NOS Nieuws - Algemeen

Zeker elf mensen zijn gisteravond gewond geraakt bij een botsing tussen twee boten voor de Zuid-Franse kust. Vier van de opvarenden zijn zwaargewond. Mogelijk wordt nog één persoon vermist, meldt de lokale nieuwssite Nice-Matin.

Het ongeluk gebeurde voor de kust van Mandelieu-la-Napoule, vlak bij Cannes. Kort voor 23.00 uur botsten twee rubberboten met in totaal 21 mensen aan boord op elkaar. Waardoor dat kon gebeuren, is nog niet duidelijk.

Grote zoekactie

Tot diep in de nacht waren hulpdiensten ter plaatse. Tientallen brandweerlieden en voertuigen zijn ingezet. Ook een traumahelikopter werd ingezet om de zwaargewonden te vervoeren.

Met duikers en een marinehelikopter met een warmtebeeldcamera werd gezocht naar een mogelijk vermist persoon. De zoekactie wordt naar verwachting vandaag hervat.

Het moment van de waarheid breekt aan voor het minderheidskabinet-Jetten: over twee weken moet de begroting af zijn, want op 15 september is het Prinsjesdag. De tijd dringt om vooraf de steun van oppositiepartijen binnen te halen.

Tot nu toe zijn de grote politieke discussies, over bijvoorbeeld de verhoging van het eigen risico, geparkeerd. Het kabinet is niet verder gekomen dan het polsen van de oppositiepartijen of ze bereid zijn een deal te sluiten. Echt onderhandeld is er nog niet.

Het was ook wachten op de economische voorspellingen van het Centraal Planbureau, die vorige week kwamen. Omdat die belangrijk zijn voor het opstellen van de begroting, heeft het volgens het kabinet niet veel zin om eerder te beginnen met onderhandelen. Een slechte raming zou de hele begroting weer op zijn kop zetten.

Gunstige cijfers

Wat dat betreft kan het kabinet opgelucht ademhalen: hoewel de armoede iets stijgt en de koopkracht daalt, zal de Nederlandse economie, ondanks de oorlog in Iran, de komende jaren groeien.

"Het is minder erg dan verwacht, maar dat betekent niet dat het meevalt", is de conclusie van minister Eelco Heinen (Financiën), die geen moment onbenut laat om te benadrukken dat de staatsschuld niet verder mag oplopen.

Nu het reces voorbij is en de ramingen er zijn, kunnen de begrotingsgesprekken echt beginnen. De komende dagen zitten premier Rob Jetten (D66) en de vicepremiers Dilan Yesilgöz (VVD) en Bart van den Brink (CDA) in ieder geval met zes partijen om tafel: maandag met Pro en JA21 en daarna volgen SGP, ChristenUnie, 50Plus en Volt.

In welke richting?

Over hoe het verder moet, verschillen de meningen. Premier Jetten houdt vol dat hij "brede steun, van links tot rechts" wil. Pro en JA21 hebben elkaar voor de zomer uitgesloten en willen dat het kabinet een keuze maakt. Gaat het voor een meerderheid 'over links' (met Pro) of 'over rechts' (met JA21 en een andere partij)?

De begrotingswensen van de twee partijen staan lijnrecht tegenover elkaar: Pro wil de bezuinigingen op de sociale zekerheid van tafel en meer vermogensbelasting, wat onbespreekbaar lijkt voor de VVD.

JA21 wil juist lastenverlichting. Zo moet de vrijheidsbijdrage, die het CDA heeft bedacht, omlaag. "Als het kabinet op deze weg doorgaat, rijden ze op een muur af", waarschuwt Pro-leider Jesse Klaver opnieuw.

Voor de route over rechts is het wellicht een teken aan de wand dat er nog geen gesprek met de BBB in de agenda van Jetten staat. Die partij is eigenlijk altijd nodig voor een meerderheid in de Eerste Kamer, maar BBB wil niet aan tafel zolang de stikstofplannen van het kabinet niet van tafel gaan.

Geen gezamenlijke vuist

Volgens Jetten zijn alle partijen, ook de BBB, welkom. "Mijn agenda, die van de vicepremiers en de minister van Financiën is 24 uur per dag beschikbaar voor iedereen in het parlement die over de begroting wil praten", zei hij vrijdag op zijn wekelijkse persconferentie.

Gidi Markuszower (Groep Markuszower) lijkt alvast een plekje in die agenda te reserveren. Hij doet een poging om op rechts één blok te smeden, om beter in de onderhandelingen te staan. "Laten we een gezamenlijke vuist maken en ons niet tegen elkaar laten uitspelen", schrijft hij aan PVV, JA21, Forum voor Democratie, BBB, SGP, 50plus en Mona Keijzer.

Maar van dat blok lijkt tot nu toe weinig terecht te komen. "Prima om elkaar te spreken", reageert FvD-Kamerlid Ralf Dekker lauwtjes (hij vervangt fractievoorzitter Lidewij de Vos tijdens haar zwangerschap). En JA21 laat weten "een eigen koers" te kiezen.

Jetten: kans op akkoord is 'best groot'

Dat de komende twee weken spannend worden, daar is iedereen het wel over eens. Premier Jetten zelf acht de kans nog altijd "best groot" dat hij op Prinsjesdag een begroting presenteert die een meerderheid heeft in de Eerste en Tweede Kamer.

De deadline is met twee weken ongekend krap. Als die niet wordt gehaald, is er nog een uitweg: het kabinet kan zelf een begroting en Belastingplan maken en die op Prinsjesdag presenteren.

Dat is wel een riskant besluit, want in november moet de Tweede Kamer over het Belastingplan stemmen. De vraag is of oppositiepartijen dan nog bereid zijn de coalitie aan een meerderheid te helpen.

Na de zomervakantie gaan de scholen in het noorden van het land als eerste van start. Vanaf dit jaar kunnen ze aan de slag met de nieuwe kerndoelen voor Nederlands, rekenen en wiskunde. Die bepalen wat leerlingen moeten leren en moeten het dalende taal- en rekenniveau verbeteren.

De nieuwe kerndoelen, die deze maand voor het eerst zijn vastgelegd in de wet, bepalen welke kennis, vaardigheden en ervaringen leerlingen in het primair onderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs moeten opdoen.

De vorige kerndoelen stammen uit 2006. Behalve dat die waren verouderd, waren ze vaag en vrijblijvend. De nieuwe kerndoelen, die de basis vormen van al het les- en examenmateriaal, moeten daar iets aan doen.

Houvast voor leerkrachten

Hoewel er minder kerndoelen zijn voor bijvoorbeeld Nederlands, is veel concreter beschreven wat leerlingen moeten kunnen. Dat zou leerkrachten meer houvast moeten geven. Zo is er een duidelijke rol voor literatuur en wordt beschreven hoe taalontwikkeling ook bij andere vakken moeten worden gestimuleerd.

Wat zijn kerndoelen in het onderwijs?

