Aggregator

In Oostenrijk is de Fernpas vanochtend korte tijd afgesloten geweest vanwege een betoging van omwonenden. De Fernpas is een belangrijke route in de Alpen, ten westen van Innsbruck, die zeker in vakantietijd druk bereden wordt.

Op drukke reisdagen kunnen er wel 32.000 voertuigen op de Fernpass rijden. Juist vanwege die enorme drukte namen zo'n 700 omwonenden deel aan twee demonstraties. Ze liepen twee marsen aan de uiteindes van de Fernpas, de ene bij Reutte-Katzenberg en de andere bij Nassereith-Rastland. Daardoor was de 34 kilometer lange route tussen 10.00 en 12.00 uur volledig afgesloten voor doorgaand verkeer.

Reizigers die op dat moment op die route reden, werden tegengehouden. De Oostenrijkse regionale omroep ORF Tirol sprak meerdere reizigers die klaagden dat ze niet op de hoogte waren gebracht van de afsluiting. De politie verwacht dat de route langs de B179 de hele dag extra druk zal zijn vanwege de betoging.

Vrees voor nieuwe regeringsplannen

De betogers maken zich zorgen over de verkeersplannen van de Tiroolse deelstaatregering. Die wil naar eigen zeggen de veiligheid op de route verbeteren en een vlotte doorstroming van het verkeer garanderen. Daarvoor zou er een nieuwe tunnel op de top moeten komen, net als een tweede tunnelbuis bij de Lermoostunnel en een nieuw tolsysteem. Die werkzaamheden zouden 500 miljoen euro moeten kosten.

Maar delen van de bevolking vrezen dat er door die veranderingen juist meer verkeer naar de Fernpas wordt getrokken, dat ze meer belasting moeten betalen en dat hun levenskwaliteit achteruitgaat. Al decennialang hebben zij te maken met verkeersopstoppingen.

Vorige maand was er een vergelijkbare demonstratie en wegafsluiting bij de Brennerpas, die Oostenrijk met Italië verbindt. Toen werd de weg urenlang afgesloten.

Een automobilist is in Gemert uit de bocht gevlogen, door een hek gereden en op een begraafplaats beland. Vijf graven werden vernield. De bestuurder, een 41-jarige Helmonder, raakte lichtgewond. De politie sluit niet uit dat hij wordt opgepakt.

Het ongeluk op de Komweg in Gemert gebeurde rond 10.30 uur vanochtend. "Ik hoorde een slip en daarna een knal", zegt een getuige bij Omroep Brabant,

Voor het kerkhof zit een bocht en geldt een maximumsnelheid van 30 kilometer per uur. Daar schoot de automobilist volgens een politiewoordvoerder "met een behoorlijke snelheid" rechtdoor.

Uit een eerste onderzoek bleek dat de man alcohol had gedronken. De politie onderzoekt nog of hij ook drugs had gebruikt.

JA21-leider Joost Eerdmans roept het kabinet richting Prinsjesdag op nu echt een keuze te maken tussen Pro en JA21. "Met beide samenwerken gaat niet", zei hij in zijn speech op het ledencongres in Ede.

"Het kabinet kiest nu voor geitenpaadjes op het ritme van de Snollebollekes, van links naar rechts", vervolgde Eerdmans. "Maar ze zullen toch een keer moeten kiezen: gaan ze over links met Pro, of over rechts met ons?"

Pro-leider Jesse Klaver liet eerder al weten ook niet met JA21 te willen samenwerken. Nu die partijen elkaar definitief uitsluiten, neemt de druk op het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA toe.

De keuze tussen deze twee partijen ligt binnen de coalitie gevoelig: D66 werkt liever met Pro samen, terwijl de VVD juist de rechterkant opkijkt. Andere voor de hand liggende opties om een meerderheid in de Tweede Kamer te behalen zijn er niet.

'Graag of niet'

Wat de keuze ook wordt, een aanpassing van het coalitieakkoord lijkt onvermijdelijk. Klaver wil alleen meewerken als de bezuinigingen op de sociale zekerheid worden teruggedraaid. Ook Eerdmans verhoogt vandaag zijn inzet: hij wil alleen instemmen met de financiële plannen van het kabinet als daar lastenverlichtingen in zitten.

"We zijn in de positie dat we kunnen zeggen: graag of niet", lichtte Eerdmans zijn plan toe. "En zo niet, moeten ze een hoge prijs aan Pro betalen, die miljarden gaat kosten."

Premier Jetten en minister Heinen (Financiën) voeren deze weken gesprekken met partijleiders van verschillende partijen om te kijken met wie ze een financiële deal kunnen sluiten. Het zijn volgens Eerdmans "prima" gesprekken, maar "je kan er ook geen peil op trekken".

Zijn inzet is, naast een strenger asielbeleid en meer geld voor veiligheid, vooral: de vrijheidsbijdrage omlaag krijgen. Waarvan JA21 het geld voor de defensie-uitgaven precies wil betalen, is niet helemaal duidelijk. De partij zegt in ieder geval te willen bezuinigen op klimaatuitgaven, ambtenaren en ontwikkelingshulp.

'Beide benen op de grond'

Vanaf de start van het kabinet presenteerde Eerdmans zich als constructieve partner op rechts voor het kabinet. Die rol pakt hij nog nadrukkelijker nu Forum voor Democratie, PVV en Groep Markuszower om uiteenlopende reden geen aantrekkelijke samenwerkingspartners voor het kabinet meer zijn.

