Aggregator

Zonnige en gemoedelijke Koningsdag, drukte in steden

14 minutes 45 seconds ago

Nederland heeft vandaag op een overwegend zonnige dag weer uitbundig Koningsdag gevierd. Op sommige plekken zoals Amsterdam en Utrecht werd het vanmiddag te druk, maar de sfeer bleef vooral gemoedelijk en feestelijk. Vanavond gaat het feesten op veel plekken nog door.

Koning Willem-Alexander vierde zijn verjaardag dit jaar in het Friese Dokkum, waar zo'n 21.000 bezoekers op afkwamen. Ook op tal van andere plekken in Nederland werd massaal feestgevierd.

Zoals gebruikelijk trokken honderdduizenden naar Amsterdam, maar de drukte leek minder extreem dan vorig jaar. Dat kan samenhangen met de strenge maatregelen die de gemeente voor de viering van dit jaar nam om af te komen van het imago 'dat alles maar kan en mag' op Koningsdag.

Pas om 17.30 uur, later dan in voorgaande jaren, gaf de gemeente voor het eerst een waarschuwing af voor drukte, voor twee straten in de Jordaan in het centrum van de stad en het Bijlmerplein in Amsterdam-Zuidoost. Een bredere oproep om niet meer naar de stad te komen bleef uit.

De gemeente sprak eerder in het liveblog nog van een "gezellige drukte" in de Amsterdamse binnenstad, maar verwijderde deze post in de loop van de middag toen het nog drukker werd.

De Amsterdamse politie zegt dat het lastig is om een beeld te schetsen, "omdat de situatie constant verandert". Rond 17.30 uur leek Koningsdag volgens een woordvoerder op een reguliere uitgaansavond, zonder "grote excessen". Eerder kwam de ME kort in actie nadat een pand aan de Prinsengracht werd gekraakt, meldt AT5.

Ook in Utrecht, Eindhoven en Breda werden mensen opgeroepen om niet meer naar delen van de binnenstad te komen vanwege de drukte. Daar liep het op sommige plekken zo vol dat straten tijdelijk werden afgesloten.

De NS rijdt een speciale oranjedienstregeling om feestvierders te vervoeren. Op drukke trajecten werden extra en langere treinen ingezet, onder meer richting Amsterdam. Volgens de vervoerder kwam de reizigersstroom rustig op gang en was het 's middags "druk, maar beheersbaar".

Vooral richting steden met grote feesten, zoals Eindhoven, Breda, Arnhem en Amsterdam, was het drukker dan gebruikelijk, zegt een woordvoerder. Rond het einde van de middag was het nog vooral druk rond de hoofdstad. De NS heeft voor Koningsdag ongeveer 100 extra schoonmakers ingezet om de treinen schoon te maken, maar meldt dat reizigers het overwegend netjes houden.

Creatieve kraampjes

Op tal van plekken in Nederland waren jong en oud vanochtend alweer vroeg in de weer om een plekje te bemachtigen op een van de vele vrijmarkten. Tussen kleding, speelgoed en ander klein grut vielen vooral de creatieve kraampjes op.

Op sommige plekken werd de actualiteit op de hak genomen: zo konden bezoekers in Weesp 'mikken op vrede' en werd in het Nijmeegse Goffertpark zelfs bitcoin geaccepteerd als betaalmiddel.

Verder werd Koningsdag gevierd met lokale tradities en evenementen, zoals het ringsteken in het Zeeuwse Tholen. In Alblasserdam verliep de herrietocht Luilak, een optocht vol scheurende auto's "relatief rustig", schrijft RTV Rijnmond. Wel werd een aantal agenten onwel door de grote hoeveelheid rook en uitlaatgassen, aldus de omroep.

Ook in Maastricht en Tiel was het gezellig druk op de vrijmarkt:

Redding van walvis Timmy nadert finale, na weken mediastorm

1 hour 10 minutes ago

Al bijna twee maanden dobbert en ligt een bultrugwalvis voor de Duitse Oostzeekust. De een noemt hem Timmy, de ander Hope. Nu eens ligt hij op een zandbank, dan weer zwemt hij zich klaarblijkelijk vrij, om vervolgens toch weer te stranden.

De interesse is groot, getuige de talloze livestreams, liveblogs en thema-uitzendingen. Met morgenochtend het voorlopige hoogtepunt: de walvis wordt dan, als alles goed gaat, weggesleept.

De walviswaanzin is een mediahype waarin alles samenkomt: belangstelling voor een exotisch dier, emotionele betrokkenheid, wantrouwen tegen overheid en wetenschap en opmerkelijke politieke keuzes. Hoe rustig het dier erbij ligt, des te groter is de onrust over zijn lot.

Dagelijks pers

Eind maart was het nog een kort nieuwsbericht dat was besloten het zeezoogdier te laten sterven, omdat experts hulpacties zinloos noemden. De enige vraag die restte was of de walvis daarbij geholpen moest worden, bijvoorbeeld met explosieven.

