Aggregator

Het is 25 jaar na 11 september 2001, de dag waarop de Verenigde Staten getroffen werden door de grootste terroristische aanval uit de geschiedenis. Het antwoord van toenmalig president George W. Bush was de war on terror, een jarenlange strijd tegen de terroristische organisatie Al Qaida.

Amerika zette zijn verdachten niet vast in reguliere gevangenissen, maar op geheime plekken en in Guantanamo Bay, een detentiefaciliteit op de Amerikaanse marinebasis op Cuba. Jarenlang was er kritiek op deze aanpak, vanwege de martelingen, de inhumane omstandigheden daar en omdat het onrechtmatig was.

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

In de podcast vertelt Nieuwsuur-redacteur Roos Verbrugh over 25 jaar Guantanamo Bay. Nieuwsuur sprak met een ex-gevangene die nu in Nederland woont en met de advocaat van een van de vijftien mannen die er nog steeds vastzitten, sommigen waarschijnlijk voor het leven.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Mattijs van de Wiel

Redactie: Max Smedes

De koopkracht van Nederlanders gaat er volgend jaar iets op achteruit. Voor alle huishoudens gemiddeld komt er een koopkrachtvermindering van 0,1 procent. Dat blijkt uit Prinsjesdagstukken die de NOS heeft ingezien.

Lage inkomens gaan er iets op vooruit (0,2 procent) en ook gepensioneerden staan in de plus (0,3 procent). Minder koopkracht is er te verwachten voor middeninkomens (- 0,1 procent) en hogere inkomens (-0,2 procent).

In de Prinsjesdagstukken staat ook dat het kabinet nog geen oplossing heeft voor het Box 3-probleem. Binnen een half jaar moet die gevonden zijn.

Vanmiddag hebben alle politieke partijen de kabinetsplannen voor 2027 gekregen, maar officieel komen de plannen pas komende dinsdagmiddag naar buiten, als minister Heinen van Financiën de plannen in het koffertje aanbiedt aan de Tweede Kamer.

Dinsdag is het Prinsjesdag. Dan biedt minister Heinen de Miljoennota aan in de Kamer. Het is traditie dat de stukken van te voren uitlekken.

Eerste details waren al bekend

Vorige week kwamen de eerste details al naar buiten. Het ging deels om handreikingen richting de oppositie. Zo werd duidelijk dat de voorgenomen bezuinigingen op de sociale zekerheid grotendeels zijn teruggedraaid.

Omdat de coalitie van D66, VVD en CDA in Tweede en Eerste Kamer geen meerderheid heeft, is het kabinet afhankelijk van de steun van andere partijen. De oppositie toont zich tot nu toe ontevreden over wat er op tafel ligt.

Volgende week zijn de Algemene Politieke Beschouwingen, het tweedaagse debat over de Prinsjesdagstukken. Dat lijkt nog een zware dobber voor het kabinet te gaan worden.

Wat kwam eerder naar buiten?

De Noorse prinses Astrid is op 94-jarige leeftijd overleden. Dat maakt het Noorse koningshuis bekend. Astrid is de de zus van koning Harald, die eind augustus overleed. De prinses overleed twee dagen na de uitvaart van haar broer, afgelopen woensdag.

"Tante Astrid was een belangrijke steun voor koning Harald en de rest van ons gezin", zegt de nieuwe Noorse koning Haakon over zijn tante. "We hebben veel van haar geleerd en ze was niet bang om haar mening te uiten.

De nieuwe koning noemt haar overlijden een groot verlies. "We zullen haar missen. Mijn familie en ik betuigen ons medeleven aan de naaste vrienden van tante Astrid." De vlaggen zullen vandaag en op de dag van de begrafenis halfstok hangen.

Rechterhand vader

Astrid was de tweede dochter van koning Olaf V en kroonprinses Märtha. Toen Astrid 22 was, overleed haar moeder. De prinses nam de rol van haar moeder over. Veertien jaar lang vergezelde ze haar vader naar officiële gelegenheden.

Astrid trouwde in 1961 met de burger Johan Martin Ferner, die in 1952 op de Olympische Zomerspelen van Helsinki als zeiler zilver won. Ze kregen samen vijf kinderen: Cathrine, Benedikte, Alexander, Elisabeth en Carl-Christian.

"Lieve moeder, lieve prinses Astrid, dank u wel dat u de beste moeder was die we ons konden wensen", schrijven zij. "Uw hele leven stond u voor ons klaar met liefde en wijsheid, warmte en een goed humeur. Dank u wel voor alle mooie herinneringen. U zult altijd een speciale plek in ons hart hebben."

Coalitiepartijen D66, VVD en CDA hebben voorafgaand aan Prinsjesdag geen akkoord weten te bereiken over de toekomst van Box 3, de vermogensbelasting. De drie partijen hebben er ook deze week veel over gesproken, maar er is geen overeenstemming.

Dat heeft te maken met de verschillen van mening bij de oppositiepartijen, schrijft het kabinet via minister Heinen van Financiën aan de Kamer. "Hierdoor lukt het op dit moment nog niet om tot een voorstel tot aanpassing te komen dat kan rekenen op een breed draagvlak in het parlement."

Het kabinet mikt er nu op om over een half jaar met een oplossing te komen. Die staat dan in de Voorjaarsnota, de bijstelling van de begroting.

Het kabinet wil over box 3 weer in gesprek met de Tweede en Eerste Kamer "en staat daarbij open voor nieuwe inzichten." Een oplossing is niet eenvoudig, zegt het kabinet. "Alle scenario's kennen grote budgettaire en uitvoeringstechnische gevolgen, en verschillen in impact voor de burger en het investeringsklimaat. Dit maakt het een complex vraagstuk."

Al jaren op zoek naar oplossing

De politiek is al meer dan tien jaar op zoek naar een vervanger van de huidige box 3. De manier waarop de Belastingdienst de hoogte van de belasting berekent, mag niet. De Belastingdienst moet uitgaan van wat iemand echt aan bezit of winst heeft, niet van een bedacht percentage.

Op dit moment is er een tijdelijk systeem gebaseerd op een theoretische winst. Dat is vooral voor mensen met hoge rendementen voordelig omdat zij over een lagere theoretische winst belasting betalen. De schatkist krijgt daardoor nu al jaarlijks zeker 2,4 miljard euro minder binnen.

