Aggregator

De Groot-Nederlandse Studentenvereniging (GNSV) is door coördinator terrorismebestrijding NCTV en inlichtingendienst AIVD aangemerkt als rechts-extremistisch. Dat is voor de Radboud Universiteit van Nijmegen reden om de vereniging niet meer toe te laten bij de volgende introductiemarkt voor nieuwe studenten.

De analyse van de inlichtingendienst en coördinator terrorismebestrijding kwam deze week naar buiten. De AIVD en NCTV schrijven daarin dat rechts-extremisten online, via de politiek, de media en bij demonstraties bezig zijn hun ideeën te normaliseren en daarin steeds handiger worden.

Onder extreemrechts gedachtegoed verstaan AIVD en NCTV het denken waarin witte superioriteit centraal staat, net als haat tegen mensen met een migratieachtergrond en andersdenkenden.

'Diep racistisch'

Volgens het rapport presenteert de vereniging zich als nationaalconservatief, maar houden leden er achter de schermen extremer gedachtegoed op na. "Zo ziet men Vlamingen en Nederlanders als één volk, maar dan wel als één 'blank' volk", schrijven AIVD en NCTV. "Ook uiten meerdere (kern)leden van GNSV diep racistische opvattingen over de Nederlandse identiteit."

De studentenvereniging is voor 'remigratie' van Nederlandse en Vlaamse mensen met een niet-westerse achtergrond, staat er verder. Dat woord heeft een betekenis die extremer is dan vaak wordt toegegeven door degene die het gebruikt, zeggen AIVD en NCTV.

Helder en ernstig

"Binnen de vereniging is men zich bewust van het belang om het gedachtegoed zo acceptabel mogelijk te presenteren om zo gematigd over te komen", aldus de analyse. Zo krijgt de vereniging volgens AIVD en NCTV ruimte op universiteitscampussen om leden te werven en activiteiten te organiseren. "Lidmaatschap van deze groep is hiermee genormaliseerd, terwijl het achterliggende gedachtegoed en de ideologische ambities in werkelijkheid rechts-extremistisch zijn."

En dus neemt het Radboud maatregelen. "Het rapport van de AIVD is helder en ernstig", zegt een woordvoerder tegen Omroep Gelderland. "Het is van belang dat de AIVD de GNSV heeft aangemerkt als een extreemrechtse organisatie. Dat schept duidelijkheid en biedt de universiteit gegronde mogelijkheden om maatregelen te nemen."

Geuzenbond

GNSV werd in 2021 opgericht in Leiden, door leden van de Geuzenbond. Sommige leden legden op de sterfdag van de extreemrechtse politicus Hans Janmaat bloemen op zijn graf. Janmaat werd onder meer in 1995 veroordeeld voor discriminatie en aanzetten tot vreemdelingenhaat.

Vorige zomer werd een lid van de vereniging aangehouden op verdenking van het voorbereiden van een terroristisch misdrijf. Daarvan werd hij vrijgesproken, maar hij kreeg wel een gevangenisstraf van twee jaar (waarvan één voorwaardelijk) voor illegaal wapenbezit.

Gesteggel op intromarkt

De Nijmeegse vestiging bestaat sinds 2023. De introductiemarkt van de Radboud Universiteit is sindsdien een jaarlijks terugkerend onderwerp van gesprek. In 2023 ontstond bij de kraam van GNSV een vechtpartij - demonstranten waren het er niet mee eens dat de vereniging leden mocht werven onder aankomend studenten. Drie mensen werden aangehouden.

Het jaar daarna stonde de vereniging weer met een kraam op de markt, maar kreeg beveiliging mee. In 2025 trok GNSV zich terug van de markt, naar eigen zeggen vanwege dreigingen "uit extreemlinkse hoek".

Dit jaar waren de studenten in eerste instantie welkom op de markt, maar het Radboud besloot op het laatste moment toch anders. De veiligheid van de leden en bezoekers van de markt kon volgens de universiteit niet worden gegarandeerd vanwege een aangekondigde demonstratie bij de kraam.

Behalve Leiden en Nijmegen heeft GNSV sinds januari dit jaar ook een vestiging in Utrecht. Daar stonden ze afgelopen zomer niet op de introductiemarkt, in Leiden wel. Of de universiteiten van Leiden en Utrecht ook maatregelen nemen ten opzichte van de aanwezigheid van de vereniging op introductiemarkten, is nog niet bekend.

Squishy dumplings zijn niet gevaarlijk voor de gezondheid. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) deed onderzoek naar het razend populaire speelgoed en vond geen gezondheidsrisico's.

Afgelopen zomer haalden sommige winkels de kneedbare dumplings uit de handel nadat uit onderzoek was gebleken dat er mogelijk schadelijke stoffen konden vrijkomen. Ook bij de NVWA kwamen klachten binnen over de chemische geur van sommige producten.

Volgens de toezichthouder kan die geur vrijkomen door het verdampen van zogeheten vluchtige organische stoffen. Die zitten bijvoorbeeld ook in verf en terpentine. In het laboratorium werden die stoffen in kleine hoeveelheden gevonden. Zo klein, dat ze geen gevaar voor de gezondheid vormen.

Mochten mensen bezorgd zijn over de vluchtige stoffen, dan raadt de NVWA hun aan om het speelgoed te laten uitdampen in een goed geventileerde ruimte. De stoffen verdampen in korte tijd, zegt de toezichthouder.

Het is september en dat betekent dat bieten weer van het land worden gehaald. Die kunnen een flinke geur met zich meebrengen. De een vindt het lekker zoet ruiken, en de ander weeïg en zuur. Wie wat betreft de geur niet voor verrassingen wil komen te staan, kan de komende oogstweken de Bietenradar raadplegen.