Maar Timmy stierf niet. Bewegen deed hij evenmin. En dus lag hij wekenlang op dezelfde plek bij het eiland Poel, waar hij een toeristische trekpleister werd. Ook dagelijks van de partij: Till Backhaus (SPD), de deelstaatminister van Milieu die elke dag een persconferentie geeft.

De constante stroom aan aandacht ging gepaard met oproepen om de walvis te redden. Niet van biologen, maar van influencers, 'vrijdenkers' en complotaanhangers. Demonstranten probeerden bij het dier te komen en er werden Timmy-tattoos gezet. Online werden met behulp van AI-liedjes emotionele oproepen gedaan de walvis te 'bevrijden'.

Wereldwijd stranden voortdurend walvissen, maar in Duitsland is het uitzonderlijk. Duidelijke richtlijnen voor wat te doen ontbreken, de verantwoordelijkheid ligt bij lokale overheden.

Uiteindelijk bezweek Backhaus, die al 28 jaar milieuminister is maar zelden zo'n lastig dossier zegt te hebben gehad, voor de druk om toch iets voor het dier te doen. Hij stond een private hulpactie toe, opgezet door de oprichter van Mediamarkt en een paardensportmiljonair. Kennis van walvissen hebben ze niet, geld wél. Ze laten onder meer een dierenarts uit Hawaï overkomen.

Al snel ontstaan er conflicten binnen het divers samengestelde reddingsteam. Influencer 'Danny Firstclass', die beweert te praten met het dier, zou de operatie in gevaar brengen door al vloggend te dicht bij het dier te komen. De Hawaïaanse dierenarts vertrekt. Een andere dierenarts valt vanwege gezondheidsproblemen uit.

Nieuw plan

De reddingsoperatie gaat echter door. Het oorspronkelijke plan om Timmy met luchtkussens op te tillen en met twee pontons weg te trekken, wordt losgelaten. Het idee is nu de walvis in een bak van een duwboot te laten zwemmen. Vervolgens zou hij naar de Noordzee worden gevaren.

Kritiek is er volop. De operatie zou tot stress en verwondingen kunnen leiden. Bovendien betwijfelen mariene biologen sterk of Timmy, eenmaal terug op zee, zal overleven.

Ook het optreden van Backhaus roept kritiek op. Door bedenkingen van deskundigen opzij te schuiven, zou hij bijdragen aan afnemend vertrouwen in de wetenschap. Backhaus zou zichtbaarheid in dit heldenverhaal gebruiken met het oog op de deelstaatverkiezingen in september. Erst Walkampf, dann Wahlkampf kopte de krant FAZ: eerst de strijd om een walvis, dan om de kiezer.

En natuurlijk is er de vraag waarom het leed van dit ene dier de aandacht van een minister en het halve land krijgt, maar ander, vaak veel grootschaliger dierenleed onopgemerkt blijft.

De walvis is het perfecte 'mediadier', zo legden psychologen en media-onderzoekers uit in Duitse media. Het is groots, indrukwekkend en relatief slim. Het is een dankbaar dier in boeken, sprookjes en films en daarmee een 'emotioneel nabij dier' geworden.

Aan de Münchner Merkur vertelde onderzoeker van complottheorieën Sebastian Bartoschek dat die menselijke projectie ertoe leidt dat het dier zich leent voor complottheorieën. De wetenschap en de staat zouden het dier doelbewust aan zijn lot willen overlaten. Zijn lot is voor complotdenkers een vrijheidsstrijd.

Symbool

Bioloog en natuurfilmmaker Ina Knobloch hoopt dat Timmy een ander symbool wordt. In een interview met de FAZ noemt ze walvissen 'tuinmannen van de oceaan', omdat zij veel CO2 opnemen, hun uitwerpselen plankton voeden en hun karkassen voeding vormen voor andere dieren. Een gezonde oceaan zorgt voor gezonde walvissen en vice versa.

Het 'Timmy-drama' zou de aandacht hierop kunnen richten, hoopt Knobloch. "Hij laat zien wat we de oceanen aandoen. We moeten meer doen om die te beschermen."

Register Renaming

1 hour 34 minutes ago
[Shreeyash] asks an interesting question: how many registers does your CPU have? The answer is probably more than you think. The reason? Modern CPUs — at least many of them …read more
Al Williams

Mogelijk Russisch moordcomplot in Litouwen verijdeld 

1 hour 54 minutes ago

In Litouwen zijn dertien mensen aangeklaagd voor het beramen van twee moorden. Volgens de politie werkten de verdachten in opdracht van de Russische geheime inlichtingendienst GROe. In een persbericht schrijft de politie de moorden te hebben verijdeld.

De slachtoffers waarop de verdachten het hadden gemunt zijn een Rus en een persoon uit Litouwen. De politie zegt dat zij doelwit waren vanwege hun politieke overtuigingen.

Terreuraanslagen

De verdachten beraamden niet alleen twee moorden, maar waren volgens de politie ook bezig met het plannen van terroristische aanslagen. Zo hebben ze mogelijk gegevens over de militaire infrastructuur in Litouwen verzameld en waren ze volgens de politie bezig met het voorbereiden van brandstichting van militaire goederen die bestemd zijn voor Oekraïne.

