Aggregator

In Leeuwarden is per ongeluk een zandheuvel met nesten van oeverzwaluwen met de grond gelijkgemaakt. Leeuwarden neemt de verantwoordelijkheid op zich. "Was niet handig", erkent de gemeente.

De zandheuvel, die staat op een bouwterrein van een nieuwbouwwijk aan de rand van de stad, werd eerder deze week gefilmd door een fietser. Op de beelden zijn tientallen oeverzwaluwen te zien die de zandbult in- en uit vliegen.

Het is momenteel broedseizoen en oeverzwaluwen hebben een steile wand van zand nodig, waar ze een nestgang in kunnen uitgraven. In dit geval leken ze gekozen te hebben voor een zanddepot op het bouwterrein, waar ze in een steile kant bezig waren met het bouwen van nesten.

Nesten dichtgemaakt

Toen de fietser een dag later weer voorbij fietste, zag hij tot zijn schrik dat alle nesten waren verdwenen. De steile wand in de zandheuvel was volledig dichtgemaakt en begraven onder een laag zand.

"De hele bult leek wel dichtgesmeerd. De nesten zijn gewoon doelbewust vernield met een bulldozer. Heel akelig om te zien", vertelde de fietser gisteren aan Omrop Fryslân.

Zo zag de zandheuvel er voor en na de vernieling uit:

De dichtgeschoven zandheuvel leidde tot verontwaardiging bij natuurbeschermers. De oeverzwaluw is een beschermde diersoort en het verstoren of vernietigen van nesten is, met name tijdens de broedperiode, verboden.

"Dit lijkt nergens op, dit is barbaars", zegt Eduard van der Hoek van de Vogelbescherming Leeuwarden. "Ik wil weten wie hiervoor verantwoordelijk is." Aannemers moeten ook maatregelen nemen om te voorkomen dat een kolonie zich kan vestigen op een bouwterrein, door bijvoorbeeld zandhopen schuin af te graven.

'Niet handig'

De gemeente Leeuwarden, verantwoordelijk voor het bouwproject, laat vandaag weten dat zij verantwoordelijk is voor de fout. De gemeente geeft toe dat de hele situatie 'niet handig' was.

"Dit had niet mogen gebeuren. We betreuren het dat de leefomgeving van de oeverzwaluwen is verstoord", laat een woordvoerder aan Omrop Fryslân weten. Inmiddels is de zandheuvel hersteld, en is er op het terrein ook een tweede zandheuvel geschikt gemaakt voor de vogels.

Volgens de gemeente worden de zandhopen nu beter in de gaten gehouden. "Een ecoloog en de vogelwacht zijn betrokken en blijven betrokken tot de zwaluwen uitgebroed zijn."

Zandheuvels worden met rust gelaten

De gemeente en de omgevingsdienst zien geen aanleiding voor verdere maatregelen. Volgens de omgevingsdienst waren de vogels pas net begonnen met het bouwen van nesten, en waren de nesten nog leeg. "Door het herstel van de zandheuvel is er voldoende alternatieve nestgelegenheid beschikbaar gekomen."

Wel heeft de omgevingsdienst met de betrokken aannemer afgesproken dat de twee zandhopen het verdere broedseizoen met rust worden gelaten. Verder kijkt de gemeente of het mogelijk is in het gebied een speciale wand voor oeverzwaluwen te bouwen.

Het lijkt er niet op dat de zwaluwen door het voorval zijn verjaagd. De eerste vogels zijn inmiddels weer bij de zandbulten te zien.

De Amerikaanse president Trump zegt dat er op zijn verzoek een tijdelijk staakt-het-vuren komt tussen Rusland en Oekraïne. Dat geldt morgen, overmorgen en maandag, schrijft hij op sociale media. Oekraïne en Rusland bevestigen dat ze zich aan het bestand zullen houden.

"Dit verzoek is door mij gedaan en ik waardeer dat president Poetin en president Zelensky ermee akkoord zijn", aldus Trump. "Hopelijk is dit het begin van het eind aan een zeer lange, dodelijke en zwaarbevochten oorlog."

Oekraïne en Rusland zullen tijdens het bestand beide duizend gevangenen uitwisselen. Wanneer dat precies zal gebeuren, is nog niet duidelijk.

Eerdere voorstellen voor bestand mislukt

Aan het begin van de week kwamen de twee presidenten in oorlog allebei met een eenzijdig staakt-het-vuren. Poetin wilde op 8 en 9 mei de wapens laten zwijgen vanwege de Dag van de Overwinning, waarop morgen de overwinning van het Sovjetleger op nazi-Duitsland in 1945 wordt gevierd.

Zelensky wilde op zijn beurt eerder in de week al een staakt-het-vuren van kracht laten gaan, op 6 mei. Maar woensdag waren er toch zware Russische aanvallen op Oekraïense steden, waarbij zeker 26 burgers om het leven kwamen. Ook afgelopen nacht waren er weer honderden drone-aanvallen over en weer tussen de beide landen.

Rusland waarschuwde Oekraïne dat het morgen de feestdag niet mag verstoren en dreigde met een felle tegenaanval. Zelensky lijkt nu ook te zeggen dat hij dat niet van plan is. "Het Rode Plein is minder belangrijk voor ons dan de levens van Oekraïense gevangenen die we thuis kunnen brengen", schrijft hij. Daarmee lijkt hij te verwijzen naar de viering die elk jaar op het centrale plein van Moskou plaatsvindt.

"Als alles volgens plan is verlopen, ben ik vanochtend overleden." Met die woorden kondigt journalist en activist Karin Spaink haar eigen dood aan, in haar laatste blogpost getiteld Exit Spaink.

De voormalige Parool-columnist overleed vandaag op 68-jarige leeftijd op een zelfgekozen moment, in aanwezigheid van haar geliefden.

