Aggregator

In het vanmiddag rustige centrum van Hoogeveen wijst een terrasbezoeker nieuwsgierig naar een groepje tieners die zich ophouden bij een monument. "Zijn het de kinderen die daar zitten?", vraagt hij aan een restaurantmedewerker. "Ja", legt die uit. "Maar ze kunnen ver gaan hoor." Overdag is het Kerkplein bij de Hoofdstraat nog vredig, maar de afgelopen avonden vlogen vuurwerk, eieren en stenen door de lucht.

Voorbijgangers en ondernemers worden geïntimideerd door een groep jongeren tussen de 10 en 17 jaar oud. Daarom grijpt de gemeente Hoogeveen in. Burgemeester Martijn Breukelman stelt na avonden van onrust met ingang van vandaag een veiligheidsrisicogebied in, om preventief te kunnen fouilleren. De camera's die een aantal dagen geleden zijn neergezet hadden nog niet het gewenste effect. Net als het samenscholingsverbod.

Waar de onrust vandaan komt is voor de gemeente niet helemaal duidelijk. Verveling zou een rol spelen. "Maar het gaat om gedrag dat we absoluut niet accepteren", benadrukt burgemeester Breukelman. Daarom is voor de gemeente de maat vol: "De tijd van overleg is voorbij, we treden nu hard op."

Onveilig

Voor ondernemers en inwoners is de situatie onhoudbaar geworden. Erwin Slomp, voorzitter van Stichting Binnenstad Hoogeveen, ziet hoe het winkelklimaat onder de onrust lijdt. "Mensen voelen zich niet meer veilig als er cobra's of ander vuurwerk naar ze toe worden gegooid. Winkeliers en hun personeel worden geïntimideerd en bezoekers durven de Hoogstraat niet meer in. Dit is een grens die is overschreden."

De afgelopen avonden werden meerdere jongeren door de politie van hun fatbikes getrokken, aangehouden of bekeurd. Bij fouilleringen stuitte de politie niet alleen op vuurwerk, maar ook op steekwapens en boksbeugels. Vrijwel allemaal zijn ze minderjarig, dus gaat politie ook het gesprek met de ouders aan.

'Dood dorp'

Volgens de jeugd die vanmiddag in het centrum is, is het motief van de relschoppers vooral een combinatie van verveling, groepsdruk en zucht naar sensatie. "Mensen willen gewoon stoer doen en laten zien dat ze maffia zijn," vertelt een 15-jarige jongen op een fatbike. "Ze willen gewoon vechten met de politie."

Een blonde jongen van net 13 jaar vertelt dat de jongens die 's avonds voor overlast zorgen elkaar kennen uit Hoogeveen. Ze komen van verschillende scholen. In online groepen trommelen ze elkaar op om ook te komen. "Eindelijk gebeurt er wat in dit dode dorp. Als iedereen er is, is het gezellig. Het is nu vooral de politie uitdagen met vuurwerk en dan zo snel mogelijk wegrijden."

Dat de situatie uit de hand loopt, begrijpt hij wel: "Mijn ouders vinden het afschuwelijk. Ik mag 's avonds nog wel afspreken maar eigenlijk niet meer in het centrum komen." Een vraag of hij naar zijn ouders gaat luisteren wordt slechts beantwoord met een glimlach.

Oproep aan ouders

Samen met het Openbaar Ministerie brengt de gemeente de identiteit van de overlastgevers in kaart. Inmiddels zijn er al meer dan 65 namen bekend. Hun ouders kunnen allemaal een brief verwachten.

Zowel de burgemeester als de binnenstadvereniging wijst nadrukkelijk naar de rol van de opvoeders. Breukelman: "14- of 15-jarigen met messen of boksbeugels, dat is geen kattenkwaad meer." En ook Slomp doet een dringende oproep aan ouders: "Weet waar je kind 's avonds uithangt en wat het doet. Daar ligt ook een eigen verantwoordelijkheid."

In een parkeergarage in Zoetermeer zijn de afgelopen tijd verschillende auto's in brand gestoken. De eerste brand was op 14 augustus en vorige week volgden branden op 30 september en 4 oktober.

In de nacht van maandag op dinsdag werden twee auto's in brand gestoken en werd geprobeerd een derde in brand te steken, meldt de politie. Ook auto's die naast de brandende auto's geparkeerd stonden, liepen schade op.

Alle branden waren 's nachts. De politie onderzoekt of er een verband is tussen de brandstichtingen en roept getuigen op zich te melden.

Cameratoezicht

Boven de parkeergarage aan de Parkdreef zijn woningen. Bij de laatste brand van gisternacht moesten bewoners enige tijd hun huis uit.

De gemeente Zoetermeer stelt cameratoezicht in, meldt het Zoetermeers Dagblad. De hoop is dat dat nieuwe incidenten voorkomt. Daarnaast kan dankzij het toezicht eerder worden ingegrepen.

In Apeldoorn is een vliegramp van tachtig jaar geleden na tien jaar weer herdacht. Het ongeluk eiste destijds het leven van 22 schoolkinderen en de piloot. Bij de herdenking vandaag werden toespraken gehouden en kinderen legden kransen neer bij een monument.

Op 7 oktober 1946 vloog een beginnend piloot met een militair vliegtuig over Apeldoorn heen. Hij was uitgekozen om naar Nederlands-Indië te vliegen, maar moest daarvoor nog een proefvlucht maken.

