NOS Nieuws - Algemeen

Voor het eerst in twintig jaar is het aantal internationale studenten in Nederland afgenomen. In het lopende studiejaar staan 129.764 buitenlandse studenten ingeschreven voor een volledige opleiding aan een Nederlandse hogeschool of universiteit. Dat zijn er 133 minder dan vorig studiejaar, meldt Nuffic, de organisatie voor internationalisering van het onderwijs.

Normaal gesproken groeit het aantal internationale studenten in Nederland elk studiejaar met zo'n 10 tot 20 procent.

Er is vooral een sterke daling te zien van het aantal Duitse (-1680) en Chinese studenten (-988). Duitsland blijft het grootste herkomstland, maar het aantal studenten uit dat land daalde voor het vijfde jaar op rij sinds het piekjaar 2021, toen 24.555 Duitse studenten in Nederland ingeschreven stonden. Het aantal Chinese studenten daalde zelfs met 28 procent, de grootste daling sinds 2006.

Waarom met name veel minder Duitse en Chinese studenten voor een Nederlandse hbo-instelling of universiteit kozen, is niet duidelijk. Vanuit India kwamen er juist meer studenten: het aantal master-inschrijvingen steeg met 17 procent. Het aantal studenten uit Spanje steeg ook flink, met 28 procent.

'Komende jaren verdere daling'

Omdat het aantal internationale nieuwe inschrijvingen voor een bacheloropleiding al enige jaren daalt, is het volgens Nuffic waarschijnlijk dat het aantal buitenlandse studenten de komende jaren verder zal afnemen.

"Dat de instroom bij de bachelor verder terugloopt, maakt het aannemelijk dat de internationale studentenpopulatie de komende jaren verder daalt. Ook bij de masteropleidingen", zegt Nuffic-onderzoeker Jonatan Weenink.

Meer techniekstudenten

Tegen de trend in nam het aantal internationale studenten dat een technische studie doet juist toe, met 11 procent. Dat komt vooral door de TU Eindhoven, waar het aantal groeide met 13 procent (1106 studenten). Na economie is techniek nu de populairste studierichting voor internationale studenten in het hbo en wo.

Het aantal Nederlandse studenten in het hoger onderwijs daalde overigens nog iets harder, waardoor het aandeel internationale studenten in het hbo en wo zelfs licht steeg naar 16,8 procent. Bijna driekwart komt uit de Europese Economische Ruimte: de 27 EU-planden plus IJsland, Liechtenstein en Noorwegen.

171 landen

De internationale studenten die dit studiejaar (2025-2026) staan ingeschreven komen uit 171 landen. Daarin zijn niet de internationale studenten meegenomen die voor een tijdelijke uitwisseling naar Nederland zijn gekomen, zoals via uitwisselingsprogramma Erasmus+.

Amsterdam is nog altijd de grootste internationale studentenstad, maar ook daar daalde het aantal buitenlandse studenten, met 1,7 procent (-439 studenten). Ook in de hoofdstad is er voor het eerst in twintig jaar sprake van een afname.

Het Amerikaanse leger voert opnieuw aanvallen uit op Iran. Op verschillende plekken in het land worden explosies gemeld.

In de uren daarvoor dreigden president Trump en defensieminister Hegseth al met "zware aanvallen", volgens Hegseth gericht op "belangrijke faciliteiten". Volgens Trump doet Iran "te lang over de onderhandelingen".

Het Amerikaanse leger meldt dat het "zelfverdedigingsaanvallen" uitvoert op meerdere doelen in Iran. Volgens een Iraanse staatsomroep zijn explosies gehoord in de zuidelijke havenstad Bandar Abbas, bij de Straat van Hormuz. Andere Iraanse media melden explosies op andere zuidelijke doelen, waaronder bij de eilanden Qeshm en Kish.

Gevechtshelikopter

Gisteren voerde de VS ook al aanvallen uit op Iran na de crash van een Amerikaanse legerhelikopter bij de Straat van Hormuz. Volgens president Trump was Iran daarvoor verantwoordelijk. Echter verklaarde een anonieme Amerikaanse functionaris tegenover persbureau AP dat de Apache op een Iraanse drone zou zijn gebotst.

Ook gisteren werden op meerdere plekken in het zuiden van Iran explosies gemeld. Iran viel op zijn beurt Amerikaanse bases aan in Bahrein, Jordanië en Koeweit.

Eerder vandaag vielen de Verenigde Staten een olietanker aan in de Golf van Oman. Volgens het Amerikaanse leger negeerde het schip de marineblokkade door de VS. Drie Indiase opvarenden worden vermist, 21 andere bemanningsleden konden worden gered.

Staakt-het-vuren

Zo'n twee maanden geleden werd een staakt-het-vuren aangekondigd tussen Iran en de VS. Sindsdien zijn de gevechten in intensiteit afgenomen, maar nooit helemaal gestaakt. Vanuit beide partijen worden bijna dagelijks beschuldigingen geuit over waarom de onderhandelingen stroef verlopen.

António Guterres, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, uitte kritiek op de beschietingen. "De wereld heeft behoefte aan een compleet staakt-het-vuren", zei hij.

In de omgeving van de Noord-Ierse hoofdstad Belfast is het opnieuw onrustig. Relschoppers zoeken op verschillende plekken de confrontatie met de politie.

Volgens Britse media verzamelden zich onder meer zo'n 200 mensen in Newtownabbey, gelegen ten noorden van Belfast. Zij gooiden met stenen, bakstenen en flessen naar de politie en staken branden aan op de weg.

Een verlaten huis in Glengormley werd in brand gestoken. Op beelden is te zien hoe de relschoppers bakstenen kapotslaan met een moker en die vervolgens naar de oproerpolitie gooien. Ook is volgens de Belfast Telegraph een rioolreinigingswagen in brand gestoken.

Waterkanonnen

De politie zette waterkanonnen in om de mensen terug te dringen. Een verslaggever van Sky News zegt dat het in de rest van Belfast rustiger is dan gisteravond, maar dat er "opnieuw aanzienlijk geweld" wordt gepleegd.

Uit vrees voor nieuwe ongeregeldheden sloten sommige scholen en bedrijven eerder de deuren. Ook het bus- en treinverkeer werd aan het begin van de avond stilgelegd. Er is meer politie op de been dan normaal.

Bekijk hier beelden van de rellen:

Ook op andere plekken in Noord-Ierland is het onrustig. In Londonderry werden volgens de Belfast Telegraph spullen in brand gestoken. Automobilisten zijn opgeroepen de omgeving te mijden.

Golf van geweld

De onrust volgt een dag na een golf van racistisch geweld in Belfast. Dat begon als reactie op een bruut steekincident maandag, gepleegd door een man uit Sudan. Er werd op grote schaal gereld en er werden vernielingen aangericht en branden aangestoken. Meerdere gezinnen werden uit hun huis verdreven.

Brandweerlieden redden verschillende mensen uit hun brandende woning. Meer dan twintig mensen raakten dakloos.

Bruut steekincident

Bij de mesaanval in Belfast maandagavond raakte een man van in de veertig zwaargewond aan zijn hoofd, gezicht en rug en verloor zijn linkeroog.

De verdachte, de 30-jarige Hadi Alodid uit Sudan, is aangeklaagd voor poging tot moord en verscheen vanochtend voor de rechter. Hij blijft vastzitten. Volgens de politie kwam Alodid in 2023 vanuit Ierland naar Noord-Ierland. Hij vroeg asiel aan en kreeg een verblijfsvergunning voor vijf jaar. De politie zegt geen aanwijzingen te hebben dat het steekincident te maken heeft met terrorisme.

