NOS Nieuws - Algemeen

Jerney Kaagman is overleden, zo meldt haar voormalige band. Ze was 79 jaar. Kaagman werd bekend als zangeres van de band Earth & Fire. Daarmee had ze in de jaren 70 en 80 meerdere grote hits. Daarna werd ze opnieuw bekend door het talentenjachtprogramma Idols. Kaagman zat daar in de jury van 2002 tot 2008.

Kaagman leed al jaren aan de ziekte van Parkinson en leefde een teruggetrokken bestaan.

Met Kaagman als frontvrouw brak Earth & Fire door in 1970 met het nummer Seasons. Veruit de grootste hit werd Weekend. Hiermee scoorde de band ook internationaal. In de videoclip van het nummer droeg Kaagman een iconisch, strak blauw pak. Dat gold destijds als zeer gewaagd.

Bekijk hier een overzicht van de carrière van Jerney Kaagman:

Na haar zangcarrière zette Kaagman zich in voor de belangen van artiesten als voorzitter en medeoprichter van de muzikantenvakbond BV Pop en later als voorzitter van de Stichting Conamus (nu Stichting Buma Cultuur).

Bij Ouddorp op Goeree-Overflakkee woedt een duinbrand. Net als gisteren bij de duinbrand bij Wassenaar is de brandweer met veel mensen en materieel uitgerukt om te voorkomen dat de brand zich uitbreidt, meldt omroep Rijnmond.

Een van de brandweerlieden in Ouddorp is vanmiddag gewond geraakt tijdens het blussen. Diegene is naar het ziekenhuis gebracht. De aard en oorzaak van zijn verwondingen zijn onbekend.

De brand ontstond rond 14:00 uur. Het vuur grijpt om zich heen in het duingebied tussen de kern van Ouddorp en het strand. Inmiddels is zo'n 8000 vierkante meter natuurgebied verwoest. Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond roept iedereen op om weg te blijven uit het gebied van de brand. Een aantal strandopgangen is gesloten.

Blushelikopter

Omdat in het duingebied zelf weinig bluswater beschikbaar is, worden nu speciale waterwagens ingezet. Zo wordt over grotere afstanden voldoende bluswater naar het gebied gebracht, zodat de blusploegen hun werkzaamheden kunnen voortzetten. Ook is een blushelikopter onderweg.

Hoe de brand kon ontstaan is nog niet duidelijk.

De duinbrand die gisteren bij Wassenaar woedde, kon door de brandweer binnen een aantal uren onder controle worden gebracht.

NPO-manager Menno de Boer (47) is door de NPO geschorst vanwege het versturen van een dickpic in een groepsapp met collega's. De NPO bevestigt meldingen daarover aan de NOS, na eerdere berichtgeving van De Telegraaf.

De voormalig zendermanager van 3FM was sinds april manager content nieuwe generaties bij de NPO. Na meldingen over een dickpic die vanaf zijn account zou zijn verstuurd, heeft de NPO hem geschorst. Ook is een onafhankelijk extern bureau een onderzoek begonnen.

Een dickpic is een ongevraagde foto van iemands geslachtsdeel.

Talent coach

"We nemen dit soort signalen altijd heel serieus", zegt Jurre Bosman, directeur Media bij de NPO. "Zoals je kunt begrijpen, is dit nu een kwestie waar we inhoudelijk weinig over kunnen zeggen, zowel vanwege de zorgvuldigheid van het proces als vanwege de privacy."

De NPO laat weten met alle betrokkenen in gesprek te gaan. De Boer was eerder betrokken bij 3FM als talent coach, daarvoor was hij radio- en music director voor Radio 538 en SLAM! en was hij radio-dj bij de zenders. De Boer wil tegenover de NOS niet inhoudelijk reageren.

Bedrijven die economische schade lijden door de lage waterstanden hoeven niet te rekenen op compensatie van het kabinet. Er is geen sprake van een natuurramp, en dus ziet minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat het watertekort als "toch een beetje ondernemersrisico".

Hij bracht vandaag een bezoek aan de regio Nijmegen, waar hij met ondernemers sprak en meevoer op een peilboot, die de waterstanden op de Waal meet. Op veel plekken is de waterstand zo laag, dat je er kunt staan zonder kopje onder te gaan.

Binnenvaartschepen worden ernstig gehinderd door het lage water, veroorzaakt door de aanhoudende droogte. Ze kunnen helemaal niet varen of veel minder vracht meenemen omdat ze anders vast komen te zitten. Veel sluizen zijn inmiddels gesloten en ook het economisch belangrijke Twentekanaal is onbereikbaar.

Karremans schat dat de economische schade voor bedrijven "in de tientallen, zo niet honderden miljoenen euro's" loopt. Dat het bedrijfsleven naar het kabinet kijkt begrijpt hij wel, maar hij gaat de schade niet compenseren.

"Er zijn regelingen als er sprake is van een natuurramp, zoals de wateroverlast in Limburg in 2021. Maar daar zijn we nu nog niet. We hebben het geld ook niet op de rekening staan", zegt de VVD-bewindsman. "Ook wij kunnen er niets aan doen dat het niet regent."

"Er is sprake van een feitelijk watertekort, maar het is nog geen crisis", schetst hij de situatie. "Dat wordt het wel als de droogte nog een paar weken aanhoudt, als ook de hoeveelheid drinkwater in het geding komt bijvoorbeeld."

Ondertussen probeert de overheid het nog aanwezige zoetwater zo goed mogelijk te verdelen over het land. De veiligheid van de dijken en de beschikbaarheid van voldoende drinkwater zijn daarbij de absolute prioriteit. Economische activiteit, zoals binnenvaart of de tuinbouw, staat veel lager in de rangorde.

Meer 'regentonnen'

Toch ziet Karremans dat onze huidige omgang met het water niet veel langer houdbaar is. Daarom wordt er in het voorjaar al meer water opgeslagen in bijvoorbeeld het IJsselmeer en het Volkerak-Zoommeer, maar dat is voor de toekomst niet genoeg.

Daarom werkt het kabinet aan het zogeheten Deltaprogramma Zoetwater. Volgens minister Karremans worden er komend najaar nog knopen doorgehakt om ervoor te zorgen "dat we voldoende 'regentonnen' hebben" als de droogte weer toeslaat.

Dat zullen ingrijpende besluiten zijn, denkt hij. Want het betekent bijvoorbeeld dat er schaars land zal moeten worden ingeleverd voor wateropslag.

De huisarts uit Rhoon, bij Rotterdam, die gisteren onmiddellijk haar werk moest neerleggen, kampt al jaren met een alcoholverslaving. Ook op haar werk was ze meerdere keren onder invloed, blijkt uit een uitspraak van gisteren van de rechtbank Rotterdam.

