Aggregator

Belarus en Polen hebben gevangenen geruild. Onder anderen een Russische architect werd vrijgelaten uit een Poolse gevangenis. De Belarussische autoriteiten lieten een Pools-Belarussische journalist en activist vertrekken. Deze Andrzej Poczobut won vorig jaar de Sacharov-prijs, de belangrijkste mensenrechtenprijs van de EU.

Volgens de Poolse premier Tusk hebben de twee buurlanden elk vijf gedetineerden vrijgelaten. Van niet alle tien is de naam bekendgemaakt. Het gaat in elk geval om Russen, Moldaviërs, Polen en Belarussen.

'Welkom thuis'

Op sociale media verwelkomt Tusk de vrijlating van journalist Andrzej Poczobut. "Welkom thuis in Polen, mijn vriend."

Poczobut werd in 2021 gearresteerd in Belarus tijdens de massaprotesten tegen president Loekasjenko. Deze protestgolf werd met harde hand neergeslagen door het regime.

Poczobut werd in 2023 veroordeeld tot acht jaar cel wegens opruiing en ondermijning van de regering. Polen eiste Poczobuts vrijlating en de journalist kreeg in 2025 de Sacharovprijs toegekend.

"Zal ik nog nog terug kunnen keren (naar Belarus)", vroeg de journalist kort na zijn vrijlating volgens de Poolse premier. "Alleen jij kan dat besluiten. Je bent nu een vrij man", zou Tusk daarop hebben geantwoord.

Nog honderden politieke gevangenen vast

President Loekasjenko heeft de afgelopen twee jaar honderden gevangen vrijgelaten, op verzoek van de Amerikaanse president Trump. De VS heeft in ruil daarvoor een aantal sancties tegen Belarus opgeheven. Volgens mensenrechtenorganisaties zitten nog ruim 800 politieke gevangen vast in het Oost-Europese land.

De vanuit Polen vrijgelaten Russische architect is Aleksandr Boetjagin. Hij was in december vorig jaar opgepakt in Polen.

Boetjagin zou worden uitgeleverd aan Oekraïne, dat hem beschuldigt van illegale opgravingen op het door Rusland bezette schiereiland de Krim. De Russische autoriteiten reageerden destijds woest op Boetjagins arrestatie.

Er is nog een Rus vrijgelaten: de vrouw van een Russische militair die dient in Transnistrië. Dat is een door Rusland bezet gebied in Moldavië. President Maia Sandu van Moldavië zegt dat er twee landgenoten zijn vrijgelaten. Dat waren twee mensen die door Rusland waren opgepakt op verdenking van spionage.

With all the battery technologies and modern low-current sleep modes in most microcontrollers, running a sensor and microcontroller combo off-grid and far away from any infrastructure is usually not too …read more

De trendwatchers zagen het gisteren meteen: prinses Amalia kwam naar Dokkum met een opvallend tasje. Het was een gouden clutch bag met parkietjes van Sarah's Bag, een Libanese ontwerper die ex-gevangenen en kansarme vrouwen een baan biedt.

"Ik zag het gisteren op Instagram en ik was trots en superblij dat er ook eens wat positief nieuws uit Libanon komt," vertelt Sarah Beydoun in haar Beiroetse boetiek. "We gaan hier door ongekend donkere tijden en dat ik twee Nederlandse prinsessen op zo'n belangrijke dag met mijn handtasjes zag gaf me hoop en kracht."

Want ook prinses Alexia droeg gisteren een van haar tasjes: een rood exemplaar met een pepertje als sluiting. "Peper is een symbool voor voorspoed, geluk en vruchtbaarheid. We gebruiken deze peper veel in onze collecties."

De tas van Amalia draagt de naam 'de onafscheidelijke' vanwege de twee vogeltjes. "Toen we jong waren hadden we thuis allemaal dit soort parkietjes. Love birds, noemden we ze. En die zijn onafscheidelijk. Daarom gebruik ik ze op mijn tassen."

Beydoun ziet dat veel ontheemden die nu binnen Libanon op de vlucht zijn, in alle haast nauwelijks iets meenemen. Hun parkietjes nemen ze wel mee. "Die willen ze echt niet achterlaten."

Van moeder naar dochter

Koningin Máxima werd eerder ook al eens gespot met een van haar handtassen, weet Beydoun. "De koningin heeft ze dus aan haar dochters gegeven. Toen ik dat zag, dacht ik meteen aan wat wij altijd hopen te bereiken. Het is als een juweeltje dat je van je moeder krijgt. Iets moois wat een moeder doorgeeft aan haar dochters. Precies ons idee!"

Beydouns eigen moeder komt uit Zuid-Libanon, al maanden een strijdtoneel in de oorlog. Haar tante weigert haar huis aan zee in het verre zuiden te verlaten terwijl er in de buurt dagelijks luchtaanvallen zijn. "Ze wil daar niet weg, het is haar huis; ze woont daar omringd door haar vogels en allerlei andere dieren. Ze vertikt het."

Dit is de vijfde oorlog die Beydoun meemaakt. "Zestig procent van mijn leven heb ik in oorlog geleefd." Ze groeide op in een burgeroorlog, en maakte als tiener en als jonge moeder met kleine kinderen ook al oorlogen mee. De twee recente oorlogen komen daar nog bij. "Het is onze realiteit, je moet je constant kunnen aanpassen maar tegelijk heeft het ons inmiddels volledig uitgeput."

Explosie haven Beiroet

Het is hier ramp op ramp, crisis na crisis, zegt ze. Van de explosie in de haven van Beiroet, waardoor haar atelier in puin kwam te liggen, tot de grootste economische crisis aller tijden waarbij het geld op Libanese bankrekeningen verdampte. "Toch vinden we tussendoor altijd weer een manier om op te krabbelen. Hoe extreem lastig dingen hier ook worden, ik voel dat ik in Beiroet tot bloei kom."