Al die jaren discussieerden politieke partijen over de praktische uitvoering en over vermogensongelijkheid. Dat is vandaag nog steeds zo.

De VVD wil zo snel mogelijk naar een volledige vermogenswinstbelasting. De belastingbetaler rekent dan pas af over de winst op vermogen bij de verkoop van aandelen. Daardoor komt er in totaal de komende jaren tussen de 11 en 25 miljard euro minder binnen voor de schatkist dan nu.

Dat geld moet ergens vandaan komen. Als de partijen vasthouden aan de begrotingsregels moet het grotendeels worden geïnd via belastingen voor burgers, maar de drie partijen komen er niet uit hoe dat op een voor ieder acceptabele manier kan.

Het kan bijvoorbeeld via de erfbelasting of tweede huizen in box 3. Of het kan via extra belasting in box 2 op inkomen uit aandelen van directeuren van bv's, maar dat ligt bij de VVD gevoelig.

Voor D66 en CDA is het onbespreekbaar dat de belastingdruk bij de lagere inkomens terechtkomt. Zij zien geen politiek draagvlak om miljarden voor vermogenden vrij te maken terwijl er ook al wordt bezuinigd op de sociale zekerheid.

Verschillende ideeën oppositie

De twee partijen willen de steun van oppositiepartij Pro niet verliezen. Die heeft in de onderhandelingen als eis gestels dat de belasting op vermogens juist moet worden verhoogd. En er zijn ook nog verschillende ideeën bij andere oppositiepartijen die bepalend kunnen zijn voor een meerderheid in de Tweede Kamer en vervolgens de Eerste Kamer.

Het kabinet roept alle partijen op mee te werken aan een snelle oplossing, want geen besluit nemen, betekent dat de boekhouding van het kabinet de komende jaren niet meer klopt. En kabinetsplannen komen in de ijskast te staan, waarschuwt de coalitie, zoals "de bredere investeringsagenda voor veiligheid en welvaart" en "afspraken in een sociaal akkoord" met werkgevers en werknemers.

Een Australische app voor vrouwen had een transgender vrouw niet mogen weren van het platform. Dat is gebleken tijdens een rechtszaak daarover. Een verzoek om de zaak opnieuw te behandelen is gisteren door het Australische Hooggerechtshof afgewezen, waarmee die definitief ten einde is gekomen, meldt het Australische nieuwsmedium ABC News.

De zaak draait om de Australische trans vrouw Roxanne Tickle (57). Zij meldde zich in 2021 aan bij de app Giggle for Girls. Dat was een Australische app waarin vrouwen online met elkaar konden praten zonder dat mannen er toegang hadden.

De app werkt onder meer met automatische gezichtsherkenning om foto's van gebruikers te verifiëren. Aanvankelijk werd Tickle in de app toegelaten via de automatische fotoscan, maar ruim zeven maanden later, toen oprichter Sall Grover haar foto had bekeken, werd haar account verwijderd. Een nieuw verzoek om toegang werd afgewezen.

Discriminatieklacht

De transgender vrouw liet het daar niet bij zitten en diende in 2021 een discriminatieklacht in bij de Australische mensenrechtencommissie. Toen de klacht niet via bemiddeling kon worden opgelost, spande ze een rechtszaak aan en die won Tickle.

De zaak werd de afgelopen jaren in Australië ook wel omschreven als "Tickle vs. Giggle". In de rechtszaak betoogde Grover dat voor toelating in de app het geboortegeslacht van iemand leidend is en dat Tickle daarom niet meer werd toegelaten. De rechter ging niet mee in die redenering. Tickle kreeg een schadevergoeding van 10.000 Australische dollar (omgerekend ruim 8500 euro).

Ook in hoger beroep in mei van dit jaar oordeelde de rechtbank dat het besluit om Tickle te weren "daden zijn van directe discriminatie". De schadevergoeding werd in het hoger beroep verhoogd tot 20.000 Australische dollar. Ook moest Grover de proceskosten van 100.000 dollar vergoeden.

App gestopt

Nadat de zaak in 2022 in de belangstelling was gekomen, stopte oprichter Grover met de app. Ze werd naar eigen zeggen bedreigd omdat ze haar eigen bedrijf verdedigde. Nu is er dus een laatste oordeel geveld: eigenaresse Grover mag haar zaak niet verdedigen voor het Hooggerechtshof.

Het was volgens ABC News de eerste rechtszaak die werd gevoerd aan de hand van de wet tegen seksediscriminatie die in 2013 werd aangepast. In die wet worden expliciet transgender personen genoemd als groep die beschermd moet worden.

Een verdachte die op het politiebureau de politietelefoon gebruikte om zijn advocaat te bellen, gaf de telefoon niet terug, maar stopte het apparaat in zijn anus. Het toestel moest operatief verwijderd worden.

Dat gebeurde woensdag. De verdachte werd woensdag gearresteerd. Wat hij misdaan had, is niet bekend. In het cellencomplex van het politiebureau in Venlo mocht hij zijn advocaat bellen met de politietelefoon.

Na afloop van het gesprek kwamen medewerkers van het cellencomplex de telefoon weer ophalen. Toen zij de verdachte vroegen om het toestel terug te geven, kwam hij met een opmerkelijke mededeling: hij zou de ongeveer 15 centimeter lange telefoon in zijn achterwerk hebben gestopt.

De medewerkers dachten in eerste instantie dat de man een grap maakte. Dat bleek allesbehalve het geval te zijn.

Bizarre situatie

De verdachte had de telefoon zo diep weggestopt, dat het hem zelf niet lukte het toestel weer naar buiten te halen. Daarop besloot de politie dat de man naar het ziekenhuis moest om de telefoon operatief te verwijderen.

Volgens de politie behoort het incident tot een van de bizarste situaties die agenten hebben meegemaakt. Met een knipoog benadrukt de politie dan ook: "Geen enkele dag is hetzelfde in ons werk."

Op verschillende plekken in de Verenigde Staten worden vandaag de terroristische aanslagen van 9/11 herdacht, vandaag 25 jaar geleden. Bij de aanslagen kwamen bijna 3000 mensen om het leven. Een nationale herdenkingsdienst is om 14.30 uur Nederlandse tijd begonnen, in New York.

Ook elders in het land zijn herdenkingen en ceremonies, onder meer bij het Pentagon, bij de Amerikaanse hoofdstad Washington D.C.

