NOS Nieuws - Algemeen

De nonnen van de beroemde Sacré-Coeur zijn jarenlang fysiek en mentaal mishandeld. Dat blijkt uit een rapport van een onderzoekscommissie dat vorige week openbaar werd gemaakt.

Voor wie Parijs bezoekt, is de Sacré-Coeurbasiliek een bekend beeld. Jaarlijks beklimmen miljoenen bezoekers de trappen van Montmartre, maar uit het onderzoek blijkt dat achter de toeristische trekpleister zich ernstige misstanden hebben afgespeeld.

Ruim 40 jaar lang voerde de moeder-overste, Marie-Agnès, een "terreurbewind" achter de kloostermuren. Uit meer dan 150 interviews blijkt dat de zusters leden onder permanente stress, angst, chantage en controle. De commissie spreekt van een "pervers-narcistische structuur", waarin misstanden systematisch plaatsvonden.

Machtsmisbruik

"Als een van jullie het niet met mij eens is, dan springt ze maar uit het raam", zei de moeder-overste volgens een van de getuigen. Uit de verklaringen blijkt dat de nonnen op verschillende manieren gebukt gingen onder het bewind van Marie-Agnès.

Ze werden afgeluisterd en gechanteerd: "De post werd geopend overhandigd. Daarna ben ik wantrouwig geworden." Ook kamers werden doorzocht, elkaar verklikken werd aangemoedigd. Volgens het rapport voelde de moeder-overste kwetsbaarheden feilloos aan en wist ze precies hoe ze hen kon manipuleren.

Marie-Agnès liet zichzelf vereren: "De wil van God uitoefenen, is doen wat ik je zeg. Ik ben zijn tussenpersoon", staat in het rapport opgetekend. De psychologische mishandelingen reikten zo ver, dat ze de zusters liet geloven dat zij zelf het probleem waren. "Marie-Agnès heeft altijd gelijk, ik ben degene die het niet begrijpt", zegt een van getuigen. Als de moeder-overste ziek was, kregen de zusters de schuld. "Er werd ons verteld dat wij degenen waren die haar ziek maakten."

Het onderzoek laat zien dat de moeder-overste op elke manier controle wilde behouden. De kleinste details deden er toe, zelfs "de kleur van de grapefruits".

Fysieke mishandelingen maakten deel uit van het dagelijks bestaan van de zusters, vooral op het gebied van voeding. De zusters moesten fysiek op Marie-Agnès lijken en werden gedwongen om aan te komen. Daarbij werd dwangvoeding toegediend, wat leidde tot braken. De zusters werden regelmatig gewogen maar mochten hun gewicht niet weten. "Het was een teken van roeping wanneer men aankwam in gewicht", werd hun verteld.

Medische misstanden

Voor wie weerstand bood, werden medicijnen als straf gebruikt. Zusters kregen medicatie toegediend zonder te weten wat het was. Ook kregen ze geen toegang tot medische zorg. "Kiespijn gaat over met een rozenkrans", vertelt een van de getuigen in het onderzoeksrapport. Ook hygiënische basisproducten waren moeilijk te verkrijgen.

De nonnen werden zoveel mogelijk afgesloten van de buitenwereld, contact onderhouden met familie werd afgeraden. "Als je rugpijn hebt, is het omdat je je familie te vaak ziet."

In het rapport vertelt een zuster hoe ze de zaken probeerde aan te kaak te stellen, maar dat des te meer zij zich uitsprak, des te harder werd teruggeslagen. "Zodra een meningsverschil ontstond, werden we gedwongen medicijnen te nemen of naar de andere kant van de wereld gestuurd."

Spaarboekjes geleegd

Ook financieel had Marie-Agnès de touwtjes strak in handen. Bankrekeningen en spaarboekjes van nieuwe rekruten werden geleegd, erfenissen werden buitgemaakt. Met het geld genoot Marie-Agnès vervolgens onder meer van vakanties aan de Middellandse Zee met twee zusters van het bestuur, die ook bijdroegen aan het 'terreurbewind'.

Het binnenhalen van geld was een constante zorg voor de moeder-overste. Zusters werden op 'missie' gestuurd om nieuwe rekruten te vinden, waar de voorkeur duidelijk uitging naar jonge meisjes uit welgestelde families. Ook moesten de nonnen donaties binnenhalen, beloftes van steun aan de kerk waren niet genoeg.

Indirect einde aan bewind

In 2016 overleed Marie-Agnès, waarna er een indirect einde kwam aan de wantoestanden. In de jaren daarna werden de misstanden zowel binnen als buiten het klooster stilgehouden, totdat vijf jaar geleden een intern onderzoek werd uitgevoerd. Vervolgens werd een onderzoekscommissie ingesteld, in opdracht van de nieuw aangetreden moeder-overste.

De getuigenissen in het rapport schetsen een harde realiteit van wat er al die jaren zich bij de toeristische trekpleister heeft afgespeeld. Uit het onderzoek zijn in totaal 1489 gevallen van misbruik vastgesteld.

De twee Nederlandse militairen die voor een verkenningsmissie in Groenland waren, komen weer terug naar Nederland. Dit was volgens het ministerie van Defensie altijd al de planning.

Het gaat om twee officieren van de Koninklijke Marine, een operationeel en een logistiek planner. Zij reisden afgelopen vrijdag af naar Groenland, om de opties voor een oefening met NAVO-landen in kaart te brengen. Dat gebeurde onder leiding van Denemarken.

Ook Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Noorwegen, Zweden en Finland stuurden daarvoor militairen naar Groenland.

Duitse militairen ook al thuis

De vijftien militairen die Duitsland naar Groenland stuurde, zijn inmiddels ook al terug naar huis. Zij verbleven korter dan eerder aangekondigd. Het is onduidelijk of dat iets te maken heeft met de dreigingen van de Amerikaanse president Trump richting landen die meedoen aan de verkenningsmissie.

Trump kondigde dit weekend aan de importtarieven voor die landen, waaronder dus ook Nederland, met tien procent te verhogen. Hij is tegen de verkenningsmissie van de Europese landen. Hij eist dat Groenland, dat onderdeel is van het koninkrijk Denemarken, in handen komt van Amerika.

De verkenningsmissie wordt volgens het Nederlandse ministerie van Defensie nu vanuit Nederland en Denemarken voortgezet. Mogelijk volgt daarna een NAVO-oefening. Het demissionaire kabinet laat in ieder geval weten "positief" tegenover een grotere inzet binnen NAVO-verband te staan.

In tuincentrum Groenrijk in Middelburg is een zeldzame paddenstoel gevonden. Het is een Amerikaanse aardster die voor zover bekend nog maar vier keer is waargenomen in Europa.

