Aggregator

Geen gevaarlijke stof, maar drugs in auto die leidde tot ontruiming flat in Bilthoven

29 minutes 49 seconds ago

In een verdachte auto in Bilthoven waardoor gisteravond ruim veertig flatwoningen werden ontruimd, lagen geen explosieven maar harddrugs en vuurwapens. Drie mensen zijn aangehouden, meldt RTV Utrecht.

Ruim honderd bewoners van een flat aan de Melkweg in Bilthoven, niet ver van Utrecht, moesten gisteren rond 21.30 uur halsoverkop hun woning uit. Vlakbij was een auto gevonden waar mogelijk gevaarlijke stoffen in lagen, zei de politie aanvankelijk.

Geen explosieven

Rond middernacht werd duidelijk dat er geen explosieven in de auto lagen. Even later konden de bewoners weer naar huis.

Vanmiddag maakte de politie bekend dat agenten de auto eerder op de avond zagen rijden op de snelweg A27. Omdat er gestolen kentekenplaten op zaten, wilde de politie de auto controleren. Maar de bestuurder reed snel weg.

De politie zette de achtervolging in. "Maar de situatie werd op een gegeven moment gevaarlijk. Daarom is de achtervolging gestopt", aldus een woordvoerder.

Op het spoor

Uiteindelijk kwam de politie de auto in Bilthoven weer op het spoor. Daar zijn drie mensen aangehouden: een 30-jarige man uit Roermond, een 35-jarige man uit Alphen aan den Rijn en een 33-jarige man uit Rotterdam. Twee van hen zaten in de auto. De derde was al in Bilthoven.

Bij het doorzoeken van de auto werden twee vuurwapens en een onbekende hoeveelheid harddrugs gevonden en in beslag genomen.

Europese solidariteit is kwetsbaar, blijkt uit crisis aan Spaanse grens

41 minutes 42 seconds ago

De tienduizenden migranten die de exclave Ceuta wisten binnen te dringen, legden niet alleen de kwetsbaarheid van de Europese buitengrenzen bloot. Ze toonden ook hoe de solidariteit tussen EU-landen al snel onder druk komt te staan wanneer er problemen aan de grens ontstaan.

Maandag komen de ambassadeurs van de 27 EU-landen bij elkaar. Het is een extra overleg om de situatie in Ceuta te bespreken. Het hoogtepunt van de crisis bij het Spaanse stadje lijkt inmiddels achter de rug; ruim 48.000 migranten keerden volgens het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken terug naar Marokko.

Daarmee lijkt de vrees die bij veel EU-landen leefde, dat de migranten in grote aantallen door zouden reizen naar het Europese vasteland of asiel zouden aanvragen, geen werkelijkheid te worden.

Felle reacties

Het betekent niet dat voor de EU-ambassadeurs maandag de problemen voorbij zijn. Dat 50.000 tot 60.000 migranten Ceuta wisten te bereiken, leidde tot felle reacties van EU-landen richting Spanje.

Ceuta hoort als onderdeel van Spanje bij de Schengenzone; het gebied waarbinnen je vrij kan reizen zonder grenscontroles. Maar voor het Spaanse stadje geldt een uitzondering: wie van Ceuta naar het Spaanse vasteland wil, moet langs een extra grenscontrole. Volgens de Europese Commissie maakte vooralsnog geen van de migranten de oversteek naar het vasteland.

Extra grenscontroles

Dat weerhield andere EU-landen er niet van de situatie hard te veroordelen. Italië dreigde woensdagavond al Spanje tijdelijk uit de Schengenzone te weren. Het leidde tot woede bij Spanje, dat de Italiaanse ambassadeur op het matje riep.

Denemarken, Finland en Tsjechië sloten zich aan bij de Italiaanse oproep, hoewel een land uit Schengen zetten juridisch niet kan. De Italiaanse premier Meloni kondigde gisteren aan het einde van de dag aan het vrije verkeer tussen Spanje en Italië op te schorten. In de praktijk bleek het om extra grenscontroles tussen Spanje en Italië te gaan, die alleen gelden voor reizigers die per vliegtuig of boot reizen en niet uit de EU komen.

Kritiek kwam er ook van Polen en Zweden, die Spanje wezen op zijn verantwoordelijkheid de buitengrens te beschermen. De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Berendsen (CDA) noemde de beelden uit Ceuta "heel zorgelijk en volstrekt onacceptabel". "Spanje moet ervoor zorgen dat de grens sluit en illegale migranten teruggestuurd worden." En ook Europese Commissievoorzitter Von der Leyen sprak geen steun uit voor Spanje.

De Franse president Macron en de voorzitter van de Europese Raad António Costa betuigden wel hun solidariteit.

'Geen tijd voor verdeeldheid'

Binnen Europa geldt Spanje als een buitenbeentje omdat de toon van de regering richting migranten relatief mild is. Zo besloot het Zuid-Europese land honderdduizenden migranten die illegaal in Spanje leven te legaliseren. Een beslissing die veel kritiek opleverde van migratiekritische landen, Italië voorop.

De crisis in Ceuta zien diezelfde landen als een bevestiging van hun stelling dat Spanjes minder harde beleid migranten verleidt naar de EU te reizen. Spanje weerspreekt die claim.

Volgens de Spaanse premier Sánchez was waarschijnlijk een uitspraak van het Spaanse Hooggerechtshof de oorzaak van de toestroom van mensen uit Marokko. De rechter bepaalde dat mensen die via zee worden onderschept in hun poging een grens over te steken niet meteen mogen worden teruggestuurd naar Marokko.

Sánchez beet online van zich af na alle kritiek. Hij plaatste een bericht met daarin de aantallen irreguliere binnenkomsten van migranten in de afgelopen vijf jaar: in Italië 478.600 en in Spanje 234.760, volgens de premier. Sánchez' boodschap: Italië blaast hoog van de toren, maar weet zelf de komst van migranten ook niet te beperken. "Het is geen tijd voor verdeeldheid. Het is tijd om samen aan een sterke en verenigde EU te bouwen", schreef hij bij de cijfers.

Solidariteit onder druk

Toch vormt de grens bij Ceuta een probleem voor Spanje. Al vaker wisten grote groepen migranten illegaal Ceuta te bereiken. Het toont de kwetsbaarheid van de Europese buitengrens, waar Spanje regelmatig de controle kwijt is. Een probleem dat Spanje zelf moet oplossen, maakten veel EU-landen gisteren duidelijk.

De nieuwe afspraken in het Europese Migratiepact vallen of staan bij solidariteit. De EU-landen moeten elkaar helpen wanneer de druk op grenslanden te groot wordt. De reacties gisteren roepen de vraag op in hoeverre zij daartoe bereid zijn.

Quarantaine wegens hantavirus in Radboudumc had vermeden kunnen worden

58 minutes 30 seconds ago

Miscommunicatie en tijdsdruk in het Radboudumc hebben ertoe geleid dat twaalf medewerkers van het ziekenhuis in Nijmegen dit jaar wekenlang in quarantaine moesten na de opname van een patiënt die besmet was met het hantavirus.