Deze voorbereidingen zijn volgens de politie "gepland en gecoördineerd als onderdeel van bredere terroristische activiteiten".

Door volgapparaat ontdekt

Op 12 maart werden de eerste verdachten gearresteerd. In de periode die daarop volgde, werden nog meer verdachten opgepakt. In totaal heeft de politie negen mensen aangehouden, naar vier anderen wordt nog gezocht. Tegen hen is een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd.

De zaak kwam aan het rollen toen de Rus zich meldde bij de politie. Hij had in zijn auto een volgapparaat gevonden, dat hij daar niet zelf had neergelegd. Uit het onderzoek dat de politie daarop instelde bleek dat er plannen bestonden om hem te vermoorden.

Na verder onderzoek wist de politie de mogelijke daders en andere verdachten te identificeren. Ook ontdekte de politie dat zij bezig waren met het plannen van de moord op een ander slachtoffer, de persoon uit Litouwen. De verdachten zouden sinds 2024 bezig zijn geweest met het verzamelen van informatie over hun doelwitten.

Internationaal netwerk

De verdachten komen uit Rusland, Belarus, Oekraïne, Georgië, Letland, Moldavië en Griekenland. Sommigen van hen wonen in Litouwen, anderen zouden naar dat land zijn gekomen om de geplande moorden uit te voeren. Een aantal van hen had volgens de politie contact met lokale criminele organisaties over het plannen van de moorden.

Om de verdachten te arresteren heeft de Litouwse politie samengewerkt met politiediensten uit andere landen. Zo werden naast in Litouwen ook huiszoekingen in Polen, Oekraïne en Griekenland gedaan. Drie verdachten die in het buitenland verblijven, worden uitgeleverd aan Litouwen en er wordt nog onderzocht of twee anderen ook overgedragen kunnen worden.

Poolse influencer haalt met dagenlange livestream miljoenen op voor kinderen met kanker

3 hours 43 minutes ago

De Poolse influencer Piotr Garkowski heeft het wereldrecord geld inzamelen
via een livestream verbroken. Negen dagen lang streamde Garkowski op YouTube vanuit een klein appartement, waarbij hij continu een rapnummer over kanker afspeelde. Hij haalde zo bijna 60 miljoen euro op voor kinderen met kanker.

Het nummer, I'm still here, werd geschreven door de Poolse rapper Bedoes 2115 en Maja Mecan, een 11-jarig meisje dat voor de derde keer leukemie heeft. Het nummer is een disstrack tegen kanker.

Beluister het nummer via YouTube:

Garkowski, die het pseudoniem Łatwogang gebruikt, wilde 500.000 zloty (zo'n 118.000 euro) ophalen. Maar nadat verschillende beroemdheden en bedrijven zich bij de actie hadden aangesloten, verbrak hij het Guinness World Record van 16,7 miljoen euro. Dat record werd behaald door twee Franse streamers in 2025.

Garkowski had tegen zijn miljoenen volgers op sociale media gezegd dat hij geld zou inzamelen via een livestream, maar liet de duur afhangen van het aantal likes dat een van zijn TikTok-posts zou krijgen. Zijn post, waarbij één like stond voor één seconde streamen, verzamelde uiteindelijk genoeg likes om negen dagen lang onafgebroken te streamen.

Op het hoogtepunt keken er volgens Poolse media ongeveer 1,5 miljoen mensen naar de stream. Verschillende Poolse beroemdheden en bedrijven sloten zich aan bij de actie. Ook de zanger van de band Coldplay, Chris Martin, verscheen kort op de livestream met een video waarop hij een geïmproviseerd nummer speelde.

'Kleine strijders'

Het geld gaat naar de Cancer Fight Foundation, een organisatie die zich inzet voor kinderen met kanker. De organisatie schrijft op X dat bij het enorme bedrag een enorme verantwoordelijkheid komt kijken. Daarom wil de stichting een speciale website lanceren waar wordt gedeeld hoe de fondsen van de campagne worden gebruikt.

In een interview met de Poolse radio noemde Garkowski de inzamelingsactie een "wonder". Hij prees de donateurs en noemde de kinderen met kanker "kleine strijders".

Wind in opkomst: zo'n honderd grote vrachtschepen gebruiken windkracht

4 hours 7 minutes ago

Op het eerste oog is er niets bijzonders aan het Nederlandse vrachtschip de Amadeus Saffier. Het levert goederen af in havens in en rond Europa. Rollen staal naar Turkije, en onlangs zakken cement naar Ibiza. Diesel stuwt het schip voort, zoals bij de meeste vrachtschepen. Tot de juiste wind opsteekt, dan gebeurt er iets opmerkelijks.

De Amadeus Saffier is een van inmiddels bijna honderd grote vrachtschepen die gebruik maken van speciale windaandrijving. Het schip kan twee grote masten opklappen die als een soort verticale vliegtuigvleugels de windenergie omzetten in stuwkracht, waardoor het schip vooruitgaat. Het resultaat: minder brandstofgebruik, meer snelheid.

