Aggregator

Het is onrustig in de AfD. De partij is in verlegenheid gebracht door meerdere gevallen van vriendjespolitiek en mogelijke zelfverrijking. Duitse media brachten de afgelopen weken talloze gevallen aan het licht, soms gevoed door lekkende AfD'ers. De partij is nu in actie gekomen en zet minstens één Bondsdaglid uit de fractie.

Het gaat om Jan Wenzel Schmidt. De AfD'er uit Saksen-Anhalt wordt gezien als de aanstichter van het nepotismeschandaal. Nadat hij zelf werd beschuldigd van fraude en nepotisme, deed Schmidt een boekje open over vriendjespolitiek bij zijn partijgenoten. Volgens hem worden onderling baantjes toebedeeld aan familieleden en wordt er geld verduisterd.

Dat kost hem nu zijn baan. Volgens Duitse media stemde zo'n 80 procent van de fractieleden voor zijn vertrek, vanwege het beschadigen van de partij.

De partijtop heeft ook stappen genomen tegen vicefractievoorzitter Stefan Keuter. Hij zou zijn vriendin in dienst hebben, hoewel hij ontkent een relatie te hebben met de vrouw met wie hij op vakantie gaat en een adres deelt. Uitgerekend Keuter was binnen de Bondsdagfractie verantwoordelijk voor personeelszaken. Die functie is hem nu ontnomen, meldt de AfD in een persbericht van één zin.

Naast Keuter worden nog tientallen andere AfD'ers op deelstaat- en federaal niveau beschuldigd van vriendjespolitiek.

Niet verboden

Eigenlijk zou de AfD in opperbeste stemming moeten zijn. Afgelopen week oordeelde een rechter dat de partij voorlopig niet als extreemrechts mag worden gezien. Ook zet de stijging in de peilingen door, landelijk peilt de AfD als grootste partij. In Saksen-Anhalt kan de AfD bij verkiezingen in september zelfs de absolute meerderheid halen.

Juist in die deelstaat worden maar liefst acht AfD'ers beschuldigd van nepotisme. De leider van de AfD Saksen-Anhalt zou zijn vader voor 7725 euro per maand voor een partijgenoot laten werken. Een ander zou maar liefst vijf familieleden voor de partij laten werken. Niet altijd is duidelijk welk werk zij uitvoeren.

Het is verboden om je eigen gezin of partner in dienst te nemen, maar het is toegestaan wanneer diegene voor een partijgenoot werkt. En dat is wat er in de meeste gevallen gebeurt. Zulke 'kruislingse tewerkstelling' mag, maar is volgens critici moreel twijfelachtig. Ook andere partijen kennen zulke voorbeelden.

De coalitiepartijen pleiten nu voor strengere regels. Bondskanselier Merz zegt liever geen nieuwe regelingen in te voeren, maar "gezien de omvang van het misbruik is dat onvermijdelijk". Ook wordt nagedacht over een maximumaantal personeelsleden per volksvertegenwoordiger.

Machtsstrijd

AfD-leider Weidel noemde de beschuldigingen aanvankelijk "ongegrond en overdreven". Co-voorzitter Chrupalla erkende dat het een "nare bijsmaak" geeft. Een van de beschuldigde AfD'ers zegt het juist goed te vinden wanneer familieleden voor de partij werken. "Vertrouwen is cruciaal." Volgens hem moet de partij vrezen voor infiltratie door journalisten en informanten van de veiligheidsdienst.

De reactie van de partijtop kan rekenen op felle kritiek van een groep AfD'ers rond Björn Höcke, de leider van de extremistische Thüringse afdeling. Zij willen dat de kwestie tot de bodem wordt uitgezocht. Duitse media citeren uit een interne brief waarin de groep het "wangedrag" en de "zelfverrijking" bekritiseert.

Zo wordt het schandaal aangegrepen om interne machtsconflicten uit te vechten. Volgens Der Spiegel lekken AfD'ers informatie van concurrerende partijgenoten over vriendjespolitiek doelbewust naar Duitse media.

De beschuldigingen van nepotisme worden ook gebruikt om rekeningen te vereffenen. Zo beschuldigde AfD-Bondsdaglid Martina Uhr vorige maand de leider van de Nedersaksische AfD van fraude en autoritair gedrag. Kort daarop lekte uit dat haar partner en dochter voor de partij werken, waarna werd geprobeerd haar uit de partij te zetten.

Aantasting partij

Sinds de oprichting in 2013 heeft de AfD al meerdere interne conflicten doorstaan. Waar het doorgaans gaat over een machtsstrijd tussen gematigde en radicale flanken, draait het nu om de geloofwaardigheid van de partij.

De beschuldigingen van nepotisme ondermijnen het beeld van de protestpartij, die het opneemt tegen de corrupte klasse, "die da oben". De AfD belooft een alternatief voor de 'corrupte elite', maar blijkt zelf ook niet gevrijwaard van de zelfverrijking waarop ze de politieke elite aanvalt.

De partijtop hoopt de onrust te bezweren, onder meer door een commissie in te stellen en de personele consequenties van vandaag. Het is maar de vraag of de storm op korte termijn gaat liggen. De aangerichte schade tussen verschillende flanken is al aangericht.

Het Israëlische leger heeft opnieuw aanvallen uitgevoerd op doelen in Iran. Een van de getroffen locaties is een gebouw van de Raad van Experts in de stad Qom, blijkt uit door de NOS geverifieerde beelden. Deze raad beslist over de volgende opperste leider van Iran, na de dood van Ali Khamenei.

Het is niet bekend of er leden van de 88-koppige raad in het pand waren. Israëlische media melden op basis van bronnen binnen het Israëlische leger dat leden van de raad zich in het gebouw hadden verzameld.

Het Iraanse staatspersbureau Mehr spreekt van een oud gebouw dat niet werd gebruikt voor bijeenkomsten, maar dat is niet te verifiëren.

Op deze beelden ziet het gebouw er compleet verwoest uit:

Staatspersbureau Tasnim meldt ook dat een ander pand van de Raad van Experts in Teheran is geraakt bij een luchtaanval. Beide gebouwen waren volgens het Iraanse staatspersbureau Fars al vóór de aanvallen geëvacueerd.

Of bij de nieuwe aanvalsronde ook het Amerikaanse leger meedoet, is niet duidelijk. Het centrale commando van de VS in het Midden-Oosten communiceert minder vaak over de oorlogshandelingen dan het Israëlische leger.

Behalve Qom zijn ook Teheran en het centraal gelegen Isfahan onder vuur genomen, meldt het Israëlische leger. Doelwit waren volgens Israël industrieterreinen waar ballistische raketten worden geproduceerd. Ook zouden opslagplaatsen voor raketten zijn geraakt.

'Dodental Iran naar 787'

Vanochtend meldde hulporganisatie Rode Halve Maan dat het dodental als gevolg van de Amerikaans-Israëlische aanvallen is opgelopen naar 787. Bij gebrek aan onafhankelijke journalisten in Iran is het moeilijk om een goed beeld te krijgen.

Duidelijk is wel dat er vandaag in de stad Minab een rouwstoet was voor de slachtoffers van een aanval op een meisjesschool. Dat is te zien op beelden die door Iraanse staatsmedia zijn gedeeld en die geverifieerd zijn door zowel de NOS als The New York Times.

Afgelopen weekend werd de basisschool volgens Iran geraakt door een Israëlische raket. Iraanse staatsmedia melden dat er ruim 160 doden zijn gevallen. Wat er precies is gebeurd, is nog altijd onduidelijk. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio stelt dat de VS een school niet met opzet zou aanvallen.

Midden-Oostencorrespondent Daisy Mohr:

"Het was een heel zware dag in Iran, vooral in Teheran. Ik sprak vanmiddag iemand die daar zat terwijl er hard gebombardeerd werd. Die persoon zei dat de aanvallen veel heviger klonken dan de voorgaande dagen. Het lijkt alsof er andere wapens worden ingezet. En dat is precies wat Trump eerder aangaf, dat de VS nog harder tekeer zal gaan in Iran.

Wat er in Qom is gebeurd bij het pand van de Raad van Experts is heel lastig te achterhalen. We horen vanuit Israël dat er allerlei belangrijke leiders aanwezig waren, maar Iran ontkent dat. Uit de beelden van het gebouw die nu naar buiten zijn komen is niet op te maken wie daar aanwezig was."

