbroederschap Sint Pius X. Die hangt de traditionele waarden van de Rooms-Katholieke Kerk aan en wijst hervormingen in de kerk af.

Paus Leo XIV heeft geen toestemming gegeven voor de bisschopswijding. Integendeel, het Vaticaan heeft de betrokken priesters gewaarschuwd dat ze door Rome worden geëxcommuniceerd als de wijding wordt doorgezet. Dat wil zeggen dat ze worden uitgesloten uit de Rooms-Katholieke Kerk en niet meer mogen deelnemen aan de rituelen.

De Priesterbroederschap Sint Pius X (SSPX) rechtvaardigt de bisschopswijding als zijn "heilige plicht" om het katholieke geloof te beschermen.

Mogelijk schisma

Herhaalde oproepen van de paus om de ceremonie af te blazen om excommunicatie te voorkomen en weer in gesprek te gaan, legden de priesters resoluut naast zich neer. Ook ontmoetingen met de voorman van de broederschap hadden geen resultaat. Daarmee is een schisma in de katholieke kerk een feit.

Andrea Vreede, correspondent Vaticaan:

"De escalatie tussen de Priesterbroederschap Sint Pius X en het Vaticaan is eigenlijk een herhaling van zetten. Net als in 1988 worden alle betrokken bisschoppen (de twee oude en de vier die vandaag zijn gewijd) automatisch geëxcommuniceerd, omdat de wijdingen zonder pauselijke toestemming zijn verricht.

Het is nu wachten op de officiële reactie vanuit het Vaticaan. Paus Leo heeft al aangegeven dat wie kaatst, de bal kan verwachten. Excommunicatie is dus de logische consequentie, al zou dat dit keer niet alleen kunnen gelden voor de bisschoppen van de Priesterbroederschap, maar ook voor alle priesters en zelfs gewone gelovigen. Mogelijk is dat een aanleiding voor sommigen om te besluiten terug te keren tot de moederkerk in Rome, iets waar men in het Vaticaan misschien stilletjes op hoopt."

Desondanks was het een feestelijke viering. Voorafgaand was er een processie van honderden priesters die naar het altaar liepen, bijgewoond door duizenden gelovigen. Onder hen waren honderden zusters en priesters. Ook was er een giftset wijnen te koop als aandenken aan de "historische" gebeurtenis, met een afbeelding van de bisschoppen en petjes met Écône2026 erop.

De mis in het Latijn werd geleid door de Spaans-Argentijnse bisschop Alfonso de Galarreta van de broederschap die zelf in 1988 zonder toestemming van Rome tot bisschop werd gewijd en werd geëxcommuniceerd. Hij legde volgens het ritueel zijn hand op het hoofd van de priesters om de heilige geest over te dragen van de ene bisschop op de andere, verwijzend naar Jezus en zijn apostelen.

De bisschopswijding was volgens de broederschap nodig omdat er nog maar twee van de vier bisschoppen die in 1988 werden gewijd in leven zijn.

Wat is de Priesterbroederschap Sint Pius X

De Priesterbroederschap Sint Pius X, afgekort SSPX, bestaat uit traditionele priesters die het niet eens zijn met de weg die het Vaticaan is ingeslagen. De broederschap werd opgericht in 1970 door aartsbisschop Marcel Lefebvre, uit verzet tegen de manier waarop de mis werd vormgegeven sinds het Tweede Vaticaanse Concilie, waar de rol van de kerk in de sterk veranderende maatschappij werd bepaald.

Paus Paulus VI voerde de hervormingen door in 1969. Die houden onder meer in dat de mis in de taal van het land mag worden gehouden en niet meer uitsluitend in het Latijn. Ook worden gelovigen actiever bij de mis betrokken en staat de priester met zijn gezicht naar de kerkgangers. Daarmee werd een traditie doorbroken die gold sinds 1570.

De leden van de SSPX willen dat de mis in die oude vorm blijft bestaan. Ze worden daarom ook traditionalisten genoemd. De beweging is genoemd naar paus Pius X, die begin vorige eeuw waarschuwde voor modernisme in de kerk.

Het internationale hoofdkwartier van de broederschap is gevestigd in Menzingen, in Zwitserland. Er zijn wereldwijd 800 plekken waar missen worden opgedragen, waaronder vier in Nederland.

In 1988 werden voor het eerst vier priesters van de SSPX tot bisschop gewijd. Dat leidde tot de excommunicatie van die vier en oprichter Marcel Lefebvre. Paus Benedictus XVI maakte deze uitsluiting weer ongedaan.

