Said uit het stadje Dar Bouazza, in de buurt van Casablanca, beleeft samen met zijn familie bizarre tijden. Zijn 22-jarige zoon Marouane is op 29 juli overleden bij een poging om vanuit Fnideq naar het Spaanse exclave Ceuta te zwemmen.
Twee dagen na zijn overlijden werd hij gebeld door het telefoonnummer van zijn zoon. De hoop dat het ging om een geruststellend telefoontje van Marouane verdween op het moment dat duidelijk werd dat hij een agent van de Guardia Civil in Ceuta aan de lijn had.
De Spaanse autoriteiten in Ceuta zijn begonnen met het begraven van de mensen die omkwamen tijdens de ongekende overtocht van migranten vanuit Marokko. Aan de Marokkaanse kant wachten families nog altijd op de lichamen van hun dierbaren. De repatriëring van de Marokkaanse doden lijkt ruim 3 weken na het drama maar niet op gang te komen.
De agenten hadden de telefoon en de identiteitskaart op het lichaam van de 22-jarige gevonden, gewikkeld in plastic folie zodat hij bij aankomst nog een werkende telefoon zou hebben om naar huis te kunnen bellen.
"Tijdens het gesprek gaven ze een beschrijving van hem. De kleren die hij aanhad, zijn armband, zijn haarstijl, dat soort dingen. Daarna hebben we foto's van hem gestuurd en vertelde de Spaanse agent ons dat het lichaam inderdaad van Marouane was," vertelt Said.
Voor Hasna, de moeder van Marouane, is het een moment dat nog steeds door haar hoofd spookt. "Wat kan ik zeggen? We werden gebeld door de politie terwijl we dachten dat hij het was om te zeggen dat hij was aangekomen of terug naar huis zou komen. Het is een heel ingewikkeld gevoel," vertelt ze.
Het begin van de rouwperiode was voor de familie ook het startschot voor een strijd met de Marokkaanse bureaucratie en de moeizame internationale samenwerking tussen de Spaanse en Marokkaanse autoriteiten op dit dossier.
"Elke instantie die we spreken vertelt ons hetzelfde. Hij moet aan de hand van zijn vingerafdrukken definitief geïdentificeerd worden. De afdrukken die ze in Spanje hebben afgenomen moeten overeenkomen met de gegevens die ze hier in Marokko van Marouane hebben," vertelt Said.
Procedures, procedures, procedures
De ouders van Marouane hebben in de afgelopen weken contact opgenomen met zowel de Spaanse als de Marokkaanse autoriteiten. Ook Hasna weet niet meer wat ze aan moet met de situatie: "Procedures, procedures en nog eens procedures. In Spanje hadden ze gezegd dat ze nog wachten op de vingerafdrukken uit Marokko. Intussen zien wij dat er niets gebeurt, we zitten maar te wachten."
Said vindt dat de Marokkaanse overheid beter zijn best moet doen om de families die wachten op de lichamen van hun geliefden te helpen: "Er is geen speciale vertegenwoordiger in Marokko die onze zaak opvolgt. Alsof er niets is gebeurd, alsof de mensen die zijn overleden geen Marokkanen zijn."
Gebrek aan antwoorden
De Marokkaanse minister van Justitie Abelatif Ouahbi heeft in een interview met de Saudische nieuwszender Al Arabiya laten weten dat Marokko alleen de Marokkaanse lichamen kan terugnemen die officieel geïdentificeerd zijn.
De lokale autoriteiten van Ceuta tasten nog altijd in het duister over de redenen waarom de omgekomen Marokkanen niet gerepatrieerd worden. Door een gebrek aan ruimte in de mortuaria zien ze zich genoodzaakt om de lichamen ongeïdentificeerd te begraven. Dit zet families zoals die van Hasna en Said onder nog meer druk.
Sinds het eerste telefoontje over het overlijden van hun zoon zijn er inmiddels 25 dagen verstreken. Volgens de regels van de islam is het de bedoeling dat de doden zo snel mogelijk na het overlijden ritueel gewassen en begraven worden. Dit maakt het lange wachten voor de families extra pijnlijk.
Voor de ouders van Marouane is het leed niet te overzien. Ze zijn nu aan het rouwen omdat ze hun zoon niet kunnen begraven en aan de echte rouwperiode kunnen beginnen. "Het is raar om elke dag mensen te ontvangen die ons komen condoleren zonder dat er een begrafenis is geweest. Mijn moeder en mijn zus hebben hun eigen huishouden achtergelaten en zijn alle 25 dagen al bij ons," vertelt Said.
"We hebben tot nu toe veel geduld gehad, maar we begrijpen oprecht niet wat er allemaal aan de hand is. Wat is het doel om ons dit te laten doorstaan?", vraagt Said zich af. "Ik vraag niet veel, alleen dat ze mij het lichaam van mijn zoon geven. Zodat ik hem kan eren en kan begraven zoals het hoort," zegt Hasna.
Spanje-correspondent Miral de Bruijne zag zaterdag hoe in Ceuta de eerste Marokkaanse doden werden begraven:
