Aggregator

VVD-leider Yesilgöz heeft de reactie van haar achterban op de aangepaste kabinetsplannen wel heel rooskleurig voorgesteld. Ze meldde dat er nieuwe VVD-leden bij zijn gekomen, maar dat is niet het hele verhaal, zo blijkt bij navraag naar het aantal opzeggingen van VVD-leden deze week.

Bij de start van de ministerraad kreeg Yesilgöz vanochtend van journalisten de vraag of het een pittige week was voor haar partij. De VVD-leider begon op te noemen dat er ook veel wél goed ging voor haar achterban. Zo zijn veel mensen blij dat er een oplossing is gekomen voor box 3, de vermogensbelasting, zei Yesilgöz. En, zo meldde ze: "We hebben ook tientallen nieuwe leden erbij".

Het VVD-partijbureau heeft bijgehouden wat er met het ledenaantal is gebeurd sinds dinsdagavond de aangepaste kabinetsplannen werden gepresenteerd. Vanaf dat moment tot en met donderdag waren er volgens de partij juist 78 opzeggingen binnengekomen. In die paar dagen kwamen er ook 21 nieuwe aanmeldingen bij. Een woordvoerder van het partijbureau zegt dat het dus niet onjuist is wat Yesilgöz verklaarde.

'Ontploffen'

In de VVD valt ontevredenheid op te tekenen over de deze week aangepaste kabinetsplannen. Leden die de NOS sprak, hebben het over appgroepen die lijken te "ontploffen". Vooral omdat het kabinet aanvankelijk meer spaarders en beleggers belasting in box 3 wilde laten betalen. Ook valt het niet goed dat bijvoorbeeld verhuurders en mensen met een tweede woning meer moeten gaan betalen.

Er zijn ook groepen leden die vinden dat de bezuinigingen op de sociale zekerheid te makkelijk zijn losgelaten. Zij vinden dat er op dat onderwerp nog steeds hervormd moet worden. Het gevoel leeft bij sommigen ook dat er een knieval richting oppositiepartij Pro is gemaakt, terwijl in de campagne werd beloofd dat de VVD niet die kant op zou gaan.

Fred Teeven, oud-bewindspersoon voor de partij, zei deze week bij Nieuws van de Dag: "Ik zie veel mensen afscheid nemen van de VVD. Als ze nog enige vertegenwoordiging willen overhouden in de Provinciale Staten, moeten ze wel uitkijken".

Nuanceren

Volgens een woordvoerder van Yesilgöz loopt de partijleider er helemaal niet voor weg dat er ook opzeggers zijn. De politica zou alleen het beeld dat deze dagen wordt geschetst - dat de hele wereld negatief is over de VVD - hebben willen nuanceren, door te zeggen dat er ook nieuwe leden bij zijn gekomen.

VVD-minister Karremans van Infrastructuur zei vanochtend dat het een "roerige week" was voor zijn partij. Hij benadrukte dat veel onrust bij zijn achterban wegebt als wordt uitgelegd wat er voor de VVD is binnengehaald in de aangepaste kabinetsplannen.

Volgens Karremans heeft de VVD last van het beeld dat de partij Pro zo positief is over het schrappen van de bezuinigingen op de sociale zekerheid. Rechtse mensen hebben dan het idee dat het pakket voor hen wel slecht zal uitvallen als Pro zo positief is, redeneert de VVD'er. Terwijl er volgens hem dus wél veel is afgesproken voor de VVD-achterban, zoals een snelle ombouw naar vermogenswinstbelasting. "Dat sneeuwt een beetje onder, onder de glimlach van Jesse Klaver. Maar als je onder de motorkap kijkt, ligt er denk ik een stevig pakket."

De boodschap van de cybercriminelen die vorige week thuisbezorgdienst Flink hackten was helder: er moet worden betaald, anders worden alle buitgemaakte klantgegevens gepubliceerd op het dark web. Hoewel de hackers hoopten hiermee meer dan twee ton op te halen, maakte niemand de geëiste 10 tot 15 euro in cryptogeld over.

Het roept de vraag op of mensen zich nog druk maken om hun persoonsgegevens die in de openbaarheid komen. Volgens cybersecurity-expert Paul Pols valt dat mee. Mensen zijn 'datalekmoe' en dat is begrijpelijk, zegt hij. "We gaan er inmiddels van uit dat onze persoonsgegevens vroeg of laat ergens uitlekken, als dat al niet is gebeurd."

Consumentenpsycholoog Patrick Wessels herkent dat gevoel. "Mensen zien datalekken veelvuldig voorbijkomen, maar ondervinden daar zelf weinig problemen van. Daardoor voelen we de urgentie niet om er echt iets mee te moeten doen."

Dat de gevoelde urgentie afneemt, wil niet zeggen dat er geen gevaar is. "Er zijn mensen die te maken hebben met bijvoorbeeld huiselijk geweld. Voor deze groep kan het serieuze gevolgen hebben als hun e-mailadres of telefoonnummer online te vinden is", stelt Rejo Zenger. Hij is van Bits of Freedom, de organisatie die opkomt op voor digitale burgerrechten. Volgens hem is het dan ook "veel te gemakzuchtig dat we hier onze schouders over ophalen."