Ook vandaag heeft Iran als vergelding in de hele Golfregio aanvallen uitgevoerd. Zo is de Amerikaanse ambassade in de Saudische hoofdstad Riyad door een drone bestookt. Daar vielen geen slachtoffers.

Verder is de Amerikaanse ambassade in Koeweit geraakt, net als een brandstofopslag in Oman en een olie- en gasbedrijf in de Verenigde Arabische Emiraten.

Onder meer Nederland, België en Frankrijk zijn begonnen met het terughalen van burgers. Zo vliegen vanavond zeker 83 Nederlanders met een KLM-vlucht terug uit Oman. De VS heeft vannacht alle Amerikanen in het Midden-Oosten gevraagd om te vertrekken "vanwege ernstige veiligheidsrisico's".

Deze Nederlanders kwamen gisteravond vanuit Abu Dhabi aan op Schiphol:

Ook Libanon wordt bij de oorlog betrokken. Israël maakte vanochtend bekend dat het een grondoperatie is begonnen in het zuiden van dat land. In het grensgebied zijn soldaten gepositioneerd, "als onderdeel van een versterkte voorwaartse verdedigingslinie".

Vanochtend zeiden Libanese staatsmedia dat het leger is begonnen met het evacueren van zijn posities aan de grens met Israël. Ook worden troepen naar andere posten verplaatst.

Sinds gisteren zijn volgens het Libanese ministerie van Volksgezondheid ruim veertig doden gevallen bij Israëlische bombardementen. Nog eens 246 mensen raakten gewond. In deze statistieken is geen onderscheid gemaakt tussen militanten of burgers.

Volgens de VN-vluchtelingenorganisatie zijn minstens 30.000 Libanezen op de vlucht geslagen door het opgelaaide conflict tussen Hezbollah en Israël.

Het conflict over de jeugdzorg in Lelystad escaleert. Jeugd Lelystad (JEL) kan geen gebruik meer maken van de eigen computers omdat de toegang door de gemeente is geblokkeerd. De directeur van JEL is vandaag op non-actief gesteld. Ook dreigt ruim een maand nadat al twee wethouders opstapten, nu een derde wethouder te vertrekken, meldt Omroep Flevoland.

De openlijke ruzie is opmerkelijk omdat Jeugd Lelystad in 2021 werd opgericht om jeugdhulp efficiënter in te richten en om strakker op de financiën te zitten. Iedereen die in Lelystad jeugdhulp nodig heeft, moet sinds 2021 via JEL een beschikking aanvragen, waarmee de hulp wordt vergoed.

Sinds 2021 waren er tal van conflicten. Vorig jaar spande de Geestelijke Gezondheidsorganisatie een kort geding aan omdat JEL weigerde de zorg aan 273 kinderen te vergoeden. Het ging om gespecialiseerde zorg voor kinderen met ingewikkelde psychische problemen, zoals psychoses, borderline en schizofrenie. Het kort geding werd op het laatste moment ingetrokken, nadat de rechter had aangedrongen op het maken van afspraken.

Er volgden meer rechtszaken. Raadsleden zeiden signalen te krijgen van medewerkers in de jeugdzorg "dat het zo niet langer ging". Bij Omroep Flevoland meldden ouders dat hun kinderen niet de zorg kregen die ze nodig hadden.

Nieuwe dimensie

Begin dit jaar kreeg de ruzie over het functioneren van JEL een nieuwe dimensie toen wethouders kritiek uitten op de eigen ambtenaren. Omroep Flevoland citeerde documenten waarin een aantal wethouders sprak over een "gebrek aan vakbekwaamheid". De ambtenaren zouden de uitvoering van beleid tegenwerken, waardoor de jeugdzorg vertraging opliep.

Op hun beurt klaagden de ambtenaren over grensoverschrijdend en intimiderend gedrag van de wethouders Dennis Grimbergen (VVD) en Annemiek Messelink-Dijkstra (InwonersPartij). Zij stapten tijdens de raadsvergadering van 27 januari op. "Wij willen geen deel uitmaken van een systeem waar wij niet achter kunnen staan", zei Grimbergen.

Geblokkeerd

Het conflict over JEL was daarmee niet voorbij. De jeugdzorgorganisatie kan sinds vorige week z'n werk niet meer doen, omdat de gemeente de toegang tot de computers heeft geblokkeerd. "Sinds 23 februari 2026 is Jeugd Lelystad niet langer in staat om toewijzingen of beschikkingen af te geven, in te zien of te wijzigen", stelt JEL op de eigen website.

In een brief van vorige week wijt JEL-directeur Tanja Boeije dat aan "eenzijdig ingrijpen door de gemeente, zonder daarover vooraf overleg te voeren met mij als directeur-bestuurder."

Boeije, die vandaag door het gemeentebestuur op non-actief is gesteld, legt de schuld voor het blokkeren van de systemen volledig bij de baas van de ambtenaren, gemeentesecretaris Carla Swart. Zij zou het eenzijdig hebben besloten.

Zonder overleg

Ook wethouder Piet van Dijk (InwonersPartij) zegt dat de gemeentesecretaris dat besluit eenzijdig heeft genomen. In een email aan alle fractievoorzitters schrijft hij dat Swart "zonder enige vorm van overleg met mij" het computersysteem van JEL heeft geblokkeerd.

Van Dijk schrijft dat hij als wethouder zo niet kan functioneren en zou moeten opstappen. Maar dat doet hij niet. "Onder normale omstandigheden zou ik in deze situatie aftreden, maar dat zou betekenen dat de komende periode met één wethouder bestuurd moet worden. Formeel kan dat, maar praktisch is het vrijwel onmogelijk en in mijn ogen onaanvaardbaar en te risicovol", aldus Van Dijk. "Vooral omdat het stelsel jeugdzorg en de partners daarin aandacht behoeven."

Overmorgen komt de gemeenteraad terug van verkiezingsreces voor een debat. Volgens voorlopige doorrekeningen die Omroep Flevoland heeft ingezien koerst de stad dit jaar af op een tekort in de jeugdzorg van 1,1 miljoen euro. Zonder ingrijpen kan dat tot 2030 oplopen tot 13,4 miljoen euro.

Politiemensen uit het hele land hebben de afgelopen tijd in politiesystemen gezocht naar informatie in de zaak-Lisa. Het gaat om in totaal zo'n 1700 medewerkers, werd vandaag bekend. De meesten werken waarschijnlijk niet aan de zaak.

In de beroepscode van de politie is vastgelegd dat medewerkers zorgvuldig moeten omgaan met vertrouwelijke informatie. "Politiemedewerkers mogen de informatiesystemen alleen gebruiken als dat noodzakelijk is voor het uitvoeren van hun werk", schrijft minister Van Weel van Justitie en Veiligheid in een reactie aan de Tweede Kamer.

De familie van Lisa, die op gruwelijke wijze werd vermoord, is "diep geraakt" door de gedachte dat anderen uit nieuwsgierigheid of andere motieven in het dossier hebben gekeken.

"Het is ontzettend pijnlijk dat zoveel mensen dat hebben gedaan", zegt advocaat Wendy van Egmond, die de familie bijstaat. "Ze zijn erg geschrokken. Het komt niet bij je op dat iemand die een eed of gelofte aflegt op zo'n manier misbruik maakt van gegevens."

112-gesprek Lisa niet te horen

De korpsleiding van de politie vindt het ook onacceptabel dat dit is gebeurd. "We vinden het niet kunnen dat politiemensen kijken naar gegevens die niet behoren bij hun taak", zegt plaatsvervangend korpsleider Wilbert Paulissen tegen de NOS.

De gegevens die politiemensen hebben ingekeken, zijn vooral meldkamergegevens, alles wat er rond de eerste melding is gebeurd, legt hij uit. De melding die Lisa zelf bij 112 deed, was niet te beluisteren. Ook het onderzoeksdossier is afgeschermd en alleen toegankelijk voor mensen die eraan werken.

"Politiemensen, vooral in het blauw, moeten bij veel data kunnen. Maar we vinden dat ze alleen de informatie mogen bekijken die ze nodig hebben voor hun werk", zegt Paulissen.