Ze piekert er dus niet over om Libanon te verlaten. "Deze ongekend moeilijke tijden zorgen ervoor dat je je volledig wil focussen op het tegenovergestelde: mooie dingen. Ik heb besloten dat ik hier voor altijd wil blijven, wat er ook gebeurt. Ik ben hier nodig, de vrouwen die voor me werken rekenen op me."

Want 250 gezinnen zijn afhankelijk van haar voor hun inkomen. "Het begon 25 jaar geleden en we hebben een maatschappelijke missie." Haar werk reflecteert de Libanese cultuur en geschiedenis, vol kalligrafie en minutieus handwerk.

De tassen vallen al langer in de smaak bij Hollywoodsterren en royals. Beyonce, Amal Clooney en koningin Rania van Jordanië hebben allemaal hun favoriet. Het maakt Beydoun zielsgelukkig om de wereld door haar werk een andere kant van Libanon te laten zien. "Dit is de kant die wij kennen, de kant die wij willen voor de toekomst van Libanon."

Ze noemt Libanon een land vol creativiteit, kunst, cultuur, geweldige ontwerpers, en handwerk. Soms resulteren zware tijden juist in nog weer extra creativiteit, zegt ze. "Het is heus niet altijd makkelijk om positief te blijven maar ik hou hoop en zie licht aan het einde van de tunnel."

Dat haar tassen wereldwijd gedragen worden, helpt daarbij. "Zolang ons werk wordt gedragen door geweldige vrouwen zoals de Nederlandse prinsessen dan voelt dat als een erkenning van onze inspanningen, zeker in deze moeilijke tijden."

In de duinen van Den Haag woedt een grote brand. De brandweer is met tientallen voertuigen aanwezig om het vuur te blussen. Er is een NL-Alert uitgestuurd met een oproep om het duingebied te verlaten.

De brand woedt ter hoogte van Duindorp tussen de strandopgangen van twee strandtenten. De duinen zijn droog door het recente gebrek aan neerslag, en daardoor kan het vuur zich snel verspreiden.

"In verband met het risico hebben we heel veel voertuigen laten komen", zegt een woordvoerder van de Veiligheidsregio. Er zijn meer dan vijftig voertuigen op de brand afgekomen. De harde wind maakt het moeilijk om het vuur te bestrijden.

Verversingskanaal

Er zijn ook specialistische teams opgeroepen, zoals een droneteam en een speciaal duinbrandbestrijdingsteam. Ook cirkelt een politiehelikopter boven het gebied, schrijft Omroep West.

De brandweer heeft volgens de regionale omroep moeite om water naar de brand te krijgen. "Er moet best een afstand overbrugd worden met het water", aldus de woordvoerder.

Malden

Ook in een natuurgebied bij Malden, in Gelderland, woedde vanavond een brand. Het gaat om een stuk bos ter grootte van zo'n 500 vierkante meter tussen Malden en Nijmegen.

Meerdere brandweerwagens waren ter plaatse om het vuur te bestrijden. Rond 21.00 uur was dat gelukt.

Droogte

De brandweer is al een paar dagen extra alert op natuurbranden, doordat het al een tijdje niet heeft geregend. Sinds vandaag is in bijna het hele land het hoogste waarschuwingsniveau van kracht voor het risico op natuurbranden.

Onder meer in Brabant braken de afgelopen al dagen meerdere branden uit in de natuur. Vrijdag ontstond vuur in het gebied tussen Middelbeers en Wintelre, vlakbij Eindhoven. De dagen daarna braken in datzelfde natuurgebied ook brandjes uit, schrijft Omroep Brabant.

Vanmorgen ging een stuk van de Oirschotse heide in vlammen op.

Marechaussee

De gebieden waar de branden uitbraken zijn van Defensie. Een woordvoerder van de Koninklijke Marechaussee noemt het "uitzonderlijk" dat er in korte tijd meerdere branden op dezelfde plek waren. Tot nu toe is geen bewijs gevonden van brandstichting, maar de woordvoerder kan dat ook niet uitsluiten.

Defensie gaat de komende dagen extra patrouilleren in het gebied. "Deze branden hebben onze aandacht. Daarom zetten we meerdere eenheden in."

De patiëntgegevens die begin deze maand werden gestolen bij softwareleverancier Chipsoft zijn vernietigd. Dat meldt het bedrijf in een verklaring. Chipsoft zegt niet of de hackers hier geld voor hebben gekregen.

Chipsoft levert systemen aan onder meer huisartsen. De hackers zeiden 100 GB aan gegevens van de softwareleverancier in handen te hebben.

"Onze cybersecurity-experts hebben bevestigd dat deze vernietiging op technisch juiste wijze heeft plaatsgevonden", schrijft het bedrijf. Het bedrijf wil niet zeggen hoe het zeker weet dat de gegevens zijn vernietigd, en dat de criminelen niet nog een kopie in handen hebben.

Het bedrijf maakte op 7 april bekend dat het slachtoffer was geworden van een ransomware-aanval. Daarbij maken criminelen bestanden ontoegankelijk door ze te versleutelen. "Het herstelproces verloopt voorspoedig, maar vraagt uiteraard om zorgvuldigheid en tijd. Daarvoor vragen wij nogmaals uw begrip", zegt het bedrijf vandaag in de verklaring.

Hackersgroep Embargo dreigde vorige week om de gegevens te publiceren. Bij een bericht op het darkweb, een verborgen gedeelte van het internet, plaatste de groep twee aftelklokken. Het dreigement werd later weer verwijderd, waarop Chipsoft aan de NOS bevestigde te onderhandelen met de hackersgroep.

Het Japanse kabinet wil de arbeidsregels in Japan flink versoepelen. Door overwerk te stimuleren, hoopt het kabinet groeiende personeelstekorten op te vangen en de productiviteit te verhogen.

"Het wordt gepresenteerd als werknemers meer vrijheid geven om te werken", zegt arbeidsdeskundige Rei Seiyama van de Universiteit Ibaraki. "Maar de meeste werknemers bepalen hun werkdruk niet zelf. Het risico is dat ze nóg langer moeten werken."