De vondst werd gedaan door Willy Remijn. Ze liep met haar kleinzoon door het tuincentrum toen haar oog op een plantenbak viel met daarin - behalve een olijfboom - ook de aardster. "Ik dacht: dat hoort niet in een pot", zegt ze tegen Omroep Zeeland.

Toeval wil dat haar man, Henk, paddenstoelenexpert is. Willy stuurde hem een foto van de schimmel, die een doorsnede heeft ter grootte van een pink.

Henk wist meteen dat het om iets bijzonders ging, maar kwam er zelf niet uit. Hij schakelde een mede-expert in en die ontdekte dat het om een Geastrum welwitscii ging. "Een hartstikke zeldzame paddenstoel", aldus Henk.

Aardster

De Amerikaanse soort werd voor het eerst op Europese grond waargenomen in 1848, in Lissabon. Daarna werd de paddenstoel bijna twee eeuwen niet meer gespot, totdat hij in 2018 opdook in België. Ook in Nederland was de schimmel al eerder te zien: in 2021 in Leiden.

Een zeldzame vondst dus. "Ook in de Caribische streken en in Mexico is hij pas 25 tot 30 keer gevonden", zegt Henk.

Een aardster is een type paddenstoel die begint als bol. Bij rijpheid splijt de buitenste laag open als een ster. Ze zijn vooral te vinden in zanderige omgevingen zoals duinen en bossen. Wereldwijd zijn zo'n 120 soorten van de aardster bekend, waarvan ongeveer twintig in Nederland.

Olijfboom

De olijfboom in wiens bak de paddenstoel groeide, is waarschijnlijk geïmporteerd uit het Caribische gebied, vermoedt hij. De tropische temperaturen worden in dat deel van het Middelburgse tuincentrum nagebootst, en dus vergaat het de aardster daar ook prima. Eerdere vondsten van de aardster in Europa werden ook gedaan in warme omgevingen.

De Geastrum welwitscii wordt voor onderzoek opgestuurd naar natuurhistorisch museum Naturalis in Leiden.

Hackers zijn erin geslaagd om minutenlang in te breken op de Iraanse staatstelevisie. De reguliere uitzending werd gisteravond verstoord, waarna een oproep volgde van de voormalige kroonprins van Iran Reza Pahlavi. Ook zijn beelden te zien van ordetroepen met als commentaar dat sommigen van hen hun wapens zouden hebben neergelegd en trouw aan het Iraanse volk hebben gezworen.

"Ik heb een speciale boodschap voor het leger", zegt Pahlavi in de clip. "Jullie zijn het nationale leger van Iran, niet het leger van de Islamitische Republiek. Bescherm je eigen leven. De klok tikt, schaar je zo snel mogelijk achter het volk." Pahlavi is de zoon van de in 1979 afgezette sjah en woont in de VS. Hij zei verder dat ordetroepen hun wapens niet op burgers moeten richten.

Pahlavi's kantoor heeft de hack bevestigd, zonder duidelijkheid te geven over wie erachter zit. Persbureau AP stelde er vragen over, maar die bleven onbeantwoord. Het aan de Iraanse Revolutionaire Garde gelieerde persbureau Fars berichtte alleen dat "in sommige delen van het land het signaal tijdelijk was verstoord door een onbekende bron".

De hack volgt op massale protesten van Iraniërs tegen het regime van de ayatollah's en een bloedbad onder betogers. Volgens de in de VS gevestigde mensenrechtenorganisatie Human Rights Activists News Agency (HRANA) zijn er 3919 doden gevallen. De verwachting is dat het dodental nog oploopt. HRANA baseert zich op een netwerk van activisten in Iran.

Afgelopen zaterdag erkende ayatollah Khamenei dat er duizenden doden waren, waarbij hij de schuld vooral bij de Verenigde Staten legde. De betogers zouden "terroristische vertegenwoordigers" zijn van Irans aartsvijanden, oftewel de VS en Israël.

President Trump waarschuwde het Iraanse regime eerder te stoppen met het doden van betogers en af te zien van executies van arrestanten. "Hulp was onderweg" en de VS was er klaar voor om in te grijpen, luidde zijn boodschap. Dat is tot op heden niet gebeurd. Trump legt er inmiddels vooral de nadruk op dat zijn waarschuwingen ertoe hebben geleid dat zo'n 800 executies zijn opgeschort. Executies lijken tot nu uitgebleven, maar bewijs dat dat ligt aan Trumps waarschuwingen ontbreekt.

Een van de betogers die waren opgepakt, is Erfan Soltani. Hij zou ter dood veroordeeld zijn maar zijn executie werd volgens zijn familie opgeschort. CNN meldde dit weekend dat Soltani gezond is en contact heeft gehad met zijn familie. Maar tegen The Guardian zegt een familielid met dezelfde voornaam, sprekend vanuit Duitsland, dat ze bezorgd is omdat ze berichten heeft gekregen dat Soltani is gemarteld en geen medische hulp krijgt.

Oorlogsverklaring

Hoe de situatie nu is in Iran, is moeilijk in te schatten; het internet is afgeknepen waardoor contact met Iraniërs nauwelijks mogelijk is. Wel is duidelijk dat de protesten sinds vorige week zondag, als gevolg van de keiharde repressie, zijn geluwd. Los van de duizenden doden zijn er tienduizenden mensen opgepakt, mogelijk nog meer.

De Amerikaanse regering zegt dat het alle opties openhoudt voor eventueel ingrijpen. President Trump zei zaterdag in gesprek met Politico dat het tijd is voor regime change. Khamenei heeft het land verwoest en ongekend geweld gebruikt, zei hij. President Pezeshkian waarschuwde daarop dat het een aanval op Khamenei als een oorlogsverklaring zou opvatten.

Het Amerikaanse persbureau AP meldt intussen dat een aantal Amerikaanse oorlogsschepen in beweging is in Zuidoost-Azië. Ze zouden vanuit Singapore zijn vertrokken en inmiddels in de Straat van Malakka zijn, tussen Sumatra en Maleisië. Onder de schepen is ook de USS Abraham Lincoln, een vliegdekschip. Sommige Amerikaanse media berichten dat de Lincoln op weg is naar het Midden-Oosten. In die regio bevond zich afgelopen tijd geen vliegdekschip begeleid door andere schepen. Daardoor zou ingrijpen door de VS moeilijker zijn geweest.

Het Ommelander Ziekenhuis Groningen (OZG) in Scheemda heeft een te grote wachttijd op de neurologie-afdeling en stelt daarom een stop in op nieuwe patiënten. Volgens het ziekenhuis is de maatregel nodig om de kwaliteit van de zorg te waarborgen. Op dit moment wachten zo'n 1200 mensen op een eerste afspraak, waarbij wachttijden kunnen oplopen tot anderhalf jaar.

