Aggregator

In het door India bestuurde deel van de regio Kashmir is een fataal busongeluk gebeurd. Door onbekende oorzaak reed een passagiersbus van een berg. Zeker 21 mensen zijn omgekomen. Nog eens 29 gewonden zijn naar het ziekenhuis gebracht, schrijven Indiase media op basis van lokale autoriteiten.

De oorzaak van het ongeluk in het Himalayagebergte is nog onbekend. De overvolle bus stortte 's ochtends naar beneden en kwam op een tuktuk, een driewielig taxivoertuig, terecht.

De bus is nagenoeg volledig verwoest. Het was moeilijk voor reddingswerkers om slachtoffers uit het wrak te krijgen. Een aantal van de gewonden verkeert in kritieke toestand.

Schadevergoeding

Premier Modi heeft de families van de verongelukte passagiers gecondoleerd. De nabestaanden krijgen een schadevergoeding van omgerekend ruim 1800 euro. De gewonden krijgen elk zo'n 455 euro als vergoeding. Dat heeft de premier bekendgemaakt op sociale media.

Wat zich precies heeft afgespeeld rond de dood van het meisje dat in het Venlose stadsdeel Blerick is doodgestoken, is nog onbekend. Buurtbewoners zijn geschrokken van het nieuws. Ze beschrijven haar als een lief meisje en vertellen aan de NOS dat er spanningen waren in het gezin.

In de Elzenstraat staan vanochtend bewoners op een afstandje te kijken naar het huis waarin het meisje werd doodgestoken. Politiemensen in witte pakken lopen in en uit de woning, een rijtjeshuis van twee verdiepingen. Ze doen forensisch onderzoek.

De politie heeft bekendgemaakt rond 06.30 uur vanochtend een melding te hebben gekregen van "een steekincident". Ook bevestigt de politie dat het meisje is overleden en dat een man en vrouw zijn aangehouden die in het pand woonden. Verder zegt de politie niets.

'Problemen in het gezin'

Volgens bewoners gaat het om de vader en moeder van het meisje, maar ook dat is niet bevestigd. Een van de bewoners zegt volgens het AD gezien te hebben hoe de vader geboeid uit het huis werd meegenomen. Tussen de twee waren al langer problemen, zeggen buurtbewoners.

Volgens hen hadden de man en zijn partner geen goede relatie en sliep de man in de schuur in de tuin van het huis. De man is eigenaar van een kapperszaak in de buurt waar het meisje ook af en toe werkte, zeggen meerdere buren. "Slechte dingen heb ik nooit bij ze gezien", zegt een buurtbewoonster tegen L1. Het meisje noemt ze "een heel aardig meisje".

10 minuten lopen

Het meisje, dat volgens buurtbewoners Nour heette en 13 of 14 jaar was, zat op het Blariacumcollege, ongeveer 10 minuten lopen vanaf het huis. "Ik kan gewoon niet bevatten wat er met haar gebeurd is", zegt een vrouw die een straat verderop woont. Het meisje zat bij haar zoon in de klas. "Het was zo'n lief kind", zegt ze, terwijl ze beelden laat zien van een toneeluitvoering waarin het meisje te zien zou zijn.

De school heeft een e-mail gestuurd naar alle ouders. Daarin staat onder meer dat kinderen extra hulp kunnen vragen als ze daar behoefte aan hebben en dat een gedenkplaats is ingericht in een klaslokaal. De lessen zijn vandaag doorgegaan in aangepaste vorm, maar in overleg konden leerlingen ook naar huis gaan. "Het is een enorme schok. Dit verzin je niet. Iedereen is van slag", meldt een woordvoerder van de school.

Bij de Elzenstraat vertelt een geschokte buurvrouw niets te hebben gehoord. Het meisje was gisteren nog bij haar thuis om met haar kind te spelen, zegt ze. "Het is zo'n lief kind. Ze was vaak bij ons en haar moeder ook." Ook zij weet niet wat zich precies heeft afgespeeld. "Ik sliep heel diep. Had ik maar iets gehoord, dan had ik misschien iets kunnen doen."

Honderdduizenden dode bijen en veel materiële en financiële schade. Imker Peter Bruinsma-Speksnijder uit Joure is afgelopen weekend voor de zesde keer slachtoffer geworden van vernielingen aan zijn bijenkasten.

De imker trof zowel op zaterdag als op zondag kapotte bijenkasten aan. In drie jaar tijd zijn de bijenkasten van Bruinsma-Speksnijder daarmee voor de zes keer het doelwit van vandalisme geworden.

"Het maakt me heel verdrietig", zegt Bruinsma-Speksnijder tegen Omrop Fryslân. "Dan denk ik: wat hebben die bijen jullie misdaan? Ik heb liever dat ze met mij op de vuist gaan, want ik kan mezelf tenminste nog verdedigen."

Zeventien dode volken

Door de vernielingen zijn inmiddels zeventien volken doodgegaan. "Dat zijn zo'n 680.000 dode bijen." Bij de bijen die de aanvallen hebben overleefd, merkt Bruinsma-Speksnijder ander gedrag. "Het zijn hele prettige volken om mee te werken, maar nu het twee keer is gebeurd, gedragen zij zich heel defensief."

Voor de imker zijn de bijen niet alleen zijn levenswerk, het vandalisme heeft ook grote financiële gevolgen. Zo gaat hij markten langs om zijn honing te verkopen en levert hij aan streekwinkels.

"Ik loop zo'n 1300 kilo honing mis. Maar dat is niet het enige, kijk ook naar de kasten die vernield zijn. Het gaat intussen richting de 10.000 euro aan schade."