"Wij zijn verstandig rechts: stevig op de inhoud, beschaafd in de toon", zei Eerdmans tegen zijn leden. "Niet tegen alles om ertegen te zijn, geen opruiende uitspraken doen, maar met beide benen op de grond."

JA21 kijkt ook naar SGP

Als de coalitiepartijen voor samenwerking met JA21 kiezen, zijn ze er nog niet: er is dan nog een partij nodig voor een meerderheid. "Daarom is het heel belangrijk dat de SGP meedoet", aldus Eerdmans.

Dan is er nog een andere hobbel: de Eerste Kamer, waar volgens Eerdmans een "grillige rechtse meerderheid" zit. Hij kijkt daarom uit naar de Provinciale Statenverkiezingen van maart volgend jaar. Na die verkiezingen wordt ook een nieuwe Eerste Kamer gekozen.

Samen met een aantal boeren legt het Utrechtse waterschap Stichtse Rijnlanden de rode loper uit voor de otter. De oevers van de talloze watergangen en sloten worden groener. De waterkwaliteit wordt verbeterd.

"Als ik hier ooit een otter zie zwemmen, is dat eigenlijk een groot compliment voor ons harde werk", zegt boer Harold Vlooswijk bij RTV Utrecht.

Vlooswijk heeft ruim twintig kilometer aan slootkant in beheer, in de buurt van het dorp Papekop. Ondanks de warmte is hij druk bezig om de oevers van paaltjes te voorzien. Als gevolg daarvan stroomt het water rustiger en krijgt beplanting (weer) een kans om rustig te groeien.

Vergeet-me-nietjes

"Dit is nou netjes begroeid", reageert ecoloog Danneke Verhagen van het waterschap. "Je ziet veel verschillende oeverplanten staan. Van vergeet-me-nietjes tot aan lisdodden. En als ik een blik werp op het water, ziet dat er helder uit. Dat kan je dus bereiken met de paaltjes die Harold plaatst."

Stichtse Rijnlanden is in 2020 begonnen met het project Otterpaden, juist omdat het marterachtige dier nogal kieskeurig is. Het grootste waterroofdier van Nederland voelt zich alleen thuis in schoon water. "Als de otter aan de deur klopt, weet je dat er veel in orde is. Zoals genoeg vis en een goede waterkwaliteit", zei de ecoloog eerder. "Het zou een mooie beloning zijn om de otter de komende jaren op steeds meer plekken terug te zien."

Obstakels

De otter was ooit alom aanwezig in Nederland, maar stierf in de jaren 80 uit. "Decennia van milieuvervuiling, jacht, toenemend verkeer en steeds meer obstakels in hun leefgebieden zoals waterwerken en gevaarlijke fuiken, was de soort fataal geworden", aldus Natuurmonumenten. In 1988 werd Nederlands laatste otter doodgereden bij Joure.

Niet ver van Joure, in de kop van Overijssel. werd in 2002 weer een populatie (buitenlandse) otters uitgezet. Sindsdien gaat het crescendo, vooral in het noorden en oosten van het land. Maar de otter is ook weer aanwezig in Limburg en zelfs in de stadsgracht van Alkmaar.

Otterpassages

In 2020 werden de eerste ottersporen in het oosten van de provincie Utrecht ontdekt. Sindsdien is het waterschap druk bezig om de otter verder binnen te halen. In 2023 werden in Kockengen en bij Lopik otterpassages aangelegd, zodat otters geen drukke weg meer hoeven over te steken om van de ene kant van de sloot naar de andere kant te komen.

Muskusrattenbeheerders krijgen speciale instructies om te voorkomen dat ze ook otters vangen.

Win-win

Op dit moment draait het vooral om de ongeveer 9000 kilometer aan sloten en andere watergangen in Utrecht. Want, benadrukt ecoloog Verhagen, hoe groener die slootkanten, des te meer biodiversiteit. Vissen, salamanders, kikkers: ze komen allemaal maar wat graag op zulke oevers af. Win-win, zegt ze. "Het waterschap krijgt er schoner water van, en dat trekt dan ook weer dieren als de otter aan."

Het project staat of valt met de medewerking van boeren, want het waterschap heeft lang niet al die 9000 kilometer in beheer. Dus is subsidie beschikbaar gesteld. "Dat is kostendekkend", zegt boer Vlooswijk voorzichtig. "Maar er gaan wel veel manuren in zitten. Als je meer boeren wil motiveren, zal je daar denk ik beter voor moeten betalen."

De hele keten

Of dat gaat gebeuren, hangt mede af van de provincie. Maar dat weerhoudt ecoloog Verhagen er niet van om te dromen van een 'ottersnelweg' tussen de Loosdrechtse plassen op de grens met Noord-Holland en de Biesbosch ten zuiden van Dordrecht.

Zodra de otter genoeg schoon water vindt om zich tussen die twee natuurgebieden te verplaatsen, is het project voor haar geslaagd. "Dan weten we dat de hele keten, van de bijen tot de vissen en de otters, zich fijn voelt in deze provincie."

Eigenaren van vrachtwagens betalen per 1 juli een bedrag per gereden kilometer op bijna alle Nederlandse snelwegen. De vrachtwagenheffing moet de transportsector verduurzamen, maar de maatregel loopt flink in de papieren. "Voor vrijwel alle vrachtwagens gaan de kosten enkele duizenden euro's per jaar omhoog", zegt Marieke Kuijpers, sectormanager bij Rabobank. Wie betaalt daar de rekening van?