"Onaanvaardbaar" noemt het ziekenhuis de situatie. In ieder geval tot 1 april moeten patiënten met niet-acute klachten uitwijken naar een ander ziekenhuis. Het gaat bijvoorbeeld om mensen met verschijnselen van dementie, epilepsie of parkinson. Voor spoedzorg, zoals een herseninfarct of beroerte, blijft wel ruimte.

"We nemen deze moeilijke maatregel om veiligheid en kwaliteit van zorg voor onze huidige patiënten en spoedgevallen te blijven waarborgen", zegt Sander IJtsma van het OZG tegen RTV Noord. "We beseffen dat achter iedere verwijzing een mens zit met vragen, zorgen en verwachtingen." Mensen die al een verwijzing hebben, behouden deze. Ook voor patiënten die al in behandeling zijn verandert niets.

Tekorten

Op dit moment werken zes neurologen in het OZG, wat neerkomt op drie voltijd arbeidsplaatsen. De afgelopen tijd had het team meerdere personeelswisselingen, en tegelijkertijd is het aantal verwijzingen naar het ziekenhuis fors gestegen. Het ziekenhuis zoekt nu actief naar meer neurologen en breidt het ondersteuningsteam uit met gespecialiseerde verpleegkundigen en assistenten.

Ook wordt gekeken of de werkprocessen kunnen worden verbeterd. "De maatregel geeft ons de ruimte om onze zorg verantwoord en zorgvuldig te blijven organiseren", zegt IJtsma.

Voor Groningers betekent het dat ze bij klachten worden doorverwezen naar ziekenhuizen elders in de regio. Op 1 april wordt de maatregel geëvalueerd en wil het OZG bekijken of er weer nieuwe patiënten kunnen worden aangenomen. "En als er eerder ruimte ontstaat, zullen we de maatregel versoepelen."

Niet alleen in Groningen is een tekort aan neurologen. De Nederlandse Vereniging voor Neurologie (NVN) dringt al langer aan op meer opleidingsplaatsen voor neurologie vanwege een te hoog aantal onvervulde vacatures in het hele land.

Rode cijfers

Het Ommelander Ziekenhuis bestaat sinds 2018. Het werd gebouwd dankzij leningen van verschillende partijen. In totaal gaat het om 132 miljoen euro - waarvan in 2024 nog 71 miljoen euro open stond. Het ziekenhuis schrijft al jaren rode cijfers. De provincie ging daarom afgelopen zomer akkoord met het opschorten van renteverplichtingen.

Accountantskantoor BDO beoordeelt ieder jaar de financiële situatie van de ziekenhuizen in Nederland. In 2024 kreeg het ziekenhuis in Scheemda een 1 als rapportcijfer en belandde daarmee onderaan de landelijke lijst. In 2025 werd het ziekenhuis niet meegenomen in de rapportage omdat het de jaarrekening niet op tijd gereed had.

Bij een grote brand in een winkelcentrum in Karachi, de grootste stad van Pakistan, zijn minstens elf mensen omgekomen. Er zijn nog tientallen vermisten.

De brand in winkelcentrum Gul Plaza in het centrum van de stad brak zaterdagavond al uit. Een deel van het complex is ingestort. Lokale media spreken van veertien doden.

Het duurde ongeveer 36 uur voordat de brand onder controle was en reddingswerkers het pand in konden. "Het complex is zwaar beschadigd en onveilig", zei hoofdbrandweercommandant Humayun Ahmed tegen Pakistaanse pers.

De oorzaak van de brand moet nog worden vastgesteld. Naast de dodelijke slachtoffers worden nog meer dan zeventig mensen vermist. Er is nog altijd instortingsgevaar, wat de zoektocht bemoeilijkt.

'Nationale tragedie'

De gouverneur van Sindh, de provincie waarin Karachi ligt, sprak van een "nationale tragedie". In het winkelcentrum Gul Plaza zaten ongeveer 1200 winkels, die voornamelijk cosmetica, kleding en plastic artikelen verkochten.

Dawn, de grootste Engelstalige krant van Pakistan, schrijft dat de autoriteiten traag optraden en er maar "beperkte middelen" beschikbaar waren om de brand te blussen. Daardoor zou het vuur "urenlang ongecontroleerd" hebben gewoed.

Karachi ligt in het zuiden van Pakistan en behoort tot de grootste steden ter wereld met zo'n 20 miljoen inwoners. De stad geldt als het financiële centrum van het land.

In de haven van de Australische stad Sydney is een 12-jarige jongen zwaargewond geraakt bij een aanval door een haai. De jongen heeft ernstige verwondingen aan zijn benen opgelopen en ligt op de intensive care.

De jongen was gisteren met vrienden van een 6 meter hoge rots gesprongen bij de populaire zwemplek Shark Beach, die anders dan de naam doet vermoeden niet bekendstaat om haaienaanvallen.

Het slachtoffer was al door zijn vrienden uit het water gehaald toen de hulpverleners arriveerden. Ze krijgen daarvoor veel lof van politie en autoriteiten. Premier Minns van de deelstaat New South Wales noemt het een moedige daad. Volgens hem hebben de vrienden er alles aan gedaan om het leven van de jongen te redden.

Ook het hoofd van de politie spreekt van een heldhaftige redding. "Het zijn gruwelijke verwondingen voor die jongens om te zien, maar ik denk dat dat vriendschap is."

Daarnaast zei hij dat het ook voor de hulpverleners een afschuwelijk gezicht was. De jongen werd gereanimeerd en naar een ambulance gebracht.

Perfect storm

De jongen is waarschijnlijk aangevallen door een stierhaai, een gevaarlijke soort die ook in ondiep water voorkomt. Door zware regenval was er waarschijnlijk veel zoet water in de haven terechtgekomen, waardoor de omstandigheden ideaal waren voor de stierhaai. Volgens de politie komt dat door de combinatie van het brakke water en opspattende golven.

Jaarlijks zijn er in Australië zo'n twintig haaienaanvallen, waarvan er gemiddeld drie dodelijk zijn. Ook vandaag werd een haaienaanval gemeld bij de politie in Sydney. Een kind van 11 dat aan het surfen was, wist ongedeerd aan de kant te komen.

Het World Economic Forum, een van de grootste netwerkbijeenkomsten van de wereld, gaat vandaag weer van start. Leiders uit politiek, bedrijfsleven, wetenschap en van actiegroepen komen ieder jaar samen om ideeën uit te wisselen.

Het hele jaar door is het Zwitserse Davos een rustig bergdorpje, behalve deze ene week in januari. Dan wordt het overspoeld door invloedrijke zakenlui en belangrijke wereldleiders.

Deze 56e editie heeft als thema "In de geest van de dialoog" en wordt er vooral gepraat over cyberveiligheid en kunstmatige intelligentie. "Het is in wezen een grote praatclub, maar zelfs netwerkevents kunnen nuttig zijn", zegt universitair hoofddocent lobby Marcel Haanegraaff.