De bedoeling was om dat te doen in de buurt van het vliegveld Valkenburg, bij Katwijk. Maar de piloot besloot naar Apeldoorn te vliegen, specifiek naar de toenmalige Christelijke HBS, het huidige Christelijke Lyceum. Hij zou zijn moeder willen imponeren, die daar in de buurt woonde.

Maar het ging fout. De piloot raakte met een vleugel de schoorsteen van de school, waardoor de brandstoftank loskwam en door het dak van de gymzaal naar beneden kwam.

Op dat moment waren 27 leerlingen aan het sporten in de zaal. De benzine van het vliegtuig vatte vlam en 22 leerlingen kwamen om het leven. Ook de piloot overleefde de ramp niet. Zijn moeder snelde na het ongeluk naar de school. Daar overleed ze aan een hartaanval toen ze hoorde dat haar zoon was omgekomen.

Jongens overleden

De ramp maakte een enorme indruk op de inwoners van Apeldoorn. Dat weet Dies Griffioen maar al te goed. De 80-jarige vrouw was op het moment van de ramp net geboren, maar het incident raakte ook haar familie. "Iedereen in Apeldoorn heeft op een gegeven moment dat vliegtuig gehoord", zegt ze. "Het is wel drie keer over de HBS gevlogen voordat het neerstortte."

Haar oma kreeg te horen dat haar zoon, Griffioens oom Willem van Kampen, bij het ongeluk zwaargewond was geraakt. Later kwam hij te overlijden.

Griffioen denkt ook aan de gymleraar, die het moeilijk had na ramp. "Hij is zelf die school in gelopen om kinderen te zoeken en heeft eigenlijk zijn hele leven gevonden dat hij had moeten sterven in plaats van alle jongens."

Zwijgen

Na het ongeluk werd er niet meer over gesproken, zegt Griffioen. "De kinderen kregen de opdracht om te zwijgen over de ramp. Onderling praatten ze natuurlijk een beetje, maar het mocht niet. Het moest stilgezwegen worden. Na de oorlog was er zo veel leed, dat de strategie van de ggz was: stilzwijgen."

Veertig jaar na de ramp werd de eerste herdenking gehouden. In 2016 gebeurde dat voor het laatst. Tot nu. "Ik dacht eerst: ik wil dit niet meer", zegt Dies Griffioen. "Maar dan kruipt die hele angst van vroeger weer terug. Zoals bij ons thuis, dat het ongeluk niet verwerkt werd. Dat wil zeggen dat je continu een soort gigantisch verdriet hebt", legt ze uit. "En dat is alsof er een vliesje wordt weggehaald van de wond. En dat komt dan helemaal weer boven."

Griffioen staat vandaag stil bij de jongens die om het leven zijn gekomen, maar ook bij het grote verdriet van de nabestaanden. "Het is ook een soort herdenken en erkennen van het verdriet."

Lionel Messi heeft voor het laatst gespeeld in het blauw-wit van Argentinië. Vannacht nam hij afscheid als international tijdens een vriendschappelijke wedstrijd tegen Benin. Met tranen, vuurwerk en mooie woorden werd de voetballer geëerd. Lionel Messi is de meest gedecoreerde voetballer ooit: met 47 voetbalprijzen. Zo werd hij het vaakst uitgeroepen tot beste voetballer ter wereld.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Maar dat verliep niet zonder slag of stoot, vertelt sportjournalist Edwin Winkels. Hij volgde Messi van dichtbij in Barcelona en hoorde al begin deze eeuw over een jongen in de jeugdopleiding van de club die heel erg goed zou zijn. Bij FC Barcelona lukt het Messi op te klimmen en hoge ogen te gooien. Maar zijn band met het nationale elftal van Argentinië is grilliger. Hoe werd hij toch de voetbalheld van wie nu afscheid is genomen?

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Max Smedes

Door een kapotte hoofdleiding is een winkelstraat in het centrum van Schiedam vanochtend onder water gelopen. Op sommige plekken stond het water 20 centimeter hoog. De financiële schade loopt in de tonnen.

Bij werkzaamheden in de Hoogstraat werd de hoofdwaterleiding geraakt, waardoor het water de straat in liep. Bij sommige winkels liep het ook naar binnen. Waterbedrijf Evides heeft de hoofdkraan afgesloten om meer schade te voorkomen.

'Alles is nat'

"Ik kom aanfietsen en ik heb ineens een hele natte winkel", zegt een winkelier tegen de regionale omroep Rijnmond. "Van voor tot achterin het magazijn." Ze heeft een winkel waar mensen spullen kunnen verkopen die ze zelf hebben gemaakt. "Nieuwe, oude en gemaakte spullen. Alles is nu nat."

Dweilen gaat moeilijk, zegt ze, omdat het water nergens heen kan. "De brandweer komt wel helpen om de boel droog te krijgen, met een soort stofzuiger voor water."

Bij een architectenbureau verderop is de boel wel droog gebleven. "We hebben meteen water getapt, zodat we nog koffie kunnen zetten", zegt een medewerker. "Nu is het water afgesloten."

Niet klaar voor intrek

De werkzaamheden vonden plaats bij negen nieuwe huurwoningen in de Hoogstraat. Die zouden half november klaar voor intrek moeten zijn, maar dat loopt nu vertraging op omdat vier woningen waterschade hebben. "We moeten alles openmaken", zegt aannemer Julias Huis in 't Veld. "Gipsplaten eruit, leidingen controleren. De isolatie moet er ook uit, anders komen er schimmels. Het is heel veel extra werk."

