Aggregator

In de Noord-Ierse hoofdstad Belfast is het op verschillende plekken onrustig. Maandagavond werd een man op brute wijze aangevallen met een mes. De schok in de Noord-Ierse samenleving is groot, en mensen gaan de straat op nadat daartoe vandaag was opgeroepen.

Op verschillende plekken in de stad is brand gesticht. Vuilnisbakken en auto's moeten eraan geloven. Op Newtownards Road aan de oostkant van de stad werd een bus in brand gestoken. Daaropvolgend waren explosies te horen, waarschijnlijk waren dat de banden van die bus die knapten.

Mensen lopen met hoodies en gezichtsbedekkende kleding door de stad, en dagen de politie uit. De relschoppers gooien met spullen naar de hulpdiensten en hebben fakkels aangestoken. Ook worden deuren en ramen ingetrapt. Ze roepen leuzen als "Buitenlanders eruit".

De vermeende dader van de mesaanval is een Sudanese man van in de dertig. Na de aanval rees de vraag: was hij legaal in Noord-Ierland? De man is volgens de politie een paar jaar geleden via Parijs en Dublin naar Noord-Ierland gereisd, waar hij een verblijfsvergunning kreeg. De politie vermoedt dat de verdachte in de buurt van de plek van het incident woont.

Politie roept op tot kalmte

Een dominee is de straat opgegaan om de gemaskerde mensen te vragen om het geweld te stoppen. Eerder riep de politie ook al op om kalm te blijven, nadat online demonstranten werd gevraagd zich voor te bereiden op confrontaties met de politie en geweld.

Ook lopen groepen mensen met Britse en Noord-Ierse vlaggen. Ze hebben spandoeken en borden bij zich met de teksten "Genoeg is genoeg", en "Illegale migratie vernietigt onze beschaving". Op een ander spandoek staat de tekst "White lives matter, we started the fire".

De verdachte zit vast. Hij wordt beschuldigd van poging tot moord: op videobeelden is te zien hoe hij meermaals op het slachtoffer instak, gericht op het hoofd en de nek. Volgens de politie is er geen indicatie voor een terroristisch motief. Het slachtoffer ligt zwaargewond in het ziekenhuis.

De rechtbank in Antwerpen heeft zeven mannen veroordeeld voor het financieren van terrorisme. Ze zamelden geld in voor terreurgroep Islamitische Staat (IS). De voortvluchtige hoofdverdachte kreeg 15 jaar cel, zijn medeverdachten kregen celstraffen van 5 tot 12 jaar.

De hoofdverdachte gaf leiding aan een internationaal vertakte organisatie die in Europa aan fondsenwerving deed voor IS, schrijft VRT Nieuws. Dat gebeurde onder het mom van liefdadigheid. De rechtbank vond het overduidelijk dat het ingezamelde geld niet naar goede doelen ging, maar naar de terreurorganisatie. Dat bleek bijvoorbeeld uit onderschepte berichten.

Shariastaat

Het geld kwam via transporten en crypto-overboekingen bij de hoofdverdachte in Turkije terecht. Die stuurde de fondsen door naar onder meer Syrië en Afghanistan.

"Uit het onderzoek bleek dat de fondsen gebruikt werden voor het faciliteren van gewapend jihadistisch salafistisch verzet, de aankoop van wapens en voor het vrijkopen van IS-strijders en hun vrouwen uit detentiekampen in Syrië", stelt de rechtbank.

Er ging ook geld naar ISKP, een tak van IS in delen van Centraal-Azië. De groepering wil daar een shariastaat stichten en de sterke Russische invloed doorbreken.

Drie van de verdachten werden ook veroordeeld voor het voorbereiden van een terroristische aanslag. In juli 2024 werden bij huiszoekingen in België flessen waterstofperoxide aangetroffen. Volgens de rechtbank leek de waterstofperoxide bedoeld om als springstof te gebruiken bij een aanslag in de Kaukasus.

Voortvluchtig

De hoofdverdachte werd bij verstek veroordeeld tot 15 jaar cel en een boete van 800.000 euro. Twee verdachten die ieder 12 jaar cel kregen moeten 96.000 euro boete betalen. Naast de hoofdverdachte moeten nog drie van de veroordeelde mannen worden aangehouden.

Voor het eerst gaat een astronaut van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA mee op een Artemis-missie van NASA. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie heeft bekendgemaakt dat de Italiaanse astronaut Luca Parmitano bemanningslid is van Artemis III, een testmissie die in 2027 moet plaatsvinden.

De astronauten van Artemis III vliegen nog niet naar de maan. De missie vindt volgend jaar plaats in een baan rond de aarde, waar meerdere lastige tests worden uitgevoerd.

NASA spreekt van "een van de meest complexe" bemande ruimtevaartmissies uit de recente geschiedenis. De testvlucht is ter voorbereiding op Artemis IV, waarmee in 2028 astronauten naar de zuidpool van de maan moeten reizen. Dat zou de eerste bemande maanlanding zijn sinds 1972.

Vanaf 2032 moeten astronauten daar volgens de plannen langdurig kunnen verblijven. Uiteindelijk moet het Artemis-programma ook de basis leggen voor bemande missies naar Mars.

Commandant ruimtestation

Samen met de Amerikaanse astronauten Randy Bresnik, Frank Rubio en Andre Douglas vormt Parmitano de crew van de Artemis III. De namen van de vier werden door NASA bekendgemaakt op een persconferentie in Houston. Bresnik wordt commandant, Parmitano is aangewezen als piloot. Douglas en Rubio gaan mee als zogeheten missiespecialisten.

De 49-jarige Parmitano werd geboren op Sicilië en leek aanvankelijk een andere richting op te gaan: hij studeerde politieke wetenschappen aan de universiteit van Napels. Daarna koos hij alsnog voor een loopbaan in de lucht- en ruimtevaart. Eerst was hij piloot bij de Italiaanse luchtmacht, later testpiloot, en in 2009 werd hij geselecteerd als ESA-astronaut.

Parmitano vloog al twee keer eerder naar de ruimte. In 2013 verbleef hij 166 dagen in het internationale ruimtestation ISS. In 2019 keerde hij terug voor een tweede missie en werd hij de eerste Italiaan die commandant werd van dat ruimtestation.

Tijdens de aankomende testmissie moeten de astronauten onder meer oefenen met het koppelen van het Orion-ruimtevaartuig aan testversies van maanlanders van SpaceX en Blue Origin, de ruimtevaartbedrijven van Elon Musk en Jeff Bezos.

Achterkant van de maan

In april vertrok Artemis II voor een rondreis naar de maan en terug. Die missie bereikte de achterkant van de maan en vestigde daarmee een afstandsrecord. De vier astronauten keerden 10 dagen na hun rondje om de maan veilig terug op aarde.