Geen vijanden

De imker zegt geen idee te hebben wie er achter de vernielingen zit. "Het is denk ik vernielen om het vernielen. Alles was kapot getrapt. Ik heb er eergisteren na de eerste vernieling ook nog een lege kast neergezet om te kijken wat er zou gebeuren. Maar zelfs die is kapotgemaakt."

De aangevallen bijenkasten staan op het terrein van de plaatselijke scouting. "Dat is een afgesloten terrein met hekwerk eromheen. Dat is vernield en kapot geknipt. En daar zijn ze doorheen gekomen."

De imker zegt opnieuw aangifte te gaan doen. "En de scouting zal ook aangifte doen, omdat het op hun terrein gebeurt. Op het terrein is vorig jaar ook brandstichting geweest. Dus wat gaat er straks nog meer gebeuren?"

Voor Bruinsma-Speksnijder is één ding duidelijk: hij moet maatregelen nemen. "Ik ben altijd heel open en eerlijk, maar ik kan nu maar beter niet meer delen waar ik de volken heb staan. En dat is eigenlijk te bizar voor woorden."

Franse openbaar aanklagers hebben Elon Musk en de voormalige ceo van X, Linda Yaccarino, uitgenodigd voor een "vrijwillig verhoor". Reden hiervoor is een strafrechtelijk onderzoek naar onder meer het verspreiden van kinderporno en het genereren van seksuele deepfakes op X.

Meerdere werknemers van het socialemediaplatform zullen deze week een verklaring afleggen, meldt het Openbaar Ministerie in Parijs. Het is onwaarschijnlijk dat de eigenaar van X en de voormalig ceo daadwerkelijk naar Frankrijk zullen afreizen.

Inval bij X

In februari deden de Franse autoriteiten een inval in het kantoor van X in Parijs. Dit was onderdeel van het strafrechtelijk onderzoek door de cybercrime-eenheid van het Franse Openbaar Ministerie, de nationale politie en de Europese politiedienst Europol. X noemde de inval destijds "theatraal" en "gepolitiseerd". Musk beschreef het als een "politieke aanval".

Het onderzoek naar X begon in januari 2025. Aanleiding hiervoor waren verschillende meldingen over het platform omtrent politieke inmenging, wijzigingen aan het algoritme en illegale dataverzameling.

Later werd het onderzoek uitgebreid naar de AI-chatbot van X, Grok. Er waren klachten binnengekomen over Holocaustontkenning, het genereren van seksueel getinte afbeeldingen van mensen (deepfakes) en het bezitten en verspreiden van kinderporno.

The Wall Street Journal berichtte zaterdag dat het Amerikaanse ministerie van Justitie via een brief had laten weten dat het niet zou meewerken aan het onderzoek. Het ministerie beschuldigde de Franse aanklagers ervan hun rechtssysteem onrechtmatig te gebruiken om zich te bemoeien met een Amerikaans bedrijf. Elon Musk reageerde op X: "Inderdaad, dit moet stoppen".

Boetes

X ligt onder vuur omdat het met Grok mogelijk is om seksuele deepfakes te maken van mensen, inclusief kinderen. De chatbot heeft een zogenoemde uitkleedfunctie. In maart oordeelde de rechtbank Amsterdam dat Grok deze functie niet meer mag aanbieden in Nederland. Het bedrijf krijgt een boete van 100.000 euro voor elke overtreding. Dit bedrag kan oplopen tot maximaal 10 miljoen euro.

Daarnaast stemde het Europees Parlement in maart in met een verbod op uitkleedapps. In december legde de Europese Commissie X een boete op van 120 miljoen euro voor het overtreden van een grote Europese internetwet. Het EU-bestuur stelde onder meer dat het blauwe vinkje bij gebruikersnamen misleidend is.

Een Nederlandse stichting die is opgericht door twee privacyorganisaties wil een massaclaim starten tegen Odido. De organisatie wil geld zien nadat de telecomprovider in februari slachtoffer is geworden van cybercriminelen. Na de inbraak plaatste de hackersgroep ShinyHunters de persoonlijke gegevens van ruim 6 miljoen klanten op het internet.

De stichting hoopt dat zoveel mogelijk mensen een rechtszaak tegen Odido zullen steunen, zegt Eliëtte Vaal, de voorzitter van Consumers United in Court (CUIC), de organisatie die naar de rechter wil stappen. Ze wil Odido dwingen een schadevergoeding te betalen.

Als je als Odido-klant ook geld wilt zien, hoef je je niet per se bij deze stichting te melden, zegt Jay Doerga van de Radboud Universiteit. Hij doet onderzoek naar massaclaims die worden gestart rond de privacywet AVG.

CUIC moet wel aantonen dat Odido-klanten daadwerkelijk achter een rechtszaak staan, zegt hij. CUIC vertegenwoordigt automatisch alle getroffen Odido-klanten, zegt stichtingvoorzitter Vaal. Je kunt als Odido-klant ook later melden als het tot een schadevergoeding komt.

Slepende rechtszaak

Wanneer is dat dan? "Het kan wel vijf, zes of zeven jaar duren, misschien zelfs langer, voordat je daadwerkelijk je geld krijgt", zegt Doerga - áls Odido een schadevergoeding moet betalen. Dat komt omdat deze rechtszaken heel lang kunnen duren.

Allereerst moet CUIC aantonen dat het spreekt namens alle Odido-klanten, zegt Doerga. Daarvoor hebben ze steunverklaringen nodig. Ook moet de stichting aantonen dat het de rechtszaak voert omdat het privacy belangrijk vindt, en niet alleen omdat uit winstbejag, legt hij uit.

"Dat lijkt me hier geen ingewikkeld punt, omdat hier twee privacyorganisaties achter zitten. Maar in zo'n rechtszaak kan dat alsnog een paar jaar duren." Pas daarna kan zo'n rechtszaak over de inhoud gaan, zegt hij. Dat gaat over de vraag of Odido de wet heeft overtreden én of er schade is geleden die vergoed moet worden.