De huisarts kreeg 15 juli te horen dat de inspectie gezondheidszorg en jeugd had besloten dat zij direct moest stoppen met werken. Er was volgens de inspectie sprake van "een zeer risicovolle situatie voor de veiligheid van patiënten en de zorg". In de rechtbank probeerde de huisarts te voorkomen dat zij moest stoppen en dat het besluit openbaar zou worden, maar de rechter gaf de inspectie gelijk.

Ruim drie jaar geleden deed de GGD Zuid-Holland-Zuid voor het eerst een melding over de huisarts van mogelijk alcohol- en middelengebruik, staat in de uitspraak. De inspectie deed vervolgens jarenlang onderzoek.

In deze periode was de huisarts zeker twee keer onder invloed aan het werk. In juli 2024 meldden collega-huisartsen dat zij op haar praktijk was terwijl ze rook naar alcohol. Er werd toen een promillage van 3,3 gemeten, wat neerkomt op zeker meer dan tien glazen alcohol. Een jaar later, in juni 2025, werden in kasten en een tas op de praktijk vier vrijwel lege wijnflessen en een blik bier gevonden.

Onder behandeling

De vrouw was afgelopen jaren onder behandeling bij een GGZ-instelling, maar dat leidde niet tot structurele verbeteringen. Zo werd zij nog steeds meerdere keren positief getest.

Met de inspectie maakte de huisarts afspraken over het verkleinen van de risico's voor patiënten. Die waren vooral gericht op het verminderen van stress, omdat dat een trigger was voor haar alcoholgebruik. Ook zou de huisarts van plan zijn geweest om haar praktijk te verkopen, zodat ze in dienst kon werken in plaats van als eigenaar van de praktijk.

Geen euthanasie

Toch vond er op 3 juli dit jaar weer een incident plaats. Op die dag zou de huisarts een euthanasie uitvoeren, maar ze meldde zich ziek "vanwege te veel stress". Haar assistente vond haar later die ochtend met een fles wijn op de achterbank van haar auto, waarna de politie werd ingeschakeld. De arts kreeg een rijontzegging van 24 uur en werd tijdelijk gedwongen opgenomen in een GGZ-kliniek.

De euthanasie kon die dag niet doorgaan omdat er geen vervangende huisarts was. Daarnaast lichtte de huisarts de patiënt en de betrokkenen daar niet over in. De inspectie concludeerde toen dat er een "actueel en ernstig risico voor de patiëntveiligheid" was en dat zij onmiddellijk haar werk moest neerleggen.

De huisarts stelt dat zij nog niet onder invloed was toen ze zich ziek meldde, maar dat maakt de conclusie dat zij moet stoppen niet anders, staat in de uitspraak. De gebeurtenis staat volgens de rechtbank niet op zichzelf.

'Zo kan het niet verder'

De huisarts heeft een zogenoemde LOOB-maatregel opgelegd gekregen, waarmee een zorgverlener kan worden gedwongen om direct te stoppen met werken. Deze maatregel bestaat sinds 2018 en werd sindsdien zes keer opgelegd.

De inspectie moet het handelen van de huisarts binnen acht weken voorleggen aan het regionaal tuchtcollege voor de gezondheidszorg. Dat college beoordeelt vervolgens of de arts haar werk mag hervatten of niet.

De huisarts voerde tijdens de rechtszaak aan dat de maatregel haar reputatie schaadt en leidt tot problemen in haar praktijk. Ook zou de maatregel een overname van de huisartspraktijk in de weg kunnen zitten.

Maar de rechtbank vindt de LOOB-maatregel proportioneel. "De afgelopen jaren is voldoende geprobeerd om verzoekster veilig haar beroep te laten uitoefenen, maar zo kan het niet verder."

'Trieste situatie'

De NOS sprak met een medewerker van de praktijk, die anoniem wil blijven. Zij zegt zelf aan de bel te hebben getrokken en veel contact te hebben gehad met de inspectie.

"Ze kon haar vak al een tijdje niet meer uitvoeren, maar deed dat wel." De medewerker spreekt van "een trieste situatie". "Het waren omstandigheden waar ik niet onder wilde werken."

Vervanging gevonden

De huisarts moet ervoor zorgen dat het werk in de praktijk doorgaat, schrijft de inspectie. Zij zou bijvoorbeeld een waarnemend huisarts kunnen inhuren. Als dat niet lukt, moet ze overleggen met de zorgverzekeraar.

Zorgverzekeraar Zilveren Kruis, waarmee de huisarts een contract heeft, zegt tegen de NOS dat er inmiddels vervanging is geregeld. "We hebben roosters gekregen tot het einde van het jaar."

De NOS heeft de praktijk in Rhoon gebeld voor een reactie van de huisarts, maar daar was zij niet te bereiken.

De aankondiging van Albert Heijn om het koopzegel-spaarprogramma aan te passen maakt de tongen los. Waar online de boosheid overheerst, is het voor deskundigen juist een voorbeeld van de verandering van de manier waarop supermarkten klanten aan zich proberen te binden.

Het vullen van het koopzegelboekje is een van de langstlopende spaaracties van supermarkten. Nederland heeft een lange geschiedenis van spaaracties want winkels weten: Nederlanders doen daar graag aan mee.

Zo ziet ook Albert Heijn dat het koopzegelprogramma al 70 jaar geliefd is onder de klanten van de supermarktketen. In 2021 verschoof het spaarprogramma al naar de app, nu moet de klant twee keer zoveel boodschappen doen om een boekje vol te hebben. Een woordvoerder van Albert Heijn zegt dat het bedrijf daarom de reacties van klanten goed begrijpt.

Die waren de afgelopen dagen dan ook niet mals. Zo zien mensen het als een verkapte bezuiniging, of als een manier om klanten aan het betaalde abonnement AH Premium te krijgen.

Verschuiving

Dat tweede herkent Laurens Sloot, hoogleraar Ondernemerschap in de detailhandel aan de Rijksuniversiteit Groningen. "Supermarkten kijken steeds meer wat ze slimmer kunnen aanpakken, klantenbinding is daar een onderdeel van", zegt hij.

Volgens Sloot verschuift die klantenbinding steeds meer naar het digitale, zoals een online klantenkaart en een eigen app. "Supermarkten willen de klant individueel volgen om zo meer te weten van de klant en gerichter aanbiedingen te kunnen doen."

Albert Heijn schrijft dat het die verschuiving herkent. "Digitalisering biedt mogelijkheden om sparen en voordeel relevanter te maken. Denk aan persoonlijke aanbiedingen, maar ook aan nieuwe digitale spaar- en voordeelacties." Het bedrijf zegt daarom dat de focus op andere soorten persoonlijke acties de reden is dat het koopzegelprogramma wordt aangepast.