'Ze sliep nauwelijks'

Yukimi Takahashi steekt drie stokjes wierook aan. Voor haar staat een klein altaar met een foto van haar dochter Matsuri. Geknield slaat ze haar handen op elkaar in gebed. "We hebben haar in de woonkamer gezet", zegt ze. "Zo voelt het alsof ze nog bij ons is."

Matsuri Takahashi was 24 toen ze een eind aan haar leven maakte. Ze werkte bij het reclamebedrijf Dentsu en moest maandenlang van 09.00 uur 's ochtends tot 04.00 uur de volgende dag doorwerken. "Ze sliep nauwelijks", vertelt haar moeder.

Japan staat al tientallen jaren bekend om zijn lange werkdagen. In de jaren tachtig ontstond zelfs een woord voor sterfte door overwerk: karōshi.

In 2024 telde de overheid 159 sterfgevallen en zelfdodingen door overwerk. Het werkelijke aantal is vermoedelijk hoger omdat erkenning vastloopt in complexe juridische procedures en bedrijven geregeld tegenwerken, waardoor bewijs moeilijk te vinden is.

Ook Takahashis werkgever ontkende dat er sprake was van extreem overwerk. Pas tijdens de rechtszaak, na het verplicht vrijgeven van haar echte werkuren, werd het verband tussen haar zelfdoding en de extreme werktijden erkend. De rechter stelde het bedrijf verantwoordelijk voor haar dood.

"Er is vaak een groot verschil tussen geregistreerde en werkelijke uren", zegt hoogleraar Seiyama. "Daardoor is het moeilijk om overwerk juridisch te bewijzen."

De dood van Takahashi in 2015 leidde tot maatschappelijke verontwaardiging. De arbeidsinspectie ging actiever controleren en er kwamen limieten voor overwerk. Op papier heeft dat effect gehad: het aantal overuren is de afgelopen tien jaar gedaald.

Maar dat beeld is misleidend, zegt Seiyama. "De daling komt vooral door de toename van parttime werk. Voor voltijdswerknemers is de situatie nauwelijks verbeterd."

Formeel geldt een werkweek van 40 uur en een overwerklimiet van 45 uur per maand. In de praktijk zijn er ruime uitzonderingen: tot 100 uur overwerk in één maand, of gemiddeld 80 uur over meerdere maanden, oplopend tot 720 uur per jaar.

"Dat is de grens waarop het risico op karōshi toeneemt", zegt Seiyama.

Discretionaire arbeidssysteem

Toch wil de regering de regels weer versoepelen. Dat gebeurt via het 'discretionaire arbeidssysteem', waarbij loon wordt uitbetaald op basis van vooraf vastgestelde uren, niet op basis van werkelijk gewerkte tijd.

Dat werkt niet in het voordeel van werknemers, zegt Seiyama: "Zelfs het huidige systeem schiet al tekort." Ter illustratie: nog altijd werkt ruim één op de vijf Japanse mannen meer dan 49 uur per week, tegenover minder dan één op de tien in Nederland.

Daarnaast is er een kleinere, kwetsbare groep die extreme uren maakt. "Werknemers die meer dan 60 uur per week werken lopen een verhoogd gezondheidsrisico", zegt Seiyama. "Die groep kan onder de nieuwe regels verder groeien."

'Gooi onze levens niet weg'

In de EU hebben werknemers recht op minimaal 11 uur rust per dag. "In Japan ontbreken zulke garanties", aldus Seiyama.

Slechts zeven van de 100 bedrijven bieden structureel een vaste rustperiode tussen werkdagen. Welzijnsregels zijn vrijblijvend. "Soms is alleen een meldpunt voor gezondheidsklachten al genoeg."

Daarbij verandert ook de financiële prikkel voor werkgevers. In het huidige systeem kost elk extra uur werk meer geld. Bij discretionair werken blijft het salaris gelijk, ongeacht het aantal gewerkte uren, met uitzondering van nacht- en weekendwerk.

"Daardoor hebben bedrijven minder reden om lange werkdagen te beperken", zegt Seiyama. "En juist het bedrijfsleven dringt nu het sterkst aan op uitbreiding van dit systeem."

Met een vochtige doek maakt de moeder van Matsuri de grafsteen van haar dochter schoon. "Gooi onze levens niet weg alstublieft. Dat wil ik tegen de premier zeggen", zucht ze.

Takahashi stopt haar hand bij de plek waar haar dochters naam is gegraveerd, en gaat op het koude marmer zitten. Ze is bang dat de lessen van haar dochters dood worden vergeten. "Matsuri klaagde dat ze in haar laatste week maar tien uur had geslapen. Nu ze eindelijk kan slapen, wordt ze nooit meer wakker."

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

If you don’t already have your tickets to Hackaday Europe, pick them up now. The clock is ticking! Today, we’d like to announce our keynote speaker, the remainder of our …read more

AI-modellen van Google kunnen gebruikt gaan worden voor geheime militaire informatie van het Amerikaanse leger. Het bedrijf heeft daarvoor een deal gesloten met het Amerikaanse ministerie van Defensie, bevestigt Google aan de NOS.

Het gaat om het Google-programma Gemini. Dat is een taalmodel dat bijvoorbeeld tekst en foto's kan genereren. Met de deal die nu gesloten is, kan die tool worden gebruikt in de geheime militaire omgeving van het Pentagon. Daar worden onder meer missies gepland en wapens bestuurd.

Het nieuws komt een dag nadat de Britse krant Financial Times had gemeld dat honderden medewerkers van Googles moederbedrijf Alphabet een kritische brief hadden geschreven aan CEO Sundar Pichai. Ze vroegen daarin om AI-systemen van Google niet te gebruiken voor geheime militaire werkzaamheden.

De Google-medewerkers schreven dat ze de verantwoordelijkheid hebben om "het meest onethische en gevaarlijke gebruik" van AI te benadrukken en te voorkomen. "We willen dat AI de mensheid ten goede komt, niet dat het wordt gebruikt op onmenselijke of extreem schadelijke manieren."

Ze wezen onder meer op het gebruik van AI-programma's voor "dodelijke autonome wapens en massasurveillance". De enige manier om die schadelijke inzet van AI te voorkomen is door te weigeren om met geheime militaire informatie te werken, schrijven de medewerkers.

