Aggregator

Europese inlichtingenchefs: Rusland gaat NAVO testen met mogelijk hybride aanval

38 minutes 50 seconds ago

Rusland zou "binnen enkele maanden" de NAVO willen testen door kleine, mogelijk hybride aanvallen uit te voeren op NAVO-grondgebied. Daarmee zou de Russische president Poetin willen laten zien dat NAVO-artikel 5, waarin staat dat een aanval op een bondgenoot een aanval op allen is, "meer theoretisch, dan praktisch is".

Dat zeggen drie Europese inlichtingendienstenchefs tegen de Britse krant The Guardian. Ze willen niet vooruitlopen op hoe zo'n test eruit zou zien en wat de omvang ervan zou zijn, maar volgens hen is duidelijk dat Rusland onrust wil zaaien.

Het hoofd van de Tsjechische inlichtingendienst Michal Koudelka zegt tegen de krant dat het mogelijk gaat om acties zoals een toename van drone-activiteiten, een kleine inval van een aan Rusland grenzend gebied of andere hybride acties. Hij tekent erbij aan dat "veel mensen er alles aan doen om dat te voorkomen".

Vandaag spreken Europese ministers van Buitenlandse Zaken in de marge van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties met elkaar. Daar zullen zij bepalen hoe te reageren als er bij een Russische aanval doden van EU- of NAVO-lidstaten vallen.

Hybride aanvallen

De uitspraken van de inlichtingendiensten staan niet op zichzelf. Zo zijn binnen Europa en bij de NAVO al langer zorgen over verdere escalatie van de Russen. Vrijdag zei de Poolse premier Tusk dat er "een reëel risico bestaat dat Rusland drones of andere projectielen op de oostflank van het Europese NAVO-gebied zal afvuren". Vandaag kondigde Defensie aan dat de Nederlandse verkenningsdrones die daar patrouilleren, nog tot eind 2027 daar blijven om deze oostgrens van de NAVO in de gaten te houden.

Enkele dagen daarvoor werd Oekraïne door Rusland met honderden drones aangevallen. Daarbij werd ook een passagierstrein geraakt die vlak bij de grensovergang tussen Oekraïne en Polen reed. De Poolse premier Tusk zei toen dat hij "niet kan uitsluiten dat deze escalatie ook ons grondgebied zal raken".

De Poolse premier waarschuwde ook dat Rusland hybride aanvallen voorbereidt op landen die Oekraïne steunen. Ook de Nederlandse inlichtingendiensten schreven al eerder in een rapport dat "de dreiging van Russische hybride activiteiten is toegenomen". Zo vermoeden de diensten dat Rusland verantwoordelijk is voor onder meer brandstichting, het verstoren van vliegverkeer met drones en beschadiging van onderzeese kabels.

'Gamechanger'

Het recente voorbeeld waarbij bij het Duitse vliegveld van Leipzig een drone met explosieven werd gevonden, is volgens de Zweedse inlichtingenbaas Thomas Nilsson een "gamechanger". Hij ziet dat als zodanig vanwege de mogelijke dodelijke slachtoffers of vernietiging van cruciale infrastructuur met enorme gevolgen voor de samenleving, zegt Nilsson.

Onbeantwoord blijven dit soort acties niet. Volgens een bron uit het Franse leger van de krant Le Monde komt Frankrijk al geregeld - in het geheim - in actie tegen dit soort hybride aanvallen van Rusland. Ook NAVO-chef Mark Rutte zei dat het bondgenootschap alle mogelijke antwoorden heeft op hybride aanvallen van Rusland. "Maar die zullen niet altijd zichtbaar zijn."

Verdeeldheid zaaien

De inlichtingenchefs tekenen erbij aan dat de dreiging tweeledig is. Enerzijds stellen ze dat die reëel is, maar daartegenover plaatsen zij de kanttekening dat het Kremlin belang heeft bij angst in Europa en in de NAVO. Zo stelt de Letse inlichtingenbaas dat niet duidelijk is of de plannen die Moskou heeft concreet zijn, of onderdeel zijn van een "destabilisatiestrategie".

Rusland zou "escaleren om te de-escaleren", zegt Koudelka tegen The Guardian. De tactiek van het Kremlin zou zijn om binnen samenlevingen twijfel te zaaien over de steun aan Oekraïne. Daarom richten Russische aanvallen zich steeds vaker op de Europese defensiesector en infrastructuur.

'Eindeloos discussie, geen actie'

Rusland vindt dat westerse landen medeplichtig zijn aan de oorlog met Oekraïne door het land te steunen en stelt dat het al strijdt tegen de NAVO in dat land, maar Rusland ontkent dat het plannen heeft om directe (hybride) aanvallen uit te voeren op NAVO-landen. Die woorden zijn onbetrouwbaar: voorafgaand aan de invasie van Oekraïne ontkende het Kremlin ook consequent dat Rusland dat land zou aanvallen.

Als NAVO-landen zich bedreigd voelen in hun veiligheid, kunnen zij een artikel 4-vergadering bijeenroepen, waarbij de bondgenoten bij elkaar komen. Dat gebeurde recent twee keer, maar NAVO-chef Rutte zou intern gezegd hebben om niet te vaak dit soort vergaderingen te beleggen, omdat zo'n topoverleg dan minder betekenisvol wordt.

Volgens Nilsson "zou het Rusland goed uitkomen als de NAVO eindeloos discussieert, maar er geen actie wordt ondernomen".

Canadese familie redt berenwelp in nood uit meer, moeder spoorloos

1 hour ago

In Canada heeft een boottocht op Okanaganmeer een onverwachte wending gekregen toen een familie een zwarte berenwelp in nood aantrof. Het jong had moeite met zwemmen en kon zijn hoofd nauwelijks boven water houden.