Oproep familie slachtoffer

De familie van het slachtoffer heeft opgeroepen tot kalmte. In een verklaring zegt de familie niet te willen dat het steekincident wordt gebruikt om verdeeldheid te zaaien of vijandigheid aan te wakkeren. Ook benadrukt de familie dat migranten "een zeer waardevolle bijdrage" leveren aan Noord-Ierland.

Ook de Noord-Ierse regering heeft het geweld veroordeeld. In een gezamenlijke verklaring spreken ministers van "wanorde, geweld en intimidatie". Volgens hen hebben de gebeurtenissen "aanzienlijke schade toegebracht aan gemeenschappen, angst gezaaid en onschuldige levens in gevaar gebracht".

Paus Leo heeft de Jezus Christus-toren in de basiliek Sagrada Família in Barcelona gezegend. Hij besprenkelde het 172 meter hoge bouwwerk met heilig water en verklaarde het officieel voor geopend.

De katholiek leider noemde het gebouw een meesterwerk van "steen, kleuren en licht". De Spaanse koning Felipe en koningin Letizia waren aanwezig bij de mis voorafgaand aan de inzegening. Een koor van honderden stemmen vulde de enorme hal met zanggeluid.

De ceremonie werd op spectaculaire wijze afgesloten:

Tienduizenden mensen hadden zich verzameld langs de route van de paus door de stad en bij het kolossale kerkgebouw. De inzegening van de basiliek valt samen met de honderdste sterfdag van de architect, Antoni Gaudí.

De eerste steen van de Sagrada Família werd in 1882 gelegd. Jarenlang was het de bedoeling dat de kerk vandaag af zou zijn, maar dat duurt naar verwachting nog zeker tien jaar. Het monument wordt jaarlijks door zo'n vijf miljoen mensen bezocht.

Leo XIV is bezig met een meerdaagse reis door Spanje. Dinsdag was hij nog in Madrid, waar hij onder meer een ontmoeting had met de Puerto Ricaanse popster Bad Bunny.

De wereldorde verandert en ons land is daar niet klaar voor, vinden Nederlandse burgers. Dat schrijft onderzoeksinstituut Clingendael op basis van een peiling onder ruim 4000 Nederlanders. "Het afbrokkelen van de internationale rechtsorde" wordt gezien als een van de grootste dreigingen van deze tijd.

De angst is veroorzaakt door recente acties van de wereldmachten, en dan met name van de VS, vertelt hoofdonderzoeker Christopher Houtkamp. "Grootmachten houden zich steeds minder aan het internationaal recht en kunnen zich ook tegen ons keren."

Een voorbeeld zijn de dreigingen van president Trump om Groenland in te nemen, zegt Houtkamp. Daardoor lijkt het alsof grootmachten "alles pakken wat ze kunnen". En daar worden mensen bang van, aldus Houtkamp.

Aan de VS te wijten

Sinds 2022 peilt Clingendael elk jaar welke internationale ontwikkelingen Nederlanders het meest hoopgevend vinden en welke het meest bedreigend. Geopolitieke gebeurtenissen blijken vaak leidend. Zo vreesden Nederlanders begin 2023 dreigingen uit Rusland het meest - dat was de eerste peiling sinds de Russische invasie van Oekraïne in februari 2022.

De categorie "afbrokkelen van de internationale rechtsorde" steeg in het onderzoek van plek 21 naar plek 3, achter respectievelijk cyber- en fysieke sabotage van vitale infrastructuur. Een dusdanige stijging had Houtkamp niet verwacht. Toen in de oorlogen in Oekraïne en Gaza ook het internationaal recht werd geschonden, bleef zo'n stijging achterwege. "Maar kennelijk werd Amerika toch gezien als een van de landen die voor ons deel van de wereld de rechtsorde bewaakten."

Dat beaamt hoogleraar internationaal recht Larissa van den Herik, die niet bij het onderzoek betrokken was. "De VS trekt zich steeds meer terug, terwijl het land altijd de sponsor van de internationale rechtsorde was."

Niet weerbaar genoeg

Voor het eerst heeft Clingendael Nederlanders gevraagd naar de weerbaarheid van ons land. Dat die niet groot genoeg is, blijkt een van de grootste angsten van respondenten. Een kleine meerderheid denkt ook dat Nederland binnen vijf jaar nog niet weerbaar genoeg is om een internationale crisis het hoofd te bieden.

Ook het vertrouwen in het herstel van de rechtsorde op de korte termijn is niet groot. 63 procent van de respondenten denkt dat de afbrokkeling van de rechtsorde zal doorzetten.

Hoop putten uit EU

Er zijn ook aspecten die de respondenten als hoopgevend zien. Hoop wordt bijvoorbeeld geput uit "ontwikkelingen die bijdragen aan de bescherming van de gemeenschap" en aan het beperken van internationale afhankelijkheid. Dat laatste gebeurt onder meer door de verdediging tegen cyber- en fysieke aanvallen te vergroten, het stimuleren van de moderne industrie in eigen land en het vergroten van de investeringen in de militaire capaciteit van Europese landen.

Dat laatste is volgens hoogleraar Van den Herik nu het belangrijkst. "Wat we móéten doen, is de Europese Unie als machtsblok versterken", zegt ze. "We moeten intern veel steviger samenwerken en ook partners buiten de EU aanhalen. Denk aan Canada, het Verenigd Koninkrijk en Oekraïne, dat zijn militaire machten van betekenis. Zo worden we zelf een macht die sterk genoeg is om in dat gat te springen dat de VS nu laat ontstaan en zo kunnen we de internationale rechtsorde blijven ondersteunen."

Over het onderzoek

Voor dit onderzoek werd aan een groep van 4119 Nederlanders een lijst met mogelijk bedreigende internationale ontwikkelingen voorgelegd. Aan een andere groep, van 4219 Nederlanders, werd een lijst met mogelijk hoopgevende internationale ontwikkelingen voorgelegd.

De respondenten werd gevraagd om de impact van die internationale ontwikkelingen in te schatten door een cijfer van 0 tot 10 te geven. Ook werd gevraagd hoe waarschijnlijk ze het vonden dat de ontwikkeling binnen vijf jaar werkelijkheid zou worden.

Daaruit werd een score berekend, en werden de ontwikkelingen gerangschikt van minst tot meest bedreigend of hoopgevend.

Bill Gates zegt dat hij door zedendelinquent en zakenman Jeffrey Epstein werd gechanteerd vanwege zijn buitenechtelijke relaties. De oprichter van Microsoft werd vandaag door een parlementaire commissie in de Verenigde Staten verhoord om zijn contact met Epstein.

Gates had tussen 2011 en 2014 contact met Epstein vanwege het liefdadigheidswerk van Gates. In zijn openingsverklaring van vandaag, die gedeeld werd met persbureau Associated Press stelt hij dat hij nooit met Epstein had moeten afspreken en dat hij "een grove inschattingsfout" maakte, maar dat hij "nooit getuige was, noch enige aanwijzingen had dat Epstein zich bezighield met crimineel gedrag".

Volgens Gates zette Epstein hem onder druk met zijn affaires nadat Gates het contact met hem had verbroken. "Die affaires hadden niets te maken met mijn contacten met Epstein, maar ze waren pijnlijk voor mijn familie."

Dat de band met Epstein tot spanningen in het huwelijk van de Microsoft-oprichter en zijn toenmalige vrouw Melinda had geleid, was al bekend. Beiden hebben zich daarover uitgelaten. Verder noemde de miljardair de contacten tegenover CNN in 2021 "een enorme fout".

Documenten

Gates komt, net als veel andere rijke en invloedrijke personen, meerdere keren voor in de reeks Epstein-documenten die het ministerie van Justitie heeft vrijgegeven. In de dossiers zitten onder meer agenda-aantekeningen van ontmoetingen tussen Gates en Epstein en foto's van Gates op evenementen waar Epstein ook was. Hun relatie begon in 2011, drie jaar nadat Epstein in Florida schuld had bekend aan het ronselen van een minderjarige voor prostitutie, en duurde volgens de documenten tot zeker eind 2014.