"Vroeger spaarde je een boekje en had je een papieren folder. De nieuwe generatie doet het digitaal en wordt op die manier benaderd", zegt Sloot.

Wat ook meespeelt volgens Sloot, is dat de promotiedruk voor supermarkten hoger is geworden. Dat is het deel van de totale omzet dat via een aanbieding wordt verkocht. Als een supermarkt bijvoorbeeld een omzet heeft van een miljoen, en er wordt voor 200.000 euro aan producten met korting verkocht, is de promotiedruk 20 procent. Volgens Sloot loopt die druk inmiddels op tot bijna 30 procent.

"Voor supermarkten is die promotiedruk heel duur. Je ziet dat supermarkten hogere korting geven om met elkaar te concurreren. Supermarkten zijn daarom aan het kijken wat ze slimmer kunnen doen en vrijwel alle ketens proberen dat via de app."

Hoe klantenbinding tot stand komt, verschilt per supermarkt. Zo kun je bij de Albert Heijn naast de koopzegels spellen spelen in de app voor korting, kun je bij Odin lid worden van de coöperatie om mee te doen aan het ledenvoordeelsysteem en heeft Lidl sinds een paar maanden een spaarprogramma waarbij klanten punten kunnen sparen om die in te wisselen voor gratis producten of korting.

"Het helpt ons om een waardevolle en langdurige relatie met onze klanten op te bouwen", zegt een woordvoerder van Lidl.

Volgens consumentenpsycholoog Patrick Wessels hebben die acties met elkaar gemeen dat het een mogelijkheid is om een bepaalde band met de klant op te bouwen.

Hoe langer je op een app van een bepaalde supermarkt zit, hoe meer je volgens Wessels bezig bent met dat merk en dus hoe sterker de binding wordt. Hij ziet dat supermarkten goed snappen hoe ze die binding met de klant kunnen krijgen.

Die binding wordt versterkt doordat supermarkten hun klanten persoonlijk benaderen. "Die kortingen zijn voor jou, heb jij ze vrijgespeeld en dan krijg je het idee dat je controle hebt", zegt Wessels.

Toch heeft hij zijn twijfels of het draaien aan een rad of het uitpakken van een persoonlijke korting wel de manier is voor een supermarkt om klanten langdurig aan zich te binden. "Ik ben wel benieuwd hoelang we het volhouden om spelletjes te doen voor korting."

Na crisisoverleg met z'n eigen team en excuses aan alle voetbalbonden is Gianni Infantino nog steeds de voorzitter van wereldvoetbalbond FIFA. 9 dagen geleden lekte uit dat hij het WK voetbal onder wilde brengen bij een commercieel bedrijf, om zo meer geld te verdienen. Dat plan leidde tot zoveel kritiek, dat zijn positie inmiddels enorm onder druk staat.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Onderzoeksjournalist Edwin Schoon schrijft al jaren over de FIFA en legt in podcast De Dag uit hoe deze storm groter en groter werd. Infantino is de controle kwijt, volgens Schoon. De vraag is of hij, nu hij de steun van z'n eigen personeel heeft, ook de steun van genoeg voetballanden kan regelen. Hoe probeert hij ze aan boord te krijgen om deze storm te overleven?

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Van de vijf kandidaten die de WK wielrennen 2032 wilden binnenhalen, zijn alleen Nederland en India over. Dat heeft voorzitter David Lappartient van de internationale wielerbond UCI bekendgemaakt. In september wordt besloten waar de WK zal plaatsvinden.

Onder de afvallers waren onder andere Colombia en Mexico. Organisator Thijs Rondhuis van wielerorganisatie Courage Event, een van de organisaties achter het Nederlandse WK-bid, is blij dat Groningen en Drenthe nu bij de laatste twee kanshebbers zitten. "Dit hadden we een jaar geleden niet durven voorspellen," zegt hij bij RTV Noord.

Stevige concurrent

Rondhuis weet ook dat India een stevige concurrent is. "Ik heb eerder al eens een risicoanalyse gemaakt en daarbij stond India op één. Niet alleen vanwege het hoge aantal inwoners, maar er is ook ontzettend veel geld te verdienen als ze die markt aanboren."

Daarbij zet India volgens Rondhuis vol in op de sport, omdat ze de Olympische Spelen van 2036 willen binnenhalen. "Dus geld zal daar ook geen probleem zijn."

India organiseerde nog nooit een WK wielrennen. Wel was het dit jaar voor het eerst de organisator van een etappewedstrijd onder de vlag van de UCI: de Pune Grand Tour. Nederland organiseerde acht keer de WK op de weg, in 2012 voor het laatst in Limburg.

Wielerfeest

Ambassadeur Bauke Mollema, die na dit seizoen zijn wielercarrière vaarwel zegt, liet zich eerder al eens zeer enthousiast uit over het plan. "Dat wordt ongetwijfeld een wielerfeest voor Noord-Nederland. De regio kan zich geweldig op de kaart zetten, en ik geloof ook in de economische impact van het evenement."

Het Oekraïense vrachtvliegtuig op het vliegveld van Leipzig, waarbij in de nacht van dinsdag op woensdag een drone met explosieven werd gevonden, was beladen met munitie. Dat melden Duitse media.

Volgens de Süddeutsche Zeitung, WDR en NDR blijkt uit een politierapport dat het Antonov-toestel militaire munitie aan boord had, afkomstig uit Frankrijk. Het is niet duidelijk om wat voor soort munitie het gaat.

De bedoeling was dat het vanuit Leipzig verder vervoerd zou worden. De luchthaven van Leipzig is een knooppunt voor wapentransporten voor Oekraïne.

Minister van Binnenlandse Zaken Dobrindt sprak gisteravond van een "nieuw niveau van dreiging". De drone was volgens hem niet het werk van amateurs. Met de explosieven die aan de drone zaten, had een aanslag gepleegd kunnen worden.

Nieuwe dreiging

Hoogleraar ethiek van de digitale samenleving (TU Eindhoven) en oud-docent aan de Nederlandse Defensieacademie Lambèr Royakkers zegt dat er helemaal geen sprake is van een nieuwe dreiging. "We weten al jaren dat zelfs hele goedkope consumentendrones gepaard kunnen gaan met explosieven of andere gevaarlijke materialen."

Volgens Patrick Bolder, defensiespecialist van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies, is het een drone die waarschijnlijk in de buurt is gelanceerd, omdat het type drone waarom het gaat niet ver kan vliegen. "De bestuurder is dus dichtbij geweest, misschien zelfs binnen de hekken van de luchthaven."