De familie nam het uitgeputte dier aan boord, schrijft de Canadese omroep CBC. De berenwelp trilde van de kou. De familie gaf het beertje - dat ze Boo Boo noemde - wat kaas te eten terwijl hij opwarmde in de zon.

'Hij wilde bij ons blijven'

Een van de familieleden, Christina Zamniuk, vertelde de nieuwssite Global News dat ze aan het varen waren in de buurt van hun vakantiehuis in Vernon toen midden het op meer de zwemmende berenwelp gespot werd.

Het gezin nam contact op met de autoriteiten, die adviseerde om het jong naar de kant te brengen en zo min mogelijk contact met het dier te hebben. Toen de boot eenmaal de kant bereikte, wilde het jong niet uitstappen.

"Hij wilde bij ons blijven", aldus Christina Zamniuk. "Dus gaven we hem een duwtje en plonsde hij het water in. Hij zwom naar de kant en we zagen hem het bos in rennen."

Wat er daarna met het berenjong is gebeurd, is niet duidelijk. De hulpdiensten kwamen niet ter plaatse, omdat er geen nieuwe meldingen over het dier werden gedaan. Ook is de moeder van het jong tot nu toe nergens gezien.

"Ze stonden er echt op dat we de beer niet zouden aanraken, want als je mensengeur op ze achterlaat of ze te erg aan mensen gewend raken, kunnen ze niet meer in hun eentje overleven", zei Christina tegen CBC News.

Gunstig afgelopen

Een woordvoerder van het regionale district van Okanaganmeer zegt in reactie tegen CBC om contact met wilde dieren te vermijden en uiterst voorzichtig te zijn in de nabijheid van deze dieren. "Zwarte beren zijn doorgaans goede zwemmers; het is dan ook uitzonderlijk dat een dier in zo'n situatie menselijke tussenkomst nodig heeft."

Moederberen zijn heel erg beschermend. Als mensen in de buurt komen van haar welp, kan ze zich defensief opstellen en aanvallen.

WildSafeBC, een programma in de provincie British Colombia dat gericht is op het voorkomen van conflicten met wilde dieren, laat weten dat het incident gunstig is afgelopen voor zowel het jong als de familie.

Nieuwsorganisaties klagen Witte Huis aan om toegangsverbod

1 hour 35 minutes ago

Amerikaanse nieuwsmedia CNN, MS Now en Politico klagen het Witte Huis aan omdat ze daar niet meer mogen komen. Afgelopen vrijdag maakte president Trump bekend dat ze niet langer welkom zijn omdat hun berichtgeving hem niet bevalt.

Afgelopen zaterdag werden verslaggevers van de drie grote nieuwsorganisaties, die dagelijks vanuit het Witte Huis werken, inderdaad geweigerd. Hun pasje met pincode werkte niet meer en werd in beslag genomen. De organisaties zeiden meteen dat ze van plan waren hun rechten te verdedigen en hun plicht om de overheid ter verantwoording te roepen, te blijven uitvoeren.

Vandaag is president Trump op de hoogte gebracht van de aanklacht, laten de nieuwskanalen weten. Het is een spoedaanklacht op basis van het Eerste Amendement van de grondwet. Daarin staan vijf fundamentele vrijheden, waaronder persvrijheid.

In een gezamenlijke verklaring zeggen de nieuwsorganisaties dat de overheid niet bepaalt wat media publiceren. "Als dit niet aangevochten wordt, bedreigt het de persvrijheid en het recht van het publiek op onafhankelijke journalistiek zonder bemoeienis van de overheid."

Lange lijst rechtszaken

Trump reageert regelmatig gepikeerd wanneer er kritisch over hem wordt geschreven. Vaak zegt hij dan dat deze media nepnieuws maken, probeert hen te straffen of valt journalisten persoonlijk aan. Ook heeft hij al een lange lijst opgebouwd van (dreigementen met) rechtszaken tegen onwelgevallige media, of concurrenten en zakenpartners. Meestal lopen die op niets uit, maar ze zijn wel duur en tijdrovend.

Vorig jaar mocht persbureau Associated Press (AP) voor straf niet meer het Oval Office en het presidentiële vliegtuig in, omdat ze de Golf van Mexico niet de Golf van Amerika wilden noemen, zoals Trump wilde. Ook daarop volgde een rechtszaak. AP kreeg eerst gelijk, maar later oordeelde het gerechtshof dat het persbureau geweerd mocht worden. Het hof vond niet dat de persvrijheid in het geding was gekomen.

Grootste conflict tot nu toe

Het weigeren van CNN, MS Now en Politico wordt gezien als een van de grootste conflicten tussen Trump en de media tot nu toe. Bij de aankondiging van het toegangsverbod zei hij ook dat meer "nepnieuwsmedia" zouden volgen.

De zaak wordt waarschijnlijk nog deze week behandeld bij een federale rechter.

Toezichthouder bezorgd over ongebreideld AI-gebruik inlichtingendiensten

2 hours 24 minutes ago

Inlichtingendiensten AIVD en MIVD gebruiken in toenemende mate AI en andere algoritmes, maar er zijn te weinig waarborgen om de risico's in te dammen. Dat schrijft de toezichthouder op de inlichtingendiensten, de CTIVD.

De inlichtingendiensten gebruiken zowel kunstmatige intelligentie als geautomatiseerde data-analyse (GDA) om gegevens te verwerken, teksten samen te vatten of vertalingen uit te voeren, schrijft de toezichthouder. Die worden vooral door de dienst zelf ontwikkeld.

Er is echter te weinig overzicht van waar welke slimme analysesystemen worden gebruikt. Een centraal overzicht of een AI-beleid was er tijdens het onderzoek van de CTIVD niet. Daardoor hangt veel af van het individuele oordeel van de medewerkers die AI-systemen maken.

