NOS Nieuws - Algemeen

AI-ontwikkelaar OpenAI heeft opname-apparatuur ontdekt in een van de eigen kantoren. Het Amerikaanse bedrijf spreekt van een "geavanceerd opname-apparaat". Het was geplaatst in een vergaderzaal in San Francisco waar vaak bedrijfsgevoelige informatie wordt besproken.

OpenAI deed de ontdekking eind september. Het apparaatje was gewikkeld in wc-papier en zat in de usb-poort van een televisie. Daar zat het toen waarschijnlijk al twee dagen, zegt de FBI, die het onderzoek naar de kwestie leidt.

Al snel leidde het spoor naar een Saudische werknemer van OpenAI. Die was te zien op camerabeelden bij de vergaderzaal, waar hij officieel geen toegang toe had. Ook zou de man (35) in de dagen ervoor opdrachten aan een AI-chatbot hebben gegeven die te maken hadden met het maken en opslaan van geluidsopnames.

Verder is op camerabeelden te zien hoe de man achter de bewuste televisie naar iets lijkt te zoeken. Het opname-apparaatje was toen al ontdekt en verwijderd.

Jarenlange celstraf dreigt

De Saudische man is op 9 oktober opgepakt. Hij kan tot vijf jaar cel en een boete van maximaal 250.000 dollar krijgen. OpenAI heeft hem meteen op straat gezet. Het bedrijf zegt op X geen aanwijzingen te hebben dat hij waardevolle informatie in handen heeft gekregen.

FBI-baas Kash Patel ziet in de zaak het bewijs dat het beschermen van Amerikaanse AI essentieel is voor de nationale veiligheid en economische voorspoed van het land. "De FBI beschouwt deze missie dan ook als een van de hoogste prioriteiten op het gebied van contraspionage", zegt hij in een verklaring van de Amerikaanse justitie.

Een man uit Ede moet acht jaar de gevangenis in voor een reeks misdrijven, waaronder poging tot doodslag en verkrachting van een 87-jarige vrouw. De rechter heeft de man van 27 ook tbs opgelegd. Het Openbaar Ministerie had dertien jaar en tbs geëist.

De misdrijven speelden zich af tussen augustus en oktober vorig jaar. De man randde eerst in een bos bij Bennekom een vrouw (34) aan. Twee dagen later vergreep hij zich aan een meisje van 16. Zij werd aangerand op een parkbank. De man pleegde daarna ook meerdere diefstallen.

Begin oktober brak de man in bij de 87-jarige vrouw. Zij betrapte hem 's nachts in de woning. De man ging toen door het lint: hij trok haar van de trap en gooide haar "als een pop" herhaaldelijk op de grond, staat in het vonnis. Toen ze op de grond lag, verkrachtte hij haar meerdere keren. Daarna ging hij in de woning op zoek naar spullen om mee te nemen. Hij liet de vrouw voor dood achter.

De vrouw werd de volgende ochtend gevonden door de politie. Die was gewaarschuwd door een bezorgde buurman en familie. Het slachtoffer lijdt nog iedere dag onder de verkrachting en het geweld.

Psychische stoornissen

De man heeft de delicten grotendeels bekend. Uit onderzoek door het Pieter Baan Centrum blijkt dat hij meerdere psychische stoornissen heeft. Volgens deskundigen was de man tijdens het plegen van de misdrijven sterk verminderd toerekeningsvatbaar. Ze adviseerden daarom om tbs met dwangverpleging op te leggen.

Dat advies heeft de rechter gevolgd. De tbs kan steeds worden verlengd, net zo lang tot de kans op herhaling is ingeperkt.

De tbs-behandeling begint als de man zijn gevangenisstraf heeft uitgezeten. Ook moet hij smartengeld betalen: 45.000 euro aan de oudere vrouw en 2000 euro aan de vrouw van 34 die hij heeft aangerand.

De Marsrover Perseverance van ruimtevaartorganisatie NASA heeft vijf jaar na aankomst op Mars een record gevestigd. Nog nooit reed een door mensen gemaakt voertuig zo ver op een andere planeet dan de aarde: 45,22 kilometer.

Perseverance (doorzettingsvermogen) heeft daarmee het oude record van de Marsrover Opportunity verbroken. Dat karretje legde 45,16 kilometer af tussen 2014 en 2018.

De gemiddelde snelheid van Perseverance mag met 9 kilometer per jaar niet erg indrukwekkend lijken, toch zijn ze bij NASA heel trots op de prestatie. Het was de bedoeling dat het wagentje zo'n 20 kilometer zou afleggen op de rode planeet. De teller staat nu op ruim het dubbele. En daar blijft het niet bij: de Marsrover moet tot zeker 2028 blijven rijden.

Ook Curiosity rijdt nog

Perseverance werd vijf jaar geleden naar Mars gestuurd om onderzoek te doen naar het oppervlak van de planeet. Het wagentje met zes wielen kan zelf de omgeving in kaart brengen en een veilige route bepalen. Dat gebeurt allemaal uiterst zorgvuldig - en dus langzaam. Wat ook niet helpt is dat commando's vanuit het controlecentrum er ruim twintig minuten over kunnen doen om Perseverance te bereiken.

NASA heeft nog een voertuig op Mars, de Curiosity. Die heeft na zestien jaar 38,15 kilometer op de teller en gaat nog even door.

Curiosity streeft binnenkort vermoedelijk de nummer 3 op de lijst van ruimtekarretjes met de meeste kilometers voorbij. Die plek is nu nog voor de Russische maanwagen Lunochod 2. Die legde 39 kilometer af en had daar in 1973 maar een paar maanden voor nodig.

Koning Felipe van Spanje en zijn vrouw Letizia hebben de Spaanse exclave Ceuta bezocht. Dat deden ze 2,5 maand nadat Ceuta onder de voet was gelopen door tienduizenden mensen die vanuit Marokko illegaal de grens waren overgestoken. Het leidde tot veel boosheid bij de inwoners van Ceuta, die zich in de steek gelaten voelden door de rest van Spanje.

Het was de eerste keer sinds zijn aantreden in 2014 dat Felipe Ceuta bezocht. Het koningspaar nam bij aankomst ruim de tijd om handen te schudden en het contact met inwoners te zoeken.

In een toespraak stak de koning de mensen in Ceuta een hart onder de riem. Ceuta hoort ontegenzeggelijk bij Spanje en daarover valt niet te onderhandelen, zei hij. "We zullen jullie niet alleen laten."

