NOS Nieuws - Algemeen

De voormalige eigenares van een uitvaartcentrum in de Amerikaanse staat Colorado die samen met haar man 189 ontbindende lichamen verborg, is veroordeeld tot 30 jaar gevangenisstraf.

In de omgeving van Colorado Springs runde het inmiddels gescheiden echtpaar het ecologische uitvaartcentrum Return to Nature. Nabestaanden werd een "groene uitvaart" beloofd, waarbij lichamen niet gebalsemd zouden worden met chemicaliën en een biologisch afbreekbare kist zou worden gebruikt.

In plaats van de lichamen te cremeren, werden die opgeslagen in een vervallen gebouw. Ze lagen onder meer op de grond en opgestapeld in kamers. De rouwende families kregen in plaats van echte as vermalen beton mee naar huis. Sommige families kwamen daar pas achter nadat zij de 'as' al hadden uitgestrooid.

'Waardigheid vernietigd'

Zo ook Tanya Wilson, die met haar familie naar Hawaï reisde om daar de as van haar moeder uit te strooien. Later bleek dat haar lichaam nog in het gebouw lag. "Carie Hallford heeft die waardigheid vernietigd", zei Wilson gisteren tijdens de zitting.

Het echtpaar, Carie en Jon Hallford, had volgens de aanklagers een duidelijke taakverdeling. Carie was verantwoordelijk voor het contact met nabestaanden, terwijl Jon de lichamen verborg. Autoriteiten vonden in 2023 stapels lichamen op een tweede locatie van het bedrijf, nadat buurtbewoners hadden geklaagd over stank.

Carie (48) riskeerde een straf tot 35 jaar, maar kreeg een lagere straf opgelegd. Ze zei dat ze slachtoffer was van huiselijk geweld door haar man, die al in februari werd veroordeeld tot 40 jaar cel. Hij bekende toen schuld. Volgens de rechter was Jon de drijvende kracht achter de praktijken.

Luxeartikelen, auto's en vakanties

Carie bood haar excuses aan aan de nabestaanden en zei dat ze geen monster was. Wel zei ze straf te verdienen. De aanklager verweet de Hallfords grof geld te hebben verdiend met hun praktijken. Per cliënt werd minstens 1200 dollar gerekend. Dat werd niet besteed aan crematies, maar aan luxeartikelen, auto's en dure vakanties.

Eerder werden de Hallfords al veroordeeld in een gerelateerde federale fraudezaak. Carie kreeg 18 jaar cel, Jon 20 jaar. Beiden zijn in beroep gegaan. Hun celstraffen in deze strafzaak komen boven op die federale straffen.

Geen diploma nodig

De praktijken werden in 2023 ontdekt en leidden tot strengere regels in de uitvaartbranche in Colorado, die daarvoor nauwelijks werd gecontroleerd. De staat was de enige in de VS waar uitvaartondernemers geen vergunning of diploma's hoefden te hebben.

Sinds het schandaal wordt vaker gecontroleerd en is een vergunningensysteem ingevoerd. Bij zo'n controle werden vorig jaar nog 24 ontbindende lichamen aangetroffen bij een uitvaartonderneming in Pueblo County.

Rusland heeft vannacht weer een massale luchtaanval op Oekraïne uitgevoerd. Daarbij zijn kruisraketten, ballistische raketten en drones ingezet. Voor het eerst veroorzaakten brokstukken van neergehaalde drones schade in buurland Roemenië.

Volgens de Oekraïense luchtmacht zette Rusland 619 drones en 47 raketten in. 580 drones en 30 raketten zouden door Oekraïne zijn neergehaald.

President Zelensky zegt dat bij de aanvallen vier mensen gedood zijn en dertig mensen gewond zijn geraakt. Het belangrijkste doelwit was de stad Dnipro in het zuidoosten van Oekraïne. Daar worden achttien burgers vermist. Ook in Kyiv, Charkiv en andere steden zijn explosies gehoord.

Brokstukken in Roemenië

In de Roemeense stad Galaţi zijn brokstukken terechtgekomen van Russische drones die vermoedelijk door Oekraïne zijn neergehaald. Ze veroorzaakten schade aan een elektriciteitsmast en aan een aanbouw van een woning.

Galaţi ligt dicht aan de grens met Oekraïne. In het grensgebied komen vaker brokstukken van Russische drones neer. Dit is de eerste keer dat daarbij schade is ontstaan.

Roemenië is lid van de NAVO. Het Roemeense ministerie van Defensie beschuldigt Rusland van onverantwoordelijk gedrag. "Deze incidenten laten zien dat Rusland geen respect heeft voor het internationale recht. Ze bedreigen niet alleen Roemeense burgers maar ook de collectieve veiligheid van de NAVO."

Roemenië hoopt binnen enkele dagen een Amerikaans AI-gestuurd drone-afweersysteem in gebruik te nemen. In Polen is dat systeem al actief.

Oekraïense aanvallen

Het Russische ministerie van Defensie deelt mee dat zijn luchtafweer 127 Oekraïense drones heeft onderschept. Die zouden onderweg zijn geweest naar doelen in het stroomgebied van de Wolga en naar nog oostelijker gelegen steden in de Oeral, waaronder Jekaterinenburg. Daar zouden zes mensen gewond zijn geraakt. Over schade is niets bekendgemaakt.

China's export van elektrische en hybride auto's bereikte vorige maand een recordniveau. Door stijgende olieprijzen en de onzekerheid rond de oorlog in het Midden-Oosten groeit de vraag naar elektrische auto's, van Europa tot Zuid-Amerika en in grote delen van Azië.

Hoewel China wereldwijd leidend is, domineren in Europa nog altijd westerse merken de automarkt. Maar de vraag is voor hoelang nog. Chinese elektrische auto's, die doorgaans aanzienlijk goedkoper zijn dan die van hun Amerikaanse of Duitse concurrenten, zijn bezig aan een duidelijke opmars. En die lijkt door de crisis in het Midden-Oosten een flinke prikkel te krijgen.

Betaalbaar rijden

Er hangt een sfeer van optimisme op 's werelds grootste autobeurs, in de hoofdstad Peking. Hoewel met zo'n 700 bedrijven bijna alle bekende autobouwers ter wereld aanwezig zijn, zijn het vooral de Chinese elektrische auto's die de show stelen.

Op gigantische beeldschermen spatten strakke reclamefilmpjes van de nieuwste modellen van het scherm. De ene na de andere glimmende auto wordt met bombastische termen als smart driving en digital cockpit geïntroduceerd.

Maar het zijn niet zozeer de technologische snufjes die het hem doen: vooral betaalbaar rijden maakt de auto's zo aantrekkelijk. Studies tonen aan dat stijgende brandstofprijzen de vraag naar elektrische auto's aanjagen. Dat tanken duurder is geworden in Europa, merken de automakers.

En vooral Chinese merken profiteren dus. BYD, 's werelds grootste maker van elektrische auto's, zag het aantal registraties in Europa vorige maand met 155 procent toenemen. Ook opkomende automerken, zoals Chery en Leapmotor, zagen de afgelopen maanden het aantal verkopen in Europa procentueel flink stijgen.