De maatregel geldt voor alle vrachtwagens die inclusief een lading meer dan 3500 kilo wegen. De hoogte van de heffing wordt berekend door een tolkastje in de cabine te plaatsen. Die houdt bij hoeveel kilometers worden afgelegd. "Het is in feite rekeningrijden, maar dan alleen voor vrachtwagens", zegt Kuijpers.

Daarnaast is de motoraandrijving bepalend voor de hoogte van het tarief. Hoe schoner en lichter het voertuig, hoe lager het bedrag. Zo is het tarief voor de meest voorkomende dieselvrachtwagen 20,1 cent per kilometer en voor een elektrische vrachtwagen 3,8 cent. Dit is bedoeld om de transportsector te stimuleren duurzamer en efficiënter te rijden.

Een deel van de opbrengsten van de heffing moet terugvloeien naar de sector via subsidies. Dit moet de aanschaf van elektrische vrachtwagens beter mogelijk maken. Daarnaast worden met het geld oplaadpunten aangelegd.

10.000 euro per vrachtwagen

Door de invoering van de vrachtwagenheffing komt het Eurovignet te vervallen, de belasting voor zware rijtuigen. Ook wordt de motorrijtuigenbelasting voor vrachtwagens flink verlaagd. Toch kunnen de kosten flink oplopen voor de meeste vrachtwagens.

Op dit moment rijdt het overgrote deel van de vrachtwagens op diesel. Voor dit type kunnen de kosten het komende jaar gemiddeld 10.000 euro hoger uitvallen dan nu, berekende Kuijpers. "Samen met de hoge brandstofprijzen, de stijgende loonkosten en de druk om te verduurzamen, kunnen transporteurs in financiële problemen terechtkomen."

Doorberekend aan klant

Rico Luman, sectoreconoom bij ING, verwacht dat vrijwel alle transporteurs de kosten zullen doorberekenen aan de opdrachtgever. "De marges zijn heel dun: maximaal 2 of 3 procent." De heffing betekent dat de vervoersprijzen 7 à 8 procent omhooggaan, verwacht hij. "Klanten zullen de transporteurs wel vragen om efficiënter en nog minder 'leeg' te rijden om zo de kosten te drukken", zegt Luman.

Voor Iris Lafeber zit het doorberekenen van de hoge kosten aan de klant niet lekker. Zij is mede-eigenaar van een transportbedrijf dat gespecialiseerd is in industriële verhuizingen. "We hebben onze tarieven met 20 procent moeten verhogen in vergelijking met begin dit jaar." Dat zit hem niet alleen in de heffing, maar ook in de salarisverhoging van de chauffeurs en de hoge brandstofkosten vanwege de oorlog in het Midden-Oosten, somt ze op. "Gelukkig hebben we een dieselclausule, zodat we de brandstofkosten kunnen doorberekenen aan de klant."

'Elektrisch rijden eindelijk interessant'

Luman van ING verwacht dat de heffing de transportsector een impuls geeft om te verduurzamen. "Het verschil in kosten tussen diesel en elektrisch rijden wordt zo steeds kleiner." Met name de supermarktsector investeert nu volop in elektrische wagens, ziet hij.

Ook Cees Heebink heeft daar oren naar. Hij heeft een bedrijf met een wagenpark van zo'n tachtig vrachtwagens, waarvan ongeveer de helft met name in Nederland rijdt. Heebink is voornemens om volgend jaar elektrische wagens aan te schaffen. "Met die heffing wordt elektrisch rijden eindelijk interessant."

Ook is de techniek volgens hem verbeterd. "Nu kun je de hele dag in Nederland blijven rijden zonder tussentijds te moeten opladen." In combinatie met 'thuis' opladen is het iets goedkoper dan diesel op de lange termijn, weet hij. "Want de aanschafprijs is wel een hap uit je portemonnee." Elektrische vrachtwagens kunnen op dit moment bijna 2,5 keer duurder zijn dan een dieselversie, zeggen deskundigen.

In 2028 komt daar nog een Europese brandstofheffing bij, de ETS 2. De vrachtwagenheffing wordt 1 juli ingevoerd, maar tussen 1 september en het einde van het jaar geldt een tijdelijke korting van 22,3 procent vanwege de hoge brandstofprijzen van de afgelopen maanden.

If you ever cracked open one of those Magic 8-Ball toys, you found little more than a polyhedron floating in some dark-colored fluid. It was a quasi-random way of asking …read more

Een Nederlands reddingsteam is geland in Venezuela om te helpen bij de zoektocht naar overlevenden van de twee zware aardbevingen. Tienduizenden mensen worden nog vermist. De bevingen waren zo'n 2,5 dag geleden en daarmee begint de tijd te dringen om mensen nog levend onder het puin vandaan te halen.

Het officiële dodental staat op 920 en er zijn zeker 3360 gewonden. Die aantallen zijn naar verwachting een fractie van het werkelijke aantal slachtoffers: ruim 50.000 mensen worden vermist. Ziekenhuizen zijn overbelast en mensen zijn veelal op familie en zichzelf aangewezen voor hulp.