Tegelijk sprak hij zich uit voor goede banden met buurland Marokko. Dat vindt juist dat Spanje de exclaves Ceuta en Melilla moet afstaan.

Het bezoek trok duizenden belangstellenden. Overal werd gezwaaid met Spaanse vlaggen. In het officiële gastenboek van de gemeente noemde het koningspaar het bezoek "iets waar al lange tijd naar werd uitgekeken" en dat "hard nodig" was.

Eind juli kwamen ruim 70.000 veelal jonge migranten vanuit Marokko over land en via de zee Ceuta binnen. Het duurde even voordat politie en leger de situatie onder controle hadden. Het overgrote deel van de migranten ging snel terug naar Marokko. Enkele duizenden bleven achter in Ceuta. Onder hen waren veel minderjarigen. Deze maand werd nog een migrantenkamp op het strand ontruimd.

In de nasleep van de crisis gingen in Ceuta en op het Spaanse vasteland honderdduizenden mensen de straat op en nam de druk op premier Sánchez toe. Veel Spanjaarden verweten zijn regering te weinig te doen aan de situatie in Ceuta. Inmiddels is de aandacht daarvoor afgevlakt, onder meer vanwege de woningnoodprotesten.

Islamitische begraafplaats

In Ceuta had het koningspaar een gesprek met inwoners en bestuurders over de gebeurtenissen eind juli. Ook bezochten ze een school. Later waren ze op een islamitische begraafplaats waar ze de 141 mensen herdachten die omkwamen bij hun poging om Ceuta te bereiken. Hulporganisaties gaan uit van nog meer slachtoffers.

De komende dag reist het Spaanse koningspaar naar Melilla, de andere Spaanse exclave aan de Noord-Afrikaanse kust.

De Amerikaanse ambassadeur voor Griekenland, Kimberly Guilfoyle, is vandaag afgetreden. President Trump liet eerder deze week weten dat hij om haar ontslag had gevraagd na beschuldigingen van corruptie.

Guilfoyle, voorheen presentator bij Fox News, lag onder vuur na berichten dat ze een geldschieter van Trump had gevraagd om 100.000 dollar over te maken zodat ze haar persoonlijke creditcardschulden kon afbetalen.

Dat zou zijn gebeurd enkele dagen voor de hoorzitting in het Congres over haar nominatie als ambassadeur. Volgens The Wall Street Journal is de geldschieter niet ingegaan op Guilfoyles verzoek.

De krant schrijft ook dat Guilfoyle na haar benoeming als ambassadeur op het World Economic Forum in Davos zou hebben opgeschept over reizen die "rijke Griekse zakenmensen" voor haar zouden hebben betaald. Volgens de krant reisde ze in een privéjet naar Davos en verbleef ze in een luxe resort in het Zwitserse Gstaad.

Guilfoyle ontkent

Guilfoyle ontkent de berichten. Ze schrijft dat de beschuldigingen niet waar zijn en dat ze vastbesloten is haar naam, reputatie en integriteit "krachtig te verdedigen". Ook schrijft ze op X dat haar "toewijding aan president Trump, de 'America First'-beweging en het land waar ik van hou nooit zal ophouden".

"We hebben ambassadeur Guilfoyle gevraagd af te treden", zei Katie Zacharia, de nieuwe woordvoerder van het Witte Huis vandaag. "Ze is van grote waarde geweest voor het team en we wensen haar het beste."

Guilfoyle is de voormalige verloofde van Donald Trump Junior, de zoon van de president. Ze werd vorig jaar aangesteld als ambassadeur in Griekenland. Guilfoyle werkte langere tijd voor Fox News als presentator.

De 63-jarige Duane Davis moet zeker 40 jaar de cel in voor de moord op de Amerikaanse hiphoplegende Tupac Shakur. Dat heeft een rechter in Las Vegas bepaald.

Duane 'Keffe D' Davis werd in augustus al door een jury schuldig bevonden aan moord met voorbedachten rade met een dodelijk wapen. Volgens de jury is bewezen dat Davis de moord op de rapper in 1996 had beraamd. Hij had voor het vuurwapen gezorgd waarmee Shakur is geschoten.

Tupac Shakur, beter bekend als 2Pac, werd op 25-jarige leeftijd in Las Vegas neergeschoten toen hij in een auto zat samen met zijn platenbaas Suge Knight. De rapper overleed zes dagen later. Shakur was toen wereldberoemd door hits als California Love, Dear Mama en Keep Ya Head Up.

Na zijn dood kwam het nummer 'Changes' uit, dat ook een wereldhit werd:

Decennia lang was het een mysterie wie er achter de moord zat en deden allerlei theorieën de ronde. Totdat Davis, een voormalig bendelid, in interviews en in zijn memoires uit 2019 over zijn rol bij de schietpartij sprak. Drie jaar geleden werd hij opgepakt.

Memoires

In zijn boek liet Davis onder meer optekenen dat Shakur en zijn entourage zijn neef Orlando Anderson hadden mishandeld. Hij wilde wraak nemen en reed in een Cadillac samen met twee anderen en zijn neef rond op zoek naar de artiest.

In 2008 vertelde Davis aan de politie, die de zaak toen onderzocht, dat hij het vuurwapen aan iemand op de achterbank gaf en dat zijn neef Anderson de trekker zou hebben overgehaald.

Tot een vervolging kwam het uiteindelijk niet omdat Davis een overeenkomst had gesloten met de politie. Anderson en de twee andere inzittenden zijn inmiddels overleden.

In de rechtszaal richtte rechter Carli Kierny zich tot Davis. "Je kunt niet zomaar een man bij zijn familie weghalen. De wereld is hem nooit vergeten." Davis heeft aangegeven in beroep te gaan tegen zijn veroordeling.

De man die wordt verdacht van het voorbereiden van een aanslag op de Poolse premier Tusk en de minister van Defensie Kosiniak-Kamysz had zelfgemaakte explosieven in huis. Dat heeft het Poolse Openbaar Ministerie bekendgemaakt.

De 66-jarige Krzysztof N. werd zondag aangehouden nadat Poolse veiligheidsdiensten alarm hadden geslagen. De Poolse autoriteiten noemden de dreiging "uiterst serieus".

Het Openbaar Ministerie klaagt hem aan voor negen misdrijven. De belangrijkste aanklacht is samenzweren om regeringsfunctionarissen te doden met behulp van explosieven, zegt officier van justitie Skiba tegen persbureau Reuters. De verdachte riskeert een gevangenisstraf van twee tot tien jaar.