De nationale herdenking vindt plaats op Ground Zero in New York, op de plek waar de Twin Towers stonden. Daar is nu het 9/11 Memorial Plaza, een permanente plek ter herinnering aan de aanslagen.

Herdenking live bij NOS

De herdenking van de aanslagen is live te volgen via een livestream via de app en site. Tot 16.52 uur is de uitzending ook te zien via NPO 1.

Bij de dienst worden onder meer de namen van de slachtoffers voorgelezen door nabestaanden. Ook zijn politici en de oud-presidenten Obama, Biden, Clinton en Bush jr. aanwezig. President Trump is er niet bij, omdat hij op Ground Zero van de organisatie niet mag speechen. Al sinds 2012 mogen politici geen toespraken meer houden tijdens de officiële herdenking. Vicepresident Vance neemt Trumps plaats in.

Ook minister van Handel Howard Lutnick is aanwezig, hij was zichtbaar geëmotioneerd. Op het moment van de aanslagen was hij ceo van een investeringsmaatschappij in het World Trade Center. Van de 960 medewerkers kwamen er 658 om het leven, onder wie Lutnicks broer Gary. Howard zelf bracht op het moment van de aanslagen zijn zoon naar school.

Op 11 september 2001 vlogen in de ochtend twee passagiersvliegtuigen in op de enorme wolkenkrabbers in het centrum van New York. Kort daarna, even na 09.30 uur, kwam een derde vliegtuig neer op het Pentagon, het Amerikaanse ministerie van Defensie, vlak bij Washington D.C.

Na het derde vliegtuig stortten de Twin Towers in. Een vierde vliegtuig stortte neer in Pennsylvania. De passagiers voorkwamen dat de kapers hun doel bereikten, mogelijk het Capitool, het centrum van de Amerikaanse democratie in Washington.

Momenten van stilte

In totaal zijn er bij de nationale herdenking elk jaar zes momenten van stilte; een moment voor de zes opeenvolgende gebeurtenissen bij de aanslagen.

Een zevende moment is dit jaar voor het eerst toegevoegd door de organisatie van de herdenking, 9/11 Memorial & Museum. Dat moment is bedoeld om de duizenden mensen te herdenken die in de jaren na de aanslagen omkwamen door ziekten gerelateerd aan de aanslagen.

Mensen overleden aan kanker of ademhalingsziekten, onder meer door blootstelling aan giftige stoffen die bij het instorten van de Twin Towers vrijkwamen. Zo kwamen meer dan 600 brandweermannen om door ziekten gerelateerd aan 9/11.

Ook worden bij de herdenkingsdienst de namen voorgelezen van slachtoffers die omkwamen bij een eerdere aanslag op het World Trade Center, in februari 1993. In de parkeergarage onder de Twin Towers werd toen een bom tot ontploffing gebracht, waardoor zes mensen overleden. Meer dan duizend mensen raakten gewond. Ook deze mensen worden gezien als slachtoffers van terrorisme bij het World Trade Center en daarom worden hun namen bij de jaarlijkse herdenking voorgelezen.

Trump bij het Pentagon

Ook bij het Pentagon is vandaag een herdenkingsdienst. De Amerikaanse president Trump is daar aanwezig en houdt er een toespraak. Er worden onder meer kransen en vlaggen gelegd.

"We zullen ons land verdedigen als nooit tevoren", zei Trump aan het begin van zijn speech. Hij riep ook op om de slachtoffers van de aanslagen nooit te vergeten en vertelde verschillende verhalen van nabestaanden. Ook roemde hij de hulpverleners die op die dag in actie kwamen.

Vanochtend werd er al een grote Amerikaanse vlag uitgerold tegen de zijkant van het Pentagon, als verwijzing naar de vlag die er op de dag van de aanslagen op dezelfde manier hing. Bij het gebouw kwamen 184 mensen om het leven: 59 van hen zaten in het gekaapte vliegtuig en 125 waren in het gebouw.

Trump, geboren in New York, herdacht de aanslagen vorig jaar ook bij het Pentagon. Hij was voor het laatst bij Ground Zero in 2024.

Het kabinet wil zo snel mogelijk ruimte maken op het stroomnet. Dat is onder meer nodig om nieuwe woningen van stroom te voorzien. Het komt met een pakket met wetswijzigingen waarmee de tijd om nieuwe stroomverbindingen te maken, gehalveerd zou kunnen worden.

Zo is het vanaf 1 oktober niet meer mogelijk om met een jarenlange gang langs verschillende rechters de bouw van bijvoorbeeld een transformatorhuis tegen te houden.

Bezwaarmakers moeten vanaf volgende maand rechtstreeks naar de hoogste bestuursrechter, de Raad van State, die dan binnen maximaal zes maanden uitspraak doet. "Iedereen die dat wil, kan naar de rechter", benadrukt staatssecretaris De Bat. "Maar het proces is korter en de omgeving en netbeheerder weten eerder waar ze aan toe zijn."

Vergunningen schrappen

De staatssecretaris wil door middel van zijn "crisiswetgeving" ook een deel van de verplichte vergunningen voor de bouw of uitbreiding van hoogspanningsstations schrappen. "Hiermee kunnen tientallen projecten enkele maanden tot anderhalf jaar sneller worden gebouwd."

Daarnaast heeft hij er in Brussel voor gepleit om de uitbreiding van het stroomnet vrij te stellen van stikstofvergunningen, want op de langere termijn "helpt die uitbreiding juist om de stikstofuitstoot te verlagen".

"De aanpak van het volle stroomnet is een absolute topprioriteit", zegt De Bat. Niet alleen de huizenbouw heeft er last van, er zijn ook duizenden bedrijven die op een wachtlijst staan voor een nieuwe aansluiting. De staatssecretaris vindt dat de uitbreiding nu te veel tijd kost. "Dat kunnen we ons simpelweg niet veroorloven."

Italiaanse 'historische radicaal' Emma Bonino is op 78-jarige leeftijd overleden. De politica en activiste was een van de meest invloedrijke voorvechters van vrouwenrechten in Italië. Ze speelde een centrale rol in de legalisering van abortus in de jaren 70.

Haar huidige politieke partij Più Europa maakte haar overlijden bekend op sociale media. "Vandaag verliezen we niet alleen onze leidster, maar ook een van de meest scherpzinnige, moedige en vrije figuren uit de politieke geschiedenis van ons land en de vrije wereld."

