NOS Nieuws - Algemeen

Ook na een lange dag debatteren is nog onduidelijk hoe het minderheidskabinet meerderheden gaat vinden voor de Prinsjesdagplannen. Komt er een totaaldeal over alle begrotingen, over links of over rechts, of komen er losse deals per begrotingsonderdeel?

Tot nu eisten de oppositiepartijen een duidelijke keus van het kabinet: over links met Pro, of over rechts met JA21 en de SGP. Maar omdat de coalitiepartijen vasthielden aan hun wens om met zo veel mogelijk partijen afspraken te maken leek de boel muurvast te zitten.

Totdat JA21-leider Eerdmans vanavond zei dat hij misschien niet alle begrotingen gaat steunen, maar per onderdeel gaat bekijken wat hij kan steunen. "Ik vrees dat een totaaldeal passé is. Dat hebben we geprobeerd, maar het lijkt erop dat die weg achter ons ligt." Daarmee opent hij de deur naar deelakkoorden.

Eerdmans maakte meteen duidelijk dat zijn partij zo goed als zeker niet akkoord zal gaan met de klimaatplannen van het kabinet. Een ook de begroting van minister Van den Brink van Asiel zal JA21 niet steunen zolang de Spreidingswet, die gemeenten kan dwingen om asielopvang te regelen, van kracht blijft.

'U wordt gepiepeld'

De draai van Eerdmans kwam voor veel partijen onverwachts en leidde tot verwarring in de Tweede Kamer. Volgens PVV-leider Wilders opereert Eerdmans niet slim door deelakkoorden mogelijk te maken. Hij denkt dat de oppositie dan tegen elkaar wordt uitgespeeld. "Ik kan u dan één ding voorspellen: dat u wordt gepiepeld door de coalitie", zei de nestor van de Kamer.

Pro-leider Klaver zei dat hij nog wel inzet op een volledig akkoord, zolang het kabinet maar een duidelijke keuze over links maakt. Als Jetten en de zijnen toch deelakkoorden gaan sluiten met JA21 en de SGP, dan hoeven ze niet bij Pro aan te kloppen voor steun aan de andere begrotingen. "Dan zeg ik: de groeten!"

Het leidde tot een fel debat tussen Eerdmans en Klaver:

De vraag is nu hoe het kabinet zal omgaan met de uitspraken van Eerdmans. Als het kabinet vasthoudt aan de wens voor een totaaldeal met zo veel mogelijk partijen, kan JA21 wel eens voorlopig buitenspel komen te staan. Maar binnen de coalitie is het met name de VVD die er ook een uitweg uit de impasse in ziet.

In het debat opperde VVD-fractievoorzitter Brekelmans ook al de mogelijkheid van losse deals per begroting als het niet lukt om tot een totaalakkoord met de oppositie te komen. De ene keer over links, de andere keer over rechts. Maar de coalitiepartners D66 en CDA kijken daar tot nu toe anders naar.

Zo streeft CDA-fractievoorzitter Bontenbal naar eigen zeggen nog steeds naar "brede, stabiele meerderheden" voor de plannen. Dat is een minderheidskabinet volgens hem verplicht. "Maar met wie? Dat moet het kabinet doen", zei hij in het debat.

En dus zijn alle ogen nu gericht op premier Jetten, die morgen op alle vragen en standpunten in de Tweede Kamer zal reageren.

De Britse koning Charles heeft gereageerd op een nog uit te komen boek van Charles Spencer. Dat is de broer van koning Charles' eerste vrouw, prinses Diana. In zijn boek is Spencer kritisch over de houding van de Britse koning in de dagen na Diana's dood in 1997.

Spencer beweert in zijn boek Swan Song dat koning Charles kort na Diana's dood tegen hem heeft gezegd: "Maak je geen zorgen, we zullen haar snel genoeg vergeten." De Britse tabloid Daily Mail publiceerde het fragment eerder vandaag.

Het is ongebruikelijk dat het Britse koningshuis reageert op kritiek of boeken. Een woordvoerder van de kroon zegt dat rouw invloed kan hebben op de herinnering: "Zijne Majesteit is zich ervan bewust is dat de pijn van broederlijk verdriet het verstand kan vertroebelen, het oordeel kan beïnvloeden en het geheugen kan kleuren op manieren die anderen niet herkennen, zelfs vele jaren na een dergelijk verlies."

Prinses Diana verongelukte in 1997 op 36-jarige leeftijd in Parijs, toen de auto waarin zij zat met haar nieuwe liefde Dodi al-Fayed wilde vluchten van paparazzi.

William en Harry

Prinses Diana en koning Charles zijn de ouders van kroonprins William en zijn broer prins Harry. Volgens Spencer zouden de uitspraken van koning Charles, die nu in het boek worden beschreven, zijn gedaan in een discussie over de vraag of William en Harry achter Diana's kist moesten lopen tijdens haar begrafenis. Spencer wilde dat voorkomen, hij stond erop dat zijn zus dat niet had gewild.

Het huwelijk van prinses Diana en koning Charles trok wereldwijd de aandacht. Diana werd gezien als 'prinses van het volk'. Het stel ging in 1992 uit elkaar, hun scheiding werd in 1996 officieel.

De 62-jarige Spencer zei eerder over zijn boek dat hij daarin "de waarheid over Diana" wilde vertellen vanuit zijn perspectief. Hij zei: "Ik wil namens Diana spreken en dat op een openlijk positieve manier doen." Op 22 september verschijnt Spencers boek over zijn zus.

Diefstal

The Daily Mail meldde vanochtend ook dat vier exemplaren van de Nederlandse vertaling van Spencers boek in Nederland zouden zijn gestolen. Die zouden uit een vrachtwagen zijn gehaald die op weg was van de drukkerij in Centraal-Europa naar een magazijn in Nederland.

"De bestuurder heeft alle veiligheidsmaatregelen in acht genomen en moest een verplichte pauze houden op een parkeerplaats. De bestuurder heeft in de cabine overnacht", zei een woordvoerder van de uitgeverij tegen persbureau ANP. Volgens de woordvoerder vond het incident plaats op die parkeerplaats.

Een bron binnen de uitgeverij zei tegen Daily Mail dat de gebeurtenis "buitengewoon verdacht" is, omdat de beveiliging rondom het boek "ongelooflijk streng" zou zijn. Er zouden veel maatregelen zijn genomen om te voorkomen dat de inhoud van het boek vroegtijdig uitlekt.

De Nederlandse politie zegt niet op de hoogte te zijn van de diefstal. De NOS belde daarover met verschillende eenheden.

De Zweedse publieke omroep SVT heeft de centrumlinkse oppositiepartijen uitgeroepen tot winnaar van de verkiezingen. Daarmee komt een einde aan een spannende nek-aan-nekrace tussen links en rechts.

Rond 17.00 uur vanmiddag was het verschil tussen de twee blokken slechts 26.169 stemmen. Met 99 procent van de stemmen geteld, stevenen de partijen onder leiding van oppositieleider Magdalena Andersson van de Sociaaldemocratische Arbeiderspartij af op 175 zetels in het parlement.

Het Zweedse parlement telt 349 zetels en om te gaan regeren zijn minstens 175 zetels nodig. Het rechtse regeringsblok van de huidige premier Ulf Kristersson lijkt na de verkiezingen van zondag uit te komen op 174 zetels.

"De kans op een ommekeer in dit stadium is zo klein dat we met zekerheid kunnen stellen dat de oppositie de meeste zetels bij deze verkiezingen zal behalen", stelde de SVT.