Joint venture

Het Chinese succes komt niet uit de lucht vallen. De ambitie van China om een autogrootmacht te worden gaat terug tot de vroege jaren 80, toen het land al een moderne auto-industrie wilde opbouwen, maar nog te weinig kennis en ervaring had.

Het voerde een joint-venturemodel in waardoor buitenlandse automerken verplicht werden samen te werken met Chinese bedrijven. Het idee was eenvoudig: de buitenlandse partij bracht technologie, kapitaal en merkwaarde in, terwijl de Chinese partner zorgde voor markttoegang en productie.

In begin 1984 sloot Volkswagen als eerste zo'n joint venture. In de jaren daarna volgden zo'n beetje alle grote Duitse automerken. Een Chinese krant omschreef het doel van de nieuwe regel in 1985 als volgt: "De eerste auto importeren we, de tweede auto maken we in China, de derde auto exporteren we".

Met andere woorden: nu zijn we afhankelijk, maar op den duur zijn wij degene die auto's voor de wereld zullen maken. Na decennia van stimuleringsmaatregelen van de overheid en innovatie is die droom in het elektrische segment werkelijkheid geworden.

Innovatie uit China

Vandaag de dag wordt zo'n 70 procent van alle elektrische auto's wereldwijd in China geproduceerd, veel meer dan de binnenlandse markt kan opnemen. Want waar de groei ongeveer overal ter wereld toeneemt, neemt die in China juist af. Alle auto's die de fabrikanten in China niet kwijt kunnen, worden geëxporteerd naar het buitenland.

Bovendien komt een groeiend deel van de innovatie in zowel hardware als software uit China. Waar Chinese fabrikanten ooit afhankelijk waren van Duitse technologie, zijn de rollen nu in veel gevallen omgedraaid. Om concurrerend te blijven, zoeken westerse automakers steeds vaker samenwerking met Chinese bedrijven. Toch blijft het prijsverschil aanzienlijk: Chinese elektrische auto's zijn gemiddeld 20 tot 50 procent goedkoper dan vergelijkbare Duitse modellen.

Of Duitse fabrikanten erin slagen dit gat tijdig te dichten, is de vraag. Maar één ding is zeker: de Chinese automakers zullen er alles aan doen om de kans die de crisis in het Midden-Oosten ze biedt om meer voet aan de grond in Europa te krijgen ten volle te benutten.

Goedemorgen! Inwoners van de Westelijke Jordaanoever en een stad in Gaza kunnen vandaag naar de stembus en wie Johan heet of iets dat daarop lijkt kan een gratis rondleiding krijgen in de Johan Cruijff Arena.

Het weer: vanochtend eerst bewolkt, maar in de loop van de ochtend breekt de zon door. Het wordt 11 tot 18 graden. Morgen zonnig en maximaal 15 graden. En maandag - Koningsdag - wolken en zon bij 11 tot 16 graden.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Het overlijden van influencer Jade Kops heeft veel reacties losgemaakt. De 19-jarige vrouw overleed gistermorgen in het bijzijn van haar familie. Het bericht van haar overlijden op haar Instagramaccount had in de eerste uren al honderdduizenden likes.

Jade leed aan kanker en deelde op sociale media wat dat voor haar leven betekende. "Ik kende Jade niet persoonlijk, maar door haar blogs voelde het alsof ze mijn buurmeisje was", is een van de reacties in het online condoleanceregister.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog dit:

Het stond waarschijnlijk niet in je agenda, maar het .nl-domein bestaat vandaag veertig jaar. Dat hebben we te danken aan de 82-jarige Piet Beertema, toen systeembeheerder bij het nationale onderzoeksinstituut Centrum Wiskunde & Informatica (CWI).

In het begin ging hij nog zelf over de toekenning van de Nederlandse domeinnamen. Dat lukte al snel niet meer, inmiddels zijn het er meer dan 6 miljoen.

Fijne zaterdag!

Afgelopen zondag zond Nieuwsuur een reportage uit over intimidaties en bedreigingen in naam van aanhangers van Reza Pahlavi, de zoon van de verdreven Iraanse sjah. Hij woont momenteel in de Verenigde Staten, maar zou graag een rol spelen in een toekomstig Iran, mocht het huidige regime vallen. Iraniërs buiten Iran die zich niet achter hem scharen worden ervan beschuldigd dat ze handlangers van het regime in Teheran zijn. Namen en foto's worden gedeeld in Telegram-appgroepen met soms doodsbedreigingen als gevolg. Ook 'offline' worden critici van Pahlavi belaagd.

Na de uitzending stroomde de mailbox van Nieuwsuur vol met kritiek, en ook dát is veelzeggend. Maker Jan Eikelboom vertelt in de podcast hoe zijn onderzoek tot stand kwam, wat hij blootlegde en hij reageert op de kritiek van de Pahlavi-aanhangers.

Hier te luisteren:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Mattijs van de Wiel

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Vandaag bestaat het .nl-domein veertig jaar. Op 25 april 1986 werd de aanvraag hiervoor goedgekeurd.

De grondlegger van deze landcode op internet was Piet Beertema, die op dat moment als systeembeheerder werkte bij het nationale onderzoeksinstituut Centrum Wiskunde & Informatica (CWI). Vanwege zijn gezondheid geeft de 82-jarige Beertema geen interviews, maar vijf jaar geleden vertelde hij in de podcast 35 jaar .nl over het ontstaan.

"Ik heb een keurige aanvraag opgesteld", zei hij destijds over zijn verzoek om te starten met .nl. "Ik was echt verbijsterd toen ik twee weken later een mailtje kreeg: 'Goedgekeurd, ga je gang maar.'"

Binnen het .nl-domein registreerde Beertema als eerste de website cwi.nl, voor zijn eigen werkgever. "Dat wekt natuurlijk geen verbazing." Inmiddels zijn er meer dan 6 miljoen .nl-domeinnamen geregistreerd. Daarmee is Nederland vierde op de wereldwijde ranglijst van landendomeinen.

Begin jaren 80 bestond al wel een aantal internetdomeinen, zegt Teus Hagen. Hij was in de jaren 80 bij het CWI de leidinggevende van Piet Beertema. "Je had .edu voor onderwijs, .gov voor de overheid en .com voor commerciële zaken. Maar wij vonden dat het te veel gericht was op de Verenigde Staten."

Hagen, Beertema en hun collega's begonnen daarom na te denken over geschikte internetdomeinen voor Europa. "Op een bierviltje schreven we toen .nl en .be", zegt Hagen. "Dat was gebaseerd op de landcodes op kentekenplaten."

Sommige Europese landen hadden op het nummerbord slechts één letter, zoals Duitsland. Maar dat moesten er bij de domeinen twee worden, bedachten de mannen.

Kracht van eenvoud

Nederland was een van de eerste landen in Europa met een eigen domein. Beertema maakte daarom een "doe-het-zelf-pakketje" voor andere landen. "Sommige waren wat trager dan andere, maar binnen een jaar, hooguit twee jaar hadden alle aangesloten landen hun domein."

De kracht van het systeem zit hem in de eenvoud, betoogde Beertema in de podcast. "Beter kon je het niet opzetten, want je deelt het in stukjes op en draagt de verantwoordelijkheid over."