De brief is volgens de Financial Times ondertekend door meer dan 560 medewerkers van Alphabet. Het bedrijf had eind 2025 zo'n 190.000 medewerkers.

Nu krijgt het Pentagon dus toch toegang tot de Google-modellen voor gevoelig werk. Een woordvoerder spreekt van een verantwoorde aanpak ter ondersteuning van de nationale veiligheid. Het bedrijf blijft zich naar eigen zeggen ervoor inzetten dat AI niet gebruikt mag worden voor "binnenlandse massasurveillance of autonome wapens zonder passend menselijk toezicht."

Anthropic

Andere AI-bedrijven, zoals OpenAI en Anthropic, sloten al eerder deals met het Pentagon voor gebruik van hun AI-modellen voor geheime militaire informatie. Bij de deal met Anthropic ontstond onenigheid tussen het bedrijf en de Amerikaanse overheid.

Defensieminister Hegseth wilde onbeperkte toegang tot de AI-systemen van Anthropic, terwijl het bedrijf probeerde te voorkomen dat zijn technologie zou worden gebruikt voor volledig autonome wapens en massasurveillance zonder menselijk toezicht.

President Trump gaf de Amerikaanse overheid daarom de opdracht om alle samenwerkingen met Anthropic stop te zetten. Eind vorige maand besloot de rechter dat de overheid de banden voorlopig niet mag verbreken. Een definitieve uitspraak van een federale rechter moet nog volgen.

Volgens de FT protesteerden duizenden Google-medewerkers in 2018 ook tegen zakendoen met het ministerie van Defensie. Toen beloofde Google niet meer te werken aan AI-programma's voor wapens en surveillance.

In Duitsland is de ultieme reddingsactie aan de gang voor bultrug Timmy. Het dier zit al weken vast voor de Duitse Oostzeekust. Sinds begin maart is het land in de ban van de bultrug, die keer op keer strandt, dan weer schijnbaar wordt gered, en zich dan weer vast zwemt.

Wetenschappers hadden het dier al opgegeven, en nog steeds zijn ze ervan overtuigd dat de walvis kansloos is. Het feit dat hij meermalen is gestrand, wijst erop dat hij ernstig ziek is. Volgens hen moet hij alleen palliatieve zorg krijgen.

Toch gaf de minister van Milieu van de deelstaat particulieren toestemming nog een reddingspoging te doen.

Riskante operatie

In een soort drijvend aquarium moet Timmy naar de Noordzee worden gebracht. Met touwen en een tuig lukte het reddingswerkers vanochtend om het dier te verplaatsen naar de stalen bak met water, van zo'n 50 bij 13 meter groot.

Beelden van de reddingsactie:

Dat alleen al was een riskante operatie. Timmy weegt twaalf ton en kan gewond raken als hij wordt versleept of opgetild; alleen al omdat zijn organen dat niet aan kunnen. Maar volgens Duitse media zwom Timmy het laatste stukje zelf, tot grote vreugde bij de reddingswerkers. Ook maakte het dier een geluidje.

De boot waar Timmy nu in zit moet de bultrug terugbrengen naar het open water van de Noordzee. Het is nog wachten op de sleepboot die hem daarheen zal trekken. Het gaat om een reis van meer dan 400 kilometer, om Denemarken heen. Hoelang die reis zal duren is nog niet duidelijk.

Een vloggende walvisfluisteraar, talloze livestreams, en Timmy-tattoos. Duitsland is in de ban van de walvis, schrijft correspondent Chiem Balduk in dit artikel:

Het transport per boot zal zwaar zijn voor het dier, zegt marinebioloog Fabian Ritter tegen de Duitse omroep ZDF. Het schip maakt veel lawaai, waar walvissen slecht tegen kunnen. Ook kan het dier in shock verkeren door alle plotselinge bewegingen.

Zelfs als de bultrug het redt tot de Noordzee, dan is het nog de vraag of hij zich kan redden. Het dier moet daarna doorzwemmen naar de Atlantische Oceaan, waar bultruggen normaal gesproken leven.

Nederland heeft in 2012 veel geleerd van een aangespoelde bultrugwalvis die de naam Johanna kreeg. Een bioloog en een walviskenner vinden dat Duitsland daar ook lering uit kan trekken. Bekijk hier het verhaal van Nieuwsuur:

De Duitse politie heeft vanochtend met 1200 man invallen gedaan bij leden van Hells Angels. Op tientallen adressen in de deelstaat Noordrijn-Westfalen viel de politie vanaf 04.00 uur adressen binnen. In totaal is er voor 2,5 miljoen euro aan bezittingen in beslag genomen. Ook zijn er vuurwapens aangetroffen en waren er volgens de politie aanwijzingen voor professionele drugsteelt.

De voorzitter van Hells Angels Leverkusen is gearresteerd en die lokale tak van de motorclub is vanaf nu verboden. Naar tientallen andere leden loopt een onderzoek. De leden worden verdacht van deelname aan een criminele organisatie. Er zou veel geweld gepleegd worden, bijvoorbeeld tussen rivaliserende groepen. Ook zou er sprake zijn van drugs- en wapenhandel en afpersing.

Schietpartijen in Keulen

De afgelopen maanden waren er meerdere schietpartijen tussen rivaliserende motorclubs in de omgeving van Keulen. Dat zou de aanleiding zijn geweest voor de invallen.

"Iedereen die zijn geld verdient met wapens, drugs, geweld en intimidatie moet verwachten dat de politie 's ochtends in zijn slaapkamer staat", zei de deelstaatminister van Binnenlandse Zaken. "Niet als gasten, maar met een huiszoekingsbevel."

In 2019 werden de Hells Angels in heel Nederland verboden. Ook andere motorclubs, zoals Satudarah en Hardliners MC zijn verboden. Als gevolg van het verbod op de kleinere clubs zijn er steeds meer kleinere motorclubs in Nederland. De politie schreef vorig jaar dat er al meer dan tachtig kleine motorclubs bij zijn gekomen, die radicaler zijn dan hun voorgangers.