Soms komt het WEF verder dan alleen praten. Zo had het forum een actieve rol in het sussen van diverse conflicten, zoals tussen Griekenland en Turkije in 1988 en tussen Nelson Mandela en de Zuid-Afrikaanse president De Klerk in 1992.

Ondoorzichtig en ondemocratisch

Het congres staat bekend om zijn exclusieve karakter. "Je wordt alleen uitgenodigd als je iets te zeggen hebt. Dat zijn al snel mensen uit een hogere laag van de samenleving." Dat kan problematisch zijn volgens Haanegraaff. "Dan gaat het automatisch over problemen die hen aangaan."

Het forum kwam een paar jaar geleden in een kwaad daglicht te staan toen oprichter Klaus Schwab werd beschuldigd van discriminatie en intimidatie. Hoewel Schwab niet schuldig werd bevonden, trad hij in 2024 wel af.

Ook van buitenaf is er altijd kritiek op de conferentie: die zou ondoorzichtig en ondemocratisch zijn. Haanegraaff begrijpt de kritiek wel. "Het is absoluut ondemocratisch, maar er worden geen bindende afspraken gemaakt en er vindt geen besluitvorming plaats."

Recordaantal bezoekers door spanningen

De opvolger van Schwab is niemand minder dan de topman van 's werelds grootste vermogensbeheerder BlackRock. Larry Fink staat bekend om zijn verreikende invloed en stapte vorig jaar uit een klimaatclub waarin investeringsmaatschappijen zich verenigen.

Toen Schwab het WEF in 1971 oprichtte, stonden wereldwijde samenwerking en globalisering centraal. Nu lijken landen juist meer naar binnen te zijn gekeerd, ziet Haanegraaff. "Het internationale toneel is in de afgelopen 35 jaar niet zo gespannen geweest als nu."

Hoewel veel landen op gespannen voet met elkaar staan, is dit jaar toch een recordaantal mensen in Davos aanwezig. In totaal worden bijna 3000 personen uit 130 landen verwacht. "Juist in onzekere tijden hebben leiders behoefte aan informatie om zo beslissingen te kunnen nemen", verklaart Haanegraaff.

De olifant in de kamer: Venezuela en Groenland

Misschien wel de opvallendste aanwezige is de Amerikaanse president Trump. Of het nu de NAVO is of de klimaattop in Belém; hij heeft bijna op alle internationale organisaties wel kritiek. Toch is Trump voor het eerst sinds zes jaar bij het WEF aanwezig.

"Dit forum kent geen vaste structuren, is zonder verantwoordelijkheden en komt zonder verplichtingen. Precies waar een zakenman als Trump in gedijt", zegt Haanegraaff.

Zijn recente koers voor Venezuela en Groenland zullen deze conferentie de olifant in de kamer zijn. "Hopelijk wijzen machtige zakenmensen hem op de kosten die onzekerheid met zich meebrengt", zegt Haanegraaff. "Uiteindelijk is het wereldtoneel gebaat bij stabiliteit en voorspelbaarheid."

Voor die mening van machtige zakenlui kan Trump nog wel eens gevoelig zijn. "Waarschijnlijk wil Trump thuis komen met deals van bedrijven die in Amerika gaan investeren", vermoedt Haanegraaff.

Goedemorgen! Twee verdachten van de moord op de 25-jarige Tijn uit Alkmaar staan vanochtend terecht in de rechtbank in Haarlem. En NAVO-topman Rutte krijgt de Deense defensieminister en Groenlandse buitenlandminister op bezoek.

Eerst het weer: Vanochtend komt lokaal eerst mist voor. Verder is er flink wat zon, maar komen ook enkele wolkenvelden voor. Het blijft daarbij op een enkel buitje na droog. Bij een zwakke oost- tot zuidoostenwind wordt het 4 tot 9 graden.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

In het zuiden van Spanje zijn zeker 24 doden gevallen bij een ongeluk met twee hogesnelheidstreinen. Ten minste zeventig mensen zijn gewond geraakt, van wie er dertig zwaargewond zijn. De verwachting is dat het aantal slachtoffers verder oploopt.

Het ongeluk gebeurde gisteravond in de buurt van Córdoba, in Andalusië. Een van de treinen ontspoorde en kwam op een naastgelegen spoor terecht. De tweede trein, die uit tegengestelde richting kwam, botste ertegenaan en ontspoorde vervolgens ook. Aan boord van de treinen waren bij elkaar ruim 400 passagiers.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog dit:

De 26-jarige Matthijs van den Dolder uit Arnhem besloot vijf jaar geleden abrupt te stoppen met zijn studie en werk als barman. Hij ging aan de slag bij een uitvaartondernemer, waar hij nu uitvaartleider is: "Mensen reageren verbaasd."

Fijne dag!

Het aantal doden bij het ongeval met twee hogesnelheidstreinen in Spanje is opgelopen naar zeker 39. 152 mensen raakten gewond.

29 van hen liggen in kritieke toestand in het ziekenhuis. "Maar dat aantal is nog niet definitief", zegt minister Puente van Transport. Slachtoffers zouden nog in het verwrongen staal kunnen zitten van de ontspoorde wagons.

Tussen de brokstukken klimmen mensen uit de treinstellen:

Het ongeval gebeurde gisteren rond 19.40 uur. Een hogesnelheidstrein ontspoorde in de buurt van Adamuz, vlak bij Córdoba in Andalusië. De trein kwam op een naastliggend spoor terecht en raakte daarbij een tweede trein, die uit de andere richting aan kwam rijden. Deze trein ontspoorde daarna ook.

Een vrouw met de naam Carmen schrijft op X dat ze in de trein naar Madrid zat. "Tien minuten na vertrek (vanuit Córdoba) begon de trein flink te trillen en ontspoorde een wagon achter ons. De lichten gingen uit."

Ook een journalist van de Spaanse publieke omroep RTVE zat in dezelfde trein. "Op een gegeven moment leek het alsof er een aardbeving was. Er werd meteen omgeroepen of er medisch personeel aan boord was dat kon helpen. Mensen pakten noodhamers om de ramen in te slaan en uiteindelijk zijn we uit de trein gehaald", zegt Salvador Jiménez.

President Moreno van Andalusië zegt dat een van de wagons veranderd is "in een hoop schroot". Er is daarom zwaar materieel nodig om te helpen met zoeken naar slachtoffers. Bovendien is een deel van een trein van een vier meter hoge helling gevallen, wat de reddingswerkzaamheden verder bemoeilijkt.

Volgens minister Puente van Transport schoten zeker twee wagons los van de trein. Hoe dat kon gebeuren is nog onduidelijk. Puente noemt het bij de Spaanse omroep RTVE een "vreemd" ongeval.