Kerndoelen zijn de basis van alle lessen die in Nederland worden gegeven. Ze staan in de wet en beschrijven waar leerlingen mee in aanraking moeten komen, welke inspanning van hen wordt verwacht of wat ze uiteindelijk moeten beheersen.

De kerndoelen verschillen per soort onderwijs (basisschool, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs) en per vak (Nederlands, rekenen en wiskunde, burgerschap, digitale geletterdheid, mens en natuur, mens en maatschappij, moderne vreemde talen, kunst en cultuur, bewegen en sport).

Voor Nederlands zijn de kerndoelen bijvoorbeeld onderverdeeld in drie domeinen: communicatie, taal en literatuur. Die kunnen in de praktijk niet los van elkaar worden gezien. Zo is bij het opdoen van kennis over literatuur ook communicatie van belang.

Dit jaar zijn de vernieuwde, concretere kerndoelen voor Nederlands en rekenen en wiskunde in de wet opgenomen, volgend jaar zomer komen de kerndoelen voor de andere vakken in de wet. Tot 2031 hebben scholen de tijd om alle nieuwe kerndoelen te verwerken in hun onderwijs.

Op basisschool de Plechelmus in Hengelo gaan ze dit jaar aan de slag met de nieuwe kerndoelen. De school gebruikt niet alleen een nieuwe lesmethode voor taal, ook zijn nieuwe boeken voor de bibliotheek aangeschaft en nieuwe leesplekken gecreëerd.

Eén thema bij meerdere vakken

Kenmerkend voor het nieuwe taalonderwijs is dat wordt gewerkt met thema's die bij verschillende vakken aan bod komen. Als voorbeeld noemt directeur Michelle Homburg het thema wereldkeuken. Door landen aan verschillende specerijen te koppelen werken kinderen aan hun wereldoriëntatie. Daarnaast schrijven ze een recept, lezen ze teksten over het thema en wordt er gekookt in de schoolkeuken.

Voor de zomer hebben ze al geoefend met de methode. "De kinderen zeiden: is dit nou taal? Daar word ik helemaal blij van. Het voelde niet als een klassieke taalles, maar ze waren iets aan het leren wat ze leuk vonden."

Volgens Homburg helpen de kerndoelen om richting en focus in het onderwijs aan te brengen. "Het hielp ook om te beslissen om dingen niet te doen. We zijn aan het opruimen en weggooien, soms letterlijk. Dat is ook belangrijk."

Lange termijn

Sinds 2015 wordt gesproken over het vernieuwen van het curriculum. Eerdere pogingen mislukten, onder meer door politieke onenigheid. Niet alleen de kerndoelen voor Nederlands, rekenen en wiskunde zijn vernieuwd, dat geldt ook voor de andere kerndoelen. Ook zijn er twee bij gekomen: digitale geletterdheid en burgerschap.

Nu de kerndoelen officieel zijn vastgelegd in de wet verwacht het ministerie dat scholen er daadwerkelijk mee aan de slag gaan. Dat is volgens staatssecretaris Tielen belangrijk. "De taal- en rekenvaardigheden dalen al te lang. En alles begint bij taal: kennis opdoen, elkaar en de leraar begrijpen en jezelf uitdrukken. Daarom wordt taal meer verweven in alle vakken."

Professionele ruimte

Volgens onderwijswetenschapper Ilja Cornelisz van de Vrije Universiteit zijn ambitieuze kerndoelen inderdaad belangrijk, omdat de basisvaardigheden onder druk staan. Maar er is meer nodig om het onderwijs te verbeteren. "De echte opgave is leraren de professionele ruimte en de betrouwbare kennis en ondersteuning te geven om die doelen in hun eigen klas effectief te realiseren."

Hiervoor is goede samenwerking tussen onderwijs, wetenschap en beleid volgens Cornelisz cruciaal. Bovendien is het belangrijk dat leraren en scholen autonomie behouden om te bepalen hoe zij die doelen bereiken. "Dat is juist een waardevol kenmerk van het Nederlandse onderwijsstelsel."

Zorgen over basisvaardigheden

Er zijn al jaren grote zorgen over de basisvaardigheden van Nederlandse leerlingen, met name op taalgebied. Rond 2012 werd Nederland internationaal nog gezien als een van de voorlopers op het gebied van lezen, maar de afgelopen jaren daalde het niveau fors.

Staatssecretaris Judith Tielen van Onderwijs schreef onlangs aan de Tweede Kamer dat in geen enkel ander Europees land de daling van de leerprestaties zo groot is. Ook de inspectie constateerde jaar op jaar dat veel kinderen niet op het gewenste niveau kunnen lezen, schrijven of rekenen.

Op verschillende manieren is geprobeerd het niveau op te krikken. Zo ging in 2022 het masterplan basisvaardigheden van start en via het Nationaal Programma Onderwijs was veel geld beschikbaar om coronavertragingen te verhelpen en de basisvaardigheden te verbeteren.

Volgens de staatssecretaris hebben die investeringen nog niet het gewenste effect. Ze werkt aan een nieuwe koers waar taal op één komt te staan. De nieuwe kerndoelen vormen daar volgens Tielen een goed fundament voor.

Goedemorgen! De eerste leerlingen gaan weer naar school na de zomervakantie. Ook in politiek Den Haag is het gedaan met de rust. En de hockeyvrouwen komen vanavond in actie op het WK.

Eerst het weer: vanochtend trekt een gebied met buien oostwaarts over het land. Vanmiddag is het op een lokale bui na meest droog, de maxima liggen tussen 19 en 22 graden bij een matige noordwestenwind. De komende dagen is het wisselvallig zomerweer met dagelijks wat regen of een bui bij maxima rond 21 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Amerikaanse actrice Hayden Panettiere is op 36-jarige leeftijd overleden, dat heeft haar familie bekendgemaakt. Over de doodsoorzaak is niets bekendgemaakt.

Panettiere was onder meer bekend van rollen in de series Heroes en Nashville en de filmreeks Scream. Ze begon al op jonge leeftijd met acteren. Ze werd vooral bekend als Claire Bennet in de populaire serie Heroes, die begin deze eeuw werd uitgezonden. In de muzikale dramaserie Nashville vertolkte ze daarna jarenlang de rol van Juliette Barnes. Ook werkte ze mee aan diverse games.

Panettiere had een dochter, Kaya, met haar voormalige verloofde, de Oekraïense oud-bokser Volodymyr Klitsjko.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

De Nederlandse estafetteloopsters zijn in Birmingham voor de derde keer op rij Europees kampioen geworden op de 4x400 meter. Even later grepen ook de Nederlandse mannen een medaille op dat onderdeel. Het brons was een primeur voor de mannen op het Europese podium.

Het goud op de 4x400 meter was al de vijfde titel voor Nederland in Birmingham en daarmee is dit het succesvolste EK ooit met veertien medailles.

Bekijk hier de finales en de reacties na afloop:

Fijne dag!