In haar politieke carrière was ze onder meer Europees Commissaris voor Humanitaire Hulp, Visserij en Consumentenbescherming eind jaren 90, Italiaans minister van Internationale Handel en Europese Zaken van 2006 tot 2008 en Italiaans minister van Buitenlandse Zaken van 2013 tot 2014.

Italië-correspondent Angelo van Schaik

"Reacties op het overlijden van politica Emma Bonino stromen binnen. Bonino wordt alom geroemd als een sociaal en principieel politica. 'Emma Bonino was decennialang een sterke en herkenbare stem in de Italiaanse politiek', schrijft premier Meloni op X. 'Iemand die haar ideeën vastberaden nastreefde.' Hoewel hun ideeën ver uit elkaar lagen, heeft het de premier er niet van weerhouden Bonino's politieke gewicht te erkennen.

Voormalig premier Enrico Letta schrijft dat Bonino uniek en onvergetelijk is. "Italië en Europa zijn je veel verschuldigd, Emma." Ook de minister van Buitenlandse Zaken en voormalig voorzitter van het Europese Parlement, Antonio Tajani, roemt de Europa gezindheid van Bonino. 'Het Europese gevoel was wat ons bond.'

'Haar strijd heeft Italië vrijer en beschaafder gemaakt', zegt Angelo Bonelli van de Groene Partij tegen La Repubblica. 'Met Emma Bonino sterft een pilaar van onze politieke en maatschappelijke geschiedenis.'

Bonino begon haar politieke carrière in de jaren 70 en voerde actie tegen illegale abortus. In 1975 maakte ze bekend dat ze op 26-jarige leeftijd een abortus had ondergaan, in die tijd illegaal in het rooms-katholieke en conservatieve Italië.

Ze had zichzelf aangegeven bij de politie als een openlijke daad van verzet. Haar arrestatie was groot nieuws en het begin van een campagne die uiteindelijk leidde tot de legalisering van abortus in 1978.

"Emma was 'uitverkoren door de radicale politiek' toen een wettelijk verbod haar leven veranderde", schrijft Più Europa. "Vanaf dat moment nam ze zich voor te strijden, zodat zoiets nooit meer iemand anders zou overkomen."

De activiste werd hierna gekozen in de Italiaanse Kamer van Afgevaardigden om de Radicale Partij te vertegenwoordigen, een kleine partij die zich altijd onvermoeibaar inzette voor mensenrechten.

Prominent mensenrechtenactivist

Bonino was 50 jaar lang een sleutelfiguur in de Italiaanse en Europese politiek en prominent mensenrechtenactivist. Ze zette zich niet enkel in voor vrouwenrechten en gendergelijkheid, maar ook onder meer voor de rechten van migranten en vluchtelingen.

Ze was een van de oprichters van de mensenrechtenorganisatie No Peace Without Justice. Ook speelde ze een belangrijke rol in de totstandkoming van het Statuut van Rome, het oprichtingsverdrag voor het Internationaal Strafhof.

"Haar leven was een lange strijd tegen alles wat vrijheid ontkent", schrijft Più Europa. "Tegen illegale abortus, honger in de wereld, de wurggreep van politieke partijen, genocide en elke vorm van autoritarisme."

In 2017 richtte ze de centrum-linkse, liberale en pro-Europese Italiaanse partij Più Europa op. Ook voor de jonge generatie was Bonino een bekend figuur en populaire politiek commentator die vaak op de Italiaanse televisie te zien was.

Staatsbegrafenis

In 2015 maakte Bonino bekend dat ze longkanker had en chemotherapie onderging, maar niet zou stoppen met haar politieke inzet. Ze verscheen daarna vaak met gekleurde hoofdbedekkingen. Vier maanden later vertelde Bonino dat ze in remissie was.

Een officiële doodsoorzaak is niet gegeven, maar afgelopen maandag werd Bonino opgenomen in het ziekenhuis met ademhalingsproblemen. Ze lag enkele dagen op de Intensive care, schrijven Italiaanse media. De afgelopen jaren is Bonino vaker opgenomen in het ziekenhuis met ademhalingsproblemen.

"Er zijn geen woorden voor de pijn en de leegte die we vandaag voelen", sluit de partij het bericht op Facebook af. "Dank je wel, Emma vanuit het diepst van ons hart."

Italiaanse premier Meloni maakt bekend dat een staatsbegrafenis voor Benino wordt voorbereid. Deze zal begin volgende week plaatsvinden.

Het kabinet is voorstander van een leeftijdsgrens voor het gebruik van sociale media die voor alle EU-landen hetzelfde is. Samen met Spanje doet Nederland voorstellen om tot zo'n gezamenlijke leeftijdsgrens te komen.

"Kinderen en jongeren geven zelf aan dat zij soms schadelijke content zien, filmpjes waar ze van wakker liggen. En dat ze er langer op zitten dan ze eigenlijk willen", zegt staatssecretaris Aerdts. "Er zijn ook steeds meer Europese landen die dit willen."

De twee landen vinden het vooral belangrijk dat de leeftijdscontrole "privacyvriendelijk" is en dat de maatregelen vooraf getoetst worden. Er mag ook geen sprake zijn van een onnodige inbreuk op grondrechten van kinderen, zoals de vrijheid van meningsuiting.

De leeftijdsgrens die wordt gekozen moet "toekomstbestendig" zijn en niet steeds worden veranderd. En naast de leeftijdsgrens moeten er ook aanvullende maatregelen komen voor veilig gebruik van sociale media, vinden Nederland en Spanje.

15 of 13 jaar?

In het regeerakkoord hadden D66, VVD en CDA een "handhaafbare Europese minimumleeftijd van 15 jaar" afgesproken. In het stuk van Spanje en Nederland wordt echter niet over een voorkeursleeftijd gesproken. Op vragen van de NOS zegt staatssecretaris Aerdts dat 15 jaar nog steeds de Nederlandse inzet is.

EU-voorzitter Von der Leyen kondigde gisteren aan dat zij volgende week met een gedetailleerd voorstel komt voor het beschermen van kinderen tegen risico's die zij online lopen.

Een door de Europese Commissie zelf in het leven geroepen adviescommissie vindt dat het zelfstandig gebruik van sociale media voor kinderen onder de 13 jaar moet worden verboden. Von der Leyen noemt de aanbevelingen van de onderzoekers "zeer overtuigend".