Een speciaal onderzoeksteam van het ziekenhuis concludeert nu dat die quarantaine vermeden had kunnen worden, meldt Omroep Gelderland.

Strikte isolatie

Op 7 mei nam het ziekenhuis een patiënt op die als passagier op cruiseschip Hondius besmet was geraakt met het hantavirus. De patiënt zou aanvankelijk worden behandeld op de high level isolation unit (HLIU), een afdeling bedoeld voor de behandeling van mensen met de meest ernstige, besmettelijke infectieziekten, zoals ebola.

Maar een dag voor de opname werd besloten om de patiënt op te vangen op een gewone verpleegafdeling, onder strikte isolatie met aanvullende maatregelen.

Dat besluit kwam er door tijdsdruk, beperkte kennis en druk die werd uitgeoefend door (internationale) deskundigen, zeggen de onderzoekers. Ook woog volgens het onderzoeksteam mee dat behandeling op de HLIU "ten onrechte de indruk kon wekken dat opname op een reguliere afdeling onveilig was".

Te weinig coördinatie

Volgens het onderzoeksteam was niet duidelijk bij welke afdeling de verantwoordelijkheid lag toen de patiënt op de verpleegafdeling werd opgenomen: er was te weinig coördinatie tussen de afdelingen die betrokken waren.

Bij laboratoriumonderzoek van het bloed én bij het afvoeren van urinemonsters van de patiënt was onduidelijkheid over de extra veiligheidsmaatregelen die het personeel moest nemen.

Gevolg was dat twaalf medewerkers, zowel van het lab als verpleegkundigen op de afdeling, zich onvoldoende beschermden. Ze liepen daardoor het risico dat ze via het bloed of de urine waren blootgesteld aan het virus en moesten tot zeker 11 juni in quarantaine.

Niet verwijtbaar, wel te vermijden

"Grote tijdsdruk en beperkte kennis van het virus speelden een rol", concludeert arts-microbioloog Jan Kluytmans, die het onderzoeksteam leidde. "Dat twaalf medewerkers in quarantaine moesten is niet verwijtbaar, het was wel te vermijden."

Voor de patiënt had het geen gevolgen; die werd op 20 mei ontslagen uit het ziekenhuis en ging voor de zekerheid in zelfisolatie.

"De uitkomsten van het onderzoek zijn helder: better safe than sorry", reageert de hoogste baas van het Radboudumc, Bertine Lahuis. "Achteraf gezien was het verstandiger geweest om de patiënt eerst op de HLIU op te nemen."

Alle 10 getroffen bergbeklimmers omgekomen bij lawine Pakistan, onder wie beroemde Purja

1 hour 23 minutes ago

Alle tien de bergbeklimmers die donderdag werden getroffen door een lawine op de Pakistaanse berg Broad Peak zijn overleden. Onder de doden is de wereldberoemde Nepalese bergbeklimmer Nirmal Purja (43), die in 2019 in recordtijd de veertien hoogste bergen van de wereld beklom.

De groep klimmers was donderdag bezig aan een technische, zeer moeilijke expeditie op de Broad Peak, een 8047 meter hoge berg in het Pakistaanse Karakoram-gebergte, toen zij werden getroffen door een lawine. Zij bevonden zich toen op 6600 meter hoogte en werden volgens de Alpine Club of Pakistan 1000 meter door de sneeuwmassa meegesleurd.

"Met groot verdriet en een gebroken hart bevestigen we vandaag dat Nirmal Purja tragisch om het leven is gekomen na de lawine op Broad Peak", schrijft zijn bedrijf vandaag in een verklaring. In het bericht op Instagram benadrukt de organisatie om elk verloren leven te rouwen. "Geen woorden kunnen de pijn van dit onvoorstelbare verlies verzachten."

Netflix-documentaire

Purja werd bij het grote publiek bekend door de Netflix-documentaire 14 Peaks: Nothing is impossible. Daarin werd vastgelegd hoe hij in zes maanden en zes dagen de veertien hoogste bergtoppen van de wereld beklom. Dat was destijds een record.

Pas in 2012 begon Purja met het beklimmen van hoge bergen. Zijn passie ontstond toen hij in het basiskamp van de Mount Everest was. "De wereld verliest een van de grootste bergbeklimmers, een leider die miljoenen inspireerde door zijn moed, nederigheid en zijn rotsvaste vertrouwen dat mensen veel meer kunnen dan we vaak denken", aldus zijn bedrijf.

Purja werkte zestien jaar als militair. Hij begon in 2003 op 18-jarige leeftijd bij de Gurkha's, Nepalese militairen die deel uitmaken van het Britse leger. Vervolgens werkte hij nog tien jaar bij de Special Boat Service, een speciale eenheid van de Britse krijgsmacht.

Vijf landen

De groep klimmers op de Broad Peak, de twaalfde berg van de wereld, bestond naast Purja en vijf andere Nepalezen uit klimmers afkomstig uit Pakistan, Oman, de VS en China.

Bekijk hier de trailer van de documentaire:

Zwarte Zaterdag: ruim 1000 kilometer file in Frankrijk, ook druk naar Scandinavië

2 hours 10 minutes ago

Zoals verwacht is het vandaag druk op de Europese wegen van en naar populaire vakantiebestemmingen, vooral in Frankrijk. Op het piekmoment van deze 'zwarte zaterdag', rond 12.00 uur, stond er in Frankrijk ruim 1000 kilometer file.

"Automobilisten moeten vandaag veel geduld hebben", zegt Eric Evengroen van ANWB verkeersinformatie. Onder andere op de bekende Autoroute du Soleil tussen Lyon en Orange staan lange files. Op het drukste moment was de vertraging daar 3,5 uur. Op de A9, die Orange verbindt met de Spaanse grens, was de vertraging 2 uur.

Ook bij de Gotthardtunnel in Zwitserland, op snelwegen in Duitsland richting Oostenrijk en op wegen in Oostenrijk richting Italië moeten vakantiegangers rekening houden met files.

Volgens de ANWB is de drukte vergelijkbaar met eerdere zwarte zaterdagen. "Wat wel opvalt is dat er nu ook lange files staan op wegen richting Scandinavische landen", zegt Evengroen. Inmiddels nemen de meeste vertragingen in Europa langzaam af.

Vertrekkende en terugkerende vakantiegangers

Zwarte zaterdag valt meestal in het laatste weekend van juli of het eerste weekend van augustus. "Een groot deel van Frankrijk krijgt dan vrij en veel mensen gaan eropuit. Ook is het druk op de weg met mensen die terugkomen van vakantie."

De ANWB adviseert reizigers daarom om niet 's nachts of 's ochtends vroeg te vertrekken. "Mensen die om 04.00 uur vanuit Nederland naar het zuiden rijden, staan urenlang in de file. Het is beter om 's middags te vertrekken, zodat je achter de files aan rijdt en de drukte al voorbij is", zegt Evengroen.