De hoogste commandant voor de Amerikaanse troepen in het Midden-Oosten heeft een bezoek gebracht aan het vliegdekschip USS Lincoln. Het schip is sinds 240 dagen ononderbroken op zee. Familieleden zijn bezorgd over de geestestoestand van de volgens hen uitgeputte bemanning. Volgens Admiraal Brad Cooper zijn de omstandigheden inderdaad zwaar, maar heeft het leger wel degelijk oog voor de mentale gesteldheid van de bemanning.

Het schip met 5000 mensen aan boord speelt sinds januari een rol bij de Amerikaanse acties tegen Iran, inclusief de blokkade van Iraanse havens. De missie van het schip is meermaals verlengd, de laatste keer in mei, voor onbepaalde tijd. De omstandigheden aan boord laten intussen sterk te wensen over, berichtten de Military Times en Stars & Stripes afgelopen week.

Bemanningsleden lieten aan het thuisfront weten dat de sanitaire voorzieningen en hygiënische omstandigheden slecht zijn en er een tekort aan vers voedsel is. Enkele bemanningsleden zouden geprobeerd hebben van boord te springen. Op 3 augustus zou er daadwerkelijk iemand in het water terecht zijn gekomen, de Amerikaanse marine wil niet zeggen of het om een zelfmoordpoging ging.

'Uitdagend en zwaar'

Admiraal Cooper erkende na zijn bezoek aan het schip dat de omstandigheden "bijzonder uitdagend en zwaar" zijn voor marinepersoneel dat erg lang op zee is. Hij zei echter ook dat, van de elf Amerikaanse vliegdekschepen, de USS Lincoln het laagste aantal gevallen van mentale gezondheidsproblemen heeft. Volgens Cooper hebben leidinggevenden op het schip de geestelijke gezondheid en veerkracht van de bemanning tot een prioriteit gemaakt.

Dertien Democraten in de Amerikaanse Senaatscommissie voor het leger hebben zaterdag een brief gestuurd aan minister van Defensie Pete Hegseth waarin ze kritiek uiten op de langdurige inzet.

Vorige week noemde Hegseth de berichten over de zware omstandigheden een "volstrekt verkeerde voorstelling van zaken". President Trump wees de suggestie dat de matrozen te lang op zee zijn van de hand. Tegen verslaggevers zei hij vrijdag: "Lang niet lang genoeg".

Er is inmiddels aflossing onderweg voor de beproefde bemanning van de USS Lincoln. De USS George Washington zou in ongeveer een week in de regio moeten arriveren om de taken van het vliegdekschip over te nemen.

De Amerikaanse actrice Hayden Panettiere is op 36-jarige leeftijd overleden. Dat heeft haar familie bekendgemaakt in een verklaring. Over de doodsoorzaak is niets gemeld.

Panettiere was onder meer bekend van rollen in de series Heroes en Nashville en de filmreeks Scream. Ze begon al op jonge leeftijd met acteren. Ze werd vooral bekend als Claire Bennet in de populaire serie Heroes, die begin deze eeuw werd uitgezonden. In de muzikale dramaserie Nashville vertolkte ze daarna jarenlang de rol van Juliette Barnes.

Ook werkte ze mee aan diverse games. Ze was de stem van een van de hoofdrolspeelsters in de reeks Kingdom Hearts en speelde zelf een karakter in de horrorgame Until Dawn.

Panettiere worstelde met de overgang van kind-ster naar volwassenheid. In mei bracht ze een boek uit, This Is Me: A Reckoning. Daarin schreef ze openhartig over haar ervaringen met een postnatale depressie, verslaving en herstel.

Onderzoek

Panettieres vader noemt de actrice in een verklaring "een ongelooflijk licht en een natuurkracht" die veel liefde en vreugde bracht aan de mensen om haar heen en aan miljoenen televisiekijkers.

Panettiere had een dochter, Kaya, met haar voormalige verloofde, de Oekraïense oud-bokser Volodymyr Klitsjko. Hij is de broer van de burgemeester van Kyiv.

Entertainment-nieuwssite TMZ bericht dat de politie de dood van de actrice onderzoekt.

In Zaandam heeft een explosie een appartement verwoest en brand veroorzaakt. Volgens de veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland werd de hele achtergevel van het appartement door de ontploffing weggeblazen. Bewoners van omliggende appartementen moesten uit voorzorg hun woning verlaten.

De Veiligheidsregio meldde even voor 02.00 uur vannacht dat de brandweer was uitgerukt voor een brand aan het Hof van Zaenden in Zaandam. Op het moment van de explosie was niemand in het appartement aanwezig.

De brand was snel geblust. Achter het appartementencomplex kwam glas en puin terecht op de Heijermansstraat. Die straat werd aan één kant afgezet om de glasscherven op te ruimen.

Voor de bewoners die niet terug naar hun woning kunnen, is opvang geregeld. Over de oorzaak van de explosie is nog niets bekendgemaakt. De politie onderzoekt het incident.

De ebola-uitbraak in de Democratische Republiek Congo heeft tot nu toe 2325 levens geëist, blijkt uit cijfers van de Congolese gezondheidsautoriteit. Daarmee is het de dodelijkste in de geschiedenis van het Afrikaanse land.

Het dodental is hoger dan tijdens de ebola-uitbraak die van 2018 tot 2020 duurde. Toen eiste de ziekte 2299 levens. Het Congolese instituut voor volksgezondheid heeft inmiddels 4945 besmettingen geteld. Alleen de uitbraak in Guinee, Liberia en Sierra Leone tussen 2014 en 2016 was groter. Toen waren er volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) ruim 28.000 besmettingen en vielen er 11.000 doden.

De ziekte lijkt zich nu sneller te verspreiden dan in 2014. Het duurde toen bijna vijf maanden voordat er 1000 doden waren geteld. Bij de huidige uitbraak in Congo vielen de eerste 2000 ebola-doden in minder dan drie maanden. De Congolese gezondheidsautoriteit zag ook het overlijdenspercentage stijgen sinds het begin van de uitbraak. In juni overleed zo'n 20 procent van de besmette patiënten aan de ziekte. Begin juni was dat opgelopen tot 46 procent.

Tekortkomingen

Deskundigen wijzen erop dat het virus niet dodelijker is geworden. Het snel stijgende aantal ebola-doden heeft te maken met tekortkomingen op het gebied van surveillance, opsporing en toegang tot zorg, zegt Thomas Parisch, een specialist van Artsen Zonder Grenzen. Normaal gesproken daalt het sterftecijfer naarmate een uitbraak vordert, omdat het contactonderzoek dan beter verloopt en patiënten eerder worden opgespoord en behandeld.

"In plaats daarvan zien we nog steeds veel gevallen die pas heel laat worden ontdekt, wanneer de kans op een succesvolle behandeling kleiner is, en waarvan er veel pas worden geïdentificeerd nadat ze in de gemeenschap zijn overleden", aldus Parisch.

De Verenigde Naties waarschuwden vrijdag al dat de uitbraak de snelst groeiende ooit is. Volgens VN-noodhulpcoördinator Tom Fletcher sterft iedere dertig minuten iemand aan het virus. Hij heeft de internationale gemeenschap opgeroepen de bestrijding van de epidemie snel op te schalen.