Hier zie je hoe reddingswerkers mensen onder het puin vandaan halen:

Nederland is een van de ongeveer twintig landen die specialistische reddingsteams hebben gestuurd. Team USAR (Urban Search and Rescue) bestaat uit 64 mensen en acht honden. Het team vertrok vanuit Eindhoven en kwam vannacht om 01.30 Nederlandse tijd aan in de Venezolaanse hoofdstad Caracas. De havenstad Macuto wordt de uitvalsbasis van USAR. Deze ligt dicht bij het epicentrum van de natuurramp.

De eerste 72 uur worden beschouwd als cruciaal om bedolven slachtoffers te bereiken. Het doel is mensen zo snel mogelijk uit te graven voor acute medische hulp. De eerstvolgende prioriteit is gewonden voorzien van water en voedsel.

Gebied afgesloten

De Venezolaanse autoriteiten hebben bekendgemaakt dat niemand zonder toestemming nog mag reizen naar de zwaar getroffen havenstad La Guaira. De chaos en verkeersdrukte daar bemoeilijkt de reddingsoperatie. Volgens persbureau AP is er onduidelijkheid over hoe men een vergunning kan krijgen om het gebied te betreden.

Venezuela kampt al jaren met een humanitaire en economische crisis. Miljoenen mensen zijn het land ontvlucht en burgers hebben te kampen met onderdrukking en voedseltekorten.

In Thailand is een Australische toerist gearresteerd in verband met de vondst van het lichaam van een tienermeisje in een koffer. De man van 45 is opgepakt op de internationale luchthaven van Bangkok en wordt verdacht van moord.

De zaak speelt zich af in Pattaya, een bekende badplaats zo'n 100 kilometer ten zuidoosten van Bangkok. De politie vermoedt dat het meisje van 17 jaar donderdagochtend vroeg op het strand van Pattaya meeging met de man. Gistermiddag gaven haar vrienden haar als vermist op.

Het meisje werd voor het laatst gezien op camerabeelden van een hotel, waar ze samen met de man op te zien is. Op donderdagavond verliet de man het hotel met een zwarte koffer. Het naakte lichaam van het meisje werd in eenzelfde zwarte koffer langs een treinspoor gevonden, op zo'n tien minuten rijden van het hotel. Ze was erin gepropt en haar lichaam vertoonde sporen van geweld.

Veel op camera vastgelegd

De man was niet alleen op camerabeelden van het hotel te zien. Thaise rechercheurs zagen hem vermoedelijk ook wegrijden op een scooter met de koffer achterop. Volgens de politie was te zien dat hij langs het spoor reed en even later terugkeerde naar het hotel.

Twee uur nadat de vermissing was opgegeven op vrijdag, werd de Australiër opgepakt op het vliegveld. Hij stond op het punt om naar Perth te vliegen, in zijn thuisland.

De Thaise politie heeft een video van de arrestatie vrijgegeven. Daarop is te zien dat hij krassen in zijn nek en op zijn arm heeft. Toen hij ernaar gevraagd werd, antwoordde hij: "Ik denk dat het een spin was."

De man wordt onder meer vervolgd voor moord, het laten verdwijnen van een lichaam en het misbruiken van een minderjarige. De 45-jarige Australiër spreekt alle beschuldigingen tegen.

De Rotterdamse brandweer heeft grote moeite om een brand die vannacht ontstond in een parkeergarage helemaal uit te krijgen.

"De accu van de elektrische auto waarin de brand ontstond, pruttelt nog steeds na", laat een woordvoerder van de veiligheidsregio weten. "We wilden 'm weghalen met een mover en onderdompelen in een groot bad, maar Bouw- en Woningtoezicht van de gemeente heeft dat verboden omdat onduidelijk is of de constructie van de garage is aangetast. Mogelijk dat trillingen van een zware mover dan problemen kunnen veroorzaken."

De brand in de parkeergarage in Rotterdam-IJsselmonde brak uit rond 04.30 uur, meldt omroep Rijnmond.

Geëvacueerd

Omdat de brandweer weet dat branden in elektrische auto's moeilijk te bestrijden zijn, werden direct tientallen brandweermensen gestuurd. Zo'n 150 mensen die boven de parkeergarage wonen, werden voor de zekerheid geëvacueerd. Twee mensen moesten naar het ziekenhuis omdat ze rook hadden ingeademd.

Bij de brand kwam veel dikke, zwarte rook vrij. Vijf auto's brandden helemaal uit. Rond 08.30 uur konden de bewoners, van wie het grootste deel uren op straat had doorgebracht, terug naar huis.

Een deel van de binnentuin boven de parkeergarage is nog altijd niet toegankelijk, omdat de constructie mogelijk is aangetast door de brand. Bouw- en Woningtoezicht controleert nu of daar instortingsgevaar bestaat.

AI-bedrijf Anthropic mag zijn nieuwste AI-model alsnog beschikbaar stellen aan bepaalde overheidsinstanties. De Amerikaanse regering heeft daar toestemming voor gegeven.

Eerder besloot de regering nog dat Anthropic zijn nieuwste AI-programma Fable niet beschikbaar mocht maken buiten de VS en voor niet-Amerikanen binnen de VS. Omdat Anthropic de nationaliteit van klanten niet altijd weet, besloot het bedrijf daarop om Fable wereldwijd ontoegankelijk te maken.

De vrees bij de regering is dat het AI-model gebruikt wordt tegen de overheid. Fable kan beveiligingslekken in software opsporen, maar de autoriteiten zijn bang dat die lekken tegen hen gebruikt worden.