In de eerste jaren deed Beertema het beheer van .nl helemaal zelf. "Hij besliste welke naam gebruikt kon worden", zegt Hagen. In het begin was dat nog wel te doen, "want het begon heel klein".

Maar in de loop der jaren werd dat steeds ingewikkelder. "Hij moest bijvoorbeeld vechten met verschillende mensen die allemaal zeiden dat ze Philips heetten. Dat is een worstelpartij die je niet in je eentje kan doen."

'Beetje uit de hand gelopen'

In 1996 kwam daar een einde aan. Toen werd de Stichting Internet Domeinregistratie Nederland (SIDN) opgericht. Die is sindsdien verantwoordelijk voor aanvragen voor een nieuw internetadres binnen het .nl-domein.

In het eerste jaar ging Beertema nog steeds over de toekenning van domeinnamen. Hij heeft in totaal zo'n 10.000 url's geregistreerd, weet de SIDN. Maar vanaf de jaren 90 ging het snel met de internetadressen in Nederland. In 2003 waren het er ruim 1 miljoen. Dat groeide daarna verder naar 4 miljoen in 2010, 5 miljoen in 2012 en in 2020 werd de grens van 6 miljoen gepasseerd.

"Het is een beetje uit de hand gelopen, mag ik wel zeggen", aldus Beertema. Ook Hagen is nog steeds trots op de vondst van het .nl-domein. "Op elke vrachtwagen zie ik mijn handtekening staan."

Zonnig, al best warm en vrijwel geen regendruppel te bekennen. Voor het tweede jaar op rij is het voorjaar opvallend droog in Nederland. In sommige delen van het land worden zelfs al de eerste sproeiverboden voorbereid. En het is pas eind april.

Net als vorig jaar loopt het neerslagtekort dit voorjaar rap op, vertelt klimaatwetenschapper Lone Mokkenstorm van het KNMI. Het tekort is nu zo'n 50 millimeter. Mokkenstorm: "Als je kijkt naar de metingen sinds begin april, dan zitten we op dit moment op de 5 procent droogste jaren. En de verwachtingen laten wel zien dat dit gaat doorzetten en er zelfs nog wat bovenuit zal steken."

Die droogte in het voorjaar is geen incident meer, ziet hydroloog Inge de Graaf van Wageningen University & Research (WUR). "Wat we over de afgelopen jaren zien, is dat we steeds vaker in die droge voorjaren komen. Dat is het effect van klimaatverandering, die extremen komen steeds vaker voor."

Het gemiddelde neerslagtekort in Nederland:

Doordat er vrijwel geen neerslag valt, het zonnig is en er een windje staat is er veel verdamping en neemt het neerslagtekort dus toe. Maar de droogte die nu in de bodem te zien is, is ook de droogte van vorig jaar. Afgelopen winter heeft het niet veel geregend, waardoor de bodem niet heeft kunnen herstellen.

Hoewel februari vrij normaal was qua neerslag, waren delen van maart ook al droog, ziet Mokkenstorm van het KNMI. "En als we naar april kijken, zie je dat we de hele maand bijna geen neerslag hebben gehad. Het is best wel extreem geweest tot nu toe. Je hebt echt een paar weken normale hoeveelheden neerslag nodig om dat weer te compenseren. Een weekje regen gaat geen zoden aan de dijk zetten."

Tekort niet aangevuld

Dat geldt al helemaal voor de diepere lagen van de grond. "De bovenlagen worden natuurlijk wel nat van de regen, maar dat is niet genoeg om de diepere lagen en het grondwater te bereiken", aldus De Graaf. Dat probleem ziet ze bijvoorbeeld op de hoge zandgronden in Oost- en Zuid-Nederland, waar de grondwatertekorten van 2025 nog niet zijn aangevuld.

Dat zal merkbaar zijn in de natuur en de landbouw, verwacht de hydroloog. "De impact valt nu nog mee, maar de watervraag van gewassen is bijvoorbeeld al vrij hoog. We verwachten ook dat er dus eerder een behoefte zal zijn aan irrigatie."

En dat is waarschijnlijk al snel te zien aan het groen buiten. "Er zit niet echt neerslag in de voorspellingen, dus dan droogt het allemaal uit en en dan zijn het de grassen, die ondiep wortelen, die als eerste geel gaan verkleuren", vertelt De Graaf. Daarnaast ziet het KNMI ook dat het risico op natuurbranden al redelijk groot is.

Weinig regen te verwachten

Of de komende maanden minder droog zullen verlopen, is nog onduidelijk. In de regel wordt de zomer heter en droger na een droog voorjaar, omdat er dan minder water in de bodem zit en dus minder verdamping en afkoeling mogelijk is. Maar hoe dat nu uitpakt, is nog niet duidelijk. Het KNMI experimenteert met seizoensverwachtingen, maar het blijft lastig om ver vooruit te kijken. In de komende twee weken valt in ieder geval weinig regen te verwachten.

De Graaf verwacht niet dat de rest van het jaar zo extreem wordt als in 2025, toen het de op twee na droogste lente was sinds ten minste 1906. "De vooruitzichten wijzen opnieuw op droogte, maar waarschijnlijk minder extreem dan vorig jaar. Door lage grondwaterstanden is het systeem wel kwetsbaar, maar onze modellen laten voor de afvoeren voorlopig vooral een milde droogte zien, al zit daar onzekerheid in."

Toch is ze te spreken over de voorbereidingen op sproeiverboden die al in delen van Nederland worden getroffen. "Ik denk dat het heel slim is dat daar nu al over wordt nagedacht. Dat is wel een ontwikkeling van de laatste jaren, in reactie op de droogte die we hebben gezien. En dat moet ook. In een veranderend klimaat moeten we ons ervan bewust zijn dat we hiermee gaan leren leven."

De eerste malariabehandeling speciaal voor pasgeborenen is goedgekeurd. Dat meldt de Wereldgezondheidsorganisatie van de Verenigde Naties (WHO). Het gaat om een middel tegen de tropische ziekte dat specifiek bedoeld is voor baby's met een gewicht van tussen de twee en vijf kilo.

Malaria wordt verspreid door muggen en is vooral in Afrika een van de dodelijkste ziektes. In 2024 waren er ruim 280 miljoen infecties en stierven er 610.000 mensen aan malaria, iets meer dan het jaar daarvoor. Het merendeel van de dodelijke slachtoffers is jonger dan 5 jaar.

Tot nu toe werden baby's met malaria behandeld met medicijnen die eigenlijk bedoeld zijn voor oudere kinderen. Door deze medicatie te gebruiken was er bij de baby's en pasgeborenen een verhoogd risico op een foute dosering, vergiftiging en bijwerkingen.

'Uitroeien malaria geen droom meer'

Nu het medicijn is goedgekeurd, kan het worden ingekocht door publieke instanties, zegt de WHO. De directeur van de gezondheidsorganisatie spreekt van "een belangrijke stap voorwaarts" in de strijd tegen malaria. "Eeuwenlang heeft malaria kinderen van ouders afgenomen, maar vandaag verandert dat", zegt hij.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie kan deze goedkeuring betekenen dat de circa 30 miljoen baby's die in malariagebieden in Afrika worden geboren, beter worden geholpen. "Het uitroeien van malaria is geen droom meer, maar een reële mogelijkheid", aldus de WHO-directeur.