De Amerikaanse president Trump heeft aangekondigd dat de VS de gezamenlijke militaire oefeningen met Zuid-Korea "aanzienlijk zal terugschroeven". Daarbij verwees hij naar zijn "zeer goede relatie" met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un.

De legeroefeningen kosten de VS volgens Trump veel geld maar ze "geven ook een signaal af dat volstrekt ongepast en vijandig is", schrijft hij op zijn platform Truth Social. Hij stelt dat Noord-Korea zich "niet-bedreigend en respectvol" opstelt sinds hij president is. Dat in weerwil van het feit dat het stalinistische land eerder deze maand nog ballistische raketproeven uitvoerde, in strijd met resoluties van de Verenigde Naties.

Trump schrijft in zijn bericht dat het te laat was om de militaire oefeningen helemaal af te zeggen. De jaarlijkse oefeningen worden steevast bekritiseerd door Noord-Korea.

De president wees in zijn post ook op de weigering van Zuid-Korea om de VS te helpen met de "denuclearisatie" van Iran. "Hoewel het er enigszins los van staat (?), heb ik onlangs aan de president van Zuid-Korea gevraagd of zij met ons mee zouden willen doen aan de denuclearisatie van de Islamitische Republiek Iran, en zij zeiden: 'Nee, bedankt!'", aldus Trump.

Oekraïne

Trump onderhoudt sinds zijn eerste termijn als president een goede relatie met Kim Jong-un. Eerder dit weekend plaatste hij een foto van zichzelf en de Noord-Koreaanse leider, met het bijschrift: "Ondanks de onvriendelijke blik op deze foto, zijn er veel foto's waarop we glimlachen. Kim Jong-un en ik kunnen het HEEL GOED met elkaar vinden!"

Vorige week hielden Amerikaanse en Zuid-Koreaanse militaire leiders een gezamenlijke persconferentie waarin zij de oefening aankondigden. Op dat moment gingen ze er nog van uit dat het elf-daagse evenement qua omvang vergelijkbaar zou zijn met voorgaande jaren, met de deelname van ongeveer 18.000 Zuid-Koreaanse militairen. Er zijn zo'n 28.500 Amerikaanse militairen gestationeerd in Zuid-Korea.

De militaire leiders noemden toen ook de inzet van Noord-Koreaanse troepen in Oekraïne om het belang van de gezamenlijke oefeningen te benadrukken.

De gezamenlijke oefeningen onder de naam Ulchi Freedom Shield gaan vandaag van start en duren tien dagen. Het Zuid-Koreaanse ministerie van Defensie zegt dat de militaire oefeningen doorgaan zoals gepland.

Op het strand van de Spaanse exclave Ceuta zijn vandaag honderden migranten samengekomen om te demonstreren. Ze willen dat de Spaanse overheid hen asiel verleent. Aan de andere kant van de grens arresteerden de Marokkaanse autoriteiten opnieuw honderden mensen die Ceuta via land of zee probeerden te bereiken.

De demonstranten in Ceuta behoren tot de paar duizend migranten die in de exclave verblijven. Begin juli probeerden waarschijnlijk zo'n 72.000 mensen het Spaanse gebied te bereiken. Die stormloop kostte zeker 141 mensen het leven. De overgrote meerderheid keerde al snel weer terug naar Marokko, maar een paar duizend bleven.

Bij de demonstratie werden Spaanse vlaggen en spandoeken omhoog gehouden met leuzen daarop als "Asiel", "We willen niet terug naar Marokko" en "Wij zijn ook mensen".

Gezondheidssysteem onder druk

Lokale autoriteiten zeggen dat de middelen in Ceuta beperkt zijn. Het hoofd van de medische raad van Ceuta, Enrique Roviralta, vertelde aan een Spaans radiostation dat zijn zorgmedewerkers uitgeput zijn.

Omdat er niet genoeg ruimte is, slapen migranten noodgedwongen op straat of op het strand. Er is diarree en schurft geconstateerd, er zijn mensen met hitteberoertes en huidbeschadigingen door blootstelling aan de zon en wonden door gevechten of valpartijen, aldus Roviralta.

De minister Garcia van Volksgezondheid erkent dat het gezondheidssysteem onder druk staat, maar tegen El Pais voegde ze daaraan toe dat "geen enkele operatie, afspraak of zorgverlening is opgeschort. En we verwachten ook niet dat dit zal gebeuren." Ook zei ze dat "de gezondheidszorg voor de lokale bevolking, voor de inwoners van Ceuta, niet is verslechterd."

Garcia herhaalde dat het essentieel is om in Ceuta veilige en hygiënische opvangplekken voor migranten te creëren. "De noodsituatie speelt zich niet af in het ziekenhuis, maar daarbuiten, op straat". Hulpdiensten hebben vijf slachtoffers van verkrachting bijgestaan, allen migranten, aldus Garcia.

Vrijdag begon de lokale regering met het overbrengen van alleenreizende meisjes en tieners vanuit een sportcentrum naar twee loodsen. Alleenstaande minderjarige migranten mogen volgens de Spaanse wet niet zomaar worden teruggestuurd.

Liever sterven dan terug

Minister Fernando Grande-Marlaska van Binnenlandse Zaken zei deze week al dat mensen die illegaal het land zijn binnengekomen niet in Ceuta mogen blijven, niet naar het Spaanse vasteland mogen reizen en geen legale status kunnen verkrijgen, behalve in zeldzame gevallen van extreme kwetsbaarheid.

De beveiliging langs de grens is zowel aan Spaanse als aan Marokkaanse kant aangescherpt na oproepen tot een nieuwe massale oversteek.

Veel demonstranten zijn niet van plan terug te keren. "Toen ik eenmaal Spaanse bodem bereikte, voelde ik me als herboren", zei een van hen tegen persbureau Reuters. "Ik sterf liever dan terug te keren."

Twee Duitse gehuchten op de grens met België worden geëvacueerd vanwege de brand in natuurgebied Hoge Venen. Het gaat om de buurtschappen Ruitzhof en Geisberg, die horen bij de toeristenplaats Monschau.

Inwoners kregen rond 22.30 uur het bericht dat ze binnen tien minuten moesten vertrekken. Aanleiding voor het besluit is de "actuele ontwikkeling van de brand" in combinatie met de weersverwachting. De evacuatie geldt vooralsnog alleen voor zeventien huizen, met in totaal niet meer dan dertig bewoners.

De brand in het Belgische natuurgebied Hoge Venen woedt sinds vrijdag en is dit weekend enorm in omvang gegroeid. Inmiddels is een gebied van zo'n 30 vierkante kilometer in de as gelegd. Dat is vergelijkbaar met een gebied ter grootte van Haarlem.

Delen van de Belgische plaatsen Sourbrodt en Bütgenbach zijn zaterdagmiddag al ontruimd. Daar moesten zo'n 600 mensen vertrekken. Voorlopig kunnen ze niet terug naar huis, liet de gouverneur van Luik zondagavond weten. Er is een opvangcentrum geopend in de plaats Malmedy.