Een AI-model gebruikt weersinformatie zoals windkracht en windrichting om te berekenen waar suikerbietengeur te ruiken is, vertelt maker Maarten Oostland tegen RTV Noord. Hij weet nog dat hij vorig jaar naar een suikerproducent luisterde die vertelde over bietengeur. "Hij legde uit dat het lag aan 'noordenwind, laaghangende bewolking en soms wat mist'", zegt Oostland. "Ik dacht, dat is gewoon een weersvoorspelling."

Raam dicht

Op de website is de intensiteit van de geur te zien, lopend van 'vaag zoet' tot 'raam dicht'. Ook staat aangegeven waar de geur op dat moment het sterkst is. In eerste instantie was de site alleen gemaakt voor het gebied rondom de bietenfabriek in Groningen. Maar meteen kwamen ook veel vragen van mensen uit de omgeving van Dinteloord, in Brabant, waar de andere suikerbietenfabriek staat, schrijft Omroep Brabant. "Of we ook voor die plek een radar wilden maken. Dat was zo gepiept."

Behalve weersinformatie gebruikt het AI-model ook meldingen van gebruikers. Die worden in de kaart weergegeven als stippen. "De meldingen worden verwerkt om het AI-model te verbeteren." De stippen hoeven niet per se naast een fabriek te liggen, want vrachtwagens met bieten rijden de komende weken af en aan om knollen van het land naar de suikerfabriek te brengen. Het bietentransport gaat 7 dagen per week 24 uur per dag door.

Recordopbrengst

In Nederland wordt jaarlijks zo'n 85.000 hectare aan suikerbieten geteeld. De verwerking daarvan vindt plaats tijdens de bietencampagne. Dit jaar loopt die campagne tot januari, en stopt daarmee eerder dan andere jaren. Hij begon ook al later dan normaal; vanwege de droge zomer viel de bietenopbrengst wat lager uit. "Nu hebben de bieten een extra week de tijd gehad om te groeien en suiker te produceren", zei boer Remko van Wieringen daar deze week over.

Dat de campagne ook twee weken eerder stopt, heeft dan weer te maken met de opbrengst van vorig jaar. Die was zo goed, dat er nog een voorraad beschikbaar is.

De Poolse autoriteiten vermoeden dat de brand die gisteravond uitbrak bij een Starlink-installatie opzettelijk is veroorzaakt. Volgens vicepremier Gawkowski zijn er meerdere aanwijzingen dat bewust is geprobeerd de werking van de Starlink-installatie te verstoren. Welke aanwijzingen dat precies zijn, is niet bekendgemaakt.

Gawkowski vermoedt dat Rusland achter de brand zit. Dat is niet vastgesteld, maar "veel wijst erop dat deze brand aansluit bij de nieuwe Russische aanvalsdoctrine".

De Starlink-installatie voorziet voornamelijk Oekraïne van satellietinternet. Het netwerk wordt onder meer gebruikt voor de operationele communicatie van het Oekraïense leger en speelt daarnaast een belangrijke rol bij het aansturen van drones.

Het is onduidelijk in hoeverre de brand de internetverbinding heeft verstoord. Volgens Gawkowski is de installatie vandaag gewoon operationeel.

Volgens Europese inlichtingendiensten zou Rusland binnen enkele maanden de NAVO willen testen door kleine, mogelijk hybride aanvallen uit te voeren op NAVO-grondgebied. Deze aanval op de Starlink-installatie zou volgens Gawkowski onderdeel kunnen zijn van die strategie.

De brand bij de Starlink-installatie volgt op een reeks andere incidenten in Polen. Eerder deze maand werd een Oekraïense trein op weg van Kyiv naar Warschau door een Russische drone aangevallen. Deze week drong een Russische helikopter kort het Poolse luchtruim binnen.

Verslaggevers van Politico, CNN en MS NOW is vandaag de toegang tot Witte Huis geweigerd. Zij mochten niet naar binnen, ondanks een vonnis van de rechter. Die bepaalde dat journalisten van Politico, CNN en MS NOW weer tot het Witte Huis moeten worden toegelaten.

De toegangspas van de verslaggever van Politico werd bij aankomst bij het Witte Huis in beslag genomen door de Secret Service. Vervolgens kreeg hij geen toegang tot het terrein, schrijft Politico. Ook CNN-verslaggeefster Betsy Klein en een fotojournalist hebben na meerdere keren proberen geen toegang gekregen. Er werd geen reden opgegeven voor de weigering. Andere medewerkers van CNN mochten wel naar binnen. "CNN zal blijven proberen toegang te krijgen", aldus het mediabedrijf.

De Amerikaanse president Trump kondigde deze maand aan de drie mediabedrijven de toegang tot het Witte Huis te ontzeggen. Trump betichtte de drie mediabedrijven ervan nepnieuws te verspreiden, maar gaf geen hiervoor geen concrete voorbeelden.

De weigering van de journalisten komt op het moment dat het Witte Huis zich voorbereidt op het staatsbezoek van de Chinese leider Xi Jinping, later vandaag. Het is een langverwachte ontmoeting met evenementen op het terrein van het Witte Huis, die grotendeels toegankelijk zijn voor de pers. De persconferentie van de twee leiders zijn alleen toegankelijk voor een kleinere groep verslaggevers van het Witte Huis, ook wel de 'press pool' genoemd.

Ophef

Het weren van de journalisten leidde tot flinke ophef en felle kritiek. Amerikaanse nieuwsmedia uitten hun solidariteit en zonden een persconferentie met de Amerikaanse president uit zonder geluid. CNN, MS Now en Politico stapten naar de rechter om het besluit ongedaan te maken, en beriepen zich daarbij op de persvrijheid. Die trok de maatregel van Trump deze week in voor een periode van veertien dagen.