Geen gevolgen

Alle medewerkers die de dossiers hebben ingekeken, krijgen een brief en moeten in een gesprek met hun leidinggevende tekst en uitleg geven. Ze krijgen nogmaals te horen dat dit niet de bedoeling is. "Het is de eerste keer dat we dit doen, 1700 brieven en 1700 gesprekken", aldus Paulissen. Maar daar blijft het in principe bij.

Hoe werkt het controlesysteem van de politie?

Sinds eind 2020 controleert de politie welke vertrouwelijke informatie medewerkers opzoeken in de politiesystemen. Dat werd ingevoerd om te voorkomen dat er wordt gelekt naar criminelen. Het systeem kan opvallend zoekgedrag vroegtijdig herkennen.

Het registreert wie er inlogt, wat er wordt bekeken en wanneer. Het detecteert ook of iemand opvallend veel informatie opvraagt of naar heel opvallende dingen zoekt. Zo kon de politie erachter komen dat het in het geval van Lisa om 1700 medewerkers ging.

Het kijken naar meldkamergegevens zoals in deze zaak, valt volgens de politie niet meteen op, omdat veel medewerkers in het hele land noodzakelijke informatie opvragen. Denk aan agenten die iemand controleren en willen weten met wie ze te maken hebben en bijvoorbeeld hondengeleiders of arrestatieteams die bepaalde informatie nodig hebben.

Het 'protective monitoring'-systeem maakt er dus geen melding van als iemand eenmalig meldkamergegevens over een bepaald incident opzoekt. Wel wordt alles geregistreerd, zodat precies na te gaan is wie wat heeft opgezocht.

De politie gaat wel bekijken of sommige dossiers nog beter moeten worden afgeschermd, of dat er extra cursussen gegeven moeten worden over het omgaan met vertrouwelijke informatie. "We hopen dat we hiermee een volgende stap maken in een proces waar we al lang mee bezig zijn, om dit uit te bannen binnen de politie."

Systeem veranderen

Voor advocaat Van Egmond van de familie is dat niet genoeg. Zij vindt dat de systemen beter beveiligd moeten worden. "Bij slachtofferhulp is het onmogelijk om in het dossier van een ander te kijken en heeft het grote gevolgen als het toch gebeurt. Ook in een ziekenhuis sta je meteen op straat als je zoiets doet."

Volgens haar mag het neuzen in dossiers door mensen die er niets mee te maken hebben meer gevolgen hebben. "Het is de vraag of zij wel inzien wat het doet met nabestaanden. Uit de reactie van de plaatsvervangend korpschef leid ik niet af dat er bewustzijn is wat dit met mensen doet.

Paulissen gaat er niet van uit dat dit soort dingen elke dag gebeurt. Hij benadrukt dat er veel aandacht voor integriteit is in de opleiding. Maar er werken 40- tot 50.000 mensen in de operationele dienst dus ik kan geen garantie geven dat het nooit meer gebeurt."

Hoe om te gaan met de aanval van de Verenigde Staten en Israël op Iran? Ook voor het kabinet is het "een worsteling", erkende minister Berendsen (CDA, Buitenlandse Zaken) vandaag tijdens het vragenuur.

In de Tweede Kamer lijkt niemand er rouwig om dat het Iraanse regime, dat de bevolking hard onderdrukt, wordt aangepakt. Maar of dat op de juiste manier gebeurt, daarover verschillen de politieke partijen erg van mening: het ene deel van de Kamer staat volledig achter de aanval, terwijl partijen op het linker spectrum zeer kritisch zijn.

'Zuinige reactie'

Het kabinet kwam afgelopen dagen met meerdere reacties op de aanval. Dit weekend riep Berendsen in een statement op tot "terughoudendheid" en om "escalatie te voorkomen". Na een paar dagen veranderde dat, toen hij zei "begrip" te hebben voor de aanval "gezien het enorme risico en de dreiging die uitgaat van het Iraanse regime".

"Had die reactie niet eerder kunnen komen, en had de bewoording niet steviger gekund?", vroeg Ruben Brekelmans, de nieuwe VVD-fractievoorzitter, tot voor kort minister van Defensie. Hij kreeg bijval van onder meer de SGP, Groep Markuszower en JA21.

"We vonden de reactie ook wat zuinigjes, maar zijn blij dat het kabinet begrip opbrengt voor de militaire interventie", zegt bijvoorbeeld Michiel Hoogeveen van JA21. Markuszower gaat nog een stuk verder: hij zou Amerika en Israël zelfs militaire steun willen geven. "En het minimale wat je kan doen is politieke steun geven", zo vindt hij.

'Hoe rijmt dit met elkaar?'

Op links zijn er vooral vragen of het kabinet de aanval van de Verenigde Staten en Israël niet juist veel harder moet veroordelen. "Ik heb veel moeite met het begrip dat de minister uit voor de aanval, terwijl hij ook zegt dat landen zich aan het internationaal recht moeten houden", zegt Volt-leider Laurens Dassen. "Hoe rijmen die twee zich met elkaar?"

Ook onder meer GroenLinks-PvdA, Partij voor de Dieren, SP en Denk zijn om deze reden kritisch. "Je bent niet voorstander van het internationale recht, maar nu even niet", vindt bijvoorbeeld Sarah Dobbe van de SP. "Dit is geen bevrijdingsactie voor het volk van Iran, maar een actie voor de olie en de belangen van Trump."

Vuurdoop in de Tweede Kamer

Het vragenuur in de Tweede Kamer is voor Berendsen meteen zijn vuurdoop als minister van Buitenlandse Zaken. Hij probeerde vooral geen enkele partij voor het hoofd te stoten, want ook binnen zijn eigen coalitie wordt er verschillend over de aanval op Iran gedacht.

Waar Brekelmans (VVD) "een stevige" reactie eist, vraagt Hanneke van der Werf (D66) zich af of de aanval van de Verenigde Staten en Israël wel zal leiden tot "een vrij en veilig Iran". Berendsen blijft benadrukken dat de kwestie "lastig" is en "niet zwart-wit". "We kunnen er zeker van zijn dat we dit gesprek vaker met elkaar zullen voeren", zo voorspelt hij.

Op vragen over het weghalen van mensen uit het Midden-Oosten zegt de minister van Buitenlandse Zaken dat het erg lastig is om Nederlanders weg te halen, bijvoorbeeld omdat het niet altijd veilig voor ze is om een vliegveld te bereiken.

Van wittebroodsweken voor de kersverse premier Rob Jetten is geen sprake, bleek vandaag ook bij zijn kennismakingsbezoek aan Brussel. Het bezoek stond grotendeels in het teken van de Iranoorlog. "Dat kwam in elk gesprek voorbij door de ontzettende escalatie die daar nu gaande is", zei de premier na afloop.

Het kabinet heeft begrip voor de oorlog die Amerika en Israël begonnen tegen Iran. "Het internationaal recht is altijd lastig in dit soort situaties", zegt Jetten. "Het is duidelijk dat de acties die afgelopen weekend zijn begonnen enigszins op gespannen voet staan met dat recht. Maar tegelijk kunnen we niet ontkennen dat het Iraanse regime al lange tijd niet alleen voor zijn eigen onderdanen een bruut regime is, maar ook op heel veel andere plekken in de regio voor onveiligheid en instabiliteit zorgt."

Die Nederlandse worsteling is overal in de EU zichtbaar: hoe staan we eigenlijk tegenover de Amerikaans/Israëlische aanval op Iran? Dat de wereld een betere plek is zónder ayatollah Khamenei, daar is iedereen het over eens. Daar eindigt meteen de eensgezindheid, want EU-leiders kijken verschillend naar de legitimiteit van de oorlog.

Internationaal recht

Premier Sanchez uitte als enige harde kritiek op president Trump: "Spanje is tegen een ongerechtvaardigde en gevaarlijke militaire interventie die niet volgens het internationaal recht is', zei hij na het begin van de aanvallen. Ook verbiedt Sanchez de Amerikaanse president militaire bases in zijn land te gebruiken om aanvallen op Iran uit te voeren.