En dat is ernstig, vindt Bolder. "Want dat betekent dat er mensen in de buurt zijn die bereid zijn dit soort aanvallen uit te voeren."

Met behulp van een robot werd de drone onderzocht:

Bolder zegt dat er systemen zijn om drones te detecteren. "Maar er zijn altijd zwarte vlekken en blinde hoeken." Ook volgens Royakkers is het moeilijk om je voor honderd procent te verdedigen tegen drones. "Maar 80 tot 90 procent is mogelijk."

Royakkers pleit ervoor om verschillende maatregelen te combineren. "Denk aan geofencing, dat is een soort wapenschild of een digitaal hek. Dat kan samengaan met bijvoorbeeld jamming." Daarbij worden radiosignalen verstoord, waardoor communicatie moeilijk wordt.

Nederland

Op en rond Schiphol is het verboden om met drones te vliegen, omdat ze volgens de luchthaven het luchtverkeer "ernstig in gevaar brengen". Dat geldt ook voor Rotterdam The Hague Airport. Wel werd in 2022 een test gedaan met drones, die opnames maakten van het vliegveld. Dat gebeurde in overleg met de luchtverkeersleiding, waardoor het andere verkeer in de lucht er geen hinder van ondervond.

Eind vorig jaar kwam op Eindhoven Airport het vliegverkeer stil te liggen doordat er drones waren gezien. Een paar dagen daarvoor probeerde Defensie boven vliegbasis Volkel ook al drones neer te halen.

Toenmalig minister van Defensie Brekelmans zei dat er maatregelen waren genomen. Welke dat waren zei hij niet vanwege veiligheidsredenen.

Rusland

Gezien de oorlog tussen Oekraïne en Rusland wordt er rekening mee gehouden dat Rusland verantwoordelijk is voor het incident in Leipzig. Minister Dobrindt sluit niet uit dat een "buitenlandse mogendheid" achter de drone zit.

Volgens Bolder ligt het niet voor de hand dat een Rus de drone met explosieven geplaatst heeft. "Maar het kan zijn dat de Russen iemand zo gek hebben gekregen dit te doen, met als doel de boel te verstoren en angst aan te jagen."

Dat laatste past binnen het "hybride aanvalsscenario" waarover Dobrindt spreekt. Die hybride aanvallen zijn bedoeld om onrust te creëren. Het kan dan ook gaan om sabotageacties of cyberaanvallen.

Het Duitse Openbaar Ministerie laat weinig los over het onderzoek naar het incident. "Het onderzoek en de politieacties worden met de hoogste prioriteit uitgevoerd", zegt een woordvoerder tegen persbureau DPA.

Zuid-Korea wil na tien jaar weer verder bouwen aan een spoorlijn die uiteindelijk Noord- en Zuid-Korea met elkaar zou verbinden. Het is een nieuwe poging van Zuid-Korea om de bekoelde relatie met de buren te ontdooien. Tijdens eerdere spanningen in 2024 had Pyongyang nog delen van de treinverbinding aan zijn kant opgeblazen.

Eens in de zoveel tijd komt het weer in het nieuws: Zuid- en Noord-Korea die de onderlinge spanningen, die gemakkelijk oplaaien, proberen te verminderen of zelfs proberen de relatie te verbeteren. Zo begon Zuid-Korea in 2015 vol ambitie aan de bouw van de Gyeongwon-lijn, maar de werkzaamheden werden na een jaar al stilgelegd toen de relatie met Noord-Korea verslechterde.

Het spoorwegproject zou een verbinding moeten vormen tussen de Zuid-Koreaanse hoofdstad Seoul en het Noord-Koreaanse Wonsan, een belangrijke stad aan de oostkust van land van dictator Kim Jong-un.

Historische rails

De lijn lag er al begin vorige eeuw en was toen een van de belangrijkste verbindingen in wat toen nog één Korea was. Na de opdeling van Korea in Noord en Zuid, werd de lijn onbruikbaar. Wel is de lijn altijd symbool blijven staan voor de eenheid tussen beide landen, en wil Zuid-Korea de verbinding aan zijn kant in ere herstellen.

De hoop is dat Noord-Korea uiteindelijk hetzelfde doet. Ook wil Zuid-Korea de verbinding gebruiken voor betere bereikbaarheid van de gedemilitariseerde zone om zo de economische activiteit in grensregio's te stimuleren.

Correspondent Oost-Azië Gabi Verberg:

"Met de aanleg van deze spoorlijn zoeken ze letterlijk verbinding. Het land hoopt dat via deze lijn de twee steden ooit weer met elkaar verbonden kunnen zijn. Maar er is nog een reden dat Zuid-Korea deze lijn aanlegt en dat is om de bereikbaarheid van het grensgebied verbeteren in de hoop de toerismesector en de lokale economie in die regio te stimuleren.

De grensregio is in sommige delen economisch achtergesteld. Er is weinig werkgelegenheid, jonge mensen zijn naar de steden getrokken en als de spanning tussen Noord- en Zuid-Korea oplaait, voelt het er onveilig vertelden bewoners mij toen ik daar een paar maanden geleden was. Omdat er zoveel militaire campussen zijn is het ook moeilijk om bouwprojecten van de grond te krijgen. Een van de weinige manieren waarop er wel geld verdiend kan worden is via toerisme.

De grens wordt getekend door de gedemilitariseerde zone (DMZ). Dat is een zone langs de grens tussen Noord en Zuid-Korea van 250 kilometer lang en zo'n 4 kilometer breed. In die zone mogen op een paar gebieden na, geen militairen zijn. Ook burgers kunnen er niet zomaar naartoe. Beide overheden willen conflicten aan de grens voorkomen. Daarnaast liggen er in de bufferzone naar schatting zo'n 2 miljoen mijnen. Het is er dus levensgevaarlijk.

Dat er in grote delen langs de grens al 70 jaar geen mens is geweest, heeft geleid tot een heel divers en rijk natuurgebied. Ook is het grensgebied interessant voor wie er meer wil leren over de Koreaanse oorlog en de scheiding van Korea. Met de aanleg van de spoorlijn hoopt het land meer mensen naar die gebieden te trekken."

De relatie tussen Noord- en Zuid-Korea is kortweg slecht te noemen. Onder de vorige Zuid-Koreaanse president is de relatie verslechterd, er werden incidenten uitgelokt, maar met de huidige president Lee lijkt er hoop aan de horizon. Hij deed al verschillende handreikingen, waaronder nu deze spoorweg. Vorig jaar werden na vijftien jaar de speakers aan de grens uitgezet die de hele dag Zuid-Koreaanse propaganda richting het noorden afspeelden.