Zo verliep de 10-daagse ruimtereis van de Artemis II:

Bij een zeldzaam protest voor vrouwenrechten in de West-Afghaanse stad Herat is met geweld ingegrepen. Op beelden die rondgaan is te zien hoe de Taliban stokslagen uitdelen, ook is te horen dat wordt geschoten. De autoriteiten hebben het vuur geopend op demonstranten, zeggen getuigen tegen internationale media. Tientallen mensen, onder wie vrouwen en meisjes, zouden zijn gearresteerd.

Persbureau AP schrijft op basis van getuigen dat meer dan honderd mensen op de been waren. Inwoners kwamen in opstand nadat de afgelopen dagen vrouwen waren gearresteerd omdat ze niet zouden hebben voldaan aan de kledingvoorschriften van de Taliban. Er zouden sinds vorige week vrijdag minstens zestien vrouwen zijn opgepakt of gevangen zijn gezet, onder wie een zwangere vrouw.

Een ministerie van de Taliban ontkent die berichten. "De geruchten over de arrestaties van vrouwen in Herat zijn allemaal onzin." Er wordt aan toegevoegd dat "gezichtsbedekking een goddelijk gebod is, een wet die we verplicht zijn na te leven".

'Persoon gedood'

Bij de protesten zouden zeker drie mensen gewond zijn geraakt nadat de Taliban begonnen te schieten. Persbureau Reuters meldt dat er meerdere gewonden waren, maar ook dat iemand is omgekomen. De ooggetuigen die met de media spreken willen anoniem blijven omdat zij vrezen voor represailles.

Volgens de Taliban mogen vrouwen alleen volledig bedekt in het openbaar verschijnen. Dat wil zeggen dat zij een boerka moeten dragen, een lange jurk die het hele lichaam bedekt met gezichtsbedekking waardoor alleen de ogen te zien mogen zijn.

De naleving van deze regels wordt gehandhaafd door het ministerie "voor de Verspreiding van Deugd en de Preventie van Ondeugd", een gevreesd en invloedrijk instituut van de Taliban. Het ministerie ontkent dat er de afgelopen dagen vrouwen zijn vastgezet om het niet naleven van de kledingregels.

De arrestaties zouden zijn begonnen nadat imams in het afgelopen vrijdaggebed namens het ministerie vrouwen opriepen hun huis niet te verlaten zonder gezichtsbedekking.

Zeer verontrustend

Een onderzoeker van mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch schrijft op X dat het gebruik van dodelijk geweld door de Taliban "zeer verontrustend" is. De organisatie roept op om iedereen die is opgepakt onmiddellijk vrij te laten en de gewonden medische zorg te bieden.

Sinds de machtsovername in 2021 hebben de Taliban opnieuw ingrijpende beperkingen opgelegd aan vrouwen en meisjes.

Na hun twaalfde levensjaar mogen meisjes niet meer naar school. Werken is, op sommige beroepen na, verboden. Vrouwen moeten begeleid worden door een man bij lange reizen, en als een vrouw wordt verkracht of aangerand wordt zij gezien als dader van het schenden van de moraal.

Geweld binnen huwelijk

Sinds januari is in Afghanistan een nieuw wetboek van kracht. Daarin staat dat mannen gestraft worden wanneer zij binnen het huwelijk fysiek geweld gebruiken tegen hun vrouw, maar pas als hun vrouw een open wond, blauwe plek of botbreuk aan die mishandeling overhoudt. De wet impliceert dat mishandeling toelaatbaar is, zolang een vrouw niet op die manier gewond raakt.

In mei werd een andere wet aangenomen met bepalingen over kindhuwelijken. Daarin is vastgelegd dat het zwijgen van een meisje in de pubertijd kan worden gezien als instemming met een huwelijk.

De Taliban zeggen dat ze de rechten van vrouwen respecteren in overeenstemming met hun interpretatie van de islamitische wetgeving, maar critici stellen dat de islam dergelijke vergaande beperkingen van de rechten van vrouwen niet voorschrijft.

For those of us old enough to remember the harrowing days of the early 2020s, alongside another major kerfuffle there was a complete breakdown in global supply chains that led …read more

Bij werkzaamheden in het beekdal Nieuwe Drostendiep, in de buurt van Emmen, hebben archeologen ruim 3000 historische objecten gevonden. Het gaat om sieraden, gereedschap en gebruiksvoorwerpen uit verschillende periodes: van de steentijd tot en met de Tweede Wereldoorlog.

Het beekdal tussen Sleen en Oosterhesselen wordt opnieuw ingericht om meer ruimte te maken voor natuur en water. Als er werkzaamheden in beekdalen zijn, wordt er bijna altijd archeologisch onderzoek gedaan. Beekdalen waren door de eeuwen heen altijd belangrijke plekken, en werden gebruikt als voedselbron of route, meldt de provincie.

Ditmaal werd de bovenste grondlaag flink doorgespit door de archeologen. Ze vonden onder meer gereedschappen uit de steen- en bronstijd en sieraden uit diverse tijdperken: van de 2e eeuw voor Christus tot en met de vroege middeleeuwen.

Ook zijn er vondsten gedaan uit latere perioden, zoals de Tachtigjarige Oorlog en de Tweede Wereldoorlog. Van alle gevonden objecten zijn er volgens Drenthe meer dan 600 "zeer bijzonder".

Eén ervan is een gouden ring uit de 3e of 4e eeuw na Christus. Omdat goud niet roest, kwam de ring als nieuw naar boven, laat de provincie weten. Naast de gouden ring stuitten de archeologen ook op een zogeheten fibula.

Dat is een speld die mensen gebruikten om hun kleding vast te maken, en wordt gezien als de voorloper van de knoop en de rits. Deze speld komt waarschijnlijk uit de tiende of elfde eeuw na Christus, meldt RTV Drenthe.

'Uitzonderlijk goede staat'

In Drenthe worden vaker bijzondere archeologische vondsten gedaan, maar deze overtreft de verwachtingen, stelt de provincie. Er is niet alleen heel veel gevonden uit verschillende perioden, maar de objecten verkeren ook in "uitzonderlijk goede staat". Dit komt onder andere doordat de bodemlaag waarin ze zijn gevonden relatief onaangetast is gebleven.

De vondsten zijn op dit moment niet te zien voor publiek en worden verder onderzocht en schoongemaakt. De provincie en de gemeente Coevorden kijken samen met deskundigen hoe de vondsten later aan het publiek kunnen worden getoond.

De directeur van de Hongaarse corruptiewaakhond wordt zelf beschuldigd van corruptie. Het Hongaarse Openbaar Ministerie heeft Ferenc Biró aangeklaagd voor onder meer verduistering en het vervalsen van documenten. De directeur ontkent de aantijgingen.