Spaink schreef ruim duizend columns voor de Amsterdamse krant, onder meer over privacy, seksuele diversiteit en feminisme. Ze richtte uiteindelijk ook de privacy-organisatie Bits of Freedom op.

Maar een groot deel van de columns ging ook over de worsteling met haar gezondheid. Ze leed sinds 1986 aan de auto-immuunziekte multiple sclerose (MS). Daar schreef ze in 1993 het boek Vallende vrouw over. Ook publiceerde ze De benenwagen, het succesverhaal van de Canta, over het gehandicaptenvoertuig dat ze sinds 1994 gebruikt en waarmee ze eens naar Polen reed.

Ze keerde zich fel tegen kwakzalvers die vinden dat 'ziekte tussen je oren zit' en dat het aan jezelf ligt als je niet geneest. Daarover zei ze in Het Parool: "We doen alsof we in een dictatuur leven: we worden geregeerd door ons hoofd, terwijl ook ons lichaam de baas kan zijn."

In 1995 kreeg ze een hersenbloeding, in 2006 bleek ze borstkanker te hebben en in 2013 raakte ze in een diepe depressie na het overlijden van haar hartsvriendin. "Telkens heb ik mezelf uiteindelijk herpakt, vaak met hulp van mijn vrienden", aldus Spaink op haar blog.

Uiteindelijk was het toch de MS die haar fataal werd. Nadat ze in 2023 een heftige MS-aanval kreeg, bleef ze achteruit gaan. Ze kon steeds minder en vreesde afhankelijk te worden van hulp van anderen.

In plaats van af te wachten wat ze nog meer moest inleveren, koos ze voor de dood, schrijft ze op haar blog. Ze deed een euthanasie-aanvraag, die vandaag werd uitgevoerd. Naar eigen zeggen heeft ze het achttien jaar langer uitgehouden dan ze had gedacht.

De Biënnale van Venetië, 's werelds oudste en belangrijkste tentoonstelling voor hedendaagse kunst, beleeft dit jaar een zeer gespannen editie. Felle protesten tegen de deelname van Israël en Rusland overschaduwen de start.

Vandaag hielden zeker zes kunstenaars hun tentoonstelling gesloten uit protest tegen de aanwezigheid van Israël, schrijft de Amerikaanse krant The New York Times.

Zo bleven de deuren van het Oostenrijkse paviljoen dicht, waar de dagen ervoor lange rijen stonden voor een tentoonstelling met naakte performancekunstenaars.

Ook België deed mee aan de staking, net als kunstenaar Dries Verhoeven, die Nederland vertegenwoordigt op de Biënnale. Zijn team en hij hielden het kunstwerk The Fortress gesloten uit solidariteit met "allen die oproepen om een einde te maken aan het aanhoudende geweld in Gaza", schrijft hij op Instagram.

'Plek waar iedereen welkom is'

De Biënnale van Venetië bestaat sinds 1895. Kunstenaars vertegenwoordigen hun land met kunst in nationale paviljoens. De officiële opening is morgen, maar de tentoonstelling is al deze week begonnen.

Volgens het bestuur van de tentoonstelling staat de Biënnale boven geopolitieke conflicten en is het een plek waar iedereen welkom is. Rusland mag daarom voor het eerst sinds de invasie in Oekraïne in 2022 meedoen en ook voor Israël is er plek op deze 61ste editie.

De controverse hierover begon al eerder. Zo trad de jury eind vorige maand af, nadat ze enkele dagen daarvoor had gezegd geen prijzen uit te reiken aan landen die door het Internationaal Strafhof worden beschuldigd van misdaden tegen de menselijkheid, doelend op Israël en Rusland.

De Italiaanse regering werkte de Russische deelname tegen, en de EU dreigde een subsidie van 2 miljoen euro voor de Biënnale in te trekken, omdat Rusland weer mocht meedoen.

Deze week waren er geregeld protesten op de Biënnale. De Russische punkgroep Pussy Riot en leden van de Oekraïense feministische protestbeweging Femen bestormden het Russische paviljoen, met roze bivakmutsen op en gehuld in een wolk van roze, blauwe en gele rook.

Het Russische paviljoen, waar muzikale optredens te zien zijn, gaat vermoedelijk niet open voor het publiek. Het sluit naar verwachting al voor de officiële opening van morgen, meldt persbureau AP. De optredens zijn opgenomen en zijn de rest van de tentoonstelling, die tot 22 november duurt, door een raam te zien.

"Ik denk een rustig leven." Dat is de verklaring van Eva Meis voor het bereiken van de respectabele leeftijd van 102 jaar. Een volgende verjaardag staat zelfs alweer voor de deur, op 29 mei hoopt ze 103 te worden. Meis woont in een verzorgingshuis, maar is nog heel zelfstandig.

"Ze zeggen dat ik er goed uitzie, ik zit niet in een rolstoel en doe nog veel zelf." Vandaag bleek dat Nederland ruim 2500 mensen telt die ouder dan 100 jaar zijn, voor het overgrote deel vrouwen.

Eva Meis groeide op in Indonesië. In eerste instantie niet met de Indische keuken, maar met "soep, aardappelen en groente." Hoewel ze zelf spreekt over een rustig leven maakte ze tijdens de oorlog en de inval van Japan onder meer een gijzeling mee.

Naar eigen zeggen leefde ze na de oorlog gezond. Geen alcohol, niet roken en veel fietsen. En het opvallendst: vrijwel elke dag staat er komkommer op het menu. "Ik kan me nog herinneren dat een tante ooit tegen me zei: 'Je moet iedere dag komkommer eten, want dat is goed voor je.' Dat heb ik gedaan en ik vond het altijd heerlijk."

Hoogleraar moleculaire epidemiologie Eline Slagboom is verouderingsonderzoeker bij het Leids Universitair Medisch Centrum. Al meer dan twintig jaar verzamelt ze data over waarom sommige mensen gezond oud worden en anderen al vroeg achteruitgaan.

Zo volgt ze families waarin meerdere leden op een gezonde manier heel oud worden. "Kenmerkend is dat deze mensen een heel goed immuunsysteem hebben. Als je naar hun bloed kijkt lijkt het alsof ze jaren jonger zijn, omdat ze veel minder ontstekingen hebben. Ook hebben ze een hele goede stofwisseling."

Voor het onderzoek kijkt Slagboom niet alleen naar cellen en DNA, maar ook naar de persoonlijkheid en leefstijl van honderdplussers. De deelnemers krijgen daarom uitgebreide vragen over hun leven en karakter.

"Wat opvalt, is dat deze mensen vaak heel positief zijn ingesteld en steeds weer lichtpuntjes zien. Terwijl ze natuurlijk ook veel verlies meemaken. Daarnaast zijn ze vaak sociaal en leggen ze makkelijk contact, wat weer helpt tegen vereenzaming."

Professor Henne Holstege onderzoekt vitale 100-plussers voor haar werk bij het Alzheimercentrum van het Amsterdam UMC. Ze geven allemaal een andere verklaring, zegt Holstege: "De één zegt: ik eet een haring, de ander zegt: een advocaatje. En de ander zegt weer een glas rode wijn. En een volgende zegt elke dag een stukje wandelen. Dat is heel verschillend. Maar iets wat absoluut een gemene deler is: ze zijn super optimistisch. En dat is iets wat honderdplussers over de hele wereld met elkaar verbindt. Dat zijn echt uitzonderlijk optimistische mensen."

Naast het volgen van de honderdplussers door middel van interviews en testen doet ze ook onderzoek met gedoneerd hersenweefsel. Met als ultieme doel het geheim te achterhalen hoe het kan dat sommige mensen het brein zo lang mogelijk gezond weten te houden, zodat we daarvan kunnen leren voor het tegengaan van dementie. "Met de medische vooruitgang zal een steeds groter deel van ons de 100 halen, maar als dan de meeste van ons dement zijn zie ik daar de winst niet van in."

Voor alle honderdjarigen die meewerken aan het onderzoek organiseert ze ieder jaar een bijeenkomst in een hotel in Almere. "Dat is eigenlijk een dag waarbij wij vieren dat wij deze samenwerking hebben. Want het is echt een samenwerking. Wij mogen bij hen langskomen en bloed prikken. Sommige mensen doneren zelfs hun brein. Dus wij vinden het belangrijk dat zij weten wat wij daar precies mee doen. Ik vertel over het onderzoek, we lunchen en vervolgens is er entertainment. De volgende keer komt Karin Bloemen en die doet een hele leuke sketch over hoe het is om honderd te worden."

Zo min mogelijk stress

Verouderingsonderzoeker Slagboom volgt grote families waarvan veel leden gezond oud worden. Maar het hoeft niet altijd in familieverband te zitten, zegt ze: "Je hebt ook een heleboel mensen die gewoon helemaal zelf heel oud worden zonder bijvoorbeeld oude ouders. En dan zie je vaak een samenkomst van de volgende factoren: gezond leven, blijven bewegen, zo min mogelijk stress, voldoende slaap en voldoende sociale contacten. Al die dingen zijn eigenlijk een soort voorwaarde om überhaupt honderd te worden."

In tegenstelling tot wat eerder op de dag werd gedacht, is er toch geen wolf gezien in Zuid-Holland. Dat meldt BIJ12, de organisatie die namens de provincies de wolvenpopulatie in de gaten houdt.

De provincie Zuid-Holland meldde eerder op de dag dat de wolf op 17 april werd waargenomen in de gemeente Barendrecht, ten zuiden van Rotterdam. Dat zou de eerste keer zijn geweest dat een wolf in die provincie werd waargenomen, maar de melding bleek dus niet te kloppen.

De fout is ontstaan bij het wolvenmeldpunt, dat door de Zoogdiervereniging wordt beheerd. Daar kunnen mensen op de site melden waar ze een wolf hebben gezien.

Limburg

De melder had de wolf in Limburg gezien, maar woont in Barendrecht. Op een kaartje waarop de locatie van de wolf moest worden geselecteerd, was per ongeluk het thuisadres van de melder terechtgekomen. Die probeerde dat nog recht te zetten, meldt NU.nl, maar die melding bereikten de Zoogdiervereniging niet meer.

Naar schatting leven er in Nederland veertien roedels wolven. De meeste hebben zich in Drenthe, Overijssel en Gelderland gevestigd. De verwachting is dat zij zich voorplanten en in aantal toenemen.

De wolf is in Nederland en Europa een beschermde diersoort. Sinds het dier in 2018 voor het eerst weer in Nederland werd gezien is er geregeld discussie over.

NOS op 3 maakte eerder deze explainer over hoe de wolf Nederland verdeelt:

De Europese Unie wilde de wolf beschermen, omdat het dier in Europa bijna was uitgestorven. Maar vorig jaar stemde het Europees Parlement in met een voorstel om de regels hieromtrent sneller te veranderen.

Zo willen Nederland, België en Luxemburg een uitzonderingspositie krijgen van de Europese Commissie als het gaat om de wolvenstand. Toenmalig staatssecretaris van Landbouw Rummenie (BBB) wilde een harde aanpak van de wolf, omdat de dieren schapen en koeien doodbijten en zo nu en dan met mensen in aanraking komen.

Wolvenmeldpunt

BIJ12 adviseert mensen die denken een wolf of sporen ervan te hebben gezien, dit te melden bij het Wolvenmeldpunt. Een team van dat meldpunt monitort de wolvenpopulatie en handelt schademeldingen af voor de provincies.

Boeren die vee houden of hoefdierhouders kunnen aanspraak maken op subsidie voor wolfwerende rasters. Door dit hekwerk is het voor wolven moeilijker om andere dieren aan te vallen.

Rather than having users go through the inconvenience of having to punch in their current location, an increasing number of applications and websites use location services that can pin-point the …read more

Het kabinet trekt in totaal 100 miljoen euro uit voor de compensatie van ondernemers in de vuurwerkbranche, die te lijden zal krijgen van het vuurwerkverbod dat voor de komende jaarwisseling moet ingaan. Dat laat staatssecretaris Bertram van Infrastructuur en Waterstaat weten.

Het kabinet reserveert in eerste instantie 90 miljoen euro voor de compensatie van de winsten van de vuurwerkbranche. Maar omdat niet helemaal duidelijk is hoe hoog die gemiste winsten daadwerkelijk zullen zijn, is er uit voorzorg 10 miljoen euro extra gereserveerd.

Verschil importeurs en verkopers

Voor de compensatie van de vuurwerkimporteurs wordt meer geld vrijgemaakt dan voor de detailhandelaren. Dat komt doordat de vuurwerkhandel voor importeurs vaak hun hoofdactiviteit is, legt het kabinet uit. Detailhandelaren doen het vaak niet als hoofdactiviteit, maar als nevenactiviteit, betoogt het kabinet: zo verkopen tuincentra en fietsenzaken ook vuurwerk.

Ruwweg krijgen importeurs voor de komende drie jaarwisselingen compensatie voor de winsten die ze niet kunnen maken. Bij detailhandelaren gaat het om één jaarwisseling, waar ze nog een extra bedrag bij krijgen.

De vuurwerkbranche zei vorig jaar nog dat er 895 miljoen euro voor de compensatie zou moeten worden uitgetrokken, omdat een verbod tot een een enorme strop kan leiden. Dat bedrag ligt dus aanzienlijk hoger dan waar het kabinet nu mee komt. De vuurwerkbranche is teleurgesteld over hoe het kabinet tot dit besluit is gekomen.

Belangrijke voorwaarde

Nu de ministerraad heeft besloten dat er geld voor de compensatie wordt uitgetrokken, is ook aan de laatste voorwaarde voldaan die de Tweede Kamer aan de invoering van het vuurwerkverbod stelde. Dat betekent dat het aan het einde van dit jaar zou kunnen ingaan.

De Kamer stemde een jaar geleden met ruime meerderheid in met een initiatiefwet van de Kamerleden Klaver (GroenLinks-PvdA) en Ouwehand (Partij voor de Dieren), waarin een algeheel vuurwerkverbod wordt geregeld. Een paar maanden later ging ook de Eerste Kamer akkoord.

Wat houdt het vuurwerkverbod in?

In Nederland is de verkoop en het afsteken van knalvuurwerk (F3) sinds december 2020 verboden. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om rotjes, Chinese matten en losse vuurpijlen.

Siervuurwerk (F2) mag tot nu toe nog wel, omdat dit in principe minder gevaarlijk is voor consumenten. Dat zijn de zogenoemde cakes, fonteintjes, grondbloemen en compoundboxen.

Deze categorie wordt straks ook verboden. En dat betekent dat er alleen nog vuurwerk uit de categorie F1 verkocht mag worden: sterretjes en knalerwten.

Georganiseerde groepen zoals clubs en buurtverenigingen mogen, onder strikte voorwaarden en met toestemming van de burgemeester, nog wel F2-vuurwerk afsteken.

Het vuurwerkverbod heeft een lange aanloop gehad. De VVD hoorde lange tijd bij de tegenstanders, maar draaide vorig jaar na een roerige jaarwisseling met meer dan 8000 incidenten, waarbij veel geweld tegen politie en hulpverleners werd gebruikt.

De partij stelde daarbij drie voorwaarden: behalve een compensatie voor de vuurwerkbranche eiste de partij dat er een effectief handhavingsplan zou komen en dat er hard zou worden opgetreden tegen illegaal vuurwerk.

Met het landelijke vuurwerkverbod komt er een einde aan een lange traditie in Nederland, waarbij particulieren aan het eind van het jaar zelf vuurwerk mogen afsteken.

Een deel van de gemeenten stelde de afgelopen jaren al een plaatselijk verbod of vuurwerkvrije zones in:

"Het is niet gepast hoe de staatssecretaris hiermee is omgegaan", zegt Frans Köhler van Stichting VuurwerkCheck. De stichting was betrokken bij de gesprekken hierover, maar volgens Köhler was er geen sprake van onderhandelingen. "Ze hebben naar ons verhaal geluisterd, verder is er niks met ons afgestemd en nu is dit bedrag gecommuniceerd."

Hij denkt dat nog geen derde van het geld bij de vuurwerkverkooppunten terechtkomt. "Ik verwacht dat tientallen, misschien wel honderden bedrijven failliet zullen gaan."

Verder heeft hij twijfels of het vuurwerkverbod verlichting gaat brengen voor de handhavers. "Ik gun het ze, maar het verbod zet ook de deur open voor de georganiseerde misdaad." De stichting beraadt zich nog op juridische stappen tegen het kabinet.

Kers op de taart

Een van de ondernemers die vanaf dit jaar stoppen met de verkoop van vuurwerk is Eddy Posno. Al meer dan 50 jaar verkoopt hij naast sportartikelen rondom de jaarwisseling ook vuurwerk. Hoewel hij het jammer vindt dat het vuurwerkverbod ingaat, is hij blij dat de vuurwerkverkoop niet zijn belangrijkste bron van inkomsten is.

"50 jaar geleden was dat wel anders, maar de sportwinkel groeide en nu is het vuurwerk een mooie kers op de taart."