Nog beter is om op een andere dag te vertrekken. "Zaterdag is altijd de drukste dag met files, terwijl je morgen of maandag misschien gewoon kunt doorrijden."

Onderzoek: netwerk achter extreemrechtse Save Europe Act wil Europa destabiliseren

2 hours 16 minutes ago

Op het Jaarbeursplein in Utrecht was vandaag de eerste van een reeks extreemrechtse demonstraties van de Save Europe Act (SEA). Volgens onderzoeksplatform Justice for Prosperity (JfP) komen binnen SEA drie invloedssferen samen die erop gericht zijn "Europa van binnenuit te destabiliseren".

SEA, waarvan de Nederlandse radicaal-rechtse influencer Eva Vlaardingerbroek een van de kopstukken is, presenteert zich als een Europees burgerinitiatief om 'remigratie' op de wetgevingsagenda te krijgen. Remigratie betekent oorspronkelijk de vrijwillige terugkeer van migranten naar hun land van herkomst, maar wordt binnen extreemrechts gebruikt als verhullende term voor de gedwongen deportatie van groepen mensen.

De initiatiefnemers van SEA willen een volledige stop op niet-westerse immigratie en grootschalige uitzettingen. Het bepleite Europese 'remigratieprogramma' komt volgens JfP, dat onderzoek doet naar ondermijning van de democratie, neer op massale deportatie van mensen met een niet-westerse afkomst.

Donatiestromen

JfP onderzocht de donatiestromen en de digitale infrastructuur achter SEA. Uit een vandaag verschenen rapport blijkt dat een deel van die infrastructuur te herleiden is tot Innonde en AlternCloud, twee bedrijven van de invloedrijke rechtse Amerikaanse ondernemer Brian Brown. Hij bezocht eerder een SEA-bijeenkomst in Brussel en liet zich op X herhaaldelijk positief uit over het initiatief.

Brown geldt als fervent Trump-aanhanger en prominent anti-abortus- en anti-lhbti-activist, schrijft de Volkskrant. Hij is voorzitter van het World Congress of Families (WCF), een internationaal ultraconservatief netwerk dat zich verzet tegen lhbti-rechten en abortus. Brown bezocht meerdere keren Moskou. Zijn organisatie werd daar in 2014 naartoe gehaald door de Russische oligarch Konstantin Malofeev, die sinds 2014 op internationale sanctielijsten staat. Brown onderhoudt banden met het Kremlin, constateert JfP.

Rond SEA komen volgens JfP daardoor drie stromingen samen: de Europese extreemrechtse identitaire beweging, de Amerikaanse christelijk-rechtse beweging en de invloedssfeer rond Russisch-orthodoxe oligarchen en Poetins regime. Deze stromingen kenmerken zich door een gezamenlijke afkeer van de liberale democratie en haar instituties, en zijn er volgens JfP op gericht om Europa van binnenuit te destabiliseren.

Bijeenkomst Utrecht

Bij de aftrap van de zogenoemde European Shield Tour in Utrecht werd vanochtend een spandoek van 20 bij 20 meter uitgerold met de tekst 'Remigration Saves Europe'. Tot de sprekers behoorden FvD-Kamerlid Milan Schenk en de veroordeelde Belgische extreemrechtse oud-politicus Dries Van Langenhove. Ook de extreemrechtse groep Defend Netherlands was aanwezig.

Vlaardingerbroek en de Oostenrijkse rechtsextremist Martin Sellner lanceerden de SEA-campagne eind mei tijdens een 'remigratiebijeenkomst' in Porto. Daar sprak toen ook FvD-leider Lidewij de Vos, die toen ook de term 'remigratie' gebruikte.

Orbán en Musk

SEA krijgt steun van rechts-conservatieven binnen en buiten Europa, onder wie de voormalig Hongaars premier Viktor Orbán. Ook Elon Musk deelde gisteren een video van SEA met zijn 241 miljoen volgers op X.

SEA beweert ruim 643.000 steunbetuigingen te hebben opgehaald, hoewel die geen formele geldigheid hebben. Voor een Europees burgerinitiatief mogen pas steunbetuigingen worden verzameld nadat het initiatief door de Europese Commissie is geregistreerd. SEA begon daar al vóór de registratie mee.

Burgerinitiatief afgewezen

Volgens de regels moeten binnen een jaar minstens een miljoen geldige handtekeningen uit zeven EU-landen worden verzameld. De handtekeningen die SEA verzamelde, bevatten in feite alleen namen en e-mailadressen en voldoen daarmee niet aan de regels. Zo ontbreken onder meer geboortedata en konden ook mensen van buiten de Europese Unie tekenen.

Vorige week wees de Europese Commissie de registratie formeel af. Het voorstel om geen niet-westerse immigranten meer toe te laten totdat de "culturele continuïteit in EU-lidstaten zou zijn hersteld", is volgens de Commissie discriminerend op grond van ras en etnische afkomst. Toch zetten de initiatiefnemers met de European Shield Tour de campagne door.

De organisatie probeerde meermaals geld in te zamelen bij mensen die hun gegevens hadden achtergelaten. Zij kregen sinds de lancering minstens vijftien e-mails waarin om donaties werd gevraagd, schrijft De Volkskrant.

Nieuwsuur maakte eind mei dit item over de 'remigratie'-bijeenkomst in Porto:

67 doden in Ceuta, Spanje plaatst drijvende afscheiding op zee bij grens

2 hours 26 minutes ago

Bij de bestorming van de grensovergang met Ceuta zijn in de afgelopen dagen minstens 67 migranten om het leven gekomen. Dat melden Spaanse autoriteiten. Ook plaatste Spanje een drijvende afscheiding op zee.

Aan de Spaanse kant van de grens zijn 67 lichamen geborgen. Een aantal migranten is verdronken, een ander deel is door verdrukking bij de golfbreker bij de grens omgekomen.

Spaanse autoriteiten benadrukken dat bij het verlaten van Ceuta naar het Spaanse vasteland een extra controle plaatsvindt. Binnen de Schengenzone, het gebied waarbinnen je vrij kan reizen zonder grenscontroles, geldt vervolgens een vrije doorgang voor goederen en personen.

Toch hebben 22 Europese ministers van Binnenlandse Zaken om een spoedvergadering gevraagd. De Spaanse premier Sánchez had de EU-leiders daar ook al toe opgeroepen.

Tegelijkertijd bekritiseerde Sánchez de regeringen die hadden opgeroepen om Spanje uit te sluiten uit het Schengengebied.

Schengen

Zo liet Italië weten dat het de Schengenregeling voor vrij reizen van en naar Spanje voor een maand opschort. Ook wil Italië extra controles invoeren bij havens en vliegvelden. Het Italiaanse ministerie van Binnenlandse Zaken spreekt over een "sluiting" van de grenzen, maar volgens deskundigen gaat het slechts om een hervatting van de grenscontroles.