Het schrappen van de persaccreditatie van CNN, MS NOW en Politico was een nieuw hoofdstuk in de langlopende strijd van Trump tegen media die hem in zijn ogen niet goed gezind zijn. Zo weert hij sinds vorig jaar journalisten van Associated Press omdat het Amerikaanse persbureau Trumps naamsverandering voor de Golf van Mexico (Golf van Amerika) niet overnam. Ook valt hij geregeld journalisten persoonlijk aan, met name vrouwen.

Het Nationaal Ereveld Loenen wordt uitgebreid. De begraafplaats waar Nederlandse oorlogsslachtoffers begraven liggen, krijgt hiermee ook ruimte voor gesneuvelden van toekomstige conflicten. Er komt plek voor 1000 extra oorlogsgraven, naast de bijna 4000 huidige graven.

Met een ceremonie is de uitbreiding ingewijd. Daarbij waren enkele leden van het kabinet en ook nabestaanden.

Met de uitbreiding komt er niet alleen plek voor slachtoffers van toekomstige conflicten, maar ook voor gesneuvelden van wie de familie niet meer voor de graven kan zorgen.

Tijdens de ceremonie werden twee oorlogsslachtoffers herbegraven. Beiden sneuvelden in Nederlandse dienst. De grafrechten zijn daarom overgedragen aan de Oorlogsgravenstichting.

Voor altijd

Het Ereveld Loenen is sinds 1949 in gebruik. Er liggen militairen, maar ook verzetsstrijders, politieke gevangenen en Engelandvaarders. Daarnaast is er plek voor slachtoffers van dwangarbeid door nazi-Duitsland.

Bekende namen zijn die van de Surinaamse antikoloniale schrijver en verzetsheld Anton de Kom, die omkwam in een Duits concentratiekamp. Ook het graf van Ernst Cahn is te vinden in Loenen. Hij was in 1941 de eerste verzetsstrijder die door de nazi's werd geëxecuteerd.

Helemaal aan het einde van de Tweede Wereldoorlog werd Anda Kerkhoven omgebracht door de nazi's. Ze had als Groningse student deelgenomen aan het verzet. Een maand voor de bevrijding van de stad Groningen werd ze geëxecuteerd door de Sicherheitsdienst. Ook zij ligt in Loenen begraven.

Nationaal Ereveld Loenen wordt beheerd door de Oorlogsgravenstichting, die stichting zorgt wereldwijd voor zo'n 50.000 oorlogsgraven.

Correctie door de redactie

In een eerder versie van dit artikel stond ten onrechte dat in Loenen verzetsheld Willem Arondéus, een van de leiders van de aanslag op het Amsterdamse bevolkingsregister in 1943, ligt begraven. Ook 'bankier van het verzet' Walraven van Hall ligt niet op het Nationaal Ereveld Loenen. Dat is in het artikel hersteld.

Opnieuw is een patiënt overleden die besmet was met het westnijlvirus. Dat meldt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Of het virus de oorzaak van het overlijden is, of bijvoorbeeld een kwetsbare gezondheid, is niet duidelijk. Dit jaar zijn vijf mensen die besmet waren met het westnijlvirus overleden.

De afgelopen week kreeg het RIVM zestien meldingen binnen over mensen bij wie het virus is ontdekt. Daarmee staat het aantal mensen dat in Nederland besmet is geraakt met het virus op 44. "Alle nieuwe patiënten kregen het westnijlvirus door de beet van een besmette mug", schrijft het RIVM. Ook zijn 48 nieuwe besmettingen gemeld bij paarden en 71 bij vogels.

Ziekenhuisopnames

Bij de meeste mensen werd het virus vastgesteld toen ze met klachten in het ziekenhuis werden opgenomen. De meeste besmettingen waren in Zuid-Holland: in totaal 23. Daarna volgt de provincie Utrecht met tien aangetoonde besmettingen.

Ook in Noord-Holland (4), Noord-Brabant (4), Gelderland (2) en Overijssel (1) hebben mensen het virus opgelopen. Het RIVM schat in dat het aantal besmettingen in werkelijkheid veel hoger is.

Wat is het westnijlvirus? Dat en het antwoord op vier andere vragen lees je in dit stuk:

Mensen kunnen elkaar niet besmetten met het westnijlvirus, behalve via bloedtransfusies of orgaantransplantaties. Bij een van de besmette patiënten werd het virus gevonden tijdens een wetenschappelijk onderzoek van bloedbank Sanquin Research.

Vorige week werd bekend dat de bloedbank nu in negen provincies alle bloeddonaties test op het westnijlvirus. Die controle was afgeschaft omdat het virus al jaren niet meer was aangetroffen.

Minister Vijlbrief van Sociale Zaken stelt jaarlijks 20 miljoen euro beschikbaar om mensen te kunnen helpen die in de schulden dreigen te komen. Met dat geld verwacht hij dat gemeenten twee keer zoveel mensen kunnen bereiken dan ze nu doen.

Gemeenten zijn sinds 2021 verplicht om mensen te benaderen die achterlopen bij het betalen van hun huur, energierekening, het water en de zorgverzekering. Het idee is dat ze veel ellende kunnen voorkomen als inwoners tijdig hulp krijgen.

De woningcorporaties, energiebedrijven en andere instanties geven de informatie door aan de gemeenten, maar die hebben te weinig personeel om de mensen die in de financiële problemen dreigen te komen allemaal te bezoeken of zelfs maar te bellen. Op brieven reageren ze vaak niet.

Volgens Vijlbrief zitten er zo'n 700.000 mensen in de schulden en is het van groot belang om er vroeg bij te zijn.

Geen contact

Vorig jaar kregen gemeenten meer dan 1 miljoen signalen binnen van betalingsachterstanden bij burgers, Met zo'n 814.000 adressen zochten ze contact, maar slechts bij één op de vijf lukte dat ook daadwerkelijk.