De hack bij Flink staat niet op zichzelf. Alleen dit jaar al werden tientallen grote organisaties gehackt waarbij honderdduizenden klantgegevens werden buitgemaakt. Onder meer drogisterijketen DA, reisapp Polarsteps en de logistieke partner van Bol en de Bijenkorf werden onlangs getroffen door een cyberaanval. Het geval van Flink is echter uniek: voor het eerst werden individuele klanten rechtstreeks door hackers benaderd.

De hackers eisten bij de Flink-hack een relatief klein bedrag aan cryptovaluta per persoon. Toch raadden experts af te betalen. Zekerheid dat de hackers de gegevens na het betalen van het losgeld daadwerkelijk verwijderen, is er namelijk niet.

Dat overkomt mij toch niet

Nederlanders weten over het algemeen goed hoe ze zich online kunnen beschermen. Zodra daarvoor meer nodig is dan alleen opletten, neemt de motivatie om veilig gedrag te vertonen echter af. Dat blijkt uit het meest recente rapport van Alert Online, dat jaarlijks in opdracht van het ministerie van Economische Zaken de digitale weerbaarheid van Nederlanders in kaart brengt.

Volgens consumentenpsycholoog Wessels is die afname in motivatie ook te verklaren. "Dat heeft te maken met twee zaken in het brein. Het eerste is het gevoel van: dat overkomt mij toch niet en het tweede is de langetermijngedachte." Daarmee bedoelt Wessels dat mensen zich ervan bewust zijn dat het online delen van persoonsgegevens risico's met zich meebrengt, maar dat eventuele problemen vaak pas op langere termijn ontstaan.

Bij de aanval op Flink werd door cybercriminelen de druk voor het eerst rechtstreeks bij consumenten gelegd. Volgens cybersecurity-expert Pols heeft deze methode weinig kans van slagen. "Consumenten doet het niet meer zo veel dat hun persoonsgegevens online staan, dan gaan ze ook geen geld uitgeven om dat te voorkomen."

Eerder richtten hackers zich vooral op de systemen van bedrijven, met zogenoemde ransomware-aanvallen. Daarbij leggen hackers systemen van een bedrijf plat, waarna ze losgeld eisen om de toegang tot die systemen te herstellen.

"Het uiteindelijke doel van de hackers is altijd geld verdienen", zegt Pols. Alle drukmiddelen die daaraan kunnen bijdragen, zijn volgens hem bruikbaar. "Media-aandacht, reputatie- en imagoschade voor het bedrijf, het weegt allemaal mee."

Blijf alert op mogelijke gevolgen

Hoewel van veel mensen de e-mailadressen, telefoonnummers en adressen al op internet circuleren, blijft toch het advies om alert te zijn. "Als je een mail binnenkrijgt met daarin de mededeling dat je in een datalek zit, controleer dan altijd om welke gegevens het gaat", zegt Pols.

Het kan volgens hem ook voorkomen dat een rijbewijsnummer, bankgegevens of andere belangrijke gegevens zijn gestolen. "Als ik zie dat mijn rijbewijsnummer in een datalek zit, dan zou ik wel een nieuw rijbewijs aanvragen." Met die specifieke gegevens kan eenvoudig identiteitsfraude worden gepleegd.

Daarnaast blijft het advies om voor verschillende accounts unieke combinaties van gebruikersnaam en wachtwoord te gebruiken. Wie overal dezelfde combinatie gebruikt, loopt het risico dat die combinatie door hackers ook op andere accounts wordt geprobeerd.

De Rotterdamse club Villa Thalia moet de komende 24 uur dicht. Dat heeft de burgemeester van Rotterdam, Carola Schouten, vandaag bepaald.

De sluiting heeft te maken met een dreiging richting rapper JoeyAK, ook wel bekend als frontman van de rapformatie Zone6 uit de Amsterdamse wijk Holendrecht. Hij zou vanavond om 23.00 uur in Villa Thalia optreden.

Een woordvoerder van de burgemeester laat aan de NOS weten dat er concrete aanwijzingen zijn dat de 29-jarige man gevaar loopt, "daarmee is er ook een risico dat er iets tijdens het optreden zou gebeuren". De gemeente wilde verder niets kwijt over de dreiging.

Veroordeeld

Dit zou het eerste optreden van JoeyAK zijn sinds jaren. In 2020 werd de rapper veroordeeld tot drie jaar en vier maanden cel voor het ontvoeren van een vrouw en haar twee minderjarige kinderen. In hoger beroep kreeg hij een lagere straf van twee jaar en acht maanden.

In 2024 werd hij opnieuw veroordeeld. Hij kreeg samen met andere leden van Zone6 celstraf voor het ontvoeren, bedreigen en mishandelen van een rivaliserende rapper, Kobus L., in 2022. JoeyAK kwam deze zomer vrij. Hij zat samen met Bigidagoe in Zone6. Die rapper werd in juni 2024 doodgeschoten.

Gebiedsverbod

De 24-uurssluiting van de club is niet de eerste maatregel die de gemeente nam om het optreden van JoeyAK te voorkomen. Deze week legde Schouten de rapper een gebiedsverbod op.