EU-redacteur Roemer Ockhuijsen:

"De verwachting is dat Von der Leyen woensdag de aanbevelingen van haar adviescommissie volgt: een verbod op zelfstandig gebruik van sociale media voor kinderen onder de dertien jaar. Maar in EU-landen wordt er verschillend over gedacht. Zo wil de Franse president Macron graag een leeftijdsgrens van 15 jaar. Estland vindt een verbod een te zwaar middel.

Ook hoor je achter de schermen dat er wel twijfels zijn. want is een leeftijdsverbod wel goed te handhaven? In Australië, waar al een verbod geldt, weten kinderen het makkelijk te omzeilen. Bovendien zijn er zorgen over de veiligheid van online leeftijdscontroles en de juridische houdbaarheid van een verbod.

De focus kan daarom beter liggen op het aanpakken van de techbedrijven zelf, zeggen critici. Dwing die bedrijven hun platforms minder verslavend te maken en te zorgen dat er geen schadelijke berichten meer te zien zijn. Voordat er daadwerkelijk een verbod is, zullen ze het in Brussel eerst over al deze punten eens moeten worden."

One of the things we used to appreciate about broadcast television is that… you kinda just got what you got. You didn’t have to choose beyond picking a channel, and …read more

Veel mensen die nu een nieuw vast energiecontract nodig hebben, krijgen te maken met een flink hogere rekening. Dat blijkt uit de Energiemonitor van de Autoriteit Consument & Markt (ACM).

In augustus is de prijs voor gas op de wereldmarkt hard gestegen en dat is terug te zien in de energierekening. Ook de prijs van stroom loopt op.

De ACM raadt consumenten aan om voor het begin van het stookseizoen hun energiecontract te controleren.

Gas en stroom

Met 80 euro per megawattuur ligt de gasprijs nu ruim twee keer zo hoog als voor het uitbreken van de Iranoorlog. Sinds de Amerikaanse bombardementen op Iran en de vrijwel volledige afsluiting van de Straat van Hormuz komt er amper vloeibaar gas uit het Midden-Oosten.

Dat duwt de gasprijzen omhoog. En die prijzen zullen voorlopig niet dalen, verwachten energiehandelaren. Dat werkt ook door op de prijs van elektriciteit omdat deel van onze stroom wordt opgewekt in gascentrales.

Daarnaast wijst de ACM op de lage vulgraden van de Nederlandse gasvoorraden. Die zijn momenteel slechts voor de helft gevuld, veel minder dan voorgaande jaren op dit moment van het jaar en lager dan de vulvoorraad in andere Europese landen. Die voorraad moet nu alsnog gevuld worden tegen een hoge gasprijs. Bij de strenge winter kan dat de gasprijs voor de Nederlandse consument verder opdrijven.

Vast en variabel

Huishoudens die een nu nieuw energiecontract afsluiten, zien dit terug op de rekening. De tarieven van aangeboden vaste contracten voor gas zijn de afgelopen maand met circa 4 procent gestegen. Daarmee komt het op het hoogste prijsniveau van de afgelopen drie jaar.

"Veel huishoudens zetten in oktober weer de verwarming aan en gaan vanaf dan dus weer meer gas gebruiken", zegt Manon Leijten, bestuurslid van de ACM. "Daarom is september traditioneel een goede maand om te controleren of je energiecontract nog steeds het meest passend is voor je eigen situatie."

De ACM wijst consumenten op de verschillende contractmogelijkheden. "Een vast contract biedt zekerheid over het tarief, maar consumenten profiteren gedurende die periode niet van eventuele prijsdalingen op de markt. Bij een variabel contract wijzigen de tarieven meestal vier keer per jaar; deze tarieven kunnen zowel dalen als stijgen."

(Telecompaper) Argentina's competition authority ANC has approved Metrotel as the buyer of Movistar activities that Telecom Argentina was required to sell to gain regulatory compliance with the acquisition...

De Houthi's in Jemen hebben het strategisch gelegen eiland Perim ingenomen. Daarmee zouden Houthi-strijders, die door Iran worden gesteund, de controle over de belangrijke Straat van Bab al-Mandeb hebben, melden onder meer persbureau AFP en Al Jazeera. "Na een 18 uur durend offensief hebben ze nu de volledige controle over de kustlijn van de Rode Zee", schrijft de Arabische nieuwszender.

De blokkade van de Straat van Bab al-Mandeb zal waarschijnlijk grote gevolgen hebben voor de oliemarkt. Miljoenen vaten olie gaan er dagelijks doorheen.

"De Saoedische olie is heel belangrijk voor de wereldhandel", zegt Michel Don Michaloliákos van het Haagsch Instituut voor Geopolitiek. Als er geen olie meer uit Saudi-Arabië de wereldmarkt op kan via de Straat van Bab al-Mandeb, dan zullen de wereldwijde olietekorten verder oplopen, zegt hij. "En daarbovenop: de Houthi's hebben ook de controle overgenomen over olieraffinaderijen in Saudi-Arabië. Daardoor is er ook minder olieproductie."

Deze factoren leiden opgeteld tot hogere olieprijzen wereldwijd. Dat betekent ook duurdere benzine, kerosine en diesel.

Houthi-strijders

De Straat van Bab al-Mandeb vormt de verbindingsroute tussen de Rode Zee en de Indische Oceaan. Daarvandaan varen schepen vanuit Azië richting Europa, via de Rode Zee en het Suezkanaal. Ook wordt er veel olie vanuit het Midden-Oosten via Bab al-Mandeb vervoerd.

Een lokale overheidsfunctionaris zegt tegen AFP dat boten met gewapende Houthi-strijders het eiland, dat ook bekendstaat als Mayyun, hebben bereikt. Dat gebeurde nadat de regeringstroepen zich daar gisteren hadden teruggetrokken. Een ooggetuige verklaarde dat gewapende mannen zich langs de oever van Bab al-Mandeb aan het opstellen waren en in militaire voertuigen rondreden.

Belangrijke route

Gisteren namen de Houthi's de havenstad Mokka in met als doel om controle te krijgen over Bab el-Mandeb. De zeestraat is een van de weinige alternatieve routes voor olie, nu het verkeer door de Straat van Hormuz nog altijd vrijwel stilligt. Saudi Arabië heeft als reactie op de inname van Mokka twee luchtaanvallen uitgevoerd op de luchthaven daar.