De kiesraad telt nu nog de laat binnen gekomen stemmen uit binnen- en buitenland. Waarschijnlijk zijn in de loop van donderdag alle stemmen geteld en verwerkt.

Schrikbeeld

Voor de linkse partijen was de inzet van deze verkiezingen hoog: de huidige centrumrechtse minderheidsregering onder premier Kristersson regeert met gedoogsteun van het radicaal-rechtse Zweden Democraten. Kristersson beloofde de Zweden Democraten regeringsdeelname als rechts de verkiezingen zou winnen, een schrikbeeld voor het centrumlinkse blok.

Een Belgische politicus moest naar het ziekenhuis nadat hij dertien uur op de wc had vastgezeten. Er moest een koevoet aan te pas komen om hem uit zijn benarde situatie te bevrijden, schrijven Belgische media.

Frédéric Erens van de politieke partij Vlaams Belang was gisteren klaar met een commissievergadering in het Vlaams Parlement in Brussel en wilde rond 17.00 uur nog even snel naar de wc gaan voordat hij naar huis ging. Toen hij na zijn toiletbezoek de deur open wilde doen, bleek het slot geblokkeerd.

Volgens Erens brak een onderdeel "op een cruciaal moment" af waardoor hij de wc niet meer uit kon. Hij riep om hulp en bonkte op de deur in de hoop dat iemand hem zou horen, maar zijn collega's waren toen al vertrokken, zegt hij tegen de Belgische omroep VRT Nieuws.

Iemand bellen lukte ook niet omdat hij zijn telefoon niet mee had genomen. "Voor één keer laat ik mijn telefoon op mijn bureau liggen. Dat was natuurlijk heel dwaas", zegt Erens, die de hele nacht in de wc moest doorbrengen.

'Zen zijn'

Slapen ging niet omdat de ruimte volgens Erens te klein was. De politicus ging de hele nacht "nadenken en vooral zen zijn". Pas rond 06.00 uur 's ochtends werd de politicus door de schoonmaakster ontdekt. "Toen zag ik ineens het licht aangaan en wist ik, okay de redding is nabij", zegt Erens.

Omdat het haar ook niet lukte hem te bevrijden, werd de militaire politie, die het Vlaams Parlement bewaakt, ingeschakeld. Die heeft de deur volgens Belgische media met een koevoet opengebroken.

Erens moest eerst naar het ziekenhuis vanwege zuurstofgebrek. De aanvoer van verse lucht werkt alleen als er beweging is in de toiletruimte. "Ik heb wel nog wat gaten in de deur gemaakt met een metalen voorwerp uit het toilet om wat lucht te krijgen", zegt Erens. Na een controle mocht hij weer naar huis.

Hoewel de politicus de hele nacht op een klein toilet heeft moeten doorbrengen, blijft hij er nuchter onder. "Het heeft geen zin om je te ergeren. Het had iedereen kunnen overkomen", aldus Erens.

De Italiaanse regering schrapt voor volgend jaar de wegenbelasting. Dat wordt gepresenteerd als een compensatie voor de hoge benzine- en dieselprijzen.

Critici zien het als een poging om de kiezer de paaien. Premier Meloni bestrijdt dat. Volgens haar is het wel degelijk de bedoeling om de wegenbelasting definitief af te schaffen.

De Italianen kunnen volgend jaar meerdere keren naar de stembus, ook voor een nieuw parlement. De verkiezingen moeten uiterlijk in december volgend jaar plaatsvinden. De centrumrechtse coalitieregering van Meloni doet het op dit moment in de peilingen slechter dan de centrumlinkse oppositie.

Bovendien voelt ze de druk van de nieuwe radicaal-rechtse partij Futuro Nazionale, een afsplitsing van coalitiepartner Lega.

2,3 miljard euro

"Vandaag zetten we een streep door een van de meest gehate belastingen", zei Meloni na een kabinetsberaad. "We kiezen ervoor om door te gaan met het schrappen van belastingen. Dat is in lijn met eerder centrumrechts belastingbeleid."

14,5 miljoen auto-, motor- en scootereigenaren zullen van de maatregel profiteren. Eigenaren van auto's met een motorvermogen van meer dan 110 pk profiteren er niet van. Ook voor de tweede of derde auto blijft de wegenbelasting volgend jaar in stand.

De maatregel kost de schatkist meer dan 2,3 miljard euro. Minister Girogetti van Economische zaken zegt dat de regering naar permanente afschaffing van de wegenbelasting streeft. Hij en Meloni hebben niet verteld hoe de regering het gat wil dichten.

Lenen lijkt geen verstandige oplossing. De Italiaanse staatsschuld bedraagt nu al 139 procent van het bruto nationaal product (bnp). Italië is daarmee binnen de EU het land met de grootste schuldenlast.

Doorzichtige poging

Critici zien het kabinetsbesluit als een doorzichtige poging om de aandacht van de kiezer af te leiden van stijgende elektriciteits-, gas- en benzinekosten. "Het is alsof je een longontsteking met een wiebertje bestrijdt", zei een adviseur van Futuro Nazionale.

Om de pijn van de hoge brandstofprijzen te verlichten heeft het Italiaans kabinet de afgelopen maanden al 2,8 miljard euro uitgetrokken.

Door het hele land stonden vanochtend verzamelaars van Pokémonkaarten voor de deuren van speelgoedwinkels. Vanwege het 30-jarig jubileum van de Japanse tekenserie is vandaag een speciale set kaarten op de markt gebracht.

Ruim voor de openingstijd van spellenwinkel Labyrinth in Tilburg stonden al bijna honderd mensen in de rij voor de nieuwe kaarten, schrijft Omroep Brabant.

Om zes uur op

Mathijs en Marijn staan in het midden van de rij. "We hebben gelukkig al wat", zegt Marijn, terwijl hij trots een tasje van een andere Tilburgse speelgoedwinkel laat zien. "Daarvoor moesten we wel al om zes uur vanochtend in de rij gaan staan." Mathijs vult hem aan: "Eigenlijk is dat niet normaal hè, voor karton met monsters erop."

Toch stonden de wekkers van de twee vrienden extra vroeg om de kaarten te bemachtigen. "Ik spaarde de kaarten al toen ik een jaar of 8 was. Daarna ben ik het een tijdje uit het oog verloren, maar inmiddels zit ik er weer helemaal in", zegt Marijn.

In de speciale jubileumset worden bekende Pokémonkaarten uit eerdere generaties opnieuw uitgebracht, aangevuld met nieuwe kaarten en exclusieve varianten. Voor een doos met negen pakjes met kaarten betalen liefhebbers zo'n 90 euro.

Achteraan in de rij staat Lucas. In zijn handen heeft hij de jubileumset die hij bij een andere winkel kon bemachtigen. Toch wil hij een tweede set. "Het is een heel dure hobby", concludeert hij.

Uitdelen van lootjes

Bij de Intertoys in Emmeloord werden vanochtend zestig lootjes aan de deur uitgedeeld om alles in goede banen te leiden. Ook daar hadden zich voor openingstijd tientallen fans verzameld, schrijft Omroep Flevoland.

Melanie mocht de vijfde plek in de rij innemen. Volgens haar is de set erg bijzonder omdat er veel duurdere kaartjes in zitten. Vaak worden speciale kaarten gelijk op internet gezet, weet ze. "Sommige kaarten zijn wel een paar duizend euro per stuk."