Naast de malariabehandeling, zijn er ook nieuwe tests goedgekeurd. Die kunnen de tropische ziekte beter diagnosticeren dan tests die voorheen werden gebruikt.

Het is geen toeval dat de Wereldgezondheidsorganisatie vandaag aankondigt dat het medicijn is goedgekeurd. Jaarlijks op 25 april is het Wereld Malaria Dag, die bedoeld is om aandacht te vragen voor de bestrijding van de tropische ziekte.

De Domtoren in Utrecht geeft aan alle kanten weer de juiste tijd aan, want de minutenwijzer die in januari naar beneden viel is teruggeplaatst. Hij is gisteren bevestigd en extra goed vastgemaakt.

Het was een flinke klus om het gevaarte naar boven te krijgen. De wijzer van zeventig kilo zwaar en twee meter lang, werd via de trap 55 meter omhoog getild. Daar werd hij bevestigd aan de wijzerplaat, ging het bubbelplastic eraf en draaide hij een proefrondje om te zien of hij de andere wijzer niet zou aantikken.

Verkreukelde wijzer

De minutenwijzer viel in januari naar beneden aan de westkant van de Domtoren. Niemand raakte gewond, want hij viel op een lagere verdieping van de toren. Wel raakte de wijzer beschadigd. "Hij was wel wat verkreukeld. Het is rood koper. Dat is goed bewerkbaar materiaal, dus dat hebben we hersteld en opnieuw verguld", zegt de reparateur bij RTV Utrecht.

Ondanks minutieus onderzoek is er geen definitieve oorzaak van de valpartij vastgesteld. De gemeente noemt het aannemelijk dat de moer die de wijzer aan de as moet bevestigen, onvoldoende geborgd was en de wijzer daardoor loskwam. De moer is nooit teruggevonden.

De reparateur heeft de moeren bij alle wijzers extra vastgedraaid. "Met een boutje er dwars doorheen, zodat hij er nooit meer vanaf kan lopen. Dat hebben we aan alle vier de kanten voor de zekerheid gedaan."

Sam Altman, de topman van technologiebedrijf OpenAI, heeft in een brief zijn excuses aangeboden omdat zijn bedrijf de politie niet heeft ingelicht over het online gedrag van een vrouw die in februari acht mensen doodschoot in de Canadese provincie British Columbia.

De 18-jarige Jesse van Rootselaar richtte op 10 februari het bloedbad aan in de plaats Tumbler Ridge. Ruim een half jaar daarvoor werd het account van de 18-jarige al geblokkeerd, omdat ze op ChatGPT "gewelddadige activiteiten aanmoedigde".

Zo zou ze aan de chatbot scenario's met wapengeweld hebben voorgelegd. Ook medewerkers van het bedrijf waarschuwden hun leidinggevenden om de autoriteiten in te schakelen. Die besloten dat niet te doen, omdat de dreiging niet reëel genoeg zou zijn.

Altman zegt in zijn brief dat het hem spijt dat hij de politie niet op de hoogte heeft gebracht. Twee maanden geleden moest OpenAI al bij de Canadese regering langskomen om tekst en uitleg te geven.

De jonge vrouw doodde eerst haar 39-jarige moeder en haar stiefbroer van 11 in het ouderlijk huis. Daarna vertrok ze naar haar middelbare school, waar ze een 39-jarige lerares en vijf leerlingen doodde. Dat waren drie meisjes van 12, een 12-jarige jongen en een jongen van 13. Vervolgens schoot ze zichzelf dood. 25 anderen raakten gewond bij de beschieting.

'Had voorkomen kunnen worden'

Later bleek dat OpenAI, het bedrijf achter de bekende AI-chatbot ChatGPT, al in juni 2025 wist over de gewelddadige activiteiten van Van Rootselaar. De politie werd toen dus niet ingeschakeld, maar het account werd wel geblokkeerd omdat Van Rootselaar zich niet hield aan de gebruikersvoorwaarden.

De premier van de provincie stelde destijds dat hij het gevoel had dat de schietpartij voorkomen had kunnen worden. De OpenAI-baas zegt dat hij de brief op aanmoediging van de burgemeester en de premier heeft geschreven.

Altman heeft de afgelopen maanden vaak aan de gemeenschap in Tumbler Ridge gedacht, schrijft hij. "Ik wil mijn diepste medeleven betuigen, niemand zou ooit zo'n tragedie moeten meemaken. Hoewel ik weet dat woorden nooit genoeg zijn, vind ik een verontschuldiging noodzakelijk om de schade en het onherstelbare verlies dat uw gemeenschap heeft geleden te erkennen."

Ook stelt hij dat hij aan de burgemeester en premier heeft toegezegd dat hij gaat werken aan manieren om "tragedies zoals deze in de toekomst te voorkomen".

De chauffeur van een werkbus heeft een ravage aangericht bij een huis in Geldrop. De bestuurder reed gisteravond op hoge snelheid door een muur bij een oprit, en ramde een geparkeerde auto die vervolgens een gat in de gevel sloeg, meldt Omroep Brabant. De brokstukken liggen tot in de woonkamer.

De bewoners van het huis hebben er niets van gemerkt, want zij zijn op vakantie. De bestuurder van de bestelbus is gevlucht. De politie is nog naar diegene op zoek.

Huizen in de buurt werden na het ongeluk ontruimd, omdat de geramde auto benzine lekt. Daardoor was er kans op een explosie.

Intussen wordt onderzocht hoe de auto zonder gevaar uit het huis kan worden gehaald.

De politie heeft vorige week zes mannen aangehouden die verdacht worden van betrokkenheid bij plofkraken over de grens. Zij zouden deel uitmaken van een criminele bende die het voorzien had op geldautomaten in Duitsland en Zwitserland.

De groep zou betrokken zijn bij ongeveer tien plofkraken. Die vonden plaats tussen 2023 en 2025 in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen en in Zwitserse steden nabij de Frans-Duitse grensregio.

Eerder werden in de zaak al twee andere verdachten opgepakt, afgelopen woensdag kwam er nog een aanhouding bij. Alle negen verdachten zijn Nederlandse mannen tussen 25 en 39 jaar oud. Meer aanhoudingen worden door de politie niet uitgesloten.

Aluminiumpoeder

Na de arrestaties zijn op vijftien locaties in Amsterdam, Ouderkerk aan den Amstel, Krimpen aan den IJssel en Den Bosch doorzoekingen verricht, waarbij de politie spullen vond die mogelijk gebruikt zijn bij de plofkraken. Er werden ook gegevensdragers, contant geld, "dealerhoeveelheden cocaïne" en voertuigen in beslag genomen.

In Ouderkerk aan de Amstel werd de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) ingeschakeld en werd een straat afgezet omdat er een tas met aluminiumpoeder was aangetroffen. Dat poeder wordt vaak gemengd met andere stoffen en tegen geldautomaten geplakt om de explosiekracht te verhogen.