Onderzoek naar oorzaak

In de Hoge Venen lukt het ondanks massale inzet van de Belgische brandweer en blusvliegtuigen niet de brand onder controle te krijgen. De vuurzee breidt zich uit in zuidoostelijke richting. "Het vuur heeft helaas een zone met sparren bereikt, waardoor de bestrijding nog moeilijker is geworden", aldus de gouverneur. De Waalse regering heeft haar strategische voorraad van FFP2-mondkapjes aangesproken om hulpverleners in het gebied te beschermen tegen fijnstofdeeltjes in de lucht. Er zijn binnen een dag 9000 mondkapjes beschikbaar.

Het parket van Luik heeft een onderzoek geopend om de oorzaak van de brand in het natuurgebied te achterhalen. Er is voorlopig sprake van "onopzettelijke brandstichting", maar dat kan nog veranderen in de loop van het onderzoek, meldt een procureur van het parket aan de RTBF.

"Gezien de situatie is het momenteel niet mogelijk om onderzoekers en experts ter plaatse te sturen", aldus de procureur. "We zullen het onderzoek opstarten zodra dat mogelijk is. We kunnen op dit moment niet zeggen of de brand opzettelijk of onopzettelijk is ontstaan."

De Amerikaanse honkballegende Tommy John, wiens profcarrière in 1974 werd gered door een baanbrekende elleboog-operatie, is op 83-jarige leeftijd overleden. Hij was de eerste pitcher die succesvol terugkeerde, nadat hij een band in zijn elleboog had gescheurd. Tot die tijd betekende de blessure voor pitchers vaak het einde van hun profcarrière.

De linkshandige pitcher was 31 toen hij het ulnaire collaterale ligament in zijn werpelleboog scheurde. Dat is een bekende blessure in de bovenhandse sporten, zoals honkbal, handbal en volleybal.

John gaf zijn teamarts Frank Jobe bij de Los Angeles Dodgers toestemming om het ligament te vervangen door een pees uit zijn rechteronderarm. Die operatie was al wel eens uitgevoerd, meestal op polsen en handen, maar John was de eerste pitcher die de operatie aan zijn elleboog onderging.

Slagingskans één op honderd

Dat was in feite een grote gok. Vooraf schatte Jobe de kans op een succesvolle operatie op één op honderd.

Door de operatie, die vier uur duurde, en de revalidatie miste John het hele seizoen van 1975. In eerste instantie had hij geen gevoel meer in zijn hand door schade aan een zenuw, waardoor een tweede operatie nodig was.

Zijn arm zat vier maanden in het gips, wat hij altijd heeft bewaard. In 2022 schonk hij het, in 1974 gesigneerd door zijn team, aan het Smithsonian museum in Washington D.C.

In 1976 keerde John terug op het veld. Hij won nog 164 wedstrijden tot hij in 1989 op 46-jarige leeftijd met pensioen ging.

Legende

De succesvolle ingreep maakte van John een honkballegende. De operatie staat sindsdien bekend als de Tommy John-operatie en is in de sport bijna net zo gewoon als de hotdogs en pinda's op de tribunes.

Oud-manager Ned Colletti van de Dodgers schrijft op X: "Tommy was een uitzonderlijke pitcher gedurende zijn hele carrière in de Major League Baseball en zijn moedige rol als eerste die een operatie onderging die later zijn naam zou dragen, kan niet genoeg worden benadrukt."

Na John gingen vele sporters met dezelfde blessure onder het mes. De kans op volledig herstel ligt nu op meer dan 85 procent. Daarmee is het niet alleen medisch gezien een succesvolle ingreep, maar ook financieel.

De prominente Amerikaanse orthopeed Dr. Neal ElAttrache, die nu aan het hoofd staat van het medisch team van de Dodgers, zei daarover in 2024 tegen het Amerikaanse persbureau AP: "Als je het in dollars uitdrukt, denk ik dat er geen twijfel is dat de Tommy John-operatie de meest waardevolle reconstructieve ingreep is die er bestaat."

'Tommy John uit Terre Haute'

Thomas Edward John Jr. werd in 1943 geboren in Terre Haute, Indiana. Op de plaatselijke middelbare school blonk hij al uit in honkbal en basketbal. Hoewel hij op de universiteit in Kentucky de kans kreeg om basketbal te spelen, koos hij voor honkbal en tekende hij in 1963 bij Cleveland.

In zijn afscheidsbericht dat de New York Yankees (waar hij ook jaren speelde) ruim een week geleden publiceerde, schreef hij over de start van zijn sportcarrière: "Op de dag dat ik vertrok voor mijn eerste baan als pitcher, keek mijn vader me aan en zei: 'Veel succes, Tommy. Onthoud één ding: of je het nu maakt in de Major League of niet, je blijft altijd Tommy John uit Terre Haute, Indiana.' Ik ben die woorden nooit vergeten."

Het RIVM heeft het Nationaal Hitteplan beëindigd. Daarmee vervalt ook code geel van het KNMI voor aanhoudende hitte.

Gisteren stond er voor het laatst een 30 op de temperatuurkaart, in Maastricht. In het noorden van het land bleven we toen al steken rond 21 graden. Vandaag haalden we in het zuiden net geen 26 graden en was het in het noorden opnieuw een graad of 21. En 21 graden gaan we de komende dagen in heel Nederland op de thermometers terugzien.

De maxima van vandaag:

Na de hitte van de afgelopen weken kan het morgen bijna fris aanvoelen. We beginnen de dag met wolken en plaatselijk nog wat regen, restanten van een regengebied dat komende nacht over Nederland trekt.

Overdag ontstaan er vooral in het oosten en noordoosten enkele buien. De zon laat zich af en toe zien, maar lang niet zo uitbundig als de afgelopen tijd. Er zijn vooral veel wolken. Het wordt 19 tot 22 graden, met de hoogste waarden in het zuidwesten. Er staat een zwakke tot matige noordwestenwind.

In de nacht van maandag op dinsdag merken we de invloed van een lagedrukgebied, dat nu nog op weg is naar Schotland. In het tweede deel van de nacht begint het te regenen; plaatselijk valt er 5 tot 10 millimeter. Overdag trekt de regen weg, maar veel zon zal er niet zijn. Het voelt ook fris aan, mede door de wind die vooral aan zee nog wat aantrekt.

Nat, maar droogte niet voorbij

Vanaf woensdag wordt de lucht instabieler. Dat betekent dat het temperatuurverschil tussen de warme lucht vlak boven de grond en de koude lucht hoog in de atmosfeer groot is. Warme lucht stijgt daardoor makkelijk op en daar ontstaan buien uit.

Door de warme Noordzee zijn er wel regionale verschillen te verwachten: zeewater dat warmer is dan normaal levert extra vocht en energie, waardoor de buien boven het westen actiever worden. Daar valt waarschijnlijk de meeste neerslag en is de kans op onweer het grootst.