De afgelopen jaren had het kabinet al 20 miljoen beschikbaar gesteld, maar dat ging om tijdelijk geld. Gemeenten lieten weten dat ze goed personeel moeilijk konden vasthouden omdat ze alleen tijdelijke contracten konden aanbieden. Nu het geld structureel beschikbaar komt, zullen veel meer mensen gebeld kunnen worden, verwacht minister Vijlbrief.

"Persoonlijk contact maakt hierbij het verschil, in plaats van de zoveelste brief die op de deurmat valt. Door hierin meer te investeren kunnen we veel meer mensen eerder helpen."

Sneller actie

Ook komen er nieuwe afspraken met de verhuurders en energiemaatschappijen over hoe om te gaan met klanten die betalingsachterstanden opbouwen. Zo beloven ze ook zelf sneller in actie te komen om de problemen vroegtijdig op te lossen, zodat een melding aan de gemeente misschien niet eens meer nodig is.

De minister tekende vanmiddag afspraken hierover met vertegenwoordigers van gemeenten, energieleveranciers, verhuurders, zorgverzekeraars en drinkwaterbedrijven.

Bij noodweer veroorzaakt door orkaan Dujuan zijn in Japan zeker tien mensen om het leven gekomen, schrijft The Japan Times. De orkaan trok begin deze week over het land en veroorzaakte aardverschuivingen en overstromingen.

Bijna 600 huizen zijn ondergelopen en nog altijd zitten tienduizenden mensen in de prefecturen Chiba en Kanagawa zonder stroom. Dat kwam doordat onder meer een dijk bij een meer in de omgeving van Narita - een plaats op zo'n 80 kilometer ten oosten van Tokio - op meerdere plekken doorbrak.

De schade die Dujuan heeft aangericht is enorm:

In de omgeving werden mensen in hun huis verzwolgen door het water. Ook kwam een man om het leven nadat hij bekneld was geraakt in een ondergelopen auto.

Koikarpers

In Narita lieten ook zo'n 100.000 koikarpers het leven. Dat gebeurde doordat overstromingen zorgden voor modderig water en doordat ze uit de vijvers dreven. De kwekerij zegt met een schade van zo'n zes miljoen dollar te zitten, ook vanwege schade aan machines.

Maandag kwam de orkaan aan land. Daardoor reden een aantal dagen geen treinen en honderden vluchten werden geschrapt. Dat is inmiddels allemaal weer opgestart.

Dit soort extreme stortregens zijn de afgelopen jaren een groeiende zorg geworden in Japan. Vorige maand werd de oostkust van Japan ook al getroffen door zware regenval. Toen vielen er meerdere doden in de prefectuur Chiba.

Influencer Martijn van Eijzeren, beter bekend als Stuntkabouter, wordt in Frankrijk aangeklaagd voor dood door schuld in het verkeer onder invloed van drugs. Hij bestuurde de auto die in mei tegen een vrachtwagen reed waarbij regisseur Ilya Vierhout om het leven kwam. Bij Van Eijzeren, die zelf licht gewond raakte, waren bij een test sporen van cocaïne aangetroffen. Dat meldt de krant Le Dauphiné Libéré.

Volgens de krant waren door de politie geen remsporen gevonden op de plek van het ongeluk. Van Eijzeren zat in voorlopige hechtenis in de gevangenis van Valence in Zuidoost-Frankrijk. Nadat hij in beroep was gegaan, werd hij een kleine maand later vrijgelaten en onder gerechtelijk toezicht geplaatst.

Het ongeluk gebeurde op 19 mei op de A7 bij Savasse, in het zuiden van Frankrijk. Bij het ongeluk raakte de 28-jarige Vierhout zwaargewond. Hij overleed vier dagen later in het ziekenhuis. Van Eijzeren en Vierhout waren op de terugweg van een bezoek aan het filmfestival in Cannes.

Vierhout was een acteur en regisseur wiens film De Albatros, een eerbetoon aan zijn opa, dit jaar in het filmfestival in Rotterdam in première ging. Hij speelde als acteur een jonge Rembrandt in de NTR-televisieserie Het Verhaal van Nederland.

Van Eijzeren is online vooral bekend als Stuntkabouter of Stuntje. Hij maakte ook deel uit van het creatieve team en de live-act van Joost Klein tijdens het Eurovisie Songfestival 2024. De act mocht uiteindelijk niet meedoen aan de finale omdat Joost Klein werd gediskwalificeerd.

Advocaat Sébas Diekstra, die de nabestaanden van Vierhout bijstaat, wil voorlopig geen commentaar geven op de berichtgeving. "Wij willen op dit moment niet inhoudelijk ingaan op de zaak of het lopende onderzoek. Wij wachten de officiële mededelingen hierover af en zullen, als daar aanleiding toe is, op een later moment reageren", zegt hij tegen persbureau ANP.

[Marios Christoforou] recently undertook a Computer Engineering degree at the University of Cyprus. His final year project involved implementing a solar-powered device to count vehicular traffic, while logging results to …read more

Acht opvarenden van het Amerikaanse vliegdekschip USS Abraham Lincoln en begeleidende marineschepen hebben een zelfmoordpoging gedaan tijdens hun uitzonderlijk lange missie. Dat schrijft Cao, de waarnemend minister voor de Marine, aan een senator die daarover vragen had gesteld. Geen van de pogingen had een fatale afloop.

Het vliegdekschip kwam vorige maand in het nieuws nadat familieleden van matrozen alarm hadden geslagen over de mentale gesteldheid van hun naasten. De duizenden opvarenden waren toen al maanden langer op zee dan gepland. Hun missie werd steeds verlengd vanwege de oorlog tegen Iran.