In Duitsland geldt er geen landelijk verbod voor de motorclubs. Wel zijn verschillende lokale afdelingen verboden.

De woning in Breda waar gisteravond een auto naar binnen reed, is al eens eerder geraakt bij een vergelijkbaar ongeluk. Ook toen richtte een auto een ravage aan. Volgens de bewoners is het kruispunt waaraan het huis ligt te gevaarlijk.

Het gaat om de kruising van de Haagweg en de Tuinzigtlaan. Auto's die vanuit de stad komen, rijden een relatief lang stuk over een rechte weg, zegt bewoonster Olga tegen Omroep Brabant. "Ze geven dan flink gas en rijden ongelooflijk hard."

Aan het einde van de weg is er een bocht. "Die missen ze, en dan schieten ze rechtdoor", zegt ze.

Eén grote ravage

Gisteravond laat knalde een 23-jarige automobilist tegen de woning van Olga en Aat. Rond 23.15 uur hoorden ze een harde klap. "We kregen een hartverzakking. En toen we beneden kwamen, zagen we een auto in ons huis met twee schreeuwende mannen ernaast", vertelt ze. "Eén muur was helemaal ingestort. Het was één grote ravage."

Brandweerlieden waren tot diep in de nacht bezig om de rest van het huis te stutten. Bij de botsing had de auto de meterkast geraakt, waardoor Olga en Aad nog altijd zonder stroom zitten. "Dit gaat je niet in de koude kleren zitten."

De automobilist was mogelijk onder invloed van cannabis en kreeg een boete en een rijverbod van 24 uur.

Tuinmuur van de buurman

Het is niet de eerste keer dat Olga en Aad een auto in de woonkamer kregen. Zeven jaar geleden gebeurde het ook al. "Toen was het ook een grote puinhoop, verschrikkelijk."

In het huis van de buren reed ook al eens een auto naar binnen, bij de overbuurman is de tuinmuur twee keer geramd. En drie weken geleden reed een auto een lantaarnpaal aan de overkant van de straat omver.

Maat is vol

Het is voor de buurt nu genoeg: ze gaan een petitie aanbieden bij de burgemeester om te laten zien dat de situatie niet zo kan blijven. "Als de kleinkinderen komen, durf ik ze niet beneden te laten slapen", zegt Olga. Ze hoopt dat de gemeente snelheidsbeperkingen gaat invoeren.

Een woordvoerder van de gemeente Breda zegt op de hoogte te zijn van het incident van gisteravond. "We vinden dit ontzettend vervelend voor de bewoners van de woning", zegt ze. De gemeente gaat de verkeerssituatie bij het kruispunt onderzoeken.

De komende dagen zien er ronduit zonnig uit. Waar we vandaag nog startten met wat bewolking, was het de rest van de dag in het hele land zonnig. En wolken komen de komende dagen ook niet terug. Daarbij lopen de temperaturen ook nog wat verder op.

Vanmiddag was het 14 graden in de kop van Noord-Holland, tot 19 in het zuidoosten van het land. Gebruikelijk voor de tijd van het jaar is 16 of 17 graden. Er stond wel een matige tot vrij krachtige noordoostenwind en die maakte het voor het gevoel misschien wat minder zacht.

Wind blijft ook morgen en donderdag een flinke rol spelen. Donderdag is de wind wat meer oostelijk. Hij neemt dan een fractie af, maar blijft goed voelbaar. Tegelijkertijd is en blijft het ronduit zonnig en wordt het nog wat warmer. Donderdag is het 19 graden in het noordwesten tot 22 in het zuidoosten van het land.

Vrijdag wordt de warmste dag van de week. Ook dan is het zonnig, de wind is matig en het wordt in het zuidoosten en zuiden wel 25 graden. Ook in het noorden komt het kwik ruim boven de 20 graden uit.

De wind is zuidoostelijk geworden en waait daarmee vrijwel nergens meer over grote en koude wateroppervlaktes. In het weekeind lijkt het weer wat minder warm te worden en neemt de kans op een enkele bui ook wat toe.

Koningsdag is gisteren in de grote steden rustiger verlopen dan vorig jaar. Utrecht, Amsterdam, Den Haag en Rotterdam zeggen dat het een drukke dag was, maar dat er geen grote incidenten waren. De NS klaagt wel; in veel treinen hebben mensen er een bende van gemaakt.

Een woordvoerder van de gemeente Utrecht noemt de sfeer in de stad "heel goed". Wel moesten vanwege de drukte op Koningsnacht en Koningsdag pleinen worden afgesloten voor nieuw publiek.

De gemeente Amsterdam zegt dat Koningsdag rustiger is verlopen dan vorig jaar, ook op het water, hoewel exacte cijfers nog ontbreken. Er werd strenger gecontroleerd op alcoholverkoop op straat en er waren striktere regels voor boten in de grachten. Per boot mochten er maximaal twaalf opvarenden en een schipper aan boord zijn.

Den Haag en Rotterdam melden ook geen grote incidenten. In Breda was het druk, onder meer vanwege muziekfestival 538 Koningsdag, maar ook daar was de sfeer volgens een woordvoerder goed.

In andere steden waren wel wat incidenten. Zo werden in Middelburg gisteravond twee minderjarige jongens aangehouden met vuurwapens. Dat was vlak bij een plek waar optredens waren.

In Leiden ontstond 's avonds lichte paniek, omdat er iemand in de gracht zou zijn gevallen. De brandweer zette meerdere duikteams in en tientallen omstanders keken aan de kade mee. Er werd niemand gevonden; volgens de politie ging het om een terrasstoel die in het water was gevallen.

IJs en karbonades

In Dokkum vierde koning Willem-Alexander gisteren zijn verjaardag. Na zijn bezoek waren er verschillende optredens. Omrop Fryslân schrijft dat het vanochtend een grote chaos was. "Overal ligt glas, blikken en zelfs de botjes van karbonades liggen hier over de vloer", zegt de schoonmaakcoördinator van de gemeente.