Het ongeval vond namelijk plaats op een recht stuk spoor, dat in mei vorig jaar is vernieuwd. "Er is 700 miljoen geïnvesteerd" in het spoor, zegt Puente. Hij noemde het spoor "in perfecte staat" en de ontspoorde hogesnelheidstrein "relatief nieuw". De trein was vier jaar oud.

Voorzitter Fernández van de Spaanse spoorwegmaatschappij Renfe zegt dat het nog te vroeg is om conclusies te trekken over de oorzaak. Hij vraagt om geduld en speculaties te vermijden.

Fernández noemt het ongeluk wel bijzonder ongebruikelijk: op het rechte stuk waren volgens hem alle veiligheidssystemen actief, waardoor de treinen niet harder konden rijden dan de toegestane maximumsnelheid. Bovendien reden de treinen volgens hem langzamer dan mag op het stuk spoor.

Door het ongeval rijden er vandaag geen hogesnelheidstreinen tussen Madrid en het zuidelijke Andalusië. Volgens RTVE zijn meer dan 200 treinen getroffen.

Het is niet duidelijk wanneer het spoor gerepareerd kan worden en er weer treinen kunnen gaan rijden. Minister Puente zegt dat het onderzoek naar het ongeval minstens een maand kan gaan duren.

Premier Sánchez heeft al zijn afspraken voor vandaag afgezegd. "Vandaag is een dag van diepe rouw voor ons land", zei hij gisteren. De regering heeft een speciale militaire noodhulpdienst ingeschakeld om de hulpdiensten op de plek van het ongeval te helpen met hun werk.

In de Senegalese hoofdstad Dakar is het winnen van de Afrika Cup door het nationaal voetbalelftal uitbundig gevierd. Er werd vuurwerk afgestoken en mensen gingen massaal de straat op met Senegalese vlaggen om hun nek.

"Ons team heeft laten zien dat we het beste team van Afrika zijn", zei bewoner Pape Ndiaye tegen persbureau AP. "Het is een welverdiende overwinning. De Lions hebben gevochten als echte leeuwen."

Na een bloedstollende verlenging pakte Senegal voor de tweede keer in de geschiedenis de Afrika Cup. Dat gebeurde nadat de Leeuwen van Teranga de wedstrijd eerder leken op te geven: het team vertrok naar de kleedkamer toen Marokko na ingrijpen van de VAR een penalty kreeg.

"De scheidsrechter speelde met onze emoties. We waren gestrest en uitgeput, maar Senegal zette door", zei student Mamadou Alpha Diallo. "Het team toonde volwassenheid in een moeilijke wedstrijd."

Diaspora

De vreugde is ook groot onder Nederlandse Senegalezen na de overwinning van hun team op Marokko. In een café in Amsterdam Nieuw-West klonken trommels, werd gedanst en klonk luid gejuich. Mensen sprongen elkaar om de hals toen het laatste fluitsignaal klonk.

Ook in Parijs volgden voetbalsupporters van Marokko en Senegal in cafés de wedstrijd. De stad heeft een grote Senegalese en Marokkaanse diaspora.

In de stad mochten voetbalsupporters na de wedstrijd niet samenkomen op de Champs-Élysées. Bij deze centrale plek in de stad waren veel politieauto's te zien.

In een bomvolle Meervaart in Amsterdam Nieuw-West keken 800 fans van de Leeuwen van de Atlas samen naar de finale. De teleurstelling was groot toen bij de Marokkaanse topscorer Díaz een panenka mislukte: zijn poging een penalty met een schijnbeweging in de goal te krijgen, eindigde in de handen van de keeper.

Ook in concertzaal Dynamo in Eindhoven keken Marokkaanse fans naar de wedstrijd. "Ik snap niet dat je op zo'n moment die penalty zo neemt", zegt een supporter na afloop tegen Omroep Brabant. Een andere fan begrijpt überhaupt niet waarom Díaz de penalty nam. "Dit is een debacle", reageert een andere fan neergeslagen.

Senegal benutte zijn laatste kans door in de vierde minuut van de verlenging het enige doelpunt van de wedstrijd te maken. Het land won daarmee voor de tweede keer de Afrika Cup: in 2021 won het team na strafschoppen van Egypte.

"Het is zonde, maar we zijn wel tweede geworden", reageert een Marokkaanse supporter. "Ik ben trots op het Marokkaans elftal", zegt een ander. De laatste keer dat Marokko de Afrika Cup binnensleepte was in 1976.

Ook in café The City in Den Haag werd de finale gevolgd. De fans van Marokko hielden hun adem in toen de wedstrijd minutenlang werd stilgelegd. Er klonk flink gejuich in het café toen het Senegalese team weer het veld op kwam lopen.

Het gejuich sloeg al snel om in teleurstelling na de gemiste penalty. Na het laatste fluitsignaal stroomde The City snel leeg.

Verderop in Den Haag, in de Schilderswijk, werd het na de wedstrijd onrustig. De mobiele eenheid moest ingrijpen nadat supporters vuurwerk hadden gegooid naar politieagenten en omstanders. Acht mensen werden aangehouden. Rond 01.00 uur keerde de rust terug.

Het aantal zelfdodingen onder jongeren tot 30 jaar stijgt, meldt het 113 Fonds. In 2014 waren er 212 zelfdodingen onder tieners en twintigers. Tien jaar later waren dat er 299, blijkt uit cijfers van het CBS.

In die periode is het aantal jongeren ook gegroeid, maar naar verhouding minder dan het aantal suïcides, zegt Renske Gilissen, bijzonder hoogleraar suïcidepreventie. "Het schommelt, maar over de jaren heen zie je het aantal zelfdodingen toenemen. We horen natuurlijk vaker dat het mentaal niet goed gaat met jongeren, maar dit is wel echt de slechtste uitkomst."

Suïcidepreventiefonds 113 begint daarom vandaag de campagne Lessen voor het leven. Doel hiervan is het aantal zelfdodingen onder jongeren te verminderen en het gesprek over mentale gezondheid te stimuleren.

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Mannen overlijden vaker door zelfdoding dan vrouwen. Toch gebeurt het juist bij jonge vrouwen steeds vaker, zegt Gilissen. Ook neemt volgens haar bij vrouwen het aantal gevallen van zelfbeschadiging toe.

Het is volgens Gilissen moeilijk om één oorzaak van de toename aan te wijzen. Om meer grip te krijgen op de redenen voor suïcide, interviewt 113 sinds een aantal jaar zo veel mogelijk nabestaanden. Deze interviews en vragenlijsten worden opgenomen in een databank.

Uit deze gesprekken valt op dat veel jongeren die overleden door zelfdoding vroegtijdige schoolverlaters waren. Daarnaast zijn er bij mannen en vrouwen verschillende patronen te herkennen.