Gates was formeel verzocht om voor de commissie te getuigen vanwege deze ontmoetingen. Commissievoorzitter Comer benadrukte dat "niemand Bill Gates van enig wangedrag beschuldigt". Volgens Comer is het verhoor vooral bedoeld voor de slachtoffers van Epstein en "om te achterhalen waar de overheid heeft gefaald".

Vrijwillig

Gates stelde vrijwillig te zijn gekomen en te hopen dat zijn verhoor "nuttig is voor het belangrijke werk van de commissie om gerechtigheid te vinden voor de slachtoffers".

De oud-topman van Microsoft stak miljarden in liefdadigheidsprojecten via zijn stichting The Gates Foundation. Hij zei Epstein te hebben ontmoet via contacten in zijn liefdadigheidswerk. Gates stelde aangetrokken te zijn door de beloften van Epstein om miljarden dollars te helpen inzamelen voor wereldwijde gezondheidsinitiatieven. Gates zou het contact hebben beëindigd toen Epstein dat niet kon waarmaken. Hij voegde eraan toe dat hij nooit op Epsteins beruchte eiland is geweest.

"Ik heb nooit iemand tot slachtoffer gemaakt. Hoewel hij misschien een persoonlijke relatie met me wilde opbouwen, was ik daar nooit in geïnteresseerd en ben ik daar nooit op ingegaan," zei Gates.

Clinton

Het bredere onderzoek naar Epstein gaat door. Eerder stonden oud-president Clinton en zijn vrouw Hillary al voor de commissie. Net als Gates ontkenden zij op de hoogte te zijn geweest van Epsteins wangedrag.

Democraten in de commissie willen dat ook president Trump getuigt, omdat die ook in de documenten voorkomt van Justitie en een band had met Epstein. Trumps Republikeinse partijgenoten staan dat echter in de weg omdat uit de documenten volgens hen niet blijkt dat Trump iets fout heeft gedaan.

Epstein werd in 2019 aangeklaagd voor het ronselen van minderjarigen voor seks. Volgens het ministerie van Justitie had de miljonair een uitgebreid netwerk van meisjes opgezet voor seksueel misbruik. Voordat zijn proces begon, maakte Epstein in een gevangeniscel in New York een einde aan zijn leven.

Oekraïne heeft een nieuwe luchtafweerraket getest. Het projectiel is onderdeel van een Europees samenwerkingsproject om militair minder afhankelijk te worden van de VS. De testvlucht is "behoorlijk succesvol" verlopen, stelt de fabrikant tegen de Britse krant Financial Times.

Het gaat om de FP-7.x, die uiteindelijk Russische ballistische raketten moet neerhalen. Het Russische leger zaait met die raketten dood en verderf in Oekraïense steden. Na ruim vier jaar oorlog is Oekraïne nog altijd afhankelijk van Amerikaanse Patriot-systemen om ze uit de lucht te schieten.

Freyja moet Patriot vervangen

Oekraïne werkt samen met Europese bondgenoten aan het Freyja-systeem om hier verandering in te brengen. De nieuwe luchtafweer is nog lang niet operationeel, maar de test van de onderscheppingsraket is een eerste stap. Massaproductie voor een fractie van de Patriot-prijs: dat is het einddoel.

NOS op 3 maakte eerder deze uitlegvideo over het Patriot-systeem:

De kwalificatie "behoorlijk succesvol" roept een hoop vragen op over het functioneren van de 7 meter lange, roze testraket. Maar Denis Sjtilerman, mede-oprichter van het Oekraïense defensiebedrijf Fire Point, geeft in het interview met de krant geen toelichting.

In het beste geval kan de massaproductie van de FP-7.x in augustus beginnen, stelt Sjtilerman. De eerste raketten zouden tegen het begin van volgend jaar volledig operationeel kunnen zijn. Oekraïne is daarbij afhankelijk van Europese bondgenoten voor de levering van het infraroodsysteem waarmee de raketten hun doelen vinden.

'Snelheid hangt af van Europese partners'

Het volledige Freyja-systeem leunt nog meer op bijdragen van andere Europese defensiebedrijven. "Wanneer het klaar is, hangt af van de snelheid van onze Europese partners en wanneer ze in actie komen", zegt Sjtilerman. Hierover zou overlegd worden met partijen in Duitsland, Frankrijk, Italië en Noorwegen.

Fire Point heeft overwogen om een deel van zijn activiteiten in Nederland uit te voeren. Het bedrijf zag daar volgens Nieuwsuur echter twee maanden geleden van af. Er is volgens Sjtilerman te veel bureaucratie in Nederland.

Het is onwaarschijnlijk dat Freyja de Patriot volledig kan vervangen, zegt Tom Karako, raketkenner bij de Amerikaanse denktank CSIS tegen de Financial Times. Daarvoor is de Patriot te geavanceerd, denkt de expert. Maar het Europese systeem kan volgens hem wel een goede aanvulling zijn op het volledige luchtverdedigingsarsenaal van Oekraïne.

Tekorten door Iranoorlog

De door de VS begonnen oorlog met Iran heeft Oekraïne en andere Europese landen met de neus op de feiten gedrukt. Er is een groot tekort ontstaan aan onderscheppingsraketten en de VS kan die vraag niet bijbenen.

Amerika wil eerst zijn eigen voorraden op peil krijgen voordat andere landen weer op grote schaal munitie voor Patriot-systemen kunnen kopen. Daarom hebben Europese landen en Oekraïne de Freyja hard nodig.

Fire Point heeft eerder al de Oekraïense Flamingo-kruisraket ontwikkeld. Met deze raketten worden inmiddels ook doelen diep in Rusland geraakt. De producent werkt ook aan een ballistische raket, de FP7, die naar verwachting ergens deze zomer wordt getest. De luchtafweerraket FP-7x is een variant op het ballistische model.

De Verenigde Staten hebben vanochtend een olietanker aangevallen in de Golf van Oman. Volgens het Amerikaanse leger negeerde het schip, met 24 Indiase opvarenden, de Amerikaanse marineblokkade in het gebied. Drie opvarenden zijn vermist.

De tanker M/T Settebello werd om 07.14 uur tot stilstand gebracht, nadat de bemanning volgens het Amerikaanse leger herhaaldelijk had geweigerd instructies op te volgen. Een Amerikaans vliegtuig zou precisiegranaten hebben afgevuurd op de machinekamer.

Volgens het Amerikaanse leger is het de achtste keer sinds april dat een schip "buiten werking" is gesteld. Toen begon de VS het scheepsverkeer van en naar Iran af te knijpen. De Amerikaanse legertak Central Command heeft beelden gedeeld waarop te zien is hoe de vermoedelijke granaten inslaan op de tanker.

21 van de bemanningsleden zijn gered, de andere drie zijn vermist. Het Indiase ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de aanval veroordeeld.

Geweld laait weer op

Het geweld rond Iran is ondanks een broos staakt-het-vuren weer opgelaaid. Dat gebeurde nadat een Amerikaanse Apache-helikopter bij de Straat van Hormuz was neergestort. Volgens de Amerikaanse president Trump haalde Iran de helikopter neer. Een anonieme Amerikaanse functionaris verklaarde tegenover persbureau AP echter dat de Apache zou zijn gebotst op een Iraanse drone.

De twee Amerikaanse bemanningsleden werden gered en bleven ongedeerd. De VS voerde vervolgens luchtaanvallen uit op Iran. Volgens Iraanse media werden twee waterreservoirs in de zuidelijke stad Sirik geraakt, waardoor duizenden mensen tijdelijk zonder water kwamen te zitten.