Melanie verkoopt ze niet. Zij is al vanaf haar jongere jaren fan en verzamelt de kaarten. "Ik pak ze uit en doe ze in een map."

Dat geldt ook voor Abdul, die ook in de rij stond voor de Intertoys. "Het heeft toch iets van nostalgie", zegt hij. "Ik ben ermee groot geworden, vanaf mijn zevende." Hij heeft allerlei doosjes met kaarten gevuld in de loop der jaren. "Het is niet echt spelen meer, maar gewoon hebben, kijken en ruilen."

Verzamelen

Pokémon komt uit Japan, daar worden de karakters ook wel Pocket Monsters genoemd. Er zijn tekenfilmseries van, videogames en dus ook verzamelkaarten. Op die kaarten staan de verschillende fantasiedieren, zoals Pikachu, Charizard en Jigglypuff. In totaal zijn er meer dan duizend verschillende Pokémon.

De Amerikaanse centrale bank verhoogt de rente van 3,5 tot 3,75 procent naar 3,75 tot 4 procent. Het is voor het eerst in ruim drie jaar tijd dat de rente naar boven wordt bijgesteld om de inflatie te beteugelen.

Hoewel het besluit op de financiële markten niet helemaal als een verrassing komt, is de verhoging tegen het zere been van president Donald Trump. Hij had gehoopt dat de Federal Reserve onder de nieuwe voorzitter, Kevin Warsh, de rente juist zou verlagen.

De laatste keer dat de rente werd verhoogd was in juli 2023. De afgelopen vijf aankondigingen bleef de rente onveranderd.

Philip Marey, VS-analist bij Rabobank, herinnert zich nog dat bij het vorige besluit Warsh zich al stevig uitliet over de inflatie. "Maar uiteindelijk deed hij niets." Dat was volgens Marey niet heel geloofwaardig. "De verhoging van vandaag was nodig om de geloofwaardigheid te behouden."

Zware botsing

Kevin Warsh werd in mei de nieuwe voorzitter van de Fed, nadat de termijn van Jerome Powell was afgelopen. Powell was door Trump tijdens zijn eerste presidentschap aangesteld, maar kwam na zijn terugkeer in het Witte Huis vorig jaar hard in botsing met het staatshoofd.

Trump vindt dat de Amerikaanse leenkosten de laagste ter wereld moeten zijn. Hij haalde dit jaar regelmatig publiekelijk uit naar de Fed. Hij noemde Powell een 'loser', dreigde hem te ontslaan en beschuldigde hem zelfs van fraude.

De centrale bank had in twee jaar tijd de rente van 5,25 tot 5,5 procent verlaagd naar 3,5 tot 3,75 procent. Maar sinds eind vorig jaar bleven verdere verlagingen uit, in eerste instantie door economische onzekerheid over de wereldwijde handelsoorlog die Trump in april ontketende. Vervolgens speelden de oplopende energiekosten door de oorlog in het Midden-Oosten een cruciale rol.

'Rente gaat omlaag'

Trump koos dit voorjaar voor Warsh als nieuwe Fed-voorzitter nadat die zich daarvoor geregeld had uitgesproken voor lagere rentes. "Als Kevin op zijn plek zit, dan gaat de rente omlaag", zei Trump.

Maar van een verlaging kwam het onder Warsh niet, omdat de inflatie in de VS door de hoge olieprijzen maar rond de 4 procent blijft schommelen.

Anders dan zijn voorgangers wil hij weinig toelichten over de rentebesluiten van de Fed en de verwachtingen over de rente. Daarom wordt getwijfeld of de Fed onafhankelijk opereert of de oren laat hangen naar de president.

Door de aanhoudende hoge inflatie rekenden de markten nu op een renteverhoging door de Fed. Door de groeiende onrust over de Fed en de Amerikaanse economie en staatsschuld lopen wereldwijd de rentes op. Ook Nederland betaalt op een 10-jarige staatsobligatie inmiddels meer dan 3 procent rente.

Marey denkt dat we nog een renteverhoging kunnen verwachten in de nabije toekomst. "Dat is nodig om de inflatie onder controle te krijgen, maar niet heel erg veel."

Uiteindelijk komt de prijsstijging vooral door de situatie rondom de Golfregio. "Daar kan de centrale bank niet zo veel aan doen, maar met een of twee renteverhogingen kan het wel een belangrijk signaal geven."

Een basisschool in het Drentse dorp Eext komt maar niet af van vleermuizen in het gebouw. Eerder dit jaar werd al twee ton gestoken in een nieuw dak naast de school, in de hoop dat de vleermuizen daarnaartoe zouden verhuizen. Die opzet mislukte.

Het schoolgebouw van basisschool Prins Willem Alexander is verouderd en moet wijken voor een nieuw gebouw. Maar de sloop en nieuwbouw is al een aantal keer uitgesteld vanwege een kolonie beschermde vleermuizen die op zolder woont. De dieren mogen niet worden verjaagd of bestreden - ze moeten zich uit eigen beweging verplaatsen, schrijft RTV Drenthe.

Dat gaat tot nu toe alleen niet zo makkelijk. Rond de basisschool hangen al meerdere vleermuiskasten, maar de soort die er verblijft houdt meer van grote ruimtes zoals het dak van de zolder. Daarom werd dat dak afgelopen voorjaar nagemaakt, als nieuw onderkomen voor de kolonie. Naast de school ligt nu een overkapping met precies dezelfde hellingshoek en ligging ten opzichte van de zon als het bestaande dak.

Maar de vleermuizen zijn niet verhuisd. Langer wachten tot ze dat alsnog gaan doen heeft weinig zin: zodra het kouder wordt, gaan de dieren in winterslaap en verplaatsen ze zich niet meer.

Eenrichtingsflappen

Daarom worden vandaag nieuwe stappen ondernomen. Aan de gevel van het oude gebouw komen eenrichtingsflappen, een soort kattenluikjes waar de vleermuizen wel door naar buiten kunnen, maar niet meer terug naar binnen. Als de vleermuizen dan allemaal weg zijn, kan de sloop beginnen.

Om dit te laten slagen, moeten alle andere openingen van het gebouw dicht worden gemaakt. Daar zijn vleermuizenexperts vandaag mee bezig.

Als dit plan werkt wordt de school dit najaar nog gesloopt.

Dario Vitale wordt de nieuwe creatief directeur bij modemerk Giorgio Armani. Hij is de eerste ontwerper buiten de familie van Armani die voor die rol is aangesteld, maakte het bedrijf bekend.

In de verklaring staat dat de komst van Vitale "het begin van een nieuw hoofdstuk" voor het merk markeert.

Vitale begon zijn carrière bij het Canadese modemerk Dsquared² en werkte vijftien jaar bij het Italiaanse Miu Miu. Vorig jaar april werd hij benoemd tot artistiek directeur bij modehuis Versace maar hij vertrok na een aantal maanden weer toen Prada het merk had overgenomen.

De Italiaan zal ook aan het hoofd staan van de accessoirelijn van Armani.

Taken verdeeld

De Italiaanse modeontwerper Giorgio Armani overleed vorig jaar september op 91-jarige leeftijd. Hij stond sinds de oprichting in 1975 aan het hoofd van het mode- en cosmetica-imperium.

Een maand na zijn dood werd Guiseppe Marsocci als nieuwe CEO aangesteld. Hij was al werkzaam als commercieel directeur bij het bedrijf. Silvana Armani, de nicht van Armani, is vicepresident en stond al aan het hoofd van de vrouwencollectie. Leo Dell'Orco, de voormalige partner van Giorgio Armani, heeft de leiding over de herencollectie.