Uiteindelijk kwamen ze pas begin deze maand weer aan land, in Thailand. Ze waren toen een recordaantal van 286 dagen onafgebroken op zee geweest.

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de online chat van 113 of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Veel details over de zelfmoordpogingen deelt Cao niet. Hij meldt alleen dat er een matroos overboord is gegaan en door een helikopter weer uit het water is gehaald. Een tweede matroos wilde ook overboord springen, maar werd tegengehouden. Over de andere zes zelfmoordpogingen schrijft hij niets.

Volgens CNN, die als eerste over de brief van de minister berichtte, wijkt het relatieve aantal zelfmoordpogingen op de USS Lincoln niet af van het gemiddelde in de hele marine. Toch noemt een militaire bron van de nieuwszender het aantal enorm hoog, omdat jaarlijks een à twee pogingen per missie van een zogenoemde carrier strike group gebruikelijk is.

Ook een voormalige topadvocaat van de marine schrikt van de cijfers. "Dit is een verontrustend hoog aantal, dat wijst op een ernstig stressniveau", zegt hij tegen The New York Times.

Marineminister Cao erkent dat de missie veeleisender dan ooit is geweest voor de bemanning. Hij wijst erop dat er geestelijke zorg aan boord was, onder meer door aalmoezeniers en een psycholoog. Dit weekend deed hij nog een oproep aan leidinggevenden in de marine om zelfdoding en geestelijke gezondheid beter bespreekbaar te maken.

Bij de top vandaag in Washington tussen de Chinese president Xi Jiping en zijn Amerikaanse gastheer Trump zal ook de ontwikkeling van AI ter tafel komen. Zowel China als de VS is er veel aan gelegen de onbetwiste leider te worden in het toepassen van kunstmatige intelligentie. Een dergelijke positie brengt tenslotte economische groei en macht.

De ontmoeting tussen Trump en Xi komt op een moment van wrijvingen tussen Peking, Washington en de Amerikaanse techbedrijven, die momenteel vooroplopen in de race. Hoe staat die race ervoor, hoe verschilt de Amerikaanse benadering van de Chinese en wat kunnen we vandaag uit Washington verwachten?

Wat willen China en de VS doen met AI?

Daar zit een verschil tussen, maar eerst moeten we iets uitleggen over AI zelf. Dat is namelijk een parapluterm voor allerlei soorten taken die computers uitvoeren en waar ontzettend veel rekenkracht voor nodig is. Met al die rekenkracht is AI veel beter en sneller dan oudere computertechnologie in patronen herkennen, situaties analyseren en nieuwe producten en oplossingen creëren.

In de kern vindt zowel de Amerikaanse als de Chinese regering dat AI cruciaal is voor de economische concurrentiekracht en nationale veiligheid. Het komt dan ook deels voort uit angst om economisch achterop te raken of van elkaars technologie afhankelijk te zijn, dat beide landen vol inzetten op eigen AI-ontwikkeling.

Amerikaanse bedrijven leggen de nadruk op het zo goed mogelijk nabootsen van de menselijke intelligentie. Daarmee zijn er veel commerciële- en overheidstoepassingen mogelijk. Denk aan het gebruik van gezichtsherkenning in de beveiliging, of een systeem dat menselijk gedrag als bluffen kan herkennen en imiteren voor gebruik in zakelijke onderhandelingen.

Peking daarentegen heeft een praktischer insteek. Die probeert de ontwikkeling van veel AI-toepassingen te stimuleren waar de samenleving meteen baat bij heeft. Met AI-experimenten in de zorg, het onderwijs en in het opsporen van financiële fraude, wil de regering AI in de maatschappij integreren.

Hoe probeert China voorloper te worden in AI?

In China wordt de ontwikkeling van AI gedreven door grote bedrijven die innovaties doen gecombineerd met een sterke sturing van de overheid. De overheid stelt subsidies en investeringen beschikbaar voor bedrijven die innovaties doen zolang die passen bij overheidsplannen.

Daarnaast stimuleert de Chinese overheid opensourcemodellen. Dit houdt in dat ontwikkelaars wereldwijd gebruik kunnen maken van de Chinese modellen, waardoor het gebruik wijdverspreid raakt en de bedrijven erachter van de ervaringen kunnen leren.

Pas als het gevaar dreigt dat modellen op een manier gebruikt worden waar de Chinese overheid het niet mee eens is, zullen er beperkingen opgelegd worden. Wat Peking vooral níet wil, is dat de ontwikkeling en toepassingen van AI de Communistische Partij in gevaar brengen.

Hoe probeert de VS wereldleider-AI te worden?

In tegenstelling tot de sterk gereguleerde aanpak van China, krijgt de markt vrij spel in Amerika. De overheid wil het speelveld niet dichttimmeren, maar juist de voorwaarden scheppen zodat allerlei techbedrijven erop los kunnen innoveren met AI. De houding is vooral: probeer het maar, test je product in de praktijk, fouten maken mag. De nadruk ligt sterk op snelheid, vooral om China voor te blijven.

Dat is te zien in de manier waarop AI-bedrijven worden behandeld als ze in opdracht werken van het Amerikaanse ministerie van Defensie. Toen AI-ontwikkelaar Anthropic eerder dit jaar pleitte voor "vangrails" om te voorkomen dat zijn eigen technologie door de overheid zou worden misbruikt, liet het Pentagon het bedrijf als een baksteen vallen. Het ministerie opende meteen een aanbesteding voor de concurrenten van Anthropic, dat daarmee een contract verloor ter waarde van 200 miljoen euro.

Daarnaast probeert de VS ervoor te zorgen dat China achterblijft wat betreft de rekenkracht van zijn computers. Dat doet Washington door het invoeren van wereldwijde exportbeperkingen op de meest geavanceerde chips en chipmachines.