De lekkage is ook een financiële tegenvaller, zegt de aannemer. "De schade loopt tot in de tonnen. Mensen moeten helaas nog langer op hun woning wachten. En het ergste is dat veel bedrijven en winkeliers hier last van hebben."

Lek dicht

Brandweermensen helpen om het water weg te voeren. Ze zetten bijvoorbeeld putten open zodat het beter kan wegstromen.

De precieze plek van het lek is nog niet bekend, zegt Evides. Het onderzoek daarnaar kan nog tot het einde van de middag duren.

Op verschillende plekken in Israël zijn vandaag herdenkingen van de Hamas-aanval van 7 oktober 2023. Meerdere ceremonies begonnen vanochtend om 06.29 uur lokale tijd. Op dat tijdstip, vandaag drie jaar geleden, begonnen de terroristische aanvallen.

In diverse steden en dorpen komen mensen vandaag samen om te herdenken. Israëlische media schrijven dat in sommige gemeenten vlaggen halfstok hangen. Vanochtend was er landelijk een minuut stilte en ook om 12.00 uur lokale tijd (11.00 uur Nederlandse tijd) gebeurde dat.

Om 18.29 uur komen in Israël overlevenden en nabestaanden samen op de plek waar drie jaar geleden het muziekfestival Nova plaatsvond. Op dat festival werden 378 mensen vermoord en 44 mensen ontvoerd naar de Gazastrook.

Zo herdachten Israëliërs de aanslagen in Kfar Aza, op 5 kilometer van de grens met Gaza:

Later op de avond is de grootste herdenking, om 21.15 uur lokale tijd in het Yarkon Park in Tel Aviv. De herdenking wordt georganiseerd door Kumu, een nationale burgerbeweging die werd opgericht na de tragedie van 7 oktober.

De organisatie bestaat uit overlevenden en nabestaanden van slachtoffers en gijzelaars. De groep weigerde volgens The Jerusalem Post om mee te doen aan de officiële herdenkingen van de regering.

Veel nationaal georganiseerde herdenkingen vonden afgelopen maandag al plaats. De officiële nationale herdenking is in Israël namelijk wettelijk vastgelegd op de Hebreeuwse datum 24 tisjri en die valt dit jaar op 5 oktober. De Hebreeuwse kalender verschuift ieder jaar ten opzichte van onze kalender.

Wat gebeurde er op 7 oktober 2023?

Vlak na zonsopgang viel de Palestijnse terroristische organisatie Hamas Israël aan. Dat begon met duizenden raketten die op het land werden afgevuurd. Ondertussen staken naar schatting 6000 Hamas-militanten op tientallen plaatsen de grens over naar Israël.

Hamas-leden vielen militaire bases aan en bestormden kibboetsen in kleine dorpen in de buurt van de grens. Huizen werden in brand gestoken en burgers werden gedood. Ook het muziekfestival Nova was een doelwit, in de Negev-woestijn. Festivalgangers werden massaal neergeschoten. 378 mensen werden gedood en 44 anderen werden ontvoerd.

In totaal werden bij de aanvallen zo'n 1200 mensen gedood. 251 mensen werden in gijzeling genomen. Van de gijzelaars zijn er uiteindelijk 168 vrijgelaten of gered. De andere 83 kwamen om het leven.

Israël reageerde op de aanvallen met een militair offensief dat uitmondde in genocidaal geweld. De oorlog in Gaza heeft sindsdien al meer dan 74.000 Palestijnen het leven gekost.

Vanochtend waren er ook protesten door anti-regeringsdemonstranten. Zij vinden dat de regering van premier Netanyahu heeft gefaald in aanloop naar 7 oktober en dat er onafhankelijk onderzoek moet komen naar het handelen van de regering.

In Tel Aviv werd de fontein op het Dizengoffplein rood geverfd. Op de fontein zijn foto's en bloemen gelegd, ter nagedachtenis aan de slachtoffers.

Ook blokkeerden demonstranten een belangrijke snelweg in Tel Aviv voor een moment van stilte. Ze hielden spandoeken omhoog met de tekst "Het volk zal zijn zonen en dochters niet vergeten".

Op een strand in Tel Aviv hebben onbekenden een installatie geplaatst waarin 1200 lichamen zijn afgebeeld. Ernaast staat in het Hebreeuws de tekst "totale mislukking".

In Nederland zijn ook herdenkingen. In Den Haag is een bijeenkomst voor het Vredespaleis, georganiseerd door de Raad van Kerken. Die meldt dat joden, christenen en moslims samen de gebeurtenissen zullen herdenken en zullen stilstaan bij alle burgerslachtoffers die op 7 oktober 2023 en later zijn gevallen.

Bij de herdenking zijn verschillende sprekers. Zij gaan in op het thema 'Hoe komen we samen verder?' Zo nemen onder anderen predikant Birke Rapp, rabbijn Marianne van Praag en imam Shamier Madhar het woord.

In Amsterdam organiseren de Israëlische ambassade en het Centraal Joods Overleg een herdenking. Batia Holin en haar dochter Rotem Holin zullen over hun persoonlijke ervaringen vertellen. Zij woonden op 7 oktober 2023 in de kibboets Kfar Aza en overleefden de aanval door Hamas.