Net zoals veel verkopers moest hij een flinke investering doen om ervoor te zorgen dat hij aan de veiligheidseisen voldeed om vuurwerk op te slaan. Die heeft hij er inmiddels uit, maar veel verkopers in de buurt niet, ziet Posno.

"Ik ken wel mensen die er heel erg afhankelijk van zijn en hoewel ik snap dat ze compensatie willen, is het belangrijk om er juist iets naast te doen. Maar ik moet de opslag waarschijnlijk afbreken, en dat kost ook mij geld."

Er valt wel iets te zeggen voor de compensatie voor de vuurwerkbranche, zegt Georgina Kuipers, onderzoeker van Nederlandse School voor Openbaar Bestuur. Zij wijst op de kokkelvissers en nertsenfokkers. Die konden ook hun werk niet meer goed uitoefenen door veranderende regels. Compensatie werd toen gesteund door wetgeving.

Echt oneerlijk

Wel is maatwerk belangrijk, zegt Kuipers. "Juridisch gezien geldt voor nadeelcompensatie: hoe eerlijk is het nadeel ten opzichte van anderen? Daarbij wordt rekening gehouden met wat we het normaal maatschappelijk risico noemen."

De vraag is dus wat oneerlijk is en wat een normaal ondernemingsrisico is. "Als je een keer een slecht jaar hebt als ondernemer omdat er bijvoorbeeld een weg voor jouw winkelpand wordt verbouwd, dan moet je meer dan een bepaalde hoeveelheid winst verliezen voordat we het echt oneerlijk vinden."

Wees daarbij specifiek, zodat het meer juridisch meetbaar en minder politiek wordt, benadrukt Kuipers. "Maak algemene regels, bepaal bijvoorbeeld hoeveel procent je vergoedt en hoe dat per individu uitpakt."

De prijs van de Switch 2, de spelcomputer die videogamebedrijf Nintendo vorig jaar uitbracht, wordt wereldwijd verhoogd. Vanaf 1 september zal de console in Europa 499,99 euro kosten in plaats van 470 euro, de huidige prijs.

Nintendo verhoogt de prijzen doordat de marktomstandigheden zijn veranderd, staat in een verklaring. Ook kijkt de fabrikant naar de "wereldwijde zakelijke vooruitzichten".

Hoewel dat niet expliciet wordt benoemd, heeft de prijsverhoging waarschijnlijk te maken met het tekort aan chips voor het werkgeheugen en de opslag van de consoles. Door de snelle opkomst van AI zijn er steeds meer computers in datacenters nodig. Daardoor is de vraag naar chips voor werkgeheugen en opslag ook flink gestegen en dat zet ook de prijzen van desktops, laptops en smartphones onder druk.

Export van grondstoffen

Een andere factor is mogelijk de oorlog in het Midden-Oosten. Daardoor staat de export van belangrijke grondstoffen voor chips en elektronica onder druk.

Nintendo is niet de eerste die de prijzen van spelcomputers verhoogt. Eerder dit jaar kondigde Sony, de producent van spelcomputer PlayStation, ook al aan dat de prijs van die console flink zou stijgen. Ook daar speelde het tekort aan chips hoogstwaarschijnlijk een rol.

Eerder werd ook al duidelijk dat een nieuwe versie van de compacte spelcomputer Steam Machine later uitkomt dan de bedoeling was.

Dalende verkoop

Door de prijsstijging verwacht Nintendo dit jaar minder Switch 2's te gaan verkopen dan vorig jaar. In het afgelopen boekjaar verkocht het bedrijf bijna 20 miljoen exemplaren van de console. Er wordt verwacht dat dat aantal zal dalen naar 16,5 miljoen exemplaren.

In een verklaring biedt Nintendo zijn excuses aan aan klanten "voor de gevolgen die deze prijsaanpassingen kunnen hebben", maar vraagt het bedrijf wel om begrip voor de maatregel.

The Rolling Stones zijn de tachtig gepasseerd maar deze week kondigden ze een nieuw album aan. Ook Paul McCartney (83) komt met een nieuwe plaat. En Paul Simon (84) is bezig met een internationale tournee.

De oude rockers, rocken dus nog even door. Hoe krijgen ze dat voor elkaar? Hoe blijf je goed zingen? Of helpt zingen juist om gezond oud te worden?

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

In de podcast vertelt zangcoach Ingrid Stijsiger wat zij ziet gebeuren bij haar leerlingen op leeftijd. Zingen maakt gelukkig zegt ze, en ze legt uit waarom. Rebecca Schaefer is als neuropsycholoog gespecialiseerd in muziek en gezondheid. Zij vertelt wat muziek doet met je hersenen. En de Nederlandse rock-legende Peter Koelewijn (85) treedt ook nog geregeld op. Hij vertelt hoe lang je nog door kunt gaan, en wanneer je moet stoppen.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Mattijs van de Wiel
Redactie: Lisa Konings
Eindredactie: Rosanne Sies

After the CopyFail vulnerability gave root access from any user on almost all distributions last week, this week we’ve got DirtyFrag. This chains the vulnerability in CopyFail (xfrm-ESP) and a …read more

Met 26 huiszoekingen en 18 aanhoudingen denkt de Belgische politie een netwerk van de Turkse maffia te hebben opgerold. De bende zou op grote schaal geld hebben verdiend met bedreiging, afpersing en witwassen. Wie niet betaalde, werd geconfronteerd met zwaar geweld. De politie vermoedt dat jonge mannen met de Turkse nationaliteit een knokploeg vormden.

Bij de huiszoekingen werden naast stapels contant geld meerdere vuurwapens gevonden, waaronder een kalasjnikov. Daarnaast zijn er auto's en dure horloges in beslag genomen.