Dat verbod werd aangevochten door de artiest en zijn advocaten, en vanochtend veegde de voorzieningenrechter het van tafel. "De rechter vond dat niet het juiste middel, daarom nu deze vervolgstap", aldus de woordvoerder.

Another all-European podcast for you this week, as Elliot Williams is joined by Jenny List for an evening looking at the past week in Hackaday. And this week there is …read more

Na allerlei vertragingen zijn de werkzaamheden aan de Norgerbrug bij Assen hervat. De bouw van de brug werd tot drie keer toe onderbroken, twee keer doordat de beschermde boerenzwaluw er nestelde. De vogels zijn nu gevlogen, meldt provincie Drenthe.

Volgens RTV Drenthe is de aannemer naar verwachting nog zo'n acht weken aan het werk. Provincie Drenthe verwacht dat de brug op zijn vroegst aan het begin van 2027 weer open kan voor verkeer.

Sneeuwval en tweede leg

De werkzaamheden aan de Norgerbrug zouden een half jaar duren. In april lukte het door vorst en sneeuwval niet om kabels en leidingen te verleggen. Een maand later werd een nest van de boerenzwaluw ontdekt onder de pas geplaatste brugdelen. De beschermde vogels mogen tijdens het broeden niet gestoord worden, dus werden de werkzaamheden stilgelegd.

De jonge vogels vlogen uit, maar direct erna, in augustus, volgde een tweede leg. Volgens Sovon Vogelonderzoek Nederland komt het vaak voor dat de boerenzwaluw twee, soms zelfs drie keer in een nest eieren legt.

Nieuwe damwand

De werkzaamheden aan de D373 vanaf de brug langs de Norgervaart die tegelijkertijd plaatsvonden, liepen ook vertraging op. De aanleg van de nieuwe damwand langs het kanaal bleek langer te duren door verschillen in de bodem van het vaarwater.

Provincie Drenthe laat weten dat de weg waarschijnlijk eind oktober klaar is.

Dagelijks 8000 voertuigen

De Norgerbrug is een belangrijke brug voor de regionale bereikbaarheid en verbindt Assen met de weg naar Huis ter Heide, Norg en Veenhuizen. Er reden dagelijks zo'n 8000 voertuigen overheen.

Sinds november moeten automobilisten omrijden en hebben omliggende dorpen last van sluipverkeer. Lokale ondernemers klagen dat ze omzet mislopen. Inmiddels is de provincie van plan een deel ervan te compenseren.

De nieuwe, strengere regels voor gezinshereniging gelden ook voor oudere aanvragen. Dat heeft de rechtbank in Den Haag besloten in een zaak van twee Syriërs tegen de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND).

De zaak was aangespannen door twee Syriërs met een zogeheten subsidiaire beschermingsstatus. Zij zijn niet als vluchteling erkend, maar kunnen vanwege gevaar niet terugkeren naar hun land van herkomst.

Hun aanvragen om gezinsleden naar Nederland te laten overkomen werden afgewezen, omdat zij niet aan de nieuwe voorwaarden voor gezinshereniging voldeden.

Europees migratiepact

Sinds 12 juni zijn de regels om gezinsleden naar Nederland te halen, strenger geworden. Dat heeft te maken met het Europees asiel- en migratiepact, dat die dag inging om de asielprocedure te versimpelen.

Om te voorkomen dat direct achterstanden ontstaan onder het nieuwe systeem, geeft de IND voorrang aan asielaanvragen die sinds 12 juni zijn ingediend. Daardoor moeten asielzoekers die daarvoor bij Ter Apel zijn aangekomen, langer wachten op uitsluitsel.

Ook is gezinshereniging voor mensen met een subsidiaire beschermingsstatus sinds juni moeilijker geworden. Dat komt door het ingevoerde tweestatusstelsel. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende typen asielvergunningen.

Mensen met subsidiaire bescherming moeten onder het nieuwe stelsel aan strengere voorwaarden voldoen om hun gezinsleden naar Nederland te laten overkomen. Zo moet je een geschikte woonruimte hebben voor het hele gezin en twee jaar wachten voordat je een aanvraag mag doen.

Hoger beroep

Het is voor het eerst dat de rechtbank Den Haag uitspraak doet over de strengere regels voor nareis. De rechtbank erkent dat de gevolgen van de nieuwe nareisregels groot kunnen zijn, vooral voor mensen die hun aanvraag nog volgens de oude regels hebben gedaan.

"Toch zijn de nieuwe regels, en het toepassen daarvan op oudere aanvragen, volgens de rechtbank niet in strijd met hogere wetgeving of algemene rechtsbeginselen." De advocaat van de Syriërs zegt in hoger beroep te gaan.

Vluchtelingenwerk Nederland is teleurgesteld over de uitspraak. "Het is een eerste uitspraak in een reeks zaken waarin wordt getoetst of die onmiddellijke werking mag worden toegepast op eerder ingediende aanvragen. Uiteindelijk zal de Raad van State daar in hoger beroep een definitief oordeel over geven."