Frankrijk vervijfvoudigt het aantal agenten dat de grens met Spanje bewaakt. Ook staat het land klaar om Spanje te helpen indien nodig, meldt een woordvoerder van president Macron. De Franse hulp zou bestaan uit manschappen van het Europese grensbewakingsagentschap Frontex.

'Egoïstisch, polariserend en onwettig'

In een brief aan EU-voorzitter Von der Leyen spreekt Sánchez over een "egoïstisch, polariserend en onwettige" reactie van een aantal EU-landen. Volgens de Spaanse tv-zender RTVE wijst hij Van der Leyen er ook op dat Ceuta buiten het Schengengebied valt en dat je van daaruit dus niet eenvoudig verder Europa in kan gaan.

Hij zou "serieuze zorgen" hebben over sommige Europese regeringen en benadrukte dat de Spaanse overheid de controle over de grens weer in handen heeft. Daarbij zou elke "ongeautoriseerde doorreis naar continentaal Europa" binnen 48 uur zijn voorkomen, schrijft hij.

Drijvende afscheiding

Om migranten tegen te houden die vanuit Marokko via de zee al zwemmend de Spaanse exclave bereikten, heeft Spanje de drijvende afscheiding in de zee aangelegd.

Bekijk hier beelden van het plaatsen van de afscheiding:

Een handvol uitgeputte migranten die vlak voor het plaatsen van de afscheiding naar het strand van Tarajal in Ceuta zwommen, werden opgevangen door soldaten die hen terug de grens over begeleidden. Het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken meldt dat de meerderheid van degenen die Spaans grondgebied in Noord-Afrika zijn binnengekomen, al naar Marokko is teruggekeerd.

Volgens Spanje waren tussen de 50.000 en 60.000 migranten illegaal de grens overgekomen. Het overgrote deel van hen is inmiddels terug in Marokko meldt Spanje.

Politie pakt trucker op na ongeluk op A12 bij Duitse grens

3 hours 13 minutes ago

De politie heeft een 59-jarige vrachtwagenchauffeur opgepakt, die gisteren betrokken was bij een ernstig ongeluk op de A12 bij Babberich, vlak voor de Duitse grens. Bij dat ongeluk raakten drie mensen gewond.

De 59-jarige man, afkomstig uit het Duitse Sauerland, zit vast op verdenking van het veroorzaken van een verkeersongeval met letsel tot gevolg, meldt Omroep Gelderland.

Vier voertuigen botsten gisteren rond 10.30 uur op elkaar, een personenauto, twee vrachtwagens en een bestelauto. De drie inzittenden van de personenauto raakten gewond. Over de ernst van hun verwondingen heeft de politie niets bekendgemaakt. De weg was urenlang afgesloten.

Door grenscontroles aan de Duitse kant van de grens staan er geregeld files op de snelweg bij Babberich. Volgens de ANWB was dat ook gisterochtend om 10.30 uur het geval.

Of de grenscontroles een rol hebben gespeeld bij het ongeluk, wil de politie niet zeggen.

Eerdere ongelukken

Eerder waren er ook al ernstige ongelukken vlak voor de Duitse grens, op de A12 maar ook op de snelweg A1 bij De Lutte. Daarbij zijn sinds het begin van de Duitse grenscontroles in 2024 vier automobilisten om het leven gekomen en meer dan tien mensen soms zwaargewond geraakt.

Paul Visser, eigenaar van een van de laatste bedrijven langs de A12 vlak voor de Duitse grens zegt dat het "regelmatig misgaat omdat iemand achterop de file rijdt".

Visser wijst erop dat de Duitse grenscontroles files veroorzaken doordat alle voertuigen van de hoofdweg af moeten, de vluchtstrook op. "Zelfs als de douane niet eens controleert. Je veroorzaakt daar zoveel onrust mee", zegt hij. "Ondanks de matrixborden, borden en waarschuwingen die er staan. Ik ben behoorlijk geïrriteerd."

Allerlaatste moment

Een medewerkster van het laatste tankstation voor de grens op de A12 denkt dat het probleem nog wordt vergroot omdat veel weggebruikers op het allerlaatste moment afslaan naar de snelweg A18, richting Varsseveld.

"Veel zware vrachtwagens komen langs dat kruispunt en dan schiet er zo nu en dan een personenauto voorlangs die nog eventjes de afslag wil pakken", zegt zij. "Dat is levensgevaarlijk."

Eerder stuurden onder anderen de burgemeesters van grensgemeenten Zevenaar en Montferland gezamenlijk een brandbrief naar de Duitse overheid, waarin zij opriepen om de grenscontroles aan te passen.

Complete chaos

In april hekelde ook burgemeester Hubert Bruls van Nijmegen de "complete chaos" die de grenscontroles zouden veroorzaken. Hij wees er toen ook op dat het doel van de Duitse controles, het voorkomen van illegale immigratie, maar nauwelijks wordt bereikt.

"Ja geweldig, ze hebben ruim 150 mensensmokkelaars aangehouden. Let wel: langs de hele grens", aldus Bruls in april. "De vraag is of ze niet ook gepakt zouden zijn zonder deze controles."

Maar de Duitsers geven geen krimp. Ze zijn van plan om de controles ook na de zomer voort te zetten, zei minister Alexander Dobrindt (CSU) gisteren.

De minister verwees naar de tienduizenden Marokkanen die donderdag naar de Spaanse exclave Ceuta trokken. "De situatie in Ceuta illustreert het wispelturige karakter van illegale migratie", aldus Dobrindt op de Duitse televisie.

Wachten

Jan Pieter de Wilde van Kuster Energy, ook een bedrijf langs de A12 bij Babberich, vreesde al dat de tijdelijk bedoelde controles niet zouden stoppen. "We maken ons zorgen", zegt hij. "Dit blijft zo doorgaan. Het is zo wachten op het volgende dodelijke ongeluk."

Drukte bij Amsterdamse grachten voor Canal Parade, feest in volle gang

3 hours 49 minutes ago

In het centrum van Amsterdam is het hoogtepunt van de Pride in volle gang: de jaarlijkse botenparade. Tachtig boten varen vandaag in een lange stoet door de Amsterdamse grachten. Er werd grote drukte verwacht, omdat Amsterdam dit jaar ook gaststad van WorldPride is.

Op veel plekken in de stad zijn straatfeesten, optredens en evenementen; van de Reguliersdwarsstraat tot de Stopera en van de Zeedijk tot de Dam. Langs de grachten stroomden de kades vanochtend al snel vol met bezoekers.

De eerste boten vertrokken even na 12.00 uur:

De boten zijn vertrokken vanaf het Oosterdok, waar ook premier Jetten op een boot stapte. Hij noemt de botenparade een feest. "Als je hier over de grachten vaart en er zijn zo veel mensen aanwezig, dat is geweldig, echt een dagje van vrijheid en plezier", zegt de premier tegen persbureau ANP.