Iran reageerde daarna met aanvallen op Amerikaanse bases in Bahrein, Koeweit en Jordanië.

Nieuwe dreigementen Trump

Trump dreigde vandaag weer met meer aanvallen op Iran. "We gaan ze vandaag opnieuw hard raken", zei hij tegen verslaggevers in het Witte Huis. Op Truth Social schreef hij dat Iran "te lang" doet over de onderhandelingen en daarvoor "de prijs zal betalen". Zonder bewijs te leveren zegt hij dat er niets meer over is van de Iraanse marine en luchtmacht, en claimt hij dat "de pestkop van het Midden-Oosten dood is".

De Iraanse president Pezeshkian reageerde in een verklaring op X en zei "standvastig te blijven tegen elke vorm van druk of dreiging". Ook veroordeelde hij de Amerikaanse aanvallen op kritieke infrastructuur. "Dreigen met aanvallen op alles van transportnetwerken tot de elektriciteits- en watersector is geen teken van kracht, maar eerder een teken van wanhoop."

Ondanks de dreigementen en de aanvallen over en weer herhaalde Trump vandaag ook weer zijn claim dat een einde van de oorlog ophanden is. Volgens hem hoeft Iran "alleen maar een document te ondertekenen" om tot een akkoord met de VS te komen. CNN rekende gisteren voor dat Trump al 38 keer beweerde dat een deal nabij was.

Bij een grote controleactie op het Amsterdamse bedrijventerrein de Heining heeft de politie een plek gevonden waar illegale waterpijptabak werd gemaakt. In het bedrijfspand stonden meer dan honderd kratten, goed voor in totaal ruim 3000 kilo aan illegale tabak.

De actie op de Heining vond vorige week al plaats, meldt de politie vandaag. De illegale tabak is in beslag genomen.

Het bedrijventerrein, diep weggestopt in het uitgestrekte Westelijk Havengebied, heeft al jaren een slechte naam. In 2002 al waarschuwde de gemeente Amsterdam dat het gebied een broedplaats vormde voor criminele activiteiten. En nog altijd is er volgens de politie, vooral buiten reguliere werktijden, sprake van "schimmige situaties" rondom de bedrijven op de Heining.

Milieu-inspecteurs

Om die reden nam de politie vorige week dinsdag het initiatief tot de grootscheepse controleactie waarbij ook de gemeente, douane, FIOD, Arbeidsinspectie, UWV en milieu-inspecteurs van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied betrokken waren.

Het gezelschap deed in tien bedrijfspanden tegelijkertijd een inval. In een ervan bleek een aantal mensen illegaal aan het werk met de productie van waterpijptabak. Dat is een mix van tabaksbladeren met glycerine, honing, stroop en andere aromatische smaken, die vooral in shishalounges wordt gebruikt. Over waterpijptabak moet normaal accijns worden betaald, net als over sigaretten.

Strafrechtelijk

Voor zover nu bekend is geen van de mensen die aan de waterpijptabak werkten opgepakt. Wel wordt een strafrechtelijk onderzoek ingesteld.

Elders op het terrein werden wel twee mensen aangehouden. Zij konden zich niet legitimeren. Er werden ook illegale slaapplaatsen in bedrijfspanden ontdekt.

Daarnaast stelde de gemeente brandonveilige situaties en diverse milieuovertredingen vast. Ook werden verschillende goederen aangetroffen die als geheeld geregistreerd stonden.

In de Duitse deelstaat Beieren is een kind omgekomen bij een busongeluk. Een lijnbus en een touringcar vol basisschoolkinderen kwamen aan het begin van de middag met elkaar in botsing in een bocht even ten noorden van München.

Volgens het Duitse blad Bild raakten alle 35 inzittenden van de touringcar gewond, van wie 28 lichtgewond. In de lijnbus zat alleen een chauffeur.

Verwondingen aan het hoofd

In de bus zaten twee klassen en hun leraren van een basisschool in het dorp Haimhausen, dicht bij München. Ze waren op schoolreisje. Onduidelijk is waardoor de twee bussen met elkaar in botsing kwamen.

Het dodelijke slachtoffer was een jongen van waarschijnlijk rond de 8 jaar oud. Hij overleed ter plaatse aan verwondingen aan zijn hoofd. Van de gewonden zijn twee kinderen en een lerares volgens de politie nog in levensgevaar.

Er zijn volgens de krant Bild 130 hulpverleners ingezet bij het ongeval. Er werden onder meer vier traumahelikopters en vijftien ambulances gebruikt.

Niet gedronken

Op internet gingen geruchten dat de chauffeurs dronken waren, maar die zijn volgens de regionale autoriteiten niet waar. Bij de chauffeurs van beide bussen is een alcoholtest uitgevoerd en die was negatief.

Het KNMI werkt aan een nieuw systeem met lokale weerwaarschuwingen. Vanaf ongeveer eind deze maand komen er een kwartier van tevoren meldingen in gebieden waar zware buien aankomen. Op een later moment worden ook de waarschuwingscodes (groen, geel, oranje, rood) niet meer afgegeven voor een volledige provincie, maar voor een specifiek gebied.

Sinds 20 mei is de wet aangepast waardoor het weerinstituut niet alleen per provincie waarschuwingen kan afgeven, maar ook plaatselijk. De meldingen worden onder meer verstuurd via de KNMI-app.

Dat werkt ongeveer hetzelfde als bijvoorbeeld een NL-Alert: alleen mensen op een bepaalde locatie krijgen die, zegt KNMI-meteoroloog Rob Sluijter. "Voor de gebruiker, maar ook voor bijvoorbeeld brandweer en andere diensten geldt: hoe lokaler, hoe beter omdat je je dan sneller kunt voorbereiden."

Ook betekent het dat mensen minder vaak ten onrechte een melding krijgen over wat er in hun gebied gebeurt. Voorheen had een waarschuwing voor een zware onweers- of hagelbui wettelijk alleen mogen gelden voor een gehele provincie, terwijl het in de praktijk op veel plekken in die provincie dan helemaal niet regende.

Kleurcodes niet meer per provincie

Aan het einde van dit jaar gaat ook het gebied waarvoor een weerwaarschuwing geldt, zoals code geel of oranje, veranderen. Sluijter: "Stel je voor: als er in de Kop van Noord-Holland ijzel is, dan moet je nu voor de hele provincie Noord-Holland code oranje afgeven. Dus ook voor bijvoorbeeld Amsterdam en Haarlem, terwijl er daar dan helemaal niets aan de hand is."

Weerpresentator Roosmarijn Knol:

"Deze verandering is een goede ontwikkeling waarmee we het voorbeeld van andere landen volgen. De waarschuwing wordt daardoor accurater en komt hopelijk beter bij mensen terecht en wordt daardoor serieuzer genomen. Nu horen we vaak: er was niks aan de hand bij mij, hoezo die waarschuwing? Dat gaat dit hopelijk voorkomen.

Die nieuwe gebieden zijn in een kaart in één oogopslag duidelijk. Op de radio of in podcasts wordt het wel wat lastiger om een gebied te duiden."

Hoe zo'n weerwaarschuwing dan precies in de media te horen en lezen is, is nog onbekend. Volgens meteoroloog Sluijter wordt dan mogelijk gezegd: "Ten noorden van de lijn Den Helder-Groningen geldt code rood vanwege gladheid" of "in een brede kustzone van Zuid- en Noord-Holland komen zware windstoten voor en geldt code oranje".

Op een kaart is dan ook makkelijker te tonen waar extreem weer is in ons land.