Het leidde tot grote ergernis in Amerika, en ook binnen de EU klonken afkeurende reacties. "Dit is niet het moment om bondgenoten de les te lezen", zei de Duitse bondskanselier Merz, nu op bezoek in Washington. "Het beoordelen van de gebeurtenissen naar het internationaal recht zal weinig effect hebben."

Het blijft opvallend stil over dit thema in de EU, die normaal gesproken vaak en veel hamert op het belang van internationaal recht. Niemand wil de Amerikaanse president van zich vervreemden. Trump is nodig om een einde te maken aan een oorlog die voor Europa veel dichterbij voelt, die in Oekraïne. Velen vrezen dat de Iranoorlog de aandacht van de Amerikaanse president afleidt.

Het recht van de sterkste

Voor deskundigen staat vast dat de aanvallen op Iran niet mogen volgens het internationaal recht. Volgens hoogleraar oorlogsstudies Frans Osinga kiezen de Europeanen 'opportunistisch en strategisch' positie. "Ook de Europeanen hebben er baat bij dat Iran geen nucleaire wapens krijgt en dat daar ten behoeve van de bevolking een ander regime komt. Maar de manier waarop, is niet elegant", vindt hij, "en we moeten oppassen dat we Trumps manier niet normaal gaan vinden."

Zelf laat de Amerikaanse president er geen twijfel over bestaan. "Ik heb het internationaal recht niet nodig", zei hij begin dit jaar tegen de New York Times. Zijn topadviseur Stephen Miller sprak over "het recht van de sterkste" toen het ging over Groenland, waar Trump zijn oog op had laten vallen. EU-leiders spraken hem daar toen wél op aan.

Gevolgen voor EU kunnen groot zijn

Verder zijn er in de hele EU praktische zorgen over de gevolgen die de oorlog in het Midden-Oosten kan krijgen. Honderdduizenden EU-inwoners in de regio lopen gevaar, enkele landen begonnen al met evacuaties. Hogere energieprijzen zullen ook de Unie raken en volgens het Asielagentschap van de EU kan een "ongekende vluchtelingenstroom" op gang komen.

EU-lidstaat Cyprus staat al onder hoogspanning. Cyprus ligt in de vuurlinie, op 400 kilometer voor de kust van Israël. Een Britse militaire basis werd getroffen door een Iraanse drone, kort nadat premier Starmer de Amerikanen toestemming gaf militaire bases te gebruiken voor 'defensieve' acties richting Iran, zoals het uitschakelen van raketlanceerinstallaties. Andere drones werden onderschept, de kans is groot dat dit niet de laatste aanval is, Iran ziet het eiland als doelwit.

Cyprus is dit halfjaar EU-voorzitter. De aanvallen leidden tot het annuleren van vluchten en uitstel van EU-vergaderingen die deze week gepland staan op het eiland. Komende maand zijn staatshoofden en regeringsleiders te gast op een EU-top in de hoofdstad Nicosia.

Griekenland en Frankrijk stuurden schepen en gevechtsvliegtuigen om Cyprus te beschermen, Groot-Brittannië overweegt een oorlogsschip te sturen. Cyprus zou een beroep kunnen doen op artikel 42.7 van de EU, waarin landen beloven elkaar bij te staan bij een aanval, een variant op NAVO-artikel 5 'een aanval op één is een aanval op allen'.

Cyprus is geen lid van het militaire bondgenootschap en heeft de EU nog niet gevraagd om bijstand. Mocht dat wel gebeuren, dan is het risico dat de Unie direct betrokken raakt bij de oorlog levensgroot.

De consequenties van de Iranoorlog voor de EU kunnen groot zijn, maar de EU staat grotendeels aan de zijlijn. De escalatie in het Midden-Oosten is een nieuw hoofdpijndossier voor de Europeanen in hun toch al moeilijke relatie met Donald Trump.

PVV-leider Wilders ontkent dat hij voor het afzeggen van het NOS Radiodebat tijdens de verkiezingscampagne misbruik heeft gemaakt van de dreiging van een Belgische terreurcel. Dat deed hij vanmiddag op vragen van journalisten over gelekte appjes aan zijn voormalige vertrouweling Gidi Markuszower.

De Volkskrant publiceerde de appjes zaterdag en leidde eruit af dat Wilders een list zocht om onder debatten uit te komen.

"Kon ik die debatten maar skippen", "Waarom moet ik dan naar die stomme debatten?" en "Verzin een smoes dat ik niet hoef te gaan", citeerde de krant. Wilders zegt in de appjes ook dat hij zich "niet oké" voelt, maar bang is om "als lafaard" gezien te worden als hij afzegt.

Wilders was zaterdag door diverse media om een reactie gevraagd, maar die bleef toen uit.

Vandaag zei hij tegen de verzamelde pers in de wandelgangen van de Tweede Kamer in eerste instantie "alle vragen te begrijpen", maar niet te gaan reageren op "berichten die privé waren".

Op de vraag waarom hij "misbruik heeft gemaakt van de dreigende situatie van een terreurcel in België om niet mee te doen aan de debatten" ging Wilders toch in. "Nou, dat heb ik in ieder geval niet", zei hij. "Ik wou dat ik u alles kon vertellen wat daar toen speelde. Dat kan en mag ik helaas niet. Maar dat is in ieder geval iets wat echt bezijden de waarheid is."

Wilders zei op alle andere vragen over de gelekte appjes niet in te gaan, want dat "zou een beloning geven om het nog vaker te doen" .

'Please please'

Het speelde zich allemaal af voor het NOS Radiodebat op 10 oktober, het eerste grote verkiezingsdebat. Op het laatste moment zegde Wilders die dag af, omdat hij mogelijk doelwit was geweest van een terreurcel in België die net was opgerold. De NOS stelde hem voor om telefonisch mee te doen, maar daar bedankte hij ook voor.

Uit het appverkeer dat de Volkskrant openbaar maakte, blijkt dat Wilders het debat al dagen van tevoren niet zag zitten. Op de dag van het debat appt hij om 13.16 uur aan Markuszower om "please please" iets te bedenken om eronderuit te komen. Om 13.28 uur komt Wilders zelf in een appje aan Markuszower met het bericht over de terreurdreiging.

Om 13.53 uur stuurde Wilders via X het bericht dat hij niet meedeed aan het debat. Dat was zeven minuten voordat het debat zou beginnen.

Markuszower erkent appjes

Markuszower, die zich eind januari met zes anderen afscheidde van de PVV-fractie, erkent vandaag dat hij een aantal appjes aan de Volkskrant heeft laten zien.

Hij laat in het midden of de appjes van Wilders als smoesjes gezien kunnen worden. Ook als "vertrouweling" kun je "niet altijd in iemands hoofd kijken", zegt hij.

Hij geeft geen duidelijke antwoorden op de vraag of hij spijt heeft van het lekken van de appjes. "Je weet nooit of iets goed of slecht is."

Hij wijst erop dat hij het interview met de krant enige weken geleden gaf. Hij zegt dat hij recent contact met Wilders heeft gehad en wil nu met "een wat positievere bril naar het verleden en de toekomst kijken".

Op de vraag van journalisten aan Wilders of hij niet opnieuw misbruik van de situatie maakt door nu te zeggen dat hij opnieuw niets kan zeggen, zegt Wilders: Het is de waarheid. Ik hoop dat u nooit in de situatie komt met uw grote mond", en loopt boos weg.

Kijk hier hoe dat gaat:

Voor de tweede dag op rij voert Israël grootschalige aanvallen uit op Hezbollah. Israël breidt het offensief uit door met grondtroepen posities in het zuiden van Libanon in te nemen terwijl de luchtmacht in hoofdstad Beiroet gebouwen aanvalt waarin zich Hezbollah-leiders zouden bevinden.

Toen Israël en Amerika afgelopen weekend begonnen met massale bombardementen op Iran bleven Libanon en de Hezbollah-beweging in eerste instantie buiten schot. Maar Hezbollah mengde zich in de strijd na de bekendmaking dat Israël hun belangrijkste geldschieter, de Iraanse opperste leider Khamenei, had gedood. De sjiitische militie vuurde gisteren drones en raketten af richting Haifa, waarna Israël de tegenaanval opende.