Artiesten die politieke statements maken zijn van alle tijden. Protestliederen, uitspraken op awardshows of het opspelden van een pinnetje op de borst. Dit keer belandde de Amerikaanse rapper Macklemore in een geopolitieke wervelwind. Hij werd geschrapt als voorprogramma van de Britse zanger Ed Sheeran. Het is niet voor het eerst dat een artiest wordt geschrapt, maar de manier waarop en wie hierachter zit valt op.

Macklemore mag niet meer optreden vanwege zijn pro-Palestijnse uitspraken. Volgens Ed Sheeran, met wie hij door de Verenigde Staten zou touren, komt dit mede door de Joods-Amerikaanse miljardair Robert Kraft. Macklemore zou later deze maand met Sheeran optreden in het Gillette Stadium in Foxborough bij Boston, een stadion dat eigendom is van Kraft.

Volgens Amerika-kenner en jurist Kenneth Manusama was het schrappen van Macklemore te verwachten. "Dat hij Macklemore niet toestaat, is niet verrassend. Kraft is de stadioneigenaar en een politieke bondgenoot van Trump. De uitspraak 'Free Palestine' wordt gezien als anti-Israël en dat wordt nu hoog opgespeeld."

Kraft was ook een geldschieter van de Columbia University in New York. Hij trok zijn subsidies in na massale pro-Palestijnse studentenprotesten. "Het is echt een teken des tijds hoe groot die splijtzwam is; hoe groot die Israël-Palestina discussie is in de VS."

Tijdens zijn optreden nam Macklemore het juist op voor de Columbia-studenten. Met hun acties hebben ze volgens hem "de hele wereld gemobiliseerd" om zich uit te spreken tegen de Israëlische aanvallen op Gaza. Beelden van de verwoesting in Gaza werden tijdens het optreden van Macklemore vertoond.

Ook in Europa

Het schrappen van artiesten die zich pro-Palestijns uitlaten gebeurt ook in Europa. Zo werd het optreden van het Britse punkrapduo Bob Vylan in poppodium 013 geannuleerd. In Paradiso was hij wel welkom. Daar riep het duo "dood aan de IDF" (het Israëlische leger). Na dit optreden kwamen er tientallen aangiften binnen bij het OM; dat de zaak seponeerde.

Ook ging er een concert door in poppodium Doornroosje. Muziekjournalist Atze de Vrieze was daarbij en zag dat het duo zich aanpaste: "Daar heeft Bob Vylan dingen gezegd die niemand tegen de borst kon stuiten. Hij ging om de gewraakte woorden heen."

Ook de Ierse rapgroep Kneecap kwam onder vuur te liggen nadat die bij een Glastonbury-optreden sympathie toonde voor een verboden pro-Palestijnse actiegroep. In aanloop naar dit optreden was er al veel te doen om eerdere uitspraken van de rapgroep. Reden voor de BBC om de show van het Ierse trio niet live uit te zenden. Diezelfde Kneecap steekt Macklemore nu online een hart onder de riem.

Onvrede industrie

Hoewel het locatie-eigenaren waren die Macklemore niet meer op het podium wilden zien, krijgt ook hoofdact Ed Sheeran het flink te verduren. Zijn band en andere supportacts staan achter Macklemore en zijn inmiddels ook opgestapt. "Dit is een big deal", zegt muziekjournalist Atze de Vrieze.

"Ed Sheeran heeft Ierse roots. Hij had ook Ierse artiesten mee op zijn tour. Dat maakt deze zaak pijnlijk." Ierland is een van de meest pro-Palestijnse landen binnen de Europese Unie. "Je kan geen Ierse artiest verzinnen die dat niet is." Op Instagram laat Sheeran weten zijn platform niet te willen gebruiken voor politieke statements. "Opvallend, want hij heeft eerder wel Oekraïne gesteund", zegt De Vrieze.

Macht vs. mening

Manusama ziet dat de vrijheid van meningsuiting, ook van beroemdheden, onder druk staat onder de Trump-regering: "Je kan het zien als het verlengde van de mediazenders die voor een fusie een goedkeuring nodig hebben van de regering. Dan kun je beter een wit voetje halen bij de regering. In die context werden eerder presentatoren Jimmy Kimmel en Stephen Colbert van de Amerikaanse buis gehaald." De talkshowhosts maakten eerder anti-Trump-grappen op de landelijke tv.

Een vermenging van rijke bedrijven en miljardairs met zakelijke belangen drukken volgens Manusama op de vrijheid van meningsuiting. Ook muziekjournalist De Vrieze ziet dit: "Je ziet dat de stadioneigenaar met macht en invloed mensen onder druk zet die opkomen voor in dit geval de Palestijnse zaak. 'Free Palestine' wordt dan als hate speech gekwalificeerd."

Manusama ziet dat artiesten zich toch blijven uitspreken, ondanks de inperkingen achter de schermen. "Je ziet steeds meer uitspraken van artiesten en kunstenaars. Kunstenaars voelen zich steeds meer genoodzaakt, Macklemore dus ook, om dit soort uitspraken te doen."

De uitleg hoe gisteren op bijna veertig plekken het spoor met buizen, kabels en andere metalen voorwerpen onklaar werd gemaakt, kreeg vanmiddag alleen staatssecretaris Bertram van Infrastructuur te zien. Een dag na de sabotageacties waren er nog veel vragen, dus liet de staatssecretaris zich bijpraten bij een onderaannemer van spoorbeheerder ProRail. Journalisten mochten niet meekijken.

Toch geven de voorwerpen die gisteren op het spoor zijn gevonden een aardig beeld van hoe de saboteurs te werk gingen. Op een stalen buis met een doorsnede van zo'n twee centimeter zijn aan beide uiteinden nog de rafels van het vluchtige slijpwerk te zien. "Het past precies tussen de rails", zegt incidentenbestrijder Damien Reuser van ProRail.

Reuser was een van de medewerkers die gisteren aan het werk waren. Zijn pieper, waarop storingen binnenkomen, bleef maar meldingen geven. "Uiteindelijk gaat hij twee keer, vier keer, zes keer en dan heb je vijftien dossiers onder je hangen. Dan denk je van: wat is dit?"

In de video toont Reuser een van de spullen waarmee gesaboteerd is:

De materialen waren zo geplaatst dat het beveiligingssysteem registreerde alsof er een trein of ander object op het spoor stond. Daardoor sprongen seinen op rood en konden treinen niet rijden. Om die reden gebruiken spoorwerkers bij werkzaamheden een kortsluitlans om zelf veilig te kunnen werken.

Dat deze methode is gebruikt om het spoor te saboteren, maakt staatssecretaris Bertram een dag later nog steeds boos. "Je moet met je handen van ons spoor afblijven. Het spoor is van iedereen, de trein is van iedereen. Als het dan zo georganiseerd gebeurt, is dat echt iets om bij stil te staan."

Niet zomaar

Volgens ProRail-baas Mirjam van Velthuizen waren de acties geen toevallige verstoring. "Je moet wel weten waar je het moet aanbrengen en hoe je het moet aanbrengen", zegt ze. Volgens haar hebben de saboteurs zich verdiept in de werking van het spoor.

De meldingen kwamen vanuit het hele land, maar vooral in het noorden en oosten was het raak. Het Openbaar Ministerie en de politie onderzoeken wie verantwoordelijk is. ProRail heeft onder meer camerabeelden en de aangetroffen materialen overgedragen.