De organisatie vindt dat het recht op gezinshereniging voor vluchtelingen met de nieuwe voorwaarden te sterk wordt beperkt, "waardoor gezinnen langdurig gescheiden blijven en gezinshereniging in veel gevallen zelfs onmogelijk wordt gemaakt".

Val van Assad

Op dit moment verblijven zo'n 150.000 Syriërs in Nederland. Sinds de val van het regime van president Assad eind 2024 zijn zeker 1440 mensen vrijwillig teruggegaan naar hun thuisland. Om terugkeer te stimuleren krijgen volwassenen op dit moment een vergoeding van 3000 euro en kinderen 1800 euro.

Tijdens een bezoek aan Syrië in juni zagen de ministers Van den Brink (Asiel en Migratie) en Berendsen (Buitenlandse Zaken) dat het langzaam beter gaat in Syrië, maar dat er nog veel moet gebeuren in het land. Zo zijn er nog altijd zorgen over de positie van minderheden.

"Ik kan me voorstellen dat mensen het niet meer kunnen bijbenen", geeft premier Jetten toe over de onduidelijkheid die is ontstaan rond box 3. Even dachten honderdduizenden kleinere beleggers en spaarders dat zij ook belasting moesten gaan betalen over hun vermogen. Maar na anderhalve dag is dat plan alweer van de baan.

De coalitie had er toen al dagen over gedaan om het intern eens te worden over een nieuw plan voor box 3. Dat was op het nippertje klaar, op de avond voor de Algemene Financiële Beschouwingen. De dag erna bleek niet alleen de oppositie kritisch, maar werd ook duidelijk dat coalitiepartijen weinig zin hadden in het belasten van kleinere spaarders en beleggers.

En dus kon minister Heinen (Financiën) anderhalve dag later niet anders dan toegeven dat hij de dekking niet goed doordacht had. "Een minderheidskabinet is taai", verzuchtte de VVD-minister bij de inloop van de ministerraad.

'Angst voor een linkse agenda'

Ook VVD-vicepremier Yesilgöz vond het "geen leuke week", vanwege de "ruis, commotie en beeldvorming" rond het Belastingplan. Die heeft volgens haar bij de VVD-achterban "angst voor een linkse agenda" veroorzaakt. De nadruk zou wat haar betreft vooral moeten liggen op wat rechts wel heeft binnengehaald, zoals de lagere accijns op benzine, de lagere belasting in box 2 en de lagere vliegbelasting.

Dat er nu überhaupt een meerderheid voor een versnelde vermogenswinstbelasting in box 3 is, ziet de VVD ook als een grote overwinning. "Als je het feitelijk uitlegt, snappen mensen heel goed wat we doen. Het megaprobleem rond box 3 wordt nu in 2028 opgelost", zei Yesilgöz bij de ministerraad. "Tot twee maanden terug dacht niemand dat dat kon."

Toch zijn er nog wel wat hordes te nemen. Het versneld invoeren van de vermogensbelasting kost naar schatting 15 miljard euro. Het kabinet moet nu binnen een paar weken met een nieuw plan voor de dekking komen, om invoering in 2028 nog te halen.

Een van de genoemde opties is om een constructie rond de erfbelasting, de schenking op papier, af te schaffen. Ook die optie ligt bij de VVD en andere partijen op rechts gevoelig.

Wat is de oplossing die nu voor box 3 is voorgesteld? Dat lees je in dit artikel:

De coalitie hoopt voor het Belastingplan, waarin wordt afgesproken hoe de overheid komende jaren belasting binnenhaalt, nog altijd "brede steun" te vinden. Nog onduidelijk is hoe. Zowel Pro als JA21, partijen die nodig zijn voor een meerderheid, wil alleen steun geven als de inkomstenbelasting omlaaggaat.

De onderhandelingen worden extra ingewikkeld doordat sommige partijen alleen willen instemmen met het Belastingplan als het kabinet aan andere voorwaarden voldoet. Zo wil BBB dat de stikstofplannen worden aangepast en SGP dat abortussen worden teruggedrongen.

Stoom en kokend water

Het kabinet heeft nu nog een paar weken om een meerderheid te vinden, want op 12 november stemt de Tweede Kamer over het Belastingplan. Intussen moet ook de wetswijziging voor box 3 met stoom en kokend water door de Eerste en Tweede Kamer. "Als de discussie vooral gaat over de dekking van het voorstel, is daar altijd uit te komen", blijft Jetten optimistisch.

Een opsteker voor het kabinet is in ieder geval wel dat de vakbonden komende woensdag weer aan tafel zitten. Dan begint het gesprek over hervormingen in de WW en de WIA, die volgens het kabinet uiteindelijk ook een besparing moeten opleveren.

Maatschappelijke organisaties die zich met het Nederlandse koloniaal verleden bezighouden zijn over het algemeen blij met het rapport over de rol van de Oranjes bij koloniale onderdrukking en uitbuiting. Het vijfdelige rapport werd vanmorgen in Leiden aan opdrachtgever koning Willem-Alexander overhandigd. Maar kritiek is er ook.

Voor Bianca Groen Gallant van het kennisinstituut voor het Nederlands slavernijverleden Ninsee bevestigt het rapport wat al bekend was. Toch vindt ze het "zeer positief" dat het er nu is, omdat die kennis nu wetenschappelijk is onderbouwd.