Of Israël echt doorgaat met het offensief tot de dreiging van Hezbollah "voorgoed is geëlimineerd", zoals de Israëlische militaire stafchef Eyal Zamir gisteren beloofde, is onduidelijk. Maar het gemak waarmee zijn troepen oorlog voeren op Libanees grondgebied laat zien dat de ooit zo gevreesde strijdgroep na meerdere tegenslagen in de afgelopen jaren zich niet meer heeft kunnen herpakken.

Dood Khamenei rode lijn

"De aanval door Hezbollah was behoorlijk halfslachtig", zegt Rosa Stel, universitair docent conflictstudies aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. "Er ging geen dreiging vanuit." Een raket kwam neer in een open veld in Noord-Israël en er vielen geen slachtoffers. "Voor velen was dat een signaal dat Hezbollah niet kon, of niet wilde, toeslaan."

De aanslag op Khamenei was wel een rode lijn voor Hezbollah, legt Stel uit. "Die raakte aan de religieuze hiërarchie waar Hezbollah onderdeel van is in de Islamitische Republiek Iran." Volgens haar is het onzeker of de aanval op Israël op directe orders volgde uit Iran of dat het besluit daartoe afkomstig was van de hardliners van de groepering in Libanon.

Vandaag gaat niet alleen Israël, maar ook Hezbollah verder. Hezbollah zegt aanvallen te hebben uitgevoerd op drie Israëlische militaire bases in Ramat, David en Meron. Ook een basis op de Golanhoogten zou zijn bestookt met drones en raketten.

Hoe dan ook heeft het grote gevolgen. Israël, dat sowieso al vaak het staakt-het-vuren van november 2024 heeft geschonden, gebruikt de Hezbollah-aanval als voorwendsel voor het nieuwe offensief. Ruim een week voordat de oorlog tegen Teheran begon, waarschuwde Israël dat er een lijst klaar lag van 1200 Libanese doelen die uitgeschakeld zouden worden, mocht Hezbollah zich mengen in een Israëlische oorlog tegen Iran.

Het ziet er naar uit dat Israël ook de daad bij het woord voegt. De luchtmacht vernietigt naar eigen zeggen tientallen wapenopslagplaatsen en lanceerinstallaties van Hezbollah. Israël valt volgens het Institute for the Study of War ook steeds meer kantoren aan van Al-Qard al-Hassan, de bank waar Hezbollah afhankelijk van is voor het betalen van salarissen aan zijn strijders. Daarnaast worden talrijke militaire en politiek leiders van Hezbollah doelwit.

Militaire sterkte van Hezbollah

Sinds de Israëlische aanslag op Hezbollah-leider Hassan Nasrallah in september 2024 wordt de militie en de politieke vleugel van de beweging geleid door de 73-jarige sjiitische geestelijke Naim Qassem. Hij zet hetzelfde hardline beleid voort van zijn voorganger Nasrallah.

Voordat Israël Hezbollah anderhalf jaar geleden verraste met de veelbesproken pieperaanslag en het daaropvolgende grond- en luchtoffensief, werd het aantal Hezbollah-strijders geschat op 50.000. Inmiddels zou dat aantal volgens het Israëlische ministerie van Defensie zijn gehalveerd.

Op hun sterkst beschikte de groepering over 120.000 tot 200.000 raketten, maar daar bleef ongeveer 20 procent van over in oktober 2024, eveneens volgens schattingen van Israël.

Hezbollah is financieel afhankelijk van Iran. Vroeger kon de beweging daarnaast ook geld verdienen aan de drugshandel en wapensmokkel, maar die liep via Syrië. Inmiddels heeft Syrië de smokkelroutes afgesneden.

Het wordt Hezbollah in eigen land dan ook niet in dank afgenomen dat het de aanval op Israël toch heeft gewaagd. Door de Israëlische vergeldingsaanvallen zijn minstens 30.000 Libanezen op de vlucht geslagen, meldt de VN-vluchtelingenorganisatie. Door het geweld zijn er volgens Beiroet tientallen mensen gedood.

Historische stap

"Rationeel gezien was het het niet waard om Israël aan te vallen, gezien de enorme woede en frustratie die nu heerst in Libanon, zelfs bij de achterban van Hezbollah", zegt Rosa Stel.

Dezelfde frustratie is ook te zien bij de Libanese overheid, die maar milde kritiek uit op Israël voor de aanvallen van gisteren en vandaag, maar het optreden van Hezbollah als illegaal bestempelt. De regering in Beiroet nam de historische stap om alle militaire activiteiten van Hezbollah te verbieden. Daarnaast riep Libanon Israël op om alle aanvallen op het land te staken.

De Libanese regering van premier Salam, die een jaar geleden aan de macht kwam, moet er volgens het staakt-het-vuren voor zorgen dat Hezbollah de wapens inlevert en een puur politieke organisatie wordt. Dat eist de internationale gemeenschap.

Maar binnen Libanon is dat voor de overheid een lastige opgave omdat Hezbollah nog veel aanhangers heeft. Volgens waarnemers heeft Hezbollah nu zijn hand overspeeld en is het geduld van de regering op. Mogelijk zal dat leiden tot een versnelde ontwapening van de groepering.

"Zeehonden kunnen goed voor zichzelf zorgen en zijn heel flexibel. Dus de vraag is, zijn ze naar ander gebied gezwommen of zijn ze dood?", vraagt Renate Prins, marinebioloog bij het Werelderfgoedcentrum Waddenzee (WEC) in Lauwersoog, het voormalige Pieterburen.

Het WEC ziet de laatste jaren een stijging van het aantal zeehondenpups in de Waddenzee maar juist een afname van de totale populatie.

In 2020 werden er bij de jaarlijkse telling ruim 7600 volwassen zeehonden geteld en in 2025 ruim 7200. Het aantal zeehondenpups nam juist toe van 2500 naar 2800.

Oorzaak

Waar dat door komt, is niet bekend. Het WEC gaat dat nu onderzoeken samen met de Universiteit Utrecht. Volgens Renate Prins zou een mogelijke oorzaak de opwarming van het water kunnen zijn. Vissen trekken naar koudere wateren, waardoor er minder voedsel is voor de zeehondenpups. Ze moeten verder zwemmen en dat kost energie. Mogelijk zijn ook windmolens op zee of de scheepvaart van invloed.

Sinds vorig jaar worden sommige dode zeehonden naar Utrecht gebracht voor pathologisch onderzoek aan de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht. En ook het WEC doet necropsies bij dode zeehonden.

Ziektes of visnetten

Bioloog Lonneke IJsseldijk van de Universiteit Utrecht is blij met het onderzoek. Het bundelen van de krachten kan verschil maken. Ook voor haar is het nog gissen naar de oorzaken. Zo is het mogelijk dat zeehondenpups verstrikt raken in vissersnetten, maar ook ziektes kunnen een rol spelen.

In 1988 stierf de helft van de zeehondenpopulatie in de Waddenzee door een virus. Volgens IJsseldijk zijn er nu geen aanwijzingen voor massale sterfte door een virus. "Toen lagen de stranden vol met dode dieren, dat zien we nu niet."

De wetenschappers hebben wel zeehonden aangetroffen die besmet zijn geraakt met hoogpathogene vogelgriep. Daar moet ook meer onderzoek naar gedaan worden, vindt IJsseldijk.

Grijze en gewone zeehonden

In de Waddenzee leven twee soorten zeehonden: de grijze en de gewone zeehond. De grijze heeft een spitse snuit, de gewone heeft een rondere kop. Daarnaast hebben grijzen verticale neusgaten, bij de andere soort staan ze in een V-vorm. En grijze zeehonden zijn agressiever en assertiever.

Volgens bioloog IJsseldijk moet ook onderzocht worden of de grijze de gewone zeehonden aanvallen. "We zien geregeld aanvallen van de grijze zeehond op bruinvissen en soms zelfs dolfijnen, mogelijk vallen ze ook de andere zeehonden aan."

Het onderzoek richt zich op de gewone zeehondenpopulatie want die neemt de laatste jaren af. De grijze zeehonden nemen juist toe.

Kanarie in de kolenmijn

Het Wereldnatuurfonds financiert een deel van het onderzoek. Volgens WWF-NL is het essentieel om meer inzicht te krijgen in het ecosysteem van de Waddenzee.