Veiligheidsregels

Anthropic ging in overleg met de Amerikaanse regering over het verbod. Ze benadrukten dat er veiligheidsregels zijn ingebouwd in de AI-tools, zodat ze niet kunnen worden misbruikt. Hoewel die gesprekken in eerste instantie geen doorbraak opleverde, lijken er nu stappen gezet.

Bepaalde overheidsinstanties krijgen nu toegang tot Mythos, een variant van Fable. De instanties kunnen Mythos gebruiken om hun software te controleren op beveiligingslekken.

Anthropic laat in een statement weten dat het met de overheid "blijft samenwerken" om ervoor te zorgen dat Fable weer voor iedereen toegankelijk wordt.

Ook bij de concurrent van Anthropic, OpenAI, blokkeert de regering de toegang tot het nieuwste AI-programma. GPT-5.6., zoals die tool heet, is net als Fable gespecialiseerd in het zoeken van beveiligingslekken. Volgens meerdere Amerikaanse media gaat de overheid "klant voor klant" beoordelen of die toegang mag krijgen.

In Frankrijk is justitie een onderzoek begonnen naar meldingen van mogelijke kinderhandel op verkoopplatform Vinted. Het Litouwse bedrijf weerspreekt de beschuldigingen. Politie in Duitsland liet eerder deze week aan journalisten weten dat er geen bewijs was gevonden voor kinderhandel via Vinted.

De meldingen hebben veel stof doen opwaaien op sociale media. Influencers deelden screenshots van verdachte advertenties op het platform, waar met name tweedehandskleding wordt verkocht. Zo schrijft de Duitse omroep WDR over een advertentie waar op de foto een pluche knuffel te zien is, maar in de omschrijving staat "jongen, 10 maanden oud, 70 centimeter". De prijs is vele duizenden euro's.

'IJzingwekkend'

Het Openbaar Ministerie van Nanterre, een voorstad van Parijs, liet gisteren weten dat het een vooronderzoek is gestart om de meldingen tegen Vinted te verifiëren. De Franse Hoge Commissaris voor het Kind Sarah El Haïry zei dat het "ijzingwekkend" zou zijn als de beschuldigingen kloppen, aldus de Franse omroep BFM.

Vooralsnog is vooral het tegendeel gebleken. Ook in Duitsland zijn de aantijgingen onderzocht, maar daar werd geen bewijs gevonden dat er echt kinderen te koop zijn aangeboden op het verkoopplatform.

Franse journalisten hadden contact opgenomen met een verkoper, die een meisje leek aan te bieden. Uiteindelijk bleek die 'verkoper' een 17-jarige scholier. De tiener zei de advertentie te hebben geplaatst om pedoseksuelen op te sporen.

Trolacties

Er is geen enkel hard bewijs gevonden dat de beschuldigingen ondersteunt, zegt Vinted tegen de Litouwse publieke omroep LRT. Het bedrijf verwijst naar bevindingen van de Duitse factcheck-organisatie Mimikama. Die heeft vastgesteld dat in meerdere gevallen sprake lijkt van trollen, oftewel het voor de gek houden van mensen.

Een aantal verkopers is van de site verwijderd. Het Litouwse bedrijf zegt verder dat opvallend hoge vraagprijzen voor speelgoed soms gerechtvaardigd zijn door de daadwerkelijke verzamelwaarde. In andere gevallen zou volgens het bedrijf sprake kunnen zijn van ofwel provocaties ofwel "onderhandelingstactieken".

'Dit komt neer op intimidatie'

Er is een toename van "beledigend taalgebruik gericht aan verkopers van duurdere artikelen, evenals leden die advertenties plaatsen om vermeende overtreders te 'betrappen'", laat het bedrijf weten in een verklaring. "Hoewel we de bezorgdheid hierachter begrijpen, komt dit soort gedrag neer op intimidatie."

Vinted is in Europa een populair verkoopplatform. Het afgelopen jaar behaalde het Litouwse bedrijf een omzet van ruim een miljard euro. In Frankrijk werd eerder een onderzoek naar het bedrijf gestart, omdat er klachten waren binnengekomen dat verkopers mensen doorstuurden naar pornowebsites.

Birdhouses can be a great way to help out nesting birds in your area, but they can be a bit intensive to make. As part of a 500 birdhouse marathon, …read more

Een ruimtetelescoop van NASA dreigt langzaam terug in de atmosfeer van de aarde te vallen, maar redding is nabij. Komende week moet een ruimtevaartuigje op weg gaan om de telescoop een zetje te geven.

Ruimtetelescoop Swift werd in 2004 gelanceerd om astronomische fenomenen als gammaflitsen vast te leggen, de meest krachtige explosies in het heelal. De Swift-telescoop doet het na 22 jaar nog prima, maar omdat hij in een relatief lage baan om de aarde draait is hij door voortdurende botsingen met rondvliegende deeltjes langzaam gaan dalen, van zo'n 600 kilometer naar zo'n 400 kilometer hoogte. En eenmaal voorbij de 300 kilometer kan het snel gaan.

Zonnestormen

Door verschillende zonnestormen in 2024 is de ruimtetelescoop nog sneller gaan dalen dan verwacht. Het 840 kilo zware gevaarte zou al over enkele maanden kunnen neerstorten. Daarom heeft een team bij NASA in recordtijd een reddingsplan ontwikkeld. NASA huurde daarvoor het Amerikaanse bedrijf Katalyst Space in.