Vrouwen zaten vaak al in een zorgtraject voorafgaand aan de zelfdoding. "Soms hadden ze al eerder pogingen gedaan", zegt Gilissen.

Bij mannen komt zelfdoding daarentegen vaak schijnbaar uit het niets. "Verder zie je bij deze groep andere problemen zoals autisme en verslavingen."

'In de knoop'

Ook bij Leroy Hofland kwam zijn zelfdoding in 2007 onverwachts. Zijn zus Cindy van Hamond (44) weet nog goed dat hij haar de avond van tevoren troostte. Haar relatie was net uit, en hij zei op weg naar zijn slaapkamer: 'Niet huilen, het komt allemaal goed.'"

De volgende ochtend hoorde Cindy haar moeder schreeuwen. "Het ging door merg en been." Met een bonzend hart ging Cindy naar het trapgat, waar ze haar moeder hoorde huilen. "Ik bevroor en heb 112 gebeld."

"Mijn broertje zat in de knoop", zegt ze nu. "Hij leidde twee levens. Ik wist wel dat hij foute vriendjes had, maar niet dat hij zo erg in de knoop zat dat hij geen uitweg meer zag. Hij had ook twee vriendinnetjes tegelijk, dat wisten ze niet van elkaar. Hij heeft zich klem gelogen."

Het overlijden van Leroy heeft Cindy's leven blijvend beïnvloed. "Mijn levensmissie is het doorbreken van het taboe op mentale gezondheidsproblemen."

Inmiddels is ze docent op een mbo-school in Tilburg, waar ze mentale gezondheid bespreekbaar maakt. Komende maanden zijn er gastlessen over dit thema, met een festival in juni als afsluiting. "We zien dat er onder jongeren veel mentale gezondheidsproblemen zijn. Het zou mooi zijn als we die laatste stap voor zijn."

'Stel die vraag'

Om suïcides te voorkomen, is het belangrijk dat zo veel mogelijk mensen weten hoe ze een gesprek moeten voeren over gedachten aan zelfdoding, zegt klinisch psycholoog Maryke Geerdink. "Zorg dat je comfortabel bent met het stellen van die ene vraag: 'Zijn er wel eens momenten dat je denkt: het zou beter zijn als ik er niet meer ben?'"

Als mensen zeggen te denken over zelfdoding, is het volgens Geerdink belangrijk om te luisteren. "Soms hebben mensen de neiging om te zeggen: 'Nee, stop, zo moet je niet denken.' Maar laat mensen gewoon vertellen." Daarna kun je volgens haar vragen wat diegene nu nodig heeft, of wat zou helpen.

"De hele maatschappij heeft hierin een rol", zegt Geerdink over het voorkomen van zelfdodingen. Het is volgens haar bijvoorbeeld ook belangrijk om te letten op mensen met schulden, mensen die hun baan verliezen of vroegtijdige schoolverlaters. "Het werkt alleen als iedereen actie onderneemt."

De president van Guatemala heeft de noodtoestand afgekondigd na een weekend vol bendegeweld. De maatregel geldt vooralsnog voor dertig dagen en is bedoeld om de bevoegdheden van de opsporingsdiensten uit te breiden.

Zaterdag grepen gedetineerden de macht in drie mannengevangenissen door bij elkaar zeker veertig bewakers te gijzelen. Ordetroepen slaagden er later in om de gijzelingen te beëindigen.

Vervolgens werd in de regio Guatamala-Stad op meerdere plaatsen het vuur geopend op politieagenten. Vermoedelijk ging het om een wraakactie van bendeleden. Daarbij kwamen acht agenten om het leven. Ook een bendelid zou zijn omgekomen. Zeven mensen zijn aangehouden.

Privileges

Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken is het geweld het werk van de Barrio 18-bende. Die zou het niet eens zijn met het intrekken van een aantal privileges voor hun gedetineerde leiders. Het is bekend dat bendeleiders hun criminele activiteiten vaak voortzetten vanuit gevangenissen.

"We onderhandelen niet met criminelen en we tolereren geen terroristische daden. Binnen de grenzen van de wet zullen we hen met het zwaard der gerechtigheid op de knieën dwingen", aldus president Arévalo in een toelichting op het afkondigen van de noodtoestand.

Hij zei dat de noodtoestand het normale leven van de Guatemalteken niet mag verstoren. Verder kondigde hij drie dagen van nationale rouw af. De scholen in het land blijven vandaag dicht. Volgens de president gaat het om een voorzorgsmaatregel.

De Amerikaanse Disneyfilm-maker Roger Allers is op 76-jarige leeftijd overleden. Hij is vooral bekend als mederegisseur van The Lion King, de animatiefilm uit 1994 over de leeuwenwelp Simba. Allers regisseerde het bioscoopsucces samen met Rob Minkoff.

Allers werd als 5-jarige al gegrepen door animatie, dankzij de Disneyfilm Peter Pan uit 1953. Decennia later ging hij na een aantal omzwervingen zelf aan de slag bij het Amerikaanse mediaconglomeraat. Daar was hij onder meer scenarioschrijver voor animatiefilms als Little Mermaid en Beauty and the Beast.

Musical

In 1994 volgde met The Lion King zijn grootste hit. De animatiefilm werd het grootste bioscoopsucces van het jaar. Aanvankelijk was het de bedoeling dat Allers de film zou maken met regisseur George Scribner, maar die wilde er liever een documentaire-achtig verhaal van maken. Dat leidde tot onenigheid, waarop hij werd vervangen door Rob Minkoff. Vervolgens werd het verhaal door Allers en anderen herschreven.

Later bewerkte Allers het scenario voor de gelijknamige Broadway-musical. Verder werkte hij aan films als The Emperor's New Groove (in het Nederlands: Keizer Kuzco) en Lilo & Stitch.

Allers regisseerde ook The Little Matchgirl uit 2006, een bewerking van een sprookje van Hans Christian Andersen. Het leverde een Oscarnominatie op voor beste korte animatiefilm.

Creatieve visionair

Bob Iger, de hoogste baas van The Walt Disney Company, schrijft op Instagram een eerbetoon aan Allers. Hij noemt hem een "creatieve visionair" en zegt dat Allers begreep "hoe onvergetelijke personages, emotie en muziek met elkaar iets tijdloos kunnen voortbrengen".

Allers overleed na een kort ziekbed thuis in Santa Monica in Californië.

Bij een grote brand in Huissen, bij Arnhem, is gisteravond een schoolgebouw verwoest. De brand brak rond 19.40 uit en vlammen sloegen uit het brak.

Het gaat om een bijgebouw van basisschool IKC Binnenstebuiten. Er zaten vier lokalen in het pand. Volgens de veiligheidsregio Gelderland-Midden moet het gebouw als verloren worden beschouwd.