"Tegelijkertijd is het ook heel erg nodig om dat protest te blijven doen." Hij verwijst naar de aanslag in Berlijn vorige week. "Maar ook in Nederland, wereldwijd, staat de lhbti-acceptatie zwaar onder druk. En dat is ook belangrijk om dat vandaag te laten zien", aldus Jetten.

De premier stapte op bij het Scheepvaartmuseum en vaart een stukje mee:

Jetten is de eerste premier die meevaart op een Pride-boot. Hij heeft een deel van de route meegevaren. Jetten heeft al jaren te maken met homohaat.

Hij krijgt iedere dag bedreigingen binnen vanwege zijn geaardheid, zei hij op zijn eerste wekelijkse persconferentie als premier in februari. Vandaag moedigt hij jonge lhbti'ers aan om openlijk voor hun geaardheid uit te komen. "Het is spannend, maar het wordt eigenlijk alleen maar beter zodra je die stap hebt durven zetten. En dat geldt eigenlijk ook nog steeds anno 2026 in Nederland", zegt Jetten.

Ook kondigde hij aan dat het kabinet werk gaat maken van het Regenboog Stembusakkoord, waarin afspraken staan over de emancipatie van de regenbooggemeenschap. "De komende tijd zullen er nieuwe wetten aankomen om de positie van lhbti'ers te versterken. We trekken ook 35 miljoen uit, specifiek voor veiligheid en samenwerking met politie en grote steden, voor een gerichte aanpak op allerlei veiligheidsincidenten."

Daarbij onderstreept Jetten het belang van "gerichte voorlichting, zeker in groepen waar de acceptatie de afgelopen jaren hard afneemt".

Pride zowel feest als protest

Met de komst van WorldPride beleeft Amsterdam het grootste lhbti-evenement in de geschiedenis van de stad. Het evenement is meer dan een feest; ook vandaag wordt extra aandacht gevraagd voor de wereldwijde strijd voor gelijke rechten van lhbti'ers.

Volgens burgemeester Halsema gaat dat heel goed samen. "Ik denk dat een protest effectiever is als het feestelijk is en als mensen met vrolijkheid hun argumenten kracht bijzetten. Een feest krijgt er een ziel door", zegt ze tegen persbureau ANP.

Halsema vaart de hele route mee. Ze heeft vertrouwen in de extra maatregelen die de stad heeft genomen, een week na de aanslag in Berlijn. "We hebben ons echt heel grondig voorbereid. En we hopen natuurlijk dat het een geweldige dag wordt!", aldus de burgemeester.

WorldPride in Amsterdam

WorldPride wordt doorgaans om de twee jaar in een andere wereldstad gehouden en vond sinds 2017 steeds in oneven jaren plaats. De laatste editie was vorig jaar in Washington D.C. Toch lukte het Amsterdam na een bid de viering voor 2026 toegewezen te krijgen.

Dat had onder meer te maken met verschillende jubilea die de lhbti-gemeenschap dit jaar viert: zo bestaat mensenrechtenorganisatie COC 80 jaar, viert Amsterdam 30 jaar Pride en is het 25 jaar geleden dat het burgerlijk huwelijk voor stellen van hetzelfde geslacht werd opengesteld.

Vrijwilligers redden vissen uit droogvallend kanaal in de Peel

4 hours 34 minutes ago

Sportvissers zijn samen met andere vrijwilligers bezig om vissen te redden uit het droogvallend Peelkanaal bij Westerbeek.

Ze vangen de vissen met schepnetten en brengen die over naar een ander kanaal in de buurt waar nog genoeg water in staat. "Geen vis in de modder, maar een vis in het water", zegt Ramon Pasmans van de Sportvisunie bij Omroep Brabant.

Het Peelkanaal, vroeger ook wel het Defensiekanaal genoemd, ligt op de grens van Brabant en Limburg. Het was ooit een imposante waterloop die vlak vóór de Tweede Wereldoorlog werd aangelegd om een invasie met tanks te voorkomen.

Aanhoudende droogte

Maar nu is het Peelkanaal niet meer dan een beek, waarin als gevolg van de aanhoudende droogte nu steeds minder water staat.

Een bezorgde sportvisser trok deze week aan de bel bij het waterschap omdat de dieren in het kanaal het risico lopen het niet te overleven.

Pasmans, geholpen door vrijwilligers in de buurt, is gisteren begonnen met een reddingsactie. Tot aan de knieën ploegen ze in de modder. Ze proberen met schepnetten zoveel mogelijk vissen en andere dieren te vangen.

Grote karper

Ze vangen van alles en nog wat: kleine vissen, maar ook een grote karper belandde al in een van de netten. De vissen gaan van het schepnet naar een grote bak met water, waar extra zuurstof aan wordt toegevoegd. De bak met water en waterdieren wordt overgebracht naar het Kanaal van Deurne, een aantal kilometers zuidelijker.

Volgens Jorg Nelissen van de Sportvisunie is de reddingsactie bij Westerbeek broodnodig. "Het water is ook afgelopen dagen nog flink gedaald. Dit Peelkanaal gaat echt droogvallen", stelt hij.

Veranderend klimaat

Helaas gebeurt het vaker dat de sportvissers in actie moeten komen om vissen te redden, aldus Nelissen. Door het veranderend klimaat komen droge periodes vaker voor.

Vangen en verplaatsen is dan belangrijk, zegt hij. "We moeten ook in de toekomst de biodiversiteit in het water kunnen behouden."

Eerder deze week werd bekend dat elders in Noord-Brabant ook maatregelen worden genomen om vissen te redden. Het waterschap gaat bij Schijndel grondwater oppompen om te voorkomen dat de grote modderkruiper, een beschermde vissoort, het niet overleeft.

Tijdelijke droogval

De grote modderkruiper staat juist bekend als een vis die tijdelijke droogval van wateren goed kan overleven. Het diertje graaft zich dan in en haalt zuurstof uit ingeslikte lucht die in de darmen wordt opgeslagen. Maar nu is het zo droog in een beek bij Schijndel dat zelfs de grote modderkruiper het zwaar heeft.

Venezolaans regime voert gesprekken met oppositie, voor het eerst sinds ontvoering Maduro

4 hours 45 minutes ago

In de Venezolaanse hoofdstad Caracas worden de komende dagen voor het eerst sinds de ontvoering van oud-leider Maduro gesprekken gevoerd tussen het regime en de oppositie. De onderhandelingen zijn geïnitieerd door de Verenigde Staten, als deel van een driestappenplan dat de Amerikaanse buitenlandminister Rubio in januari presenteerde.

Enkele dagen na de Amerikaanse inval introduceerde Rubio zijn plan voor het Latijn-Amerikaanse land: stabilisatie, economisch herstel en een democratische transitie. Veel kwam daar nog niet van terecht.

Het regime houdt de touwtjes nog strak in handen, verkiezingen bleven uit en de beloofde machtswissel kwam er niet. Boven op de politieke chaos werd het land ook nog eens getroffen door verwoestende aardbevingen, met een opeenstapeling van crises tot gevolg.