Op eigen kracht kan Swift niet in een hogere baan komen, want het apparaat heeft geen raketmotor. Vandaar het idee om een onbemand ruimtevaartuigje, Link genaamd, naar de telescoop te laten vliegen om als een soort ruimtesleepboot te dienen.

Dat klinkt eenvoudig, maar dat is het niet. Zo'n onbemande reddingsmissie is nog nooit uitgevoerd. Daar komt bij dat de reddingssloep moet aankoppelen bij de telescoop, maar Swift is daar helemaal niet op gebouwd. Link zal zich met drie robotarmen moeten vastklampen aan de telescoop.

In deze video is te zien hoe de telescoop straks, als alles goed gaat, naar een hogere baan wordt geduwd:

Helemaal zonder risico is het dus niet, maar, redeneert NASA, er is toch niks te verliezen. De ruimtevaartorganisatie is al blij dat het is gelukt de missie in zo'n korte tijd op te zetten.

"Eerlijk gezegd moet ik toegeven: niemand had gedacht dat het mogelijk zou zijn", zei NASA-manager Shawn Domagal-Goldman vorige week nog. "Niemand had gedacht dat we zo ver zouden komen als we vandaag al zijn gekomen."

Als alles meezit, kan de reddingsoperatie dinsdag van start gaan. Link gaat niet vanaf een lanceerplatform de ruimte in, maar met een raket die vanonder een vliegtuig wordt gelanceerd, de Pegasus XL. Met zo'n lancering is het wat makkelijker om in de baan van de telescoop te komen.

Wegwerpcultuur

Het ruimtevaartuig heeft er twee weken voor nodig om in de buurt van Swift te komen. Het zal dan eerst foto's maken, zodat NASA kan zien of er schade is aan de telescoop.

Als het vervolgens lukt om Link vast te maken aan de telescoop, kan die weer naar zijn oorspronkelijke baan om de aarde worden gebracht.

Mocht het een succes worden, dan is de hoop dat de operatie de deur opent naar nog meer reddings- en onderhoudsmissies naar satellieten. "We willen een einde maken aan die wegwerpcultuur in de ruimte", aldus Rob Line van Katalyst Space. "We willen satellieten kunnen bijtanken, verplaatsen en repareren. Zelfs als ze daar niet op zijn gebouwd."

De kilo's vliegen eraf bij mensen die afvallen met middelen als Ozempic, Mounjaro en Wegovy. Door de spuiten te zetten heb je minder honger en val je af. Maar mensen die het gebruiken zeggen ook andere dingen te merken. Zo zouden de middelen ook effect hebben op hart en vaten, op slaapapneu en zelfs kunnen helpen voor hiv-patienten. Online gaan mensen nog verder: bijvoorbeeld ook migraine zou verholpen worden door middelen als Ozempic.

Luister hier:

Deze aflevering kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Die bijvangst van het medicijn fascineerde Nieuwsuur-verslaggever Lune van der Meulen en ze dook deze week in de afvalrevolutie die gaande is. Het grappige is dat afvallen een bijvangst was van deze middelen, want ze zijn eigenlijk ontwikkeld voor diabetes. Welke bijvangst die nu wordt opgemerkt is wetenschappelijk aangetoond? En wat betekent dat voor het potentieel van deze afvalmedicijnen?

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl
Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek
Redactie: Rosanne Sies

Nederland wil een verkoopverbod op kauwgom met plastic. Dat heeft de regering laten weten aan de Europese Commissie in het kader van de herziening van de regels voor wegwerpplastics. Kauwgomfabrikanten vinden een verbod "disproportioneel".

"Kauwgom bevat doorgaans plastics en belandt veel op straat", aldus staatssecretaris Bertram van Infrastructuur en Waterstaat. "Kauwgom met plastic op straat leidt tot microplasticverontreiniging in het milieu. Het verbieden van plastic in kauwgom zou dat voorkomen." Daarom moet alleen kauwgom met natuurlijke ingrediënten worden toegestaan, vindt het kabinet.

Op de vraag of gezondheid ook een rol speelt bij de roep om een verbod, luidt het antwoord dat het "voornamelijk gebaseerd is op milieuaspecten''.

Honderd jaar

Per jaar kauwen we in Nederland zo'n 3,5 miljoen kilo aan kauwgom. Eenmaal uitgekauwd belandt dat bolletje vaak op straat. Na sigarettenfilters is kauwgom het meest gevonden zwerfafval. Kauwgom maakt volgens Rijkswaterstaat 13 procent uit van al het zwerfafval.

Nederlandse gemeenten pleitten ook al voor zo'n verbod op plastic kauwgom. "Gemeenten kunnen blijven reinigen en gedragsaanpakken inzetten, maar dat is dweilen met de kraan open", aldus een woordvoerder van de NVRD, de belangenbehartiger van gemeenten op het gebied van afvalinzameling. "Kauwgom lijkt een klein probleem, maar is juist een hardnekkige vorm van zwerfafval voor gemeenten. Een uitgespuugd kauwgompje wordt platgetrapt en blijft jarenlang liggen."

Dat gebeurt vooral in drukkere gebieden zoals winkelcentra, bij bushaltes en treinstations en voor horecagelegenheden.