Het in Nederland gevestigde ASML weet daar alles van. Het bedrijf uit Veldhoven is een van de vele techbedrijven die daardoor een deel van hun verkoop aan China hebben moeten staken. Voorlopig werkt deze aanpak. Als het gaat om rekenkracht lopen de Amerikaanse AI-bedrijven tot een half jaar voor op hun Chinese concurrenten, denken Chinese experts.

Wat zijn de verwachtingen voor de gesprekken tussen Trump en Xi vandaag?

De techbedrijven in de VS die onlangs nogmaals hebben gepleit voor een veiliger aanpak, met vangrails en een langzamer tempo van AI-innovatie, zullen hun zin waarschijnlijk niet krijgen. Trump vindt het niet opportuun om zo de Amerikaanse voorsprong op China te verspelen.

Ook Xi ziet hun oproep niet zitten, want volgens hem is het een verkapte poging om Chinese innovatie af te remmen.

Tegelijkertijd zijn Washington en Peking wel kleine stappen aan het zetten om de veiligheid van AI in de gaten te houden en erover te communiceren. Afgelopen weekend spraken de Amerikaanse minister van Financiën Bessent en de Chinese vicepremier He af om een AI-veiligheidsmechanisme in het leven te roepen. De krant van de Chinese Communistische Partij schreef daarna dat AI "een nieuw terrein voor Chinees-Amerikaanse samenwerking" moet worden.

Schepen op de IJssel mogen van Rijkswaterstaat vanaf morgenochtend niet meer van Arnhem naar Zutphen varen. De vaarbeperkingen hebben te maken met de aanhoudende lage waterstand in rivieren.

Op verschillende plekken is de vaargeul te ondiep om veilig verkeer in twee richtingen te kunnen garanderen. Van Zutphen naar Arnhem is nog wel mogelijk, doordat er genoeg ruimte is voor eenrichtingsverkeer.

Binnenvaart moet omvaren

Schepen die vanuit het zuiden de IJssel op willen, moeten vanwege de maatregel mogelijk 200 kilometer omvaren. Dat betekent dat ze moeten doorvaren naar Tiel om vanuit daar naar Amsterdam te varen. Uiteindelijk kunnen ze via het IJsselmeer de IJssel op om zo bij Zwolle of de Twentekanalen uit te komen.

"Het probleem zit vooral in tijdsverlies en extra kosten die worden gemaakt voor personeel en brandstof", zegt een woordvoerder van Koninklijke Binnenvaart Nederland (KBN). De brancheorganisatie spreekt van een "noodzakelijk kwaad", aangezien het gaat om een relatief smalle rivier. "Op andere vaarwegen zie ik niet heel veel problemen", zegt de woordvoerder.

Terugkerende problemen

Die uitdagingen voor de binnenvaart ziet ook ING-econoom Rico Luman. "De problemen zijn nog niet voorbij. Het niveau komt weer op het extreem lage niveau van begin augustus." De econoom verwacht dat het waterpeil ook in oktober laag blijft.

Volgens brancheorganisatie KBN zijn reders al de hele zomer op zoek naar manieren om met het lage water om te gaan. Voor hen is het dan ook een extra tegenslag dat de IJssel nu deels wordt afgesloten. "Er is veel onvrede over wat er gebeurt", zegt een woordvoerder van de KBN. "Maar ze zien ook dat de situatie hierom vraagt."

De gedeeltelijke sluiting van de IJssel zorgt ook voor imagoschade bij de binnenvaartsector, zegt econoom Luman. "Nu het lage water aanhoudt, zie je dat bedrijven naar andere oplossingen gaan zoeken; ze gaan niet altijd terug naar vervoer op het water." Volgens de econoom is dat zonde, omdat schepen veel efficiënter zijn dan vrachtwagens. "Meer vrachtwagens op de weg betekent meer uitstoot en meer verkeersdrukte."

Gevolgen van droogte

Deze maand waarschuwde RWS bedrijven en de scheepvaart al dat het eenrichtingsverkeer eraan zat te komen. In sommige bochten was het al verboden om elkaar te passeren.

Afgelopen zomer regende het nauwelijks, waardoor het waterpeil van rivieren steeds verder zakte. Hoewel het inmiddels weer regent, houden de gevolgen van de 's zomerse droogte aan. Ook in Duitsland zakte het waterpeil tot lage niveaus.

"Rond het einde van deze maand bereiken we een dieptepunt, mede doordat er minder smeltwater de Rijn in komt. We zijn nu heel afhankelijk van regenwater", zegt econoom Luman. Zijn verwachting is dat de problemen vanwege klimaatverandering de komende jaren alleen maar erger worden.

Deze zomer ging voor het eerst het Twentekanaal dicht vanwege aanhoudende droogte. Daardoor konden bedrijven langs het kanaal geen voorraden over het water aanleggen. Vorige maand ging het Twentekanaal weer open voor de scheepsvaart. Toch zorgt de gedeeltelijke sluiting van de IJssel nu weer voor problemen rond het kanaal.

Volgende week zaterdag, 3 oktober, rijden er helemaal geen treinen van en naar station Amsterdam Centraal. Dat komt door werkzaamheden, meldt spoorbeheerder ProRail. Zondag 4 en maandag 5 oktober is het treinverkeer flink aangepast.

De grootscheepse renovatie van het station bereikt volgens ProRail "een belangrijke mijlpaal". Hoewel er volgend weekend aan slechts twee sporen gewerkt wordt, is het volgens de spoorbeheerder onvermijdelijk dat alle sporen buiten werking gesteld worden.

"Om de twee sporen buiten gebruik te kunnen nemen, moet de beveiliging worden aangepast. Voor aanpassingen in de installaties moeten we al het treinverkeer van en naar het station een dag stilleggen", aldus ProRail.