Centrale regie

Het risico is volgens de toezichthouder dat AI-systemen onbetrouwbaar kunnen zijn als ze verkeerd worden gebruikt. Omdat er geen goed overzicht is van het gebruik van AI, is het ook moeilijk voor de toezichthouder om te beoordelen of de diensten zich aan de regels houden.

De toezichthouder adviseert centrale kaders en werkwijzen te implementeren binnen de diensten, om het risico te verminderen. Hoewel de diensten volgens de toezichthouder wel duidelijke stappen zetten, verloopt "de ontwikkeling en toepassing van AI en GDA sneller dan de implementatie van bijbehorende kaders, waarborgen en AI-geletterdheid."

De CTIVD wil voorkomen dat de achterstand binnen de diensten verder oploopt. Daarom gaat de toezichthouder in gesprek over onder meer de voortgang van het implementeren van centrale regie over AI-gebruik.

Meer bevoegdheden

Intussen wil het kabinet de inlichtingendiensten meer bevoegdheden geven. Volgens het kabinet is dat nodig vanwege dreiging uit Rusland, China en Iran. Daarbij worden ook de bevoegdheden voor gebruik van AI verruimd.

De CTIVD uitte eerder stevige kritiek op de nieuwe wet. De toezichthouder vindt de voorgestelde wet niet in balans. De zogenoemde Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden, die inzet van bepaalde bevoegdheden van de dienst vooraf moet goed- of afkeuren, deelt die kritiek.

Nederland wil het verboden pulsvissen opnieuw op de agenda in Brussel

2 hours 27 minutes ago

Staatssecretaris Erkens wil in Brussel opnieuw steun vragen voor pulsvisserij. De EU stemde in 2019 voor een totaalverbod voor de vistechniek, dat met name Nederlandse vissers raakte. Erkens zegt te hebben geleerd van het verleden en is nu op zoek naar medestanders onder de EU-lidstaten voor nieuwe proeven.

Pulsvissen is een vismethode waarbij met kleine stroomstootjes het leven op de zeebodem wordt opgeschrikt. Platvissen, zoals tong en schol, graven zich vaak in in het zand op de zeebodem. Door de pulsen schrikken ze, zwemmen ze omhoog en vervolgens het visnet in.

Het is een alternatief voor boomkorvisserij. Een boomkor is een trechtervormig visnet met zware metalen wekkerkettingen ervoor die over de zeebodem slepen. De wekkerkettingen hebben net als de pulsen het doel om de vissen op te schrikken.

Pulsvissen is duurzamer, zegt Erkens. Enerzijds omdat het 50 procent minder brandstof kost, anderzijds is het voor de natuurkwaliteit beter. "Boomkorren zorgen dat de hele zeebodem omgewenteld wordt, met een pulsnet gebeurt dat niet." Ook uit onderzoek van onder meer de Universiteit Wageningen blijkt dat pulsvisserij milieuvriendelijker is.

Verbod

In 2019 stemde het merendeel van de EU-lidstaten voor een verbod op pulsvisserij. "Je zag dat wij als Nederland toen onze hand overspeeld hadden", zegt Erkens.

De kritiek zou destijds voornamelijk van Britse en Franse vissers zijn gekomen die niet over de techniek beschikten. Daarnaast maakte Nederland veel meer gebruik van pulsvisserij dan toegestaan.

Nederland had destijds geen bondgenoten voor de methode in Europa, legt Erkens uit. Veel landen stemden in met het verbod, "waardoor we met niets achterbleven en ook best veel vissers failliet zijn gegaan".

Pilot

De staatssecretaris zegt zich nu op twee zaken te richten: zorgen dat de wetenschappelijke kennis op orde is en mogelijk maken dat andere Europese landen er voordeel bij zullen hebben. Hij heeft EU-lidstaten gevraagd welke voorwaarden belangrijk zijn voor nieuwe proeven met de vismethode.

Een pilot met een paar schepen en extra onderzoek zou de route zijn om vertrouwen op te bouwen, zegt Erkens. Een proef zou bestaan uit enkele schepen, waar Nederland er een paar van kan gebruiken en de rest met andere landen kan delen.

"Je wil het niet alleen aanpakken, dat is een les uit het verleden. Je wil medestanders hebben. Zodat bijvoorbeeld vissectoren en ook andere landen gaan pleiten voor de herintroductie van de technologie."

Een aantal Nederlandse vissers heeft Erkens laten weten de oude materialen zo weer te kunnen afstoffen, mocht een proef worden goedgekeurd.

Aan Poetin gelieerde partij wint schijnverkiezingen in Rusland

2 hours 32 minutes ago

De Poetin-gezinde regeringspartij Verenigd Rusland is zoals verwacht de grootste geworden bij de verkiezingen voor de Doema, het Russische Lagerhuis. De voorlopige officiële uitslag is na drie dagen stemmen bekendgemaakt door de voorzitter van de centrale kiescommissie van het land.

Bij voorgaande verkiezingen de voorbije decennia was er sprake van grootschalige fraude, stelden onafhankelijke waarnemers vast. Onafhankelijk toezicht op de stembusgang en het tellen van de stemmen is er in Rusland niet meer.

Volgens de kiescommissie staat Verenigd Rusland na het tellen van 95 procent van de stemmen op 57,83 procent. Dat zou betekenen dat de partij een recordaantal van 355 van de 450 zetels in het Lagerhuis krijgt. De opkomst was volgens de commissie ruim 56 procent.