In deze reportage wordt het conflict tussen het Vaticaan en Pius X uitgelegd:

ProRail heeft de oorzaak gevonden van de brand in een kabelgoot die het treinverkeer tussen Rotterdam en het zuiden van Nederland heeft stilgelegd. De voedingskabel van de bovenleiding zat in een knik, waardoor er kortsluiting en vervolgens brand ontstond.

De spoorbeheerder is bezig met herstelwerkzaamheden. Die duren langer dan werd gedacht omdat het inventariseren van de kapotte kabels en het herstel meer tijd vergen. Volgens ProRail gaat het om zeker honderd kabels.

Meerdere aannemers zijn ermee aan de slag. Ook moeten de sporen worden ontroest omdat ze tijdelijk niet worden gebruikt. "De omvang van dat werk hangt weer af van de duur waarop het spoor buiten gebruik is", zei ProRail eerder.

Stopbussen

Het treinverkeer tussen Rotterdam en het zuiden van het land ligt sinds maandag stil door de storing. Die ontstond in een kabelgoot in de buurt van Rotterdam Stadion.

Tussen Rotterdam Centraal en Zwijndrecht is er geen treinverkeer mogelijk. De NS heeft stopbussen ingezet tussen Rotterdam Centraal, Rotterdam Blaak, Rotterdam Zuid, Rotterdam Lombardijen, Barendrecht en Zwijndrecht.

Ook rijden er geen treinen op de hogesnelheidslijn tussen Rotterdam en Breda. ProRail verwacht dat de storing zaterdagmiddag is verholpen.

Verrotte kozijnen, afgebladderd stucwerk en lekke dakgoten: Paleis Soestdijk kan wel een onderhoudsbeurt gebruiken. Sinds een paar maanden wordt er hard gewerkt om de buitenkant van het paleis weer in goede staat te brengen.

Bouwvakkers zijn nu bezig aan de vleugel aan de kant van Baarn, later volgen de vleugel aan de kant van Soest en het middendeel van het paleis. Het onderhoud aan de buitenzijde van het paleis gaat zo'n 4,5 a 5 jaar duren, zegt aannemer Flip van der Burgt.

"In de afgelopen decennia is het onderhoud tot een minimum uitgevoerd. Daardoor is de onderhoudsbehoefte enorm."

Veel houten onderdelen, zoals luiken, trappen en kozijn zijn verrot, zegt Van der Burgt. En de zinken goten zijn aan het einde van hun levensduur. "Die gaan zo'n 30 jaar mee, daarna worden ze zo dun dat ze lek gaan."

Het paleis wordt zoveel mogelijk hersteld zoals het was. "We gaan niet werken met andere materialen", zegt de aannemer. "En bij een specifiek onderdeel, zoals een kozijn, proberen we zoveel mogelijk de bestaande materialen te herstellen, voordat we overgaan tot vervangen. Maar soms kun je niet anders."

Na het herstel van de buitenkant zal ook de binnenkant worden aangepakt. Maar daarvoor moet eerst nog een vergunning worden aangevraagd.

Iconisch gebouw

Van der Burgt doet vaker restauratieklussen aan monumentale panden, "maar we zijn toch wel vereerd dat we dit onder handen mogen nemen". "Het is een iconisch gebouw dat je wilt behouden voor toekomstige generaties."

Paleis Soestdijk werd gebouwd in de 17e eeuw en was jarenlang het woonpaleis van de koninklijke familie. Koningin Juliana en prins Bernhard woonden er van 1937 tot aan hun dood in 2004.

Voor oudere generaties is het jaarlijkse defilé op de verjaardag van Juliana een bekend beeld. Honderden mensen uit het hele land trokken dan in een optocht met muziek en voor het bordes langs. Ook waren in de tuin allerlei optredens.

Tot 2017 was het paleis eigendom van de staat. Daarna kwam het in handen van de MeyerBergman Erfgoed Groep, die er een café, hotel en winkel wilde bouwen. Ook was de eigenaar van plan om ongeveer honderd luxe appartementen te bouwen bij het paleis. Maar de Raad van State zette begin 2024 een streep door het bestemmingsplan.

Vorig jaar werden er nieuwe plannen gepresenteerd. Het idee is nu dat het paleis ruimte gaat bieden aan tijdelijke tentoonstellingen en bijeenkomsten. Ook is het plan dat er een kleine tv-studio in komt.