Voor de natuur is die regen welkom, maar het effect moet je niet overschatten. Het landelijke neerslagtekort liep begin augustus op tot ongeveer 280 millimeter. Daarmee hoort dit jaar bij de 5 procent droogste jaren. De bodem is inmiddels zo hard, dat water uit een korte, felle bui er nauwelijks in zakt. Het water stroomt gewoon weg of verdampt.

Om het tekort echt terug te dringen, is langdurige, gelijkmatige regen nodig. Ook voor het natuurbrandrisico geldt dat een enkele bui de droge vegetatie maar kort vochtig houdt.

Oplopen warmtegetal staat stil

Met het einde van de hitte komt ook het zogeheten warmtegetal tot stilstand. Dat getal is een maat voor de hoeveelheid warmte die we tussen 1 april en 31 oktober bij elkaar sprokkelen.

Elke dag telt mee voor het aantal graden dat de gemiddelde etmaaltemperatuur (het gemiddelde over 24 uur) boven de 18 graden uitkomt: was het op een dag gemiddeld 21,2 graden, dan levert die dag 3,2 punten op. Blijft de etmaaltemperatuur onder de 18 graden, zoals we de komende dagen vaker verwachten, dan komt er niets bij.

Dankzij de warme weken die achter ons liggen, staat 2026 nu op 195,5. Dat is de vierde plek in de lijst van alle jaren sinds 1901. Recordjaar 2006 kwam uit op 201,3, dus zoveel scheelt het niet. Het seizoen loopt nog ruim twee maanden door, maar met de wisselvallige week die eraan komt, gaat de teller voorlopig nauwelijks vooruit.

Bij natuurbranden op het Griekse eiland Salamina zijn twee mensen om het leven gekomen. De lichamen zijn volgens Griekse media in de tuin van hun huis gevonden in het dorp Peristeria, in het uiterste zuiden van het eiland. Het zou gaan om een ouder echtpaar.

Op het toeristische eiland, ten westen van de hoofdstad Athene, woeden meerdere branden. Ook in de omgeving van het plaatsje Selini, in het oosten, is een natuurbrand.

Bij de branden is een aantal woningen in vlammen opgegaan. Zeker acht mensen zijn met brandwonden naar het ziekenhuis gebracht.

Harde wind

Volgens een brandweerofficier verspreidt het vuur zich snel doordat er een harde wind staat. "Door deze omstandigheden nam de brand snel gevaarlijke proporties aan. Het vuur verspreidde zich razendsnel naar nabijgelegen woonwijken."

Voor de bestrijding van de brand worden tien vliegtuigen en acht helikopters ingezet. Met shovels worden brandgangen gecreëerd.

Een aantal branden woedt dichtbij het strand. Honderden inwoners en toeristen zijn onder meer met schepen van de kustwacht en de brandweer geëvacueerd.

Het vuur in Peristeria zou zijn ontstaan op een vuilstort in de buurt van een woonwijk. Hoe de brand kon ontstaan, is nog niet duidelijk.

Ook brand bij Chalkidiki

Griekenland kampt met meerdere natuurbranden. Ook in het noorden van het land, in de regio Chalkidiki, woedt brand. Daar moesten toeristen en inwoners hun dorpen ontvluchten omdat het vuur steeds dichter bij kwam.

Grote delen van Europa hebben te maken met natuurbranden. Zo breidt de natuurbrand in de Belgische Ardennen zich nog altijd uit. Inmiddels is zeker 3000 hectare van het natuurgebied Hoge Venen verwoest.

Klik op de kaart om te zien waar in Europa nu natuurbranden zijn:

In Engeland is een man aangehouden op verdenking van moord nadat zijn hond een andere man had doodgebeten. Het slachtoffer was een man van 55 die gisteren zwaargewond naar het ziekenhuis werd gebracht. Hij overleed niet veel later.

De politie van West Yorkshire kreeg rond 13.30 uur gistermiddag een melding over een ruzie op een voetpad bij een oud spoor ten zuiden van Leeds. Daar ligt een veelgebruikte wandelroute. Bij de ruzie was een man gebeten door een hond en zwaargewond geraakt.

De politie meldt vandaag dat een 55-jarige man is gearresteerd op verdenking van moord en het bezit van een gevaarlijk ongecontroleerde hond die letsel veroorzaakte op een openbare plaats. De man zit nog vast.

Herdershond

Een Duitse herdershond, waarvan wordt vermoed dat deze bij het incident betrokken was, in beslag is genomen door de politie.

De politie is nog op zoek naar getuigen. "Helaas is er een man overleden en het is van groot belang dat we de omstandigheden van wat er is gebeurd, begrijpen", zegt de hoofdinspecteur van het team Moordzaken en Grote Misdrijven.

In de Zwitserse Alpen is een vrouw om het leven gekomen toen de koets waarin ze zat met hoge snelheid tegen een boom klapte. Twaalf mensen raakten gewond.

Het ongeluk gebeurde in het kanton Graubünden, niet ver van de mondaine toeristenplaats Sankt Moritz. Een groep toeristen had daar een rit gemaakt door een vallei. Ze zaten in een treintje van drie koetsen, dat werd getrokken door drie paarden.

Op de weg naar het eindpunt merkte de koetsier dat de remmen van de koetsen niet goed werkten. Bergafwaarts ging het gevaarte daardoor steeds sneller. De koetsier probeerde volgens de Zwitserse politie om uit te wijken naar vlakker terrein, maar bij die manoeuvre viel een van de paarden. Daarop raakte het gevaarte onbestuurbaar en botsten de koetsen op een boom.

Twee zwaargewonden

De klap was zo hard, dat verschillende passagiers uit hun koets werden geslingerd. De 73-jarige vrouw overleed ter plekke.

De twaalf gewonden zijn met helikopters en ambulances naar ziekenhuizen vervoerd. Twee gewonden zijn er slecht aan toe. De overige inzittenden van de koets hebben bijstand gekregen.

De Zwitserse politie meldt niets over hoe het met de paarden is afgelopen.

Gisteravond zijn vier kunstwerken gestolen uit een museum in de stad Messina op Sicilië. Dat heeft het Italiaanse ministerie van Cultuur bekendgemaakt. Het gaat om vier renaissancewerken van de 15e-eeuwse Italiaanse kunstschilder Antonello da Messina.

De minister noemt de gestolen panelen van "buitengewone waarde" voor het Italiaanse culturele erfgoed. Het gaat om de San Gregorio-polyptiek, dat bestaat uit vijf schilderingen op houten panelen.

Drie van de vijf panelen zijn bij de kunstroof verdwenen, twee werden buiten het museum aangetroffen. Het andere gestolen kunstwerk is een dubbelzijdig paneel met onder ander Maria en de baby Jezus daarop afgebeeld.

Miljoenen waard

Het is niet bekend hoeveel de geroofde kunst precies waard is. Dit jaar kocht de Italiaanse overheid een schilderij van Messina voor ruim 12 miljoen euro. Ook dat was een beschilderd houten paneel.