Oppositiepartij uitgesloten

De overige zetels gaan naar partijen die de Kremlinpolitiek steunen: de communistische Partij (13,8 procent), de ultranationalistische LDPR (8,9 procent), en de centrumrechtse partij Nieuwe Mensen (7,9 procent). Bij de sociaaldemocratische partij Rechtvaardig Rusland is het nog niet zeker of de kiesdrempel van 5 procent wordt gehaald. Volgens de kiescommissie is "de kans daarop groot".

Volgens niet-onafhankelijke Russische media zijn er meer dan 36.000 stemmen ongeldig verklaard. De voorzitter van de kiescommissie noemde dit "een historisch laag aantal".

Oppositiepartijen, zoals de links-liberale oppositiepartij Jabloko, die zich uitspreken tegen de oorlog in Oekraïne waren bij voorbaat uitgesloten van de verkiezingen. Daardoor was een grote overwinning van Verenigd Rusland al verwacht.

De geboekte winst is groter dan vijf jaar geleden. Toen behaalde de partij iets minder dan de helft van de stemmen.

De Russen konden van vrijdag tot zondag naar de stembus. Het waren de eerste verkiezingen voor de Doema sinds de Russische invasie in Oekraïne van februari 2022.

Kabinet wil scheefwonen aanpakken met verplichte huurverhoging

2 hours 38 minutes ago

Het kabinet wil dat de huur voor mensen die scheefwonen in een sociale huurwoning jaarlijks verplicht wordt verhoogd met maximaal 100 euro per maand. Dat schrijft minister Boekholt-O'Sullivan (D66) aan de Tweede Kamer.

Op dit moment mogen woningcorporaties huurders al meer laten betalen als zij meer verdienen dan bij de huurprijs past, maar dat gebeurt lang niet altijd. In de brief staat dat corporaties dit soms niet doen omdat huurders niet makkelijk aan een andere passendere woning kunnen komen.

180.000 huishoudens

Maar het nieuwe wetvoorstel, dat nog moet worden ingediend, schrijft dus voor dat corporaties de huurverhoging moeten doorvoeren. De huur wordt zo nodig elk jaar verhoogd tot aan de maximale prijs die bij de woning past volgens het puntensyteem. Met welk bedrag de huur wordt verhoogd, hangt af van de hoogte van het inkomen.

Het kabinet schat dat ongeveer 8 procent van de huurders van een sociale huurwoning 'te weinig' betaalt. Het gaat om bijna 180.000 huishoudens. Je bent een scheefhuurder als je als alleenstaande meer dan 51.500 euro verdient. Voor meerpersoonshuishoudens geldt een grens van zo'n 57.000 euro.

Woningbezitters

Verder wil minister Boekholt een vermogenstoets invoeren voor het krijgen van een sociale huurwoning. Nu wordt daarbij alleen nog gekeken naar het inkomen en niet naar bijvoorbeeld spaargeld.

Het plan moet ervoor zorgen dat mensen met vermogen geen sociale huurwoning krijgen, of tegen een hogere huur gaan huren. Het kabinet onderzoekt ook of de huur van huidige bewoners kan worden verhoogd op basis van hun vermogen.

Daarnaast gaat Boekholt-O'Sullivan met corporaties praten over het laten meetellen van het bezitten van een eigen woning bij het in aanmerking komen voor een sociale huurwoning. Bijna 11.000 mensen die een sociale huurwoning huren van een corporatie zijn ook woningbezitters, aldus de minister.

De voorgenomen maatregelen vergen wel dat woningcorporaties weten van mensen hoeveel ze verdienen en wat ze aan vermogen hebben. Boekholt schrijft over mogelijke "(grootschalige) uitwisseling van persoonsgegevens" en "substantiële aanpassingen van ICT-systemen en uitvoeringsprocessen bij de Belastingdienst". Maar hoe dat dan precies moet, wordt nog onderzocht, schrijft de minister.

Het is nog niet duidelijk wanneer de maatregelen werkelijkheid kunnen worden. De minister hoopt dat het voorstel begin volgend jaar in zogenoemde internetconsultatie kan gaan. Dat houdt in dat belanghebbenden erop kunnen reageren. Daarna moet het parlement zich er nog over buigen.

Opnieuw een miljoenenboete voor Google: locatiegegevens misbruikt voor reclames

2 hours 58 minutes ago

Google krijgt opnieuw een miljoenboete opgelegd. De Ierse privacywaakhond legt het Amerikaanse bedrijf een boete op van 403 miljoen euro omdat het zich niet hield aan de regels over de locatiegegevens van gebruikers. Google moet zorgen dat het binnen een half jaar wel aan de Europese regels voldoet.

De Ierse toezichthouder handelt namens andere Europese privacywaakhonden. Omdat Google een hoofdkantoor heeft in Ierland is het aan de Ieren om in te grijpen.

"Doordat Google zich niet aan de regels hield, waren mensen zich niet bewust van het feit dat hun locatie gebruikt werd om bijvoorbeeld gepersonaliseerde reclames aan te bieden. Op deze manier verloren mensen de controle over hun persoonlijke data", zegt Graham Doyle plaatsvervangend commissaris van de Ierse privacytoezichthouder, DPC.

Google zegt jaren geleden zijn beleid te hebben aangepast en inmiddels aan de regels te voldoen. Het bedrijf wil op een paar punten in beroep gaan om meer "juridische helderheid" te krijgen.

Langere tijd bron van zorg

Al langere tijd zijn er grote zorgen over hoe Google de locatiegegevens van gebruikers inzet. Een aantal Europese consumentenorganisaties, waaronder de Nederlandse Consumentenbond, trok in 2018 al aan de bel.

De Europese koepel van consumentenorganisaties, BEUC, is blij dat Google nu een boete krijgt. "Google heeft honderden miljoenen Europese consumenten voor jaren gevolgd om zo veel mogelijk over hen te weten te komen. Dit is een grote inbreuk op fundamentele rechten op privacy", zegt Agustin Reyna, directeur van BEUC.