Omroep Gelderland meldt dat de school al druk bezig is geweest om ouders te informeren. Het is nog niet bekend wat de gevolgen zijn voor de lessen.

Bij de brand kwam veel rook vrij en de brandweer was uren bezig met nablussen. Tegen 22.30 uur werd het sein brand meester gegeven. Over de oorzaak van de brand is nog niets bekend.

De eerste ronde van de presidentsverkiezingen in Portugal heeft geen duidelijke winnaar opgeleverd. Daarmee is er voor het eerst in veertig jaar een tweede ronde nodig. Die gaat tussen de radicaal-rechtse André Ventura van de Chega-partij en de centrumlinkse António José Seguro van de Socialistische Partij.

Bijna 11 miljoen Portugezen mochten hun stem uitbrengen. De meeste stemmen waren voor Seguro, die 31 procent van de kiezers achter zich wist te krijgen. Ventura is geëindigd op ruim 23 procent. Voor een overwinning was minstens 50 procent nodig. Een recordaantal van elf kandidaten, onder wie één vrouw, deed mee aan de verkiezingen van zondag.

Bij de tweede ronde op 8 februari wordt duidelijk wie de opvolger wordt van de centrumrechtse Marcelo Rebelo de Sousa. Hij was tien jaar president maar mocht zich niet verkiesbaar stellen voor een derde termijn.

Ceremoniële functie

Het presidentschap is in Portugal grotendeels een ceremoniële functie. Wel kan de president onder bepaalde omstandigheden het parlement wegsturen, nieuwe verkiezingen uitschrijven en een veto uitspreken over wetsvoorstellen.

Het zijn voor Portugal de derde verkiezingen in drie jaar tijd. De Chega-partij van de populistische kandidaat Ventura groeide bij de vorige verkiezingen flink, nadat de vorige regering na nog geen jaar was gevallen.

Ventura, een voormalig sportcommentator, voerde vooral campagne op het thema migratie. Zo liet hij door het land borden plaatsen met teksten als "Dit is niet Bangladesh". Ventura zei na de uitslag dat hij in aanloop naar de tweede ronde de rechtervleugel wil verenigen en "elke seconde zal vechten om ervoor te zorgen dat er geen socialistische president komt".

Seguro benadrukte na bekendmaking van de uitslag dat wat hem betreft de democratie heeft gewonnen. Hij riep mensen op om zich bij hem aan te sluiten "om het extremisme te verslaan". Seguro legde in de campagne de nadruk op het gebrek aan huizen en de stijgende prijzen.

Een van de overige kandidaten was komiek Manuel João Vieira. Hij beloofde in zijn campagne dat elke Portugees een Ferrari zou ontvangen en dat alle huishoudens wijn van de tap zouden krijgen. Hij kreeg iets meer dan 1 procent van de stemmen.

In Den Haag en Amsterdam is de mobiele eenheid ingezet vanwege onrust na afloop van de eindstrijd van de Afrika Cup. In die tumultueuze finale verloor gastland Marokko met 1-0 van Senegal.

Kort na de wedstrijd verzamelden zich ongeveer 200 mensen op de hoek van de Vaillantlaan en de Hoefkade in de Schilderswijk in Den Haag. Daarna werd met zwaar vuurwerk naar de politie en omstanders gegooid. Daarop greep de ME in. Acht mensen zijn aangehouden. Rond 01.00 uur keerde de rust terug.

Ook op het Plein '40-'45 in Amsterdam Nieuw-West was het onrustig na de wedstrijd, meldt Het Parool. De ME was aanwezig en werd bekogeld met vuurwerk en andere voorwerpen. De politie moest ingrijpen om supporters uit elkaar te drijven.

Mensen gingen massaal de straat op met zwaar vuurwerk:

Volgens AT5 heeft de politie iets na 01.00 uur het plein schoongeveegd en zijn er ook aanhoudingen verricht. Om hoeveel arrestaties het gaat, is nog niet duidelijk.

In de Schilderswijk was het na de zege van Marokko tegen Nigeria in de halve finale op woensdag ook al onrustig. De feeststemming sloeg in de loop van de avond om. Er werd vuurwerk naar de politie gegooid, waarna de ME ingreep. Er werd één aanhouding verricht.

Stichting Ambulance Wens heeft een bijzondere mijlpaal gehaald. Vandaag heeft de stichting voor de 25.000ste keer een wens van een immobiele terminale patiënt in vervulling laten gaan. De 49-jarige Wendy werd samen met haar dochters vanuit een hospice in Doetinchem naar het strand in Noordwijk aan Zee gebracht.

"Een plek waar zij van houdt en waar zij altijd graag kwam", schrijft de stichting op Instagram over Wendy. "Even samen zijn, uitwaaien en herinneringen maken."

De stichting wist dat de mijlpaal eraan zat te komen, maar de vraag was op welke dag het zou zijn. "In de eerste weken van dit jaar kwamen er door winterse omstandigheden en sneeuwval minder wensen binnen dan gebruikelijk. In de afgelopen week volgden de aanvragen elkaar echter in hoog tempo op", zegt de organisatie.

Vandaag zijn ook nog zeven andere wensen in vervulling gegaan. Zo ging een 79-jarige man naar zijn caravan op een camping in Assel en een 75-jarige vrouw met haar man naar het nieuwe huis van haar zoon om de verjaardag van haar kleindochter te vieren.

Viering

Jaarlijks laat de stichting met behulp van ruim 300 vrijwilligers ongeveer 2000 wensen in vervulling gaan. Bij iedere wens van een terminale patiënt gaat een chauffeur en een verpleegkundige mee.

Volgend weekend wordt in de Laurenskerk in Rotterdam stilgestaan bij de 25.000 vervulde wensen. In de kerk worden 500 gasten verwacht, onder wie koning Willem-Alexander.

Kees Veldboer

Stichting Ambulance Wens werd in 2007 opgericht door ambulancechauffeur Kees Veldboer. Hij kwam tijdens een rustige werkdag in 2006 op het idee voor de stichting. Veldboer vervoerde die dag een terminale patiënt wiens pijnbehandeling op het laatste moment werd uitgesteld.

Veldboer en zijn collega brachten de man naar het havenhoofd in Vlaardingen waar hij het scheepvaartverkeer kon bekijken en achterhaalden dat de patiënt graag nog eens wilde varen. Die wens liet Veldboer op een later moment in vervulling gaan.

Veldboer overleed in 2021 aan de gevolgen van een hartstilstand. Zijn zoon, Kees Veldboer jr. is nu directeur.

In het zuiden van Spanje zijn zeker 21 doden gevallen bij een ongeluk met twee hogesnelheidstreinen. Ten minste zeventig mensen zijn gewond geraakt. Van hen zijn er zeker dertig zwaargewond.