Op een begraafplaats in Schinnen hebben wilde zwijnen de grond van meerdere graven omgewroet. De graven liggen in een grasvak en er is wel een hekwerk omheen, maar dat houdt de dieren niet tegen.

"Het is heel heftig", zegt de 88-jarige Nico Jetten tegen L1 Nieuws. Een van de omgeploegde graven is van zijn overleden vrouw. Zij werd afgelopen juli begraven op een nieuw gedeelte van de begraafplaats. Daar staan geen traditionele graven, maar kleine grafstenen op een grasveldje.

Drie weken geleden wilde Jetten het graf van zijn vrouw bezoeken toen hij het werk van de wilde zwijnen aantrof. "Het leek wel een slagveld", zegt hij. Volgens Jetten komen de zwijnen 's nachts de begraafplaats op. Ze komen niet zo diep als de kist, maar hij is wel bang dat de grafstenen worden omgeduwd. "En het is gewoon pijnlijk."

Op het kerkhof hangen waarschuwingsborden:

De begraafplaats wordt beheerd door het parochiebestuur. Dat is op de hoogte van de problemen, zegt grafbeheerder Huub Scholz. Een paar jaar geleden is het kerkhof uitgebreid en vooral dat gebied wordt bezocht door de zwijnen. "Het is een groen gebied met struiken en bomen, waar de dieren op afkomen."

De begraafplaats probeert zo snel mogelijk een nieuwe afrastering neer te zetten. De gemeente Beekdaelen is daarbij betrokken en werkt samen met het parochiebestuur aan een oplossing.

"Er komt een hek van ongeveer 150 meter aan de achterkant van het kerkhof. Ook worden tijdelijk akoestische afschrikmiddelen ingezet om de wilde zwijnen weg te houden", aldus een woordvoerder.

Archeologiemuseum Allard Pierson in Amsterdam heeft een illegaal opgegraven antieke vaas vrijwillig teruggegeven aan Sicilië. Het museumstuk werd vanochtend overgedragen aan een Italiaanse delegatie.

Het gaat om de Centuripe pyxis, die al bijna dertig jaar deel uitmaakt van de collectie. Op het opslagvat uit de derde eeuw voor Christus staat een bruiloftsscène afgebeeld, gadegeslagen door de Griekse god Apollo.

"Een uniek stuk. Zo rijk versierd, polychroom en ook met goudblad", beschrijft conservator Laurien de Gelder de vaas. "Afscheid nemen doet altijd een beetje pijn", geeft ze toe, "maar het dient een hoger doel."

Ontbrekende papieren

De vaas werd in 1997 gekocht op de Tefaf-beurs in Maastricht bij een Zwitserse handelaar. Hoewel herkomstdocumentatie en een uitvoervergunning ontbraken, was dat volgens de verkoper geen probleem. De vaas zou al in Zwitsers privébezit zijn geweest sinds voor 1970, het jaar waarin een Unesco-verdrag strengere regels vastlegde.

Dat het toch anders zat, werd duidelijk door een fotorolletje dat Siciliaanse onderzoekers in 2016 aantroffen. Daarop stonden niet alleen familiekiekjes van de voormalige dorpsfotograaf uit Centuripe, maar de man bleek ook de werkzaamheden en de buit van Siciliaanse grafrovers te hebben vastgelegd, inclusief de pyxis. Het fotorolletje bevatte ook een bruidsfoto die uit 1976 bleek te komen. De Zwitserse tijdlijn bleek een leugen.

"Er zijn overduidelijk zaken niet volgens het boekje gegaan", zegt Rogier Kalkers, die het herkomstonderzoek naar de collectie van het Allard Pierson leidt. "Toen we een restitutieverzoek kregen, zette dat ons aan het denken."

Teruggave is juridisch gesproken niet verplicht: ons land voerde pas in 2009 de strengere regels in, en die gelden niet met terugwerkende kracht. "Er is veertig jaar een grijs gebied geweest voor musea, verzamelaars en handelaren", zegt Kalkers. "Daarin kon iets wel ethisch laakbaar zijn, maar strikt genomen niet juridisch strafbaar."

Het museum ziet dat naar eigen zeggen niet meer als een excuus om zich achter te verschuilen. "We willen onze verantwoordelijkheid nemen en er dus ook afstand van doen."

En daarom kwam vandaag een Italiaanse delegatie langs, met onder meer de erfgoedminister van het eiland, carabinieri en een afgevaardigde van de Italiaanse ambassade. Kalkers: "Er is voor deze problematiek veel aandacht in traditionele bronlanden als Italië, Griekenland, Turkije en Egypte, maar minder in de marktlanden zoals Nederland."

Samenwerking

Bang voor lege vitrines is Kalkers niet. "Dat is voor niemand het gewenste resultaat, ook voor Italië niet." Het museum had bijvoorbeeld nog kunnen vragen om bruikleen van de vaas of om een vervangend stuk. Conservator De Gelder: "Restitutie is een oplossing voor dit soort discussies, maar het hoeft niet de oplossing te zijn".

Bovendien levert teruggave het Allard Pierson ook iets op: de banden met Sicilië worden aangehaald. Het museum gaat samen met Siciliaanse experts verder onderzoek doen naar zulk aardewerk. Dat zal meer kennis opleveren over de productie en het gebruik ervan, en het opsporen van vervalsingen vergemakkelijken, voorspelt De Gelder.