Wet overtreden?

"Dat de wet is overtreden, is een voorwaarde om een schadevergoeding te krijgen", zegt Doerga. "Of de wet daadwerkelijk is overtreden, is in deze zaak nog helemaal niet bewezen."

CUIC zegt zelf heel stellig van wel. Volgens de stichting heeft Odido gegevens veel langer bewaard dan het zelf aangaf, terwijl het bedrijf die gegevens helemaal niet mocht bewaren, zegt CUIC-voorzitter Vaal. Ook zegt Vaal dat Odido gegevens van klanten onvoldoende heeft beveiligd.

Odido wil niet reageren op die beschuldigingen. Op dit moment doet de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) onderzoek of Odido de privacywet AVG heeft overtreden door gegevens langer te bewaren dan van de wet mag en of persoonlijke gegevens van klanten voldoende waren beveiligd.

Er zijn dus wel aanwijzingen, maar of de wet daadwerkelijk is overtreden staat nog niet vast, zegt Doerga. "Dat is wel een voorwaarde om een schadevergoeding te krijgen. Dat moet de AP dus beoordelen. Of de stichting moet daar de rechter van overtuigen."

Gegronde vrees

Als wordt vastgesteld dat Odido de wet heeft overtreden, ontstaat de mogelijkheid dat mensen een schadevergoeding kunnen krijgen. "In dit soort zaken betekent dat dat er 'gegronde vrees' moet zijn dat jouw gegevens kunnen worden misbruikt", zegt Doerga.

Volgens hem is dat niet moeilijk aan te tonen. "De hackersgroep heeft de gegevens gestolen en op het darkweb gepubliceerd. Ook is er veel media-aandacht voor geweest. Het zou niet gek zijn als jij als Odido-klant vreest voor misbruik."

Het is onduidelijk hoeveel schadevergoeding slachtoffers kunnen ontvangen, mocht het zover komen. Wel zegt CUIC dat er maximaal 25 procent van het bedrag worden ingehouden, onder meer om de advocaatkosten te betalen.

In deze video zie je meer over de ShinyHunters, de cybercriminele groep die de Odido-gegevens heeft gestolen:

Rare earth materials are a hot button topic these days. They’re important for everything from electric vehicles to defence hardware, they’re valuable, and everyone wishes they had some to dig …read more

De Britse politie heeft twee mannen aangehouden voor brandstichting in een synagoge in Londen. Het incident vond gisterochtend plaats. Er raakte niemand gewond.

Het gaat om twee jonge mannen van 17 en 19 jaar oud. De Kenton United Synagoge in het noordwesten van Londen was het doelwit van de aanval. Er werd een fles met brandbare vloeistof door het raam naar binnen gegooid. Door de brand ontstond lichte rookschade.

De Joodse gemeenschap in Londen werd de afgelopen maand meermaals getroffen door brandstichtingen. De politie zei tegen de BBC dat er vijftien mensen zijn opgepakt in verband met deze aanvallen.

Vrijdag werden flessen met vloeistof in brand gezet voor een gebouw dat voorheen gebruikt werd door een Joodse liefdadigheidsinstelling. Eind maart werden vier ambulances van een Joodse hulporganisatie in brand gestoken.

Link met Iraans regime

"De aard van de aanvallen is vergelijkbaar, gericht op plekken die verbonden zijn aan de Israëlische en Joodse gemeenschap", zei Vicky Evans van de Londense politie in een persconferentie.

De meeste brandstichtingen in Londen zijn online opgeëist door de organisatie Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah. Deze relatief onbekende groep claimde de afgelopen weken meerdere aanvallen op joodse instellingen in Europa. De Britse politie meldt dat het ervan op de hoogte is dat deze organisatie wordt gelinkt aan door Iran gesteunde groeperingen.

De politie onderzoekt of de daders van de aanvallen in Londen zijn gerekruteerd en de brandstichtingen verrichten om zo "snel geld te verdienen". Evans van de Londense politie richtte zich direct tot de aanvallers: "We tolereren geen acties die onze gemeenschappen pijn doen en intimideren. Jullie zullen niet slagen in het creëren van haat en angst."

Het kabinet stelt een crisisplan in werking, omdat er meer brandstoftekorten worden verwacht door de oorlog in het Midden-Oosten. Het vliegverkeer heeft nu al een serieus probleem want met de prijs en voorraden kerosine gaat het harder dan met benzine.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Rico Luman is sectoreconoom Transport en Logistiek bij ING. Hij legt uit hoe het komt dat het probleem met kerosine nijpender is en welke gevolgen dat heeft voor de luchtvaart. Er is in Europa nog voor maar een paar weken kerosine. "Met de start van de meivakantie zitten we aan het begin van het hoogseizoen, dit is een kritieke periode."

Theo van de Laar, docent toerisme aan de Hogeschool van Breda en eigenaar van een reisbureau, vertelt hoe de hoge ticketprijzen en de geopolitieke situatie nu al invloed heeft op de boekingen. Hij verwacht dat hogere prijzen blijvend zullen zijn en zegt dat Nederlanders misschien anders over (vlieg)vakanties moeten gaan nadenken.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Max Smedes en Lisa Konings

(Telecompaper) Ziggo will increase prices for existing cable customers by 3.3 percent in July. The annual increase is based on the official inflation rate in the...

Nieuw-Zeeland heeft de noodtoestand uitgeroepen voor de hoofdstad Wellington en de omliggende regio. De stad kreeg vandaag een recordhoeveelheid van 77 millimeter regen in minder dan een uur te verwerken, aldus burgemeester Andrew Little.