Veel van de afpersingen vonden plaats in Belgisch Limburg. De hoofdofficier van justitie die het onderzoek leidt, zegt hierover: "We wisten al dat we te maken hebben met de aanwezigheid van Italiaanse maffia, maar nu blijkt duidelijk dat we ook te maken hebben met de aanwezigheid van Turkse maffia binnen onze provincie."

Het Belgische Openbaar Ministerie meldt dat het onderzoek vorig jaar is begonnen naar aanleiding van meerdere gewelddadige incidenten in het "Turkse milieu".

De aangehouden personen, allen mannen, zijn tussen de 22 en 40 jaar oud.

De gijzeling in een bank in de Duitse plaats Sinzig, zo'n 25 kilometer ten zuiden van Bonn, is voorbij. De politie is het bankgebouw binnengegaan en heeft het doorzocht. Daarbij zijn twee mensen die waren opgesloten in een afgesloten ruimte vrijgelaten. Zij zijn ongedeerd, meldt de politie.

De dader of daders lijken te zijn ontkomen. De politie heeft ze niet gesproken en denkt dat ze zijn gevlucht. Via welke route is nog niet duidelijk.

Kist met geld buitgemaakt

Er is een signalement van één verdachte verspreid: een man van zo'n 1,80 meter lang, gekleed in een witte overall die lijkt op een imkerpak. Die man heeft een kist met geld meegenomen, maar hoeveel daarin zit is nog niet duidelijk.

Over eventuele andere verdachten is niets bekendgemaakt, wat de vraag oproept of er überhaupt meerdere daders waren. Vanochtend rond 09.00 uur kwam er een melding dat er een gijzeling gaande was en werd vermoed dat het ging om meerdere gijzelaars en gijzelnemers. Een van de gegijzelden is de chauffeur van een geldtransport.

Of er echt sprake was van een gijzeling staat nog ter discussie, zegt een woordvoerder van de politie tegen publieke omroep SWR. Mogelijk moet het niet bestempeld worden als gijzeling, maar als "wederrechtelijke vrijheidsberoving". Dat wordt nog vastgesteld.

Opluchting

De binnenstad van Sinzig werd direct afgesloten en ook werd een helikopter ingezet om de situatie vanuit de lucht in de gaten te houden. Omdat de gijzelnemers zelf het nieuws ook volgden deelde de politie tijdens de operatie beperkt informatie. Het centrum van de stad bleef nog afgesloten tot de hulpdiensten weg waren.

De locoburgemeester van de plaats, Hans-Werner Adams, is opgelucht en spreekt van "een nachtmerrie die voorbij is". Hij baalt ervan dat de daders nog niet gepakt zijn en gaat komend weekend met inwoners van Sinzig in gesprek over het gebeurde.

Joost Vullings en Marleen de Rooy bespreken de explosie die donderdagavond plaatsvond bij het partijkantoor van D66 in Den Haag. Hoe gaat de politiek hiermee om?

Verder aandacht voor de dagelijkse demonstraties in verschillende gemeentes tegen azc's en spoednoodopvanglocaties,

En intussen liepen de spanningen op tussen Amerika en Duitsland, nadat bondskanselier Merz bij een bijeenkomst op een middelbare school kritiek had op de Amerikaanse strategie van in de oorlog met Iran. Hoe kritisch zijn Nederlandse bewindslieden op het beleid van Trump?

De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren bij NPO Luister

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

Bij de grote brand in een datacentrum gisteren in Almere zijn geen data verloren gegaan. Dat denkt de eigenaar van het datacentrum, NorthC. Maar pas als de stroom en de koeling weer werken, weet het bedrijf het zeker.

Gisteravond laat, nadat het vuur was geblust, konden medewerkers van het bedrijf op inspectie. Het lijkt erop dat het vuur alleen heeft gewoed in de stroomvoorziening en de koeling van het datacentrum. Die zaten in een gebouw dat losstond van de servers, juist om te voorkomen dat brand kan overslaan.

Het bedrijf probeert nu met noodkoelingen en aggregaten het datacentrum weer op te starten en verwacht dat klanten binnen 72 uur weer bij hun gegevens kunnen.

"Een bijzonder object"

Intussen is aan de buitenkant van het complex de schade goed te zien. Van de koeling en stroomvoorziening, verdeeld over drie verdiepingen, is niks meer over.

Brandweerwoordvoerder Wim van Eck sprak bij Omroep Flevoland van een uitzonderlijke brand. "Ik heb zelf nog nooit eerder zo'n brand meegemaakt en ik denk dat dat voor veel collega's van mij gold. We konden er moeilijk bij komen en het betreft een datacentrum, een bijzonder object."

De brandweer kon de elektriciteitsruimtes niet betreden, waardoor het lang duurde voordat het vuur onder controle was. Het pand is alleen van buitenaf geblust. Dat maakte de bestrijding lastig, zegt Van Eck.

Gaten in de muur

Brandweerlieden hebben gaten gemaakt in de muren van de technische ruimte, zodat de situatie binnen verkend kon worden met een drone. Ook werden zogenoemde crashtenders, speciale blusvoertuigen met schuim, ingezet. De laatste brandhaarden zijn daar vannacht mee geblust.

Het datacenter in Almere is 26.000 vierkante meter groot. Dat maakt de brand voor Nederland 'ongekend', zegt Stijn Grove, directeur van de Dutch Data Center Association.

Poortjes

In het datacentrum staan de servers van verschillende grote instellingen, bedrijven en gemeenten. Door de brand zijn veel websites en andere diensten uitgevallen.

Een dag later werken bij Rederij Doeksen in Harlingen de toegangspoortjes en handscanners nog altijd niet als gevolg van de brand. De apparatuur draait op servers die zijn uitgevallen door de brand. De rederij verzorgt de overtochten van Harlingen naar Terschelling en Vlieland.