Ook de ijsbaan, waar de koninklijke familie gisteren een paar rondjes op schaatste, moet binnen twee dagen worden opgeruimd. Daarvoor wordt water uit de grachten op de ijsbaan gepompt, zodat die smelt.

Zo vierde de koninklijke familie Koningsdag in Dokkum:

De NS is vandaag ook druk met schoonmaken en opruimen. Volgens de vervoerder was het in sommige treinen zo vies geworden, dat zeven treinstellen uit de dienstregeling gehaald moesten worden.

Naast achtergelaten blikjes en flesjes kwam het schoonmaakbedrijf van de NS ook veel braaksel tegen. Reizigers kunnen ook de komende dagen nog last hebben van vieze treinen.

Door het hele land sloegen mensen ook dit jaar hun slag op vrijmarkten. Daarvoor werd opnieuw vaker de digitale portemonnee getrokken. Ruim 750.000 keer werd afgerekend met Tikkie, de betaalapp van ABN Amro. Dat is 9 procent meer dan een jaar geleden op Koningsdag.

Op het drukste moment werden er 45 betalingen per seconde gedaan. Volgens Tikkie hadden de meeste betaalverzoeken namen als 'koningsdag', 'eten' en 'wc'.

Er komen steeds meer digitale medische tools op de markt, maar de regelgeving en het toezicht op dit gebied schieten ernstig tekort. Daarvoor waarschuwen medisch deskundigen.

"Patiënten vertrouwen op de adviezen van die tools op kwetsbare momenten, dan moet je zeker weten dat ze veilig, betrouwbaar en goedgekeurd zijn", zegt internist-intensivist Michel van Genderen. Hij werkt in het Erasmus Medisch Centrum en is medeoprichter van AI-ethieklab REAiHL, waarmee hij allerlei overheden en organisaties adviseert.

Werkdruk verlichten

Softwareontwikkelaars ontwikkelen allerlei digitale medische hulpmiddelen. Denk aan online vragenlijsten, chatbots of spraakherkenningstools die een verslag maken van een gesprek tussen arts en patiënt.

Mede omdat ze de werkdruk op zorgverleners verlichten, worden deze ontwikkelingen aangemoedigd door de zorgsector, verzekeraars en de overheid. Maar er zijn ook zorgen. Zo bleek vandaag uit berichtgeving van de NOS dat de veelgebruikte tool moetiknaardedokter.nl jarenlang niet over de juiste papieren beschikte en claimde samen te werken met partijen die die samenwerking zelf tegenspreken.

"We zien dat digitale zorgtools zich sneller ontwikkelen dan de spelregels", zegt Van Genderen. "Dat wordt risicovol wanneer ze medisch advies geven zonder transparante onderbouwing." Dat gevaar dreigt bijvoorbeeld wanneer een patiënt de tool verkeerd invult of een klacht bij zichzelf over het hoofd ziet. In dat geval kan een verkeerd advies worden gegeven.

Onafhankelijke autoriteit

De Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) roept naar aanleiding van het bericht over moetiknaardedokter.nl op om een onafhankelijke autoriteit op te richten die medische tools voor huisartsen vooraf controleert.

De LHV vindt dat artsen erop moeten kunnen vertrouwen dat leveranciers zich aan de regels houden en dat de middelen veilig te gebruiken zijn. Uit gesprekken door de NOS met tientallen huisartsen blijkt dat veel van hen deze tools gebruiken "omdat veel andere huisartsen dat ook doen".

Niels Chavannes, huisarts en hoogleraar huisartsgeneeskunde aan de Universiteit Leiden, vindt ook dat hulpmiddelen moeten worden gecontroleerd. Hij staat niet te springen om daarvoor een nieuwe instantie in het leven te roepen, maar benadrukt wel dat huisartsen zelf te druk zijn om die controle uit te voeren. "De huisarts denkt: als die tool verkrijgbaar is in Nederland, dan klopt het ook."

Het Nederlandse Huisartsen Genootschap (NHG) probeert huisartsen meer bewust te maken van dit soort tools, maar wijst er tegelijk op dat het genootschap er niet bij betrokken is. "Veel softwareontwikkelaars zeggen dat ze samenwerken of informatie baseren op het NHG om hun tool geloofwaardig neer te zetten en betrouwbaar over te komen met onze goede naam."

Verder vindt het NHG het bezwaarlijk dat huisartsen soms met informatie werken van partijen die een winstoogmerk hebben.

Volgens internist-intensivist Van Genderen schuilt een van de gevaren in spraakherkenningssoftware, die steeds vaker wordt gebruikt. "Sommige tools kunnen accenten herkennen. En als daar vaak bepaalde klachten bij voorkomen, kunnen in een gesprek met een andere patiënt met hetzelfde accent die klachten worden overgenomen. Het systeem kan gaan hallucineren. Zelf dingen gaan verzinnen die niet gezegd zijn."

Chavannes zegt dat de risico's meevallen bij 'gewone' adviezen en informatie. "Maar als je klinische besluiten neemt of bepaalde dingen vertelt die niet overeenkomen met wat een huisarts zou zeggen, kan het zijn dat je verkeerd wordt voorgelicht. En dat is potentieel gevaarlijk."

Van Genderen is het daarmee eens. "Een algoritme kan een vragenlijst afwerken, maar geen patiënt echt beoordelen. Wat ontbreekt is de menselijke maat, doorvragen, klinisch redeneren en lichaamstaal. En dat is cruciaal voor veilige zorg."

Tuchtrechter voor de Gezondheidszorg Mirjam Sombroek-van Doorm zegt dat online hulpmiddelen niet per se gevaarlijk zijn, als ze maar waterdicht zijn. "De tool moet mensen die extreem bang zijn afvangen en de ergste gevallen ertussenuit filteren, maar zo iemand zal een hogere pijnscore invullen dan iemand die flink wil zijn en vervolgens wordt geadviseerd paracetamol te slikken. Dat klopt niet."