Tegelijkertijd moet de spoorbeheerder toegeven dat de daders zich goed voorbereid hadden. "Op een aantal beelden zijn personen of voertuigen te zien, maar de meeste locaties staan niet onder cameratoezicht."

Bertram wil niet speculeren over de achtergrond van de daders. Ook berichten in appgroepen van boeren die tot acties oproepen, zijn volgens haar geen bewijs voor betrokkenheid.

Hoewel het treinverkeer grotendeels werd stilgelegd, waren reizigers volgens ProRail niet in direct gevaar. Het beveiligingssysteem reageerde op de voorwerpen en zette de seinen op rood.

Het gevaarlijkst was het voor de daders zelf. "Er kan elk moment een trein aankomen, die meer dan 100 kilometer per uur rijdt", legt Van Velthuizen uit. "Je gaat ook niet op de snelweg zitten en hopen dat er geen auto komt."

De gebeurtenissen laten volgens staatssecretaris Bertram zien hoe kwetsbaar het spoornet van zo'n 3500 kilometer is. Het is onmogelijk om ieder traject voortdurend fysiek te bewaken.

Weerbaarheid

ProRail werkt daarom met zo'n 500 camera's en systemen die verdachte bewegingen kunnen detecteren. Dat is nu al effectief tegen koperdiefstal. "Wel moet er gekeken worden hoe je weerbaarder kan worden tegen dit soort incidenten", zegt Van Velthuizen. "Maar mensen die kwaad willen, vinden een manier. Dus we zullen ook hopelijk vinden wie dit gedaan hebben."

Bertram benadrukt dat het bestaande systeem gisteren wel heeft gewerkt. "Er zijn geen ongevallen gebeurd en dat is uiteindelijk het allerbelangrijkste." En dan is het tijd voor de uitleg hoe je een buis tussen de rails plaatst en moeten de journalisten het terrein verlaten.

De voortvluchtige Oussama B. is gearresteerd in Parijs. Hij werd begin september in hoger beroep veroordeeld tot ruim elf jaar cel, onder meer voor betrokkenheid bij de voorbereiding van de moord op advocaat Derk Wiersum. Zijn advocaat Wesley van Soest bevestigt de arrestatie aan de NOS na berichtgeving van het AD.

Volgens Van Soest was B. klaar met de alsmaar durende klopjacht. "Ook had cliënt gehoopt op meer steun vanuit het Openbaar Ministerie om de terugkeer mogelijk te maken." Van Soest meldt dat B. graag een deal wilde sluiten met het OM, maar dat het daar niet op is ingegaan.

Derk Wiersum was de advocaat van Nabil B., de kroongetuige in het Marengo-proces waarin onder meer Ridouan Taghi terechtstaat. Wiersum werd op 18 september 2019 vlak voor zijn woning doodgeschoten. In februari 2023 werden Giërmo B. en Moreno B. in hoger beroep veroordeeld tot dertig jaar gevangenisstraf voor de moord.

Oussama B. hoorde volgens het hof bij een groep mannen die het mogelijk heeft gemaakt dat Wiersum kon worden gedood. De mannen deden in de periode voor de moord verkenningen rondom de woning en het kantoor van de advocaat. Ook leverde de groep auto's die door de schutters gebruikt zijn bij de moord.

Poging tot moord

B. werd ook veroordeeld voor deelname aan een criminele organisatie en poging tot moord. Die laatste zaak draait om een mishandeling van een man op 30 oktober 2019 in Utrecht. De man was "met fors geweld met slagwapens in elkaar geslagen", oordeelde het hof.

De man liep een schedelbasisfractuur op. Pas toen omstanders ter plaatse kwamen, stopten de daders met het geweld. B. was een van hen.

Advocaat Van Soest verwacht dat B. binnenkort aan Nederland zal worden overgedragen.

In Belarus zijn vandaag 25 gevangenen vrijgelaten. Dat meldt de Amerikaanse gezant John Coale op het socialemediaplatform X. Hij sprak met de Belarussische president Loekasjenko in hoofdstad Mink.

De vrijlatingen komen in ruil voor het opheffen van Amerikaanse sancties op twee Belarussische bedrijven. Zo werden een verfproductiebedrijf en een staatsbedrijf dat toezicht houdt op de bosbouw- en papierpulpsector van de sanctielijst gehaald.

Volgens de mensenrechtenorganisatie Viasna, zijn onder anderen journalist Andrej Aljaksandrau en zijn vrouw Irina Zlobina vrijgelaten. Zij zaten gevangenisstraffen van respectievelijk 14 jaar en 9 jaar uit. Ook Ljoedmila Tsjekina, hoofd van de onafhankelijke nieuwswebsite TUT.BY, werd vrijgelaten. Zij zat een gevangenisstraf van 12 jaar uit.

'We zijn nog niet klaar!'

"President Trumps inzet voor directe diplomatie werpt zijn vruchten af", schrijft Coale. Ook bedankt hij president Loekasjenko in zijn bericht. De VS-gezant voegt toe dat er wordt gewerkt aan meer vrijlatingen in de nabije toekomst. "We zijn nog niet klaar!", aldus Coale.

Sinds Trump aan de macht is gekomen zijn honderden gevangenen vrijgelaten in Belarus.

Zo werd de Belarussische blogger en oppositielid Sergej Tichanovski vrijgelaten in juni 2025. Hij was in 2021 veroordeeld tot 18 jaar cel vanwege "het orkestreren van grootschalige rellen". Hij wilde in 2020 meedoen aan de presidentsverkiezingen, maar dat werd verboden door de kiescommissie.

Begin dit jaar werden al 250 politieke gevangenen vrijgelaten. In ruil daarvoor versoepelde de VS sancties tegen twee Belarussische banken en het ministerie van Financiën.

Opnieuw gevangen

Mensenrechtenorganisaties en oppositiepolitici wijzen erop dat de arrestaties van Loekasjenko-critici gewoon doorgaan en dat de Belarussische president nog geen einde heeft gemaakt aan de keiharde repressie in het land.

Loekasjenko ontkent dat de vrijgelaten mensen politieke gevangenen waren. Ook wijst hij de kritiek van mensenrechtenorganisaties van de hand dat hij nieuwe mensen arresteert om vrijgelaten gevangenen te vervangen.

Een student van de Technische Universiteit Eindhoven zou vanochtend in een volle collegezaal beledigende en racistische opmerkingen hebben gemaakt naar medestudenten. Daarna bracht de man naar verluidt de Hitlergroet.

De politie heeft een verdachte aangehouden voor bedreiging. Het is niet duidelijk of dit de student is die de Hitlergroet zou hebben gebracht.

Het incident vond plaats tijdens een hoorcollege voor eerstejaarsstudenten elektrotechniek. Door de racistische uitspraken zou er een confrontatie met andere studenten zijn ontstaan, schrijft Omroep Brabant.

Onacceptabel

De beveiliging van de universiteit heeft de vechtende studenten uit elkaar gehaald. Het college werd uiteindelijk afgelast en de student die naar verluidt de Hitlergroet bracht, ging ervandoor.

De universiteit zegt op zoek te zijn naar de student en zoekt uit wat er precies is gebeurd. "Als College van Bestuur willen we volledig helder zijn dat dit soort gedrag onacceptabel is. Op basis van de uitkomst zullen we passende maatregelen nemen", zegt een woordvoerder.