Het Zuid-Koreaanse ministerie van Eenwording stelde ook voor om het gebruik van het Inter-Koreaanse Samenwerkingsfonds uit te breiden. Dat is een overheidsfonds om uitwisselingen en humanitaire projecten met Noord-Korea te stimuleren. In 2016 werden vrijwel alle activiteiten opgeschort, nadat Noord-Korea kernwapen- en rakettesten had uitgevoerd.

De Zuid-Koreaanse minister van Buitenlandse Zaken Cho zei gisteren op een persconferentie dat gesprekken tussen Noord-Korea, de VS en China onder de huidige omstandigheden "realistisch gezien moeilijk zijn". Daarmee benadrukte hij de aanhoudende diplomatieke impasse met Pyongyang.

De treinverbinding zou in 2029 klaar moeten zijn. Noord-Korea heeft niet gereageerd op de aankondiging.

Een 42-jarige Nederlandse vrouw is gisteren verdronken voor de kust van Malia, een populaire badplaats op het Griekse eiland Kreta. Dat schrijven Griekse media.

De vrouw wilde haar vriendin redden, die tijdens het zwemmen in de problemen kwam en onwel werd. De twee hadden met hun drie minderjarige kinderen een bootje gehuurd. De kinderen zagen het ongeluk gebeuren en riepen de hulp in van omstanders.

De vriendin wist zichzelf uiteindelijk in veiligheid te brengen, maar de 42-jarige vrouw niet. Toen de hulpdiensten gearriveerd waren, was het al te laat, schrijven Griekse media. De vrouw overleed in het ziekenhuis in Heraklion, de hoofdstad van het eiland.

De man die begin vorig jaar een aanslag pleegde door in te rijden op een menigte in München heeft een levenslange gevangenisstraf gekregen. De rechtbank vindt het misdrijf zo ernstig dat er weinig kans is op vervroegde vrijlating.

Vorig jaar februari reed de man in op een vakbondsdemonstratie waar ongeveer 1400 mensen bij aanwezig waren. Een moeder en kind werden gedood en er raakten bijna 40 mensen gewond.

De man, een 25-jarige Afghaan met een permanente verblijfsvergunning, werd direct gearresteerd terwijl hij nog achter het stuur van zijn auto zat. Kort daarna verklaarde de aanslagpleger dat hij de aanslag had gepleegd "uit naam van Allah". De man zou niet tot een groepering hebben gehoord.

De man zei de aanslag te hebben gepleegd als een reactie op het optreden van de Verenigde Staten en andere westerse landen in Gaza en Afghanistan, schrijft het Duitse persbureau DPA.

Verkiezingscampagne

Zowel de aanslagpleger als de moeder en dochter die gedood werden hadden een migratieachtergrond. De aanslag vond een week voor de Bondsdagverkiezingen in Duitsland plaats en politici namen dit direct mee in de verkiezingscampagne.

Er waren in de maanden voorafgaand aan de verkiezingen meerdere aanslagen gepleegd, die door de oppositie in verband werden gebracht met het migratiebeleid. De familie van de moeder en dochter riepen mensen op om de dood van de twee niet te misbruiken voor politiek gewin.

In Spanje en Frankrijk werden de afgelopen dagen verschillende stranden gesloten om dit dier: het Portugees oorlogsschip. De kwalachtige kan tentakels hebben tot veertig meter lang; een steek van het dier veroorzaakt hevige pijn. In het Spaanse San Sebastián werden in één dag tijd zeker 120 mensen gestoken.

"Het is een prachtig organisme", zegt kwallenexpert Piet Sondervan over het dier, dat bestaat uit onder meer een kleurrijk ballonnetje. Maar in die pracht schuilt meteen het gevaar: "Mensen zien het ballonnetje en zwemmen ernaar toe om een kijkje te nemen. Maar de tentakels zie je in het water niet, en dan word je geraakt."

Portugese oorlogsschepen op het strand bij San Sebastián in Spanje:

Het gif van de kwalachtige veroorzaakt een hevige pijn, legt Sondervan uit. "Wanneer de tentakels je huid raken, worden eigenlijk vele kleine speertjes met gif door het organisme afgeschoten. Van de veroorzaakte pijn kun je kramp krijgen, waardoor je in het ergste geval kunt verdrinken." Volgens de deskundige zijn er kwalsoorten waarvan het gif een nog intensere pijn veroorzaakt en om die reden nog gevaarlijker kunnen zijn. "Een bekend voorbeeld is de bijna onzichtbare kubuskwal."

De naam van het Portugees oorlogsschip is ontstaan omdat het dier lijkt op een daadwerkelijk licht en wendbaar Portugees oorlogsschip, dat voer onder zeil vanaf de 15e eeuw. Het dier komt voor in tropische oceanen: op plekken waar het warm genoeg is en waar voldoende voedsel is te vinden. Bij de noordkust van Spanje en westkust van Frankrijk is dat het geval. En omdat de temperatuur van zeeën en oceanen wereldwijd stijgt door klimaatverandering, komt de kwal op steeds meer plekken voor.

Als het Portugese oorlogsschip aanspoelt en daardoor sterft, is het gevaar nog niet geweken. De giftentakels blijven nog lang actief, ook na de dood van het dier. Op filmpjes uit San Sebastián is te zien dat de Portugese oorlogsschepen op het strand nog bewegen. "Aangespoelde kwallen zijn dood of bijna dood. Soms staat er op het strand nog een laagje water, daarin kan een kwalachtige nog even leven."

Steeds meer kwallen, ook in Nederland

Wat de invasie van het Portugees oorlogsschip bij San Sebastián exact heeft veroorzaakt, kan de kwallenexpert niet zeggen. Maar volgens hem heeft het vaak te maken met een combinatie van factoren. De watertemperatuur moet dus goed zijn, zeker zo'n 24 graden. Ook heeft het te maken met de windrichting. Wanneer er sprake is van een aflandige wind, komen er meer kwallen richting de kust.

En het water moet voedselrijk zijn, daar is steeds vaker sprake van. "Door overbevissing zijn er minder natuurlijke vijanden en blijft er meer voedsel over voor de kwallen en kwalachtigen. Als door al die factoren veel kwallen op een toeristische plek belanden, heb je een probleem."

Volgens Sondervan zou het goed kunnen dat het Portugees oorlogsschip steeds dichter bij Nederland komt. Ook andere kwallensoorten worden steeds vaker en steeds noordelijker in Europa gespot. "Zo waren er de afgelopen jaren een paar meldingen van bloemkoolkwallen in Nederland, die kunnen een halve meter groot zijn", zegt de kwallenexpert. "Meestal was het een dwaalgast, maar we denken dat het er steeds meer gaan worden. Mede vanwege de warmte."