Steeds meer reders maken de rekensom. Twee jaar geleden was de technologie nog een nieuwigheid. Afgelopen december voeren er 85 grote tankers en bulkschepen rond met deze masten. Op dit moment zijn dat er 96, blijkt uit cijfers die NOS opvroeg bij de International Windship Association.

De snelle toename zet voorlopig door. "We verwachten dat het aantal schepen over een jaar is verdubbeld", zegt Gavin Allwright, secretaris-generaal van de internationale vereniging voor windschepen. "Op dit moment zijn ruim 120 nieuwe bestellingen bij werven die windschepen maken."

Veel interesse

Het is druk in de loods in Zeewolde. Uit de cijfers van de vereniging blijkt dat een kwart van de installaties op vrachtschepen hiervandaan komt. Het Nederlandse bedrijf Econowind is wereldwijd marktleider op het gebied van windaandrijving, die ze VentoFoils noemen.

"Zeker met de huidige olieprijzen zie je dat er heel veel interesse is", zegt Chiel de Leeuw, commercieel directeur van Econowind. "De investeringsbereidheid is nu net wat minder omdat reders even afwachten wat er gebeurt. Maar ze zijn zich aan het voorbereiden op de toekomst. Als er wellicht een hogere olieprijs blijft wordt de businesscase voor ons beter."

Ook de eigenaar van de Amadeus Saffier ziet de voordelen in deze tijd van hoge dieselprijzen. "Brandstofbesparing is op dit moment natuurlijk enorm actueel, gezien de situatie in de Golfregio", zegt Cynthia Everduin, operationeel directeur van De Bock Maritiem. "We zijn blij dat we een paar jaar geleden deze weg al zijn ingeslagen."

Emissie verlagen

Gemiddeld verbruikt de Amadeus Saffier 10 procent minder brandstof. Dat komt niet alleen door de windaandrijving. Everduin: "Ook de rompvorm is geoptimaliseerd."

De Bock liet het schip nieuw bouwen in 2024. In hetzelfde jaar liet de Rotterdamse reder Anthony Veder masten op een bestaand schip zetten. "De besparing bij ons is nu zo'n 2 tot 4 procent", zegt Nynke de Bakker, woordvoerder van de rederij. "Maar onze masten zijn dan ook lager dan bij nieuwbouw."

In de toekomst zou Anthony Veder de windaandrijving liever toepassen op nieuwbouwschepen. Toch is ook deze rederij blij met de stap die ze namen. "Je zoekt naar manieren om de emissie te verlagen", zegt De Bakker. "Andere brandstoffen zijn moeilijk in de scheepvaart, zeker bij een bestaand schip."

Vliegers op schepen

Lagere emissies waren ook een belangrijke reden voor Johan Boomsma, vanwege de brandstofbesparing, maar ook vanwege de toenemende regels rond verduurzaming. "Ik heb altijd geloofd in wind", zegt de eigenaar van Boomsma Shipping. "Wij begonnen al een jaar of zes geleden met deze technologie. Het stond toen echt nog in de kinderschoenen. We zaten bij de eerste tien wereldwijd."

De wind heeft Boomsma zeker besparing gebracht. "Maar niet zoveel als aanvankelijk gedacht", zegt hij. "We waren er ook vroeg bij. Nu is de technologie verder. Ons schip heeft twee units van 10 meter hoog, we gaan er in de toekomst eentje van 25 meter doen."

Hij ziet allerlei vormen van windaandrijving langskomen. "Je hebt zelfs grote vliegers op schepen, maar dat is nog wel een droomwereld", zegt de windveteraan. "Het meest mainstream zijn nu de foils en de rotors, dat zijn stalen masten die ronddraaien."

De Amadeus Saffier heeft Ibiza inmiddels achter zich gelaten. Het vaart in noordelijke richting, ten noorden van het eiland Mallorca. Met hulp van de wind.

Fransman likt aan rietje in Singapore, riskeert paar jaar cel

4 hours 31 minutes ago

Een 18-jarige Fransman is in Singapore aangeklaagd omdat hij aan een rietje uit een drankautomaat likte en het vervolgens teruglegde, schrijven Singaporese media.

De tiener filmde de daad vorige maand en plaatste de video op zijn sociale media. De beelden gingen viraal in Singapore, schrijven media.

Volgens rechtbankdocumenten moest het bedrijf van de drankautomaat alle 500 rietjes in het bakje vervangen. Het bedrijf, dat sinaasappelsap verkoopt, heeft aangifte gedaan. De man is aangeklaagd voor vandalisme en het verstoren van de openbare orde.

Als hij schuldig wordt bevonden aan vandalisme riskeert hij een gevangenisstraf van twee jaar en een boete. Hij kan drie maanden celstraf en een boete krijgen als hij wordt veroordeeld voor het verstoren van de openbare orde.

Singapore staat bekend om zijn strenge straffen voor vandalisme en vernieling. Zo staat er een hoge boete van duizenden euro's op het weggooien van afval op straat. Ook heeft het land een kauwgomverbod en is het uitspugen van kauwgom op straat verboden.

Koninklijke familie voltooit bezoek aan Dokkum: 'Tige tank'

5 hours 5 minutes ago

De koninklijke familie heeft 'Keningsdei' in Friesland gevierd met schaatsen, fierljeppen en andere typisch Friese gebruiken.