Geen bekentenis

De man zou ook op zoek zijn geweest naar mensen die hem wilden helpen. Hij heeft geen bekentenis afgelegd en weigert een verklaring voor de explosieven te geven. Hij wordt morgen voorgeleid bij een rechtbank.

Gisteren is in verband met dezelfde zaak een tweede verdachte aangehouden, een 46-jarige man. Hij zou online hebben opgeroepen om vooraanstaande politici te vermoorden, onder wie voorzitter Czarzasty van het Poolse lagerhuis.

Iran heeft de aanvallen op schepen in en rond de Straat van Hormuz deze maand opgevoerd. Het gaat om de grootste aanvalsreeks sinds het begin van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran eind februari, schrijft de Britse krant Financial Times (FT).

Alleen al afgelopen zondag viel Iran zes schepen aan, schrijft de krant op basis van de Britse maritieme organisatie UKMTO en Europese veiligheidsbronnen. Daarmee zou het de dag met de meeste Iraanse aanvallen zijn op schepen in de zeestraat sinds het begin van de oorlog.

Vijf van de getroffen schepen waren olietankers en het zesde was een containerschip, meldt het Britse maritiem beveiligingsbedrijf Vanguard. Twee bemanningsleden van een van de olietankers zijn vermist geraakt, schrijft de Financial Times.

Tot nog toe was begin maart de hevigste periode in de Straat van Hormuz. In de eerste twee weken van die maand ging het om dertien aanvallen door Iran. In de eerste elf dagen van oktober raakte Iran in totaal 24 schepen, schrijft FT.

Hoge vrachtprijzen

Rederijen die ondanks het hoge risico op aanvallen bereid waren om door de Straat van Hormuz te varen vanwege de hoge vrachtprijzen op andere, langere routes, mijden het gebied weer.

Afgelopen zondag werden er 'slechts' 2,9 miljoen olievaten door de zeestraat vervoerd. In september lag de olie-export met 15,5 miljoen vaten per dag veel hoger, schrijft FT op basis van gegevens van scheepvaartdatabedrijf Kpler.

Amerikaanse aanval

Afgelopen zondag vielen ook de Verenigde Staten een schip aan in de Straat van Hormuz. Volgens de VS vertrok het schip uit Iran en hield het zich niet aan de Amerikaanse blokkade die voor Iraanse havens is ingesteld.

De verklaring van de Amerikanen valt niet te controleren. Persbureau Reuters heeft geprobeerd om in contact te komen met de eigenaar van het schip, maar slaagde daar niet in.

De Eerste Kamer heeft in grote meerderheid ingestemd met twee asielmaatregelen die eerder zijn gesneuveld. Daardoor hoeft de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) straks geen dwangsommen meer te betalen aan asielzoekers die te lang moeten wachten op een besluit over hun verblijf in Nederland.

Verder wordt het gemakkelijker om criminele asielzoekers 'ongewenst' te verklaren en uit te zetten. Dat kan voortaan als zij delicten plegen waarop een gevangenisstraf van minstens twee jaar staat.

Wetten van Faber

Beide maatregelen maakten deel uit van de asielnoodmaatregelenwet van voormalig asielminister Faber (PVV). Die wet werd in april weggestemd in de senaat, omdat daarin ook stond dat illegaal verblijf in Nederland strafbaar zou worden. Ook het helpen van bijvoorbeeld uitgeprocedeerde asielzoekers zou daarmee strafbaar zijn.

Asielminister Van den Brink heeft twee andere maatregelen - de dwangsommen en de uitbreiding van de ongewenstverklaring - nu via een omweg toch voor elkaar gekregen.

Hij heeft ze gekoppeld aan een andere wet, waar vandaag over is gestemd: de Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring. Die moet regelen dat er meer dwang kan worden gebruikt bij de uitzetting van uitgeprocedeerde asielzoekers. Maar ook dat hun verblijf in detentiecentra humaner wordt.

Bijna 100 miljoen euro aan dwangsommen

Dat laatste is de reden dat bijvoorbeeld Pro, de grootste partij in de Eerste Kamer, ook voor de wet stemde. Senator Rosenmöller vindt het huidige detentieregime voor uitgeprocedeerden veel te zwaar. Dat heeft zelfs meermaals tot zelfdoding geleid, memoreerde hij, zoals bij de Russische activist Dolmatov in 2013.

Toch is Pro geen voorstander van het afschaffen van de dwangsommen, omdat ze ook een prikkel zijn voor de IND om sneller te beslissen. Een meerderheid van de Kamer wil er wel van af, omdat de bedragen die de IND hieraan kwijt is hard oplopen. Vorig jaar ging het om 79 miljoen euro, terwijl in de eerst helft van dit jaar de IND al bijna 100 miljoen euro uitkeerde.

Van den Brink heeft na het sneuvelen van de asielnoodmaatregelenwet beloofd de inhoud ervan alsnog door het parlement te loodsen. Dat lukte deels al door de invoering van het Europees Migratiepact, een paar maanden later. Vorige week kwam hij met het plan om het weigeren terug te keren naar het land van herkomst strafbaar te stellen.

De gemeente Groningen gaat vanaf morgen tijdelijk extra asielzoekers opvangen. Ze stelt honderd bedden beschikbaar op een bestaande noodopvanglocatie aan de Europaweg voor gezinnen met jonge kinderen. Daarmee moet de druk op het aanmeldcentrum in Ter Apel worden verlicht.

De extra opvang is door de gemeente Groningen geregeld op verzoek van het ministerie van Asiel en Migratie. Eerder vandaag schreef minister Van den Brink een Kamerbrief waarin hij sprak van een "onhoudbare" situatie in Ter Apel. Hij vroeg alle Nederlandse gemeenten "met spoed extra opvangplekken" te realiseren.

In Ter Apel is de situatie opnieuw nijpend. Vorige week moesten twintig asielzoekers noodgedwongen buiten slapen in het gras in de regen, omdat er te weinig opvangplekken waren.

Spreidingswet

Volgens de Groningse wethouder Jalt de Haan is de situatie nog steeds acuut en is de druk op het aanmeldcentrum in Ter Apel "onveranderd groot". "De gemeente Groningen staat voor een humane opvang van vluchtelingen en we willen niet dat mensen noodgedwongen buiten moeten slapen."