Düsseldorf

Een politieteam in Düsseldorf deed al sinds 2023 onderzoek naar de bende. Door sporen te analyseren na explosies bij geldautomaten werd duidelijk dat het om Nederlandse criminelen ging die hun werkgebied gaandeweg van Duitsland naar Zwitserland verlegden, omdat Duitse banken preventieve maatregelen namen tegen plofkraken.

Daarop werd een internationaal onderzoeksteam samengesteld waarin de Duitse, Franse en Zwitserse autoriteiten hebben samengewerkt met de Amsterdamse politie. Ook Europol was bij het onderzoek betrokken.

De VS gaat onder meer vuurpelotons, elektrocutie en een dodelijk gas inzetten om de doodstraf uit te voeren voor federale straffen. Dat staat in een rapport van het ministerie van Justitie. Tot nu toe werd de doodstraf op federaal niveau uitgevoerd met dodelijke injecties, maar die zijn lastig te krijgen. In bepaalde staten is dat wel mogelijk.

De regering wil daarom de mogelijkheden voor de federale doodstraf verruimen, zodat de doodstraf sneller uitgevoerd kan worden. "Hiermee wordt de weg vrijgemaakt voor het ministerie om executies uit te voeren zodra voor ter dood veroordeelde gevangenen alle beroepsmogelijkheden zijn uitgeput", schrijft het ministerie.

Sommige staten hebben de doodstraf opgeschort, maar er zijn ook staten waar de doodstraf nog steeds wordt uitgevoerd.

Opschorting doodstraf

Trump had in zijn eerste termijn het uitvoeren van de doodstraf op federaal niveau hervat. Die was voordien twintig jaar lang niet uitgevoerd. In totaal werden er in Trumps laatste maanden als president 13 mensen gedood met een injectie.

Het ministerie hekelt in het rapport het optreden van Trumps opvolger en voorganger Biden, die aan het einde van zijn presidentschap de doodstraffen van 37 van de 40 ter dood veroordeelden omzette in levenslange gevangenisstraffen.

Biden schortte de federale doodstraf weer op en frustreerde hiermee de plannen van Trump om juist op grotere schaal executies uit te voeren. Trump kondigde op de eerste dag van zijn tweede termijn al aan dat hij de doodstraf weer prioriteit wilde geven.

Heiligheid van het menselijk leven

In de staat Indiana worden al jaren executies uitgevoerd, maar dat mag daar alleen met een dodelijke injectie. Het ministerie raadt daarom de regering aan om een nieuwe locatie te zoeken waar andere methoden zijn toegestaan. Daarbij wordt bijvoorbeeld Mississippi genoemd, waar de doodstraf ook met de elektrische stoel of een vuurpeloton mag worden uitgevoerd.

Onder bepaalde omstandigheden kan de doodstraf ook met een vuurpeloton worden uitgevoerd in Idaho, Oklahoma, South Carolina en Utah, meldt persbureau AP. Sommige staten hebben het vuurpeloton pas onlangs weer ingevoerd. In Idaho kan dit vanaf juli, terwijl South Carolina vorig jaar voor het eerst in vijftien jaar iemand liet executeren door een vuurpeloton.

Paus Leo heeft afkeurend gereageerd op de plannen. Hij schrijft een bericht aan de universiteit in Chicago, ter herdenking van het feit dat de doodstraf in de staat Illinois vijftien jaar geleden werd afgeschaft. "Het recht op leven vormt het fundament van alle andere mensenrechten", schrijft de paus. "Daarom kan een samenleving alleen bloeien en welvarend zijn als zij de heiligheid van het menselijk leven beschermt."

"Ongelofelijk hoeveel impact een meisje dat ik niet persoonlijk kende, kan hebben", schrijft een vrouw op het online condoleanceregister van Jade Kops.

Vanochtend vroeg overleed Kops op 19-jarige leeftijd in het bijzijn van haar familie. Onder het overlijdensbericht op haar Instagramaccount mijnlevenmetkanker_ stromen de reacties binnen. Het bericht had in de eerste uren al honderdduizenden likes.

Wie er doorheen scrolt, vindt een zee van hartjes en berichten aan Kops en haar nabestaanden. Ze wordt omschreven als een voorbeeld voor velen, een heldin, een dappere strijder. In de ruim 90.000 reacties op het bericht, overheerst een gevoel van verdriet en oneerlijkheid.

'Slaap lekker mijn allerliefste beste vriendin'

Kops vierde begin dit jaar haar negentiende verjaardag. Veel bekende artiesten kwamen daar optreden, onder wie Maan. "Ik ga de nieuwe ster aan de hemel zoeken vanavond", schrijft zangeres Maan onder het bericht. Ook Emma Kok trad op, Kops' beste vriendin. Ze schreef een lied onder de titel Jade.

Online deelt ze dat ze "in shock" is en het niet kan geloven. Ze omschrijft Kops als de mooiste, bijzonderste, moedigste en krachtigste persoon die ze heeft ontmoet. Hoe slecht ze er ook aan toe was, Kops schreef haar een berichtje om te vragen hoe het ging.

"Ik heb nooit veel vriendinnen gehad. Maar toen ik jou ontmoette wist ik dat jij mijn beste vriendin zou worden. En dat zal je blijven voor ALTIJD!!", schrijft de zangeres. "Slaap lekker mijn allerliefste beste vriendin".

Ook goede vriendin Emma Heesters kan het verlies nog niet plaatsen. "Je was altijd al een engel en een ster op aarde, nu op een andere manier", deelt Heesters. "Fuck wat is het leven oneerlijk." Ze hoopt dat Kops, waar ze ook is, er een feestje van maakt, zoals ze altijd deed.

Onderscheiding

Koningin Máxima heeft veel bewondering voor de manier waarop Kops met haar ziekte omging. Ze vindt het "heel bijzonder hoe open en sterk" Kops was, laat ze via de Rijksvoorlichtingsdienst weten.

Verder is de koningin dankbaar voor wat Kops voor het Prinses Máxima Centrum heeft gedaan. Kops kreeg in 2024 als jongste Nederlander een koninklijke onderscheiding en koningin Máxima kwam bij haar op bezoek.

Stichting Jade

Kops zette samen met haar ouders Stichting Jade op, waardoor jonge kankerpatiënten tijd kunnen doorbrengen in een vakantiehuisje. De stichting faciliteert dat in twee vakantiehuisjes in Kops' geboorteplaats 's-Gravenzande.

Ook zamelde ze geld in voor het Prinses Máxima Centrum, waarvoor ze ruim 2 miljoen euro ophaalde. Ze begon de actie nadat ze te horen kreeg dat haar tumor was gegroeid en ze niet meer beter zou worden.

"Juiste woorden zijn er niet," schrijft iemand onder het Instagram-bericht. In het online condoleanceregister van Kops kunnen mensen herinneringen delen of een kaarsje branden. Er branden al duizenden kaarsjes.

"Ik kende Jade niet persoonlijk, maar door haar blogs voelde het alsof ze mijn buurmeisje was", schrijft Anita in het register. "Ze heeft mij en velen met mij geïnspireerd". Kops schreef op haar blog over haar lange en zware behandeltraject. Haar laatste bericht was begin deze maand, Brief aan mijn kanker 3.0.