In deze tijd van het jaar is het sowieso gebruikelijk dat er in Europa meer kwallen zijn. "Ook langs de Nederlandse kust. Door oostenwind zijn er rond deze tijd van het jaar bijvoorbeeld meer kompaskwallen en oorkwallen."

Volgens de deskundige zou het kunnen dat er bij Spanje en Frankrijk nóg meer kwallen komen. "De temperatuur en omstandigheden zijn dusdanig dat het daar een plaag kan worden."

Kwal of niet?

Het Portugees oorlogsschip lijkt er misschien op, maar is officieel geen kwal. Biologisch gezien is het een complex organisme van honderden poliepen.

"Mensen zien het als kwal", zegt Sondervan. "Maar eigenlijk bestaat het uit vier soorten kwallen, dat als één dier zichtbaar wordt."

De kwallenexpert heeft jaren geleden geprobeerd het Portugese oorlogsschip te kweken, in zijn tijd als kwallenkweker. Dat werk deed hij voor aquaria en dierentuinen. "Maar dan moesten alle vier de kwallensoorten overleven in één aquarium, met verschillende behoeften, en dat lukte niet."

Bij drie brandweerkazernes in de regio Amsterdam is de afgelopen week ingebroken. Er werd veelal levensreddend gereedschap meegenomen. Afgelopen nacht sloegen inbrekers toe bij een brandweerkazerne in Amsterdam Nieuw-West.

NH Nieuws schrijft dat er vanochtend vlak na 05.00 uur een melding bij de politie binnenkwam van de derde inbraak. Eerder deze week, in de nacht van dinsdag op woensdag, waren inbrekers actief bij de kazerne in Duivendrecht. In de nacht van zondag op maandag was het raak aan de Ringdijk in Amsterdam-Oost.

De politie heeft nog niemand aangehouden en onderzoekt of er een verband is tussen de drie inbraken.

Levensreddend gereedschap

Het gereedschap dat in de meeste gevallen wordt meegenomen, is volgens de Amsterdamse brandweercommandant Steven van der Looij essentieel voor de hulpverlening. Zo wordt het vaak gebruikt om mensen die bekneld zitten, bijvoorbeeld na een verkeersongeval, uit hun voertuig te bevrijden. "Ik moet er niet aan denken dat we iemand moeten redden en dat deze belangrijke apparatuur ontbreekt. Dan kan dat uiteindelijk zelfs fataal zijn voor de mensen die hulp nodig hebben."

Eerder deze zomer werd er al twee keer ingebroken in een brandweerkazerne in Amsterdam-Noord. Ook daar werd levensreddend gereedschap gestolen. "Hondsbrutaal", noemde de politie het.

Het gereedschap, zogeheten spreiders en scharen, wordt door inbrekers gebruikt om bij panden of auto's deuren open te knippen.

Toename

Van der Looij vertelde eerder al aan AT5 woedend te zijn: "Ik ben hier ontzettend kwaad over en mijn collega's zijn enorm geschrokken en gefrustreerd."

Het aantal inbraken bij brandweerkazernes neemt toe, ook buiten Amsterdam. Daarom neemt de brandweer nu maatregelen, waaronder het plaatsen van tijdelijke camera's bij de kazernes. Over de minder zichtbare maatregelen wil de Amsterdamse brandweercommandant niets kwijt.

Ondernemers hebben flink meer vertrouwen gekregen in de toekomst. Eerder dit jaar duikelde het vertrouwen nog, maar de zorgen zijn inmiddels wat geluwd. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

"Dat heeft alles te maken met de oorlog in het Midden-Oosten", zegt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS. "Die stijging die lijkt positief, maar het volgt in feite op een hele grote daling van het vertrouwen die toch wel inzette toen de Verenigde Staten en Israël samen Iran gingen bombarderen."

De effecten van de Iranoorlog bleken toch minder erg dan veel ondernemers dachten, vertelt Van Mulligen. Het vertrouwen van ondernemers is afgelopen maanden dan wel gestegen, het is nog steeds een stuk lager dan vóór de Iranoorlog.

Autoverkopers negatief

De stijging is te zien bij ondernemers in alle bedrijfstakken, behalve in de autohandel en -reparatie. Dat is opvallend, want het aantal verkochte auto's steeg dit jaar juist. Vooral (deels-)elektrische auto's waren in trek; wel daalde het aantal verkochte brandstofauto's.

"Een groot deel van die autohandel richt zich nog steeds natuurlijk op klassieke auto's met een verbrandingsmotor", zegt CBS-econoom Van Mulligen. "Het kan best wel zijn dat die dealers het beeld toch wat naar beneden trekken."

In de ICT is het vertrouwen ook gestegen en zelfs het hoogst van alle bedrijfstakken. Volgens Van Mulligen heeft dat mogelijk te maken met de opkomst van kunstmatige intelligentie. "Dat geeft deze bedrijfstak bij uitstek heel veel kansen."

Van de ondervraagde ondernemers zeggen vier op de vijf dat ze afgelopen jaar met meer economische onzekerheid te maken kregen. Volgens de meesten ligt dat vooral aan geopolitieke spanningen, zoals de oorlog in Iran en de importheffingen van de Amerikaanse president Trump. Ook personeelstekorten en regelgeving spelen een rol bij de onzekerheid.

Oplossingen

De meeste ondernemers gaan volgens het CBS niet bij de pakken neerzitten; ze gaan op zoek naar oplossingen. "Het loont toch wel om de zaken wat minder star in te richten. Dat ze misschien kortlopende contracten aangaan met het inkopen van allerlei zaken", zegt Van Mulligen. "Mocht het dan misgaan, dan zitten ze niet vast aan iets dat ze moeilijk kunnen naleven."

Ook zorgen veel ondernemers dat ze extra geld achter de hand hebben, wat soms wel betekent dat ze minder geld stoppen in hun bedrijf.

Vijf jaar eerder

Het is niet de eerste keer dat het ondernemersvertrouwen een vlucht neemt. "De laatste keer dat het ondernemersvertrouwen zo steeg, was vooral in de periode na corona", zegt Van Mulligen. Dat gebeurde ook nadat er eerst een snelle daling was.

Meisjes die een opleiding doen aan het Army Foundation College (AFC) in Harrogate in het Verenigd Koninkrijk hebben te maken met seksuele intimidatie en seksueel misbruik. Dat meldt de Britse nieuwszender BBC die met vier jonge vrouwen sprak die de afgelopen vijf jaar hiermee te maken hadden. Zij waren op dat moment 17 jaar.

AFC is de grootste militaire trainingsfaciliteit voor mensen onder 19 jaar. Rekruten die op hun 16e beginnen komen altijd terecht bij het AFC. Op dit moment zijn er 889 militairen die training krijgen aan het AFC, onder wie 70 vrouwen.