Het globale ontwerp wordt nu verder uitgewerkt, zegt projectmanager Lisa Bloem. "Begin van de herfst verwachten we daar meer over te kunnen delen."

Het Afghaanse Taliban-bewind heeft luchtaanvallen uitgevoerd op doelen in Pakistan. Het is een reactie op Pakistaanse aanvallen die afgelopen weekend in Afghanistan het leven kostten aan tientallen mensen.

Volgens het Afghaanse ministerie van Defensie werden doelen in de provincies Khyber en Beloetsjistan aangevallen. Het zou onder meer gaan om een complex van de terroristische organisatie IS. Meerdere mensen zouden gewond zijn geraakt.

Het Pakistaanse leger bevestigt de aanvallen, maar zegt niets over slachtoffers. Wel heeft het leger naar eigen zeggen vier drones neergehaald in Beloetsjistan. Pakistan waarschuwt dat "verdere provocatie" zal leiden tot "een gepast antwoord".

Langlopend conflict

De buurlanden hebben al langer een gewapend conflict dat geregeld oplaait. Het draait mede om de beschuldiging van Pakistan dat Afghanistan onderdak biedt aan terroristen die aanslagen plegen in Pakistan. De Taliban spreken dat tegen.

Afgelopen zondag bestookte Pakistan in Afghanistan plekken waar volgens de Pakistaanse regering terroristen huisden. Volgens Pakistan werden er 29 militanten gedood, maar Afghanistan spreekt van 36 burgerslachtoffers.

Zuid-Korea exporteerde nog nooit zo veel als vorige maand. Het land voerde voor ruim honderd miljard dollar aan goederen uit, vooral door de explosief gestegen vraag naar geheugenchips voor kunstmatige intelligentie (AI).

Het is een stijging van ruim 70 procent ten opzichte van een jaar eerder en de snelste groei in bijna een halve eeuw. Volgens het Zuid-Koreaanse ministerie van Handel is het daarmee het vierde land ter wereld dat de grens van honderd miljard overgaat, in navolging van Duitsland, de Verenigde Staten en China.

Het land is inmiddels de grootste leverancier van geheugenchips ter wereld. Daardoor profiteert Zuid-Korea het meest van de mondiale AI-strijd tussen vooral China en de VS. De export naar China verdubbelde bijna, tot zo'n 20 miljard dollar. De groei uit de VS nam iets minder hard toe, maar kwam in totaal ook uit op 20 miljard dollar.

Niet alleen de export is flink toegenomen; Zuid-Korea importeerde de afgelopen maand ook aanzienlijk meer dan een jaar eerder.

Chips en datacenters

Dit jaar is de mondiale AI-race in een nieuwe fase terechtgekomen. Waar de afgelopen jaren vooral veel aandacht uitging naar de ontwikkeling van de beste software, is het strijdtoneel inmiddels uitgebreid naar de onderliggende infrastructuur.

Wie in de toekomst leidend wil zijn in AI, moet daar ook de chips, energie en datacenters voor hebben en dat is terug te zien in de cijfers. De Zuid-Koreaanse export van geheugenchips is bijna verdriedubbeld ten opzichte van een jaar eerder.

De Zuid-Koreaanse bedrijven Samsung, SK Hynix en in toenemende mate Micron Technology zijn inmiddels goed voor de productie van het overgrote deel van alle geheugenchips ter wereld.

Afhankelijkheidsrisico

De grote exportgroei van chips laat ook de Zuid-Koreaanse afhankelijkheid van de chipindustrie zien. Vorig jaar groeide de economie van het land met één procent. Meer dan de helft daarvan werd gedreven door de brede IT-industrie, waar de chips een belangrijk onderdeel van zijn. De Bank of Korea verwacht dat dit cijfer dit jaar verder zal oplopen.

Hoewel deze afhankelijkheid risico's met zich meebrengt, lijkt president Lee Jae-myung het vooral te zien als kans. Deze week kondigde hij aan honderden miljarden te investeren. Deze mega-investering is onderdeel van de zogenoemde 'Three Mega Projects' om onder andere nieuwe chipfabrieken en datacenters te bouwen.

Volgens Lee moet Zuid-Korea "sneller dan andere landen de belangrijkste onderdelen van kunstmatige intelligentie in handen krijgen". Chips, fysieke AI en AI-datacenters vormen volgens hem "de drie pijlers voor een grote technologische sprong voorwaarts". Het land wil zich zo ontwikkelen dat de wereld niet meer zonder Zuid-Korea kan.