"De volgende stap, dat is de belangrijkste", zegt ze. Dat moet zijn dat er een gesprek komt over herstel. "Wat is de impact op mensen die door dit grote leed getroffen zijn geweest en hun nazaten? Vervolgens komen we tot wat daarvoor nodig is." Ze ziet daarbij een belangrijke rol voor het onderwijs.

Koning Willem-Alexander reageerde zo op het rapport:

De stichting SHS-GI richt zich op het slavernijverleden van de inheemse bevolking van Suriname en het Caraïbisch gebied. Daar is nauwelijks aandacht voor, ook nu niet, vindt woordvoerder Diana Vlet.

Dat er volgens haar ook nu weer weinig erkenning is voor inheemse slaafgemaakten doet pijn. "Ook in de excuses van de koning en Rutte is er maar een zin besteed aan excuses aan de inheemsen. Alsof wij nooit hebben bestaan. Voordat zij de zwarten hebben gehaald, hebben ze het eerst geprobeerd met de inheemsen."

Schokkend

Yvonne van Genugten van het Indisch Herinneringscentrum is tevredener. "Wat ik heel erg mooi vind, is dat koning Willem-Alexander zijn verantwoordelijkheid neemt en ook laat zien dat hij zich echt wil verhouden tot dit verleden en dat vooral wil laten terugkomen in de samenleving", zegt ze. "Het koloniale verleden en het slavernijverleden werken echt nog door in de samenleving. Niet iedereen is zich daar bewust van."

"Echt wel schokkend" vindt Van Genugten dat de Oranjes met name in de 19de eeuw een half miljard euro hebben overgehouden aan de koloniale uitbuiting van Nederlands-Indië.

"De excuses voor het slavernijverleden gingen over het trans-Atlantische slavernijverleden. We waren even vergeten dat het slavernijverleden in Indisch Oceanië ook een heel grote plek heeft ingenomen in de Nederlandse geschiedenis. En dat de Oranjes zich hier ook aan verrijkt hebben. Dat klinkt een beetje rottig, maar dat is wel gebeurd."

Interessant om te horen vond Van Genugten dat de Oranje-gezindheid van veel ouderen met wortels in Nederlands-Indië of de koloniën in het Caribisch gebied logisch te verklaren is: je moest in de koloniale tijd wel pro-Oranje zijn om nog een beetje vooruit te komen. "Dus dat verklaart dan wel de koningsgezindheid, maar die is misschien toch iets minder mooi dan we altijd gedacht hebben."

Slavernijmuseum

Dat laatste viel ook Peggy Brandon van het Nationaal Slavernijmuseum in oprichting op. Die liefde was volgens haar ook het gevolg van een pijnlijk misverstand over de bekendmaking in 1863 over de afschaffing van de slavernij. "In die wetstukken stond: ik uw koning maak u vrij. Heel veel mensen hebben dat gezien als: hij maakt ons vrij. Maar de gedachte dat het koningshuis al eeuwenlang onderdeel van het systeem was, was voor de mensen niet zo helder", aldus Brandon.

Zij vindt dat het onderwijs nu een belangrijke taak heeft. "De geschiedenisboekjes hebben altijd maar stukjes verteld. Ook ik ben nog opgegroeid met de termen 'Indië verloren rampspoed geboren', maar dat is niet het echte verhaal. Verander wat er aan kinderen wordt verteld, zodat we met elkaar opgroeien en elkaar recht in de ogen kunnen zien."

Lintje terug

Een regelrechte afkeuring is er bij antiracismeactivist Mitchell Esajas, onder meer bekend van Kick Out Zwarte Piet en de Black Lives Matter-protesten. Hij geeft het lintje terug dat hij in 2023 voor zijn strijd tegen discriminatie en racisme kreeg.

"Woorden over verzoening en verbinding zijn in mijn ogen niet genoeg zolang deze fundamentele economische en raciale ongelijkheid blijft bestaan", schrijft hij in een reactie. Hij wil dat de koning zich hardmaakt voor een "nationale route naar herstel".

Premier Jetten zei vanmiddag dat er van nieuwe betalingen geen sprake zal zijn. "Daar zijn we al volop mee bezig", zei hij. Het kabinet stelde in 2023 200 miljoen euro voor beschikbaar, onder meer voor herdenkingen en educatie. Hij hoopt dat het vandaag gepresenteerde onderzoek bijdraagt aan verzoening.

Generally making stuff stick to something like a ceiling requires resorting to suction cups, glue or something much more permanent, but [Steve Mould] starts his video featuring a playing card …read more

In Kenia spannen herders een rechtszaak aan tegen een project van grote westerse bedrijven. Lokale gemeenschappen in het Afrikaanse land zeggen dat ze door de bedrijven de controle over hun grond verliezen.

De onvrede onder herders is ontstaan door een regeling voor bedrijven om zogenoemde koolstofkredieten te kopen. De bedrijven, waaronder Netflix, Meta, British Airways en Beiersdorf betalen geld aan een organisatie in Kenia, waardoor ze op papier een kleinere CO2-uitstoot hebben.