Daarin schreef ze over hoe haar ziekte steeds meer ruimte in haar leven innam. "De tikkende tijdbom is ontploft. Alles is veranderd en niks is meer vanzelfsprekend." Ze bleef strijdbaar. "Geef me tijd. Ik ben nog steeds gelukkig en nog lang niet klaar om te gaan."

Groot voorbeeld

De 61-jarige Fred schrijft geschrokken te zijn van het bericht en haar enorm te bewonderen. "Ik ben 61, maar dit meisje van 19 was wel een groot voorbeeld voor mij om deze rotziekte de baas te blijven."

Een stel schrijft aan de ouders van Kops over hun kind Shana, die overleed aan kanker toen ze drie was. "Wij hopen dat jullie de kracht hebben om met dit gigantische verlies om te gaan." Sowieso gaan er veel berichten naar de familie van Kops. "Wat mogen, en dat zijn jullie, trots op haar zijn! Ik als vreemde ben dat al!", schrijft iemand.

"Ze had een ander verhaal verdiend," schrijft een ander. "Maar in het verhaal dat er wél was, heeft zij iets bijzonders nagelaten".

Een vleesverwerkend bedrijf in Noord-Brabant moet van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) per direct alle producten terugroepen. Het gaat om een bedrijf dat meer dan 200 afnemers had. De toezichthouder noemt de naam van het bedrijf niet, maar volgens Omroep Brabant gaat het om Esro Food Group uit Nuenen.

De Inlichtingen- en Opsporingsdienst van de NVWA deed vorige week donderdag een inval bij het bedrijf, dat gehakt maakt van uitgebeende runderkoppen. Het bedrijf wordt ervan verdacht delen van runderen te hebben verwerkt die niet geschikt zijn voor menselijke consumptie. Ook zou er soms bedorven vlees zijn verwerkt.

Het bedrijf mocht het vlees ook alleen aan erkende bedrijven verkopen, die het verder mogen verwerken in levensmiddelen. Maar de NVWA vermoedt dat het bedrijf het vlees ook leverde aan bedrijven zonder die benodigde erkenning.

Geen meldingen van zieke mensen

De NVWA trok na de inval de erkenning van het bedrijf per direct in en nam de administratie in beslag om verder onderzoek te doen. Het bedrijf werd per direct gesloten en de twee directeuren en een manager werden aangehouden. Het verse vlees dat aanwezig was op de locatie is vernietigd.

Op basis van de inbeslaggenomen informatie concludeert de NVWA nu dat de machines niet goed worden schoongemaakt en dat de hygiëneprotocollen niet worden nageleefd.

Uit voorzorg

De terugroepactie is daarom uit voorzorg gedaan, zegt de NVWA. Het gaat om producten die vaak eerst nog verhit worden in de fabriek waar ze verwerkt worden, waardoor de kans klein is dat mensen er ziek van worden.

In sommige gevallen is dat echter niet zo en moeten de producten per direct uit de schappen worden gehaald. Er zijn bij de NVWA geen meldingen gekomen dat mensen ziek zijn geworden door producten waarin het vlees is verwerkt.

Esro Food Group levert vooral aan andere fabrikanten, die het vlees verder verwerken in voedingsmiddelen, diervoeding en farmaceutische producten. Het bedrijf heeft meerdere verwerkingslocaties in Europa.

De Spaanse premier Sánchez heeft benadrukt dat Spanje toegewijd lid is van de NAVO. Dat deed hij in reactie op e-mail die zou circuleren binnen de leiding van het Amerikaanse ministerie van Defensie, waarin geopperd wordt om Spanje te schorsen als lid van het bondgenootschap.

"Het standpunt van de Spaanse regering is helder: volledige medewerking met onze bondgenoten", zei de premier op de top van EU-leiders in Cyprus. Die medewerking kan er echter alleen zijn "binnen de kaders van de internationale wetgeving", aldus Sánchez.

Spanje is binnen Europa een van de meest uitgesproken critici van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran. Het verbood de VS om voor de aanvallen gebruik te maken van de Amerikaanse bases in het land en van het Spaanse luchtruim. Eerder was er al Spaans verzet tegen fors hogere defensie-uitgaven door alle NAVO-landen. Daardoor wordt Spanje door de Amerikaanse president Trump als grote dwarsligger binnen de alliantie gezien.

'Volwaardig lid'

In de gelekte mail uit het Pentagon staan volgens het Britse persbureau Reuters verschillende strafmaatregelen die de VS aan Spanje zou kunnen opleggen. Zo wordt dus overwogen om het land tijdelijk te schorsen als NAVO-lid, al bestaat daar volgens een woordvoerder van het bondgenootschap helemaal geen procedure voor. Een andere besproken sanctie is het uitsluiten van onwelgevallige landen als Spanje bij benoemingen voor hoge functies binnen de NAVO.

"Het is een gelekte e-mail, dat is volgens mij geen officieel beleid van de Amerikaanse regering", reageerde premier Jetten vanaf de EU-top in Cyprus. "Voor iedereen hier is het heel helder dat Spanje volwaardig lid is van de NAVO en dat blijft ook zo."

Naar eigen zeggen heeft de premier vorige week met president Trump ook "gediscussieerd" over diens klacht dat Europa binnen het militaire bondgenootschap meer op zich moet nemen. "Juist Europese landen doen nu veel om de NAVO te versterken. Dat is ook in het Amerikaanse belang", aldus Jetten.

Vanuit de Duitse regering klonk in Cyprus dezelfde boodschap. "Spanje is NAVO-lid, en ik zie geen reden waarom dat zou veranderen", zei een regeringswoordvoerder.

Falklandeilanden

In de gelekte mail gaat het ook over andere 'tegenstribbelende' NAVO-bondgenoten zoals het Verenigd Koninkrijk. Het VK stond de VS alleen toe om Britse militaire bases te gebruiken voor defensieve acties in de strijd tegen Iran. Het leverde de Britse premier Starmer aanhoudende kritiek op van Trump, die hem onder meer een lafaard noemde.

Als mogelijke sanctie tegen Londen wordt een - zeer gevoelige - heroverweging voorgesteld van de Britse overzeese claim op de Falklandeilanden. Over de eilandengroep werd in 1982 kortstondig oorlog gevoerd door het VK en Argentinië.

"De soevereiniteit van de Falklands behoort het Verenigd Koninkrijk toe en het recht van de eilanden op zelfbeschikking staat voorop", reageerde een woordvoerder van Starmer vandaag meteen. "Duidelijker over het Britse standpunt over de Falklands kunnen we niet zijn. Het is een lang bestaand standpunt en er is niets aan veranderd."

Maar de Argentijnse president Milei toonde zich opgetogen over de ideeën uit het Pentagon. In een radiogesprek dat hij postte op X zei hij dat zijn regering "vooruitgang boekt als nooit tevoren". "We doen alles wat mogelijk is om de Islas Malvinas (de Argentijnse benaming voor de Falklandeilanden, red.) en het gehele gebied terug te laten keren in Argentijnse handen."

Geen papieren tijgers

Het Pentagon heeft niet inhoudelijk gereageerd op de uitgelekte beraadslagingen. Wel zei een woordvoerder dat het ministerie "de president geloofwaardige opties wil bieden om ervoor te zorgen dat onze bondgenoten geen papieren tijgers zijn, maar doen wat ze moeten doen".