Zuid-Koreaan merkt weinig

In de nieuwe plannen gaat ook veel aandacht uit naar welvaartsontwikkeling voor het hele land en niet alleen de grote steden en bedrijven. Of deze ambities worden waargemaakt, moet nog blijken.

Tot nu toe merken veel Zuid-Koreanen nog weinig van de sterke groei in de export. De inflatie is met iets meer dan 3 procent op het hoogste niveau sinds 2023 en daardoor voelt de gemiddelde inwoner in de eigen portemonnee weinig van dit economische succes.

Een man van 29 en een jongen van 16 zijn veroordeeld omdat ze een ouder echtpaar uit Staphorst voor een bedrag van ruim 300.000 euro hebben opgelicht. De man, uit Assen, kreeg een celstraf, de jongen een taak- en leerstraf. Een derde man, het brein achter de oplichting, is nooit gepakt.

Het oudere echtpaar werd vorig jaar november slachtoffer van zogenoemde helpdeskfraude, meldt RTV Oost.

Het echtpaar kreeg een neptelefoontje van de 'fraudedesk van de ABN Amro bank'. De beller zei dat er verdachte transacties hadden plaatsgevonden en dat de bank contact had met de politie. Hij gaf de slachtoffers het dringende advies om hun banklimiet te verhogen en geld te pinnen. Het echtpaar deed dat. Het geld werd de volgende dag bij hen thuis opgehaald door medeplichtigen van de nep-bankmedewerker.

Porseleinen borden

De volgende dag belden de verdachten opnieuw; dit keer met de leugen dat criminelen mogelijk hun huis wilden overvallen. Zogenaamd "voor de zekerheid" werd daarna een aantal sieraden bij het echtpaar opgehaald, net als munten en porseleinen borden.

De twee gedupeerden hadden nog een afspraak staan voor het meegeven van kostbaarheden, maar belden toen de politie omdat ze het niet vertrouwden.

Toen op zondag 14 december opnieuw een van de verdachten aanbelde om een doos met het laatste goud op te halen, deed niet het oudere echtpaar, maar de politie open. De jongen werd opgepakt en de man, die iets verderop in een auto bleek te zitten, werd ook aangehouden.

Bram van de helpdesk

Op dat moment had een derde man, "Bram van de helpdesk" nog via Whatsapp contact met het oudere echtpaar. Toen hij doorkreeg dat de politie was ingeschakeld, schreef hij een laatste berichtje: "Tot de volgende keer meneer agent, die schooier mag je hebben." Wie deze Bram was, is onduidelijk gebleven.

De twee verdachten die moesten voorkomen, zeiden bij de rechtbank niets te weten over de oplichting. Vooral bij de man uit Assen noemde de rechtbank dat "ongeloofwaardig". Hij gaf de 16-jarige jongen juist aanwijzingen over wat hij moest meenemen en fungeerde als chauffeur.

De man uit Assen kreeg vijf maanden cel, waarvan twee maanden voorwaardelijk. Tegen hem was een jaar cel geëist, maar de rechtbank kwam lager uit omdat hij werd veroordeeld voor een kleinere rol bij de oplichting.

Leerstraf

De jongen kreeg tachtig uur werkstraf en een leerstraf van twintig uur. Bij een leerstraf wordt aan het gedrag gewerkt.

Omdat het duo niet gezien werd als het brein van de oplichting, hoeven ze de drie ton schade niet te vergoeden.

De prijzen zijn afgelopen maand minder hard gestegen dan een maand eerder. In juni was de inflatie 2,9 procent terwijl in de maand mei door de hoog opgelopen brandstofprijzen de inflatie nog 3,5 procent bedroeg. Dat blijkt uit een snelle raming van het CBS.

Afgelopen mei schoot de inflatie omhoog doordat wereldwijd de olieprijs steeg door de oorlog in het Midden-Oosten. De Straat van Hormuz was maandenlang goeddeels gesloten waardoor de olieprijs door het dak schoot. Inmiddels varen er weer wat meer schepen door de zeestraat dan afgelopen tijd.

Op het dieptepunt van de crisis betaalden handelaren bijna 120 dollar voor een vat Brent-olie. Hoewel het bestand tussen Iran en de VS fragiel is, daalde de prijs de afgelopen week weer naar het niveau van voor de oorlog.