Groningen voldoet al aan de spreidingswet, die regelt dat gemeenten naar ratio asielzoekers opvangen, en vindt dat ook andere gemeenten hun verantwoordelijkheid moeten nemen. "Het is aan het Rijk om met een structurele oplossing te komen", zegt De Haan.

Minister Van den Brink is blij met de extra Groningse opvangplekken en hoopt dat andere gemeenten een voorbeeld nemen aan de gemeente. "Ze doen daar al veel", zegt hij in een reactie tegen persbureau ANP. Ook spreekt hij zijn waardering uit voor het gegeven dat Groningen plek maakt voor gezinnen. "Dat is een kwetsbare groep."

Drie weken

De opvang is in eerste instantie bedoeld voor drie weken. Wat er daarna gebeurt, is nog niet duidelijk. Volgens de woordvoerder van De Haan wordt de situatie opnieuw bekeken als er over drie weken nog altijd onvoldoende opvangplekken zijn in Ter Apel, of er geen alternatieven in andere gemeenten beschikbaar zijn.

Omwonenden en bedrijven in de directe omgeving zijn volgens de gemeente geïnformeerd over de komst van de gezinnen.

Aan de Europaweg werden tot voor kort al 150 asielzoekers opgevangen. Het merendeel van hen is inmiddels verhuisd naar een andere opvanglocatie. Momenteel verblijven nog veertig alleenstaande minderjarige asielzoekers aan de Europaweg.

Paus Leo XIV is met succes geopereerd aan een longknobbeltje, dat kwaadaardig bleek te zijn. Tijdens de operatie werd longadenocarcinoom vastgesteld, een veelvoorkomende vorm van longkanker. Het onderste deel van zijn rechterlong is verwijderd, meldt het Vaticaan.

De operatie duurde 90 minuten en verliep volgens het Vaticaan succesvol en zonder complicaties. "De Heilige Vader is vervolgens teruggekeerd naar zijn kamer", schrijft de persdienst. De paus werd vervolgens normaal wakker.

De 71-jarige paus Leo kwam eerder vandaag aan in het ziekenhuis in Rome voor de longoperatie. Zondag maakte hij bekend dat bij een medische controle een klein knobbeltje in zijn long was ontdekt.

Zo'n knobbeltje, ook een nodule genoemd, is in de meeste gevallen goedaardig. In zo'n 5 procent van de gevallen is het kwaadaardig, volgens de American Thoracic Society, een internationale organisatie op het gebied van longgeneeskunde.

Week in ziekenhuis

De verwachting is dat Leo een week in het ziekenhuis moet blijven. Hij is opgenomen in het Gemelli-ziekenhuis, waar pausen vaker worden behandeld. Al zijn audiënties tot en met 20 oktober zijn geannuleerd.

Het Europees Instituut voor Oncologie adviseert na een dergelijke ingreep drie weken niet te vliegen. Of de paus zijn geplande reis naar Uruguay, Argentinië en Peru van 6 tot 17 november kan maken, is afhankelijk van zijn herstel.

Niet zozeer de productie, maar vooral de distributie van producten is een kwetsbaar punt bij de voedselzekerheid in Nederland. Dat zeggen deskundigen over het cyberincident bij Albert Heijn, waardoor werkzaamheden werden stilgelegd en supermarkten gisteren met lege schappen kwamen te zitten.

Volgens Pieter Zwaan van onderzoeksinstituut Clingendael werken supermarkten en leveranciers zo efficiënt dat er bijna geen voorraden zijn waarop kan worden teruggevallen in het geval van incidenten of verstoringen. Zwaan onderzocht in opdracht van het ministerie van Landbouw samen met anderen de kwetsbaarheden van het huidige voedselsysteem.

"In een situatie zoals deze kunnen andere supermarkten soelaas bieden voor degenen die per se verse producten zoals bloemkool of broccoli willen", zegt Zwaan. Maar volgens hem is het niet ondenkbaar dat als de storing bij Albert Heijn langer had geduurd, ook bij andere supermarktketens als Jumbo of Lidl uiteindelijk tekorten waren ontstaan.

Acht dagen thuisvoorraad

Supermarkten en distributiecentra hebben samen een voorraad voor zo'n zes dagen, zegt Zwaan, waarbij er sprake is van een continue aanvoer van nieuwe producten. Hij ziet dat supermarkten bij de distributie van producten zwaar leunen op IT-systemen, om precies op tijd nieuwe voorraden te krijgen. Deze IT-systemen zelf zijn kwetsbaar voor storingen, zo laat het cyberincident bij Albert Heijn zien, maar ook door hun afhankelijkheid van de stroomvoorziening.

In het rapport dat de onderzoekers van Clingendael en de Erasmus Universiteit vorige maand publiceerden, kwamen ze tot de conclusie dat Nederlanders daarom niet voor drie, maar voor acht dagen een noodvoorraad eten moeten aanleggen.

Uit een van de scenario's die is onderzocht bleek dat in het geval van een ernstige weersgebeurtenis, zoals langdurige hevige regen, in combinatie met een grote stroom- en IT-storing het wel twee weken kan duren voordat de distributieketen weer volledig op stoom is.

Opslag in binnensteden

Ook schrijven de onderzoekers in het rapport dat supermarkten een noodvoorraad moeten aanhouden met daarin een minimale hoeveelheid producten voor huishoudens zodat die een voorraad voor acht dagen kunnen aanhouden. Nu hebben supermarkten nog helemaal niet zo'n buffer, zegt hij.

Bart de Steenhuijsen Piters van de Wageningen University & Research beaamt dit. "Supermarkten hebben geen voorraden, en al hun leveranties moeten van een centraal distributiecentrum komen", zegt de onderzoeker die is gespecialiseerd in voedselsystemen. "En dat heeft direct effect op wat er in de supermarkten ligt."

Omdat voedselzekerheid in het publieke belang is, moet de overheid nadenken over hoe deze kwetsbaarheid kan worden beperkt en welke rol voorraden daarbij spelen, zegt Zwaan. "Maar het is de vraag hoe dat moet gebeuren. Het is een politieke vraag bij wie de verantwoordelijkheid komt te liggen."

"Het is ook de vraag waar die voorraden moeten worden bewaard, zeker op plekken zoals binnensteden met ruimtegebrek", zegt Zwaan. Daarnaast is het een kostenvraagstuk, zegt hij. "Want wie moet dat betalen: de supermarkt of de overheid die wil dat ze extra voorraad hebben?"

