KNMI laat voortaan hittekracht zien: 'Niet elke 25 graden Celsius voelt hetzelfde'
De temperatuur kruipt richting de 30 graden Celsius, en dakdekker Jason bevestigt met een brander een laag bitumen op het dak van een rijtjeshuis in Almere. "Balen vind ik een groot woord", zegt hij over de tropische werkomstandigheden. "Soms denk ik wel: ik lig liever aan het strand."
Wat vindt hij op een schaal van 0 tot 10 hoe heftig de hitte vandaag is? "Een 9 zeker."
Ook het KNMI drukt voortaan de hittekracht uit in een score van 0 tot 10. Deze zogenoemde hittekrachtindex verschijnt stapsgewijs in de KNMI-app en is vanaf 2 juni voor alle gebruikers te zien. Mensen kunnen zo het gevaar voor zichzelf inschatten en maatregelen nemen.
Door de hoge temperaturen loopt de hittekracht vandaag flink op. Rond 14.00 uur tikte die in De Bilt de 8 aan. De schatting van dakdekker Jason voor Almere blijkt wat te negatief. Het is een 7. "Het kan nog erger inderdaad", zegt hij droogjes.
Niet alleen temperatuurEen hoge temperatuur leidt vaak vanzelf tot een hoge hittekracht. Toch zegt de temperatuur niet alles. "Niet elke 25 graden Celsius voelt hetzelfde", zegt Carolina Pereira Marghidan, onderzoeker bij het KNMI en de Universiteit Twente. "De hittebelasting hangt niet alleen van de temperatuur af. De zon, luchtvochtigheid en wind maken een groot verschil."
Als de lucht vochtig is, raken mensen minder makkelijk warmte kwijt door te zweten. Ze hebben dan meer last van dezelfde temperatuur dan met droge lucht. Een verkoelend windje of wolken voor de zon bieden juist verlichting.
Soms is het niet uitzonderlijk warm, maar loopt de hittekracht toch op. Juist dan, verwacht het KNMI, kan informatie problemen voorkomen. Twee jaar geleden werd bijvoorbeeld de Dam tot Damloop van Amsterdam naar Zaandam gestaakt bij 23 graden Celsius. Hulpdiensten konden het aantal oververhitte hardlopers niet meer aan.
Experts gebruiken al tientallen jaren een eigen maat om zon, wind en luchtvochtigheid wél mee te nemen, maar die kan verwarrend zijn. Het KNMI koos er daarom voor om deze maat samen met TNO en het RIVM om te rekenen in een getal van 0 tot 10.
Een score van 10 blijft waarschijnlijk zeldzaam. In de afgelopen 30 jaar kwam dit in De Bilt maar vier uur voor, bleek uit KNMI-onderzoek. In het zuidoosten van Nederland kwam het wel vaker voor.
WindkrachtIn de loop van het jaar hoopt het KNMI ook met een kaart te komen hoe de hittekracht verschilt over het hele land. De score is nog niet beschikbaar voor het Caraïbisch deel van Nederland. De huidige index is daar niet één op één te gebruiken en het KNMI werkt aan een aangepaste versie.
Mensen moeten wel even wennen aan de hittekrachtscore, erkent onderzoeker Marghidan. Uiteindelijk denkt ze dat de score duidelijker is dan de maat die experts gebruiken. Maar het zal wel even duren voordat mensen er net zo makkelijk over praten als over windkracht.
In de KNMI-app kan iedereen straks dus de invloed van het weer zien. Maar hoeveel last je hebt van de hittekracht is persoonlijk. Voor ouderen en chronisch zieken is hitte gevaarlijker dan voor gezonde mensen. En het maakt uit of je een marathon loopt en of je de kans krijgt je kleding aan te passen of in een uniform moet werken.
Mensen zullen dus ook moeten leren vanaf welke score de omstandigheden voor hen gevaarlijk zijn. En het dus tijd is meer te drinken, inspanning te vermijden en de schaduw op te zoeken.
Maar het blijft de vraag in hoeverre iedereen zich hierdoor aangesproken zal voelen. "Ik kijk er persoonlijk niet naar", zegt dakdekker Jason. Wel gaan ze soms een of twee uur eerder op pad om de ergste hitte te vermijden. "Wij geven gewoon gas en laten ons niet kennen."