Een van de vrouwen die de BBC sprak, zegt dat ze urenlang werd verkracht door collega-rekruten. Ze deed aangifte bij de politie, maar er werd niemand vervolgd. De BBC deed navraag bij de politie in de regio en ontdekte dat er in de periode juni vorig jaar tot juni dit jaar zestien keer aangifte werd gedaan van seksuele misdrijven.

De moeder van een ander meisje vertelt dat haar dochter bijna dagelijks werd blootgesteld aan seksuele intimidatie tijdens haar opleiding. Zo zou haar deur geen werkend slot hebben gehad. Het meisje sliep met haar bed tegen de deur om te voorkomen dat er mannen binnenkwamen.

Rol instructeurs

Een andere jonge vrouw sprak over het seksistische gedrag van het AFC-personeel. Zo zouden instructeurs de meisjes een cijfer geven op basis van hun uiterlijk. Ook kwamen ze zonder te kloppen binnen in de slaapruimtes. "Dan stonden wij daar in onze onderbroek en stonden zij daar maar te staren", aldus een van de jonge vrouwen.

Ook de vrouw die als 17-jarige urenlang werd verkracht zegt dat seksisme werd aangemoedigd door de instructeurs. Nadat zij was verkracht hoorde ze een instructeur over haar zeggen: "Heb je al gehoord van die slet die met al die kerels naar bed is geweest?"

276 klachten

Het probleem speelt breder binnen het opleidingsinstituut, blijkt uit cijfers van het ministerie van Defensie. Tussen januari 2018 en juni 2025 zijn in totaal 276 klachten ingediend over ongewenst seksueel gedrag.

Van die klachten zijn er 32 gericht tegen personeel en 144 tegen andere junior-rekruten. "Onacceptabel en crimineel gedrag hoort absoluut niet thuis in onze strijdkrachten", laat een woordvoerder van het leger aan de BBC weten. Het leger roept iedereen die met dit soort situaties te maken heeft gehad op hiervan melding te maken.

Daarbij benadrukt het leger dat er hervormingen zijn doorgevoerd om slachtoffers te ondersteunen, zoals ondersteuning bij juridische processen, buiten de commandostructuur van het leger om.

Het drone-incident op het vliegveld van Leipzig was een poging tot een aanslag. Dat zegt de Duitse minister van Binnenlandse Zaken Dobrindt. In de nacht van dinsdag op woensdag werd op het vliegveld een drone met explosieven gevonden, in de buurt van een Oekraïens vrachtvliegtuig.

Dobrindt spreekt van een "nieuw niveau van dreiging" en een "hybride aanvalsscenario". Met hybride aanvallen wordt vaak gedoeld op bijvoorbeeld cyberaanvallen of sabotage, met als doel onrust te creëren.

De drone had grote schade kunnen aanrichten. Het ding had een ontstekingsmechanisme en was geladen met zeer explosieve stoffen voor militair gebruik, die soms ook door terroristen worden ingezet. De ontsteker is door specialisten onschadelijk gemaakt.

De politie deed in de nacht van dinsdag op woensdag onderzoek naar de drone:

Op 6 kilometer van het vliegveld kwam even na de vondst van de drone een ander vrachttoestel in botsing met een onbekend projectiel. Het vliegtuig raakte daarbij licht beschadigd aan de neus. Volgens Der Spiegel wordt er deze ochtend verder gezocht naar dat projectiel.

Bild schrijft dat het onbekende projectiel ook een drone was, die was uitgerust met een camera om de aanslag te filmen. Gisteren meldde Bild dat het explosief niet was afgegaan, omdat de ontsteker niet bleek te werken. Daarover heeft Dobrindt niks bekendgemaakt.

Afkomst onduidelijk

Wie verantwoordelijk is voor de drone, is nog niet bekend. Het Openbaar Ministerie en de anti-terrorismeafdeling van de politie doen er nog onderzoek naar. Volgens Dobrindt is het niet uit te sluiten dat er een "buitenlandse mogendheid" achter zit. Ook stelt hij dat het zeer waarschijnlijk niet het werk is van amateurs.

De luchthaven van Leipzig is volgens de ARD een knooppunt voor wapentransporten voor Oekraïne. Sinds het begin van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne worden er in Duitsland steeds meer drones waargenomen. Ook worden er de afgelopen tijd vaker verkenningsvluchten gezien boven cruciale infrastructuur en militaire installaties.

De treinen die door de natuurbranden in Limburg stilstonden, rijden sinds vanochtend weer. Wel zet Arriva minder treinen in dan normaal tussen Boxmeer en Venray. De vervoerder adviseert reizigers om vlak voor vertrek de reisplanner te checken.

Tot vanochtend zette Arriva bussen in op het traject tussen Boxmeer en Venray. Op de Maaslijn reden tussen Boxmeer en Nijmegen geen treinen door werkzaamheden aan het spoor. Op dat deel van het traject worden reizigers nog steeds met bussen vervoerd.

Noodverordening

Gistermiddag werd bij de natuurbrand bij Venray in Limburg het sein brand meester gegeven. Toch laaide het vuur afgelopen nacht nog twee keer op, meldt L1.

De brandweer is nog de hele dag in het gebied aanwezig om de situatie in de gaten te houden. De noodverordening voor natuurgebied Boschhuizerbergen zou van kracht zijn tot 10.00 uur vanochtend maar is inmiddels verlengd, al is het betreffende gebied wel wat kleiner geworden. Tot hoe laat de maatregel van kracht blijft, zegt de gemeente Venray niet.

Mensen mogen het gebied nog niet in. Ook mogen er geen drones boven het gebied vliegen.

Bekijk in deze video hoe het gebied erbij ligt:

Bij gevechten in Zuid-Libanon zijn gisteren twee Israëlische militairen gedood. Dat meldt het Israëlische leger. Vier andere militairen raakten zwaargewond. Volgens het leger waren de militairen een gebouw binnengegaan in Majdal Zoun, waarna er een explosie plaatsvond.

Het is voor het eerst dat er Israëlische militairen omgekomen zijn sinds een wankel staakt-het-vuren tussen Israël en Libanon dat begin juni werd overeengekomen.

Gisteren riep het Israëlische leger de inwoners van het dorpje Mansouri op om te evacueren. Het was voor het eerst in weken dat Israël een dergelijke oproep deed. Daarna volgden er Israëlische luchtaanvallen. Volgens Israël was dit een reactie op een schending van het staakt-het-vuren door Hezbollah.

Het Libanese ministerie van Volksgezondheid meldt dat er bij de Israëlische aanvallen een persoon is gedood en twaalf mensen gewond raakten.