De Steenhuijsen Piters legt uit dat supermarkten gericht zijn op efficiëntie, met als doel om de prijs voor consumenten laag en de winstmarges voor het bedrijf zo hoog mogelijk te houden. Dat is volgens hem ten koste gegaan van de weerbaarheid, de continuïteit en de leveringszekerheid.

Toch zijn voorraden in de huidige onzekere tijden misschien ook wel vanuit de winstmarges van supermarkten verstandig, zegt Zwaan. "Als je ziet hoeveel omzet de Albert Heijn nu misloopt, dan is het misschien vanuit bedrijfseconomisch perspectief slim om een iets grotere voorraad aan te houden."

Voedsel herverdelen

Bij een toekomstige, grote nationale schok zullen bepaalde groepen onevenredig hard worden geraakt, zegt De Steenhuijsen Piters. "Volgens de FAO (VN-landbouworganisatie, red.) zijn er nu 1,6 miljoen mensen in Nederland die voedselarm zijn en dus moeite hebben met hun voedselvoorziening en zeker toegang tot gezond voedsel."

Om deze groep te ondersteunen zal de overheid dan moeten overgaan op een protocol om voedsel te herdistribueren. Maar zo'n nationaal protocol is er nog niet. "En dat terwijl schokken in het voedselsysteem zoals klimaatverandering, internationale conflicten en hybride aanvallen alleen maar toenemen."

Wel wordt daar aan gewerkt. Deze zomer liet staatssecretaris Erkens, die Voedselzekerheid in zijn portefeuille heeft, in een Kamerbrief weten dat de overheid werkt aan plannen om de voedselzekerheid te vergroten.

"We weten dat ons voedselsysteem onzeker is, maar zijn daar niet voldoende op voorbereid", zegt De Steenhuijsen Piters. Hij erkent dat maatregelen ten koste kunnen gaan van de winstmarges, dus zal er over de hele breedte moeten worden geïnvesteerd in weerbaarheid. Volgens hem daalt het besef dat ze daarin samen moeten optrekken langzaam in. "We staan aan het begin van dat proces."

In de Duitse stad Neurenberg is een vliegtuig veilig geland nadat er vanuit de cockpit een kapingsmelding werd verstuurd. Hierop stuurde de Duitse luchtmacht twee straaljagers de lucht in. De kapingsmelding bleek uiteindelijk vals alarm te zijn.

"Vanuit de cockpit werd de code '7500' (kaping) doorgegeven, waarna de piloot niet meer via de radio bereikbaar was", schrijft de Duitse politie. "Om veiligheidsredenen werden vervolgens verschillende alarmen geactiveerd."

Het toestel van Corendon Airlines was vertrokken van het Griekse eiland Corfu en landde uiteindelijk in Neurenberg, de geplande bestemming van het vliegtuig. Daarbij werd het vliegtuig begeleid door twee Eurofighter-straaljagers.

Het vliegverkeer op de luchthaven werd tijdelijk stilgelegd.

Storing

Volgens Corendon Airlines veroorzaakte een storing in het radiocommunicatiesysteem de verkeerde melding. De luchtvaartmaatschappij verklaarde dat "er geen noodsituatie was en dat de passagiers, de bemanning of het vliegtuig op geen enkel moment in gevaar waren".

Het hoofd van de Britse veiligheidsdienst MI5 heeft in zijn jaarlijkse toespraak Rusland, Iran en kunstmatige intelligentie (AI) de belangrijkste bedreigers van de Britse nationale veiligheid genoemd.

Ook zei hij dat bedreigingen door buitenlandse tegenstanders in de afgelopen tien jaar zijn verviervoudigd. Daarbij gaat het ongeveer even vaak om vijandige acties van staten als van terroristische organisaties.

Rusland

MI5-chef Ken McCallum ziet Rusland als "agressor nummer 1". Dat land voert volgens hem een oorlog met niet-militaire middelen om te voorkomen dat de NAVO militair reageert.

Het Verenigd Koninkrijk heeft volgens hem sinds de grootschalige Russische invasie in Oekraïne in 2022 bijna duizend Russische spionnen uitgezet. Daarom proberen Russische diensten als de militaire inlichtingendienst GROe nu Britten te werven. "Dus zien we dat ze criminelen betalen om hun opdrachten uit te voeren of dat ze naïevelingen uitbuiten."

Als voorbeeld noemt McCallum de aanklacht tegen een man die een aanslag op een dronefabriek in de plaats Swindon zou hebben willen plegen. "Het is geen toeval dat Rusland in Europese landen verwarring probeert te zaaien in een tijd dat hun militaire winst in Oekraïne minimaal en verschrikkelijk kostbaar is."

Iran

Iran zou op dezelfde manier te werk gaan. Het afgelopen jaar zijn volgens McCallum vijftig mensen opgepakt voor activiteiten die met Iran in verband worden gebracht. In veel gevallen zou de joodse gemeenschap in het VK het doelwit zijn geweest.

McCallum zei niets over het vermoedelijk voorbereiden van een aanslag vorige maand op de Britse luchtmachtbasis Fairford, terwijl premier Burnham gisteren zei dat Iran daar "vrijwel zeker" achter zat.

Wel ging McCallum in op dreiging vanuit China. Dat land zou zich onder meer schuldig maken aan het intimideren van Chinese burgers die in het Verenigd Koninkrijk verblijven. Ook zou dat land dekmantelbedrijven inzetten om kennis over AI te vergaren.

Wapens met AI

MI5 ziet dat bedreigers van de Britse nationale veiligheid in toenemende mate gebruik maken van AI, onder meer bij de inzet van drones.

Wat McCallum nog meer zorgen baart is dat extremistische groepen AI gebruiken om biologische wapens te maken of nieuwe types biologische wapens te ontwikkelen. Voor zover hem bekend is dit nog niet gelukt,

Terrorisme

De terreurdreiging in het VK is afgelopen voorjaar verhoogd tot het niveau "ernstig". McCallum constateert dat islamitische terreurgroepen al-Qaida en Islamitische Staat nog steeds in staat zijn om terreuraanslagen te plegen of te laten plegen.

De verhoging van het dreigingsniveau eerder dit jaar is echter "voor een belangrijk deel" te wijten aan de dreiging die van extreemrechtse groepen uitgaat, zegt de veiligheidsdienst. Die groepen richten zich vooral op jongeren.