Biró stond sinds de oprichting in 2022 aan het hoofd van de Autoriteit Integriteit. Volgens het OM heeft hij 400.000 euro van zijn organisatie verduisterd. Biró noemt die aanklacht tegenover de nieuwssite 24.hu "volkomen onterecht".

Vorig jaar werd hij ook al beschuldigd van machtsmisbruik en het verduisteren van geldbedragen. Hij zou het geld onder meer hebben gebruikt voor de renovatie van zijn huis. Ook zou hij zijn vrouw in dienstwagens hebben laten rijden.

Biró gaf dit laatste toe, maar sprak de andere beschuldigingen tegen. Hij stelde destijds dat die politiek gemotiveerd waren.

'Onder druk gezet'

De Autoriteit Integriteit zou onafhankelijk van de regering moeten opereren. Maar Biró claimde enkele dagen geleden in een interview dat zijn organisatie onder druk werd gezet door het bewind van de vorige premier Viktor Orbán om bepaalde corruptieonderzoeken af te breken.

Ook zei hij dat door systematische corruptie onder de zestien jaar durende regeerperiode van Orbán omgerekend meer dan 160 miljard euro was verdwenen. Biró klaagde dat zijn organisatie te weinig middelen had om daar echt tegen op te treden. Voormalig topfunctionarissen uit de Fidesz-partij van Orbán zouden volgens hem vervolgd moeten worden.

De nieuwe aanklacht tegen hem past volgens Biró "helaas in een reeks stappen die bepaalde figuren binnen de vorige regering belangrijker vonden dan het cliëntelisme, het verduisteren van EU- en binnenlandse fondsen en het gebrek aan transparantie", zegt hij tegen 24.hu.

De woordvoerder van Fidesz noemt de uitspraken van Biró "een pathetische poging om aan zijn eigen corruptiezaak te ontkomen".

Meer bevoegdheden

De nieuwe regering van Péter Magyar wil schoon schip maken in Hongarije en de corrupte kring rond Orbán ter verantwoording roepen.

De anti-corruptieorganisatie krijgt onder de nieuwe regering meer bevoegdheden. Dat is ook een van de afspraken die premier Magyar met de Europese Unie heeft gemaakt om toegang te krijgen tot miljarden euro's aan bevroren tegoeden voor het land.

In Boxtel is iemand om het leven gekomen doordat een boom op zijn auto viel. Volgens Omroep Brabant ging het mogelijk om een rotte boom die door noodweer op het voertuig is gevallen.

Het ongeluk gebeurde op de Keulsebaan. Door de omgevallen boom kwam het slachtoffer bekneld te zitten, meldt de politie. Hulp mocht niet meer baten. De politie onderzoekt nog hoe het ongeluk kon gebeuren.

De weg werd na het voorval afgesloten. De boom is met een kraan van de auto gehaald, schrijft de regionale omroep. Verder laat de veiligheidsregio over een lengte van 300 meter alle bomen controleren door een deskundige.

In het hele land was code geel afgegeven vanwege zware onweersbuien, zware windstoten en hagel. Later gold de waarschuwingscode van het KNMI in de provincies Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel, Gelderland, Brabant en Limburg. Inmiddels is de waarschuwing opgeheven.

"Zoon, dochter, treur niet, je moeder blijft je zoeken, wat er ook gebeurt". Duizenden vrouwen, in witte shirts met daarop foto's van hun kinderen, lopen schreeuwend en met vastberaden blik over de Paseo de la Reforma, een belangrijke weg in het hart van Mexico-Stad.

Woedend zijn ze, deze madres buscadoras, zoekende moeders, die soms al jaren op zoek zijn naar hun vermiste kinderen. Waar ze naar eigen zeggen nog geen cent van de regering krijgen om een schep mee te kopen om naar lichamen te graven, worden er wél miljoenen uitgegeven aan de organisatie van het WK voetbal.

Vanessa Gámez is een van de moeders bij de betoging. Op haar shirt staat de naam Ana Amelí, haar 19-jarige dochter die in juli 2025 verdween tijdens een wandeling in een park. "De Mexicaanse autoriteiten hebben nooit moeite gedaan haar te vinden. Maar een paar kilometer verderop wordt al twee jaar gewerkt aan de verbouwing van het voetbalstadion", zegt ze verbitterd.

Zelf op zoek

Zoals zoveel zoekende Mexicaanse ouders zal Gámez op 11 juni, de dag dat Mexico de openingswedstrijd van het toernooi speelt tegen Zuid-Afrika, demonstreren bij het Estadio Azteca. "Terwijl degenen die het kunnen betalen naar binnen gaan om feest te vieren, zullen wij buiten het stadion huilen. Wij zullen de wereld laten zien dat de president liegt als ze zegt dat er geen crisis is", zegt Gámez.

President Claudia Sheinbaum houdt vol dat het land veilig is en de meeste problemen onder controle zijn, terwijl ruim 130.000 mensen in Mexico geregistreerd staan als vermist. De regering wijst graag op de dalende moordcijfers, maar heeft het liever niet over het feit dat het aantal vermissingen in tien jaar tijd met ruim 200 procent is toegenomen.

Jonge mannen die worden ontvoerd en gedwongen lid te worden van een criminele organisatie. Jonge vrouwen die slachtoffer worden van sekshandel. Mensen die worden gedood bij een overval. Het komt zelfs voor dat toeristen door lokale bendes worden aangezien voor lid van een rivaliserende groepering. Zonder vragen te stellen worden ze vermoord.

Meldingen van vermissingen worden vaak niet serieus genomen. Wanhopige ouders gaan daarom zelf op zoek. Gewapend met scheppen en stokken trekken ze naar de gevaarlijkste gebieden, in de hoop erachter te komen wat met hun kinderen is gebeurd.

Politie en bendes werken samen

Soms zijn lichamen allang gevonden, maar liggen ze jarenlang in overvolle mortuaria. Daar ontbreekt vaak de kennis en technologie om DNA-testen uit te voeren. Anderen zijn ontvoerd door criminele organisaties, die vaak jonge Mexicanen kidnappen voor mensenhandel, orgaanhandel of om ze te rekruteren voor hun bende.

De zoektochten in gebieden waar criminele bendes de dienst uitmaken zijn levensgevaarlijk voor de groepen nabestaanden. Maar ook de rol van de autoriteiten ligt onder vuur. Volgens families komt het voor dat de politie samenwerkt met bendes, bijvoorbeeld door burgers op te pakken en over te dragen aan criminelen. Daardoor krijgen families soms nooit de waarheid boven water.