De dieven wisten de tentoonstellingsruimtes binnen te dringen door de alarmsystemen en beveiligingsmaatregelen te omzeilen, schrijft persbureau Ansa. Er wordt nog onderzoek gedaan naar hoe ze hierin zijn geslaagd. De museumdirecteur beschrijft de diefstal als "een groot verlies voor het museum, voor de stad, de gemeenschap en de kunstwereld".

Tijdens processie

De gemeente zegt "geschokt" te zijn door de diefstal en betreurt dat die precies heeft plaatsgevonden tijdens een feestelijke processie in de stad. Gisteren werd het religieuze feest Ferragosto gevierd in Messina, waarbij onder andere een optocht door de stad wordt gehouden.

Een ander Italiaans museum, bij de stad Parma, kreeg dit weekend juist het bericht dat drie gestolen werken waren teruggevonden. De kunstwerken van de Franse meesters Renoir, Cézanne en Matisse werden dit voorjaar gestolen. Samen hadden ze een waarde van meer dan negen miljoen euro.

Een online petitie waarin wordt opgeroepen tot het vertrek van de Amerikaanse ambassadeur in Canada is in korte tijd bijna 200.000 keer ondertekend. Het gaat om Pete Hoekstra, die ook ambassadeur voor de VS was in Nederland.

De petitie stelt dat ambassadeur Hoekstra persona non grata moet worden verklaard, omdat hij volgens de opsteller "meerdere keren in publieke uitlatingen de diplomatieke relatie tussen Canada en de VS heeft ondermijnd".

Hoekstra haalde zich begin deze zomer de woede van veel Canadezen op de hals door te stellen dat de annexatie van Canada door de VS een uitstekend gespreksonderwerp zou zijn voor president Trump en de Canadese premier Carney. Trump heeft geregeld gezegd dat hij van Canada "de 51e Amerikaanse staat" wil maken.

Nederlandse wortels

Vorig jaar zei Hoekstra ook dat hij teleurgesteld was in de "anti-Amerikaanse" toon in de verkiezingscampagne in Canada. Ook was hij kritisch op Canadese politici die de Amerikaanse importheffingen bestempelden als een handelsoorlog.

Pete Hoekstra is geboren in Groningen. Zijn ouders emigreerden in 1956 naar de Verenigde Staten. In de eerste termijn van president Trump was hij ambassadeur in Nederland. Hij is een trouwe bondgenoot van Trump en staat bekend om zijn religieuze en conservatieve standpunten.

De Canadese petitie is gestart door een inwoonster van Calgary. Een parlementslid van de Green Party heeft toegezegd de petitie in het Lagerhuis in te dienen.

Zware diplomatieke maatregel

Ook als de petitie massaal wordt ondertekend, kan Hoekstra niet worden weggestuurd, maar volgens Canadese media is het wel een signaal aan de Amerikaanse regering dat Canadese burgers hem zat zijn.

De stap om een ambassadeur uit te zetten, kan alleen worden gezet door de Canadese regering. Die zou de Amerikaanse regering kunnen vragen om de ambassadeur terug te trekken.

Een ambassadeur uitwijzen is een van de zwaarste diplomatieke maatregelen en de kans is groot dat zo'n stap leidt tot verder oplopende spanningen en tegenmaatregelen. Zo zou de regering-Trump op zijn beurt de Canadese ambassadeur kunnen uitwijzen en zwaardere economische sancties voor Canadese producten kunnen instellen.

Importheffingen

De petitie komt in een politiek belangrijke periode. De VS en Canada onderhandelen momenteel over een nieuw handelsakkoord.

Trump heeft gedreigd om vanaf 19 augustus nieuwe invoertarieven van 50 procent op te leggen aan een reeks Canadese producten, waaronder cement, wijn en ijshockeysticks. Die aankondiging kwam een paar dagen nadat Trump Canada de schuld had gegeven van de luchtvervuiling in de VS door rook van natuurbranden in Canada. De regering van premier Carney hoopt de hoge importheffingen met een akkoord te voorkomen.

De Amerikaanse ambassade in de Canadese hoofdstad Ottawa heeft nog niet op de petitie gereageerd.

Met de aanhoudende oorlog in Oekraïne blijft ook het aantal Oekraïners dat een ledemaat moet missen groeien. Schattingen lopen uiteen van tienduizenden tot meer dan 100.000. Vroeger, in de tijd van de Sovjetunie, werden deze oorlogsslachtoffers altijd weggestopt. Dat moet nu anders, vinden veel mensen in Oekraïne.

"Ze mochten niet in het openbaar verschijnen. We nemen afstand van deze praktijk", zegt Oleh Symoroz van de Protez Foundation, een Amerikaans-Oekraïense stichting die een praktijk heeft in het hart van Kyiv.

Symoroz reed aan het front op een antitankmijn. Hij raakte zwaargewond. Zijn beide benen zijn tot ver boven de knie geamputeerd. De Protez Foundation is gespecialiseerd in de moeilijkste gevallen, waarbij er van ledematen weinig over is. Daarvoor goede protheses maken is moeilijk en vooral kostbaar.

Electronische ledematen

Symoroz grapt dat zijn twee protheses duurder zijn dan zijn auto, ruim 100.000 dollar: "In de knieën zitten microprocessors die mijn bewegingen corrigeren."

Soldaat Dmytro had net een Rus krijgsgevangen gemaakt, in de buurt van Charkiv, toen hij werd aangevallen door een FPV (first person view) drone. Van zijn gezicht bleef weinig over. Met één oog kan hij nog een beetje zien. Dmytro heeft een gezin en kinderen en is in opleiding om barista te worden.

Op de Chresjtsjatik, ongeveer de Champs d'Elysées van Kyiv, leert Dmytro zijn weg te vinden. De Protez Foundation is ook gespecialiseerd in visuele handicaps.

Op duurste plek in Kyiv

Opvallend is dat de stichting op ongeveer de duurste plek in de Oekraïense hoofdstad zit. Symoroz legt uit dat er een filosofie zit achter de keuze voor de centrale en historische locatie bij de Maidan: "Het gaat om de positie van mensen die ledematen hebben verloren: burgers, kinderen, maar in de meeste gevallen Oekraïense veteranen", zegt hij.

"Dit zijn Oekraïense militairen die veel hebben gedaan om dit land te laten bestaan. We wilden niet ergens aan de rand van de stad een omheining plaatsen, zodat onze mensen zich daar op hun gemak zouden voelen. Dat is een valse vorm van comfort, zowel voor de veteraan, als voor het winkelpubliek dat hen dan niet hoeft te zien."

Zichtbaar en trots

Symoroz: "We laten zien dat deze mensen niet bijten. Ze komen met hun auto's, doen hun ding, slenteren rond, lunchen. Hun kinderen komen hierheen. Wij zijn er ook erg trots op dat we zo zijn."

De Protez Foundation heeft sinds het begin van de oorlog gratis 2500 protheses verstrekt aan 1300 patiënten. Dat is maar weinig vergeleken met het aantal Oekraïners dat ledematen moet missen. Schattingen over de aantallen lopen uiteen van 50.000 tot ruim 100.000 burgers en militairen.