Meer dan twaalf mensen zijn geëvacueerd, een 60-jarige man wordt vermist. Voor hem is een grote zoekactie opgezet. Zeker 30.000 woningen op het Noordereiland kwamen zonder elektriciteit te zitten, waarvan ongeveer 10.000 in de hoofdstad. Vluchten van en naar Wellington werden vanochtend op grote schaal geannuleerd.

Volgens burgemeester Little is de hoeveelheid regen die vandaag is gevallen bijna drie keer zoveel als de zwaarste regenval die Wellington ooit heeft meegemaakt. Hij voegde daaraan toe dat hij niet verbaasd is door de hevige overstromingen die de stad troffen. Afgelopen nacht kon hij niet slapen door de zware regenval, vertelde hij. "Ik lag te denken: dit is niet alleen zwaar, maar heel zwaar en het gaat lang duren."

Straten besmeurd met modder

Op beelden van lokale media is te zien dat auto's door de overstroming zijn meegesleurd, dat bomen zijn ontworteld, dat parkeergarages zijn ondergelopen en dat vele straten zijn besmeurd met modder. Volgens de burgemeester was het ziekenhuis van Wellington door al het water enige tijd niet bereikbaar, maar is dat probleem is in de ochtend snel opgelost.

Ook zijn door aardverschuivingen, veroorzaakt door de hevige regenval, huizen beschadigd geraakt, schrijft de krant The New Zealand Herald. De krant The Post bericht over een 87-jarige vrouw die zich bovenin een kledingkast had verstopt om te ontsnappen aan het almaar stijgende water in haar woning.

Wellington-inwoner Luke Furness vertelt aan lokale media dat toen hij wakker werd, hij zijn buren in nood aantrof. "Ik keek naar buiten en zag overal politie en hulpdiensten. Ze droegen mijn buren, die oud zijn, naar buiten." Zijn buurman is blind en zit in een rolstoel. De hele straat "stond zo goed als onder water", aldus Furness. "Zoiets heb ik nog nooit in Wellington gezien."

Bij de brandweer, die eigenlijk zou staken vandaag, kwamen bijna 900 noodmeldingen binnen.

Einde nog niet in zicht

Het rampenbestrijdingsbureau van de regio Wellington heeft de inwoners van overstromingsgevoelige gebieden geadviseerd om naar hogergelegen gebieden te gaan. Lokale weerbureaus voorspellen dat de komende uren nog veel meer regen kan gaan vallen. Dit kan oplopen tot 100 millimeter of zelfs 250 millimeter in de bergen even buiten Wellington. Ook wordt er gewaarschuwd voor onweer en zware rukwinden. De storm wordt veroorzaakt door een verdiepend lagedrukgebied ten oosten van het Noordereiland.

Eerder deze maand werd het eiland ook al getroffen door extreme weersomstandigheden. Toen werd de noodtoestand uitgeroepen voor het gehele Noordereiland.

De oorlog in het Midden-Oosten kan grote gevolgen hebben voor de voedselprijzen in delen van de wereld. Hoe langer de blokkade van de Straat van Hormuz duurt, hoe groter het tekort aan kunstmest in de wereld.

Daarvoor waarschuwen instanties binnen de Verenigde Naties (VN) en het Kiel Instituut voor de Wereldeconomie. Ook kampen boeren wereldwijd met gestegen energieprijzen.

Hoewel de impact voor Nederland en een groot deel van Europa waarschijnlijk beperkt blijft, kan de voedselzekerheid in gevaar komen in landen in het mondiale Zuiden die sterk afhankelijk zijn van de import van energie en kunstmest.

Kunstmest is van groot belang bij het verbouwen van voedsel. "Kunstmest draagt bij aan ongeveer de helft van alle voedseloogsten ter wereld", zegt Doriana Milenkova, economisch onderzoeker bij de Rabobank.

Aardgas

Voor de productie van kunstmest is veel aardgas nodig. Landen rondom de Perzische Golf hebben daar veel van beschikbaar en produceren dus veel kunstmest.

Volgens Milenkova gaat normaalgesproken ruim een kwart van de wereldwijde export van kunstmestproducten door de Straat van Hormuz, maar de afgelopen tijd dus niet. Daarnaast is kunstmestproductie ook op andere plekken duurder geworden door de gestegen gasprijzen.

Het zal waarschijnlijk nog even duren voordat de tekorten doorwerken in de wereldwijde voedselprijzen. Die stegen in maart licht, blijkt uit cijfers van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN. Dat komt onder meer doordat er voorlopig nog voldoende voedsel op voorraad is.

Maar als boeren weer moeten gaan zaaien, kunnen ze genoodzaakt zijn minder kunstmest te gebruiken - omdat er minder beschikbaar is of omdat het te duur is.

Als gevolg kunnen oogsten kleiner worden. Zelfs als boeren wel nog genoeg kunstmest kunnen kopen, zal de hogere prijs daarvan deels doorwerken in de voedselprijzen.

Het Wereldvoedselprogramma van de VN kwam in maart met een alarmerende boodschap. Als het conflict doorzet tot halverwege dit jaar en de olieprijs boven de 100 dollar blijft (momenteel zit de prijs er een paar dollar onder), zouden dit jaar naar schatting wereldwijd 45 miljoen meer mensen met acute honger te maken krijgen.

Kwetsbare landen

Onderzoekers verschillen van mening over hoe groot het effect van het kunstmesttekort is. Het gaat om schattingen en het is moeilijk te voorspellen hoe de wereld precies reageert. Zo verwacht de Rabobank dat voedselprijzen vooral gaan stijgen door de energiecrisis en dat het kunstmesttekort de prijs niet verder zal opdrijven.