Veel boetes voor de techreus

De boete komt bovenop een flinke stapel van andere boetes vanuit de EU. Zo kreeg het bedrijf afgelopen juli een boete van de Europese Commissie van bijna 900 miljoen euro. Voor app-ontwikkelaars was het te moeilijk om klanten aankopen te laten doen buiten Google om.

Ook kreeg de Amerikaanse techreus in juli te horen dat een boete uit 2018 van 4,1 miljard euro, na allerlei juridische procedures, definitief betaald moet worden.

Bus botst tegen brugreling in Tilburg, passagiersstoel doorboord

3 hours 18 minutes ago

Een stadsbus is vanochtend in Tilburg tegen de reling van een brug gereden. Daarbij werd de reling door de voorkant van de bus gedrukt en ging dwars door een passagiersstoel. Niemand raakte gewond.

Het ongeluk gebeurde op de Koolhovenlaan. Volgens de politie verloor de chauffeur de macht over het stuur, waarna de bus tegen de reling botste.

In de bus zat naast de chauffeur één passagier. Beiden zijn ter plaatse gecontroleerd door ambulancepersoneel, maar hoefden niet mee naar het ziekenhuis, schrijft Omroep Brabant.

Weg afgesloten

Door de botsing raakte zowel de bus als de brug beschadigd. De weg is afgesloten voor verkeer zodat de schade kan worden hersteld.

De oorzaak van het ongeluk wordt onderzocht. De politie bekijkt daarbij onder meer camerabeelden uit de bus.

Podcast De Dag: intimidatie, repressie en honger naar lithium in Tibetaanse regio

3 hours 19 minutes ago

Correspondent Laura van Megen maakte een bijzondere reis door de Tibetaanse gebieden in China. Een regio waar bijna geen journalisten komen, waar de repressie overal zichtbaar is, en waar bijna al China's lithium in de grond zit.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Het is 'gouden grond', maar niet voor de Tibetanen die er wonen, vertelt Laura van Megen in de podcast. Voor de Tibetanen betekent het een krimpend en vervuild leefgebied en gedwongen verhuizingen.

Tijdens haar reis waren er meerdere, intimiderende confrontaties met de lokale autoriteiten. Toen ze op een ochtend zonder 'begeleiders' wilde gaan filmen, bleken de deuren van het hotel van buitenaf op slot te zitten.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Raad van State tegen kabinet: heroverweeg verhoging verkeersboetes

4 hours 12 minutes ago

De Raad van State adviseert het kabinet een verhoging van de verkeersboetes te heroverwegen. Volgens de belangrijkste adviseur van het kabinet is het onduidelijk of de verhoging "noodzakelijk, evenredig en proportioneel" is.

Als de plannen doorgaan, gaan bestuurders vanaf volgend jaar bijvoorbeeld een tientje meer betalen als ze door rood licht rijden. Dat boetebedrag wordt verhoogd van 320 naar 330 euro.

Stijging van 220 procent

Afgelopen jaren hebben opeenvolgende kabinetten de verkeersboete vaak om "begrotingstechnische reden" verhoogd. Dat heeft ertoe geleid dat ze hard zijn gegroeid: sinds 1994 met ruim 220 procent, terwijl de kosten van levensonderhoud in diezelfde periode 'maar' met 70 procent toenamen.

Daarop is vanuit alle kanten kritiek gekomen, onder meer van rechters, onderzoekscentrum WODC, het Openbaar Ministerie en het Centraal Justitieel Incassobureau. De kritiek is onder meer dat de verkeersboetes te veel uit de pas lopen met andere soorten boetes, bijvoorbeeld die voor mishandeling en diefstal.

De vorige Justitieminister, Foort Van Oosten, liet weten het eens te zijn met deze kritiek, maar verhoogde de boetes toch. De huidige minister, David van Weel, wil de boetebedragen volgend jaar ook weer laten meestijgen met de inflatie om de begroting rond te krijgen.

Begroting geen goed argument

De Raad van State is dan ook kritisch op deze stap. Het adviesorgaan vindt het een "eerste, voor de hand liggende stap" om af te zien van de indexatie. Dat er dan een gat in de begroting ontstaat, is volgens de adviseurs geen goed argument.

"Het doel van deze boetes is het sanctioneren van strafwaardig gedrag en het vergroten van de verkeersveiligheid", is te lezen in het advies. "Het verhogen van de tarieven van verkeersboetes dient dan ook in relatie te staan tot dat doel."

De Raad van State adviseert over alle wetsvoorstellen en voorgenomen maatregelen van het kabinet. Het kabinet hoeft daar uiteindelijk niets mee te doen.

ICE schiet man neer in Texas, volgens dienst verbleef hij illegaal in VS

4 hours 21 minutes ago

De Amerikaanse immigratiedienst ICE heeft gistermiddag opnieuw iemand neergeschoten. In Austin, in de zuidelijke staat Texas, werd een man in zijn romp geraakt. Dat leidde onmiddellijk tot een nieuwe betoging tegen de gewelddadig opererende overheidsdienst.

De neergeschoten man is zwaargewond naar het ziekenhuis gebracht. Volgens het ministerie van Binnenlandse Veiligheid, waar ICE onder valt, is zijn toestand stabiel en is hij aangehouden in afwachting van zijn uitzetting. Het is niet duidelijk of hij nog in het ziekenhuis is of dat hij door ICE is meegenomen.

Enkele honderden demonstranten gingen naar de plaats van het incident. Daar was ook een grote politiemacht naartoe gestuurd. Sommige demonstranten scholden op de oproerpolitie, terwijl anderen protestleuzen riepen en borden omhooghielden met teksten als "Niemand is veilig" en "ICE nazi".