Het kabinet versoepelt de regels voor het aanpakken van wolven. Volgens staatssecretaris Erkens is dit nodig omdat het draagvlak afneemt en er te veel incidenten zijn. In het Utrechtse Westbroek kunnen ze sinds een week ook meepraten over de schade die het dier kan aanrichten.

Heleen Georgana woont al 23 jaar in Westbroek. Inmiddels heeft ze haar schapen niet meer in de wei staan, maar op een klein grasstrookje naast haar woning. Afgelopen week werd haar angst werkelijkheid. Twee dagen nadat er in de dorpsapp een foto van een wolf op de Kerkdijk was rondgegaan, sloeg de wolf toe bij haar hobbyschapen.

De balans: twee lammetjes dood en drie gewonde schapen. "Eén lammetje is waarschijnlijk het bos in gesleurd en nooit teruggevonden," vertelt ze, terwijl ze naar de slootkant wijst waar de pootafdrukken nog zichtbaar zijn.

Ravage bij de buurman

De aanval beperkte zich niet tot het weitje van Georgana. Ook bij haar buurman was het raak. Georgana toont op haar telefoon foto's van de ravage daar. "Dit is een schaap van de buurman, compleet opengereten, de ingewanden lagen eruit. De dierenarts moest ze euthanaseren, er was niks meer aan te doen."

Dat haar eigen schapen de aanval overleefden, is volgens Georgana een wonder van de natuur. "Mijn schapen zijn nog niet geplukt. De wolf had eerst zijn bek vol wol, waardoor hij niet direct diep kon bijten. De schapen van de buurman waren al geschoren, die waren een makkelijke prooi."

Sneller afschieten

Opvallend is dat de wolf zich niet liet tegenhouden door het water. "De wolf is over een sloot van zeker twee meter breed gesprongen of gezwommen," aldus Georgana. Deskundigen van BIJ12, de organisatie die wolvenschade afhandelt, hebben DNA-swaps afgenomen. Hoewel de officiële uitslag nog volgt, was de inspecteur al voor 99 procent zeker dat het om een wolf gaat.

Het kabinet wil wolven die problemen veroorzaken sneller kunnen aanpakken. Als een wolf bijvoorbeeld binnen twee weken twee keer vee aanvalt, wordt die voortaan aangemerkt als 'probleemwolf' en mag dan worden afgeschoten.

Voor hobbyschapenhouder Georgana is dat een geruststelling: "Wat mij betreft is al het nieuws dat het makkelijker maakt om in te grijpen goed nieuws. De wolf op zich is het probleem niet, maar in zo'n dichtbevolkte omgeving is het simpelweg niet handig."

Ingrijpen achteraf

"Alle maatregelen die we kunnen treffen om schade te voorkomen, zijn natuurlijk goed, maar dan moeten ze wel werken", vertelt Glenn Lelieveld, wolvendeskundige bij de Zoogdiervereniging. Hij betwijfelt of de nieuwe regels in de praktijk iets gaan veranderen.

Volgens hem ligt de focus van het kabinet te veel op ingrijpen achteraf: "Zorg nou gewoon dat je een gebiedsvergunning vooraf afgeeft, voor 10 jaar bijvoorbeeld, waarin staat: als dit, dan dat. Dan kun je direct ingrijpen als het nodig is. Dat soort plannen zie ik de staatssecretaris nu niet maken."

Of de drie gewonde schapen van hobbyhouder Georgana het gaan redden, blijft onzeker. De expert die de schade kwam opnemen, vertelde haar dat schapen na een aanval vaak maanden later alsnog kunnen sterven aan de gevolgen van shock.

Voor nu houdt Georgana haar dieren nauwlettend in de gaten. "Het is allemaal anders nu. Je moet opeens met een heleboel dingen rekening houden."

Wat tot nu toe vooral voorzichtig en diplomatiek werd geformuleerd, zegt de Poolse premier Donald Tusk nu openlijk. Hij trekt de loyaliteit van de VS binnen de NAVO in twijfel. Het is "de grootste en belangrijkste vraag" van het bondgenootschap op het moment, of Washington afspraken zal navolgen als het erop aankomt, zegt Tusk in een interview met de Financial Times.

Het zijn vergaande uitspraken voor een Poolse leider. Polen is het belangrijkste land aan de oostflank van de NAVO en rekent al decennia op de bescherming van onder meer 10.000 Amerikaanse troepen in het land.

"Voor de hele oostflank, voor onze buren, is het de vraag of de NAVO als organisatie politiek en logistiek voorbereid is om te reageren als Rusland probeert aan te vallen", zegt Tusk, die in Cyprus is voor een EU-top.

Daarbij waarschuwde hij dat zo'n Russische aanval al binnen enkele maanden, en niet jaren, zou kunnen plaatsvinden. Momenteel praten Europese landen onder meer over de defensie-clausule van de EU en hoe die toegepast moet worden. Tusk pleit er al langer voor dat Europa minder afhankelijk moet zijn van de VS.

Lidstaten straffen

Tusks alarmistische toon is tekenend voor de groeiende onzekerheid onder bondgenoten over wat president Trump van plan is met de NAVO, zeker gezien de woede van de Amerikaanse leider over de weigering van de bondgenoten om mee te helpen met zijn aanval op Iran. De VS zou momenteel overwegen om bepaalde lidstaten, zoals Spanje en het VK, te straffen vanwege hun gebrek aan steun.

De Amerikaanse ambassadeur in Polen, Tom Rose, zegt dat Amerika wel degelijk loyaal is, "maar dat we ons ook afvragen of onze bondgenoten wel loyaal zijn aan ons". Daarnaast benadrukte hij dat Trumps toewijding aan Polen "in steen gehouwen en welverdiend" is.

Warschau staat binnen het bondgenootschap bekend als een van de belangrijkste 'atlantici', gericht op warme banden met Washington, maar ook tussen Warschau en Washington rommelt het. Onlangs liep een ruzie met ambassadeur Rose hoog op toen de voorzitter van het Poolse parlement zei dat Trump de Nobelprijs voor de Vrede niet verdient.

In de tussentijd is het Poolse vertrouwen in Amerika historisch laag. Meer dan de helft van de bevolking denkt niet dat de VS een betrouwbare bondgenoot is, blijkt uit peilingen.

Russische drones

Want in Polen zien ze ook hoe Trump de banden met Rusland juist probeert aan te halen. Vandaag werd bekend dat president Poetin is uitgenodigd voor de G20-top in Miami, later dit jaar. Washington besloot bepaalde sancties in te trekken.

En vertegenwoordigers van het Witte Huis reizen met regelmaat naar Moskou voor onderhandelingen over een mogelijke vredesdeal in de oorlog met Oekraïne. De Trump-regering heeft het afgelopen jaar de druk op Kyiv opgevoerd om grondgebied in de Donbas op te geven.

Bovendien wuifde Trump de zorgen weg toen vorig jaar zo'n twintig Russische drones Polen binnenvlogen. Dat zou volgens de president een fout van Moskou geweest kunnen zijn. Tegenover de Financial Times zegt Tusk nu dat sommige leden van de NAVO "deden alsof er niks was gebeurd".