Volgens Al Jazeera ondervonden de Houthi-strijders weinig weerstand bij hun opmars. "Ze veroverden Dhubab en vervolgens Murad, de laatste kustplaatsen die nog in handen van de regering waren", zegt Al Jazeera's verslaggever ter plaatse.

Een kaart van hoe de Houthi-rebellen oprukten:

Nu ze de controle er hebben kunnen de Houthi's hun aanvallen op schepen in de zeestraat opvoeren of het verkeer daar stilleggen. Wel hebben ze eerder gezegd dat ze niet meteen schepen in de Straat van Bab al-Mandeb gaan aanvallen.

Handelsroutes verleggen zich

De Houthi's geven aan dat de Straat van Bab al-Mandeb alleen dichtgaat voor olietankers vanuit Saudi-Arabië. Handel met goederen uit andere landen kan voorlopig gewoon doorgaan, verwacht Don Michaloliákos. "De Europese handel door de straat blijft voor nu ongemoeid."

Maar van die handel is weinig over, volgens Don Michaloliákos. Reders hebben nieuwe routes gevonden vanwege de onrust in de regio: "Veel schepen uit het Midden-Oosten bereiken tegenwoordig Europa door de zuidpunt van Afrika te ronden."

De snelle opmars van de Houthi's laat zien dat ze door de jaren heen een aanzienlijke militaire macht hebben opgebouwd, met grondtroepen, luchtverdediging, raketten en drones.

Het Federaal Archief van Zwitserland heeft het dossier vrijgegeven dat de nationale inlichtingendienst heeft aangelegd over nazi-oorlogsmisdadiger Josef Mengele. Een historicus had publicatie afgedwongen via de rechter, maar die vindt wat nu openbaar wordt niet voldoende.

In de Tweede Wereldoorlog was Josef Mengele kamparts van het Duitse vernietigingskamp Auschwitz. Hij was onder meer bij aankomende transporten verantwoordelijk voor de selectie van wie onmiddellijk zou worden vergast. Vanwege zijn minzame houding kwam hij bekend te staan als Engel des Doods.

Als arts voerde Mengele ook medische experimenten uit op gevangenen. Die werden bijvoorbeeld zonder verdoving geopereerd of niet behandeld om het verloop van ziekten te kunnen bestuderen. Vaak gebruikte hij tweelingen, omdat hij de gevolgen dan makkelijk kon vergelijken.

Na de oorlog wist hij naar Zuid-Amerika te ontkomen, waar hij nog jarenlang leefde onder een valse naam. Mengele overleed in 1979 bij een zwemtocht in Brazilië.

Stiekem bezoek?

Historicus Gérard Wettstein wilde toegang krijgen tot het Zwitserse dossier om te onderzoeken wat er waar is van geruchten dat Mengele in de jaren 60 een bezoek bracht aan Zwitserland. Mengele werd toen al gezocht als oorlogsmisdadiger en een bezoek aan Europa zou dus brisant zijn. Mogelijk hield zelfs iemand in het land hem de hand boven het hoofd.

Het was al bekend dat Mengele eind jaren 50 op skivakantie ging in het Zwitserse Engelberg, nog voordat er een opsporingsbevel tegen hem was uitgevaardigd. Volgens de geruchten dook hij in 1961 nog eens op, in Zürich, maar hard bewijs daarvoor ontbreekt.

De Zwitserse inlichtingdienst NBD wilde het dossier aanvankelijk geheimhouden tot 2071, maar de rechter oordeelde dat het valt onder een regeling die eerdere publicatie vereist.

Vanwege dat vonnis heeft het nationaal archief de 217 pagina's uit het dossier nu online gezet. Er zitten krantenknipsels in uit internationale media, maar ook inreisverboden van Mengele, politieverslagen en getuigenverhoren van mensen die hem mogelijk hadden gezien.

'Vorm van censuur'

Wettstein wijst erop dat sommige delen van het dossier nog altijd zijn weggelakt. De NBD zegt dat zo "spaarzaam mogelijk" te hebben gedaan, maar staatsgeheimen en persoonsgegevens te moeten achterhouden.

"Een vorm van censuur", concludeert Wettstein bij de omroep SRF. Volgens hem houdt de inlichtingendienst zich daarmee niet aan de gerechtelijke uitspraak.

Wettstein zegt alle informatie uit het archief nodig te hebben om de geruchten te kunnen bevestigen of ontkrachten. Zo nodig is hij bereid opnieuw naar de rechter te stappen.

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier(opent in nieuw venster) op onze nieuwsbrief.

In de Iraakse stad Falluja worden nog altijd baby's geboren met ernstige afwijkingen die het gevolg zijn van de oorlog die begon na aanslagen duizenden kilometers verderop. Amerikaanse troepen gebruikten tijdens de Irak-oorlog munitie met verarmd uranium.

De gezondheidsproblemen, waaronder nierschade en vele vormen van kanker, behoren tot de vele tragische gevolgen van de aanslagen van 11 september 2001 die een kwart eeuw later nog nagalmen.

Irak had niets met de aanslagen te maken. Toch werd het land een belangrijk strijdtoneel van de Amerikaanse War on Terror. Nu, 25 jaar later, kent het Midden-Oosten een erfenis die verbonden is met wat er lang na die vreselijke dag in de VS gebeurde.

Tegenovergestelde bereikt

"De reactie op 9/11 heeft veel meer impact gehad op het Midden-Oosten dan de aanslagen zelf", zegt Paul Salem, Midden-Oostendeskundige aan het Center for Strategic and International Studies in Washington (CSIS). "De oorlog tegen terreur moest al-Qaida en vergelijkbare groepen verslaan, maar al-Qaida veranderde in al-Qaida in Irak en uiteindelijk kregen we Islamitische Staat in Irak en Syrië. De oorlog tegen terreur heeft in die zin niet gewerkt."

De menselijke tol was immens. Volgens het Cost of War-project van de Amerikaanse Brown University zijn bij de oorlogen onder leiding van de VS sinds 2001 naar schatting 4,5 tot 4,7 miljoen mensen omgekomen. Ongeveer 940.000 mensen werden gedood door direct oorlogsgeweld. Nog eens 3,5 miljoen mensen stierven volgens de onderzoekers aan indirecte gevolgen, door ziekte of honger en de verwoesting van de gezondheidszorg.