MI5 deed recent onderzoek naar een geradicaliseerde 13-jarige. "Dat onderzoek leverde informatie op waarmee een van onze internationale partners een dodelijke aanval op zijn grondgebied kon voorkomen."

"Ik sta hier om te demonstreren en om op te komen voor mijn rechten en die van mijn vrienden", zegt Adam Boucherca, tweedejaars rechtenstudent aan de universiteit Paris-Panthéon-Assas.

Al bijna een maand gaan in heel Frankrijk demonstranten de straat op. Ook vandaag zijn er weer massale protesten aan de gang.

Om 05.30 uur had Boucherca met vrienden afgesproken in de buurt van de Parijse universiteit om een blokkade op te werpen. Daar werden ze opgewacht door een groep extreemrechtse jongeren, bewapend met glazen flessen, vertelt hij, terwijl hij beelden ervan laat zien op zijn telefoon. "Toen we naar voren liepen, begonnen ze met de flessen te gooien. Ik werd geraakt op mijn elleboog, een vriend van mij raakte gewond."

Onvrede over stijgende lasten

Met een mars naar de ambtswoning van premier Lecornu zetten de demonstranten vandaag hun actie voort. Onderweg sluiten studenten en docenten van andere faculteiten zich aan.

Volgens Boucherca draait het protest allang niet meer alleen om problemen in het onderwijs. Dat blijkt ook uit de aanwezigheid van politici van de radicaal-linkse La France Insoumise (LFI) bij de blokkade van de universiteit.

"Alle peilingen laten zien dat Rassemblement National (RN) kans maakt om de presidentsverkiezingen volgend jaar te winnen", zegt Boucherca. Dat maakt hem bang, zegt hij. "Dit protest geeft hoop. Het laat zien dat Fransen zich daartegen mobiliseren."

Wat begon als een scholierenprotest en vervolgens steun kreeg van studenten, is inmiddels uitgegroeid tot een bredere volksbeweging. Veel Fransen zijn ontevreden over de hoge brandstofprijzen, stijgende woonlasten en het beleid van de regering in het algemeen.

Eisen voorgelegd

De Frans-Nederlandse Suzanne Nijdam is voorzitter van een van de grootste Franse studentenbonden. Samen met andere vakbonden heeft zij het ministerie van Onderwijs tien eisen voorgelegd, waaronder extra investeringen. Maar het ministerie is daar vooralsnog niet op ingegaan.

"Het kan niet zo zijn dat zoveel studenten opnieuw de straat op moeten gaan. Er moeten dingen veranderen, en het is aan het ministerie om daarvoor te zorgen." Ook de Zweedse klimaatactivist Greta Thunberg sloot zich vandaag aan bij een protest op een middelbare school in Saint-Denis, een voorstad van Parijs.

Een recent Ipsos-onderzoek laat zien hoe verdeeld Frankrijk is over de protesten van afgelopen weken: 54 procent van de ondervraagden steunt de demonstraties, 40 procent is ertegen. Hoe ouder de respondenten, hoe kleiner de steun.

Ook politiek Frankrijk is verdeeld over de protestbeweging. Zo zijn aanhangers van La France Insoumise (LFI) en de alliantie Socialistische Partij-Place Publique het meest enthousiast; aanhangers van Rassemblement National (RN) vinden juist dat er een einde moet komen aan de beweging en het geweld dat ermee gepaard gaat.

Uit de hand gelopen

Dat is ook terug te zien op straat. Bij universiteit Paris-Panthéon-Assas is onder meer LFI-parlementslid Rodrigo Arenas aanwezig. "Alle parlementsleden van LFI staan aan de kant van de studenten", zegt hij. "We zijn hier simpelweg om ervoor te zorgen dat alles goed verloopt en om toe te zien op het optreden van de politie."

Volgens Arenas is het de afgelopen tijd uit de hand gelopen met de manier waarop de politie bij de protesten heeft ingegrepen. Die zou volgens hem geregeld de grenzen van wat mag overschrijden. Er zijn inmiddels ruim 7000 mensen opgepakt, van wie de meest minderjarig zijn.

Op Place Vauban, drie kilometer verderop, kwam het tot harde confrontaties met de oproerpolitie:

Ook LFI-parlementslid Manon Aubry is bij de demonstratie bij de universiteit om de studenten te ondersteunen. "Dat leerlingen die meedoen met demonstraties voor het leven verminkt zijn zou niet mogen gebeuren in een democratisch land waar jongeren alleen voor hun rechten opkomen."

Ange Lacour, zelf student, steunt de eisen van de demonstranten, maar niet de manier waarop zij actievoeren. "Ik heb moeite met de blokkades die worden opgeworpen zonder dat altijd duidelijk is wat de demonstranten precies willen bereiken." Volgens hem komt dat doordat de protestbeweging geen duidelijke leider heeft.

Gele hesjes

Intussen denkt meer dan de helft van de Fransen dat de protesten nog een tijdje zullen voortduren. Dat is een tegenvaller voor de regering, die juist probeert de gemoederen te bedaren door met beloftes te komen, bijvoorbeeld door 3000 invaldocenten op te roepen.

Vakbonden hebben voor zaterdag grootschalig protest aangekondigd, waarbij de brede onvrede in Frankrijk centraal staat. Op sociale media circuleren oproepen van de gilets jaunes om zich bij de demonstraties aan te sluiten. De bekende gelehesjesbeweging legde in 2018 maandenlang grote delen van Frankrijk lam.

De Tweede Kamer vindt het te vroeg om het meldpunt Veilig Thuis de 70 miljoen euro te geven waar het bestuur vandaag in een alarmerende oproep om heeft gevraagd. Dat blijkt uit een rondgang van de NOS.

Eerst moet er eindelijk eens bekeken worden wat daar precies aan de hand is, klinkt het bij verschillende fracties. Het meldpunt zegt het vele werk niet meer aan te kunnen. VVD, D66, Pro en Groep Markuszower willen weten waar de problemen bij Veilig Thuis door zijn ontstaan en wat het kabinet gaat doen om orde op zaken te stellen.

Het landelijk netwerk Veilig Thuis is het eerste en voor veel mensen vaak het enige meldpunt voor huiselijk geweld, kindermishandeling en het voorkomen van genitale verminking en femicide. Het meldpunt geeft advies en doet onderzoek naar meldingen.