De afgedankte kauwgom ziet er niet alleen vies uit, het spul is ook vervuilend vanwege de microplastics die in het milieu komen. 'Normale' kauwgom, gemaakt van plastics, breekt pas af na twintig tot wel honderd jaar. 'Natuurlijke kauwgom' gemaakt van natuurlijke ingrediënten breekt sneller af. Schattingen variëren van enkele weken tot tien jaar. Daarom wil het kabinet dat alleen dit type kauwgom nog verkocht mag worden.

Plamuurmes op een stok

Verwijderen van het plakkerige goedje kost veel tijd. Dit gebeurt met een speciale stoomreiniger met een middel dat de kauwgom oplost. Soms worden ook nog ouderwetse plamuurmessen gebruikt, zoals op de Rotterdamse Lijnbaan, waar de kauwgomvervuiling groot is.

Veel gemeenten beginnen er niet eens aan. Andere doen slechts de 'hotspots'. In Den Haag bijvoorbeeld wordt alleen de drukke Grote Marktstraat elke werkdag van kauwgom ontdaan. Op stations en grote winkelcentra gebeurt dat minder vaak.

"De mensen blijven het op straat gooien", zegt teamcoördinator van de Haagse reinigingsdienst Leen Pronk. "Na twee weken ligt alles weer vol." Dat kost veel geld. "Alleen voor de Grote Marktstraat kost het verwijderen 150.000 euro per jaar", zegt de Haagse milieuwethouder Arjen Kapteijns.

Daarom is hij blij dat Nederland zich hardmaakt voor een Europees 'plastickauwgomverbod'. "We zien dat campagnes om het gedrag te veranderen onvoldoende werken."

Wat zit in kauwgom?

In kauwgom zit doorgaans synthetische gom op basis van synthetische polymeren, oftewel plastic, dat van aardolie wordt gemaakt. Andere ingrediënten zijn onder meer suiker en smaakstoffen, harsen en weekmakers, vulmiddelen zoals talk of krijt, emulgatoren en andere hulpstoffen.

Bij het kauwen komen microplastics vrij. Die microplastics komen ook in het milieu als de kauwgom op straat belandt.

'Natuurlijke kauwgom', waar 'plastic-vrij' op staat, wordt gemaakt van natuurlijke gom. Toch zijn in recent onderzoek ook in dit type kauwgom microplastics aangetroffen. Hoe dat kan is nog niet duidelijk.

Gemeenten zijn optimistisch over de politieke haalbaarheid van een verbod. "Bij andere producten zoals wattenstaafjes, rietjes en roerstokjes is het ook gelukt. Daar zit nu geen plastic meer in", aldus de NVRD-woordvoerder.

'Ongekende maatregel'

De Nederlandse en Europese brancheverenigingen voor snoep- en kauwgomproducenten VBZ en Europese ICGA-Europe zijn minder enthousiast. Een kauwgomverbod is volgens hen "disproportioneel" en "slaat de plank mis".

Het is volgens de VBZ een "ongekende maatregel met gevolgen voor consumenten, producenten en de Nederlandse zoetwarenbranche". Volgens de lobbyclubs zijn de regels voor wegwerpplastics vooral bedoeld voor verpakkingen en vapes, en niet voor voedingsproducten als kauwgom.

Mocht een Europees verbod niet lukken, dan moeten kauwgomfabrikanten tenminste de opruimkosten gaan betalen, vindt het kabinet. "Dan kunnen we de hoge kosten die we nu maken tenminste vergoed krijgen", reageert de Haagse wethouder Kapteijns.

Over een jaar is de evaluatie van de regels voor wegwerpplastics afgerond. Een eventueel verbod kan op zijn vroegst in 2030 ingaan.

Nederlandse input voor herziening regels wegwerpplastics

De Europese regels voor wegwerpplastics worden op dit moment herzien. Daarvoor hebben Europese landen, bedrijven, organisaties en burgers een bijdrage mogen leveren. Behalve een verbod op plastichoudende kauwgom maakt Nederland zich ook hard voor een verbod op sigarettenfilters, plastic wegwerpvapes, het plastic om sigaretten- en sigarendoosjes, plastic ijs- en lolliestokjes, plastic wegwerpdeksels voor bekers, plastic verpakkingen voor rietjes, plastic broodclips, kunstsneeuw en plastic confetti. Ook moet onder meer het gebruik van plastic wegwerphandschoenen bij benzinepompen en plastic verpakkingen van tijdschriften worden verminderd.

There’s no questioning [Throaty Mumbo]’s uncanny skill at answering questions that nobody ever asked, such as whether it’s possible to watch YouTube videos on a Nintendo Game Boy Color handheld …read more

Goedemorgen! Het is opnieuw code rood vanwege de hitte in een deel van Nederland. En in Den Haag wordt Veteranendag gehouden, maar met een aangepast programma.

Ook vandaag eerst het weer: het wordt opnieuw heel erg heet. In het westen kan het tot 29 graden worden, in het oosten 38 graden. Aan het einde van de dag neemt vanuit het zuiden de kans toe op zware onweersbuien.

Lees hier hoe je je huis koel kunt houden. En hoe het zit met de regels over werken op tropische dagen, lees je hier.

Ga je vandaag ondanks de warmte op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Libanon en Israël hebben een akkoord getekend dat volgens de ondertekenaars "een eerste stap richting vrede is".

De 'raamwerkovereenkomst' werd in Washington ondertekend door de Israëlische en de Libanese ambassadeur in de Verenigde Staten in aanwezigheid van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio. Hezbollah, de door Iran gesteunde groep die in Libanon actief is, was niet betrokken bij de overeenkomst.