Zo lag in de gracht een skûtsje, een traditioneel schip waarvan de koning een zeil hees. De prinsen Constantijn en Maurits gingen fierljeppen. In hun pak waagden zij de sprong met de polsstok en kwamen in het zand terecht. "Het zag er niet uit als een winnaarssprong", zei Maurits, "maar wie niet waagt, die niet wint". Ook werd het Fries kaatsspel gedemonstreerd.

Bekijk de sprong van de prinsen:

De koning was in 1986 ook in Dokkum, toen hij als 18-jarige kroonprins onder de naam W.A. van Buren meedeed aan de Elfstedentocht. "Toen was het ook een groot feest, maar mijn prioriteit was toen om hier snel om te draaien", zei de 59-jarige koning. "Maar nu zou ik hier niet meer weg willen." Hij bedankte de Dokkummers in het Fries.

Stempelposten

En net als bij de Elfstedentocht moest de familie langs stempelposten. Ze kwamen onder anderen oog in oog te staan met oud-turner Epke Zonderland en Cambuur-trainer Henk de Jong, die de eerste post bemanden.

De familie was gekleed in de kleuren van de Dokkumse vlag: Willem-Alexander droeg een blauw pak, prinses Ariane een witte broek en top, prinsessen Amalia en Alexia waren in het rood gekleed en koningin Máxima in een gele jurk.

Zoals ieder jaar was het druk langs de route. De koning en de andere leden van het koninklijk huis schudden handen van het publiek en gingen met hen op de foto. Ook deed de familie een quiz met vragen over Friesland. Zo kwam uit een vraag naar voren dat 3 procent van de Friezen niet trots is om Fries te zijn. "En dat is 3 procent te veel", grapte de koning.

Klein protest

Langs de route was een klein protest te zien. Een groep republikeinen hield borden vast met daarop "Willem de laatste". De betogers hadden ook een grote dinosaurus van 10 meter hoog langs de route willen opstellen, omdat het koningshuis volgens hen tot het verleden behoort, maar dat wilde de gemeente niet. In een kort geding kreeg Dokkum gelijk van de rechter, dus stond de dinosaurus bij een rotonde buiten het centrum.

De route ging verder onder meer langs een ijsbaan waar de koning en zijn gevolg onder anderen ontmoetingen hadden met olympisch medaillewinnaar Marijke Groenewoud en Henk Angenent, de laatste winnaar van de Elfstedentocht.

De drijvende ijsbaan was op het water gelegd op de plek waar de koning voorbijkwam toen hij meedeed aan de Elfstedentocht. De koning schaatste met Máxima een aantal rondjes en ook hun dochter Ariane, die iets onwenniger op de schaatsen stond ("het is even geleden", verontschuldigde ze zich), kwam het ijs op.

Daarna werd onder meer kort gegeten en ging de familie in gesprek met een aantal maatschappelijke organisaties.

TU Delft

De dag werd afgesloten op een podium waar de koning de organisatoren en de inwoners van Dokkum en Friesland bedankte met de woorden "Tige tank" (veel dank).

De familie stond ook de NOS te woord. Prinses Ariane maakte bekend dat ze volgend jaar Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek gaat studeren aan de TU Delft. De prinses heeft momenteel een tussenjaar. "Ik ben heel blij dat ik toegelaten ben. Dat is een enorme kans."

Indiaas farmabedrijf wil Organon uit Oss voor miljarden overnemen

6 hours 7 minutes ago

Het farmaceutische bedrijf Organon, met een productielocatie in Oss, wordt waarschijnlijk overgenomen door het Indiase Sun Pharmaceutical. Het bedrijf telt bijna 12 miljard dollar neer voor Organon. Het gaat om een van de grootste buitenlandse overnames ooit door een Indiaas bedrijf.

Organon is van Nederlandse oorsprong, maar was jarenlang onderdeel van het Amerikaanse geneesmiddelenbedrijf MSD. In 2020 maakte MSD bekend een nieuw zelfstandig beursgenoteerd bedrijf op te richten en daarvoor een oude naam te gebruiken: Organon & Co. Het bedrijf stond nog wel aan de Amerikaanse beurs genoteerd, maar ging sindsdien zelfstandig verder.

Wereldwijd werken er zo'n 10.000 mensen voor Organon. Ongeveer 2500 van hen werken in Oss, het Belgische Heist-op-den-Berg en op kantoren in Amsterdam en Brussel.

Geneesmiddelen voor vrouwen

Sun Pharmaceutical is het grootste farmaceutische bedrijf van India. Het bedrijf ziet vooral kansen in Organons geneesmiddelen voor vrouwen, zoals anticonceptie en behandelingen voor menopauze en borstkanker, meldt Omroep Brabant.

Daarnaast verwacht Sun via Organon makkelijker toegang te krijgen tot grote markten, waaronder China. De overname is nog niet helemaal rond. Toezichthouders en aandeelhouders moeten nog toestemming geven.