Het Duitse Kiel Instituut beschouwt het kunstmesttekort wel als ingrijpende factor, waarbij de hele keten - van energie naar kunstmest tot voedsel - wordt verstoord. Onderzoekers van het instituut berekenden hoe groot de impact kan zijn als de Straat van Hormuz ongeveer een jaar gesloten blijft. Daarbij wordt geen rekening gehouden met eventuele maatregelen die landen zouden kunnen nemen.

Ze schatten dat voedselprijzen in Zambia met zo'n 30 procent kunnen gaan stijgen in een jaar tijd. Ook Zuid-Aziatische landen, zoals India en Pakistan, kunnen te maken krijgen met stijgingen van meer dan 10 procent.

In deze grafieken zie je wat er zou gebeuren met de voedselprijzen als de Straat van Hormuz ongeveer een jaar gesloten blijft:

Ook bij een eventuele heropening van de zeestraat is een deel van de schade al gedaan, benadrukt Julian Hinz, een van de onderzoekers van het Kiel Instituut.

Dat ziet Rabobank-onderzoeker Milenkova ook. "Als de Straat van Hormuz weer volledig open is, duurt het zeker nog twee maanden voordat de handel terug is op normaal niveau", zegt ze. "Sinds de wapenstilstand is er nog geen één schip met kunstmest doorheen gevaren."

Bloomberg meldde afgelopen week dat de VN wacht op toestemming om een doorgang in de Straat van Hormuz te creëren om kunstmest door te laten. Het is onduidelijk hoe het daar nu mee staat.

Het kunstmesttekort raakt allerlei landen, waaronder India en Australië:

Correspondent Zuid-Azië Devi Boerema:

"In Zuid-Azië heerst er veel wantrouwen onder de boeren, omdat ze merken dat de kunstmestprijzen stijgen en de voorraden slinken. Het zaaiseizoen begint in een groot deel van de regio in juni en juli en minder kunstmest betekent minder oogst. Dat kan uiteindelijk tot hogere prijzen en zelfs voedseltekorten leiden.

Landen in de regio nemen maatregelen om de voedselzekerheid te beschermen. Zo heeft de Sri Lankaanse regering besloten om kunstmest te rantsoeneren en prijscontroles in te stellen. Toch hebben boeren ook daar nu al te maken met minder voorraad."

Correspondent Australië Meike Wijers:

"Het kunstmesttekort heeft de kwetsbaarheid van de Australische agrarische industrie blootgelegd. Er wordt gesproken van een tikkende tijdbom onder de voedselzekerheid van Australiërs. Nu al leidt het tot hogere prijzen in de supermarkt. Tel daar de gestegen brandstofprijzen bij op, en je hebt de ingrediënten voor een mogelijke recessie.

Daarom is premier Albanese de afgelopen dagen op bliksembezoek in verschillende Aziatische landen. Hij hoopt hier nieuwe deals te sluiten om de levering van kunstmest en brandstof veilig te stellen. Alleen zijn die landen weer afhankelijk van olie uit het Midden-Oosten. Dus een echte oplossing is voorlopig niet in zicht."

Het Nationaal Grammofoonmuseum in Nieuwleusen heeft een zeldzame wasrolopname ontdekt van het Wilhelmus uit 1905. Het volkslied werd gespeeld door de Koninklijke Militaire Kapel en is een van de oudste nog bestaande opnames van het volkslied.

De opname werd bij toeval gevonden in een collectie oude wasrollen. De uitvoering uit 1905 werd geleid door Nicolaas Arie Bouwman, de grootvader van televisiepresentatrice Mies Bouwman, schrijft RTV Oost.

De wasrol was al in het bezit van het museum en lag jaren in een doos op zolder. "De dozen zijn met de verhuizing in 2023 meegegaan. De rol lag waarschijnlijk al tientallen jaren bij ons opgeslagen, zonder dat we wisten dat die zo bijzonder was", zegt Klaas Kreule, vrijwilliger bij het museum.

Per toeval ontdekt

Vrijwilligers van het museum gaan maandelijks naar een verzorgingshuis in de regio om bewoners te vertellen over de geschiedenis van de grammofoon. Daarbij wordt muziek gedraaid en met de oudere bewoners gezongen. "Een van de vrijwilligers heeft in de doos op zolder gekeken en de wasrolopname van het Wilhelmus gepakt. Die hebben we toen in meerdere verzorgingshuizen afgespeeld", zegt Kreule.

Rinus Blijleven, expert op het gebied van historische geluidsdragers, had vorig jaar in het museum een expositie in het kader van de 80-jarige bevrijding van Nederland. "Ik werd rondgeleid door het museum en op een gegeven moment lieten ze een rolletje horen op een fonograaf. Toen schrok ik en ging mijn hart er sneller van slaan", zegt Blijleven.

"Nederlandse fonograafrolletje's zijn sowieso al bijzonder, en zeker van de Koninklijke Militaire Kapel. Het is een zeldzame opname die ik nog nooit had gehoord. Het is echt heel bijzonder dat het bewaard is gebleven."

Tuba

De gevonden wasrol heeft een opvallend detail: het eerste couplet wordt gespeeld als tubasolo. Experts noemen de vondst uitzonderlijk. Eerdere wasrolopnames van het Wilhelmus zijn allemaal verloren gegaan. Bovendien was het Wilhelmus in 1905 nog geen officieel volkslied, dat gebeurde pas in 1932.

Het museum heeft de opname gedigitaliseerd en een tijdelijke tentoonstelling ingericht. Vrijdag wordt de wasrol eenmalig afgespeeld. Dat is meteen de laatste keer want bij elk gebruik raakt de wasrolopname een beetje meer beschadigd.