Ander nieuws uit de nacht En dan nog even dit:

Ook de olifanten in dierentuin Wildlands in Emmen hebben het warm. Omdat de dieren niet kunnen zweten, worden andere manieren bedacht om af te koelen. Ze krijgen ijsjes en worden onder de douche gezet.

Fijne dag!

In de Haagse wijk Ypenburg is vannacht een tram ontspoord na een botsing met een vrachtwagen.

Het ongeluk gebeurde op de kruising van de Rijswijkse Landingslaan en de Singel, vlak bij Delft. De tram raakte waarschijnlijk de vrachtwagen van bezorgservice DHL die over de kruising reed en ontspoorde daarna.

De trambestuurder is door ambulancepersoneel nagekeken, maar hoefde niet mee naar het ziekenhuis, meldt een cameraman van regionaal persbureau Marofer. De chauffeur van de vrachtwagen is volgens hem ongedeerd. Aan boord van de tram waren ongeveer tien passagiers. Ook zij bleven ongedeerd.

Op de plek van het ongeluk is een takelwagen bezig om de tram en de vrachtwagen weg te krijgen. De voorkant van de tram is zwaar beschadigd.

When people start ranting about AI, you can be sure a few things are going to come up during the two-minutes hate: job loss, higher power bills, the neverending tide …read more

Libanon en Israël hebben een akkoord getekend dat volgens de ondertekenaars "een eerste stap richting vrede is".

De 'raamwerkovereenkomst' werd in Washington ondertekend door de Israëlische en de Libanese ambassadeur in de Verenigde Staten in aanwezigheid van de Amerikaanse minister Rubio van Buitenlandse Zaken. Hezbollah, de door Iran gesteunde groep die in Libanon actief is, was niet betrokken bij de overeenkomst.

Nog altijd is het Israëlische leger aanwezig in het zuiden van Libanon. Israël wil daar niet weg zolang Hezbollah een bedreiging vormt.

Volgens de BBC staat in het document een veertienpuntenplan waarbij beide landen "het recht om in vrede te leven" bevestigen en de wens "om in veiligheid te leven als soevereine buurlanden". Ook zeggen beide landen te gaan praten over de vrijlating van gevangenen.

In de gezamenlijke verklaring van Libanon, Israël en de VS staat dat in de overeenkomst "een duidelijk en gestructureerd proces is vastgelegd om de soevereiniteit van Libanon te herstellen, Hezbollah te ontwapenen en de terroristische infrastructuur van de groep te ontmantelen". Ook staat in het document dat Israël zich terugtrekt uit het zuiden van het land "wanneer die dreiging (van Hezbollah, red.) voor de Israëlische inwoners is opgeheven".

Militaire samenwerkingsgroep

Er komt een militaire samenwerkingsgroep tussen Israël en Libanon waarin de twee landen spreken over de praktische uitwerking. Nog altijd staat of valt een dergelijke overeenkomst echter bij de medewerking van Hezbollah. De groep was niet aanwezig bij de gesprekken en het is zeer onwaarschijnlijk dat de groep zal instemmen met ontwapening.

Volgens Hezbollah is het op grond van eerdere akkoorden en VN-resoluties alleen verplicht om zich in een gebied in het zuiden te ontwapenen in de buurt van de grens tussen de twee landen. Ook zegt het pas te willen meewerken als Israël zich volledig heeft teruggetrokken uit Zuid-Libanon.

Stroeve onderhandelingen

De onderhandelingen tussen de regeringen van Israël en Libanon in Washington verliepen de afgelopen dagen stroef. Er wordt al langer gesproken over proefzones in het zuiden van Libanon waar het Israëlische leger zou vertrekken. Het Libanese leger zou er dan de controle krijgen, met steun van de Verenigde Staten.

De strijd tussen Israël en het door Iran gesteunde Hezbollah laaide weer op toen de groep raketten op Israël afvuurde nadat het land op 28 februari samen met de VS een oorlog was begonnen tegen Iran. Daarna viel Israël het zuiden van Libanon binnen en voerde het luchtaanvallen uit, waarbij meer dan 4000 mensen om het leven kwamen.

Hoeveel van de gedode Libanezen Hezbollah-militanten zijn, is niet bekend. Aan Israëlische zijde werden minstens 37 militairen gedood.

Lennard Swolfs, correspondent Israël en de Palestijnse Gebieden:

"Op papier staat er nu een raamwerk, maar het is de vraag hoe dit in de praktijk zal uitwerken. Hezbollah is geen partij in deze overeenkomst en de militante beweging blijft vasthouden aan hun standpunt dat ze nergens aan zullen meewerken totdat het Israëlische leger zich volledig terugtrekt uit de gebieden in het zuiden van Libanon die ze nu bezet houden.

De Israëlische premier Netanyahu benadrukt dat zijn troepen in het zuiden van Libanon blijven zolang Hezbollah niet ontwapend is en een bedreiging blijft vormen voor Israël. Dit biedt weinig hoop dat de situatie op de grond ook daadwerkelijk snel zal veranderen.

Officieel geldt sinds vorige week vrijdag een staakt-het-vuren tussen Israël en Hezbollah. De grootschalige aanvallen in het zuiden van Libanon zijn gestopt, maar er zijn nog wel meerdere beschietingen geweest deze week."