Kosovo-Albanezen reageren met teleurstelling, ongeloof en ook woede op de celstraf van 25 jaar voor oud-president Hashim Thaci. Het Kosovotribunaal in Den Haag veroordeelde hem en nog drie andere voormalige leiders van het Kosovo Bevrijdingsleger (UCK) vanochtend vanwege oorlogsmisdaden, waaronder vrijheidsberoving, mishandeling en marteling van honderden mensen, en de dood van 96 van hen.

Het ging daarbij om Serviërs en andere tegenstanders van de Kosovaarse onafhankelijkheidstrijd eind jaren negentig. Het UCK nam het daarbij op tegen de Servische strijdmacht, die hardhandig probeerde de overwegend Albanese bevolking onder de duim te krijgen. Thaci gaat in beroep.

Handen voor de ogen

Op pleinen in heel Kosovo sloegen Kosovaren de handen voor hun ogen toen ze de uitspraak van het tribunaal hoorden. Sommigen lieten hun tranen de vrije loop. Met duizenden waren ze samengekomen om de uitspraak rechtstreeks te volgen op grote schermen. Velen droegen rood-zwarte vlaggen en T-shirts van het UCK. Iedereen ging uit van vrijspraak.

Voor Kosovaren zijn de nu veroordeelde voormalig leiders niets minder dan helden die hen verdedigden tegen het Servische leger. Dat ging in 1998 en 1999 hardhandig tekeer in de zuidelijke provincie die toen bij Servië hoorde. Uiteindelijk riep Kosovo in 2008 de onafhankelijkheid uit. Thaci is voor Kosovaren degene die daarvoor de basis heeft gelegd. Dat hij tegelijkertijd misdaden pleegde tegen Servische burgers, Roma en Albanese tegenstanders, gaat er bij hen niet in.

Fluitconcert en protestmars

Oud-premier Ramush Haradinaj, voormalig UCK-voorman en zelf eerder vrijgesproken, noemt de uitspraak oneerlijk en onacceptabel. Hij riep op tot kalmte. De Kosovaarse politie was vandaag massaal op de been om rellen te voorkomen. Ze voorkwam dat demonstranten het kantoor binnendrongen van de Europese politiemissie Eulex in de hoofdstad Pristina.

Na een fluitconcert en een protestmars gingen de meeste demonstranten naar huis. De Servische minderheid, zo'n vijf procent, was van tevoren bang doelwit te worden van uitbarstingen van vreugde dan wel woede, al naar gelang de uitspraak. In het dorp Gracanica, niet ver van Pristina, bleven scholen daarom vandaag gesloten. Maar tot nu toe is het rustig, ook in de stad Mitrovica waar zowel Kosovo-Albanezen als Kosovo-Serviërs wonen.

Agent gewond en twee aanhoudingen bij onrust in Den Haag

Bij een protest in Den Haag kwam het tot ongeregeldheden op het Malieveld. Sympathisanten van Thaci keerden zich tegen de politie. De politie zette traangas en een waterkanon in om de rust te doen terugkeren.

Een agent raakte lichtgewond, twee mensen zijn aangehouden.

Interim-president Albulena Haxhiu spreekt van een zware klap voor de familie van de veroordeelden, en een uiterst schokkende uitkomst voor Kosovo. Ze benadrukt dat het oordeel niet moet worden aangegrepen om Servische misdaden tijdens de oorlog te relativeren. "Het laatste juridische woord is hier nog niet over gesproken. Het recht op beroep is onderdeel van de procedure; daarvan moet gebruikgemaakt worden."

Aan het eind van de middag zei de advocaat van Thaci dat zijn cliënt inderdaad in beroep gaat. Hij riep het parlement van Kosovo ook op de steun voor het tribunaal te heroverwegen, en spreekt van misbruik van de rechtspraak.

Deed zelf mee

Thaci en de drie andere veroordeelden hebben altijd volgehouden onschuldig te zijn. Hun belangrijkste verweer is dat het UCK een guerrilla-organisatie was met een losse leiderschapsstructuur, en dat ze daarom geen weet hadden van misdaden van UCK-leden, laat staan van invloed daarop.

De rechters maken daar korte metten mee. Ze achten niet alleen bewezen dat Thaci het beleid mede bepaalde en slachtoffers uitkoos, maar ook dat hij zelf deelnam aan de misdaden. Er loopt nog een aparte rechtszaak tegen Thaci vanwege de beïnvloeding van getuigen; daarvoor hebben de aanklagers nog eens zes jaar cel geëist.

Reacties uit Servië

De eerste politieke reacties uit Servië zijn zoals verwacht instemmend. "De veroordeling betekent een duidelijke, zij het late bevestiging van wat Servië en het Servische volk al een kwart eeuw zeggen: het zogenaamde UCK was een criminele en terroristische organisatie", aldus minister Ivica Dacic van Binnenlandse Zaken.

"Het is een historische reminder voor Pristina en zijn buitenlandse sponsoren dat een nepstaat niet kan worden gebouwd op de massagraven van vermoorde Serviërs", gaat Dacic verder. Wel vindt hij dat de straf te laag is en te laat komt en hekelt hij de vrijspraak op het gebied van de zwaardere aanklacht - misdaden tegen de menselijkheid. De Servische president Aleksandar Vucic reageert vanavond.

De oproep van de topman van AI-bedrijf Anthropic om op een lager tempo nieuwe krachtige AI-modellen uit te brengen, leidt tot kritiek van binnen en buiten de AI-sector. Als je het echt zo belangrijk vindt om te vertragen, dóe het dan, zegt onder meer een invloedrijke adviseur van de Amerikaanse president Donald Trump.

Anthropic-topman Dario Amodei publiceerde zaterdag een artikel waarin hij schrijft dat de koplopers van de AI-industrie moeten vertragen, maar dat daarvoor steun van de Amerikaanse overheid nodig is. Onder anderen Sam Altman van OpenAI (ChatGPT) en Elon Musk van SpaceXAI (Grok) zeiden het met hem eens te zijn.

"Jongens, ga je gang", reageerde de invloedrijke Trump-adviseur David Sacks bij tv-zender Bloomberg. "Het is jullie verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat jullie producten veilig zijn. Als jullie het gevoel hebben dat je moet vertragen, doe dat dan. Je hebt daar geen toestemming van iemand anders voor nodig."

Amodei schrijft dat hij zijn oproep doet omdat hij zich zorgen maakt dat AI-technologie binnen zes tot twaalf maanden "in staat is om het hele internet over te nemen". Daarbij moet worden aangetekend dat het schetsen van doemscenario's een beproefde marketingstrategie van Anthropic en OpenAI is.

Amodei onderbouwt zijn zorg verder ook niet: hoe dat zou gaan, waarom mensen dat niet zouden opmerken of kunnen tegenhouden en hoe een 'overgenomen internet' er dan uitziet, schrijft hij er niet bij.

Twijfel over oprechtheid

Je kunt betwijfelen of Amodei's oproep oprecht is, zegt Felienne Hermans. Zij is hoogleraar informatica aan de Vrije Universiteit Amsterdam en volgt de AI-industrie. "Als je je werkelijk zo veel zorgen maakt, kun je ook gewoon stoppen. Ze kunnen zeggen: dit is waar wij ons als Amerikaanse AI-bedrijven aan gaan houden. Ze kunnen zeggen: als we mensen niet met deze AI-technologie kunnen vertrouwen, moeten we mensen dit misschien ook niet geven. Waarom hebben ze daar de overheid voor nodig?"