De komende jaren gaat het museum ook verder proactief herkomstonderzoek doen naar de eigen collectie. "Dit is geen sluitstuk, maar een opstap naar gezamenlijk vervolgonderzoek, waarin we met Siciliaanse en Italiaanse overheden kijken hoe we met andere objecten in onze collectie verdergaan", zegt Kalkers. "We leggen de focus minder op eigenaarschap en meer op gedeeld conservatorschap."

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft vorige week woningen en bedrijfspanden doorzocht van twee veehandelaren uit Overijssel. Zij worden verdacht van fraude bij runderenhandel, illegaal verzamelen van runderen en vervoeren van dieren die niet vervoerd mogen worden.

Het vermoeden is dat de twee veehandelaren samenwerkten, zegt een woordvoerder van de NVWA. De handelaren zouden dieren niet of foutief hebben geregistreerd. Dit vormt een risico voor de gezondheid van dieren. In het geval van een probleem met het vlees, zoals bijvoorbeeld achtergebleven medicijnresten, is het lastig te herleiden waar het vlees vandaan komt.

De doorzoekingen zijn vorige week woensdag uitgevoerd door de Inlichtingen- en Opsporingsdienst (NVWA-IOD) van de autoriteit. Er zijn onder meer bedrijfsadministratie, telefoons en oormerken voor runderen in beslag genomen.

Ook is diezelfde dag een veevrachtwagen onderschept die 's ochtends vroeg was vertrokken vanaf het bedrijfspand van een van de handelaren. In de vrachtwagen zaten 21 runderen, geen van alle geregistreerd op het adres van de handelaar.

Op een andere veehouderij in Overijssel werden nog eens 32 runderen van dezelfde verdachte gevonden, die waren geïmporteerd maar niet geregistreerd in Nederland.

Niet-geregistreerde runderen

Op het terrein van een van de handelaren stonden 88 dieren die niet op dat adres, of helemaal niet geregistreerd stonden. Bij de andere handelaar ging het om 19 dieren. Ook stonden er runderen zonder het verplichte oormerk, een metalen of plastic plaatje met een uniek nummer waarmee de dieren kunnen worden geïdentificeerd.

De handelaren hielden met een verkeerde registratie de echte locatie van een bedrijf buiten zicht. Op papier was het bedrijf gevestigd op het adres van de andere handelaar. Op de locatie die zo buiten zicht bleef, stonden dieren uit binnen- en buitenland.

Het verzamelen van dieren voor verkoop of slacht mag enkel op een erkende locatie, schrijft de NVWA, en daar zijn strenge regels voor om bijvoorbeeld verspreiding van ziektes tegen te gaan.

Zieke dieren

Ook vonden de inspecteurs een stal met zieke koeien. Sommige konden niet meer staan, andere hadden ernstige ontstekingen. De verdachte zou deze dieren hebben vervoerd, terwijl dit vanwege hun slechte gezondheid niet mag.

De dieren werden met spoed onderzocht door de veearts, drie koeien moesten ter plekke uit hun lijden worden verlost. De NVWA zorgt ervoor dat de andere koeien zorg krijgen.

De verdachten zijn niet aangehouden, maar het strafrechtelijke onderzoek loopt. De NVWA kan omwille van het onderzoek geen uitspraak doen over hoe ze de twee op het spoor zijn gekomen.

Transcranial magnetic stimulation is one of those things that seems too wacky to be true. Depression not responding to treatment? Let’s smack you upside the head with strong magnetic fields! …read more

De Nobelprijs voor Scheikunde gaat naar de Fransman Henri Kagan en de Japanner Kenso Soai. Zij deden onderzoek naar de ontdekking van "niet-lineaire effecten en autokatalyse in asymmetrische organische synthese".

In iets begrijpelijker Nederlands: sommige moleculen bestaan in twee varianten, die elkaars spiegelbeeld zijn. Als moleculen de ene kant op gedraaid staan, kunnen ze een andere werking hebben dan als ze de andere kant op gedraaid staan. En dat terwijl ze dezelfde samenstelling hebben.

Wetenschappers noemen dat linkshandig en rechtshandig. Zo is er het voorbeeld van een hoestremmer, die als de moleculen omgedraaid staan een pijnstiller is. "Geneesmiddelen kunnen de ene kant op het gewenste effect hebben, maar de andere kant op hebben ze misschien geen werking of zijn ze zelfs schadelijk", stelt het comité.

Kagan (95) en Soai (76) hebben ontdekt hoe dat precies werkt. Kagan zette de eerste stap met zijn onderzoek uit 1986, waarin hij chemische reacties wist te manipuleren. Soai borduurde daarop voort. In 1995 ontdekte hij een chemische reactie waarbij slechts een van de twee spiegelbeelden werd gevormd.

In de serie Breaking Bad legde scheikundedocent Walter White dit principe ook al eens uit:

Volgens het Nobel-comité hebben Kagan en Soai een oplossing gevonden voor een "chemisch mysterie" van meer dan een eeuw oud. "De chemische reacties die zij hebben ontwikkeld, zijn spectaculair."

Soai, verbonden aan de Tokyo University of Science, hoorde het nieuws toen hij aan het winkelen was. Hij noemt het een van de mooiste dagen van zijn leven.