De Amerikaanse vergelding begon in Afghanistan en ook Pakistan en landen in Afrika kregen ervanlangs, ver buiten het Midden-Oosten. Toch was het uiteindelijk Irak dat de zwaarste klappen kreeg, gevolgd door Syrië en Jemen.

Beleidsblunder in Irak

De Iraakse leider Saddam Hussein werd snel verdreven, maar daarna ging het mis. Onder leiding van de Amerikanen werd het Iraakse leger ontbonden en het staatsapparaat gezuiverd van leden van Saddams Baath-partij.

Dat was een beleidsblunder die bijdroeg aan het uitbreken van een gewapende opstand en bloedige sektarische vetes tussen soennieten en sjiieten. Met het wegvallen van Saddam werd de machtsbalans in de regio op dramatische wijze verstoord.

"Iran zat destijds eigenlijk ingeklemd tussen twee soennitische grootmachten", zegt Salem. "Aan de westgrens zat Saddam en aan de oostgrens het Taliban-regime. De Verenigde Staten hebben Iran een enorme dienst bewezen door beide regimes uit de weg te ruimen. Zo simpel is het eigenlijk."

De sjiitische milities in Irak, met behulp van het Iraanse regime, grepen hun kans en bouwden naast de Iraakse staat een eigen machtsbasis op. De zwaarbewapende pro-Iraanse groepen groeiden uit tot belangrijke militaire en politieke machtsfactoren.

Volgens Salem was Iran dan ook "absoluut de grote winnaar" van de Iraakse regimewisseling. "De Verenigde Staten dachten dat ze met de oorlogen na 9/11 het Midden-Oosten naar hun eigen beeld konden vormen, maar Iran boekte niet alleen winst in Irak, het werd vervolgens ook sterker in Syrië en Libanon en kreeg nieuwe invloed in Jemen."

Ook naar Syrië

De invasie had nog een onbedoeld gevolg. Uit de opstand tegen de Amerikaanse bezetting ontstond al-Qaida in Irak. De organisatie pleegde honderden bloedige aanslagen en zou uiteindelijk een voorloper worden van IS.

In Syrië kwamen verschillende ontwikkelingen samen. De opstand tegen president Bashar al-Assad veranderde in een burgeroorlog en jihadistische netwerken uit Irak vonden een nieuwe voedingsbodem.

IS veroverde in 2014 grote delen van Syrië en Irak en riep een kalifaat uit. De VS raakten daarop opnieuw militair betrokken in Irak en begonnen ook luchtaanvallen in Syrië. De strijd tegen IS voegde een nieuwe, bloedige fase toe aan de oorlogen in de regio en joeg nog meer mensen op de vlucht. De enorme vluchtelingenstroom uit vooral Syrië bereikte ook Europa, met ingrijpende menselijke en politieke gevolgen.

Afghanistan terug bij af

In Afghanistan eindigde de oorlog ook heel anders dan de Amerikanen hadden gehoopt. Na twintig jaar vertrokken de laatste Amerikaanse militairen in augustus 2021, met de staart tussen de benen.

Toch kreeg het brein achter de aanslagen, Osama bin Laden, niet waar hij oorspronkelijk op uit was, zegt Salem. "Hij wilde Amerika uit Saudi-Arabië en het Midden-Oosten verdrijven. Dat is niet gebeurd. Wel heeft hij Amerika meegesleurd in extreem kostbare oorlogen die het land niet heeft gewonnen."

Derde oorlog

Salem trekt 25 jaar later een rechte lijn naar de huidige Amerikaanse oorlog met Iran. "Je zou dit bijna de derde oorlog kunnen noemen, na Afghanistan en Irak. In zekere zin is dit een oorlog om de schade van die eerste twee weer ongedaan te maken."

"Die oorlogen maakten Iran sterker. Nu probeert de VS Iran weer te verzwakken." De aanslagen in de VS duurden nog geen ochtend, maar zetten ontwikkelingen in gang die nog altijd nadrukkelijk na-echoën in het Midden-Oosten. Daarmee is de cirkel 25 jaar na 9/11 nog altijd niet rond.

Het Openbaar Ministerie (OM) in Limburg heeft een strafrechtelijk onderzoek ingesteld naar twee politieagenten die mogelijk vertrouwelijke informatie hebben verspreid. De agenten zijn tijdelijk op non-actief gezet.

De twee medewerkers van de Limburgse politie worden allebei verdacht van het doelbewust doorzoeken van de politiesystemen om de vertrouwelijke informatie vervolgens met personen buiten de politie te delen.

Het gaat volgens L1 Nieuws om een medewerker van het politieteam Venlo-Beesel en een medewerker van politieteam Brunssum-Landgraaf. Het OM heeft twee aparte onderzoeken ingesteld.

Na het onderzoek door het OM zal er een disciplinair onderzoek plaatsvinden. In dat laatste onderzoek zal gekeken worden of de politieagenten verzuimd hebben hun werk goed, eerlijk en betrouwbaar te doen.

De gewaagde korte, zwartzijden jurk die prinses Diana in 1994 droeg wordt geveild bij Sotheby's. De prinses droeg de jurk, die in Engeland bekend staat als revenge dress (wraakjurk), naar een feestje op de dag dat haar echtgenoot prins Charles in een televisie-interview toegaf dat hij haar tijdens hun huwelijk ontrouw was geweest.

Diana had de schouderloze, strakke jurk met diep decolleté van de Griekse ontwerpster Christina Stambolian volgens haar stylist Ana Harvey al jaren in haar kast hangen, maar vond hem te gewaagd om te dragen.

Na de bekentenis van Charles wilde ze er volgens Harvey uitzien "als een miljoen dollar". Daarom veranderde ze op het laatste moment van outfit.

Geen verslagen prinses

In plaats van een 'veilige' jurk van Valentino trok ze Stambolians jurk uit de kast die ze combineerde met een parel- en saffieren choker (ketting), gemaakt van een broche die ze van koningin Elizabeth als huwelijksgeschenk had gekregen, en oorbellen met parels die ze bij haar verloving met Charles kreeg.

Haar uiterlijk werd gecompleteerd met vuurrode nagellak en lippenstift, een keuze die regelrecht inging tegen het Britse koninklijke protocol.