Organon werd bijna honderd jaar geleden opgericht. Het bedrijf haalde jarenlang insuline, een cruciaal medicijn tegen suikerziekte, uit de organen van varkens. Later werd het bedrijf vooral bekend door de anticonceptiepil en zwangerschapstesten.

42 doden na familieruzie om waterbron in Tsjaad

6 hours 11 minutes ago

Op zaterdag is een geschil tussen twee families over een waterbron in Tsjaad compleet uit de hand gelopen. Er vielen zeker 42 doden en tien anderen raakten gewond, meldde vicepremier Mahamat gisteren.

De ruzie vond plaats nabij de stad Guereda in de provincie Wadi Fira, dicht bij de grens met Sudan, maar in een groot gebied waren er wraakacties. Volgens de vicepremier was het daarom nodig het leger op het conflict af te sturen.

Mahamat zei dat de situatie nu onder controle is en kondigde aan dat er een "traditioneel bemiddelingsproces" in het dorp begint. Ook komt er een procedure om de strafrechtelijke verantwoordelijkheid vast te stellen. De regering zal "alle noodzakelijke maatregelen" nemen om destabilisatie van het grensgebied te voorkomen.

Schaarste

Soortgelijke conflicten over grondstoffen komen vaker voor in Tsjaad. Vorig jaar leidden ruzies tussen boeren en herders nog tot 42 doden. De ngo International Crisis Group (ICG) schat dat conflicten tussen boeren en herders tussen 2021 en 2024 in totaal meer dan duizend doden en 2000 gewonden hebben gekost.

Tsjaad vangt meer dan 1,2 miljoen vluchtelingen op van gewapende conflicten in Centraal-Afrikaanse Republiek, Kameroen en Sudan. Daardoor is er een toenemende schaarste aan grondstoffen.

In februari sloot Tsjaad de grens met Sudan nog "tot nader order", nadat er meerdere keren Sudanese milities de grens waren overgestoken.

Charles op staatsbezoek in VS: hoe een diplomatieke meesterzet een mijnenveld werd

6 hours 36 minutes ago

Aan hoofdpijndossiers geen gebrek dezer dagen in Downing Street, het machtscentrum van de Britse politiek. En allemaal hebben ze een link met Amerika. Afgelopen week moest premier Starmer zich andermaal verantwoorden voor de aanstelling van de omstreden politicus Peter Mandelson als ambassadeur in Washington. Vandaag dient zich een nieuw mijnenveld aan: een driedaags staatsbezoek van koning Charles aan de Verenigde Staten, dat doorgaat ondanks de aanslag op president Trump afgelopen weekend.

Het is geen geheim dat Trump een fascinatie heeft voor de pomp and ceremony van de Britse monarchie. Starmer dacht hier handig gebruik van te maken en zette Charles in als diplomatieke joker. Hij had er nadrukkelijk voor gekozen om confrontaties met de Amerikaanse president zoveel mogelijk te vermijden. Starmer hoopte met vleierij de banden met het Witte Huis warm te houden.

Kort na Trumps inauguratie, begin vorig jaar, kwam Starmer al op bezoek in het Witte Huis met een brief van de koning. Dat was een uitnodiging aan de president voor een staatsbezoek, Trumps tweede aan het VK. Dat bezoek vond plaats in september, waarbij de president logeerde bij de koning op Windsor Castle. Trump kwam hierop met een tegenuitnodiging voor een staatsbezoek van Charles aan de VS.

Slijmdiplomatie

Met zijn slijmdiplomatie naar Ruttiaans voorbeeld probeerde Starmer de Amerikaanse president te committeren aan de NAVO, de strijd in Oekraïne en goede handelsbetrekkingen. Aanvankelijk leek deze tactiek vruchten af te werpen. Het Verenigd Koninkrijk sloot een relatief gunstige handelsdeal met de Amerikanen en de Britse premier leek een amicale band op te bouwen met de man in het Witte Huis.

Maar de laatste maanden blijkt dat er grenzen zitten aan die benadering. De Amerikanen hielden zich niet aan de afspraken van de handelsdeal. Trump lag op ramkoers met Downing Street in zijn pogingen om Groenland in te lijven. De oorlog in het Midden-Oosten deed de relatie verder verslechteren.

De Britten weigerden aanvankelijk toestemming te geven voor het gebruik van hun militaire bases voor een aanval op Iran. Later kwam er alsnog toestemming, maar daar waren wel allerlei beperkingen aan verbonden. Zo mocht de Amerikaanse luchtmacht de Britse bases alleen gebruiken voor "defensieve acties". Carte blanche kreeg het Witte Huis nooit.

Dit leidde tot grote woede bij Trump. Hij haalde steeds harder uit naar Keir Starmer (zie kader). De Britse premier op zijn beurt begon zich steeds feller af te zetten tegen het Witte Huis. Op een gegeven moment zei Starmer dat "hij het helemaal had gehad" met de sterk gestegen energiekosten voor Britse huishoudens die het gevolg waren "van de acties van Poetin en Trump".