Het bedrijf moet passagiers nu handmatig controleren en inchecken:

"Dit kost meer tijd dan je van ons gewend bent, waardoor het inchecken langer zal duren." Over de oorzaak van de brand is nog altijd niets bekend.

Zo werd het vuur gisteren bestreden:

Afgelopen nacht hebben Rusland en Oekraïne over en weer honderden drone-aanvallen uitgevoerd, ondanks een staakt-het-vuren dat was aangekondigd. Dat melden beide landen op sociale media.

Het staakt-het-vuren was afgekondigd door Rusland naar aanleiding van 9 mei, de dag waarop het land de overwinning op de nazi's herdenkt. Het bestand raakte afgelopen week steeds verder uit het zicht toen beide partijen de aanvallen op elkaar niet stopten.

Honderden drones

De Oekraïense president Zelensky schrijft op X dat Rusland vannacht meer dan 850 drones op Oekraïne afstuurde. "Dit alles laat duidelijk zien dat er aan Russische zijde zelfs geen symbolische poging is gedaan om het vuren aan het front te staken", schrijft Zelensky. "Net als de afgelopen 24 uur zal Oekraïne ook vandaag op dezelfde manier reageren."

Volgens de Oekraïense autoriteiten woedt er een grote brand in een bos vlak bij Tsjernobyl.

Het Russische ministerie van Defensie meldde op Telegram dat meer dan 260 Oekraïense drones zijn neergehaald. Een grote olieraffinaderij in Jaroslavl, 700 kilometer van de Oekraïense grens, werd geraakt en vloog in brand.

Vergelding

Morgen viert Rusland zijn belangrijkste feestdag, de Dag van de Overwinning, waarop altijd een grote militaire parade in Moskou wordt gehouden. Maar dit jaar zullen er voor het eerst in bijna twintig jaar geen militaire voertuigen door de straten rijden vanwege de veiligheidssituatie.

Rusland heeft Oekraïne gewaarschuwd om geen aanvallen uit te voeren op 9 mei en dreigt met vergelding als dit wel gebeurt. Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft het personeel van ambassades in Kiev opgeroepen om de Oekraïense hoofdstad te verlaten.

Met het sneller ongewenst verklaren van vreemdelingen en meer mogelijkheden om binnengrenzen strenger te controleren wil het kabinet alsnog een aantal maatregelen doorvoeren om het asielbeleid aan te scherpen. Premier Jetten kondigde het al aan en twee en een halve week na het stranden van de asielnoodmaatregelenwet in de Eerste Kamer zet het kabinet nu een eerste stap.

Daarbij wil het kabinet via een zogenoemde nota van wijziging, het aanpassen van een bestaand wetsvoorstel, de mogelijkheden verruimen om personen sneller als ongewenst te verklaren, aldus minister Van den Brink (CDA) van Asiel. Hij wijst erop dat dat sneller gaat dan nieuwe wetgeving doorvoeren.

Het gaat om mensen die in ons land asiel hebben aangevraagd, maar ook strafbare feiten hebben gepleegd. Zij moeten sneller dan nu ongewenst verklaard kunnen worden. Wie dan ondanks zo'n ongewenstverklaring niet vertrekt kan voor een jaar in de gevangenis belanden. Het gaat straks ook om mensen die van buiten Europa komen.

Meerdere misdaden

Van den Brink denkt dat de maatregel kan helpen, hoewel hij niet kan niet zeggen om hoeveel mensen het zou gaan. "We willen wel mensen asiel bieden, maar niet als je een misdaad pleegt". Het gaat om misdrijven waar een gevangenisstraf van minimaal twee jaar op staat, of meerdere misdaden die daartoe optellen.

Verder wil het kabinet het toezicht op de binnengrenzen aanscherpen en de Koninklijke Marechaussee meer mogelijkheden geven om effectiever op te treden. Het gaat niet zozeer om controles aan de grenzen zelf, zegt Van den Brink, maar om meer gerichte controles op wegen achter de grenzen. Of daar ook meer geld voor komt is niet duidelijk.

Afschaffen van dwangsommen

Van den Brink, die een paar weken geleden de wetten van zijn voorganger Faber door de Eerste Kamer moest loodsen -waarvan één het niet redde- heeft goede hoop dat een Kamermeerderheid deze maatregelen wel zal steunen.

De norm is straks heel duidelijk, stelt Van den Brink: "Iemand die strafbare feiten pleegt en ondanks een ongewenstheidverklaring terugkeert naar ons land gaat de cel in".

Het strafbaar stellen van alle mensen zonder verblijfsrecht ligt politiek gevoelig, niet alleen voor oppositiepartijen GroenLinks-PvdA en SGP, maar ook voor coalitiepartijen D66 en CDA. Dat onderdeel van de verworpen asielnoodmaatregelenwet, over 'terugkeerfrustreerders' zoals Van den Brink het noemt, komt later. Ook voor het afschaffen van dwangsommen voor de Immigratie- en Naturalisatiedienst, die nu kunnen worden opgelegd als de overheid te laat beslist over aanvragen, komt nog een voorstel.

Politiek verslaggever Jorn Jonker:

"Het kabinet wil uitstralen dat het op dit terrein wel kan leveren. In dit dossier gaat het veel over beeldvorming. Via Europese afspraken wordt binnenkort al veel geregeld wat in de weggestemde wetten stond.

Maar wat die wetten daarbovenop zouden regelen, willen ze alsnog in maatregelen gieten en zo het wegstemmen in de Eerste Kamer 'repareren'. Dit is politiek het makkelijkste gedeelte daarvan en daarom kan het ook zo snel aangekondigd worden.

De regeringspartijen hebben zich ook voorgenomen om mensen die niet meewerken aan hun vertrek strafbaar te stellen, maar hoe ze dat gaan doen is politiek veel lastiger. D66 wil bijvoorbeeld niet dat het te veel lijkt op het strafbaar stellen illegaliteit".