Machado afwezig

Niet alle hoofdrolspelers zitten aan de onderhandelingstafel. Zo kreeg oppositieleider en Nobelprijswinnaar María Corina Machado geen uitnodiging voor de gesprekken, zeggen bronnen tegen persbureau Reuters. In een bericht op X reageert ze op de onderhandelingen.

"Wij zullen geen obstakel vormen voor enig initiatief dat echte vooruitgang oplevert", schrijft Machado in een gezamenlijke verklaring met Edmundo González. Hij wordt volgens de oppositie en een groot deel van de internationale gemeenschap gezien als winnaar van de presidentsverkiezingen van 2024.

In de verklaring schrijven Machado en González geen deel uit te hebben gemaakt van "het ontwerp, de ontwikkeling of de uitvoering" van de gesprekken. Ook zeggen zij snel terug te keren naar Venezuela, iets wat Machado al maanden herhaalt. Volgens de laatste berichten verblijft ze in ballingschap in de VS, González in Spanje.

Twee parlementsvoorzitters

De onderhandelingen dit weekend vinden plaats onder leiding van de Verenigde Staten. Wie er aan Amerikaanse zijde aan tafel zit is onduidelijk. De onofficiële adviseur die namens de VS bemiddelde in Venezuela, zakenman Mauricio Claver-Carone, stapte gisteren onverwachts op. Wie zijn vervanger wordt is niet bekendgemaakt.

Ondertussen zetten het regime en de oppositie zich schrap voor zware onderhandelingen. De afvaardiging van het regime wordt geleid door parlementsvoorzitter Jorge Rodríguez, broer van interim-leider Delcy Rodríguez. Naar verwachting wil hij met de onderhandelingen bereiken dat de resterende Amerikaanse sancties van tafel gaan.

De oppositiedelegatie wordt geleid door Dinorah Figuera, die in juni na acht jaar ballingschap terugkeerde. Zij werd in 2015 verkozen als parlementslid tot het laatste democratische parlement. De oppositie behaalde toen voor het eerst in jaren een meerderheid, maar werd snel buitenspel gezet door Maduro.

De ene na de andere wet of beslissing van dat parlement werd toen door middel van juridische trucs geblokkeerd. Enkele jaren daarna installeerde Maduro een eigen, parallelle parlement, dat momenteel onder leiding staat van Jorge Rodríguez.

Rodríguez en Figuera hadden al een korte ontmoeting in juni, dagen voor de vernietigende aardbevingen:

Figuera staat aan het hoofd van het voormalige, nu vooral symbolische, parlement. Ze keerde terug op uitnodiging van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, zei ze tegen journalisten bij aankomst in Caracas.

In de gesprekken zal zij pleiten voor de vernieuwing van de nationale kiesraad en het hooggerechtshof, die onder controle staan van het regime. De oppositie hoopt daarmee vrije en eerlijke verkiezingen in het land te waarborgen, iets wat Venezuela al jaren niet kent.

Ook zal de vrijlating van politieke gevangenen op tafel liggen. Ondanks een omstreden amnestiewet die eerder dit jaar werd aangenomen, zitten nog altijd 379 mensen onterecht gevangen volgens cijfers van mensenrechtenorganisatie Foro Penal.

Rechtszaak Maduro

De zaak van Maduro lijkt geen rol te spelen in de onderhandelingen. Zeven maanden na zijn ontvoering, zitten Nicolás Maduro en zijn vrouw, Cilia Flores, nog altijd vast in afwachting van hun proces. Vorige maand werd bekend dat de rechtszaak volgend jaar juni van start zal gaan.

Het stel wordt onder meer beschuldigd van samenzwering tot narcoterrorisme, het importeren van cocaïne en het bezit van machinegeweren en explosieven. Ze hebben alle aanklachten ontkend.

Labour wint overtuigend strijd om burgemeester Manchester

4 hours 53 minutes ago

De Britse regeringspartij Labour heeft de tussentijdse verkiezing voor het burgemeesterschap van Manchester overtuigend gewonnen. Bev Craig volgt Andy Burnham op, die premier is geworden. De klinkende overwinning is een opsteker voor Labour, dat in mei nog zwaar verloor bij lokale en regionale verkiezingen.

Labours kandidaat Craig kreeg ruim 309.000 stemmen, Sian Astley van Reform UK bleef steken op 157.000 stemmen, melden Britse media. Andere kandidaten volgden op nog grotere afstand.

Na haar studie politiek en moderne geschiedenis in Manchester werd Craig actief bij de lokale overheid. Zo werd ze in 2011 voor het eerst gekozen als raadslid voor de wijk Burnage in de gemeenteraad van Manchester. Tijdens de covid-19-pandemie was ze verantwoordelijk voor de sociale zorg en gezondheid van volwassenen, later werd ze fractievoorzitter van Labour in de gemeenteraad.

Die rol nam ze over van Richard Leese die na 25 jaar aftrad, waarmee ze de eerste openlijk homoseksuele leider van de raad werd. En nu dus de eerste openlijke homoseksuele gekozen burgemeester van de stad.

Bloeiend Manchester

Burnham liet Manchester bloeiend achter bij zijn vertrek naar Westminster. Tijdens zijn burgemeesterschap de afgelopen tien jaar ontplooide Manchester zich tot een van de snelst groeiende economieën van het land. "Manchesterism" werd het genoemd: de stad kreeg meer bevoegdheden, ruimte om investeringen aan te trekken, eigen belastingtarieven voor bedrijven te stellen, en zelf beleid te maken op het gebied van woningbouw en scholing.

Dat alles wierp vruchten af: kapitaal stroomde binnen en de horizon vulde zich met hijskranen. De skyline van Manchester is in tien jaar bijna onherkenbaar veranderd. Craig heeft als opvolger van Burnham grote schoenen te vullen. De populaire politicus werd maar liefst drie keer herkozen voor een nieuwe termijn.

Aan Craig de taak om dit beleid waar ze nauw bij betrokken was voort te zetten. Zij werkte als locoburgemeester nauw met Burnham samen. Ook was de 41-jarige plaatsvervangend verantwoordelijk voor economie, bedrijfsleven en inclusieve groei bij de autoriteit van Groot-Manchester.

Justitie VS erkent: aannemer zat fout bij renovatie Reflecting Pool, geen vandalisme

5 hours 38 minutes ago

Bij de renovatie van de Reflecting Pool in Washington zijn fouten gemaakt bij renovatiewerkzaamheden, van vandalisme is geen sprake. Dat zegt het Amerikaanse ministerie van Justitie, waarmee het eerdere beschuldigingen van onder andere president Trump tegenspreekt.

Een man die werd beschuldigd van vandalisme, de oud-Olympische kanovaarder David Hearn, zal niet worden vervolgd, zo zegt de procureur van Washington, Pirro. Zij had eerder nog gezegd dat er "overweldigend bewijs" was dat Hearn een misdrijf had gepleegd en tien jaar celstraf riskeert. Nu komt ze daarvan terug.