Duitsland gebruikt dit systeem al langer. Dat ziet er daar zo uit:

Begin vorig jaar werd al duidelijk dat het KNMI met de wetswijziging van mei ook bijvoorbeeld radarbeeld met een prognose van het weer mocht gaan publiceren. Dat leidde tot woede van commerciële concurrenten, die vonden dat er sprake was van oneerlijke concurrentie. Zij wilden dat het KNMI geen weersverwachtingen op lokaal niveau meer zou aanbieden en ook geen radarprognoses, maar een rechter wees die eis af.

Die radarprognoses zijn nu in de app van het KNMI opgenomen. En een andere verandering is ook meteen ingegaan: weerwaarschuwingen mogen voortaan 48 uur van tevoren worden afgegeven, in plaats van 24 uur.

Ondanks de rechtszaak benadrukt Sluijter dat het KNMI ook gewoon goed met de commerciële partijen samenwerkt. "We willen als overheidsclub gewoon goed samenwerken en wij delen onze data ook met die partijen en hebben overleg. Het is belangrijk om gezamenlijk op te trekken: het kan natuurlijk niet dat de ene partij zegt dat er gevaarlijk weer aankomt, terwijl een andere stelt dat er niets aan de hand is."

Het risico op extreem hoge waterstanden is sinds 1900 flink toegenomen. Dat geldt voor de Nederlandse kust maar ook voor andere plekken, schrijven onderzoekers in het vakblad Nature Climate Change. De voornaamste oorzaak is stijging van de zeespiegel door klimaatverandering. Maar ook bodemdaling en natuurlijke variatie spelen een rol.

De wetenschappers keken naar waterstanden die voorheen slechts 1 keer in de 100 jaar voorkwamen. Voor de Nederlandse kust is de kans hierop toegenomen tot 1 keer in de 24 jaar.

Extreem hoog water kan zich voordoen als stormachtige wind en springvloed samenkomen, waarbij ook meespeelt dat de zeespiegel stijgt. Wanneer de kustwering daar niet tegen kan, heeft dat fatale gevolgen. Overstromingen verwoesten gebouwen, zetten landbouwgrond onder water en kunnen zelfs mensen doden.

Hogere dijken

Dit onderzoek helpt dan ook om ons land beter te beschermen, zeggen experts. "Die waterstanden zijn belangrijk voor de hoogte van onze keringen en dijken", zegt Marjolijn Haasnoot, onderzoeker bij Deltares. "Als die waterstanden steeds vaker voorkomen, gebruiken we dat in Nederland voor risicoberekeningen. Moeten de dijken worden opgehoogd?"

Hoge waterstanden leiden zeker niet per se tot overstromingen. Mensen kunnen veel doen om zich te beschermen, zoals dijken bouwen en waarschuwingssystemen opzetten. "Nederland heeft een heel hoog beschermingsniveau", zegt Haasnoot van Deltares. Wereldwijd is het veiligheidsniveau in Nederland een van de hoogste. Ook opkomende landen, zoals Bangladesh, lukt het steeds beter om zich te weren.

Toch vindt Haasnoot het confronterend dat extreme waterstanden nu al zoveel vaker voorkomen: "We hebben nu nog maar een klein beetje klimaatverandering gehad."

Ook meer extremen

Dat de zeespiegel wereldwijd stijgt, is al langer duidelijk. Dit gebeurt onder meer doordat de aarde opwarmt door het verbranden van olie, steenkool en gas. In de oceanen komt meer water doordat gletsjers smelten en de ijskappen van Groenland en Antarctica krimpen. Verder wordt het zeewater warmer, waardoor het uitzet en meer ruimte inneemt.

In dit nieuwe onderzoek bekeken de wetenschappers of die stijgende zeespiegel nu al leidt tot een grotere kans op zeer hoge waterstanden. Daarvoor gebruikten ze waterstanden gemeten met peilstations aan de Nederlandse kust en daarbuiten. Wereldwijd vonden ze 163 plekken waar dit al heel lang wordt gemeten.

Aan de hand hiervan bekeken de onderzoekers welke waterstanden zo extreem waren dat ze vroeger maar eens in de honderd jaar voorkwamen. Vervolgens konden ze zien of de kans op zulk hoog water sindsdien was veranderd. In Nederland is die kans dus inmiddels vier keer zo groot.

"De helft hiervan is veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgassen door mensen", zegt Aimée Slangen. Zij is zeespiegelexpert van het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) en werkte mee aan het onderzoek.

Slangen en haar collega's deden alle gegevens in computermodellen. Die berekenden vervolgens hoe de zeespiegel en waterstanden waren veranderd. In de computer was het daarna mogelijk om diverse oorzaken van een hogere zeespiegel "aan" of "uit" te zetten. Zo kon je "uit elkaar trekken" hoeveel invloed klimaatverandering, maar ook natuurlijke variatie en bodemdaling hadden.

Grote verschillen

"Klimaatverandering wordt nog steeds vaak gezien als iets wat in de toekomst is", zegt Slangen. "Dus het is belangrijk om je te realiseren dat het al gebeurt voor je eigen kust."

De zeespiegelstijging en de mate waarin extreem hoog water toeneemt, verschilt sterk van plek tot plek. Zeespiegelexpert Slangen snapt dat dat gek klinkt. Al het water belandt immers in de zee. En die zeeën staan met elkaar in verbinding. "De zeespiegel is geen biljartlaken", zegt Slangen, "maar een ingedeukte sinaasappel."

Ze wijst erop dat de aarde niet perfect rond is en dat bovendien de ene zee dieper is dan de andere. Op de ene plek komen zwaardere stormen voor dan op andere. In Alaska en Scandinavië daalt op plekken de zeespiegel juist. Daar stijgt het land nog steeds doordat het landijs dat het in de laatste IJstijd naar beneden drukte, is gesmolten.

Bij een vleesverwerkend bedrijf in Nuenen was nog meer mis dan de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) eerder vermoedde. De toezichthouder roept klanten van het bedrijf nu op om ook hamburgers, snacks en soepen uit de handel te halen.

"De producten zijn veilig om te eten, maar ze voldoen niet aan de wettelijke eisen", zegt een woordvoerder van de NVWA tegen Omroep Brabant. Het gaat om de Esro Food Group, een bedrijf dat gehakt maakt van uitgebeende runderkoppen.

Runderkoppen

De toezichthouder deed in april samen met de FIOD een inval bij de vleesproducent. Het bedrijf werd ervan verdacht delen van runderen te hebben verwerkt die niet geschikt zijn voor menselijke consumptie. Ook zou soms bedorven vlees zijn verwerkt.

Na de inval trok de NVWA de erkenning van het bedrijf per direct in. Het bedrijf werd gesloten en de twee directeuren en een manager werden opgepakt. Het verse vlees dat aanwezig was op de locatie werd vernietigd. Begin mei werd de Esro Food Group failliet verklaard.

De NVWA constateerde dat de machines niet goed werden schoongemaakt. Uit voorzorg werd daarom al in april een eerste terugroepactie afgekondigd. Toen ging het om rauwe producten.

Ongeschikte grondstoffen

Uit nieuw onderzoek blijkt nu volgens de NVWA dat "de verwerking van ongeschikte grondstoffen in de gehaktvleesproducten omvangrijker en structureler is dan eerder bekend".

Er werd "zeer onzorgvuldig omgegaan met onder andere runderkoppen". Ook bleek de controle op het aangeleverde vlees regelmatig niet op orde, waardoor er bijvoorbeeld voerresten in de levensmiddelen terechtkwamen, aldus de NVWA. Vandaar dat de afnemers nu worden opgeroepen om ook verhitte producten uit de handel te halen.

Goed verhit

Omdat de producten goed verhit zijn, denkt de toezichthouder dat de kans minimaal is dat consumenten er ziek van worden. De NVWA heeft tot nu toe ook geen meldingen ontvangen dat mensen ziek zijn geworden van producten met vlees van Esro.