Onderhandelingen in Rome

Gisteren waren er gesprekken in Rome tussen Libanese en Israëlische onderhandelaars over een akkoord dat eind juni werd gesloten.

Daarin werd afgesproken dat Israël zich zou terugtrekken uit het gebied dat het bezet in het zuiden van Libanon in ruil voor de ontwapening van Hezbollah. Het Libanese leger zou daarna de controle overnemen in het gebied.

Hezbollah is niet bij de gesprekken en is voorlopig niet van plan volledig te ontwapenen. Daarbij wijst de groepering op de Israëlische bezetting en de relatieve zwakte van het Libanese leger.

De gesprekken in Rome werden gisteren vroegtijdig afgebroken. Over waarom dit gebeurde, lopen de lezingen uiteen.

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken meldde dat de gesprekken werden gestaakt vanwege "gebeurtenissen" in Libanon. Israël zegt dat de gesprekken eerder stopten omdat de Libanese delegatie foutieve informatie zou hebben gelekt naar Libanese media. De gesprekken zijn vandaag weer hervat.

Oorlog Iran

De strijd tussen Israël en Hezbollah laaide weer op toen Israël in februari samen met de Verenigde Staten Iran aanviel. Het door Iran gesteunde Hezbollah reageerde met aanvallen op Israël uit vergelding voor de dood van de Iraanse ayatollah Khamenei.

Israël viel vervolgens het zuiden van Libanon binnen en voerde luchtaanvallen uit, waarbij meer dan 4000 Libanezen gedood werden. Het is niet bekend hoeveel van de doden Hezbollah-militanten zijn.

Binnen Libanon zijn zeker een miljoen mensen ontheemd door de conflicten. Dit voorjaar was er een nieuwe piek in het aantal vluchtelingen en ontheemden.

Een stoet van stellen loopt het festivalterrein in Moskou op. Vrouwen in witte trouwjurken, boeket in de hand en mannen in een net pak. Door speakers schallen muziek en een stem die de stellen en hun plaats van herkomst aankondigt. Die zijn uit het hele land hierheen gekomen om elkaar het ja-woord te geven.

150 paren stappen tegelijkertijd in het huwelijksbootje. Een van hen is een jonge vrouw met een bloemenkrans op haar hoofd: "Met die grote gebeurtenis schenken wij ons land kinderen, we geven een voorbeeld aan andere stellen dat je niet bang moet zijn."

Het gezin is de hoeksteen van de samenleving, dat is de boodschap van dit festival. Trouwen en dan een gezin vormen, het liefst zo groot mogelijk. "Wij denken dat we ten minste drie kinderen krijgen", vertelt een koppel in traditionele trouwkleren. "We willen een groot gezin, een groot huis. Daar gaan we aan werken."

Een droom die het Kremlin als muziek in de oren klinkt. Want daar zitten ze te wachten op meer kinderen.

De Russische bevolking krimpt namelijk. Ondanks de bonussen die het Kremlin al langere tijd uitreikt voor het krijgen van kinderen, ligt het geboortecijfer nu historisch laag. Een negatieve ontwikkeling, want als de huidige trend doorzet, heeft Rusland aan het eind van de eeuw minder dan 100 miljoen inwoners. Nu zijn het er nog ruim 140 miljoen.

Voor president Poetin is het geboortecijfer altijd een belangrijk thema geweest. In 2024 zei hij dat gezinnen met drie of meer kinderen "de norm" moeten worden in Rusland. In het parlement klinkt kritiek op mensen die geen kinderen willen.

Steeds meer ouders houden het bij één kind, vertelt demograaf Aleksej Raksja. Nog steeds zijn er meer grote gezinnen in Rusland dan in Nederland, maar dat zegt niks over de absolute aantallen. Gemiddeld moet een gezin 2,1 kind krijgen om de bevolking op peil te houden. In Rusland ligt het geboortecijfer nu rond de 1,4. "Er worden minder tweede kinderen geboren."

Door de oorlog sterven meer mannen

Sinds 2025 zijn de officiële demografische cijfers geheim. Zo wordt voor Raksja en zijn collega-demografen het werk steeds moeilijker gemaakt. Verder is hij aangemerkt als buitenlands agent. Dat betekent dat zijn werk streng wordt gecontroleerd en hij in zijn werk nog meer wordt belemmerd.

De neerwaartse trend wordt versterkt door nog een reden. Naast het lage geboortecijfer, is de oorlog een factor van belang. Die heeft weliswaar geen invloed op het geboortecijfer, wel op het sterftecijfer.

"In Rusland ligt de sterfte al vele decennia veel hoger dan in Europa, vooral onder mannen", vertelt Raksja. "De sterfte door hart- en vaatziekten en ongelukken is in Rusland heel hoog, door externe oorzaken, zoals vergiftiging en verwondingen. Dat hangt samen met het vele gebruik van sterke alcoholische drank. En in Rusland wordt veel meer gerookt dan bij jullie in Nederland."

In de periode van 2005 tot 2019 verbeterde de situatie. "Mannen werden ouder. Het gebruik van sterke drank daalde, ze gingen minder roken. Rusland begon in de buurt te komen van Europa wat leeftijd betreft. Maar toen kwam Covid in 2019 en vervolgens de oorlog. Sindsdien is alles weer slechter geworden."

Hoeveel slechter exact is niet duidelijk. Recente cijfers over geboortes, sterfgevallen en de bevolking zijn er niet. Maar de trend van een krimpende bevolking is er al jaren en zet dus keihard door.

In deze video gaat Nieuwsuur dieper in op Poetins babypolitiek, en hoe die verband houdt met de oorlog in Oekraïne:

Op het festival zijn onderwerpen als het geboorte- en sterftecijfer ver weg. Deze dag draait om elkaar, hoogstens om de wens voor een gezin later. "Ons land wil dat we gezinnen stichten en kinderen krijgen. Dat daar veel steun voor is, is juist fijn", zegt een pasgetrouwd stel.

Raksja is somber. Hij denkt niet dat het festival echt helpt om het geboortecijfer op te krikken. "Als het al iets doet, dan is het symbolisch." Geld is volgens hem de sleutel tot een hoger geboortecijfer. "Kinderopvang, behuizing, als dat wordt geboden, zie je dat meteen terug in het geboortecijfer. Vroeger zou ik gezegd hebben: dat geld is er niet. Maar als ik nu zie wat er wordt uitgegeven aan de oorlog. Met dat geld zouden we het hoogste geboortecijfer van Europa kunnen krijgen."

Totstandkoming

Dit artikel is tot stand gekomen via een NOS-producer en cameraman in Moskou. Het artikel is in Hilversum uitgewerkt.