Veel zichtbare geschiedenis heeft het Friese kuststadje Stavoren niet meer. Door de eeuwen heen kreeg de stad regelmatig met natuur- en oorlogsgeweld te maken. Toch is nu een stukje historie terug: vier eeuwenoude grafzerken waarvan werd aangenomen dat ze waren vernield, zijn per toeval teruggevonden.

Bij een renovatie van de Nicolaaskerk in 2009 verdwenen bijna alle 135 grafstenen uit de kerk. Vanwege de aanleg van vloerverwarming was er geen geld meer om alle grafstenen terug te leggen. Alleen voor een klein aantal oude stenen was nog plek bij de kansel, schrijft Omrop Fryslân.

Hoewel er destijds vanuit bewoners protest kwam, werden de grafzerken naar de stort gebracht. Nu blijkt dat vier van de 17de-eeuwse zerken toch zijn behouden.

Voordat de stenen zouden worden afgevoerd als puin en afvalmateriaal, kwamen ze bij Klaas Albada te liggen, vrijwilliger bij de kerk. "Ze werden bij ons op het erf gedumpt, maar op een gegeven moment moesten ze toch worden weggehaald. Toen heb ik er met een heftruck vier uitgehaald."

"Ik vond het toch jammer", zegt Albada. "Ik dacht: die moet ik bewaren. Zodoende heb ik ze voor mijzelf gehouden." Hij was niet op de hoogte van de exacte geschiedenis van de stenen. "Maar ik zag wel dat ze stokoud waren. Ik geloof dat ik de goede bewaard heb. Die rode van zandsteen vond ik mooi."

Ze bleven zo'n 15 jaar bij Albada liggen, tot Rob Boom van Studiegroep Oud Staveren contact met hem zocht. Boom hoorde via via zo'n vijf jaar geleden dat er nog een paar stenen zouden zijn. Met nog een paar andere grafsteenkenners ging hij op onderzoek uit.

Natuur- en oorlogsgeweld

De vier herontdekte stenen komen uit de periode van herstel na de Spaanse overheersing. De zerken lagen ooit in de Nicolaaskerk, of beter gezegd: in de voorganger daarvan. De kerk van Stavoren uit de 16de eeuw is in 1861 vervangen door de huidige Nicolaaskerk.

"Toen hebben ze godzijdank gebruikgemaakt van oude zerken die nog her en der lagen. Die 135 stenen hebben ze in de kerk gelegd", zegt Boom.

Ondanks de rijke geschiedenis bezit Stavoren weinig historisch erfgoed. Een stadsbrand tijdens de Tachtigjarige Oorlog in 1572, een watersnood in 1825 en een ontploffing van een kruitmolen in 1844: keer op keer werden grote delen van de stad geraakt. "Na de Franse tijd was er niets meer over", zegt Boom.

Hij ziet de vier teruggevonden grafzerken daarom als waardevol cultureel erfgoed voor Stavoren.

"Er is zo weinig van de Staverse geschiedenis nog tastbaar. De kerk komt uit 1861 en de doopsgezinde kerk uit 1851. Dat zijn de oudste gebouwen van Stavoren: een stad die al veel ouder is. Dat is natuurlijk eeuwig zonde."

Geld ingezameld

Met behulp van cultuurhistorische fondsen en gemeente Súdwest-Fryslân is geld ingezameld om de stenen naar het kerkhof van de Nicolaaskerk te verplaatsen.

Daarmee staan de stenen nagenoeg weer op de oude locatie, ter hoogte van het koor van de voormalige kerk. "Dat is heel bijzonder. Dat er ooit nog wat mee zou gebeuren, dat is gewoon mooi", zegt Albada.

"We hebben alle gereconstrueerde teksten op bordjes gezet. Dus als mensen hier komen, kunnen ze precies lezen wat er op de stenen staat", zegt Boom.

Grote Nederlandse bedrijven en andere instellingen stootten afgelopen jaar weer meer CO2 uit. Dat meldt de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) in zijn jaarverslag. De grote uitstoters, die onder het Europese emissiehandelssysteem ETS vallen, produceerden volgens deze nieuwste cijfers in 2025 zo'n 72 miljoen ton CO2. Dat komt neer op een stijging van 2,3 procent.

Drijvende kracht is met name de energiesector, waar voor het eerst sinds 2015 een stijging wordt gezien. Dat komt vooral doordat Nederlandse energiebedrijven in 2025 vaker bijsprongen om stroom op te wekken voor het buitenland.

De productie van energie viel buiten Nederland hier en daar wat tegen, wat ertoe leidde dat Nederland meer stroom heeft uitgevoerd. In België werden bijvoorbeeld de kerncentrales onderhouden, in Duitsland was er minder wind voor de kust en dus minder windenergie en in Oostenrijk en Zwitserland lag het waterpeil laag en was er daardoor minder stroom uit waterkracht.

ETS

Het emissiehandelssysteem ETS is de basis van het Europese klimaatbeleid. Het regelt dat bedrijven rechten moeten kopen voor elke ton CO2 die ze uitstoten. Op die manier hebben ze een prikkel om hun uitstoot te verlagen, en zo geld uit te sparen.

Iets meer dan de helft van de extra uitgestoten CO2 komt volgens de toezichthouder uit kolencentrales. De rest is veroorzaakt door een toename in de verbranding van aardgas, en in mindere mate doordat er restgassen uit de industrie zijn verbrand.

Hoewel de uitstoot van de energiesector toeneemt, ziet de autoriteit dat andere sectoren juist minder CO2 uitstootten. De chemische industrie stootte 1,3 miljoen ton CO2 minder uit. Dat komt voornamelijk doordat grote fabrieken, zoals op Chemelot in Geleen en bij Dow Benelux minder produceerden. De chemische industrie heeft het in Nederland, net als in de rest van Europa, al langer moeilijk door onder meer hoge energieprijzen.