Het gaat dus opnieuw om een voorzorgsactie. Omdat het er volgens de NVWA op lijkt dat het bedrijf op grote schaal documenten vervalste, is het lastig om te zeggen in welke producten het ongeschikte vlees is gebruikt.

De Esro Food Group leverde vooral aan andere fabrikanten, die het vlees verder verwerkten in voedingsmiddelen, diervoeding en farmaceutische producten.

Meer dan 1300 migranten zijn in de eerste vijf maanden van dit jaar omgekomen of vermist geraakt bij een poging om de Spaanse kust te bereiken. Dat zegt de Spaanse hulporganisatie Caminando Fronteras, die overtochten vanuit Afrika naar Spanje volgt via routes over de Atlantische Oceaan en de westelijke Middellandse Zee.

Volgens de ngo gaat het om 1317 doden en vermisten, onder wie 129 kinderen. Zeker 27 boten zouden zijn verdwenen met alle opvarenden aan boord.

Caminando Fronteras zegt dat migranten sterven door allerlei oorzaken, zoals zware weersomstandigheden, gammele boten, maar ook tekortschietende reddingsoperaties. Ook zouden paniek en geweld aan boord levens hebben gekost.

Vorig jaar kwamen volgens de hulporganisatie ruim 3000 migranten om of raakten vermist op routes naar de Spaanse kust.

Steeds dodelijkere overtocht

Ongeveer de helft van de slachtoffers viel in de eerste vijf maanden van 2026 opnieuw op de route naar de Canarische Eilanden, de Spaanse eilandengroep voor de westkust van Afrika. De eilanden gelden als belangrijke bestemming voor migranten die Europa proberen te bereiken, hoewel dit al jaren minder wordt.

Ook in 2026 zet die trend door. Het aantal migranten dat tot half mei per boot op de Canarische Eilanden aankwam, daalde volgens het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken van 10.822 vorig jaar naar 3018.

Caminando Fronteras merkt op dat het aantal doden en vermisten minder sterk afnam en concludeert daaruit dat de overtocht naar verhouding dodelijker is geworden. Tegenover elke 100 mensen die in 2025 de eilanden bereikten, stonden volgens de ngo ongeveer 14 slachtoffers. Dit jaar zijn dat er 21.

Langere en gevaarlijkere routes

Volgens mensenrechtenorganisaties kiezen migranten vaker voor langere en gevaarlijkere routes over de Atlantische Oceaan, onder meer omdat de grensbewaking en controles op zee zijn opgevoerd.

In Mauritanië, een belangrijk vertrekland voor de oversteek naar de Canarische Eilanden, zijn de grenscontroles en onderscheppingen op zee aangescherpt, mede met steun van de Europese Unie.

Deskundigen waarschuwen dat smokkelnetwerken zich daaraan aanpassen en boten vaker vanaf zuidelijker gelegen plekken vertrekken. Daardoor worden overtochten langer en riskanter.

Het rapport verscheen vandaag, terwijl paus Leo bezig is aan een zesdaags bezoek aan Spanje. Vandaag bezocht hij de omgeving van Barcelona, morgen reist hij af naar de Canarische Eilanden.

In het Spaanse parlement pleitte hij begin deze week voor "veilige en legale routes" voor migranten en een "respectvolle ontvangst met reële mogelijkheden voor integratie".

Het ziet ernaar uit dat Rijkswaterstaat alle grote onderhoudswerkzaamheden die voor volgend jaar en 2028 in Noord-Nederland gepland staan, gaat schrappen. De projecten worden in ieder geval voorlopig niet aanbesteed omdat onvoldoende geld beschikbaar is.

"Wat het concreet betekent in Noord-Nederland is dat 92 kilometer aan asfalt niet wordt vervangen en 94 viaducten geen onderhoud krijgen", aldus een woordvoerder van Rijkswaterstaat bij RTV Noord. "Wij hebben de aanbestedingen in Noord-Nederland voor 2027 en 2028 on hold gezet", voegt hij daar bij Omrop Fryslân aan toe.

De bezuinigingen hebben ook gevolgen voor het onderhoud van vangrails, de wegmarkering (zoals de tekens op de wegen) en het onderhoud van bermen en taluds.

Het nieuws over Noord-Nederland komt nu naar buiten, zegt Van der Meer, maar ook elders in het land worden waarschijnlijk kortetermijnprojecten niet aanbesteed of geschrapt. Tot 2038 is een tekort van 34,5 miljard euro voor onderhoudsprojecten van Rijkswaterstaat.

Onaangename verrassing

De reacties in Noord-Nederland variëren van ongeloof tot woede. "Dit is een zeer onaangename verrassing", aldus de Groningse gedeputeerde Erik Jan Bennema (VVD). "De prioriteit zou volgens de minister liggen bij beheer en onderhoud. Dit nieuws staat daar haaks op. Het gaat wel over de bereikbaarheid en kansen en toekomst van Noord-Nederland."

Minister Karremans nuanceert het bericht van Rijkswaterstaat en zegt dat niet alle onderhoudsprojecten zijn geschrapt. "We gaan door met onderhoud waar dat nodig is." Wel zegt hij kritisch te kijken wat nu moet gebeuren en wat ook later kan. "We hebben het onderhoud van onze snelwegen, vaarwegen en waterkeringen veel te lang voor ons uit geschoven. Daarom kijken we heel kritisch waar we het geld nú nodig hebben."

Bij die keuze wil Karremans in Noord-Nederland voorrang geven aan de aanpak van een aantal verouderde viaducten en bruggen. "Veiligheid laten we nooit in het geding komen, we plegen dan altijd onderhoud aan snelwegen." De minister vindt dat het noorden niet onevenredig hard wordt getroffen: "Dit gebeurt door heel Nederland."

Budgettekort

Een jaar geleden waarschuwde de Algemene Rekenkamer al dat het budgettekort voor de instandhouding van het hoofdwegennet snel groter werd. Juist nu veel bruggen en viaducten aan het einde van hun levensduur zijn, is er steeds minder geld beschikbaar om er iets aan te doen.

In maart dit jaar luidden minister Karremans en staatssecretaris Bertram de noodklok. Zij waarschuwden dat Nederland niet alle onderhoudsprojecten voor wegen, bruggen en waterwerken tegelijkertijd kan uitvoeren, waardoor pijnlijke keuzes, uitstel en prioritering (het naar voren halen van werkzaamheden op plekken waar het onveilig dreigt te worden) onvermijdelijk zijn.

Karremans en Bertram zeiden toen al samen met de Tweede Kamer die "pijnlijke keuzes" te willen maken. Nog voor de zomer willen ze al het geplande onderhoud opnieuw beoordelen omdat er minder geld beschikbaar is. Om vervolgens dus samen te besluiten welke onderhoudsprojecten overal in Nederland wél en welke niet doorgaan.

Onvermijdelijk uitstel

De keuzes zijn nog niet gemaakt. Officieel is het groot onderhoud in Noord-Nederland dus nog niet van de baan. Maar het feit dat de projecten nu niet worden aanbesteed, betekent onvermijdelijk uitstel. Bij een aanbestedingsprocedure wordt een aannemer uitgezocht die het werk kan doen. Zo'n procedure duurt maanden, soms zelfs nog langer.

De aannemers in het noorden zijn vrijdag op de hoogte gebracht door Rijkswaterstaat.

Uitstel en mogelijk afstel kan vervelend uitpakken, stelt de woordvoerder van Rijkswaterstaat. "Als groot onderhoud niet wordt uitgevoerd, heeft het uiteraard gevolgen voor de veiligheid" zegt hij.