Meer en meer reizigers

Het monumentale station Amsterdam Centraal is ontworpen door Pierre Cuypers en dateert uit 1889. Het is een van de drukstbezochte stations in Nederland met dagelijks zo'n 200.000 reizigers. De verwachting is dat het aantal reizigers op Amsterdam Centraal zal stijgen naar 275.000 per dag. Daarom moet het station worden uitgebreid.

ProRail doet dat door het aantal opgangen naar de perrons uit te breiden, de Oosttunnel te verbreden en een aantal perrons te verbreden en te verlengen. De renovatie is al een paar jaar aan de gang en duurt volgens de planning tot omstreeks 2030.

NS adviseert reizigers op Amsterdam Centraal op 3 oktober de metro te pakken naar andere stations in de hoofdstad en vanaf daar de reis verder te vervolgen. Zoals Amsterdam Zuid of Amstel.

Het hele weekend rijden ICE-treinen richting Duitsland vanaf Utrecht Centraal in plaats van Amsterdam Centraal.

Baasjes van risicohonden moeten straks verplicht op gedragscursus. Erkens, staatssecretaris van Landbouw, wil dat zij leren om hun hond "veilig te houden". Dat is nodig om het aantal bijtincidenten terug te dringen. Begin 2027 wordt bekendgemaakt om welke rassen het gaat.

Er wordt nog onderzocht hoe de verplichte trainingen kunnen worden gehandhaafd. "Mogelijk kunnen dierenartsen hier een rol in spelen", zegt Erkens. Wie de cursus niet volgt, loopt in de toekomst het risico op een hogere straf bij een bijtincident. Er wordt gekeken hoe dat in de wet kan worden opgenomen. Wanneer de verplichte cursus wordt ingevoerd is nog niet bekend, maar de kosten zijn voor eigen rekening.

Erkens wil ook een cursus voor toekomstige hondenbezitters. Dat kan mensen helpen bij het kiezen van de juiste hond. Ook leren ze op die manier hondengedrag beter begrijpen. Als eigenaren het gedrag van hun hond begrijpen en ervoor zorgen dat ze de hond niet in stressvolle situaties brengen, is de kans dat een hond bijt een stuk kleiner.

Katten verplicht gechipt

Naast de nieuwe regels voor hondeneigenaren wordt de regelgeving voor kattenbaasjes ook aangescherpt. Zo komt er een chipplicht voor huiskatten. Die sluit goed aan bij de Europese plannen. In 2031 komt er een Europese database voor honden en katten, zodat baasjes bijvoorbeeld ook over de grens opgespoord kunnen worden.

Erkens onderzoekt ook welke reptielen geschikt zijn om als huisdier te houden. Zo'n duizend dieren moeten worden beoordeeld. Bij een positieve beoordeling komt het dier op de zogeheten positieflijst.

In 2024 is er al een lijst met zoogdieren samengesteld. Daarop staan bijvoorbeeld de alpaca, de kameel, de Chinese dwerghamster en de waterbuffel. Huisdieren als een chinchilla, jak of dromedaris komen ondanks een herbeoordeling niet op de lijst en zijn dus niet geschikt als huisdier.

Oekraïne heeft twee Noord-Koreaanse krijgsgevangenen op het vliegtuig naar Zuid-Korea gezet, heeft president Zelensky gisteravond gezegd in een toespraak bij de Verenigde Naties.

De gevangengenomen militairen zijn volgens een Zuid-Koreaanse parlementariër begin deze week aangekomen. Hij zegt tegen persbureau Reuters dat ze vanuit Oekraïne eerst naar een ander land zijn gebracht voordat ze naar Zuid-Korea kwamen.

Oekraïne nam de twee Noord-Koreanen vorig jaar januari gevangen in de Russische regio Koersk. Zij waren de eerste Noord-Koreaanse militairen die levend werden gepakt.

Aanvankelijk zei Zelensky de twee in ruil voor gevangengenomen Oekraïners te willen uitleveren aan Noord-Korea, maar mensenrechtenorganisaties benadrukten dat ze in eigen land allerminst met open armen zouden worden ontvangen.

Liever dood

"Het is moeilijk om deze gasten levend te pakken te krijgen", zei Zelensky. "Een van de twee wilde liever dood dan als krijgsgevangene te eindigen en probeerde zichzelf van het leven te beroven. Hij was in shock dat hij in leven bleef." Vanwege de straf die ze boven het hoofd hangt, doen de militairen er alles aan om niet levend terug te hoeven naar hun vaderland. Falen is geen optie, heeft leider Kim Jong-un eerder gezegd. Hij zit niet te wachten op gevangenen.

De militaire samenwerking tussen Rusland en Noord-Korea is de afgelopen jaren sterk uitgebreid. De schatting is dat zo'n 14.000 Noord-Koreaanse militairen vechten voor Rusland in de oorlog tegen Oekraïne. Enkele duizenden Noord-Koreanen kwamen al om in de strijd.

De president greep de gelegenheid aan om zijn ongenoegen nogmaals te uiten over de Noord-Koreanen die Rusland inzet. "Dat is gestoord. Waarom zouden Koreanen hun leven moeten geven in een oorlog tegen Oekraïne?"

Ook benadrukte hij dat de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un ze gebruikt als ruilmiddel. "En hij krijgt er iets voor terug."

Pakistan heeft drone- en luchtaanvallen uitgevoerd op tien plekken in buurland Afghanistan, bevestigen overheidsfunctionarissen van beide landen. Volgens Afghanistan zijn er bij de aanvallen zeker vier mensen gedood. Pakistan zegt dat het militaire doelen heeft geraakt, zoals lanceer- en opslaglocaties voor drones.

Gisteren zou Afghanistan ook drones hebben afgevuurd op Pakistan, hoewel Afghanistan dat zelf ontkent. Volgens Pakistan zijn alle projectielen onderschept, schrijft de Pakistaanse minister van Informatie op X.