Miljoen euro

De winnaars krijgen naast de eeuwige roem ook een bedrag van omgerekend ruim een miljoen euro, dat ze met zijn tweeën moeten delen. Ze mogen het geld uitgeven aan wat ze maar willen.

De Nobelprijs voor Scheikunde ging vorig jaar naar een Japanse, Britse en Amerikaans-Jordaanse onderzoeker. Zij deden onderzoek naar zogenoemde metaalorganische raamwerken. Dat zijn een soort sponzen die fruit langzamer kunnen laten rijpen en PFAS uit water kunnen scheiden.

Later deze week worden nog de Nobelprijs voor Literatuur en de Nobelprijs voor de Vrede toegekend. Volgende week volgt dan nog de Nobelprijs voor Economie, hoewel dat eigenlijk geen echte Nobelprijs is, omdat die niet door Alfred Nobel zelf is bedacht. De Nobelprijs voor Economie wordt pas sinds 1969 uitgereikt, de andere al sinds 1901.

Britse astronomen hebben een nieuw soort hemellichaam ontdekt: een planeet die draait rond een uitgebrande ster. De ontdekkers noemen het een feniksplaneet, naar de mythologische vogel die oprijst uit zijn eigen as. De ontdekking kan meer vertellen over de verre toekomst van ons eigen zonnestelsel.

Wetenschappers van de universiteit van Warwick beschrijven in het vakblad Nature Astronomy hun ontdekking bij de ster HS 0209+0832, in het sterrenbeeld Walvis. Dat is een witte dwerg, zo'n 250 lichtjaar van de aarde.

Een witte dwerg is wat er overblijft als een ster aan het eind van zijn bestaan zijn meeste massa heeft verloren. Ook de zon wacht dat lot uiteindelijk: de ster zwelt eerst op en slokt de meest nabije planeten op als Venus, Mercurius en misschien de aarde. Het meeste materiaal wordt uiteindelijk de ruimte in geslingerd en vormt een uitdijende nevel rond een nauwelijks meer schijnende kern.

Samengeklonterd

Het nieuwe onderzoek bewijst dat die toestand niet het eindpunt hoeft te zijn van de levenscyclus van het planetenstelsel. Bij HS 0209+0832 is het materiaal uit de planetaire nevel blijkbaar weer samengeklonterd tot een nieuwe planeet, net zoals miljarden jaren eerder bij het ontstaan van de ster gebeurde. Een 'tweede leg' van deze ster dus.

De wetenschappers konden uitsluiten dat het een planeet was die al eerder was ontstaan, doordat sporen werden gevonden van zware materialen als de metalen zink, koper en niobium. Dat zijn allemaal elementen die ontstaan bij de dood van een ster.

Gerecycled

De nieuwe planeet is een gasreus die iets groter is dan Jupiter. Hij cirkelt elke 4,4 dagen rond zijn ster op slechts 4 procent van de afstand tussen de zon en de aarde. Dat betekent dat deze planeet onbewoonbaar is door de straling van zijn moederster. Doordat de afstand zo klein is. snoept de witte dwerg bovendien de buitenste laag van de planeet weg.

Eerder werden al soortgelijke planeten uit gerecycled materiaal gevonden bij pulsars, het eindpunt van sterren die flink groter zijn dan de zon. Die komen echter veel minder voor in het universum dan sterren zoals de zon. Dat ook bij die categorie nieuwe planeten kunnen ontstaan, was nog niet bekend.

(Telecompaper) US state attorney generals representing Florida, Iowa, Nebraska and Montana have launched a co-ordinated legal action against TP-Link Systems over...

Het kabinet en werkgevers en werknemers hebben na maanden van acties een goed gesprek gehad. Premier Jetten noemde het na afloop een eerste gesprek, waarin af en toe ook gelachen is.

De sfeer was goed, beaamden onder anderen FNV-voorzitter Spekman en VNO-NCW-voorzitter Van Oostrom. De urgentie om verder te praten werd door iedereen gevoeld.

Jetten zei dat de vakbonden in het Catshuis hebben bevestigd dat de acties voorlopig zijn opgeschort. Over een paar weken wordt er verder gesproken.

'Geen bezuinigingsopgave'

Dat moet uiteindelijk leiden tot een sociaal akkoord, maar zo ver is het nog niet. "De onderhandelingen moeten nog echt starten", volgens Jetten. Hij wil dat er in het voorjaar een aantal afspraken zijn gemaakt.

FNV-voorzitter Spekman zei dat er bij die onderhandelingen geen opgave ligt om een bepaald bedrag aan bezuinigingen binnen te halen. Volgens hem werd dat aan tafel door het kabinet beaamd.

Hij wil praten over verbeteringen van de uitkeringen voor werkloosheid of arbeidsongeschiktheid en sluit niet uit dat dit geld gaat opleveren. "Maar wij hoeven niet aan een opdracht te voldoen."

Rekening bij andere ministeries

Volgens minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is de hervorming van de WIA, de uitkering voor mensen die ziek zijn, "echt het grote ding". Het kabinet heeft de bezuinigingen op de sociale zekerheid van tafel gehaald, maar die zijn niet helemaal weg.

Als het kabinet en de bonden er niet uitkomen, dan komt de rekening terecht bij andere ministeries. Vooral het ministerie van Onderwijs zou dan een groot deel van die rekening moeten opbrengen.