Kirsten Haanraads van WWF-NL zegt daarover: "De gewone zeehond is de kanarie in de kolenmijn voor de Waddenzee. Na veertig jaar succes door het terugdringen van jacht en vervuiling krimpt de gewone zeehondenpopulatie weer. Wij hopen dat de uitkomsten van het onderzoek ons kunnen leren hoe we meer kunnen betekenen voor de gewone zeehond en alles wat leeft in de Waddenzee."

Before it became viable to distribute and play music tracks on home computers, the use of FM and Wavetable synthesis was very common, with MIDI Wavetable-based devices like the Roland …read more

In ieder geval twee van de drie grote energieleveranciers in Nederland stoppen deels met vaste energiecontracten vanwege de ontwikkelingen in het Midden-Oosten. Dat laten ze desgevraagd weten aan de NOS. Door de oorlog zijn de gasprijzen razendsnel gestegen en dat veroorzaakt onzekerheid voor de energiebedrijven.

Vattenfall was tijdelijk helemaal gestopt met het aanbieden van vaste contracten. Inmiddels worden er wel weer vaste contracten aangeboden, maar vooral aan bestaande klanten die nu voorrang krijgen. Veel klanten willen vanwege de gestegen prijzen overstappen, bijvoorbeeld van een variabel contract naar een vast contract.

Eneco is gestopt met het aanbieden van de vaste contracten voor drie jaar. Een jaarcontract wordt wel nog aangeboden. Essent biedt nog wel vaste contracten aan, maar kan niet garanderen hoelang het dat nog doet.

Straat van Hormuz

De energieleveranciers komen met de aanpassingen door de snel gestegen gasprijs als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten. Gisteren steeg de Europese gasprijs al met 36 procent en vandaag met 30 procent. Daarmee is de prijs nu ongeveer gelijk aan de gaspiek in 2025.

Iran heeft de Straat van Hormuz afgesloten. De zeestraat is een belangrijke route voor het vervoer van vloeibaar gas. Vanwege het conflict heeft ook Qatar, een van de grootste gasproducenten ter wereld, de productie stilgelegd.

De energiebedrijven spreken van "een momentopname", omdat de situatie rond de gasprijs telkens verandert.

Vattenfall was ook gestopt met het aanbieden van de variabele contracten. Dat zijn de contracten die een keer per kwartaal meebewegen met de marktprijs. De verkoop van die contracten wordt morgen weer aangepast. Bestaande klanten krijgen daarbij opnieuw voorrang.

Bij vergelijkingssite overstappen.nl zagen ze dat na het weekend bij vrijwel alle energiebedrijven er aanpassingen zijn gedaan aan de aanbiedingen. Ook veel kleinere leveranciers bieden geen vast contract meer aan of hebben hun aanbod aangepast.

"De markt schiet nu alle kanten op", vertelt energie-expert Rick Boenink. "Daardoor is het voor de leveranciers best moeilijk om goed in te kopen. Ze willen niet op de piek gas gaan inkopen, want dat krijg je aan de straatstenen niet verkocht."

De rechtbank heeft drie mannen uit Den Bosch tot jarenlange celstraffen veroordeeld voor het plaatsen van een "zwaar en verwoestend" explosief bij de voordeur van een woning in Nieuwkuijk. Bij de ontploffing raakte een vrouw binnen in de woning zwaargewond. Zij moet haar onderbeen missen.

De man die door de rechtbank wordt gezien als opdrachtgever krijgt 15 jaar cel. Een 57-jarige kennis van hem moet twaalf jaar de cel in. De 34-jarige man die het explosief plaatste, werd veroordeeld tot acht jaar cel, maar krijgt geen tbs met dwangverpleging zoals eerder was geëist, meldt Omroep Brabant.

De zaak gaat terug tot november 2024. Volgens justitie kon de 33-jarige opdrachtgever Othman H. het niet verkroppen dat zijn ex een nieuwe relatie had. Hij vroeg een 57-jarige kennis van hem om een explosief bij het huis van de man in Nieuwkuijk te plaatsen.

Maar toen die kennis het explosief zag, weigerde hij. Volgens de rechtbank had Othman H. eerder gesproken over een explosie met cobra's, maar haakte hij af omdat er "veel zwaardere explosieven" klaar bleken te liggen.

300 euro en halve gram coke

Het is nooit vastgesteld waaruit die veel zwaardere explosieven bestonden. Wel is duidelijk dat de kennis van de opdrachtgever er een derde man bij haalde. Het ging om de zwakbegaafde en drugsverslaafde Gerrit de J. (34). Hij kreeg 300 euro en een halve gram cocaïne om het explosief af te steken.

Maar De J. plaatste het explosief op de verkeerde plek. Hij legde het niet bij de voordeur van het beoogde doelwit in Nieuwkuijk, maar bij de buren.

Die buren - vader, moeder en zoon - werden gealarmeerd door de 16 seconden durende fluittoon die voorafging aan de explosie. Zij stonden met z'n drieën in de gang toen het explosief afging.

Door de klap werd de voordeur vernield en sloegen stukken hout het onderbeen van de vrouw weg. Doordat haar man haar benen snel afbond met riemen overleefde zij de aanslag. Ze werd naar het ziekenhuis gebracht waar haar onderbeen werd geamputeerd. Ze zit nu in een rolstoel.

Doodsangsten

Het leven van de slachtoffers is totaal op zijn kop gezet, stelt de rechtbank. De verwondingen van de vrouw waren levensbedreigend en zij stond doodsangsten uit. De man trof zijn partner zwaargewond aan en vreesde dat zij het niet zou overleven. Hij liep zelf gehoorschade op en kampt nog altijd met tinnitusklachten.

Ook de kinderen zagen hun moeder maandenlang vechten voor haar leven. "Het gezin is door de explosie en de gevolgen daarvan in een nachtmerrie beland", aldus de rechtbank.

Volgens de rechtbank heeft Gerrit de J. het explosief aangestoken, maar zijn alle mannen even schuldig. Zij hadden zich terug kunnen trekken, maar gingen juist door met de uitvoering van hun plan. Ze aanvaardden de kans dat doden konden vallen.

"Ze hadden het explosief met honderden grammen flitspoeder lang in hun bezit en hadden kunnen afwegen hoe zwaar de explosie zou zijn", oordeelt de rechtbank. "Othman regelde het explosief, Max V. vond het explosief te zwaar en gaf desondanks de opdracht door aan Gerrit de J."

Poging tot moord

Volgens de rechtbank is poging tot moord te bewijzen. Tegen Othman H. was zestien jaar cel geëist, maar de rechtbank legde vijftien jaar cel op. Max V. kreeg met twaalf jaar dezelfde straf als was geëist. Gerrit de J. kreeg acht jaar cel, maar geen tbs. Volgens de rechtbank is zo'n strenge maatregel niet nodig voor de man met een verstandelijke beperking en een drugsverslaving. Hij wordt na zijn celstraf onder toezicht geplaatst.

De rechtbank stelde ook dat de drie mannen de slachtoffers schadevergoedingen moeten betalen van in totaal ruim 470.000 euro.

Aan de moordaanslag op de Iraanse ayatollah Khamenei ging een jarenlange operatie van de Mossad vooraf. De Israëlische geheime dienst had zich toegang verschaft tot vrijwel alle verkeerscamera's in Teheran, schrijft de Financial Times in een reconstructie. Daarvoor sprak de Britse krant met meerdere voormalige en huidige officieren van de dienst.

De beelden van de verkeerscamera's werden verwerkt en geanalyseerd, waardoor de reisbewegingen van Khamenei, zijn lijfwachten en chauffeurs uitvoerig in kaart konden worden gebracht. Met name één camera bleek bijzonder waardevol: de camera die stond afgesteld op de parkeerplaatsen bij de Pasteurstraat in Teheran, waar het kantoor van de ayatollah staat.

Inlichtingenagenten konden vanuit de ogenschijnlijk saaie camerahoek bijzonder veel relevante informatie halen, schrijft de krant. Door de beveiligers van het gebouw te volgen, kwamen ze achter hun adressen, werktijden, de routes die ze naar werk reden en belangrijker nog: wie ze normaal gesproken moesten beveiligen en vervoeren.