De herhaaldelijke beledigingen van Trump

Wat aanvankelijk nog leek op een diplomatieke meesterzet, is nu dus uitgegroeid tot een potentieel mijnveld voor Starmer. Waar het bezoek van koning Willem-Alexander aan het Witte Huis grotendeels achter gesloten deuren plaatsvond, voltrekt het Britse staatsbezoek zich in de volle schijnwerpers. Charles wordt getrakteerd op een groots staatsbanket en een garden party bij het Witte Huis. De climax is een toespraak van de koning voor het Amerikaanse Congres.

'Grote kans op blamage'

Trump zei afgelopen week in een interview met de BBC dat het bezoek van de koning zijn relatie met het VK kan herstellen. Maar politicoloog Anand Menon, hoogleraar aan King's College London, ziet nog heel wat beren op de weg. "Het is onmogelijk om Trump in bedwang te houden. Hij zal zich ongetwijfeld beleefd opstellen naar de koning. Maar een losse opmerking in de trant van 'jullie premier is niet zo cool als de koning' is al snel gemaakt. De kans op een blamage is groot."

Ed Davey, de leider van de oppositiepartij Liberaal Democraten, had Starmer opgeroepen het staatsbezoek te schrappen. "Trump is een illegale en verwoestende oorlog begonnen in het Midden-Oosten die de energieprijzen omhoogduwt voor Britse huishoudens. Het staatsbezoek van onze koning kan je beschouwen als een enorme diplomatieke overwinning voor president Trump. We zouden die niet moeten gunnen aan iemand die ons herhaaldelijk beledigt en ons land beschadigt."

Maar het was onmogelijk voor Downing Street om het hele staatsbezoek terug te draaien. Ook al is de relatie tussen Trump en Starmer in rap tempo verslechterd, er staat voor de Britten simpelweg te veel op het spel. "De Britse staat is zo afhankelijk van Amerika voor haar veiligheid", zegt Menon daarover. "Voor de Britten is een wereld zonder de special relationship ondenkbaar."

En hoe kijkt Charles aan tegen het staatsbezoek? Naar verluidt zou de koning not amused zijn dat hij als een diplomatieke pion wordt ingezet om Trump te paaien. Maar zoals gebruikelijk blijven de koninklijke kaken stijf op elkaar. Zoals wel vaker bij controverses geldt altijd het motto van de Windsors: never complain, never explain.

Veiligheidsmaatregelen rond het staatsbezoek

Vanwege de mislukte aanslag tijdens het Correspondents' Dinner in Washington van afgelopen weekend is er in het Verenigd Koninkrijk extra aandacht voor de veiligheid van het Britse koningspaar tijdens hun bezoek aan de VS.

De secretaris-generaal van premier Starmer zei dat de regering en het paleis voorafgaand aan de reis nauw hebben samengewerkt met Amerikaanse functionarissen. "Vandaag vinden er verdere gesprekken plaats, in aanloop naar volgende week", zei hij tegen de BBC.

Volgens schaduwminister Philp van Binnenlandse Zaken moet het bezoek "absoluut doorgaan", omdat geweld de diplomatieke betrekkingen en de normale gang van zaken in de politiek niet mag belemmeren.

Podcast De Dag: Thomas Plantenga, CEO van Vinted

6 hours 38 minutes ago

Thomas Plantenga is de CEO van Vinted, het tweedehands (kleding)verkoopplatform waarvan de omzet deze maand steeg tot boven de 1 miljard euro. Hij is de eerste gast in een interviewreeks deze week met mensen die ons de afgelopen tijd zijn opgevallen in het nieuws.

Plantenga reageert onder andere op kritiek dat Vinted niet zo duurzaam is als het lijkt. "Ik zie een heleboel mensen meningen naar buiten gooien die nergens op gebaseerd zijn", zegt hij geïrriteerd. "Het is misinformatie, het is gewoon niet waar."

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Juist om de geloofwaardigheid van de duurzaamheidsmissie van Vinted te waarborgen voert het bedrijf naar zijn zeggen een gevecht tegen bijvoorbeeld dropshippers, die hij omschrijft als 'enorme machines die ons platform proberen te kraken'.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Max Smedes en Lisa Konings

China blokkeert overname van AI-bedrijf Manus door Meta

6 hours 57 minutes ago

China wil dat de overname van het AI-bedrijf Manus door het Amerikaanse Meta wordt teruggedraaid. Een duidelijke reden waarom de autoriteiten de deal verbieden wordt niet gegeven. Maar uit een korte verklaring valt op te maken dat China niet wil dat de kunstmatige intelligentie van Manus in buitenlandse handen komt.

Manus werd nog geen vijftien maanden geleden gelanceerd. De chatbot die direct opdrachten kan uitvoeren werd opgericht door de Chinese programmeur Xiao Hong. In acht maanden zou Manus al een omzet van meer dan 100 miljoen dollar hebben gehad.

Overname van 2 miljard

Meta legde eind vorig jaar zeker 2 miljard dollar neer om Manus in handen te krijgen. Het was op twee na grootste aankoop ooit voor de Amerikaanse techgigant. Voor de overname verhuisde Manus in juli vorig jaar het hoofdkwartier van Peking naar Singapore. Het opende toen ook kantoren in Tokio en San Francisco.