Maar de wachtlijsten groeien al jaren en hoe Veilig Thuis te werk gaat verschilt per regio. Hoe en hoe snel er op je melding wordt gereageerd, hangt af van waar je woont.

Bezinnen

De Kamer nam daarom een jaar geleden al met steun van alle fracties een motie aan die het kabinet oproept om zich te bezinnen op "de rol, positionering en capaciteit" van Veilig Thuis. Zeker omdat het kabinet zelf het maatschappelijk belang van de organisatie benadrukt.

"Tijd voor uitvoering van deze Kamermotie door het kabinet", zegt VVD-Kamerlid Becker nu. "Meer geld is niet de oplossing als we niet ook wezenlijk kijken naar hoe we dit hebben georganiseerd", vindt ook D66-Kamerlid Synhaeve."

Pro-Kamerlid Westerveld kijkt daar het vorige en het huidige kabinet op aan. "Dit is niet primair een kwestie van geld, maar van doen wat is beloofd."

Situatie erger geworden

In het jaar na het aannemen van de motie is de situatie erger geworden, blijkt uit de noodoproep van Veilig Thuis. Mensen moeten na een melding gemiddeld twee maanden wachten. In sommige gevallen gaat het om langer dan een half jaar, terwijl wettelijk gezien binnen vijf dagen actie moet worden ondernomen.

Het bestuur van Veilig Thuis spreekt zelf van het rondpompen van meldingen, mede door de wachtlijsten en tekorten in de jeugdzorg. De organisatie wil meer geld voor het aannemen van extra personeel.

"Als blijkt dat extra structurele capaciteit noodzakelijk is om de veiligheid te kunnen waarborgen, dan moeten we daar serieus naar kijken", zegt Kamerlid Moinat van Groep Markuszower. "Maar geld moet een oplossing financieren, niet het probleem alleen tijdelijk afdekken."

De stikstofbrief van het kabinet van tafel en niet overal meer een vergunning voor nodig hebben. Dat willen boerenorganisaties die zich hebben verenigd in de Landbouw Alliantie en in gesprek willen met minister Van Essen. Vanmiddag presenteerden ze hun plannen in het Haagse perscentrum Nieuwspoort. De kans dat de minister de plannen overneemt, lijkt minimaal.

Allereerst moet volgens de Landbouw Alliantie de stikstofbrief van minister Van Essen van afgelopen juni van tafel. Met die slogan trokken de boerenorganisaties deze zomer door het land om boeren te mobiliseren voor acties en ze bij te praten over wat hun boven het hoofd hangt. Met de voorstellen van vandaag hoopt de alliantie boeren perspectief te geven en de minister op andere gedachten te brengen.

Vergeleken met de stikstofplannen van minister Van Essen is er volgens de Alliantie maar weinig nodig om het stikstofprobleem op te lossen. Waar minister Van Essen begin van de zomer een stikstofbrief van dertig kantjes naar de Kamer stuurde, focust de alliantie vooral op de vastgelopen vergunningverlening. Die alliantie bestaat uit boerenactiegroep Agractie en belangenbehartigers van melk- en pluimveehouders (DDB, NMV en NVP).

Papieren probleem

Overheden kunnen nu heel beperkt vergunningen verlenen voor activiteiten waarbij stikstof vrijkomt. De oplossing van de Landbouw Alliantie is de regels zo aanpassen dat veel bedrijven helemaal geen vergunning meer nodig hebben. Ze bieden daarvoor twee smaken aan: alleen bedrijven binnen 250 meter van overbelaste stukken natuur hebben een stikstofvergunning nodig, ofwel die plicht geldt alleen nog voor heel grote uitstoters.

Binnen de huidige wetgeving is dit niet mogelijk, benadrukt Jan Venneman namens de Landbouw Alliantie. De regels moeten eerst worden aangepast. "Het is een papieren probleem dus er moet ook een papieren oplossing voor mogelijk zijn", zegt Sieta van Keimpema van de DDB daarover.

Bovendien wil de Landbouw Alliantie niet direct aan de slag met natuurherstel, in tegenstelling tot de minister. De boeren vinden dat er opnieuw moet worden beoordeeld hoe natuurgebieden eraan toe zijn en wat er nodig is voor herstel. Daarna moeten er nieuwe beheerplannen komen.

Verslechtering van de natuur

"Met dit voorstel ga je de vergunningverlening niet lostrekken", verwacht stikstofdeskundige Jan Willem Erisman van de Universiteit Leiden, die de bijeenkomst digitaal volgde. Hij verwacht dat de plannen van de alliantie leiden tot meer stikstofuitstoot. "Dat leidt tot verslechtering van de natuur, terwijl we juist de plicht hebben om die verslechtering tegen te gaan."

De belangrijkste punten uit de stikstofplannen van het kabinet

In de plannen die Van Essen begin van de zomer presenteerde staan onder meer strengere normen voor veehouders en zones rond natuurgebieden waar straks nog maar weinig stikstofuitstoot mag plaatsvinden. Die plannen pakken in de ogen van de Landbouw Alliantie desastreus uit voor de landbouw.

De minister voert wekelijks gesprekken met boerenorganisaties LTO en NAJK. De organisaties die de Landbouw Alliantie vormen zitten daar niet bij aan tafel. De boosheid daarover kwam ook tijdens de bijeenkomsten van afgelopen zomer aan bod.

Half uurtje

De minister heeft de organisaties van de Landbouw Alliantie twee weken geleden een uitnodiging gestuurd, zegt Jeroen van Maanen, woordvoerder van de alliantie. "Daar zijn we niet op ingegaan. We dachten: we gaan eerst ons plan presenteren en als er daarna vragen zijn bij de minister, dan kunnen we uitleg geven."

Bovendien had Van Essen volgens Van Maanen "maar een half uurtje" voor de boeren in zijn agenda gereserveerd. Veel te kort, aldus de woordvoerder. "Wat houdt een gesprek van een half uur in? Met tien man kun je net een bak koffie drinken en dan moet je alweer gaan."

Erik Luiten van Agractie zegt dat er inmiddels voor volgende week donderdag een gesprek gepland staat tussen de minister en de Landbouw Alliantie. "We hebben dan een kwartiertje langer ofzo", zegt Luiten.

Hardere acties

Dat er met de minister wordt gesproken, betekent overigens niet dat acties van de baan zijn. "De actiebereidheid bij boeren neemt toe, ook voor hardere acties", zegt Van Maanen.