Hoe werkt een koolstofkrediet?

Voor elke ton CO2 die niet de lucht in gaat, kunnen landen en bedrijven een bewijs laten maken dat de uitstoot is vermeden: een koolstofkrediet. Dat telt dan mee voor de klimaatdoelen van een land of bedrijf. Ze kunnen de verminderde uitstoot bijvoorbeeld bewijzen door bomen te planten of graslanden te laten groeien; die vangen CO2 op.

Een land of bedrijf kan de kredieten ook verkopen aan andere landen of bedrijven die hun uitstoot moeilijk kunnen aanpakken of dat niet willen doen. De verkoper, bijvoorbeeld de Keniaanse overheid of een bedrijf, mag de kredieten dan niet meer meetellen voor de eigen klimaatdoelen. Wel levert de verkoop geld op voor de betreffende partij.

Het compensatieproject in Kenia is een van de grootste ter wereld. Een Keniaanse organisatie 'maakt' koolstofkredieten door traditionele begrazingsroutes aan te passen. Planten kunnen optimaal teruggroeien, omdat koeien er niet meer kunnen grazen. Dat levert meer en grotere planten op die meer koolstof opslaan.

Het project in Kenia wordt beheerd door Northern Rangelands Trust (NRT). De rechtszaak gaat over land rond het natuurreservaat Biliqo Bulesa, enkele honderden kilometers ten noordoosten van de hoofdstad Nairobi.

Het natuurreservaat werd al generaties lang gebruikt door veehoeders. Zij zijn boos, omdat NRT het land volgens hen zonder hun toestemming is gaan omvormen. De organisatie zou miljoenen hebben verdiend aan het verkopen van koolstofkredieten. De herders eisen informatie over de exacte bedragen.

Ook zeggen de herders dat NRT veel macht heeft over hun manier van leven. Zo zou de organisatie veel controle hebben over de begrazing, wat het herdersleven moeilijker maakt. Ook beschuldigen de veehoeders de organisatie ervan gewapende krijgers in te zetten. Zij zouden geweld gebruiken tegen de bevolking en hen intimideren en pesten.

Vorig jaar deed een rechter in Kenia uitspraak in een vergelijkbare zaak. Die stelde toen dat de natuurgebieden tot stand zijn gekomen zonder wettelijke basis.

De G7-landen gaan de komende vier maanden tot 100 miljoen vaten uit hun noodvoorraad van diesel en ruwe olie vrijgeven. Dat hebben de landen (Duitsland, Frankrijk, Italië, Japan, het Verenigd Koninkrijk, Canada en de Verenigde Staten) besloten tijdens een videoconferentie, onder leiding van de Franse president Macron.

Op zijn platform Truth Social meldt de Amerikaanse president Trump dat de vrijgave van diesel "onmiddellijk" zal beginnen. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) zal de vrijgave coördineren.

Het G7-overleg vond plaats na toenemende druk uit de Verenigde Staten. Trump zei eerder een verbod te overwegen op de export van Amerikaanse diesel. Hij hoopt dat dat de binnenlandse brandstofprijzen doet dalen, in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen begin november.

Amerikaanse eis

Persbureau Reuters meldde gisteren al dat de Amerikaanse regering van grote Europese landen als Duitsland en Frankrijk had geëist dat ze hun noodvoorraden diesel zouden aanspreken. Binnen twintig dagen zouden er 100 miljoen vaten diesel moeten vrijkomen, anders zou de VS mogelijk stoppen met de export van diesel.

Volgens bronnen van Reuters hebben de Europese regeringen afgesproken grotendeels tegemoet te komen aan de eisen van Trump. Een deel van de dieselvoorraden zal over een periode van twintig dagen vrijgegeven worden.

Daarmee lijkt een Amerikaans exportverbod voor diesel, en daarmee ook een potentieel probleem voor Europese landen, van de baan. Vroeger importeerde Europa vooral diesel uit het Midden-Oosten en Rusland, maar de geopolitieke spanningen hebben daar verandering in gebracht. De import komt tegenwoordig voor een groot deel uit de VS.

Op X zegt Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, blij te zijn met het besluit. "Wij juichen het besluit van de G7-landen toe om geen exportverboden op te leggen aan bondgenoten. Wij steunen een door het IEA gecoördineerde vrijgave van brandstofvoorraden"

Spagaat

Het vrijgeven van noodvoorraden leidt al langer tot een spagaat in Europa: aan de ene kant zullen EU-landen de brandstofkosten niet verder willen laten oplopen. Tegelijkertijd willen ze een deel van hun noodvoorraden aanhouden, vanwege de onzekerheid van leveringen uit het Midden-Oosten als gevolg van de oorlog in Iran.

Door het conflict met Iran besloten de 32 leden van het IEA in maart van dit jaar om gezamenlijk 400 miljoen vaten uit de reservevoorraad vrij te geven. Dat was de grootste vrijgave ooit. Volgens de directeur van het IEA is inmiddels zo'n twee derde van die hoeveelheid vrijgegeven.

Europese voorraad

Het is nog niet duidelijk hoeveel van de toegezegde 100 miljoen vaten uit de Europese noodvoorraden komen.