Buitenkans

"We kenden Teheran zoals we Jeruzalem kennen", zegt een Mossad-medewerker tegen de Financial Times. "En als je een plaats zo goed kent als de straat waar je zelf bent opgegroeid, valt ieder klein detail je op."

Mede daardoor wisten de Mossad en de Amerikaanse CIA dat zich afgelopen zaterdagochtend een buitenkans voordeed: het moment waarop de 86-jarige Khamenei en een groot deel van de Iraanse top samen in het pand bij de Pasteurstraat zouden zijn.

Eerder bleek al dat de aanvalsplannen van de Amerikanen en Israëliërs op het laatste moment werden aangepast als gevolg van die nieuwe informatie. Daardoor werd de aanval die in de nacht van vrijdag op zaterdag had moeten plaatsvinden, verplaatst naar zaterdagochtend.

Khamenei verschool zich, in tegenstelling tot de geliquideerde Libanese leider Hassan Nasrallah van Hezbollah, niet dagelijks in ondergrondse bunkers. Maar uit eerdere geregistreerde bewegingen konden de Israëliërs opmaken dat de Iraanse leider wel degelijk naar een van zijn twee bunkers zou vluchten als er oorlog zou uitbreken. Dan zou hij beschermd blijven voor raketten. Mede daarom is het besluit genomen om hem bij wijze van openingszet uit te schakelen.

Aanval mocht niet falen

Falen was geen optie bij deze aanslag, omdat er maar één unieke kans was. Volgens de FT was een vereiste voor de aanval dat twee hooggeplaatste Israëlische officieren afzonderlijk van elkaar zouden concluderen dat het bijna onbetwistbaar was dat het doelwit op de juiste locatie zou zijn. Dat konden zij bevestigen op basis van de vergaarde data, maar belangrijker nog: de CIA had een menselijke bron die hetzelfde zei.

Tegelijk met het afvuren van de raketten werd ook een cyberaanval op de mobiele telefoons van de beveiliging van Khamenei uitgevoerd, zegt de Amerikaanse generaal Dan Caine. Daardoor leek het alsof hun telefoons bezet waren en konden ze dus geen potentiële waarschuwing ontvangen. Ook is er bewust voor gekozen om de aanval in de ochtend uit te voeren, om het element van verrassing in te brengen, juist omdat Iran de aanval 's nachts verwachtte.

Rond 09.40 uur lokale tijd troffen zo'n dertig Israëlische bommen de plek waar Khamenei zich bevond. Daarbij kwam niet alleen de man om het leven die Iran al ruim 35 jaar met harde hand bestuurde, maar ook enkele belangrijke vertrouwelingen. Onder hen zijn topadviseur Ali Shamkhani, leider van de Revolutionaire Garde Mohammad Pakpour, legerleider Abdolrahim Mousavi en defensieminister Amir Nasirzadeh.

A lot of making goes on in this community these days, but sometimes you’ve just gotta do some old fashioned hacking. You might have grabbed an old Speak and Spell that …read more

Sinds de Israëlisch-Amerikaanse aanvallen op Iran ligt bijna de hele Golfregio onder vuur. Dat zorgt voor onrust onder toeristen en bij mensen die daar permanent wonen, onder wie veel buitenlanders. Zij maken de balans op: blijven of vertrekken?

Nederlanders die in verschillende Golfstaten wonen vertellen aan podcast De Dag hoe dichtbij de oorlog nu al voor hen is, waarom zij desondanks blijven en hoe zij zich voorbereiden op de komende periode.

Ondertussen staan de Golfstaten zelf ook voor een groot dilemma, want de neutrale geopolitieke positie waar ze de laatste jaren zo hard aan hebben gewerkt is lastig vol te houden. Correspondent David Poort legt uit hoe de verhoudingen liggen en waarom deze landen nu serieus overwegen om mee te gaan vechten in de Israëlisch-Amerikaanse oorlog tegen Iran.

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: IJsbrand Terpstra en Rosanne Sies

Een 26-jarige man is vrijgesproken van medeplichtigheid aan de doodslag op de Amsterdamse rapper Bigidagoe. Volgens de rechtbank Amsterdam kan niet met zekerheid worden gesteld dat hij het wapen aan de schutter gaf.

Bigidagoe werd in de nacht van 24 op 25 februari 2024 doodgeschoten na een confrontatie bij een zalencentrum in Sloterdijk. Op camerabeelden is te zien dat de schutter vlak voor het schieten een wapen krijgt aangereikt van een persoon met een vermoedelijk roodkleurige bodywarmer. Wie die persoon is, is volgens de rechtbank niet met zekerheid vast te stellen.

Justitie stelde dat de verdachte de man in de rode bodywarmer was. Een politieagent verklaarde dat hij hem met 85 procent zekerheid herkende op de beelden. Die herkenning kwam tot stand nadat de agent in politiesystemen had gezocht naar iemand die leek op de persoon op de beelden.

Onvoldoende overtuigend

De rechtbank vindt die herkenning onvoldoende overtuigend. Er zijn volgens de rechters te weinig specifieke kenmerken genoemd waaraan de man werd herkend en bovendien vond de herkenning plaats met voorkennis.

Hoewel er in het dossier aanwijzingen waren dat de man die nacht in de buurt was van het plaats delict, is dat volgens de rechtbank niet genoeg om te bewijzen dat hij het wapen overhandigde. Er waren die avond veel mensen aanwezig en geen enkele getuige wijst hem aan als de man met de rode bodywarmer.

De man die de rapper doodschoot werd vorig jaar veroordeeld tot 14 jaar cel, nadat hij bekende dat hij had geschoten.

Bij partijen in de Tweede Kamer zijn grote zorgen over de staat van de kraamzorg in Nederland. Door een groot tekort aan kraamverzorgers en een hoge werkdruk staat de zorg voor pasgeborenen en gezinnen onder druk.

Kamerlid Dobbe van de SP, die vandaag met een vijfpuntenplan kwam, stelt zelfs dat de kraamzorg dreigt te verdwijnen als er niet wordt ingegrepen. "De uitstroom is heel groot, ook omdat de werkdruk heel groot is en de beloning te laag. Je kan er bijna niet van rondkomen."

Geen eten

Susanne Meijers van Kraamzorg Limburg is vandaag naar de Kamer gekomen om haar verhaal te doen. Ze vertelt dat bij haar organisatie de afgelopen jaren zeker de helft van het personeel is vertrokken. "De druk is zo hoog. En die mensen gaan niet naar een andere organisatie, die verlaten de kraamzorg."

Door de tekorten krijgen veel gezinnen minder uren kraamzorg en sommige zelfs helemaal geen zorg. Gezinnen hebben veelal recht op 49 uur kraamzorg in de eerste periode na de geboorte, maar dat aantal wordt dus vaak niet gehaald. De afgelopen jaren lag het gemiddelde op 28 uur.

En dat heeft gevolgen, ziet Meijers. "Soms is er geen eten in de koelkast, soms zijn er problemen tussen ouders, een kraamvrouw kan 's ochtends geen koorts hebben en 's middags wel", schetst ze wat voorbeelden. "Als je maar drie uur in huis bent, mis je een hoop."

Onlangs kwam naar buiten dat kraamverzorgers relatief weinig meldingen doen bij Veilig Thuis. Dat heeft te maken met angst voor represailles, maar ook met tijdgebrek, bleek uit een enquête van Kenniscentrum Kraamzorg.

Taalbarrière

In november waarschuwde de inspectie ook al voor de gevolgen van de tekorten. Door personeelsgebrek zijn er in sommigen regio's wachtlijsten en die treffen "vrouwen in een kwetsbare situatie onevenredig hard".

Het gaat dan om vrouwen die hun weg naar de zorg niet goed kunnen vinden, bijvoorbeeld door een taalbarrière. "Deze vrouwen melden zich vaker laat bij een kraamzorgorganisatie en komen dan op de wachtlijst, terwijl juist zij extra gebaat zijn bij kraamzorg."

Een ander pijnpunt is dat er tegenwoordig een eigen bijdrage wordt gevraagd aan gezinnen die boven de 24 uur kraamzorg uitkomen. "Dat is echt een hobbel", zegt ChristenUnie-leider Bikker. Juist voor mensen met een laag inkomen, die de zorg extra nodig kunnen hebben. "Haal die eigen bijdrage weg", zegt Dobbe daarover.