Regelgeving

Het is lastig te controleren of tools met de juiste data zijn getest, zegt Van Genderen. Hij doet er met zijn lab een jaar over om advies uit te brengen aan overheden en instanties. "In de tussentijd zijn tools al doorontwikkeld en aangekocht door ziekenhuizen of huisartsen."

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) zou volgens hem vaker controles moeten uitvoeren, maar zonder duidelijke regelgeving is dat lastig. Bovendien worden er te veel tools gebouwd om bij te houden. Er zijn vier bedrijven die namens de IGJ controles uitvoeren, meestal alleen op softwareniveau.

Dat huisartsen meer met digitale hulpmiddelen gaan werken is onvermijdelijk, zegt Chavannes. "Maar stel verwachtingen bij. Gebruik het voor het maken van verwijsbrieven of administratie. Als je in de praktijk de zorg met 10 procent kunt ontlasten, is dat al winst, maar gebruik het niet voor het stellen van diagnoses of advies."

De site moetiknaardedokter.nl zegt na de zomer van 2027 de juiste papieren te hebben. Tot die tijd mag de software worden gebruikt, zegt de IGJ. De inspectie benadrukt dat er tot nu toe geen meldingen zijn geweest over gevaarlijke situaties.

The problem with tube based audio is that it has so often been hijacked by people for whom the bragging rights of having a tube amplifier outweigh the benefits, or …read more

Een opvallend liefdesverhaal vanuit Limburg: een mannetjesoehoe heeft daar twee vrouwtjes bevrucht. Dat is bijzonder, want deze uilensoort blijft voor zover bekend normaal gesproken trouw aan één geliefde.

De soort broedt sinds 1997 in de ENCI-groeve op de Sint-Pietersberg bij Maastricht. Er leven nu twee vrouwtjes en een mannetje in de groeve. Al tien jaar wordt de uilensoort nauw in de gaten gehouden door oehoe-deskundige Marjon Savelsberg, Via geluiden kan zij de afzonderlijke uilen herkennen, en zo leren hoe het met ze gaat en wat voor sociale interacties ze hebben.

De individuen herkent ze aan ieders unieke territoriale roep. Ook de oehoe-man in kwestie is op die manier te herkennen. Die roep hoorde Savelsberg eerst bij het eigen vrouwtje van de oehoe, en later zo'n achthonderd meter verderop bij de buurvrouw.

"Om 23.00 uur hoorde ik hem nog parend bij het ene vrouwtje een uur later zat hij parend bij het andere vrouwtje", zegt Savelsberg tegen L1 Nieuws:

"In eerste instantie dacht ik: 'Dommerik!'", zegt Savelsberg lachend. Het mannetje heeft twee nesten en moet nu bij allebei voor eten zorgen. De moeders kunnen dat de eerste weken niet doen, omdat ze dan vooral bezig zijn om hun kroost warm te houden.

De partner is dus echt verantwoordelijk voor voedsel. "Hij moet prooien gaan vangen. Het is de vraag of dat blijft lukken als de kuikens groter worden. Ik sluit niet uit dat we jongen gaan verliezen."

Uit de eerste paarsessie zijn in ieder geval drie jonkies gekomen. Hoeveel eieren het tweede vrouwtje heeft uitgebroed, is nog niet te zeggen. Het gebied rondom het nestje is te begroeid om dat te zien.

Bij andere uilensoorten, bijvoorbeeld de steenuil, is bigamie wel eerder vastgelegd. Dat liep toen niet goed af, zegt Savelsberg. "De natuur is prachtig, maar soms ook keihard."

In Noord-Ierland is een 66-jarige man opgepakt op verdenking van betrokkenheid bij de aanslag die zondag werd gepleegd met een autobom. De politie meldt dat de man vanochtend op basis van de terrorismewet werd gearresteerd in de omgeving van Dunmurry. Dat is de voorstad van Belfast waar de autobom ontplofte voor een politiebureau.

Bij de aanval, opgeëist door de terroristische organisatie New IRA, vielen geen doden of gewonden. Het doel was volgens New IRA om agenten te doden. De groepering dreigt in een verklaring dat woningen van agenten het volgende doelwit zijn, schrijft de krant The Irish Times.

Doorzoekingen

Het is nog onduidelijk welke rol de 66-jarige arrestant zou hebben gespeeld bij de aanslag. De terreurverdachte is naar een speciaal cellencomplex gebracht voor verhoor. "Een aantal doorzoekingen is gaande in zowel Oost- als West-Belfast", zegt de politie in een verklaring.

In de nasleep van de aanslag zijn extra politiecontroles aangekondigd. Agenten gaan vaker patrouilleren en er worden nieuwe controlepunten ingesteld.

New IRA streeft met geweld onafhankelijkheid van het Verenigd Koninkrijk na. De afgelopen jaren heeft de groepering meerdere aanslagpogingen uitgevoerd, waarbij behalve agenten ook journalisten doelwit zijn geweest. New IRA is onder meer door de VS op de lijst van terroristische organisaties gezet.

18 jaar was de Iraanse zanger Amirhoessein Hatami, toen hij op 12 april werd geëxecuteerd. Jeugdkampioen worstelen Saleh Mohammadi was een jaar ouder, hij werd in maart opgehangen. En in Iran zijn meer jongeren ter dood gebracht. De zorg over degenen die nog vastzitten en moeten vrezen voor executie is groot.

Iran is al jarenlang een van de landen waar de meeste mensen worden terechtgesteld. Uit rapporten van mensenrechtenorganisaties blijkt dat dat vorig jaar meer dan 1600 keer gebeurde. De verwachting is dat het dit jaar zal toenemen, mede gezien de arrestatiegolf na de bloedig neergeslagen demonstraties van begin januari.

Na die betogingen werden duizenden demonstranten opgepakt. Op straat, maar zelfs tot in ziekenhuizen toe werden gewonden gearresteerd. Inmiddels komen steeds vaker berichten naar buiten dat betogers ter dood zijn veroordeeld of dat de executie al heeft plaatsgevonden. De namen van tien veelal jonge mannen die ter dood zijn gebracht, zijn bekend.