Eerder hadden bronnen het tegenover Reuters over een mogelijke vrijgave van 50 miljoen vaten diesel door Europese landen. Dat komt neer op zo'n 17 procent van de totale Europese noodvoorraad van diesel en gasolie. Het staat volgens cijfers van Eurostat gelijk aan ongeveer 3 procent van het jaarlijkse brandstofgebruik in EU-landen.

404 Media reports that the ShinyHunters group who stole multiple terabytes of FBI employee data say they do not plan to release the data. Known for ransomware and extortion of …read more

Premier Jetten en minister Heinen spraken vorig weekend en maandag met verschillende oppositiepartijen over steun aan de begroting. En dat leverde ineens een doorbraak op nadat het kabinet de bezuinigingen op de sociale zekerheid had geschrapt. Maar waar je bij de ene begroting een bezuiniging weghaalt, komt er in de regel bij de ander een bij. En dat leidde weer tot verwarring en onrust in de Tweede Kamer.

Podcast De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is te beluisteren bij NPO Luister.

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

Juist in de nadagen van de Nederlandse koloniën was het koningshuis bezig met het welbewust ontwikkelen van een imperialistische cultuur. Koningin Wilhelmina had daar een belangrijke rol in.

Dat schrijven historici die de rol van de Oranjes in het Nederlandse koloniale verleden onderzochten. Het viel hen op dat het culturele belang bijna meteen verdween toen er afscheid was genomen van de koloniën.

De koloniën maakten Wilhelmina daadwerkelijk tot voornaam vorstin, zo valt te lezen in de 2000 bladzijden van het onderzoek. "Van de haar aangeboden Gouden Koets bij haar inhuldiging in 1898 tot de Indische Zaal in Paleis Noordeinde die zij bij haar huwelijk ten geschenke kreeg, werd de allure van de Oranjes versterkt door oriëntalisme, exotisme en de uitstraling van koloniale macht en een onderworpen samenleving."

Het was een beeld waarmee de Oranjes al eeuwen koketteerden. Ze omringden zich graag met koloniale snuisterijen, exotische elementen in huizen en tuinen of zwarte bedienden. "Alle stadhouders, koningen en koninginnen tot en met Wilhelmina waren overtuigd van de legitimiteit van het kolonialisme en het belang ervan voor Nederland." Daarmee gaven ze steun aan een koloniaal beleid dat gebaseerd was op "Europese, witte superioriteit".

Wilhelmina 'meest imperialistisch'

Wilhelmina wordt door de onderzoekers de meest imperialistische van alle Oranjevorsten genoemd. Juist in een tijd dat de koloniën meer zeggenschap eisten, drong zij erop aan de koloniale macht verder uit te breiden en protest de kop in te drukken. "Militarisme was een wezenlijk onderdeel van Wilhelmina's koloniale ethiek."

De onderzoekers wijzen op de uitgesproken steun van de vorstin voor gewelddadige optredens als de Atjeh-oorlog of de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd. "Met Indië is het mis, zelfs ik heb geen bedenking tegen politioneel optreden (aanwending v. troepen voor orde en rust)", schreef ze haar dochter Juliana nog in 1947.

Een jaar later waarschuwde ze premier Beel "geen genoegen te kunnen nemen met een oplossing waarbij de extremisten niet worden opgeruimd".

Grenzen staatsrecht opgerekt

Eerder had Wilhelmina nog bij het kabinet aangedrongen op een Militaire Willems-Orde voor een bevelhebber van wie zelfs tijdgenoten oordeelden dat hij buitenproportioneel geweld had gebruikt. Wilhelmina spoorde aan "nu maar niet al te streng" te zijn over de man van wie zij "zo'n goede indruk" had. Schreven kranten over burgerslachtoffers, dan maakte zij zich vooral druk over de beeldvorming.

Meerdere keren lukte het de koningin "de grenzen van het staatsrecht op te rekken, of die zelfs over te gaan", stellen de onderzoekers. Zo stond ze erop in haar eerste troonrede dank uit te spreken voor de verrichtingen in Atjeh. Hoewel de troonrede vooral bedoeld is voor kabinetsbeleid, ging premier Pierson akkoord met de persoonlijke noot.

De tientallen miljoenen Aziaten in haar rijk zag Wilhelmina niet als burgers, maar vooral als onderdanen. Die moesten vooral eerst geciviliseerd worden voordat ze zeggenschap over zichzelf konden krijgen. "Het kan wel honderd jaar duren voordat we de koppensnellers van Borneo kunnen opleiden en beschaven", had ze tegen de Amerikaanse president Roosevelt gezegd toen hij haar vroeg naar haar toekomstplannen met Indië.

Na de Tweede Wereldoorlog moest ze schoorvoetend onafhankelijkheid accepteren. Kort voor haar dood in 1962 beweerde ze zich weleens te hebben "geschaamd een Europeaan te zijn", vanwege het "Europese egoïsme" dat ze nu herkende. "Ik heb altijd gedacht dat wij vooral in het belang van de volken die daar wonen ginds werkten."