Voorbijrijdende auto's toeterden om het protest te ondersteunen. De demonstranten eisen dat ICE vertrekt uit Texas, dat een lange grens met Mexico heeft. In juni schoot een ICE-agent in Houston, ook in Texas, een Mexicaanse man dood die volgens de dienst illegaal in het land was. Het onderzoek naar deze zaak heeft nog weinig opgeleverd, schrijft de Houston Chronicle.

'Illegale vreemdeling'

In een verklaring zegt het veiligheidsministerie onderzoek te doen naar "de agent die betrokken was bij het neerschieten van een illegale vreemdeling uit Venezuela, die het land illegaal is binnengekomen ten tijde van de regering-Biden en die een definitief uitzettingsbevel had".

Bij de operatie, waarbij de man via een verkeerscontrole tot stoppen was gedwongen, was de lokale politie niet betrokken, zegt de plaatselijke politiechef. Een speciale onderzoekseenheid is volgens haar wel op de plaats van het incident geweest.

De Democratische burgemeester van Austin, Kirk Watson, wil dat de politie bij het onderzoek wordt betrokken, zodat er met een extra paar ogen naar de zaak kan worden gekeken. Volgens Watson is het niet gepast dat ICE zijn eigen optreden onderzoekt.

Geen crimineel verleden

Ook de openbaar aanklager wil dat de politie en het openbaar ministerie betrokken worden bij het onderzoek. Het is niet duidelijk waar de ICE-agent die de schoten op de auto van de man loste nu is. In eerdere gevallen is een betrokken agent de staat uit gevlucht.

Het Texaanse departement van openbare veiligheid zegt dat het een verzoek kreeg van ICE voor assistentie bij een achtervolging, maar dat de schietpartij al had plaatsgevonden toen agenten van de dienst arriveerden.

Een immigratie-advocaat die de familie van de neergeschoten man bijstaat, zegt dat het gaat om de 28-jarige Venezolaan Wilber Rafael Garces Perez. Volgens haar had hij geen crimineel verleden en geen uitzettingsbevel, hoewel ze later tegen Amerikaanse media zei dat ze niet precies op de hoogte was van zijn asielstatus. Volgens zijn vrouw zat hij nog in de asielprocedure.

Volgens CNN werkte de man als bezorger van boodschappen en maaltijden.

Recordaantal arrestaties

ICE heeft deze zomer zijn activiteiten in het hele land opgevoerd. Zowel in juli als in augustus werden er meer dan 50.000 mensen gearresteerd. Dat zijn de hoogste aantallen sinds de immigratiedienst in 2003 werd opgericht.

Sinds president Trump aan zijn tweede termijn in het Witte Huis is begonnen, hebben immigratiediensten ICE en CBP (Customs and Border Protection) meer dan veertig keer iemand beschoten en zijn daarbij elf mensen om het leven gekomen. Ook zijn tientallen mensen die door ICE zijn gearresteerd omgekomen in detentiecentra, waar mensen onder erbarmelijke omstandigheden worden vastgehouden.

Politie gaat stoppen met organiseren van publieke vieringen met religieus karakter

5 hours 10 minutes ago

De politie gaat per 1 januari stoppen met het organiseren van vieringen met een religieus karakter, voor en met mensen van buiten de politie. Dat staat in nieuwe, interne afspraken van de politie. Welke vieringen daar precies onder vallen, is niet duidelijk.

Intern blijft het toegestaan om bijeenkomsten met een religieus karakter te houden, zoals met Kerstmis en Chanoeka of tijdens de ramadan. Ook mogen politiemensen wel religieuze vieringen georganiseerd door anderen bijwonen, mits ze geen religieuze activiteiten of rituelen uitvoeren.

Contact met bewoners en gemeenschappen is voor de politie belangrijk, zegt korpschef Janny Knol. "Het draagt bij aan vertrouwen, preventie en de-escalatie en is daarom essentieel voor goed politiewerk." Tegelijkertijd mag er volgens haar geen verwarring ontstaan over de positie van de politie.

"Als we zelf bijeenkomsten organiseren met een religieus karakter, dan kunnen geloofsovertuigingen worden opgevat als de onze en dat verhoudt zich niet tot onze neutrale positie. Daarom hebben we ervoor gekozen daar vanaf volgend jaar mee te stoppen."

Hoofddoek verbieden

Neutraliteit van ambtenaren en politieagenten is geregeld onderwerp van het maatschappelijke en politieke debat. Zo diende regeringspartij VVD in juli een initiatiefwetsvoorstel in om religieuze uitingen, zoals de hoofddoek, bij buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) landelijk te verbieden, hoewel coalitiegenoot D66 daar niets voor voelt.

"Juist in een tijd waarin scherper wordt gekeken naar wat de politie doet en nalaat, moeten wij zelf precies kunnen zeggen wat bij onze positie past", zegt Knol. "Daarom werken we al langer aan dit standpunt. De verbinding met de samenleving is en blijft ons doel. Maar de manier waarop moet passen bij onze rol en deze tijd."

Iftar in Beurs van Berlage

Knol zegt dat de nieuwe afspraken zijn gemaakt door eenheden en de korpsleiding. De politie zegt bij het besluit niet over een nacht ijs te zijn gegaan.

Door het hele land hebben politiemensen de afgelopen jaren bijeenkomsten georganiseerd, gericht op het versterken van het contact en vertrouwen van inwoners en gemeenschappen.

Zo organiseert de politie Amsterdam al jaren een iftar, zoals een half jaar geleden in de Beurs van Berlage. Daaraan deden honderden collega's mee om samen met bewoners het vasten te verbreken. Voormalig politiechef Peter Holla en burgemeester Femke Halsema hielden een speech.