Het opknappen van de Reflecting Pool, bij het Lincoln Memorial in de Amerikaanse hoofdstad, was een prestigeproject van Trump. Hij wilde ter gelegenheid van de 250ste verjaardag van de onafhankelijkheid, de bodem van de vijver laten schilderen in de kleur American flag blue.

Dat werd geen succes, de verf liet al snel los en in het water kwamen algen die het bassin niet helblauw, maar groen kleurden.

Bekijk hier de beelden van de loslatende verf eerder dit jaar:

Trump beweerde dat er sprake was van sabotage, waarvoor verschillende mensen werden opgepakt, onder wie Hearn. Hij werd beschuldigd van het vernielen van federaal eigendom, omdat hij een deel van de bodem van de rechthoekige vijver zou hebben losgetrokken.

Hearn zelf zei dat hij tijdens een fietstochtje alleen een stuk van de bodem had vastgepakt, had losgelaten waarna het naar de oppervlakte was gekomen.

Justitie zegt dat het nu documenten van het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft gekregen waaruit blijkt dat de renovatie "overhaast en slecht" is uitgevoerd. Bij het aanbrengen van de blauwe coating zijn verschillende fouten gemaakt door de belangrijkste aannemer van het project.

Excuses

Na de verdenkingen tegen Hearn en andere verdachten verstrekte het ministerie van Binnenlandse Zaken maar mondjesmaat informatie, zegt Justitie in Washington. Als dat eerder was gebeurd, was het nooit tot een aanklacht gekomen.

De advocaten van Hearn zeggen dat het intrekken van de zaak het "misbruik van overheidsmacht" niet ongedaan maakt. Ze willen excuses voor hun cliënt.

Leraren, agenten en ambtenaren in Hamburg voortaan gecheckt op extremisme

5 hours 48 minutes ago

Wie in Hamburg reageert op een vacature als docent, agent of IT'er bij de gemeente, wordt voortaan door de veiligheidsdienst doorgelicht. Vanaf vandaag geldt deze maatregel, als eerste deelstaat in Duitsland, om mensen met extremistische ideeën buiten de publieke dienst te houden.

"Wie de vrije democratie afwijst, kan niet voor een land werken dat op dat idee is gebaseerd", laat deelstaatminister Andy Grote (SPD) via een woordvoerder weten. Iedere extremist die bij de overheid werkt "schaadt het vertrouwen en de integriteit van die overheid", aldus Grote.

De maatregel treft mensen die volgens de veiligheidsdienst BfV als 'extremistisch' zijn bestempeld. Daarbij gaat het om aanhangers van neonazistische partijen, extreemlinkse groepen, de Koerdische PKK of verboden islamitische organisaties. Ook de AfD, op dit moment de grootste partij in de peilingen, geldt deels als extreemrechts.

De inlichtingendienst bestempelde de AfD in 2025 als 'extreemrechts', maar heeft die classificatie in de ijskast gezet omdat de partij het juridisch aanvecht. De partij wordt in vijf deelstaten, vooral in het oosten, wel als 'bevestigd' rechts-extremistisch gezien. Ook in de deelstaat Nedersaksen, dat grenst aan Hamburg, heeft de AfD dit stempel.

Spionage

Als een AfD'er uit een van de deelstaten solliciteert op een functie in Hamburg, wordt hij doorgelicht op mogelijk extremisme. De Hamburgse AfD spreekt van een "klimaat van wantrouwen" en "ideologische spionage".

Het Hamburgse deelstaatministerie van Binnenlandse Zaken laat weten dat een partijlidmaatschap niet direct tot uitsluiting leidt. De BfV moet aantonen dat een sollicitant er zelf ongrondwettelijke ideeën op nahoudt. "Als er dergelijke twijfels zijn, volgt er eerst een gesprek."

Andere deelstaten volgen het initiatief van Hamburg met interesse. Mocht de gehele AfD uiteindelijk als extremistisch worden bestempeld, kan dat in heel Duitsland gevolgen hebben voor partijleden die werken als ambtenaar, agent of militair. Daarover wordt zowel in de deelstaten als in politiek Berlijn over nagedacht.

Kritiek van links

De maatregel wordt vooral door linkse groeperingen en de vakbonden bekritiseerd. Ook de jongerenafdelingen van de Hamburgse coalitiepartijen SPD en Groenen zijn tegen. Zij vrezen dat deze maatregel ook klimaat- en linkse activisten kan treffen.

Vakbond DGB waarschuwt dat geëngageerde mensen überhaupt niet meer op publieke functies zullen solliciteren, terwijl er volop arbeidstekorten bestaan. Ook wordt er gevreesd dat leraren terughoudend worden in het onderwijzen van 'linkse' thema's als klimaatgerechtigheid en lhbti-rechten.

De critici zien in de achtergrondcheck een terugkeer van het beruchte Radicalendecreet, een soortgelijke controle die bestond in de jaren 70 en 80. In die jaren werden miljoenen mensen gescreend, met name op links-extremisme. In de praktijk werden vooral leraren getroffen met een beroepsverbod.

Het systeem werd fel bekritiseerd in de media, aan universiteiten en door de toenmalige linkse Franse regering. Ook het Europees Hof voor de Rechten van de Mens sprak van een schending van meerdere mensenrechten. De beroepscheck werd uiteindelijk ingetrokken. Willy Brandt, als bondskanselier medeverantwoordelijk voor het Radicalendecreet, sprak later van een "fout".

Onvergelijkbaar

Destijds zorgde de extreemlinkse terreurgroep RAF voor dood en verderf in Duitsland en was het opgedeelde land een middelpunt van de Koude Oorlog. Nu wordt vooral extreemrechts als het grootste gevaar gezien door de Duitse regering en de BfV.

Deelstaatminister Grote vindt de toenmalige beroepsverboden onvergelijkbaar met de nieuwe maatregel. De huidige check voldoet aan de rechtstatelijke eisen en baseert zich alleen op publiekelijk bekende informatie, stelt hij. Ook vindt er nu, anders dan in de jaren 70, altijd een gesprek plaats. Iemand die wordt geweigerd, kan zich daartegen verzetten.

De SPD'er zegt dat er een ondermijnend gevaar uitgaat van extremisme in publieke functies. In Hamburg werden volgens Grote vorig jaar 50 mensen met extremistische gedachten in publieke dienst ontdekt, met name in het onderwijs.

Wekdienst 1/8: Canal Parade in Amsterdam • Zwarte zaterdag op Europese wegen

8 hours 33 minutes ago

Goedemorgen! De wereldberoemde Canal Parade trekt vandaag naar verwachting 500.000 bezoekers naar Amsterdam, en in het Zwitserse Lausanne gaat de Tour de France voor vrouwen van start.

Eerst het weer: er is veel ruimte voor de zon. Op een lokaal buitje na blijft het zo goed als droog. Het wordt 22 tot 26 graden bij een matige wind.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten: Wat heb je gemist?