Na Amodei's oproep zette Facebook-oprichter Mark Zuckerberg een bericht online waarmee hij laat zien dat de AI-bedrijven elkaar of de overheid volgens hem niet nodig hebben. Hij schrijft dat Meta het uitbrengen van zijn laatste AI-model enkele maanden heeft uitgesteld om zich te concentreren op de veiligheid ervan.

"We hebben niet eerst andere bedrijven opgeroepen om dit te doen, voordat we het zelf zouden doen", schrijft Zuckerberg. "We hebben het gewoon gedaan, als onderdeel van onze dagelijkse werkzaamheden, omdat het duidelijk het juiste was om te doen."

"Dat is wat ik bedoel", zegt Hermans. "Als je je écht zorgen maakt als bedrijf, dan kun je zeggen: we stoppen er zelf mee. En we onderhandelen met elkaar dat we er samen mee stoppen. Maar in plaats daarvan zeggen ze: 'Overheid, kom alsjeblieft met wetten en regels'. En Trump heeft al gezegd dat hij dat niet van plan is."

Invloed op regels uitoefenen

Hermans vermoedt dat de AI-bedrijven de verantwoordelijkheid van zich af willen schuiven. "Stel dat er straks iets misgaat, dan kunnen ze zeggen: we hebben de overheid gevraagd om regels. Die kwamen er niet, dus het is niet onze schuld."

Dat is een strategie die eerder succesvol is gebleken, zegt Roel Dobbe van de TU Delft. Hij onderzoekt hoe de AI-bedrijven beeldvorming en regelgeving proberen te beïnvloeden. "De bedrijven zeggen: geef ons regels. Of er in de praktijk wat van terechtkomt, is een ander verhaal. En als dat wel zo is, blijkt uit ons onderzoek dat deze bedrijven veel geld hebben om de regelgeving te beïnvloeden, zodat de regels in hun voordeel uitpakken."

Hermans en Dobbe denken dat de concurrentie met China mogelijk ook een rol speelt. In Amodei's oproep om te vertragen, schrijft hij ook dat de AI-ontwikkelingen in China tegengewerkt moeten worden.

"Anthropic en OpenAI hebben veel geld geïnvesteerd in hun AI-modellen", zegt Dobbe. "Dat moeten ze terugverdienen. Hun klanten betalen daar hoge rekeningen voor." Ondertussen brengen Chinese AI-bedrijven goedkope of gratis modellen op de markt die een serieuze concurrentie zijn voor de Amerikaanse AI-technologie, legt Dobbe uit.

"Je kunt je voorstellen dat de bedrijven enthousiast zijn over regulering waardoor de Chinese AI-modellen beperkt worden", zegt Hermans. "Dat zou goed zijn voor de marktpositie van de grote Amerikaanse AI-bedrijven."

Trump-adviseur: 'Smoesje'

"We moeten ervoor zorgen dat we China een stap voor blijven en geen onnodige regelgeving invoeren waardoor China een voorsprong kan krijgen", zegt Trump-adviseur Sacks bij Bloomberg. Hij wijst er ook op dat er al regels zijn en dat de AI-bedrijven verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor gevaarlijke producten.

"Ik denk dat elk bedrijf in Amerika ervoor moet zorgen dat hun producten veilig zijn wanneer ze op de markt komen. Dat is gewoon een basisverantwoordelijkheid voor bedrijven", zei hij. "Ik geloof niet echt dat zij hun producten pas veilig kunnen maken als de overheid zich ermee bemoeit. Het voelt als een smoesje. We staan niet in de weg. Ze moeten hun verantwoordelijkheid nemen en het doen."

De westelijke Suurhoffbrug in de A15 is door Rijkswaterstaat "omwille van de veiligheid" gedeeltelijk afgesloten nadat bij een inspectie scheuren waren gevonden in een van de hoofdliggers van de brug. Om de belasting van de brug te verminderen, zijn de twee rijstroken in de richting van de Maasvlakte per direct gesloten. Het verkeer wordt nu over de vluchtstrook geleid.

De scheuren hebben volgens Rijkswaterstaat gevolgen voor de stabiliteit en draagkracht van de brug die al langer onder verscherpt toezicht staat. Volgens Rijkswaterstaat moeten weggebruikers rekening houden met een extra reistijd van 20 tot 30 minuten.

De scheepvaart zal geen hinder ondervinden van de maatregel, meldt Rijkswaterstaat. Het westelijke deel van de Suurhoffbrug stamt uit 1974 en is het oude deel van de brug.

Minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat noemt het "heel vervelend". Hij benadrukt dat veiligheid in deze situatie voorop staat. Het is nog niet bekend hoelang de afsluiting gaat duren.

Het verkeer dat vanaf de Maasvlakte richting Rotterdam gaat, kan gebruik blijven maken van het nieuwe, maar tijdelijke oostelijke deel van de Suurhoffbrug. Die brug komt uit 2021 en moest het oude deel van de brug ontzien. Een volledig nieuwe Suurhoffbrug wil Rijkswaterstaat uiterlijk in 2032 opleveren.

Rijkswaterstaat zegt voorbereidingen te treffen om het verkeer in beide richtingen over het oostelijke deel te laten rijden. Dagelijks rijden er 36.500 voertuigen over deze bruggen, waarvan 15.500 vrachtwagens.

Meer bruggen gesloten

De Suurhoffbrug is niet de eerste brug die wordt gesloten. In juli koos Rijkswaterstaat ervoor om de Merwedebrug bij Gorinchem te sluiten voor vrachtverkeer vanwege verzwakt staal in de constructie. Bij Nijkerk werd deze maand de Hardenbergerbrug in de A28 in beide richtingen "uit voorzorg" voor enkele dagen afgesloten.

Minister Karremans zegt dat de Suurhoffburg onderstreept dat er meer geld in onderhoud en vernieuwing geïnvesteerd moet worden. Er wordt nu aan plannen gewerkt samen met de staatsecretarissen om geld voor nieuwe aanleg te verschuiven naar vernieuwing en onderhoud van bestaande infrastructuur, aldus Karremans.

Een deel van de kritiek op de Prinsjesdagplannen gaat erover dat werkenden meer belasting gaan betalen. En dat terwijl allerlei adviesorganen en economen al langer zeggen dat belastingen evenwichtiger verdeeld kunnen worden. Werk moet meer lonen, zeggen ook politici van links tot rechts.

Maar van de lastenverzwaring van 6 miljard volgend jaar is bijna alles, 5,8 miljard, een verzwaring van de lasten op arbeid, constateerde de Raad van State gisteren.

Ervan uitgaande dat je belastinginkomsten op peil wil houden, hoe zou je dan de lasten op arbeid kunnen verlagen en werk meer laten lonen? Dat vroegen we twee economen.

Arbeid of vermogen

"Er is toch wel overeenstemming tussen economen dat er nu te veel belasting op inkomen uit arbeid wordt geheven ten opzichte van inkomen uit vermogen", zegt Bas Jacobs, hoogleraar economie en overheidsfinanciën aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

"Als je vermogen meer belast, kun je het tarief op arbeid verlagen", vindt ook Aart Gerritsen, universitair hoofddocent aan de Erasmus School of Economics.

Beiden vinden dat je dan niet zozeer het huidige tarief van box 3 moet verhogen. Dat is nu 36 procent op vermogensinkomsten en dat is internationaal gezien al behoorlijk hoog.

Eigen woning en pensioen

Maar er is in Nederland veel vermogen dat niet belast, maar juist gesubsidieerd wordt. Namelijk de twee belangrijkste vermogensbronnen voor veel huishoudens: de eigen woning en het opgebouwde pensioen.