Wiegendood

Bikker, die gisteren met een eigen manifest kwam, wijst erop dat de afgelopen jaren het aantal wiegendoden is toegenomen in Nederland, terwijl ondertussen de kraamzorg "steeds verder wordt wegbezuinigd". "Belangrijk is dat een kraamverzorgster, die oren en ogen is in een gezin, de boel de eerste dagen op gang helpt", zegt Bikker.

Naast SP en ChristenUnie maken in ieder geval ook 50Plus, GroenLinks-PvdA en SGP zich zorgen. Kamerleden van die drie partijen waren aanwezig bij de aanbieding van het actieplan in de Tweede Kamer. In het plan staat onder meer dat de tarieven van de verzekeraars omhoog zouden moeten, zodat de salarissen kunnen stijgen.

De nieuwe minister van Volksgezondheid, Hermans van de VVD, heeft vandaag een brief naar de Kamer gestuurd met maatregelen. Daarbij gaat het onder meer over het testen van een nieuw systeem waarbij de "schaarse capaciteit" eerlijker wordt verdeeld, waardoor mensen die het het meest nodig hebben de meeste kraamzorg krijgen.

Verder belooft Hermans dat het kabinet zich komende maandag gaat buigen over het verbeteren van de "opleidingsstructuur" om meer "jonge instroom" te krijgen. Over tarieven en salarissen doet de minister geen toezeggingen.

Concrete problemen oplossen

Over het afschaffen van de eigen bijdrage schrijft Hermans dat dat zou leiden tot een toename van de vraag. Dat kost tot 270 miljoen euro per jaar. Daarnaast kan daardoor de toegankelijkheid van de zorg "verder onder druk komen te staan", omdat er nu al te weinig kraamverzorgenden zijn.

SP'er Dobbe noemt de brief van Hermans "onvoldoende" en "te vaag". "Hiermee gaan we de heel concrete problemen niet oplossen." Bikker is iets milder in haar oordeel. "Het is een van de eerste brieven van de minister", zegt de CU-leider. "Ik zie dat ze problemen erkent, dat is altijd het begin."

Onder een golfbaan vlak bij Manchester is een eeuwenoude wijnkelder aangetroffen. Toen er een zinkgat was ontstaan, troffen medewerkers de wijnkelder onder de dertiende hole aan. In de kelder lagen glazen en champagne- en wijnflessen, die allemaal leeg waren.

Een van de medewerkers vertelde de BBC dat ze na de ontdekking van het zinkgat besloten het gebied uit te graven met een kleine graafmachine. "Als je een zinkgat op de golfbaan vindt, betekent dat meestal dat ergens een afvoer is ingestort."

Tijdens het graven stuitten ze op een bakstenen constructie. Een medewerker klom naar binnen, keek met een zaklamp rond en vond onder meer tientallen lege wijnflessen. Hij zegt dat ze vreemde vormen hadden. "Dus het zijn duidelijk extreem oude flessen", luidde zijn conclusie. "Ze zien er allemaal uit alsof ze met de hand zijn geblazen."

De golfclub deelde online meerdere foto's, ook van de flessen:

De golfbaan is een van de oudste banen in het Verenigd Koninkrijk, schrijft de Britse omroep. Tot 1888 stond er een landhuis op het terrein in Greater Manchester, het gebied rond de stad Manchester. Het vermoeden is dat de wijnkelder daarbij hoorde.

Het landhuis, met de naam Davyhulme Hall, werd in de twaalfde eeuw gebouwd. Uiteindelijk werd het geërfd door een man die in 1844 waarschijnlijk de golfclub op het terrein oprichtte.

Tentoongesteld

De wijnkelder werd afgelopen vrijdag ontdekt. Vandaag laat de golfclub weten dat de kelder voorlopig "veilig is afgesloten terwijl we bedenken wat we ermee gaan doen". Wellicht wil de club er "een blikvanger" van maken.

"De flessen zijn verwijderd en veilig opgeborgen terwijl we hun volgende bestemming bepalen", schrijft de club. Een van de opties is dat ze in het clubhuis worden tentoongesteld.

Een metershoog stootkussen heeft vannacht voor flinke schade gezorgd op de A16 bij Ridderkerk. Een vrachtwagen verloor een zogenoemde fender, een zachte boei die in de haven wordt gebruikt. Het gevaarte stuiterde omhoog en beschadigde een verkeersbord en twee matrixborden, meldt de regionale omroep Rijnmond.

Een fender wordt normaal gesproken ingezet om een boot te beschermen bij het aanmeren. Ze worden gemaakt van rubber of zachte kunststof en kunnen daardoor stuiteren. De fender die op de snelweg terechtkwam was enkele meters hoog.

Rijkswaterstaat had een flinke kluif aan het afvoeren van de beschadigde wegborden. Met een grote takelwagen werd het beschadigde verkeersbord omlaaggehaald. Het bord werd vervolgens op het wegdek in stukken gezaagd en afgevoerd. "Het bord en de bevestigingen zijn in kleinere stukken geslepen en afgevoerd", zegt een medewerker op Instagram.

Vervolgens heeft een aannemer de weg gepoetst en geveegd en konden de verkeersmaatregelen weer worden afgeschaald. Door het ongeluk waren twee rijstroken urenlang afgesloten voor het verkeer. Er raakte niemand gewond.

Een klein deel van de 160.000 rijksambtenaren protesteert vandaag in Den Haag tegen de bezuinigingen van het nieuwe kabinet. Dat besloot om een zogenoemde 'nullijn' te hanteren, wat betekent dat ambtenaren er dit jaar geen salaris bij krijgen en ook geen compensatie voor de inflatie.

Volgens FNV zijn er minstens 2000 mensen aanwezig bij de actie op de Koekamp, naast het Malieveld. Het zijn onder meer medewerkers van de Belastingdienst, Rijkswaterstaat, DUO en de gevangenissen.

Het is nog onduidelijk hoeveel ambtenaren in totaal het werk neerleggen. Volgens vakbond FNV is de overlast voor Nederlanders in ieder geval beperkt. "Daar is de actie op ingericht", aldus een woordvoerder.

'Echte mensen'

"Het is een makkelijke bezuiniging, we zijn heel loyaal, gaan niet snel de straat op", zegt een aanwezige medewerker van Rijkswaterstaat. "Maar het is niet abstract: we zijn echte mensen met huizen, boodschappen, als ieder ander."

Dat zij nu wel de straat op gaat, komt omdat er volgens de rijksambtenaar geen normale cao-onderhandeling mogelijk is. "Er is gewoon eenzijdig gezegd: er is een nullijn, die bezuiniging is ingeboekt. Dat is geen onderhandeling waarin je dingen naast elkaar kan zetten."

Personeelstekort

Vooral mensen die werken bij uitvoeringsinstanties worden hard geraakt door de nullijn, zegt de bond. Die instanties kampen al jaren met een hoge werkdruk en personeelstekorten. "Deze mensen doen het werk om Nederland draaiende te houden, maar ze worden niet gewaardeerd", aldus de vakbond.

Uitvoeringsinstantie DUO meldt een lange wachttijd vandaag en ook de Belastingtelefoon is slechter bereikbaar. Een aantal slachthuizen is dicht omdat controleurs van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) bij de staking aanwezig zijn.

Nieuwe staking

Vakbond FNV organiseert de werkonderbreking die 24 uur duurt. Dat doet de bond zonder andere vakbonden. Volgens de belangenbehartiger wordt er op 14 april weer gestaakt, tenzij het kabinet met een nieuw loonbod komt. Bij die staking zouden ook andere vakbonden zich willen aansluiten.

"Mensen spreken zich krachtig uit", zegt cao-onderhandelaar Marcelle Buitendam van FNV. "Maar als dit niet helpt, staan we hier dan weer. Dan verwachten we ook echt dat het hele land plat gaat."

Onderhandelingen over een nieuwe cao liepen afgelopen november vast, doordat de Rijksoverheid nul procent loonsverhoging voor 2026 voorstelde. Volgens de vakbonden betekent dat, dat ambtenaren er onder de streep op achteruit gaan.

Tussen januari 2023 en december 2025 zagen rijksambtenaren hun maandloon stijgen met ruim 11 procent.