"De kans op storingen wordt ook vergroot", vervolgt de woordvoerder. "Het kan best zijn dat bijvoorbeeld een rijstrook afgesloten wordt bij schade. Afgelopen winter hadden we zeker in de provincie Groningen op veel plekken asfaltschade. Nog zo'n winter zou niet fijn zijn."

Acuut onveilig

Overigens benadrukt zowel Rijkswaterstaat als het ministerie dat alle wegen continu "gemonitord" worden en dat er altijd geld is om acuut onveilige situaties te verhelpen.

Een meerderheid van de vakbondsleden werkzaam bij ASML heeft ingestemd met het sociale plan voor de reorganisatie bij de chipmaker. Dat melden vakbonden FNV en De Unie.

Vorige maand werd er al een principeakkoord bereikt tussen ASML en alle betrokken vakbonden.

In het sociaal plan is onder meer afgesproken dat er tot 1 mei 2027 geen gedwongen ontslagen mogen vallen. ASML gaat eerst kijken of boventallige medewerkers ergens anders in het bedrijf kunnen werken.

Het uitstellen van een gedwongen ontslagronde kan volgens FNV honderden ontslagen schelen. "We verwachten dat het merendeel van de medewerkers van wie de baan zou verdwijnen op deze manier een nieuwe werkplek kan vinden binnen ASML", zegt FNV onderhandelaar Peter Reniers.

Succesvol jaar

Vorig jaar kondigde ASML aan 1700 banen te schrappen. Ongeveer 1400 daarvan zijn banen in Nederland.

De aankondiging was opvallend, want de chipfabrikant draaide vorig jaar het beste jaar tot nu toe. Toch is volgens het bedrijf een reorganisatie nodig, om verder te kunnen groeien.

Na de aankondiging gaven de vakbonden aan snel met het bedrijf te willen praten over een sociaal plan. Daarin staat wat een reorganisatie voor het personeel betekent en worden afspraken gemaakt over bijvoorbeeld ontslagvergoedingen en begeleiding naar nieuw werk.

Naast het uitstellen van gedwongen ontslagen zijn er ook afspraken gemaakt over transitievergoedingen en begeleiding naar ander werk.

Tegen drie mannen die sinaasappels, eieren, houtblokken, stenen en zelfs een verkeerbord van een viaduct af gooiden in Zuid-Limburg, zijn voorwaardelijke celstraffen geëist.

Het Openbaar Ministerie verdenkt ze van poging tot doodslag, meldt L1 Nieuws.

"Ze hebben de aanmerkelijke kans aanvaard dat iemand zo'n incident niet zou overleven", aldus het OM vanmiddag in de zaak tegen de drie. "Houtblokken en stenen werden bewust gegooid op het moment dat er een auto voorbijreed. Het had voor de bestuurders heel anders kunnen aflopen."

Psycholoog

Hoe vaak er tussen november 2023 en februari 2024 voorwerpen van het viaduct op de Euregioweg bij Landgraaf zijn afgegooid, is onduidelijk. Wel deden vijf automobilisten aangifte. Hun auto's werden geraakt door verschillende voorwerpen. Bij een van hen ging een steen dwars door de voorruit. Een van de gedupeerden was bij de rechtszaak aanwezig. Hij zei sinds het incident onder behandeling te zijn van een psycholoog.

"Het begon als kattenkwaad", zeiden de drie verdachten. Ziyed, Natalian en Johnny, nu tussen de 20 en 22 jaar oud en afkomstig uit Landgraaf en Eygelshoven, worden verantwoordelijk geacht voor de incidenten. Er staat ook nog een vierde jongen terecht, maar omdat hij minderjarig was toen de feiten plaatsvonden, wordt zijn zaak later achter gesloten deuren behandeld.

Verkeersbord

De drie bekenden met eieren naar auto's te hebben gegooid. Wie de zwaardere voorwerpen van het viaduct gooide, konden ze zich niet herinneren. Een van hen gaf wel toe een steen te hebben gegooid. Maar wie een verkeersbord van het viaduct smeet, konden ze niet zeggen. "U verklaart alle drie dat er een verkeersbord naar beneden is gegooid, maar u verklaart alle drie dat u het niet was. Dat is wel opmerkelijk", zei de rechter sceptisch.

Tijdens de rechtszaak werd het beeld geschetst van vier jongeren die telkens in dezelfde auto naar hetzelfde viaduct reden. Onderweg werd gelachen en werden filmpjes gemaakt. Het begon met eieren, die ze kochten bij een tankstation dat 24 uur per dag open is. Later namen ze ook stenen of sinaasappels mee.

Hetzelfde viaduct

Na een reeks meldingen besloot de politie het viaduct op de Euregioweg in de gaten te houden. Met succes, de mannen werden opgepakt. Door het vergelijken van telefoongegevens en pintransacties kon een verband met andere incidenten op hetzelfde viaduct worden gelegd.

Het motief voor hun daden bleef vaag. Een van hen gebruikte het woord "kattenkwaad". "Maar toen er ook een verkeersbord werd gegooid en met stenen, vond ik dat we te ver gingen. Het was een domme keuze", zei een ander.

Proeftijd

Het OM achtte poging tot doodslag bewezen, maar wees erop dat de drie hun leven hebben gebeterd nadat ze in voorarrest hadden gezeten. Daarom eiste het OM een celstraf van vijftien maanden voorwaardelijk, met een proeftijd van twee jaar. Met andere woorden: ze gaan alleen de gevangenis in als ze binnen twee jaar zoiets opnieuw doen.

De rechtbank doet over twee weken uitspraak.

"We zijn dicht bij een deal met Iran." Een bewering als deze heeft de Amerikaanse president Trump sinds het begin van de oorlog met Iran geregeld gedaan. De Amerikaanse nieuwszender CNN maakte een optelsom: sinds 23 maart heeft hij minstens 38 keer gezegd dat een deal ophanden was. Maar ondanks deze herhaalde claims lijkt een akkoord tussen Iran en de VS nog ver weg.

Vandaag zei Trump dat de Iraniërs "te lang hebben gedaan over het goedkeuren van een deal die goed voor ze zou zijn geweest", en dat het land daar nu voor zal boeten. Hij zei dat hij nieuwe aanvallen op elektriciteitscentrales in Iran overweegt.

Met dit soort dreigementen probeert de Amerikaanse president Iran onder druk te zetten om concessies te doen, maar experts zien dat dit soort uitspraken weinig indruk maken op het Iraanse regime.

Aanvallen 'met de rem erop'

Hoewel officieel een tijdelijk bestand tussen de landen geldt, vallen Iran en de VS elkaar nog geregeld aan. Wel gebeurt dit op minder grote schaal dan aan het begin van de oorlog. De partijen lijken "met de rem erop" te strijden, om te voorkomen dat onderhandelingen over een langdurig bestand klappen, zegt Clingendael-onderzoeker Youri Verschoor.

Van echte onderhandelingen over bijvoorbeeld de Iraanse nucleaire installaties is volgens Verschoor overigens nog geen sprake. Omdat diplomatieke gesprekken doorgaans achter gesloten deuren plaatsvinden, is het gissen hoe die ervoor staan.

"Het lijkt erop dat achter de schermen Iran en de VS via Pakistaanse bemiddelaars met elkaar praten. Deze gesprekken gaan vooral over de voorwaarden voor de onderhandelingen, dus waarover die zouden moeten gaan en welke tijdlijn daarbij hoort."

Fundamentele verschillen

Over die voorwaarden zijn de partijen het niet eens, zegt Verschoor. Zoals over de Amerikaanse blokkade van de Straat van Hormuz: "De VS wil daar niet mee stoppen, maar Iran vindt het beëindigen van de blokkade een voorwaarde om aan onderhandelingen te beginnen." Iran wil bijvoorbeeld dat zijn bevroren tegoeden worden vrijgegeven, maar de VS weigert dat zolang er geen afspraken zijn over de nucleaire installaties van Iran.