Minister Van Essen heeft schriftelijk gereageerd op de voorstellen van de Landbouw Alliantie. Die komen hem niet helemaal nieuw voor en werden ook al naar voren gebracht tijdens gesprekken met Agractie, schrijft hij.

Die boerenorganisatie en de minister kijken "fundamenteel anders" naar wat nodig is om de vergunningverlening weer mogelijk te maken, aldus de bewindsman. Van Essen denkt niet dat de voorstellen van de Landbouw Alliantie een oplossing zijn, maar gaat graag met de boeren in gesprek. "Het maatregelenpakket zoals we voor de zomer hebben gepresenteerd is en blijft daarbij de basis; daarop werken we verder."

De Franse antiterrorisme-aanklager heeft het onderzoek overgenomen naar de 14-jarige scholier die gisteren schoot op een docent en de directeur van een middelbare school in Aubagne, bij Marseille. Dat meldt de Franse nieuwszender BFMTV.

Volgens de antiterrorisme-aanklager zijn er aanwijzingen dat de jongen inspiratie putte uit de True Crime Community waar hij banden mee lijkt te hebben. Deze online groep verheerlijkt extreem geweld, soms met geweldpleging tot gevolg.

Een jeugdvriend die de Franse krant Le Parisien sprak, zegt dat de verdachte geobsedeerd was door schietspel Call of Duty en in een sociaal isolement verkeerde.

Ook de vader en moeder van de jongen zijn meegenomen voor verhoor. De vader had tal van wapens liggen in de woning van het gezin, waarvan sommige illegaal waren. De moeder is volgens Le Parisien ondervraagd over de plannen van de jongen.

Gitaarkist

Hij nam volgens de autoriteiten gisteren een hagelgeweer mee naar school, verstopt in een gitaarkoffer. De schoolmedewerkers op wie hij schoot, raakten gewond, maar verkeren niet in levensgevaar.

Bronnen binnen het Franse Openbaar Ministerie hebben aan BFMTV gemeld dat de jongen spijt heeft betuigd. Hij zou gezegd hebben dat het ging om wraak op het schoolpersoneel, al kon hij niet uitleggen hoe hij tot zijn daden kwam. De toon van het schoolhoofd zou hem niet hebben aangestaan.

In Polen stoppen meerdere winkelketens met de verkoop van bepaalde halloweenaccessoires naar aanleiding van steekincidenten op scholen. Winkeliers noemen de verkoop vanwege de steekpartijen "ongepast".

Onder meer Biedronka, met zo'n 3900 vestigingen een van de grootste winkelketens van Polen, heeft aangekondigd nepmessen en griezelige kostuums te verwijderen. Ook kinderwinkelketen Smyk heeft gezegd onder meer geen plastic messen en hakmessen meer te verkopen.

"Vanwege zorgen over het welzijn van kinderen en jongeren hebben we gisteren besloten bepaalde halloweenproducten die ongewenste associaties kunnen oproepen uit het assortiment te halen", laat Biedronka weten.

Smyk verwijst in een verklaring indirect naar de recente steekincidenten. "Wij zijn van mening dat de aanwezigheid van dergelijke artikelen in de schappen van een winkel die zich richt op gezinnen onder de huidige omstandigheden ongepast is."

Derde steekincident

Afgelopen zaterdag was het derde steekincident in slechts een week tijd bij een onderwijsinstelling in Polen. Hierbij verwondde een 21-jarige vrouw drie mensen: twee 17-jarigen en iemand van 24. Eerder werden een 19-jarige en een 15-jarige gearresteerd voor twee verschillende steekpartijen waarbij meerdere mensen gewond raakten en op een basisschool ook een dode viel.

Ook gingen er online geruchten rond dat er binnenkort een "Bloederige Vrijdag" zou plaatsvinden. De Poolse minister van Binnenlandse Zaken zei dat er maandag ongeveer 20.000 politieagenten naar scholen waren gestuurd. Volgens premier Tusk heeft de massale inzet geholpen de situatie onder controle te krijgen.

Volgens de autoriteiten houden de aanvallen geen verband met een georganiseerde groep. In plaats daarvan stelt de regering dat de verheerlijking van geweld online schadelijk is voor jongeren. De Poolse regering probeert daarom versneld wetgeving in te stellen die het makkelijker moet maken om schadelijke online content te verwijderen.

Een man uit Nieuwegein staat terecht voor het plegen van fraude met nepagenten. Volgens het Openbaar Ministerie heeft de verdachte 38 keer geprobeerd om via nepagenten bij mensen thuis binnen te komen. Het gaat om één van de grootste oplichtingszaken met nepagenten, zegt het OM.

De 23-jarige man wordt ervan verdacht actief te zijn binnen een criminele organisatie waar hij mensen aanstuurde. De groep zou landelijk actief zijn geweest. De verdachte belde volgens het OM met slachtoffers en stuurde vervolgens hun adressen door in chatgroepen. Hij zou daarbij de namen "Altijdstroom555" en "kkoeksss" gebruiken op Snapchat.

De man gaf instructies aan de nepagenten binnen de groep. Zij kregen vervolgens van de verdachte te horen wat er in het huis aanwezig was en wat ze moesten meenemen. De verdachte gaf ook tips aan de nepagenten, zegt het OM. Zo zou de man opdracht hebben gegeven om "zogenaamd hang- en sluitwerk in woningen te controleren".

In 26 gevallen was het de groep gelukt om sieraden, contant geld en bankpassen mee te nemen. In de andere 12 gevallen bleef het bij een poging, zegt het OM.

'Als God in Frankrijk'

De man werd vorig jaar zomer aangehouden. Hij zou de fraude tussen september 2024 en juli 2025 hebben gepleegd. "In 29 zaken heeft de verdachte een actieve rol gehad, in 9 zaken is de rol passief van aard", zegt de officier van Justitie.

De verdachte ontkent een groot deel van de beschuldigingen, maar volgens het OM is er voldoende en overtuigend bewijs van zijn criminele activiteiten.

"Hij had een bijstandsuitkering, stond onder bewind, kreeg 40 euro weekgeld, maar kon leven als God in Frankrijk zonder dat hij daarvoor zich in het zweet hoefde te werken voor een baas", aldus de officier van justitie.

Behalve een celstraf eist het OM ook dat hij 100.000 euro schadevergoeding moet betalen aan slachtoffers. Meerdere verdachten uit de groep zijn al veroordeeld. De rechtbank in Leeuwarden doet op 30 november uitspraak.