De Franse politie zal de komende periode bij de scholierenprotesten geen gebruik meer maken van flitsgranaten, zegt de minister van Binnenlandse Zaken Nuñez. Een flitsgranaat wordt gebruikt om mensen met een harde knal en lichtflits te verblinden of verdoven.

Het besluit komt nadat een 15-jarige jongen zijn hand kwijtraakte bij een demonstratie in de stad Lens. De burgemeester van Wingles, waar de jongen woont, zegt dat de linkerhand van de tiener geamputeerd is. Ook heeft hij een transplantatie gehad aan zijn rechterhand en liep hij verwondingen op aan zijn gezicht en borst.

Sinds vorige week wordt er in heel Frankrijk bij scholen geprotesteerd tegen problemen in het onderwijs. Scholieren demonstreren tegen onder meer achterstallig onderhoud van schoolgebouwen, te grote klassen, te lange schooltijden en het lerarentekort in Frankrijk.

Opgepakt of gegooid?

Wat er precies misging in Lens, is nog onduidelijk. De oproerpolitie werd opgeroepen toen de demonstratie daar volgens de Franse autoriteiten uitliepen op rellen. Franse media schrijven op basis van een politiebron dat de oproerpolitie een flitsgranaat gooide en dat de jongen die wilde teruggooien. De granaat zou vervolgens in zijn hand zijn ontploft.

Ooggetuigen zeggen dat de flitsgranaat werd gegooid en direct in de hand van de 15-jarige terechtkwam. Hij zou het ding dus niet hebben opgepakt.

Er is een onderzoek ingesteld naar het incident. Het gebruik van een flitsgranaat wordt opgeschort "totdat de waarheid aan het licht is gekomen", zegt Nuñez tegen de Franse tak van RTL.

Meerdere incidenten

Het is niet het eerste incident sinds het begin van de protesten. Tot nu toe raakten 215 scholieren gewond. Zo liep een andere jongen vorige week een dubbele kaakbreuk op toen hij in zijn gezicht werd geraakt door een traangasgranaat. Ook die zaak wordt onderzocht.

Nuñez gaf eerder aan dat er achttien onderzoeken lopen naar geweldsincidenten. De minister heeft de politie opgeroepen om proportioneel geweld te gebruiken.

Op het petitieplatform voor het Franse parlement is een petitie gestart om het gebruik van wapens en granaten te verbieden bij de demonstraties. Die heeft inmiddels al duizenden handtekeningen verzameld.

Demonstraties aangekondigd

Vandaag lijken er geen grote protesten gepland te staan. Veel scholen gaan vandaag gewoon open. Gisteren zei de Franse premier Lecornu dat er drie dagen geen lessen op scholen zouden zijn. Toen was niet duidelijk of scholen daar gehoor aan zouden geven.

Volgens het ministerie van Onderwijs gaan de lessen op 86 procent van de middelbare scholen vandaag gewoon door. Op 528 scholen zijn de lessen deels of compleet opgeschort.

Het lijkt er echter op dat de protesten nog niet zullen ophouden. Een van de grootste vakbonden in Frankrijk, CGT, zei dat er plannen zijn om morgen verder te gaan met demonstreren.

Lecornu zal vanavond een speech houden over de aanhoudende onrust en demonstraties.

Bij Russische aanvallen op verschillende plekken in Oekraïne zijn vannacht zeker twintig doden gevallen. Bij een aanval op een flatgebouw in de noordelijke stad Pryloeky kwamen zeker veertien mensen om het leven, onder wie vier kinderen.

Bij de aanval raakten ook vijftig mensen gewond, onder wie zeven kinderen. Op videobeelden is te zien hoe hulpverleners nog steeds naar mensen onder het puin zoeken.

De Oekraïense president Zelensky spreekt van zware aanvallen op het land. "Een van de belangrijkste doelwitten was onze energie-infrastructuur. De Russen wilden een pijnlijke klap uitdelen", schrijft hij. "In totaal werden zeventig raketten gelanceerd, waarvan vele ballistisch, evenals Shaheds. Helaas zijn slechts enkele van hen neergehaald. Russische ballistische raketten blijven de grootste uitdaging."

Oekraïne heeft tegenaanvallen uitgevoerd op vier doelen, in de regio's Perm, Samara en Astrachan. Daarbij werden onder meer twee oliefaciliteiten geraakt.

De nieuwe generatie Russische Shahed-drones is nog sneller en vernietigender en zet de verhoudingen op het slagveld op scherp:

De doden vielen onder meer in Kyiv, in Pryloeky en in de regio Poltava. Ook de nabijgelegen regio's Charkiv en Dnipropetrovsk waren doelwit. Er is schade aan woningen en fabrieken, melden de Oekraïense autoriteiten.

De Oekraïense luchtmacht zegt dat Rusland vannacht niet 70, maar 130 drones en 48 kruisraketten en vijf ballistische raketten heeft afgevuurd. Het Russische ministerie van Defensie bevestigt dat zijn strijdkrachten een massale aanval hebben uitgevoerd op faciliteiten in Kyiv en andere regio's.

Doelwitten waren volgens Rusland onder meer het Oekraïense defensiebedrijf Fire Point, waar Oekraïne zijn Flamingo-kruisraketten en drones voor de middellange en lange afstand zou opslaan.