"Ze hebben dus fundamenteel andere posities ingenomen, nog voordat er überhaupt onderhandelingen plaatsvinden", zegt de Clingendael-expert.

André Gerrits, emeritus hoogleraar International Studies aan de Universiteit Leiden, stelt dat de VS zich heeft vergist in de oorlog. "Het Iraanse regime laat zien dat hoewel de leiding is weggebombardeerd, niets erop wijst dat ze een andere koers zijn gaan varen."

Dat Iran zowel economisch als militair zwak staat, betekent niet dat het bewind het niet volhoudt, zegt Gerrits. Hij verwijst naar de decennialange sancties tegen het land. "De Iraanse samenleving lijdt daaronder, maar het regime niet."

Het is volgens hem duidelijk dat de VS militair superieur is aan Iran. "Maar de VS weet die overmacht niet om te zetten in resultaten die de Amerikaanse president wil behalen, zoals dat Iran stopt met het verrijken van uranium. Trump dacht het regime met bombardementen op de knieën te krijgen, maar dat werkt niet."

Concessies

Onderzoeker Verschoor zegt dat het Iraanse regime niet bereid is in te stemmen met een deal die slecht is voor het land. Hij ziet net als Gerrits dat de Amerikaanse dreigementen niet leiden tot concessies. "Het Iraanse regime weet dat de VS een overweldigende militaire capaciteit heeft, maar is bereid om extreem ver te gaan om in het zadel te blijven."

Het regime heeft volgens hem bovendien nog opties achter de hand om de Amerikanen onder druk te zetten. "Het kan de Straat van Hormuz nog verder afknijpen of de Houthi's de strategisch gelegen zeestraat Bab el Mandeb laten afsluiten", zegt hij. Daarnaast kan Iran de As van Verzet inzetten om Amerikaanse doelen aan te vallen.

Volgens Gerrits heeft de VS naast militaire middelen ook andere mogelijkheden om Iran tot concessies te bewegen, zoals het vrijgeven van bevroren tegoeden of het opheffen van sancties. "Maar daar gelooft Trump niet in", zegt hij.

Gerrits denkt dat de enige uitweg voor de VS is om niet langer te bombarderen maar te onderhandelen over zaken die ook voor Amerika van belang zijn, in het bijzonder een deal over het Iraanse nucleaire programma. Dat heeft in het verleden gewerkt en dat zou volgens hem ook nu kunnen werken - zeker met reële dreiging van verdere oorlogvoering achter de hand.

Een andere optie is dat de onvrede onder de Iraanse bevolking een punt bereikt waarop er serieuze onenigheid binnen de leiding ontstaat, waardoor die wel richting de eisen van de VS moet gaan bewegen. "Maar tot die tijd zit Trump met een impopulaire oorlog waar hij voorlopig niet van af lijkt te komen."

De man die gisteren in de buurt van Moskou door een aanslag met een autobom om het leven werd gebracht, was een hooggeplaatste Russische militair. Volgens het onafhankelijke Russische onderzoeksplatform The Insider gaat het om de 57-jarige luitenant-generaal Damir Davidov, die verantwoordelijk was voor het leveren van raketten en artilleriemunitie aan de frontlinie in Oekraïne. The Insider meldt dat de Oekraïense veiligheidsdienst SBOe achter de aanslag zit.

De BMW van Davidov explodeerde gisteren in de vroege ochtend nadat hij was vertrokken van een parkeerplaats in Balasjicha, een voorstad van Moskou. Volgens ooggetuigen was Davidov direct na de explosie nog in leven, maar overleed hij enige tijd later, voordat de hulpdiensten arriveerden. Hij woonde vlak bij de plaats van de aanslag.

Volgens het onderzoeksplatform was Davidov al langer een doelwit van de Oekraïense autoriteiten vanwege zijn mogelijke betrokkenheid bij oorlogsmisdaden. Hij zou direct betrokken zijn geweest bij de planning en organisatie van de Russische militaire invasie in Oekraïne op 24 februari 2022.

Aanslagen in Rusland

De Oekraïense veiligheidsdienst SBOe zit sinds het begin van de oorlog in Oekraïne achter meer aanslagen op hooggeplaatste functionarissen in Rusland. Zo werd de 54-jarige luitenant-generaal Igor Kirillov in 2024 met een bomaanslag om het leven gebracht in een buitenwijk van Moskou. Hij gaf leiding aan de legereenheden die werken met chemische, biologische en nucleaire wapens. Kirillov was voor zover bekend de eerste hoge Russische militair die ver van het front werd geliquideerd.

In Balasjicha werd vorig jaar april ook de Russische luitenant-generaal Jaroslav Moskalik met een autobom omgebracht. De aanslag van gisteren gebeurde op 350 meter van de plek waar Moskalik werd geliquideerd, zegt The Insider.

Een journalist van Pointer is mishandeld tijdens undercoveropnames over drugshandel via Snapchat. Presentator Jos de Groot werd geslagen toen hij drugs en nepgeld wilde kopen van twee dealers. De Groot heeft aangifte gedaan.

Het onderzoeksprogramma van KRO-NCRV concludeert dat wapens, verdovende middelen en andere illegale spullen nog altijd makkelijker te kopen zijn via Snapchat, ondanks dat het socialemediaplatform beterschap heeft beloofd. Het team van journalisten vond online ruim honderd dealerprofielen. Door een van deze personen is De Groot mishandeld.

De presentator zegt tegen de NOS dat dit drie weken geleden is gebeurd. De Groot had toen al bij diverse dealers op het platform illegale middelen besteld en vervolgens op straat gekocht. Ditmaal zou de journalist het tripmiddel lean en nepgeld aanschaffen, "dat ook veel wordt verhandeld op Snapchat".

Harde vuistslag

De Groot overhandigde het geld aan twee personen. "Ik kreeg op dat moment een heel harde vuistslag in mijn gezicht. Toen zijn ze er snel met het geld vandoor gegaan." Hij denkt dat hij niet herkend was als journalist. Het kwam volgens hem in feite neer op een ripdeal. De berovers waren volgens hem twee jonge jongens, maar het is onduidelijk of het gaat om minderjarigen.

"Het was zeer heftig en het team is er ook van geschrokken", blikt de presentator terug. Hij was tijdens de beroving alleen, maar collega's waren wel dichtbij. De mishandeling is vastgelegd met een verborgen camera. Het is de eerste keer dat De Groot dit heeft meegemaakt.

'Wilde Westen'

"Met deze uitzending laten we zien dat Snapchat een soort Wilde Westen is geworden", zegt de journalist. Het programma wordt morgen om 16.00 uur gepubliceerd op YouTube.

Via emoji's of straattaal zijn aanbieders van drugs en wapens volgens de journalisten makkelijk te vinden. Er werd gesproken met vele tientallen jongeren, die aangeven dat er laagdrempelig toegang is tot verboden middelen. In sommige gevallen zouden dealers zelfs via het algoritme van Snapchat worden voorgesteld aan gebruikers.

Honderdduizenden accounts geblokkeerd

Het bedrijf zegt in een reactie tegen Pointer dat het hard optreedt tegen illegale activiteiten op het platform. Het in de VS gevestigde Snap Inc. heeft in 2025 naar eigen zeggen 2,2 miljoen drugsgerelateerde posts verwijderd en 538.000 accounts geblokkeerd. In de verklaring staat ook dat het bedrijf ervan op de hoogte is dat "criminelen hun tactieken voortdurend aanpassen".

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) begon in september vorig jaar een onderzoek naar Snapchat, vanwege de verkoop van illegale vapes. De Europese Commissie is onder meer op verzoek van de Nederlandse toezichthouder ook een onderzoek gestart naar het socialemediaplatform.