Biobrandstof

Ook in de luchtvaart is een afname te zien van de CO2-uitstoot, vooral door de inzet van biobrandstoffen. Voorlopige cijfers laten ook een lichte afname zien in de scheepvaart. Dat is opvallend aangezien de scheepvaart door alle geopolitieke spanningen te maken kreeg met langere vaarroutes en dus in theorie juist meer CO2 had moeten uitstoten. De afname die desondanks wordt gezien, wordt nog nader onderzocht.

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) concludeerde de afgelopen jaren al dat Nederland niet op koers ligt om de nationale klimaatdoelen te halen. Daarbij helpt deze nieuwe toename van de uitstoot ook niet: als de CO2-uitstoot toeneemt, neemt Nederland juist meer opwarming van de aarde voor zijn rekening.

Het emissiehandelssysteem ETS werkt op Europese schaal. Het kan dus zo zijn dat de totale uitstoot daalt, terwijl de uitstoot in Nederland toeneemt. En dat is volgens de NEa precies wat er gebeurt: in de hele Europese Unie nam de uitstoot van CO2 met 1,3 procent af.

We’ve always been interested in fluidic computers, a technique that uses moving fluids to perform logic operations. Now, Spectrum reports that researchers have developed an electronics-free contact lens that monitors …read more

Na afloop van een voetbalwedstrijd in België heeft een mannelijke scheidsrechter een speelster aangevallen. Hij sloeg haar meerdere keren in het gezicht. Een man die te hulp schoot zei tegen VRT Nieuws dat er drie man nodig waren om de scheidsrechter van de speelster af te trekken.

Het incident speelde zich vrijdagavond af na de wedstrijd tussen Stokkem VV en Lommel SK in een provinciale klasse. Stokkem won die wedstrijd met 13-2.

Volgens Het Laatste Nieuws gaf de scheidsrechter in de slotfase twee speelsters van Stokkem geel. Ze zijn echtgenotes van elkaar. "Anneleen werd plots heel kwaad", zei hun trainer. "Zo ken ik haar helemaal niet. We hebben haar echt van het veld moeten halen." De wedstrijd werd daarna hervat en uitgespeeld.

Neus aan neus

Na het laatste fluitsignaal applaudisseerde de andere speelster: Wendy. "Wij klapten gewoon omdat we gewonnen hadden. Dat doen we altijd." De scheidsrechter vatte dit als een provocatie op. Hij gaf Wendy een tweede gele kaart.

"Vervolgens kwam de ref neus aan neus met mij staan", aldus Wendy bij de VRT. "Ik duwde hem van mij af, omdat hij in mijn persoonlijke ruimte stond. Dan haalde hij twee keer uit, onder meer op mijn linkerslaap. Ik ben zelfs even flauwgevallen."

Brent Beckers, aanspreekpunt integriteit van Stokkem, stormde het veld op om Wendy te ontzetten. "We hebben met drie mensen de man van haar af moeten trekken. De scheidsrechter is dan op mij gevallen en zo heb ik een scheenbeenbreuk opgelopen." Volgens Beckers is Wendy nog in shock en heeft ze een hersenschudding en nekklachten opgelopen.

Broek uitgetrokken

De scheidsrechter verdedigt zich bij de VRT. Hij beklaagt zich dat hij als de grote schuldige wordt neergezet. "Ik wilde me alleen maar verdedigen en ik heb hen op de grond geduwd. Ik ben toen ook gevallen en ik kreeg nog zeven klappen van een speelster en een man. Zelfs mijn broek werd uitgetrokken."

De politie heeft een proces-verbaal opgemaakt. "De partijen zijn al verhoord, en momenteel wordt de eerste toedracht bekeken", zei een woordvoerder tegen VRT Nieuws. "Het is nog niet helemaal duidelijk wie begonnen is. Dat moet het onderzoek uitwijzen."

Bij grootschalige droneaanvallen op de haven en olieraffinaderij van de Zuid-Russische stad Toeapse is vannacht zeker een iemand gedood en is iemand gewond geraakt, zegt de gouverneur van de regio Krasnodar.

Ook het Oekraïense leger heeft de aanval bevestigd. De lokale autoriteiten van Toeapse zeggen dat de transportinfrastructuur in de haven zwaar beschadigd is geraakt.

Niet de eerste aanval

Het is de tweede keer in korte tijd dat Toeapse wordt geraakt. Eind vorige week werd ook al een grote droneaanval door Oekraïne op Toeapse uitgevoerd. De Russen zeiden gisteren dat zij de brand na deze aanval net onder controle hadden. Beelden daarvan en van de aanval van afgelopen nacht gaan rond op sociale media. De schade die te zien is, is groot. Gebouwen staan in brand en er is veel rook.

De Kyiv Independent meldt dat bij de aanval van afgelopen nacht twee olie-opslagtanks in de raffinaderij zijn geraakt. Ook schrijft de krant dat brokstukken verschillende gebouwen in de stad hebben beschadigd. De lokale gouverneur heeft het over een kleuterschool, een basisschool, een kerk en een wooncomplex.

Het Russische persbureau RIA Novosti zegt dat de scholen in Toeapse vandaag gesloten blijven. Volgens het ministerie van Defensie van Rusland zijn vannacht 112 Oekraïense drones neergehaald.

Oekraïne intensiveert droneaanvallen

De olieraffinaderij van Toeapse behoort tot de tien grootste olieraffinaderijen in Rusland. Het complex produceert hoogwaardige olieproducten, waaronder Euro-5 diesel, stookolie en kerosine. De haven van Toeapse wordt gezien als een belangrijk knooppunt van de Russen voor de export van ruwe olie, kunstmest, kolen en diesel.