Ballistische raket

Vorige week maakte president Zelensky bekend dat Oekraïne voor het eerst een door Fire Point geproduceerde ballistische raket heeft afgevuurd. In een interview met persbureau Reuters vorige week vertelde Zelensky te verwachten dat het bedrijf tegen de herfst een FP-9-raket met een groter bereik klaar zou hebben; volgens hem heeft deze ballistische raket een bereik tot en met Moskou.

Oekraïne kampt al maanden met een ernstig tekort aan luchtverdediging, met name om Russische ballistische raketten neer te halen. Daarom heeft Zelensky herhaaldelijk zijn bondgenoten gevraagd om nieuwe wapens te leveren. Die nood groeit nu de Russische luchtaanvallen steeds heviger worden.

De Europese Commissie maakt vandaag bekend dat Oekraïne 1,24 miljard euro krijgt om daarmee drones en anti-drone-apparatuur aan te schaffen. "Rusland voert een bewuste terreurstrategie. Europa neemt zijn verantwoordelijkheid en ook anderen moeten hun steun opvoeren", zegt Commissie-voorzitter Von der Leyen.

(Telecompaper) Consolidation on the EU telecom market is not likely to lead to more network investment, innovation or competition, according to a report from Berec, the assembly of EU telecom regulators...

Voor studenten en 250.000 oud-studenten gaat volgend jaar de rente op de studiefinanciering en studieschuld omhoog. Voor een deel van hen stijgt de rente met bijna 1 procentpunt, van 2,29 procent naar 3,28 procent.

Hoeveel de rente stijgt, hangt af van of je nog studeert en onder welke terugbetalingsregels je valt. De meeste huidige studenten moeten hun schuld in 35 jaar terugbetalen. Voor hen stijgt de rente een stuk minder: van 2,33 procent naar 2,70 procent.

Het grootste deel van de mensen die inmiddels zijn afgestudeerd vallen onder de terugbetalingsregels van vijftien jaar. Voor hen wordt elke vijf jaar een nieuwe rente vastgesteld. Vijf jaar geleden betaalden ze nog 0 procent rente. Nu wordt dat 3,28 procent.

Waarom verschilt de rente?

De rente op studieleningen wordt gebaseerd op de rente die de overheid betaalt. Dat de rentepercentages zo verschillen, komt doordat ze anders worden berekend. Voor de 15-jaarsregeling is er één peildatum, terwijl voor de 35-jaarsregeling de gemiddelde rente over een langere periode wordt genomen.

Eerder deze week werd bekend dat de totale studieschuld voor het eerst in lange tijd is afgenomen. Wel is het aantal afgestudeerden met een zeer hoge studieschuld, van boven de 50.000 euro, flink toegenomen. Dat is deels te verklaren door het leenstelsel, dat inmiddels weer is afgeschaft.

Er gaan al langer stemmen op om de rente voor deze groep studenten, ook wel de 'pechgeneratie' genoemd, te verlagen. Ook D66, VVD en CDA willen dat: zij hebben in hun coalitieakkoord afgesproken de rente voor studenten op maximaal 2,5 procent te zetten. Tot nu toe zijn er daarvoor nog geen plannen voor naar buiten gekomen.

DUO, de organisatie die over de studiefinanciering gaat, houdt bij de afbetaling van studieschulden rekening met iemands inkomen. Wie weinig verdient, hoeft minder terug te betalen. De schuld die na een aflosperiode overblijft, wordt uiteindelijk kwijtgescholden.

De Houthi's hebben een vliegveld in Aden, in het zuiden van Jemen, aangevallen met raketten en drones. Over schade of slachtoffers is nog niets bekend.

Er zou een raket zijn neergekomen vlak bij de landingsbaan, een paar minuten voordat daar een vliegtuig uit Caïro zou landen. Dat vliegtuig werd net op tijd omgeleid naar Saudi-Arabië. Uit voorzorg werden twee vliegtuigen die op de landingsbaan stonden verplaatst.

Er zou ook een raket zijn afgevuurd op Saudi-Arabië. Die werd ten noorden van de hoofdstad Riyad onderschept en vernietigd. Saudi-Arabië steunt het Jemenitische leger in de strijd tegen de Houthi's.

Gisteren werden er ook al twee vliegvelden in Saudi-Arabië aangevallen door de Houthi's. Daarbij raakten zeker drie mensen gewond.

De Houthi's hebben niet bevestigd dat ze achter de aanval op het vliegveld in Aden zitten. Wel zegt een militair woordvoerder dat met "meerdere drones" het vliegveld van Riyad is aangevallen.

Zeestraat

Eerder deze week begon het Jemenitische regeringsleger een tegenoffensief, waarbij volgens de minister van Informatie de belangrijke zeestraat Bab al-Mandab werd heroverd. Die werd vorige maand door de Houthi's bezet.

Doel van operatie "Dageraad van Jemen" is het beëindigen van de Houthi-coup in Jemen en het heroveren van bezette overheidsinstellingen. De Houthi's hebben nu nog een groot deel van het noorden van Jemen in handen, waaronder hoofdstad Sanaa. Ze worden gesteund door Iran.

Dit zijn geverifieerde beelden van het offensief van het regeringsleger eerder deze week in Jemen bij de zeestraat Bab al-Mandab:

There are some classic fonts which appeared in one place and became almost iconic, yet never made it into the digital age. The font on the Commodore 64 keyboard for …read more