Beschaafd land

De keuze van de stichting voor het dure stadscentrum gaat over meer dan acceptatie en integratie. De vestiging aan de Chresjtsjatik vormt ook een breuk met het Sovjetverleden.

Symoroz: "We hebben een zeer zwaar verleden. We hebben de Sovjetbezetting meegemaakt, met een zeer ongepaste houding ten opzichte van burgers die ledematen hadden verloren, met name tijdens de Tweede Wereldoorlog en in Afghanistan."

In 1979 viel de Sovjetunie Afghanistan binnen. De oorlog duurde tien jaar, velen die meevochten kwamen uit de Sovjetrepubliek Oekraïne en keerden gehandicapt terug.

"Ze werden naar afgelegen plekken gebracht. Dat werkt dus niet, zeker niet als we in de toekomst een normaal, beschaafd land willen worden. In feite verandert de samenleving, daar ben ik trots op", vertelt Symoroz, die behalve twee protheses bijna overal littekens heeft, op zijn handen, armen, zijn borst en voorhoofd.

Vertrouwen in de toekomst

Bij de ingang van het behandelcentrum zit Alexander geduldig te wachten, op een comfortabele bank samen met zijn puberzoon. Die zit onderuitgezakt met een laptop, kijkt niet op of om. Hij lijkt eraan gewend dat zijn vader zijn linker onderbeen mist, terwijl het toch pas een jaar geleden is dat Alexander op een landmijn stapte.

Hij is computerprogrammeur en zegt blij te zijn dat de Kyivse vestiging van de stichting bij de Maidan zit, het Onafhankelijkheidsplein: "Hier is zoveel gebeurd waaraan ik ook heb deelgenomen. Hier was iedereen, op de Maidan, in principe vanaf 2011, toen de Oranje Revolutie was. Dat zijn allemaal herinneringen."

Alexander stapt voorzichtig op zijn prothese. Specialisten vijlen en schroeven eraan, zodat hij beter komt te zitten. De programmeur is vol vertrouwen in de toekomst: "Als ik de toekomst niet zou zien zitten, zou ik hier niet zijn. Dan zou het moeilijker zijn waarschijnlijk. We zullen winnen. De oorlog zal eindigen. We zullen blijven bestaan. Ik denk dat het land alleen maar sterker zal worden, onze mensen zijn sterkst."

Een slepend afvalschandaal leidt in Kroatië tot veel commotie. Twee oppositiepartijen willen zelfs een motie van wantrouwen afdwingen tegen het conservatieve kabinet van premier Plenkovic vanwege de afhandeling van de illegale afvaldumpingen.

Centraal in de rel staat het plaatsje Gospic, in midden-Kroatië, waar de afgelopen jaren op een industrieel terrein grote hoeveelheden vermalen afval onder de grond zijn verdwenen. In verband met de zaak is begin vorig jaar een echtpaar opgepakt, maar over de strafzaak is nog niets bekendgemaakt en de rommel zit nog altijd in de grond, tot frustratie van velen.

Deze maand bracht het Kroatische anticorruptiebureau USKOK zijn bevindingen over de vervuiling naar buiten, waardoor de zaak weer volop in de aandacht staat.

Vermengd met de bodem

Conclusie is dat zo'n 37.000 ton aan afval in Gospic ligt: van reststoffen van de productie van elektronische apparatuur tot medisch afval, kunststof en bouwmateriaal. Die vervuiling is dusdanig vermengd met de bodem dat metersdiep afgraven de enige optie is om ervan af te komen.

Vermoed wordt dat ook veel afval illegaal is gedumpt in een steengroeve bij Benkovac en de noordelijke plaats Varazdin:

In de bodem bij Gospic is de zwaar vervuilde inhoud van pakweg 1750 vrachtwagens gedumpt. De concentratie koper ligt er honderd keer hoger dan is toegestaan voor landbouwgrond, het aandeel lood is tien keer te groot.

Verder is een verhoogde concentratie PFAS aangetroffen in het grondwater dat stroomafwaarts voert vanaf de stortplaats; in hoger gebied in de buurt zagen onderzoekers die 'eeuwige chemicaliën' nauwelijks.

Schoonmaakoperatie duurt

Duidelijk is dat de vervuilde grond weg moet, maar de vraag is waar naartoe. Kroatië beschikt zelf niet over een stortplaats voor gevaarlijk afval en evenmin over een verbrandingsinstallatie.

Inmiddels is er contact geweest met zeventig stortplaatsen in de Europese Unie, zegt het Fonds voor Milieubescherming en Energie-efficiëntie, dat de schoonmaakoperatie coördineert. Geïnteresseerde partijen kunnen zich vanaf eind deze maand melden.

In Kroatië gaat dat velen allemaal veel te traag, onder wie president Milanovic, lid van de sociaaldemocratische oppositiepartij SDP. Na de bevindingen van USKOK drong hij bij de conservatieve regering aan op antwoorden. "Waarom is tot op de dag van vandaag niemand gestraft voor het illegaal storten van gevaarlijk afval, en waarom hebben de verantwoordelijke overheidsinstanties dit oogluikend toegestaan?"

Aanhoudingen zijn er wel geweest, rechtszaken nog niet. Nadat USKOK begin vorig jaar een onderzoek had geopend naar de dumpingen volgde de arrestatie van het echtpaar en zakenkoppel Josip en Monika Sincek.

Steekpenningen betaald

De onderzoekers beschouwen Josip als de leider van het netwerk. Ze verdenken hem van het importeren en tegen gunstige tarieven illegaal dumpen van 'duur' afval uit andere EU-landen, zoals Italië en Slovenië, en ook uit Kroatië zelf. Hij zou daar miljoenen aan hebben overgehouden.

Gaandeweg is het onderzoek naar hun netwerk steeds verder uitgebreid: van meewerkende naaste familieleden die zand en grind regelden om het afval toe te dekken tot een corrupte milieuambtenaar die nepvergunningen afgaf voor de stort. Europol, de Europese politiedienst, is inmiddels bij het onderzoek betrokken.

Saillant is ook dat de naam van Andrija Mikulic vorig jaar opdook in het dossier. Tijdens een verhoor beweerde Josip Sincek dat de toenmalige hoofdinspecteur hem had beloofd alles onder de pet te houden in ruil voor een half miljoen euro aan steekpenningen. Mikulic, partijgenoot van premier Plenkovic en ook door hem aangesteld, werd daarop gearresteerd en uit z'n functie gezet.

Laat het oordeel over aan de rechter, zei Josip Sincek deze week, schrijft de Kroatische nieuwssite Index.hr. "Journalisten, politici en sensationele krantenkoppen kunnen niet oordelen over mijn schuld en die van mijn familie. Over de verantwoordelijkheid kan alleen worden beslist door de bevoegde instanties." Naar dat oordeel kijken veel Kroaten met belangstelling uit, maar een datum voor de rechtszaak is nog niet geprikt.