Enorme defensieuitgaven

Polen voelt de dreiging als geen ander, als buurland van zowel Rusland als Oekraïne en met een eigen lange geschiedenis van Russische bezetting. Daarom heeft Warschau de afgelopen jaren als doel gesteld om de grootste landmacht in Europa op te tuigen. Dit jaar zal het land bijna 5 procent van het bbp uitgeven aan defensie.

Lees in dit artikel hoe Polen aan de grens met Kaliningrad werkt, de Russische exclave tussen Polen en Litouwen. Hoe het Poolse leger het 'Oost-Schild' bouwt, zie je in deze video:

Daarmee loopt Polen ver voorop binnen het bondgenootschap, al zijn er wel groeiende zorgen of de grote uitgaven aan modern materieel nog wel strategisch logisch zijn. Er zijn duizend Koreaanse tanks, 100 apaches en honderden Himars-systemen voor langeafstandraketten aangeschaft, terwijl de ontwikkelingen met drones op het slagveld in Oekraïne razendsnel gaan.

Geen zekerheid

Een gigantische EU-lening voor de Poolse defensie ter waarde van 44 miljard euro, leidde dan weer tot verdeeldheid in eigen gelederen. Wetgeving voor het besteden van dat geld werd geblokkeerd door de oppositiegezinde president Nawrocki. De regering-Tusk ontvangt het geld alsnog en zegt ze nu om de president heen te willen werken.

Tusk benadrukt in het interview dat de relatie tussen Amerika en Polen nog altijd goed is. Volgens de Poolse leider wordt zijn land behandeld "als de beste en warmste bondgenoot in Europa". Maar, benadrukt de premier, het echte probleem is dat niet zeker is wat deze vriendschap in de praktijk betekent "als er iets gebeurt".

Een voormalige Syrische inlichtingenofficier is opgepakt in de provincie Hama. Hij wordt verdacht van een bloedbad in Damascus in 2013 waarbij naar schatting 288 mensen werden gedood. Dat heeft het Syrische ministerie van Binnenlandse Zaken bekendgemaakt. Het ministerie heeft een foto gedeeld met inlichtingenofficier Amjad Youssef in een gevangenisuniform.

In de wijk Tadamon, waar de slachtoffers vielen, zijn Syriërs de straat opgegaan om de arrestatie van Youssef te vieren. Ze hielden onder meer foto's van familieleden omhoog die slachtoffer werden van de wrede slachtpartijen.

Het ministerie heeft laten weten dat de autoriteiten alle betrokkenen bij de slachtpartijen in de wijk Tadamon willen opsporen om hen voor de rechter te brengen.

Syriërs trokken de straat op om de arrestatie te vieren en hun geliefden te herdenken:

In 2022 ontdekte een nieuwe rekruut van een Syrische militie een video uit 2013. Hierop was te zien hoe ongeveer veertig gevangenen geblinddoekt met hun armen achter hun rug stonden. Een voor een werden ze naar de rand van een kuil geleid.

In de video is te horen hoe hen wordt verteld dat ze moeten rennen omdat ze door een straat met sluipschutters gaan. De gevangenen worden daarop neergeschoten en vallen op de lichamen van de mannen in de kuil voor hen. Daarna werden de lichamen in brand gestoken. Er bleken tientallen vergelijkbare video's te bestaan.

Onderzoeker ging undercover

De klokkenluider lekte de video naar een activist in Parijs. Die stuurde de video door naar genocidewetenschapper Annsar Shahhoud en hoogleraar genocidestudies Uğur Ümit Üngör, beiden werkzaam aan de Universiteit van Amsterdam.

Zij probeerden de slachtoffers te identificeren en te achterhalen wie de leiding had over de slachtpartijen. Ze ontdekten dat veel van de slachtoffers willekeurige burgers waren.

Uit de video was op te maken dat er één man was die de leiding had. Na jarenlang onderzoek ontdekten Shahhoud en Üngör wie hij was. Shahhoud ging hiervoor undercover en deed zich voor als Anna Sh, een fangirl van het Syrische regime.

Ze wist door de jaren heen het vertrouwen te winnen van honderden aan het regime toegewijde functionarissen. Hoe de twee precies te werk gingen, werd uitgebreid beschreven door The Guardian in 2022.

Op een gegeven moment herkende Shahhoud de leider op de profielfoto van een vriend van de functionarissen: Amjad Youssef. Ook met hem wist ze contact te leggen en zijn vertrouwen te winnen. Uiteindelijk wist ze hem deels een bekentenis te ontfutselen. Hij vertelde haar veel mensen te hebben gedood. Daarna verbrak hij het gesprek.

Na de publicatie van het onderzoek in The Guardian zetten de Verenigde Staten en de Europese Unie Youssef op een sanctielijst. Sindsdien deden allerlei geruchten de ronde over waar de man zich zou ophouden.

Machtswisseling

Inmiddels heeft er een machtswisseling plaatsgevonden in Syrië. In december 2024 namen rebellen onder leiding van rebellengroep HTS Damascus in. Het regime van Assad viel en de dictator zelf vluchtte naar Rusland. In oktober vorig jaar werden er 'indirecte' parlementsverkiezingen gehouden.

Sindsdien zijn de Syrische veiligheidsdiensten op zoek naar aanhangers van het vorige regime. Veel misdaden zijn nog altijd niet onderzocht en de daders en verdachten zijn in veel gevallen nog niet opgespoord of berecht.

Begin vorig jaar kondigden de veiligheidsdiensten aan drie mensen te hebben gearresteerd die betrokken waren bij de massa-executies in Tadamon. Zij werden gearresteerd in de wijk zelf.

Youssef zou Syrië hebben verlaten nadat de video's waren uitgelekt in 2022, maar zou later weer zijn teruggekeerd naar Damascus. Na de val van het regime in 2024 dook hij onder en verplaatste hij zich voortdurend. Zijn arrestatie was het resultaat van een maandenlange observatie- en inlichtingenoperatie, schrijft het Syrische staatspersbureau Sana.

Goksites Holland Casino Online en Vbet zijn door de Kansspelautoriteit aangesproken op het aanbieden van verboden weddenschappen.

De Kansspelautoriteit deed onderzoek na een melding over het aanbod van weddenschappen op eigen doelpunten. Deze weddenschappen zijn niet toegestaan, omdat ze worden gezien als makkelijk beïnvloedbaar en er een verhoogd risico is op matchfixing.

Uit het onderzoek kwam naar voren dat kansspelaanbieders Holland Casino Online en Vbet dit soort weddenschappen inderdaad hebben aangeboden. Beide aanbieders hebben na de bemoeienis van de Ksa hun aanbod aangepast.

Ook heeft zowel Holland Casino Online als Vbet maatregelen genomen om herhaling te voorkomen. Daarmee is de zaak voor de Kansspelautoriteit afgehandeld.

Geen matchfixing

Holland Casino Online laat aan persbureau ANP weten dat uit aanvullend onderzoek geen signalen naar voren zijn gekomen dat de mogelijkheid om op eigen doelpunten te wedden daadwerkelijk tot matchfixing heeft geleid.