In de Britse media werd de jurk direct omgedoopt tot haar revenge dress omdat ze er volgens velen haar echtgenoot publiekelijk mee de ogen uitstak. De volgende ochtend stonden op de voorpagina's van kranten over de hele wereld geen foto's van een verslagen prinses, maar van een evenwichtige, zelfverzekerde en stralende vrouw. Het interview van Charles was daarmee naar de achtergrond verdwenen.

Krachtige boodschap

Volgens Morgane Halimi, hoofd mode bij veilinghuis Sotheby's, begreep prinses Diana instinctief dat mode een taal op zich kan zijn. "Prinses Diana maakte van de jurk een van de krachtigste boodschappen die ze ooit heeft overgebracht, tijdens een zeer emotioneel beladen periode waarin haar leven onder een vergrootglas lag."

In die tijd werd haar verhaal alleen verteld door wat de media over haar schreven. "Door het dragen van deze jurk kon ze nu haar eigen verhaal vertellen".

Daarna nooit meer gedragen

Diana droeg de jurk daarna nooit meer en liet hem in 1997 met tientallen andere jurken uit haar collectie veilen voor een goed doel, vlak voor haar dood door een auto-ongeluk in een tunnel in Parijs. De hoogste bieder van destijds brengt de jurk nu, dertig jaar later, opnieuw op de markt.

Veilinghuis Sotheby's verwacht dat het kledingstuk op de veiling op 9 december tussen de 130.000 en 250.000 euro zal opbrengen. Ter vergelijking: de Jaguar XJ40 waarmee prinses Diana in de wraakjurk bij het evenement arriveerde verwisselde eerder dit jaar van eigenaar voor ruim 77.000 euro.

Geheel in stijl met de betrokkenheid van Diana bij liefdadigheid, gaat een deel van de opbrengst naar een goed doel.

De Amerikaanse chipfabrikant Micron gaat productiemedewerkers in Taiwan een bonus geven ter waarde van 35 tot 68 maandsalarissen, met een minimale vergoeding van 1,7 miljoen Taiwanese dollar, omgerekend ruim 46.000 euro. De bonussen volgen op een voor de chipfabrikant goed jaar.

De fabrikant heeft in Taiwan een van zijn belangrijkste productielocaties. Er werken daar ongeveer 15.000 mensen voor het bedrijf. De bonussen zijn een poging om een staking af te wenden. Daar hadden de Taiwanese vakbonden mee gedreigd.

Enorm in trek

Door de wereldwijde AI-boom zijn bedrijven die geheugenchips produceren enorm in trek. Die chips zijn belangrijk in computers om complexe berekeningen uit te voeren die nodig zin voor AI.

Medewerkers van die fabrikanten vinden dat zij meer in de winsten moeten delen. In mei was bij de Zuid-Koreaanse rivaal Samsung ook een staking aangekondigd die werd afgewend nadat dat bedrijf had toegezegd werknemers beter te vergoeden.

Daar beloofde het techbedrijf 10,5 procent van de winst uit te keren aan medewerkers van de chipsafdeling. Werknemers kregen daarmee bonussen van omgerekend 120.000 tot 350.000 euro.

Bonus van 79.000 euro

Ook de Zuid-Koreaanse chipfabrikant Hynix kondigde een betere winstdeling aan. Door die beslissingen was volgens de Taiwanese vakbonden de kloof tussen werknemers van Micron en hun Zuid-Koreaanse collega's vergroot.

De beloningen die nu bij Micron gaan komen, bestaan onder meer uit een contante bonus van 1 miljoen Taiwanese dollar (ongeveer 27.000 euro) voor werknemers in Taiwan die vóór 29 augustus 2025 in dienst zijn getreden. Beginnende ingenieurs krijgen gemiddeld een bonus van zo'n 93.000 euro, waarvan bijna 79.000 euro in contanten.

De rest krijgen zij in aandelen. Daarnaast krijgt elke werknemer een jaarlijkse toekenning van aandelen, meldt het bedrijf.

In de Amerikaanse staat Hawaï zijn zeker twee doden gevallen door een storm die deze week over de eilandengroep trok. De lokale autoriteiten zijn begonnen met de grootschalige herstelwerkzaamheden die zeker twee weken zullen duren.

De storm heeft met windsnelheden van zo'n 177 kilometer per uur een verwoestend spoor achtergelaten. Vooral het noordelijke eiland Kauai is zwaar getroffen.

Tienduizenden mensen hebben geen stroom doordat het elektriciteitsnet flink is beschadigd. Ook zijn veel woningen en andere gebouwen beschadigd of verwoest en staan resorts onder water.

Twee doden

Een van de slachtoffers was een 74-jarige man. Zijn lichaam werd volgens de autoriteiten op Kauai langs de kustlijn gevonden.

De tweede dode viel volgens de gouverneur van Hawaï op het eiland O'ahu. De man overleed nadat een boom op hem viel.

Op Kauai zitten 33.000 huishoudens, bijna het hele eiland, in het donker, melden de autoriteiten. Ook zijn daar wegen vernield en veroorzaakte de storm overstromingen en modderstromen.

Op het kleinere eiland Lanai is de belangrijkste haven buiten gebruik nadat de pier beschadigd is geraakt. Ook is er een zinkgat bij de haven ontstaan en zijn meerdere containers in het water beland.

Volgens de autoriteiten zijn 3000 inwoners afhankelijk van die haven. Er wordt gekeken naar andere manieren om noodhulp naar het eiland te sturen.

Noodtoestand

Het is een van de meest verwoestende stormen sinds 1992, zeggen de lokale autoriteiten van de Amerikaanse staat. In dat jaar veroorzaakte een storm, met windsnelheden van zo'n 250 kilometer per uur drie miljard dollar aan schade.

De gouverneur heeft de Amerikaanse president Trump gevraagd om de noodtoestand uit te roepen zodat federale hulp snel op gang komt. Ook zijn meer dan 300 leden van de Nationale Garde ingezet om te helpen met de herstelwerkzaamheden in de getroffen gebieden.

Reis uitstellen

Toeristen wordt gevraagd om hun reis naar het zwaarst getroffen eiland Kauai voorlopig uit te stellen. Toerisme is een van de belangrijkste sectoren van Hawaï: jaarlijks bezoeken zo'n tien miljoen mensen de eilandengroep.