Oekraïne heeft de afgelopen tijd de droneaanvallen op militaire en industriële doelen in Rusland geïntensiveerd, zo zei de opperbevelhebber van het Oekraïense leger vorige week op Telegram. In maart zou Oekraïne 76 industriële doelen in Rusland hebben geraakt, waaronder vijftien olieraffinaderijen.

Volgens de Oekraïense president Zelensky hebben al deze luchtaanvallen op de olie-infrastructuur van Rusland in maart het land minstens 2,3 miljard dollar aan olie-inkomsten gekost.

Er komt een hogere reiskostenvergoeding voor werknemers, de motorrijtuigenbelasting voor grijze kentekens (vaak kleine ondernemers met een bestelbus) wordt vanaf 1 juli gehalveerd en de motorrijtuigenbelasting voor vrachtwagens gaat op die datum naar nul. Dat staat in de kabinetsplannen om de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten te verzachten voor bedrijven en burgers.

Verder komt er extra geld (195 miljoen euro) om de armste huishoudens te steunen via het Noodfonds Energie en wordt geld uitgetrokken voor woningisolatie of andere verduurzamingen. Het kabinet wil 180 miljoen euro toevoegen aan het al bestaande warmtefonds dat daarvoor leningen uitgeeft.

De visserijsector krijgt 25 miljoen euro om minder afhankelijk te worden van fossiele brandstoffen, boeren krijgen hetzelfde bedrag om minder kunstmest en energie te gebruiken. Daarnaast komt er een subsidie om mensen met een midden- of laag inkomen te helpen over te stappen naar een elektrische auto.

Alcohol

Het gaat in totaal om bijna 1 miljard euro aan maatregelen, zo lekte vorige week al uit. Ruim 600 miljoen euro daarvan trekt het kabinet uit en meer dan 300 miljoen geldt als een vermindering aan belastingen.

Om de plannen te betalen, gaan de accijnzen op alcohol volgend jaar omhoog; die stijgen mee met de inflatie. Volgens een woordvoerder van het ministerie van Financiën gaat het om een prijsverhoging van enkele centen per drankje.

Verder wordt de startersaftrek, een belastingkorting voor beginnende ondernemers, afgeschaft. Daarnaast wordt een andere belastingregeling (de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek) versoberd.

Reiskostenvergoeding omhoog?

De onbelaste reiskostenvergoeding wordt met 2 cent verhoogd naar 0,25 euro per kilometer. Dat gaat met terugwerkende kracht gelden voor heel dit jaar, schrijft het kabinet. "Omgerekend leidt de hogere reiskostenvergoeding tot een voordeel van circa 30 cent per liter brandstof."

Minister Herbert van Economische Zaken roept werkgevers op om gebruik te maken van de ruimte die geboden wordt. Hoewel er geen belasting over betaald hoeft te worden, kost het bedrijven wel geld om meer reiskostenvergoeding te betalen. Vanochtend bleek overigens uit een rondgang van werkgeversorganisatie AWVN dat werkgevers bereid zijn om die kilometervergoeding te verhogen.

De twee motorrijtuigenbelasting-maatregelen gelden vanaf juli voor de rest van dit jaar.

Hoewel er de afgelopen weken veel over is gesproken, komen er geen maatregelen om de prijsstijging aan de pomp te dempen. In Duitsland gebeurt dat bijvoorbeeld wel, maar het kabinet vindt dat zoiets veel geld kost en redelijk weinig verlichting oplevert. Het kost de staat ongeveer 1 miljard euro om de prijs van 1 liter benzine met 10 cent te verlagen.

Een groot deel van de Tweede Kamer wil ook dat het openbaar vervoer snel betaalbaarder wordt. Het kabinet schrijft in de brief over de plannen in gesprek te zijn met de ov-sector over het aantrekkelijker maken van het openbaar vervoer.

Woensdag debatteert de Tweede Kamer over de kabinetsplannen. De verwachting is dat een meerderheid van de Kamer zich achter de plannen schaart.

De bultrug die vanmorgen uit de baai bij het Duitse eiland Poel wist weg te komen, ligt inmiddels weer vast. Tegen de verwachtingen in kon hij vanmorgen loskomen van de zandbank waar hij al weken op vastlag. Duitse autoriteiten hadden de reddingsactie gestaakt, omdat ze geen mogelijkheid zagen om het dier te redden.

Hij kon vannacht wegzwemmen uit het ondiepe water nadat het waterpeil was gestegen. De bultrug heeft oriëntatieproblemen en zwom eerst al de verkeerde kant op. Volgens het milieuministerie van de deelstaat Mecklenburg-Vorpommern heeft het dier zo'n 3 tot 5 kilometer afgelegd en lag het eerder al te rusten, meldt de regionale zender NDR. De waterpolitie en dierenrechtenactivisten houden het dier in de gaten.

De bultrug heeft nog een lange weg te gaan. Als het lukt om de Oostzee te verlaten, moet hij tussen de Deense eilanden door navigeren. Uiteindelijk moet hij terechtkomen in de Atlantische Oceaan.

De NDR volgde de tocht van de bultrug via een livestream:

De afgelopen dagen werd meerdere keren geprobeerd het dier te redden. De autoriteiten gaven de hoop begin april op, wat leidde tot veel ophef. Dit weekend startten particulieren op eigen initiatief een nieuwe actie, die vandaag zou worden voortgezet. Het was de bedoeling om het dier op luchtkussens te tillen, om het zo los te krijgen van de bodem.

Op 23 maart strandde het dier bij de badplaats Timmendorfer Strand, waardoor hij de naam Timmy kreeg. Sindsdien raakte hij meerdere keren los en kwam ook weer vast te zitten.

(Telecompaper) The US has taken a step forward on opening up the 2.7 GHz band to mobile networks...