Rond 19.40 ontspoorde een van de treinen in de buurt van de plaats Adamuz, vlak bij Córdoba in Andalusië. De trein kwam op een naastliggend spoor terecht en raakte daar de tweede trein, die uit de tegengestelde richting kwam. Die ontspoorde vervolgens ook.

Tussen de brokstukken klimmen mensen uit de treinstellen:

Aan boord van de treinen zaten in totaal ruim 400 passagiers. Sommige mensen zaten urenlang vast in de trein. Op beelden is te zien dat passagiers door de kapotte ramen naar buiten proberen te komen.

De burgemeester van Adamuz was al vroeg bij de plek waar de treinen ontspoorden. Hij sprak van een "afschuwelijk beeld". Behalve de brandweer, politie en medisch personeel zijn er ook vijf mobiele intensive care-units ter plaatse.

Het is nog niet bekend waardoor de eerste trein kon ontsporen.

De eerste trein was onderweg van Málaga naar Madrid en had 317 passagiers aan boord, meldt de krant El País. De tweede trein was vertrokken uit Madrid en ging richting Huelva, met zo'n 100 passagiers.

Een vrouw met de naam Carmen schrijft op X dat ze in de trein naar Madrid zat. "Tien minuten na vertrek (vanuit Córdoba) begon de trein flink te trillen en ontspoorde een wagon achter ons. De lichten gingen uit."

Op beelden van een andere reiziger is te zien hoe een treinmedewerker passagiers vraagt om te blijven zitten. Ook wordt gevraagd of passagiers met een EHBO-cursus medereizigers kunnen helpen. De medewerker in de video roept de reizigers op om zuinig te doen met de telefoonaccu's, zodat de mobieltjes als zaklamp gebruikt kunnen worden.

'In shock'

Salvador Jimenez, een journalist voor de Spaanse nationale omroep RTVE, zat ook aan boord van de trein naar Madrid. Hij vertelt aan de omroep dat passagiers noodhamers gebruikten om de ramen kapot te slaan en naar buiten te klimmen. Ook zag hij hoe twee mensen op brancards uit wagons werden gehaald. "We zijn nog steeds in shock."

Hij zegt dat het erg koud is in Adamuz. In het stadje is een opvangcentrum geopend voor passagiers, waar ze eten en dekens krijgen. Volgens Jimenez worden er bussen ingezet om mensen naar Madrid te brengen.

De Spaanse koning Felipe en koningin Letizia hebben hun medeleven betuigd aan de familieleden en naasten. Premier Sánchez heeft zijn afspraken voor maandag afgezegd.

Vanwege de treinramp rijden er maandag geen treinen tussen Madrid en steden in Andalusië.

De EU bereidt tegenmaatregelen voor nadat de Amerikaanse president Trump gisteren had aangekondigd dat hij importheffingen van 10 procent oplegt aan Europese landen die meedoen aan een Deense missie op Groenland.

De EU overweegt een pakket aan heffingen in te voeren ter waarde van 93 miljard euro, dat nog klaarligt van vorig jaar. Toen onderhandelden de VS en de EU over een handelsakkoord dat eind juli werd bereikt.

Voor het geval dat niet was gelukt, had de EU een lijst met Amerikaanse goederen opgesteld waarop Europa importtarieven zou kunnen heffen. Het gaat om spullen als spijkerbroeken, motoren en vliegtuigen. Ook zou de Unie overwegen om Amerikaanse bedrijven de toegang tot de EU-markt te ontzeggen.

De voorzitter van de Europese Raad António Costa heeft vanavond ook bekendgemaakt dat hij vanwege de onenigheid over Groenland een extra top organiseert met de leiders van EU-landen. Dat overleg vindt donderdagavond plaats.

Spoedoverleg

De 27 EU-lidstatenambassadeurs spraken over de tegenmaatregelen tijdens een ingelast spoedoverleg. Deze bijeenkomst was georganiseerd na Trumps aankondiging van gisteren.

Europese landen uitten vandaag al eerder in een gezamenlijke verklaring kritiek op de plannen van Trump. "Dreigingen met invoerheffingen ondermijnen de trans-Atlantische betrekkingen", zei Commissie-voorzitter Von der Leyen gisteren al.

Deze boodschap werd vandaag in de officiële verklaring van de EU-landen die worden geraakt door de heffingen herhaald.

Correspondent Europese Unie en NAVO Ardy Stemerding:

"De tijd dat de EU Trump vooral wil paaien en steeds meebeweegt lijkt voorbij. Zo gaat de militaire oefening op Groenland gewoon door.

En de EU landen brengen Europese tegenmaatregelen in stelling. Hiermee willen ze duidelijk maken dat ze de strafheffingen van Trump nu niet zomaar bereid zijn te slikken.

De EU hoopt er nog altijd via diplomatie uit te komen. Tenslotte heeft Europa de VS nog altijd keihard nodig voor de verdediging van Oekraïne. De komende dagen zullen de EU-leiders en NAVO-secretaris-generaal Rutte met Trump spreken in het Zwitserse Davos. Door nu te dreigen met tegenmaatregelen komen die gesprekken onder hoge druk te staan."

De Amerikaanse president kondigde gisteren aan dat hij Nederland, Finland, Denemarken, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen, Zweden en Duitsland een importheffing van 10 procent oplegt voor alle goederen. Hij doet dat omdat deze landen meedoen aan een Deense missie in Groenland die wordt gezien als voorbereiding op een mogelijke NAVO-oefening.

Het leidde tot kritiek van de Europese Unie en landen die geraakt worden door de heffingen. Ook de Democraten in de Amerikaanse senaat zijn erop tegen.

Chuck Schumer, de leider van de Democraten in de Senaat, zei vandaag dat de democraten de heffing willen blokkeren. Volgens de Democraten zijn de heffingen slecht voor de Amerikaanse economie en "onze bondgenoten in Europa".

Groenland inlijven

Trump heeft al vaak gezegd dat hij Groenland wil hebben. Het land, dat onderdeel is van het Deense koninkrijk, wordt wat hem betreft onderdeel van de VS. Trump stelt dat hij Groenland nodig heeft voor de verdediging van de VS, vanwege de strategische ligging en omdat het belaagd wordt door China en Rusland, iets wat een verzinsel lijkt.

Ook zijn er belangrijke vaarroutes rond Groenland en is het rijk aan zeldzame grondstoffen zoals uranium, die in weinig landen te vinden zijn. Dit is volgens deskundigen een belangrijke reden waarom Trump het land wil inlijven.

"Groenland wordt Amerikaans, of ze dat nou willen of niet", zo stelde Trump vorige week. Het Witte Huis sluit een militaire optie voor het verkrijgen van Groenland niet uit.