Het VN-comité tegen gedwongen verdwijningen (CED) schreef in april dat de Algemene Vergadering de vermissingen moet laten onderzoeken als misdaden tegen de menselijkheid. Een maand later meldde de Inter-Amerikaanse Commissie voor de Mensenrechten (IACHR) dat veel verdwijningen plaatsvinden "in nauwe samenwerking en coördinatie met overheidsfunctionarissen". Amnesty International riep de Mexicaanse regering daarna op om internationale hulp te accepteren om de nationale crisis aan te pakken.

Maar de Mexicaanse regering lijkt daartoe niet bereid. Het rapport van het VN-comité werd door Sheinbaum afgedaan als "politiek gemotiveerd". Vanessa Gámez zucht diep als ze de woorden van de president hoort. Sinds haar aantreden heeft Sheinbaum nog geen enkel collectief van zoekende ouders ontvangen, benadrukt Gámez. En dus blijft ze zelf maar zoeken.

Vandaag is ze met andere moeders naar een park gegaan in een deel van Mexico-Stad met hoge criminaliteitscijfers. Er zijn anonieme tips dat criminelen hier lichamen dumpen. Eerst snoeien ze hoog gras weg, daarna woelen ze de aarde om om te kijken of er sporen te vinden zijn van lichamen of persoonlijke eigendommen.

"We weten waar onze kinderen verdwijnen, maar we weten niet waar we ze zullen vinden", zegt Gámez, terwijl ze het zweet van haar voorhoofd veegt.

Regelmatig gebeurt het dat ouders op clandestiene graven stuiten, legt Gámez uit. Zelf zal ze blijven zoeken. "Vlakbij het stadion waar straks een WK gespeeld wordt, staan meer dan 200 mensen geregistreerd als vermist, onder wie mijn dochter Ana Amelí. Ik moet weten wat er met haar is gebeurd".

After recently reviewing a Wattcycle LFP battery sent over by the manufacturer, [Will Prowse] was made aware of some disturbing changes to the internals of batteries received by regular customers. …read more

Voor het twaalfde jaar op rij is de wereld minder vreedzaam geworden. Dat blijkt uit de nieuwe Global Peace Index, een jaarlijkse ranglijst die de mate van vrede en veiligheid in 163 onafhankelijke landen en gebieden vaststelt.

Het rapport is opgesteld door het Institute for Economics and Peace, een onafhankelijke internationale non-profit denktank met kantoren in meerdere plaatsen, waaronder Den Haag. De index is gebaseerd op 23 indicatoren, waaronder veiligheid, conflicten en militarisering. Hoe lager de score van een land, hoe vreedzamer het is.

Volgens het rapport zijn er momenteel 61 actieve conflicten tussen staten. Dat is het hoogste aantal sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog. Wereldwijd zijn 103 landen betrokken bij een extern conflict, bijna twee keer zoveel als in 2008.

IJsland is het vreedzaamste land ter wereld, gevolgd door Nieuw-Zeeland en Zwitserland. Nederland staat op plek 17 en schommelt al jaren rond deze positie. De Democratische Republiek Congo en Sudan bungelen onderaan de ranglijst. Rusland is net als vorig jaar het minst vreedzame land ter wereld. De VS bezet de 134ste plaats.

Economische gevolgen

Volgens het rapport zorgen het recordaantal conflicten en de manier waarop deze met elkaar verweven zijn ervoor dat de economische gevolgen wereldwijd steeds moeilijker te beheersen zijn. De economische schade door geweld wordt geschat op bijna 19 biljoen euro, ruim 10 procent van het wereldwijde bbp.

Een belangrijke oorzaak voor de afnemende wereldvrede is dat de verhoudingen tussen landen veranderen. Die ontwikkeling noemen de onderzoekers de Grote Fragmentatie.

Europese grootmachten als Duitsland, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk verliezen relatief aan invloed, terwijl zogenoemde middenmachten machtiger worden.

Gevestigde middenmacht

Dat zijn landen die geen supermacht zijn, maar door hun economie, diplomatieke contacten of militaire positie wel invloed kunnen uitoefenen. Sinds het einde van de Koude Oorlog is het aantal middenmachten zoals Israël, Oekraïne en Spanje bijna verdubbeld, van 9 naar 16.

Nederland wordt omschreven als een "gevestigde middenmacht", met relatief veel invloed door zijn positie binnen de Europese Unie en internationale economische en diplomatieke netwerken.

Volgens de onderzoekers maakt die verschuiving het moeilijker om conflicten op te lossen. Als macht over meer landen wordt verdeeld, wordt het lastiger om internationaal overeenstemming te bereiken over diplomatie of vredesakkoorden.

Belangrijke rol AI

Niet alleen de verhoudingen tussen landen veranderen, ook de manier waarop oorlog wordt gevoerd. Vooral drones en kunstmatige intelligentie spelen daarin een steeds grotere rol. Zo steeg het aantal droneaanvallen tussen 2018 en 2025 met maar liefst 11.500 procent.

"Voor het eerst in de geschiedenis nemen machines in gevechten sneller beslissingen over leven en dood dan welk mens dan ook zou kunnen", aldus het rapport. Internationale regels om die ontwikkeling te reguleren zijn er nog maar nauwelijks. Daardoor lopen diplomatie en internationaal recht steeds verder achter op de praktijk, waarschuwen de onderzoekers.

De Iraanse strijdkrachten hebben gisteren een Amerikaanse gevechtshelikopter neergehaald. De Amerikaanse president Trump zegt dat op sociale media. Hij kondigt aan dat de VS hierop zal reageren, maar laat in het midden op welke manier de aanval zal worden vergolden.

Iran heeft de aanval niet opgeëist. Buitenlandminister Araghchi zegt op X dat buitenlandse strijdkrachten in de buurt van Iran "aldoor een risico lopen". Zijn verklaring lijkt een reactie op de bekendmaking van Trump, maar hij gaat er niet direct op in. "De beste manier om risico's te verminderen, is voor hen om te vertrekken."

The New York Times meldde gisteren als eerste dat de Apache was neergestort nabij de Straat van Hormuz. Het was toen nog onduidelijk waardoor de crash was veroorzaakt. De president bevestigt nu dat Iran "een van onze zeer geavanceerde" gevechtshelikopters heeft neergehaald tijdens een patrouille.

Gered met zeedrone

De twee piloten aan boord zijn volgens Trump niet gewond geraakt. Ze zijn uit het water gevist door een maritieme drone, zeggen legerfunctionarissen tegen Amerikaanse media. Het zou de eerste keer zijn dat militairen van de VS door een zeedrone zijn gered.

De aanval brengt het broze staakt-het-vuren tussen Iran, de VS en Israël weer aan het wankelen. Gisteren voerden Israël en Iran wederzijds raketaanvallen uit. Sinds het einde van gistermiddag geldt opnieuw een wapenstilstand.