"De politie is er voor iedereen. Voor mensen met verschillende achtergronden en verschillende verhalen", zei Holla toen.

Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid reageert positief op de nieuwe afspraken. In een Kamerbrief schrijft hij: "Het handelingskader waarborgt scherper de neutraliteit van de politie bij externe bijeenkomsten en sluit in die zin aan bij de bredere wens van de Kamer en aangenomen moties hierover."

Snelfietsroute 'Van Dom tot Dam' tussen Utrecht en Amsterdam stap dichterbij

5 hours 25 minutes ago

De aanleg van een nieuwe fietsroute tussen Utrecht en Amsterdam is een stap dichterbij gekomen. De provincie Utrecht, de Vervoerregio Amsterdam en vier gemeenten hebben een akkoord gesloten over de route. Die moet snel en comfortabel fietsverkeer tussen beide steden mogelijk maken.

Volgens de provincie Utrecht blijkt uit onderzoek dat de voordelen van de doorfietsroute "ruim opwegen tegen de kosten". Gedeputeerde André van Schie wil van de fiets "voor steeds meer mensen een logisch, aantrekkelijk en gezond alternatief" maken.

Over de 'Van Dom tot Dam' wordt al tientallen jaren gesproken: in 1990 lag het plan al op de tekentafel. Nu is het de bedoeling dat de doorfietsroute de komende jaren daadwerkelijk wordt aangelegd. Veel bestaande fietspaden en wegen worden daarvoor opgeknapt of uitgebreid, schrijft RTV Utrecht.

De snelfietsroute wordt ongeveer 40 kilometer lang en komt voor een groot deel langs de A2 te liggen. Voor de aanleg zijn onder meer een nieuwe tunnel en een nieuwe brug nodig. De kosten bedragen minimaal 57 miljoen euro. De werkzaamheden moeten in 2028 beginnen.

Het duurste onderdeel van het project is de Boorstraattunnel in de stad Utrecht. Die moet tussen de Tweede Daalsedijk en de spoorlijn naar Amsterdam komen en kost naar verwachting 39 miljoen euro.

De bouw van de tunnel staat gepland voor 2032 en is niet alleen bedoeld voor de fietsroute. Ook nieuwe woonwijken als Wisselspoor, Werkspoor en de Cartesiusdriehoek moeten ervan profiteren.

Daarnaast wordt gewerkt aan verbeteringen van de Demkabrug over het Amsterdam-Rijnkanaal. De brug is nu smal en volgens betrokken partijen onveilig. De gemeente Utrecht onderzoekt of een nieuwe brug mogelijk is, maar daarvoor is extra geld nodig. Tot die tijd worden onder meer de haarspeldbochten en hekwerken aangepast.

Verlichting en fietsstraat

Voor de aanleg van de snelfietsroute wordt ook de Westkanaaldijk door Utrecht, Breukelen en Weesp volledig ingericht als fietsstraat. Nu is een deel nog een gewone weg. Op donkere plekken komt extra verlichting. Ook moet er een goede aansluiting komen op de nog te bouwen fietsbrug bij Nieuwer ter Aa.

Verder krijgt het stationsgebied van Abcoude volgens de plannen meer ruimte voor fietsers. Ook wordt de bestaande fietsbrug in het dorp aangepast om de doorstroming te verbeteren.

Onderzoeksraad: 7000 kinderen in asielnoodopvang structureel verwaarloosd

5 hours 55 minutes ago

Minister Van den Brink van Asiel moet binnen een halfjaar de situatie van de kinderen in de asielnoodopvang verbeteren. Dat is de belangrijkste "dringende" aanbeveling van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, die ruim twee jaar onderzoek heeft gedaan naar de leefomstandigheden van kinderen daar.

De huidige praktijk, waarin 7000 kinderen structureel worden blootgesteld aan onveilige situaties die hun ontwikkeling bedreigen, komt volgens de raad neer op "het normaliseren van onveiligheid". Er is inmiddels dringend behoefte aan "robuust bestuur" dat deze situatie aanpakt.

De noodopvang is gevestigd in leegstaande kantoren, schepen, evenementenhallen en tijdelijke containerwoningen. Jaren geleden begon dit als een 'tijdelijke' oplossing vanwege het gebrek aan azc's. Inmiddels is deze vorm van tijdelijke opvang steeds gebruikelijker: 60 procent van alle opvanglocaties bestaat uit noodopvang. "Nederland is door de ondergrens gezakt", zegt voorzitter Chris van Dam van de Onderzoeksraad.

Dreiging van geweld

De noodopvang levert gevaarlijke situaties op voor kinderen die in strijd zijn met internationale verdragen en waarover in een reeks van rapporten van onder meer inspecties al alarm is geslagen. Concreet ervaren kinderen bijvoorbeeld geluidsoverlast en een totaal gebrek aan privacy op deze locaties, waar kamers vaak hooguit zijn gescheiden met schotten. Zij lopen volgens de Onderzoeksraad een groot risico om te worden geconfronteerd met fysiek en seksueel geweld, inclusief grensoverschrijdend gedrag en misbruik. Ook laten de douche- en toiletvoorzieningen geregeld te wensen over.

Daarnaast verhuizen deze asielkinderen zo vaak in korte tijd - met uitschieters tot wel tien keer - dat een normale schoolgang in gevaar komt en zij een totaal gebrek aan vastigheid ervaren.

De Onderzoeksraad somt een hele reeks aan klachten op die daardoor ontstaan. Het gebrek aan privacy en zelfstandigheid zorgt voor stress, machteloosheid en een voortdurende alertheid. Onder alleenstaande kinderen - sommigen reizen zonder hun ouders naar Nederland - komt zelfverwonding en suïcidaal gedrag voor. De Onderzoeksraad spreekt van "structurele verwaarlozing" in de noodopvang, die "moreel onverdedigbaar is in een rechtsstaat".