Vorige week werd een politiecomplex in Pakistan aangevallen. Bij de aanslag vielen tientallen doden en de aanval werd opgeëist door een tak van de Pakistaanse Taliban (TTP).

Wat is de TTP?

De TTP (Tehreek-e-Taliban Pakistan) is de lokale Taliban van Pakistan en voert sinds 2007 oorlog tegen de Pakistaanse staat. De groep wil de regering omverwerpen en vervangen door de eigen, strikt islamitische bestuursvorm.

Pakistan zegt dat Afghanistan samenwerkt met de TTP, maar dat klopt volgens Afghanistan niet. Afgelopen jaren hebben de landen elkaar meerdere keren aangevallen.

De aanslag van de TPP op het politiecomplex wakkerde opnieuw onrust aan. Afgelopen zomer was het juist rustig tussen de landen.

Een half jaar geleden voerde Pakistan aanvallen uit op een ziekenhuis in de Afghaanse hoofdstad Kabul. Daarbij vielen honderden doden. Volgens het ministerie van Volksgezondheid, onder leiding van de Taliban, waren er geen militaire faciliteiten in de buurt van de kliniek, waar zo'n 2000 mensen voor hun drugsverslaving werden behandeld.

Dit jaar zijn er ruim 800 Pakistanen gedood bij aanslagen, onder wie burgers, militairen en agenten, stelt de Pakistaanse overheid. Ook zijn er in dezelfde periode ruim 2000 militanten gedood.

If you wanted to extract the firmware from a mystery device, you might pull the flash chip out of it and toss it into a reader. But if you only …read more

Techgigant Meta heeft een satirische video verwijderd van programmamaker Roel Maalderink en de digitale burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom, waarin zij kritiek uiten op de camerabrillen van het bedrijf.

In de Instagramvideo, die nog te zien is op YouTube, filmt Maalderink medewerkers van Meta buiten het kantoor van het bedrijf in Amsterdam. In de video vraagt hij medewerkers wat ze vinden van de AI-bril van hun bedrijf. Dat doet hij terwijl hij ze filmt met de bril, maar het personeel moet daar weinig van hebben.

'Pesten en intimidatie'

Meta, het Amerikaanse moederbedrijf van onder meer Facebook en Instagram, stelt dat de video is verwijderd wegens vermeend pesten en intimidatie. Dat blijkt uit een screenshot dat Bits of Freedom online heeft gezet. De video zou daardoor in strijd zijn met de richtlijnen van het platform.

"Ik maak al 10 jaar satirische video's over allerlei onderwerpen", zegt Maalderink tegen de NOS. Hij heeft nog nooit meegemaakt dat een video is verwijderd. "Nou maak ik één keer een filmpje over Meta. En dan wordt hij verwijderd van het platform van Meta", zegt de programmamaker. Volgens Maalderink werd de video goed bekeken en waren de reacties positief. "Maar blijkbaar wil Meta niet dat je deze video ziet".

Bits of Freedom stelt dat de actie een duidelijk voorbeeld is van Meta's machtspositie. "Meta bepaalt wat er wel of niet bespreekbaar is en stuurt daarmee hoe het publieke debat verloopt", zegt Maartje Knaap van Bits of Freedom. "De reden die Meta geeft is echt onzin. Instagram staat vol met satirische video's." Censuur, noemt de organisatie het. Meta kan producten lanceren, maar voor kritiek op diezelfde producten of op zichzelf is blijkbaar geen plaats, zegt Bits of Freedom.

Bits of Freedom ontving dit bericht van Meta:

De videobrillen, die ook AI-brillen of gluurbrillen worden genoemd, leiden al langer tot controverse. In de bril zitten een kleine ingebouwde camera, een microfoon en een persoonlijke AI-assistent. De gebruiker kan audio en video opnemen, de omgeving laten beschrijven, muziek afspelen en ook bellen. Bij het filmen brandt er een klein lampje, maar dat is makkelijk af te plakken, zegt Maalderink in de verwijderde video.

Deze week waarschuwde de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) dat foto's en video's die gemaakt worden met camerabrillen niet zomaar openbaar gemaakt mogen worden. Ook omdat ze steeds meer op gewone brillen lijken, hebben veel mensen het niet door als ze gefilmd worden, zegt AP. Volgens de privacywaakhond zijn de brillen bezig aan een opmars, met inmiddels miljoenen consumenten en fabrikanten die er meer op de markt brengen.

Er staan duizenden filmpjes op sociale media die gemaakt zijn met de bril. Een deel daarvan zoekt de grens op van het toelaatbare, zag Nieuwsuur vorige maand. Zo worden nietsvermoedende vrouwen gefilmd in wc-hokjes, in de sauna of op het strand. Ondertussen zijn er grote zorgen over waar al die beelden terechtkomen. Dat die video's niet offline worden gehaald is ironisch, zegt Maalderink.

Bits of Freedom wil een verbod op de gluurbril. "Het zet de deur open naar intimidatie", zegt Knaap. "We moeten dat niet willen als samenleving, dat je constant gefilmd kan worden zonder dat je het doorhebt." Ook de Consumentenbond pleit voor een verbod.

Vaak zonder uitleg

Dat Meta een satirische video verwijdert gebeurt niet vaak, zegt Bits of Freedom. Wel verwijderde Meta eerder dit jaar en vorig jaar tientallen Instagramaccounts die draaien om lhbti-, queer- of abortus-onderwerpen. Dat gebeurde veelal zonder uitleg.

De NOS heeft Meta om een reactie gevraagd, maar het bedrijf laat het bij de mededeling dat de video in strijd is met de richtlijnen voor pesten en intimidatie, zonder dat verder toe te lichten.