De Apache is geraakt door een Iraanse drone, meldt de Amerikaanse nieuwssite Axios op basis van een Amerikaanse functionaris. Het zou nog onduidelijk zijn of het een opzettelijke actie is geweest.

Tientallen toestellen VS getroffen

Het is voor zover bekend de eerste keer dat een Amerikaanse Apache is neergehaald in de oorlog met Iran. Hoewel Iran veruit het zwaarst heeft geleden onder de bombardementen, heeft ook de luchtmacht van de VS forse verliezen geleden. Enkele tientallen toestellen zijn vernietigd of beschadigd geraakt in de oorlog, zo bleek uit een recent gepubliceerd rapport van de Amerikaanse overheid.

Onder meer een aantal straaljagers en tankvliegtuigen is verloren gegaan in de strijd. Soms ging het om friendly fire, ofwel een toestel dat onbedoeld was neergehaald door bondgenoten of eigen manschappen. Het is Iran gelukt om zeker 24 Reaper-drones neer te halen. Deze onbemande aanvalstoestellen kosten ruim 30 miljoen dollar per stuk.

Zeeblokkade handhaven

Apache-gevechtshelikopters worden door de VS gebruikt om de blokkade van Iraanse havens te handhaven. Trump probeert Iran te dwingen tot een akkoord over zijn nucleaire programma, maar tot nu toe zonder succes. Ondertussen blokkeren de Iraanse strijdkrachten de Straat van Hormuz, waardoor er nauwelijks nog commerciële scheepvaart mogelijk is in deze belangrijke zeeroute.

De VS en Israël begonnen op 28 februari de oorlog tegen Iran. Teheran reageerde met raket- en drone-aanvallen op verschillende landen in de regio, waardoor het Midden-Oosten werd meegesleurd in het conflict. Sinds 8 april geldt er een wapenstilstand, maar die is herhaaldelijk door de betrokken partijen geschonden.

Het Frans-Duitse straaljagerproject Future Combat Air System (FCAS) had moeten laten zien dat het wél kan: krachtige militaire samenwerking in Europa. Maar gisteren werd bekend dat Frankrijk en Duitsland na negen jaar en het uitgeven van enkele miljarden euro's de hoop opgeven.

Ondanks jarenlange onderhandelingen en herhaalde bemiddelingen van Duitse en Franse leiders kregen het Franse defensiebedrijf Dassault en de Europese multinational Airbus een steeds hooglopender conflict over de werkverdeling en de leiding over het project.

Recent werden ook beide landen het oneens. Moest het gevechtsvliegtuig op een vliegdekschip kunnen landen en moest het kernwapens kunnen afwerpen? Frankrijk wilde dat, maar Duitsland had daar geen behoefte aan. "Als de meningen daarover uit elkaar lopen, dan houdt het op een gegeven moment op", zegt Peter Wijninga van het Haags Centrum voor Strategische Studies tegen de NOS.

'Een blijvend Europees probleem'

De defensiespecialist noemt het een "blijvend probleem" dat Europa "te verdeeld is" om zulke projecten tot een succes te maken. Terwijl het bij de F-35 wel kon: aan dat gevechtsvliegtuig hebben veel Europese landen meegebouwd. "Maar dat was onder leiding van één grote broer, Amerika, en dan lukt het blijkbaar wel."

Wat samenwerken binnen Europa zo lastig maakt is volgens Wijninga dat nationale regeringen invloed hebben op wat wordt uitgedacht op militaire tekentafels. Als de grote Verenigde Staten iets laten ontwikkelen, zoeken die er verschillende Amerikaanse fabrikanten bij. "Als je dat binnen Europa wilt doen, moet je altijd grenzen over en dan krijg je te maken met verschillende nationale belangen", aldus Wijninga.

Het versterken van de Europese defensie-industrie is topprioriteit voor de Europese Unie, maar een woordvoerder van de Europese Commissie wil niet reageren op het Frans-Duitse project, omdat geen EU-aangelegenheid is.

Sterke plannen

Wel benadrukte de woordvoerder dat andere gezamenlijke defensieprojecten binnen de EU wél van de grond komen. Met het steunproject SAFE (Security Action for Europe) ter waarde van 150 miljard euro helpt de EU lidstaten om voordelige leningen af te sluiten voor grote investeringen in defensie en zo de Europese defensie-industrie te versterken.

"Er zijn sterke plannen ingediend bij de Europese Commissie, waarvan er achttien in recordtijd zijn goedgekeurd", aldus de woordvoerder. "Er zijn al vijf leningsovereenkomsten ondertekend, goed voor meer dan 6 miljard euro. Er is al geld uitgekeerd aan een eerste lidstaat, Polen."

Zwerm drones

Frankrijk en Duitsland blijven na de mislukking overigens wel proberen hun wapenindustrieën nauwer te laten samenwerken, zegt de Duitse defensieminister Pistorius. Zo wordt doorgewerkt aan de zogeheten Combat Cloud, een koppeling van verschillende wapensystemen, platforms en sensoren, zoals een zwerm drones die een vliegtuig kunnen begeleiden.

En een 'eigen' Europees gevechtsvliegtuig dan? Er is nog weinig over bekend, maar mogelijk krijgt het plan nog een doorstart. De Financial Times meldt dat Duitsland nieuwe partners zoekt en dat een groep van acht Europese bedrijven onder leiding van Airbus zich heeft gemeld om een alternatief te ontwikkelen.

[Trwmato] wanted to spend more time listening to a normal radio to cut back on phone use. But the programming wasn’t quite right so, of course, the solution was to …read more

Op Ameland is onlangs een lammergier gevonden. De verzwakte roofvogel, die in Nederland bijna nooit wordt gezien, was gestrand op het eiland en is naar een wildopvang in Ureterp (Friesland) gebracht.

De lammergier werd eind vorige maand in de bosjes gevonden door een boswachter, zegt Hetty Sinnema van opvang de Fûgelhelling aan Omrop Fryslân. "Hij was gecrasht in de bramen", vertelt ze. "Het ging niet meer: hij was uitgeblust. Waarschijnlijk heeft hij heel lang geen eten gehad."

De boswachter wist de vogel uiteindelijk te vangen en heeft de vogel overgedragen aan de opvang. "Hij heeft hem onder z'n arm gepakt, is met de vogel de boot op gesprongen en heeft hem naar de andere kant gebracht", aldus Sinnema.

Grootste vogelsoorten van Europa

De lammergier of Gypaetus barbatus behoort tot de grootste vogelsoorten van Europa en wordt bijna nooit gezien in Nederland. Vorig jaar werden twee exemplaren gespot boven Groningen en Zeeland.

Mogelijk waren ze door het destijds warme weer en de daarbij behorende warme lucht uit het zuiden richting Nederland gevlogen. In 2021 vloog een jonge lammergier zich nog te pletter op een windmolen in de Wieringermeer.