De arrestaties en veroordelingen gaan onverminderd door. Bijvoorbeeld van mensen die tijdens de oorlog met Israël en de Verenigde Staten via internet informatie naar buiten hebben gebracht. Ze worden beschuldigd van spionage voor de vijand of verzet tegen God.

Amnesty International spreekt schande over de praktijken. "De mensenrechten worden op grote schaal geschonden", zegt Elke Kuijper van de mensenrechtenorganisatie. "De doodstraf wordt in Iran gebruikt als politiek middel om mensen te onderdrukken."

In schijnprocessen hoorden verschillende jongeren de doodstraf tegen zich uitspreken, zegt Kuijper. "Vaak worden mensen gemarteld en tot bekentenissen gedwongen. Rechtszaken duren kort en de veroordeelden hebben geen advocaat."

Gemarteld en geïntimideerd

Volgens de Iraans-Nederlandse Akram (achternaam bekend bij de redactie) zijn er lijsten met duizenden mensen die gevaar lopen. Het zijn arbeiders, studenten en jongeren tussen de 12 en 25 jaar oud. De wereld moet hen steunen en proberen te voorkomen dat ze worden geëxecuteerd, zegt Akram.

Zelf kan ze zich voorstellen wat de jonge gevangenen meemaken. In de jaren 80 was zij politiek actief tegen het regime en werd ze meerdere keren gearresteerd. "We streden voor gelijkheid, vrijheid en een maatschappij zonder armoede."

Nadat een vriend haar naam had genoemd toen hij werd gemarteld, werd ze opgepakt. Acht jaar lang zat ze vast, waarvan anderhalf jaar in eenzame opsluiting en twee jaar in een veel te kleine kelderruimte met dertig medegevangenen.

Akram vertelt over haar ervaringen:

Toen ze na haar vrijlating een kind kreeg, besloot ze te vluchten. In de gevangenis zaten ook kleine kinderen met hun ouders opgesloten. Dat wilde zij haar kind besparen. Ze kwam terecht in Nederland, waar ze haar strijd voor mensenrechten voortzette.

De oorlog heeft het Iraanse volk verder verzwakt, zegt Akram. De ook door de VS gewenste regime change is niet dichterbij gekomen. Het regime vecht voor zijn voortbestaan en treedt harder op dan ooit. Op elke vorm van verzet staat de doodstraf. De internetblokkade maakt de situatie nog lastiger, zegt Elke Kuijper van Amnesty. Daardoor kan het regime ongezien doen wat het wil.

Op sociale media worden foto's gedeeld van de jonge slachtoffers. De training van worstelaar Saleh Mohammedi. Een lied van Amirhoessein Hamati. Familieleden plaatsen foto's van hun opgesloten geliefden die mogelijk hetzelfde lot wacht. Landen zouden druk moeten zetten op de Iraanse machthebbers om meer executies te voorkomen, zeggen mensenrechtenorganisaties.

Ook Akram vraagt om politieke druk om de gevangenen te redden. Ze houdt vast aan haar droom. "Ik droom dat alle jongeren worden vrijgelaten, dat de onderdrukking, de martelingen en de executies stoppen. Ik droom van een vrij land, al vijftig jaar."

(Telecompaper) T-Mobile US is expanding in the fixed broadband market with two new FTTH joint ventures as well as a Starlink backup option for business customers...

De Verenigde Arabische Emiraten stappen uit de OPEC. Met ingang van 1 mei, komende vrijdag dus, verlaat het land het oliekartel. Ook aan de gesprekken met de groep OPEC+, waarvan ook Rusland deel uitmaakt, doet de VAE niet meer mee.

Het besluit komt op een moment dat de oliemarkt onder hoge druk staat. Door de oorlog in de regio en de blokkade van de Straat van Hormuz zijn de olieprijzen flink gestegen, en wordt er minder olie verscheept.

Volgens de minister van energie van de VAE kwam het besluit tot stand na een "zorgvuldige afweging van het huidige en toekomstige beleid met betrekking tot het productieniveau".

Hij voegde daaraan toe dat de VAE extra olie op de markt wil brengen, en dat het verlaten van de OPEC het land flexibiliteit geeft, omdat het land dan geen verplichtingen meer heeft binnen de groep.

Het besluit van de Verenigde Arabische Emiraten komt niet als een verrassing voor Hans van Cleef, hoofd energieonderzoek bij onderzoeksbureau EqoLibrium. "Ze willen groeien in hun productie en door de OPEC-afspraken is daar beperkte ruimte in."

De timing verrast Van Cleef wel enigszins, gezien de onrust in de regio. "De energievoorzieningen in de VAE zijn net als die in veel omringende landen aangevallen door Iran. Dan helpt het juist als landen elkaar opzoeken."

Macht binnen OPEC

Het oliekartel OPEC werd in 1960 opgericht door Iran, Irak, Koeweit, Saudi-Arabië en Venezuela. Later volgden meer landen waaronder Algerije en Libië. De Verenigde Arabische Emiraten zijn al sinds 1967 lid. Eerst via het emiraat Abu Dhabi en later in 1971, toen de Verenigde Arabische Emiraten een zelfstandig land werden.

Qatar stapte een paar jaar geleden al uit de organisatie. Momenteel zijn er nog twaalf landen bij het oliekartel aangesloten. In totaal produceren zij ongeveer 35 procent van alle olie wereldwijd.

Als een land geen lid meer van de OPEC is, hoeft het zich niet meer aan productieafspraken te houden. Dat is volgens Van Cleef ook precies wat de VAE wil. "Saudi-Arabië is het land dat vaak bepaalde of de productie van olie omhoog- of omlaagging, de Emiraten gingen daar altijd in mee. Nu zij het kartel hebben verlaten wordt de slagkracht van de Saudiërs minder sterk."

Volgens Van Cleef wordt het afwachten of de Emiraten de productie wel kunnen verhogen, mede door de oorlog in het Midden-Oosten en de gesloten Straat van Hormuz. Of het vertrek van de VAE dan ook iets gaat betekenen voor de olieprijzen is nog onzeker.