Van den Brink

De Spaanse minister van Binnenlandse Zaken Grande-Marlaska noemde het maandag al "een van de belangrijkste drugsvangsten, zowel nationaal als internationaal". Vandaag meldde hij op een persconferentie dat de vangst na telling inderdaad de grootste ooit blijkt: het schip dat vorige week werd onderschept vervoerde 30.215 kilo cocaïne, verspreid over 1279 pakketten.

Zo ziet dat eruit:

Maandag werd bekend dat de Guardia Civil afgelopen vrijdag een grote hoeveelheid cocaïne had aangetroffen op een schip. Ook werd aan boord 42.000 liter benzine vervoerd. Deze brandstof was bedoeld voor speedboten die de drugs naar het vasteland moesten vervoeren, meldt de minister.

Daarnaast trof de politie bijna dertig mobiele telefoons, vier simkaarten een usb-stick en een harde schijf aan. De inhoud daarvan wordt geanalyseerd, schrijft de Spaanse krant El País.

Het schip Arconian voer onder de vlag van de Comoren, een eilandengroep bij Oost-Afrika. Het schip was op 22 april vertrokken uit de hoofdstad van Sierra Leone, Freetown. De Arconian is begin februari aangeschaft door een bedrijf dat daar gevestigd is.

Omdat het schip vanuit Sierra Leone kwam werd er al snel een verband gelegd met de in Nederland en België veroordeelde drugscrimineel Jos Leijdekkers, ook wel bekend als 'Bolle Jos', die naar verluidt in dat land verblijft.

Vorig jaar werd bekend dat hij zich daar beweegt in kringen van hoogwaardigheidsbekleders, onder wie het hoofd van de antidrugsbrigade. Ook zou hij een relatie hebben met de dochter van president Bio.

Nederlandse bewakers met machinegeweren

De politie kwam het schip op het spoor na een tip van de Nederlandse opsporingsdiensten, die waren ingelicht door een criminele informant. Die wist te vertellen dat de Arconian vol met drugs onderweg was naar Benghazi in Libië. Het schip werd onderschept voor de kust van Dakhla in de Westelijke Sahara en door de maritieme politie naar Gran Canaria begeleid.

Daar werden de 23 bemanningsleden gearresteerd. Onder hen waren vijf Nederlanders en een Surinamer, blijkt uit documenten die het AD heeft ingezien. Zij waren verantwoordelijk voor het bewaken van de drugs.

Volgens El País trof de Guardia Civil eerst alleen Filipijnse bemanningsleden aan en hielden de bewakers zich tijdens de inval schuil in de boeg van het schip. Zij waren bewapend met drie machinegeweren, twee pistolen en een grote hoeveelheid munitie, schrijft de Spaanse krant.

De verdachten zouden al langer bekend zijn bij de politie. Zo werd een 36-jarige Nederlander die aan boord zat in 2010 veroordeeld tot een celstraf van 7 jaar, nadat hij iemand in zijn nek had geschoten. Een ander, een man van 22, is in 2023 aangehouden in de haven van Rotterdam toen hij mogelijk drugs wilde uithalen.

Een 33-jarige Groninger stond volgens AD in februari voor de rechter voor het witwassen van gestolen waar. Omdat het om een drugsvangst van ongekende omvang gaat, worden de bemanningsleden aangeklaagd voor het "schade aanbrengen aan de volksgezondheid" en het gebruik van het schip voor drugshandel.

'Drugssnelweg ontregeld'

Naast de ruim 30.000 kilo drugs die de Guardia Civil vorige week aantrof, hebben internationale acties in de week tussen 13 en 26 april ook tot grote drugsvangsten geleid. Bij verschillende acties van Europol is een "belangrijke snelweg voor de transport van cocaïne in de Atlantische Oceaan ontregeld", schrijft de Europese opsporingsorganisatie.

De operaties werden geleid door de Guardia Civil en leidden tot 545 arrestaties in verschillende Spaanse plaatsen en havens. Bij deze acties werd ruim 8000 kilo hasj, bijna 11.000 kilo cocaïne en 21 kilo marihuana in beslag genomen.

Gebruikers van Instagram kunnen vanaf vandaag hun privéberichten niet meer extra versleuteld versturen. Zoals in maart al duidelijk werd, heeft het socialemediaplatform de mogelijkheid uitgezet om DM's te voorzien van zogeheten end-to-end-encryptie.

Met die versleuteling kunnen alleen de verzender en de ontvanger de inhoud van de berichten zien en kan een website, internetprovider of socialemediaplatform dus niet meekijken. Volgens Instagrams moederbedrijf Meta werd de mogelijkheid maar heel weinig gebruikt. Dat had er vermoedelijk mee te maken dat gebruikers de optie zelf moesten aanvinken.

Een woordvoerder van Meta zei in maart tegen de Britse krant The Guardian dat mensen die end-to-end willen blijven gebruiken, dat kunnen doen op WhatsApp, ook van Meta. Ook andere berichtenapps, zoals Signal en de apps van Apple (iMessage) en Google (Messages), gebruiken standaard deze extra versleuteling.

Voors en tegens

Opsporingsdiensten en anti-misbruikorganisaties wereldwijd probeerden Meta al langer ervan te overtuigen om de versleuteling te verwijderen in Instagram. Zij betoogden dat criminelen door de encryptie ongezien hun gang konden gaan.

Privacygroepen wijzen daarentegen op het belang om te voorkomen dat bepaalde privé-informatie in de verkeerde handen terechtkomt.

A couple weeks back we brought you news of KernelUNO, a command line shell and very simple operating system for the Arduino Uno. It’s a neat idea, so it’s hardly …read more