Het plan van FIFA-baas Infantino om een belang in een nieuw WK-bedrijf te verkopen gaat niet door. Infantino bevestigt dat in een verklaring die de FIFA deelt op X. De beslissing volgt op een een wereldwijde golf van protesten.

In een verklaring zegt Infantino : "Na zorgvuldig naar alle standpunten te hebben geluisterd, is duidelijk geworden dat het project voor verdeeldheid heeft gezorgd."

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Tijdens de enorme bosbranden in de buurt van de Franse stad Bordeaux ontstond een bijzonder en uniek natuurfenomeen: een pyrocumulonimbus. Oftewel een vuurwolk die z'n eigen weer kan creëren. Maar wat is dat precies?

Fijne zaterdag!

Oekraïne zoekt naar oplossingen voor de steeds grotere dreiging van ballistische raketten

8 hours 52 minutes ago

Wanneer president Zelensky op bezoek is in Washington, staat er altijd een prioriteit op zijn lijstje: meer onderscheppingsraketten voor de Oekraïense luchtafweer. Want tegen de dreiging van ballistische raketten, is Kyiv niet opgewassen.

Dat is terug te zien in het aantal slachtoffers. De afgelopen maanden sneuvelt elke keer een nieuw record aan burgerslachtoffers. Dat komt voor een belangrijk deel door het grote aantal ballistische raketten dat Rusland afvuurt op steden.

Ook afgelopen nacht weer. Bij de tweede grootschalige aanval van deze week kwamen zeker negen mensen om het leven in Kyiv en raakten tientallen gewond.

Oekraïense experts waarschuwen dat Oekraïne in de nabije toekomst geen structureel antwoord heeft op deze dreiging. Zeker omdat Rusland de productie heeft opgeschaald, de raketten gemoderniseerd zijn, en aanvalstactieken fijn geslepen.

Grote boog

Ballistische raketten verschillen van kamikazedrones en kruisraketten omdat ze een grote boog maken de atmosfeer in, en vervolgens met grote snelheid naar beneden komen. Vaak slaan ze in voor of slechts minuten nadat het luchtalarm is afgegaan.

Rusland gebruikt ze om militaire doelen, kritieke infrastructuur en fabrieken te beschieten, maar regelmatig treffen ze ook burgers.

Verwoeste energiecentrales en doormidden gezaagde flatgebouwen verspreid door een stad als Kyiv laten zien hoe moeilijk het is voor Oekraïne om deze dreiging het hoofd te bieden:

"De situatie nu is nog erger dan aan het begin van de invasie in 2022", zegt militair analist Oleksandr Kovalenko. Toen beschikte Oekraïne niet over geavanceerde westerse luchtafweersystemen zoals de Patriot, en werd het land ook bestookt met ballistische raketten.

Maar na een aantal maanden raakten de Russische voorraden op. Destijds produceerde Rusland bijvoorbeeld slechts één Iskander per week. Dat is een ballistische raket die 500 kilometer ver komt en ook kernkoppen kan dragen.

Inmiddels produceert Moskou er volgens Kovalenko ruim duizend per jaar. Voor het neerhalen van een Iskander heeft Oekraïne minstens twee interceptorraketten nodig. Maar fabrikant Lockheed Martin produceert momenteel ongeveer zeshonderd PAC-3 interceptors per jaar, die ook aan de lopende band worden weggeschoten in het Midden-Oosten. Bovendien heeft Rusland verschillende andere geavanceerde raketten die ze op grote schaal produceren.

Oekraïne zet in op extra onderscheppingsmogelijkheden in eigen land. Tijdens een ontmoeting met president Trump in Ankara eerder deze maand, zei de Amerikaanse leider dat Oekraïne eigen interceptors voor de Patriot mag gaan bouwen. Deze week krabbelde Trump alleen weer terug en zei hij dat het nog niet zeker was.

Onderscheppingssysteem

Zelfs als dit wel doorgaat, zal het vermoedelijk een jaar of langer duren voordat Oekraïne de productie kan beginnen en opschalen. In de tussentijd ontwikkelt Oekraïne eigen alternatieven, zoals het onderscheppingssysteem Freyja. Maar ook dat zal niet in de nabije toekomst al op grote schaal inzetbaar zijn.

En daar komt nog iets anders bij: Rusland heeft na ruim vier jaar oorlog lessen kunnen trekken, de eigen raketten gemoderniseerd en tactieken aangepast. Bijvoorbeeld door massale aanvallen af te vuren met twintig ballistische raketten gelijktijdig op een doel.

Patriot-batterijen raken in dat geval overbelast, zegt analist Anatoli Chraptsjynsky. Hij is oud-officier van de Oekraïense luchtmacht en heeft een bedrijf dat radarsystemen tegen drones ontwikkelt. Bovendien heeft Rusland raketten zoals de Iskander 'wendbaarder' gemaakt, zodat ze in het laatste deel van de vlucht naar het doel gemanoeuvreerd kunnen worden.

Geavanceerde drones

Deze ontwikkelingen zijn niet alleen een probleem voor Oekraïne, benadrukt Chraptsjynsky. "Rusland heeft in deze oorlog zijn raketten getest op Europese en Amerikaanse luchtverdedigingssystemen. Dat wil zeggen dat ze nu weten hoe ze de Europese en Amerikaanse verdedigingslinies kunnen doorbreken", stelt de analist.

Het belangrijkste antwoord van Oekraïne op deze steeds grotere dreiging uit de lucht, zijn tegenaanvallen met geavanceerde drones. Daarmee proberen ze de druk op te voeren op Rusland en ook fabrieken, opslagplaatsen en lanceersystemen van raketten uit te schakelen.

De hoop van deze 'directe sancties' is dat de oorlog voor Rusland zelf uiteindelijk niet meer te verdragen is, waardoor president Poetin aan de onderhandelingstafel wordt gedwongen. Maar er is nog geen aanwijzing dat de Russische leider dit overweegt.

In de tussentijd zet Rusland de productie en inzet van ballistische raketten door. "De vijand zal de druk blijven opvoeren", zegt Kovalenko. "Want ze zijn zich bewust van onze tekorten."

Podcast De Dag: 23 uur op cel, hoe het is in jeugdgevangenissen

9 hours 11 minutes ago

Een jaar na een alarmerende brief van drie inspecties, is de situatie voor jonge gedetineerden niet verbeterd. De jongeren zitten soms 23 van de 24 uur in hun cel en onderwijs gaat vaak niet door. Nieuwsuur ontdekte dat de zorgen daarmee niet verdwenen zijn.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Redacteur Rachelle Verdel sprak met ouders van de jongeren en vertelt in de podcast over het leven in de cel. De zorgen bij toezichthouders en de kinderombudsman zijn groot. Zij zijn bang dat door de situatie in de jeugdgevangenissen een nieuwe generatie criminelen wordt gekweekt. Is de enkelband een oplossing?

Reageren: mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Judith van de Hulsbeek