'Gebrek aan politieke wil'

Van Dam en zijn collega's constateren "het ontbreken van politieke wil en een bestuurlijk onvermogen" om deze situatie op te lossen. Bestuurders zitten volgens hen vast in de logica van een vermeende onbeheersbare crisis, waardoor situaties worden geaccepteerd "die in andere omstandigheden ondenkbaar zouden zijn".

Op korte termijn zou er een overzicht moeten worden gemaakt van alle onveilige plekken in noodopvanglocaties. Die zouden vervolgens moeten worden opgelost en als dat niet lukt, moeten de kinderen in kwestie worden verplaatst. Daarnaast vindt de Onderzoeksraad dat er een maximumtermijn moet komen aan de plaatsing van kinderen in noodopvang.

Open brief aan raadsleden

Tegelijk met het onderzoek publiceert de raad vandaag een open brief aan alle gemeenteraadsleden van Nederland, waarin hen wordt gevraagd om te bespreken welke bijdrage zij kunnen leveren om de veiligheid te verbeteren.

De afgelopen jaren verwezen bewindslieden steeds naar de spreidingswet als oplossing voor de dringende situatie in de noodopvang. In sommige gemeenten bestaat echter weerstand tegen die wet, die ervoor moet zorgen dat iedere plaats zijn bijdrage levert aan de asielopvang.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid is vooral bekend van onderzoeken naar ongelukken en rampen, maar Van Dam zei eerder al dat de raad zijn blik wil verruimen en inmiddels ook kijkt naar onderwerpen op het gebied van "alledaagse veiligheid". Met dit laatste onderzoek hoopt hij naar eigen zeggen de huidige "impasse" rond het onderwerp te verbeteren. "Ik weet dat asielopvang een gevoelig politiek onderwerp is. Maar ik denk dat wij als Onderzoeksraad geen knip voor onze neus waard zouden zijn als wij om dit grote veiligheidsprobleem heen zouden lopen."

CDA-minister Van Den Brink van Asiel heeft aangekondigd eind van de dag te reageren op het onderzoek.

Nu ook een museum voor Sound of Music-fans in Salzburg

6 hours 14 minutes ago

Voor toeristen heeft de Oostenrijkse stad Salzburg twee dingen: Mozart en The Sound of Music. Mozart had al twee musea in de stad, nu is er ook een over de legendarische hitmusical uit 1965. Gisteren werd het museum Sound of Music Salzburg geopend.

Met het échte fluitje van kapitein Von Trapp, een jurk van jongste dochter Gretl en een enorme hoeveelheid filmposters en andere memorabilia is het museum gewijd aan de geschiedenis van de film. Middelpunt van de tentoonstelling in paleis Hellbrunn is een glazen tuinpaviljoentje, een replica van het tuinhuisje waarin oudste dochter Liesl en haar nazi-vriendje Rolf het duet Sixteen going on seventeen zingen. Met een 360-gradenprojectie kun je je in het museum in die scène wanen.

Het originele paviljoen staat overigens ook in de tuin van Hellbrunn, maar daar mag je niet meer in. Het verhaal gaat dat er ooit een vrouw gewond raakte toen ze het dansje van Liesl en Rolf probeerde na te doen.

Geen autoritaire vader

In het museum is ook veel te vinden over de echte familie Von Trapp. The Sound of Music is gebaseerd op de memoires van Maria von Trapp, later vertolkt door Julie Andrews, die inderdaad op de zeven kinderen van een legerkapitein kwam passen, met hem trouwde, met het hele gezin een zanggroep vormde en uit Oostenrijk vluchtte voor de nazi's. Maar de echte vader Von Trapp, kapitein van een onderzeeër, was in werkelijkheid helemaal niet de strenge, autoritaire vader die door Christopher Plummer werd neergezet.

Salzburg trekt jaarlijks honderdduizenden filmfans aan van over de hele wereld. In de hele stad zijn plekken te vinden die als decor voor de musical hebben gediend. Het Nonnberg-klooster (How do you solve a problem like Maria), de Mirabell-tuinen met de trappen en de overgroeide tunnel (Do-Re-Mi), en de Residenzplatz met de fontein (I have confidence in me).

Zoetsappig en stereotyperend

Gek genoeg was en is men in Oostenrijk nooit erg enthousiast over de film, die vijf Oscars binnensleepte. Oostenrijkers zijn er nauwelijks bekend mee. Toen The Sound of Music uitkwam was er al een Duitse film over de Von Trapp-familie. Bovendien vond men de Hollywoodproductie veel te zoetsappig, geromantiseerd en stereotyperend. Alsof ze in Oostenrijk de hele dag dansen en zingen in lederhosen. Ook was de oorlogsgeschiedenis, waarin het verhaal zich afspeelt, een gevoelig punt.

Toch ontstond het idee om een museum aan de film te wijden al in de jaren 80, vertelt de museumdirecteur aan het Oostenrijkse Kurier. Het was niet alleen moeilijk om een goede locatie te vinden, ook over de rechten op de film en de muziek moest langdurig onderhandeld worden. Vorig jaar, toen de film het 60-jarig bestaan vierde, werd duidelijk dat het museum er zou komen.

Bij de opening was ook Elisabeth von Trapp aanwezig, kleindochter van de kapitein en dochter van Werner von Trapp, die in de film Kurt heet. Ze geeft al jaren filmrondleidingen in Salzburg en is erg trots op het museum.

Het museum in paleis Hellbrunn is dagelijks open voor publiek, met uitzondering van het winterseizoen. Vanaf november is het So long, farewell tot het in maart weer opent.