Het liefst houdt de lammergier zich op in het hooggebergte in Midden- en Zuid-Europa. Daar is altijd zijn favoriete voedsel voorradig: de lammergier eet vooral kadavers en dan met name het merg uit de botten.

Botten van de slager

Inmiddels gaat het iets beter met de lammergier, al was het in het begin niet eenvoudig om het dier te verzorgen. "We moesten op zoek naar botten, want het is een mergeter", zegt Sinnema. "Een van onze medewerkers heeft contact gezocht met een plaatselijke slager. Die heeft het een en ander geregeld voor ons."

Het gaat mogelijk om een jonge lammergier. Volgens de opvang is de roofvogel vermoedelijk een jaar oud. Sinnema zegt erg onder de indruk te zijn van de lammergier. "Het is ongelofelijk. Hij heeft een spanwijdte van bijna 2,80 meter. Dat is heel bijzonder."

De komende tijd wordt de vogel verder onderzocht om te achterhalen of hij iets mankeert. Uiteindelijk is de bedoeling dat het dier in Zwitserland wordt uitgezet. "Daar zit een station waar mensen de gieren in de gaten houden. Dat is voor deze jonge dieren belangrijk, dat ze weer even rustig kunnen opstarten."

Het Verenigd Koninkrijk is opgeschrikt door een brute mesaanval in de Noord-Ierse hoofdstad Belfast. Een man raakte daarbij zwaargewond. Op sociale media gaan beelden rond van de aanval, waarop te zien is dat de dader meermaals insteekt op het hoofd en de nek van het slachtoffer.

De Britse premier Starmer noemt het incident "walgelijk". Hij zegt dat hij "absoluut geen tolerantie heeft voor afschuwelijke geweldsscènes zoals deze". De Noord-Ierse vicepremier zegt dat mensen in het land geschokt zijn en spreekt van een "ziekmakende" aanval.

De aanval vond gisteravond plaats om 22.30 uur lokale tijd. De dader zette het slachtoffer klem door bovenop hem te gaan zitten. Tijdens de aanval werd de verdachte uiteindelijk besprongen door een groep omstanders, van wie een iemand de dader te lijf ging met een hurlingstick, een soort hockeystick. Assistent-hoofdcommissaris van de politie Ryan Henderson prees het "heldhaftige" ingrijpen. Volgens hem hebben de omstanders daarmee een leven gered.

Kalm blijven

De aanval maakt veel los. De schokgolf wordt versterkt doordat de beelden rondgaan op sociale media. Mensen roepen op tot protesten en vragen demonstranten zich voor te bereiden op confrontaties met de politie en geweld.

De politie is op de hoogte van de oproepen tot protest, maar vraagt om kalm te blijven. Henderson zei op een persconferentie dat hij begrijpt dat er veel berichten op sociale media worden geplaatst en dat er "echte zorgen" leven. Toch drukt hij mensen op het hart om "zeer voorzichtig te zijn met wat ze online delen".

Ernstige snijwonden

Een man is opgepakt op verdenking van moord en zit vast. Volgens de politie gaat het vermoedelijk om een man met de Sudanese nationaliteit. Hij zou een verblijfsvergunning voor Noord-Ierland hebben gehad. Waarschijnlijk is hij een paar jaar geleden via Parijs en Dublin naar Noord-Ierland gereisd. De politie vermoedt dat de verdachte in de buurt van de plek van het incident woont.

Over de nationaliteit van de man was aanvankelijk veel onduidelijk. Eerder berichtte de politie dat het zou gaan om een Somalische man. Ook over het motief is nog niets bekend. Volgens de politie is er op dit moment geen aanleiding om te denken dat er sprake is van een aanval met een terroristisch motief.

Het slachtoffer is na de aanval in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht. Hij heeft ernstige verwondingen aan zijn ogen, en ernstige snijwonden aan zijn rug en in zijn gezicht, zei Henderson op de persconferentie. De politie vraagt mensen om niet te speculeren over de toestand van het slachtoffer.

Correspondent Verenigd Koninkrijk Arjen van de Horst:

"De overheid in Noord-Ierland is nu bevreesd voor een escalatie. Hoewel Noord-Ierland maar een kleine migrantengemeenschap heeft, leven er al geruime tijd spanningen. Vorig jaar was Noord-Ierland ook al het toneel van gewelddadige anti-immigratieprotesten.

In sommige wijken in Belfast is de afgelopen maanden een intimidatiecampagne op gang gekomen die migranten met een donkere huiskleur als doelwit heeft. De Noord-Ierse politie zet zich nu schrap, want op sociale media circuleren al oproepen tot gewelddadig protest."

Een 81-jarige man uit Assen is veroordeeld tot tien jaar cel voor het doden van zijn 72-jarige echtgenote. Volgens de rechtbank heeft de man zijn vrouw vorig jaar augustus om het leven gebracht en haar lichaam daarna gedumpt in een kanaal bij Tynaarlo. De man was ruim vijftig jaar samen met zijn echtgenote. De rechter oordeelt dat de zaak een "zuivere vorm van femicide" is.

De zaak kwam aan het rollen nadat de vrouw eind augustus als vermist werd opgegeven. Toen agenten die middag naar de woning van het echtpaar gingen, troffen zij in de auto van de verdachte lakens met bloedsporen aan. Kort daarna werd het lichaam van de vrouw gevonden.

'Fors geweld gebruikt'

De verdachte heeft toegegeven dat hij het slachtoffer een aantal keer op haar hoofd had geslagen, maar volgens de rechtbank zijn er sterke aanwijzingen dat de man veel meer geweld heeft gebruikt.

Forensisch onderzoek wees uit dat er fors geweld is gebruikt op het hoofd en de hals van het slachtoffer. Ook zijn er verwondingen vastgesteld aan onder meer haar polsen en bovenarmen. Verder had de verdachte de benen van het slachtoffer vastgebonden en een plastic zak over haar hoofd gedaan.

Hoe zij precies om het leven is gekomen, kon niet met zekerheid worden vastgesteld. Mogelijke doodsoorzaken waren verwurging of verstikking, maar het onderzoek bood onvoldoende aanknopingspunten om één scenario definitief vast te stellen, meldt RTV Drenthe.

Femicide

Volgens de rechtbank staat vast dat de vrouw door toedoen van haar echtgenoot om het leven is gekomen. Volgens de rechtbank vond het geweld plaats nadat zij seks had geweigerd. Uit het dossier bleek daarnaast dat de vrouw de relatie wilde beëindigen en op zoek was naar een eigen woning. De verdachte had om die reden eerder al haar sleutels en pasjes afgepakt.