Nadat oprichter Xiao Hong bij Meta de leiding had gekregen over de AI-strategie, werd in maart de technologie van zijn bedrijf geïntegreerd in Facebook, Instagram en WhatsApp.

Opvallend is dat China vorig jaar nog goedkeuring gaf voor de verhuizing naar Singapore, zo schreef de Financial Times vorige week in een reconstructie. De AI van Manus werd toen niet als cruciale techniek beoordeeld. Daarbij zou een verhuizing terug naar China eenvoudig te realiseren zijn. Maar de Chinese toezichthouders zouden nu vanuit de regering onder druk zijn gezet dit besluit "te corrigeren".

Oprichters vast in China

Onduidelijk is hoe het verder moet met Manus nu China de overname verbiedt. Volgens de FT zitten Xiao Hong en zijn mede-oprichter vast in China. De twee mochten het land niet uit tot er een besluit over de overname van hun bedrijf was genomen. In de korte verklaring melden de Chinese autoriteiten ook niet wat er nu moet gebeuren.

China en de Verenigde Staten liggen al enige tijd met elkaar overhoop wat betreft handel en de race om krachtigste kunstmatige intelligentie. De VS wil bijvoorbeeld niet dat de "super-AI" Mythos van het Amerikaanse Anthropic in China wordt gebruikt. Mogelijk gebruikt China nu de overname van Manus als drukmiddel tegen de VS.

Manus en Meta hebben zelf nog niet gereageerd op het overnameverbod.

Correspondent China Gabi Verberg:

"Om zowel economische als geopolitieke redenen was dit een gevoelige verkoop. Kunstmatige intelligentie geldt als één van de belangrijkste strategische ontwikkelingsgebieden voor China. De overheid doet er dan ook alles aan om zowel private als publieke bedrijven maximaal te faciliteren in hun groei. Het is dan vervolgens niet de bedoeling dat als deze bedrijven succesvol zijn, ze het land verlaten en hun verworven kennis in de verkoop doen. En zeker niet aan de VS.

Daarmee raken we aan een tweede gevoeligheid. De handelsoorlog tussen China en de VS mag tijdelijk dan afgekoeld zijn toen de landen hun importheffingen voor een jaar verlaagden, maar de technologische rivaliteit is onverminderd intens.

Beide landen werpen blokkades op om elkaars ontwikkeling te remmen: van exportrestricties op geavanceerde chips en kritieke grondstoffen tot het weren van technologieën en investeringen. De blokkade van de verkoop van Manus lijkt daar het laatste slachtoffer van."

Verdachte opgepakt voor brandstichting lhbti-club in Engeland

8 hours 19 minutes ago

De Britse politie heeft een 51-jarige man opgepakt voor brandstichting bij een queer club in Milton Keynes, een stad ten noordwesten van Londen. In de nacht van zaterdag op zondag brak de brand uit in de club, die op dat moment stampvol was. Er zijn geen gewonden gemeld.

Ooggetuige Molly Firman zei tegen de BBC dat medewerkers en beveiligers "uit het niets" begonnen te schreeuwen dat iedereen "nu naar buiten moest". Het vuur breidde zich snel uit. Op het hoogtepunt waren er twaalf brandweerwagens nodig om de brand te blussen.

Een woordvoerder zei gisteren dat de brandweer voorlopig nog ter plaatse zou blijven, onder andere om na te blussen.

Frank McMahon, wiens familie de club al 36 jaar runt, zei in een verklaring dat hoewel hij "diep bedroefd" is dat Pink Punters volledig is verwoest, hij opgelucht, dankbaar en trots is dat er geen personeel of bezoekers gewond zijn geraakt en dat iedereen veilig naar huis is gegaan.

De politie zegt dat de verdachte voorlopig vast blijft zitten en vraagt om niet te speculeren over het motief.

Oud-topbestuurder ASML plots weg als commissaris bij ASMI

9 hours 1 minute ago

Voormalig ASML-bestuurder Martin van den Brink is per direct vertrokken als commissaris van chiptoeleverancier ASM International. Het concern heeft geconcludeerd dat "andere professionele activiteiten" van Van den Brink kunnen leiden tot belangenverstrengeling.

De kans daarop is volgens ASM International kennelijk zo groot, dat het beter is dat Van den Brink als commissaris vertrekt "om te voorkomen dat een dergelijke situatie, of de schijn ervan, in de toekomst ontstaat". Volgens het bedrijf is het besluit in overleg en "met wederzijds begrip" genomen.

Welke belangenverstrengeling dit kan zijn maakt ASM International niet duidelijk. Het bedrijf was niet direct bereikbaar voor een nadere toelichting. Van den Brink is op dit moment alleen nog als adviseur bij ASML betrokken. Hij begon in 1984 bij de maker van chipmachines uit Veldhoven, die wereldwijd marktleider is, en klom op tot Chief Technology Officer. Een maand na zijn vertrek bij ASML in 2024 haalde ASM International Van den Brink binnen als lid van de raad van commissarissen. Toen verwachtte het concern nog dat hij "een onschatbare bijdrage zal leveren".