Over de eigen woning betalen mensen wel wat belasting, via het eigenwoningforfait, maar daar staat veel meer hypotheekrenteaftrek tegenover. Netto ontvangen mensen dus subsidie over hun woning. En het totale pensioenvermogen van alle pensioenfondsen bij elkaar bedraagt meer dan 2000 miljard euro. Over de vermogensinkomsten betalen pensioenfondsen geen belasting.

"En daarop legt de overheid ook geld bij", zegt Gerritsen. Want op het moment dat je inkomen uit werk in een pensioenfonds stopt betaal je daar ook geen belasting over. En als je pensioen wordt uitgekeerd is de inkomstenbelasting die je dan betaalt een stuk lager dan de inkomstenbelasting van werkenden.

Tientallen miljarden

"Voer je een gematigd belastingtarief in op de inkomsten uit deze vermogens, dan levert dat al snel tientallen miljarden op. Deze opbrengst kun je dan gebruiken om de belasting op arbeid te verlagen", zegt Bas Jacobs. "Zo wordt de belastingdruk beter verdeeld over arbeid en kapitaal."

Volgens hem zouden de belastingtarieven in de inkomstenbelasting met zo'n 10 procentpunten omlaag kunnen als huizen en pensioenen net zo worden belast als spaargeld en beleggingen. De tarieven van de eerste twee belastingschijven zijn nu rond de 37 procent. Het tarief voor schijf 3, voor inkomen boven de 78.000 euro, is ruim 49 procent.

Volgens Jacobs is een betere verdeling van de belastingen over arbeid en kapitaal beter voor de economie. "Mensen krijgen dan meer prikkels om meer en langer te werken, carrière te maken en te ondernemen. En de economie wordt minder gevoelig voor financiële schokken." De winst daarvan is volgens hem groter dan het nadeel van een wat hogere gemiddelde belastingdruk op vermogensinkomsten.

Toeslagen

Aart Gerritsen van de Erasmus Universiteit Rotterdam wijst op nog een andere manier om werken meer te laten lonen. Dan gaat het vooral om toeslagen en belastingkortingen. "Je ziet dat veel middeninkomens ook nog profiteren van toeslagen en heffingskortingen. Die worden rond de middeninkomens afgebouwd. En daardoor zie je dat als middeninkomens 100 euro meer verdienen, ze een groot deel kwijt zijn aan meer belasting en minder toeslagen en kortingen."

Dat maakt het volgens hem onnodig onaantrekkelijk voor middeninkomens om meer te werken. Hij pleit er daarom voor dat zulke toeslagen en kortingen meer toegespitst worden op de laagste inkomens. Want de grootste groep werkenden zijn toch de middeninkomens en die hebben dan meer prikkels om meer te werken.

Belangen

Economen hebben dus wel voorstellen om werken meer te laten lonen. Toch gebeurt dat niet, hoe komt dat dan? "Vermogenden, huizenbezitters, gepensioneerden, die weten hun belangen heel goed te behartigen", zegt Bas Jacobs. "Als je die tegen de haren instrijkt dan heb je een groot electoraal probleem."

"Mensen horen vooral: mijn eigen huis moet dan zwaarder belast worden", zegt Gerritsen. "Maar ze beseffen niet dat ze dan ergens anders minder belasting hoeven te betalen. Dat is een boodschap die voor de politiek moeilijk te vertellen is."

Toch ziet hij wel langzame verschuivingen. Het CDA was bijvoorbeeld lang tegen een stapsgewijze afschaffing van de hypotheekrenteaftrek. Maar bij de afgelopen verkiezingen waren ze ervoor.

Een man die voor de gemeente Vught bomen aan het snoeien was, is zwaargewond geraakt omdat hij vluchtte voor een aanval van Aziatische hoornaars. Dat meldt Omroep Brabant.

De man was op ongeveer 12 meter hoogte in een hoogwerker bezig toen hij op een nest stuitte. Naar verluidt vielen de hoornaars de man aan, waarna hij uit zijn hoogwerker sprong.

De aanval van de Aziatische hoornaars was aan het begin van de middag aan de Sint-Elisabethstraat in Vught.

De man zou ook gestoken zijn door de hoornaars. Omstanders hebben eerste hulp verleend. Hij is daarna naar het ziekenhuis in Tilburg gebracht. Over de aard van de verwondingen is niets bekendgemaakt.

Voor het ongeluk werd een traumahelikopter opgeroepen, net als meerdere ambulances en politiewagens.

Het nest van de hoornaars wordt vanavond door de gemeente geruimd.

Stefan de Walle geeft na vijftien jaar zijn staf en mijter door aan een ander, en neemt afscheid van Het Sinterklaasjournaal. Dat meldt de NTR. Het grote boek sluit daarmee voor de 61-jarige acteur.

Met het afscheid komt er een eind aan zijn iconische uitspraken 'hallootjes' en 'dag hoor', bij binnenkomst in de Nederlandse havens. De afgelopen jaren verwelkomde De Walle op die manier duizenden kinderen en volwassenen op de kades en de miljoenen kijkers thuis. "De Walle gaf zijn Sinterklaas een geheel eigen karakter", schrijft de NTR.

Volgens de omroep groeide De Walle uit tot "een van de meest vertrouwde gezichten" van de decembertijd en is hij "onlosmakelijk verbonden met de herinneringen van een hele generatie".

De acteur zegt met dankbaarheid en pijn in het hart te stoppen "als adviseur van de nationale Sint". Hij wenst zijn collega's, de cast en crew "een goede vaart toe".

In 2024 meerde de Pakjesboot aan in Vianen:

"Aan alle kleine en grote kinderen van Nederland zeg ik: Het was me een eer en een genoegen. Wees lief voor elkaar! Dag Hoor!"

Daan Schuurmans?

Matthijs Jansen van het Instagramaccount SintTalk suggereerde vandaag dat De Walle zou stoppen. Hij berichtte dat de 54-jarige acteur Daan Schuurmans de rol op zich zal nemen, maar de NTR wil daar nog geen uitspraken over doen.

Kort tijd na de bekendmaking van het afscheid, plaatste de vrouw van Daan Schuurmans, actrice Bracha van Doesburgh, een foto op haar Instagram. Daarin lijkt zij de mogelijke nieuwe rol van haar partner te bevestigen.

De landelijke intocht van Sinterklaas is dit jaar in Grave, in de gemeente Land van Cuijk. Daar zal de opvolger van De Walle te zien zijn.

Het is de eerste keer sinds 2000 dat een Brabantse gemeente is uitgekozen als locatie voor de landelijke intocht. Die is op 14 november vanaf 12.00 uur te zien op NPO 3. Die week beginnen ook de uitzendingen van Het Sinterklaasjournaal, dat opnieuw gepresenteerd wordt door Merel Westrik.

Bram van der Vlugt

De Walle nam in 2011 het stokje over van Bram van der Vlugt, die de rol van de sint 25 jaar lang vertolkte. De NTR was voornemens om dat nieuws bekend te maken in een speciale uitzending van het Sinterklaasjournaal, maar het nieuws lekte vroegtijdig uit op de eigen website.

Van der Vlugt overleed in 2020 op 86-jarige leeftijd.

Het Sinterklaasjournaal van de NTR won vorig jaar de Machiavelliprijs, voor een opmerkelijke prestatie op het gebied van publieke communicatie. Presentatrice Merel Westrik, die in 2024 het stokje overnam van Dieuwertje Blok, nam de prijs namens het programma in ontvangst.