De rechters spreken daarom van "een zuivere vorm van femicide". "Het slachtoffer deed niet wat de verdachte, haar man, van haar wilde en dat heeft ze met de dood moeten bekopen", zegt de rechtbank. Ook rekenen de rechters de verdachte aan dat hij het lichaam van zijn vrouw op respectloze wijze heeft achtergelaten.

Omdat de rechtbank niet kan vaststellen of sprake is geweest van voorbedachte rade, is de man vrijgesproken van moord. De rechtbank acht doodslag wel bewezen. Volgens de rechters heeft de verdachte bewust de aanmerkelijke kans aanvaard dat zijn vrouw door zijn handelen zou overlijden.

Verminderd toerekeningsvatbaar

Deskundigen van het Pieter Baan Centrum concludeerden dat de verdachte lijdt aan hersenschade die hij heeft opgelopen na meerdere herseninfarcten. Daardoor kon hij de gevolgen van zijn handelen minder goed overzien, aldus de deskundigen.

De rechtbank nam die conclusie over en acht de man 'verminderd toerekeningsvatbaar'. Ondanks zijn hoge leeftijd en verslechterde gezondheid vindt de rechtbank dat alleen een langdurige gevangenisstraf recht doet aan de ernst van de zaak.

De rechtbank legde daarom een gevangenisstraf van tien jaar op, gelijk aan de eis van het Openbaar Ministerie. Ook werden schadevergoedingsvorderingen aan de nabestaanden toegewezen.

Het luchtalarm blijft in Nederland bestaan. Er komt een nieuw systeem, dat landelijk kan worden bediend. Ook krijgt het alarm nieuwe geluidssignalen. Defensie gaat er eraan meebetalen, zeggen bronnen tegen de NOS.

Daarmee zal het luchtalarm toch niet op 1 januari 2028 verdwijnen, zoals minister Van Weel (Justitie en Veiligheid) had aankondigd. Het luchtalarm blijft bestaan naast het NL-Alert, het nadrukkelijk piepende bericht op de telefoon.

In Nederland staan nu zo'n 4200 alarmpalen. Om die af te laten gaan, moet nu nog in elke veiligheidsregio de knop worden ingedrukt. Dat moet straks via één landelijke knop kunnen.

"Bij een lucht- of raketdreiging is snelheid van waarschuwen essentieel", schrijft Van Weel in een brief aan de Tweede Kamer. "Decentrale aansturing introduceert extra schakels die tot onwenselijke vertraging leiden." Het nieuwe systeem zal dan ook gekoppeld worden aan een detectiesysteem van defensie.

Batterij leeg

De discussie rond het luchtalarm speelt al jaren. Opeenvolgende kabinetten probeerden er afscheid van te nemen en wilden bij een crisis, ramp of aanval alleen nog een NL-Alert versturen. Uit onderzoek blijkt dat ruim 90 procent van de mensen in Nederland dat krijgt.

Maar veiligheidsregio's en de Tweede Kamer durven niet te vertrouwen op het NL-Alert alleen: zij zijn bang dat mensen die waarschuwing niet krijgen als bijvoorbeeld de batterij van telefoons leeg is en de stroom is uitgevallen. Ook zijn er zorgen dat niet iedereen de NL-Alerts goed begrijpt.

Ernstige dreigingen

Om die reden pleitte de Tweede Kamer na de aankondiging van Van Weel toch weer voor een alternatief sirenenetwerk om mensen te waarschuwen. Van Weel zei dat daar geen geld voor was, maar kwam daarvan terug en zei de dag erna dat hij er toch weer naar ging kijken.

Nu schrijft Van Weel in zijn Kamerbrief dat het toch nodig is om naast NL-Alert nog een waarschuwingssysteem te hebben. "Uit onderzoek blijkt dat NL-Alert volstaat als alerteringsmiddel in vredestijd. Bij een scenario van ernstige hybride en militaire dreigingen is het echter kwetsbaar om enkel over NL-Alert te beschikken."

Hoewel niemand indertijd nog echt geloofde dat de aarde plat was, kon Christoffel Columbus in de vijftiende eeuw niemand overtuigen geld te investeren in zijn tocht om een westelijke vaarroute naar Indië te ontdekken. Het Spaanse koningshuis durfde het in 1492 uiteindelijk wel aan, op voorwaarde dat de onderneming direct dividend zou opleveren: goud, parels, zilver en specerijen. Niet met lege handen terugkomen, kreeg de ontdekkingsreiziger op het hart gedrukt.

Zo hardnekkig als Columbus destijds moest bedelen bij investeerders, zo massaal staan die momenteel in de rij om de ruimtereizen van Elon Musk te financieren. Zijn bedrijf SpaceX gaat vrijdag naar de beurs. Winst maakt SpaceX niet en op dividend hoeven investeerders "in de nabije toekomst" ook niet te rekenen, zo staat in de stukken voor de beursgang.

Toch verdringen beleggers elkaar wereldwijd om een aandeel in het ruimtevaartbedrijf te bemachtigen. "Kun je het je veroorloven niet in te stappen?", vat hoofd beleggingsstrategie van Rabobank Mary Pieterse-Bloem de hype samen. "Er heerst bij deze beursgang heel veel fomo, fear of missing out."

Sciencefiction

"Musk is een verkoper van dromen. En ja, een paar van die dromen heeft hij wel laten uitkomen", verwijst Joost Schmets van beleggersclub VEB naar het cv van de in Zuid-Afrika geboren ondernemer. Hij veranderde met PayPal de wereld van betalen en zette met Tesla het elektrisch rijden definitief op de kaart.

Met SpaceX verkoopt Musk nieuwe dromen, van toeristische trips naar de maan, via energieproductie in de ruimte tot mijnbouw op astroïden. De ultieme droom is permanente bewoning van de planeet Mars. "Natuurlijk is dat voor een deel pure sciencefiction", zegt Martijn Rozemuller van vermogensbeheerder VanEck. "Het is net in hoeverre je meegaat in zijn toekomstbeeld en visie."

Zo zit de VEB er ook in. "Wie altijd een recessie voorspelt, die krijgt altijd wel een keer gelijk", zegt Schmets. "Er wordt nu volop gedanst, dus waarom niet meedansen?"

Grootste beursgang ooit

Anders dan normaal bij grote beursgangen, richt SpaceX zich ook op gewone beleggers. Een groot deel van de aandelen is gereserveerd voor particulieren uit Noord-Amerika en Europa. Op sociale media valt nauwelijks te ontsnappen aan advertenties van beleggingsplatforms om via hen aandelen van SpaceX te kopen. ING, één van de banken die SpaceX bij de beursgang begeleiden, heeft zelfs een aparte pagina op de eigen website om klanten te overtuigen de portemonnee te trekken.

Die strategie lijkt te werken voor wat de grootste beursgang ooit moet worden. Al vijf dagen kunnen beleggers zich inschrijven voor aandelen, voor een prijs van 135 tot 162 dollar per stuk. Nadat de inschrijving donderdag om 12.00 uur is gesloten, wordt vrijdag bij de opening van de beurs in New York duidelijk wie er voor hoeveel geld aandelen van SpaceX krijgt.

Maar zelfs wie niet actief is in de handel in aandelen zou straks zomaar in SpaceX kunnen beleggen. Dat komt doordat de Amerikaanse technologiebeurs Nasdaq de regels versoepelde om SpaceX bij de beursgang direct toe te laten tot de lijst van veertig grootste fondsen.

Daarmee komt het ook in beleggingsproducten die specifieke beleggingsindexen volgen, zogeheten ETF's. "Vroeg of laat komt het zo ook in de portefeuille van veel passieve beleggers", stelt Pieterse-Bloem van Rabobank.

Risico

Dat lijkt nogal een risico met een zwaar verlieslijdend bedrijf met utopische toekomstplannen. "We hebben een geschiedenis van nettoverliezen en zullen in de toekomst mogelijk niet winstgevend worden", zo schrijft SpaceX nadrukkelijk in het prospectus, de documentatie rondom de beursgang.

Onder Musks concern vallen naast de SpaceX-raketten ook de satellieten van Starlink, socialemediabedrijf X (voorheen Twitter) en de kunstmatige intelligentie van Grok. Uit de stukken komt naar voren dat alleen Starlink momenteel geld oplevert.

Geen van de grote Nederlandse pensioenfondsen gaat voorlopig beleggen in SpaceX, blijkt uit een rondgang. En dat is niet alleen vanwege de onzekerheid over het wel of niet slagen van alle plannen, maar ook vanwege de onduidelijke bedrijfsstructuur.

Musk blijft alleenheerser

Alles bij SpaceX draait namelijk om Musk, valt op te maken uit de documenten. Die houdt ook na de beursgang met zo'n 85 procent van de stemmen de absolute zeggenschap over alles wat er gebeurt.

Niet alleen zegt SpaceX vermoedelijk geen opvolger te kunnen vinden als de topman onverhoopt zou overlijden, hij kan zelfs van de ene dag op de andere besluiten "andere interesses" te gaan najagen. Daarmee zou het vrijwel direct einde verhaal voor SpaceX zijn.

Naast tal van zakelijke verbanden met Musk's andere bedrijf Tesla, zijn ook de relaties met de huidige Amerikaanse regering opvallend sterk. Zelfs zozeer dat als president Trump vertrekt uit het Witte Huis, ook SpaceX de deur gewezen wordt door de overheid.

Ondertussen lopen gebruikers weg van X, het zwaar gepolariseerde platform waar de AI van Grok juist alle menselijke kennis vandaan moet halen. Grok zelf is wereldwijd voorwerp van onderzoek vanwege het verspreiden van valse informatie en andere schadelijke inhoud.

Daarmee blijft SpaceX een gok, benadrukt het bedrijf zelf ook. "Dat is altijd de moeilijke keuze met beleggen", concludeert Rozemuller van VanEck. "Had je in 1492 geld in de expeditie van Columbus willen steken of niet?"

Vier verdachten van de aanslag op een synagoge in Rotterdam hebben schuld bekend. De advocaten van deze tieners stellen dat hun cliënten echter niet wisten dat ze een joods gebedshuis hebben aangevallen. Het Openbaar Ministerie gaat niet mee in deze lezing en spreekt van een bewuste terroristische aanslag.

Dit is duidelijk geworden tijdens de eerste behandeling van de strafzaak over de explosie bij de synagoge op 13 maart. In totaal zes verdachten, met leeftijden tussen de 17 en 23 jaar oud, stonden vandaag voor de rechter. Vijf zijn er afkomstig uit Tilburg, de twintiger komt uit Amsterdam.

Alleen praten zonder pers

De twee oudsten hadden volgens het OM een coördinerende rol bij de aanslag. De 19- en 23-jarige hebben tot nu toe gezwegen. De 23-jarige man verklaarde in de rechtszaal dat hij inmiddels bereid is te praten met de politie, maar niet met de pers erbij.

Het duo zou de opdracht hebben uitgezet en geld hebben verstrekt voor benzine. De vier tieners kregen volgens justitie 3000 euro toegezegd in ruil voor het uitvoeren van de aanslag. De aanval werd vervolgens via sociale media opgeëist door Ashab al-Yamin, een organisatie die kort na het uitbreken van de oorlog tussen de VS, Israël en Iran meerdere aanslagen op joodse doelen in Nederland en andere Europese landen heeft opgeëist.

Justitie in de VS houdt een Iraakse man verantwoordelijk voor deze reeks aanslagen. Mohammad Baqer Saad Dawood al-Saadi zou commandant zijn van een pro-Iraanse militie in Irak en online de aanvallen hebben aangestuurd. Hij is vorige maand opgepakt in Turkije en uitgeleverd aan de VS.

OM heeft contact met VS

Het OM heeft nauw contact met de Amerikaanse autoriteiten over het onderzoek naar de rol van de Irakees. "Het is nu nog wat vroeg om te zeggen of dat onderzoek gevolgen gaat hebben voor deze Rotterdamse zaak. Tegelijkertijd kunnen we dat niet uitsluiten", zegt persofficier Ernst Pols.

De 17-jarige, een 18-jarige en twee 19-jarigen hebben bekend de aanslag te hebben uitgevoerd in Rotterdam. Zij zaten allemaal in een auto die in de nacht van de explosie werd tegengehouden door de politie.

Volgens hun advocaten zijn ze online geronseld om tegen betaling een explosief tegen de gevel van het pand tot ontploffing te brengen. Er werd een fles benzine opgeblazen met een cobra 6; dat is zwaar en illegaal knalvuurwerk. Een aantal van de verdachten zegt niet te hebben geweten wat een synagoge is.

'Heel ernstige feiten'

Volgens het Openbaar Ministerie wist het viertal wel degelijk van tevoren dat bijvoorbeeld woningen niet het doelwit waren. Ze hadden volgens justitie op zijn minst moeten kunnen weten dat ze een joods gebedshuis aanvielen en dat het pand al lange tijd werd beveiligd. Volgens het OM was er geen sprake van een ideologisch motief, maar dat neemt niet weg dat wel sprake zou zijn van een terreurdaad.

"Dit zijn heel ernstige feiten die door ons worden beschouwd als een terroristische aanslag", zei de officier van justitie. "Het heeft ongelofelijk veel impact gehad op de joodse gemeenschap tot op de dag van vandaag." De aanslag veroorzaakte een korte brand en relatief lichte schade, niemand raakte gewond.