Pas onder haar opvolger werd afscheid genomen van die imperialistische gedachte. Trots over de koloniën "veranderde vanaf Juliana langzamerhand in ongemak over het kolonialisme en de rol van de Oranjes", schrijven de onderzoekers. Daarmee verdween tegelijkertijd ook de interesse voor de koloniën. "Na de dekolonisatie verdween het kolonialisme als bij toverslag uit de actieve Nederlandse herinnering."

Op de achtergrond bleef het koloniale verleden aanwezig, maar vooral voor groepen die er een bijzondere band mee hadden, in de eerste plaats voor (re)migranten uit de koloniën, stellen de onderzoekers. Veel minder leefde het in de samenleving als geheel. Het bleek vervolgens ook heel gecompliceerd om die herinnering terug te brengen, weer te 'activeren'. Dat proces is nog gaande, stellen de onderzoekers.

Komma, geen punt

Met het aanbieden van excuses voor het Nederlandse slavernijverleden op 19 december 2022 werd er ook 200 miljoen euro vrijgemaakt voor meer kennis en bewustzijn over het slavernijverleden. Toenmalig premier Rutte sprak bij het uitspreken van die excuses van "een komma, geen punt". In de jaren daarna klonk vooral uit de diaspora kritiek dat er van die komma niets bleek in de praktijk.

Met de excuses, het verzoek om vergiffenis en nu dit onderzoek breekt koning Willem-Alexander met de steun die er bij de Oranjes eeuwenlang is geweest voor het kolonialisme.

Sierra Leone krijgt miljoenen minder dit jaar van Europa. Justitieminister Van Weel zei gisteren dat dat is besloten omdat het land Bolle Jos niet wil uitleveren aan Nederland. Vanuit Brussel klonk even later een andere reden, technisch van aard. Vanochtend zegt Van Weel dat beide kloppen en dat Europa achter hem staat in zijn jacht op Bolle Jos.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Wat probeert minister Van Weel allemaal om de drugscrimineel op te pakken? Politiek verslaggever Jorn Jonker ziet een vastberaden minister, die ondanks persoonlijke gevolgen alles probeert in zijn jacht op Bolle Jos. Maar hebben al die stappen ook zin? Sierra Leone-expert bij Instituut Clingendael Kars de Bruijne ziet scheuren in het imperium van de drugscrimineel ontstaan. Maar uitlevering is na al die stappen allesbehalve dichterbij.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl
Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek
Redactie: Marco Geijtenbeek & Max Smedes

Een maand geleden zou Rick de Leeuw (65) waarschijnlijk in hard gelach zijn uitgebarsten als iemand hem had gezegd dat hij vandaag een interview zou geven over de comeback van zijn band Tröckener Kecks. De rockzanger leefde 25 jaar lang in de voor hem geruststellende veronderstelling dat geweest ook daadwerkelijk geweest was.

"Ik heb altijd een hekel gehad aan mensen die elke drie maanden in het café vertellen dat ze zijn gestopt met roken. Ga weg joh, dacht ik dan. Je kan maar een keer met iets stoppen. Als je bent gestopt, dan ben je gestopt. Klaar."

Toch kondigen de Tröckener Kecks vandaag aan dat zij voor het eerst sinds 2001 weer gaan optreden. In eerste instantie vijftien keer. Vanaf het voorjaar van 2027 trekt de Amsterdamse band langs allerlei poppodia door het land, van Deventer naar Amsterdam, van Groningen naar Maastricht, om nummers te spelen als Nu of nooit, Een dag, zo mooi en De jacht is mooier dan de vangst.

Met hart en ziel

Het zijn nummers die in de jaren 80 en 90 uitgroeiden tot nederpopklassiekers en die van De Leeuw een popster in Nederland en België maakten. De band werd geroemd om zijn energieke liveoptredens en om de door De Leeuw geschreven teksten, die vooral opriepen tot een leven vol overgave. In 1990 zong hij in misschien wel hun bekendste nummer Met hart en ziel: "Doe het en voor het geld, en voor de show, maar doe alles wat je doet met hart en ziel."

Toch was het in 2001 ineens over en uit met de band. De koek was destijds op, zegt De Leeuw nu aan de telefoon. "Een band is als een boot. Je moet die blijven onderhouden, want net als een boot wil een band constant zinken. Je moet er continu voor zorgen dat dat niet gebeurt."

Op een gegeven moment lukte dat niet meer. De Leeuw: "Ik ben de band in 1980 als 19-jarige begonnen om mijn eigen vrijheid te garanderen, om te ontsnappen aan een 9-tot-5-leven. Maar de autonomie die de band me ooit gaf, veranderde langzaamaan in een onvrijheid. In 2001 was ik 40, ik had kinderen. Het leven was zo veranderd dat de band een harnas werd. Stoppen voelde als een bevrijding."

Leven zonder plan

De Leeuw richtte zich op andere dingen. Hij schreef onder meer het boek Ik, Jan Smeken, over de 15e-eeuwse Brusselse stadsdichter Jan Smeken. Hij publiceerde meerdere dichtbundels, werkte als acteur in de tv- en toneelwereld en presenteerde televisieprogramma's, voornamelijk in België.

En nu kondigt hij ineens aan dat de Kecks terug zijn. Wat is er de afgelopen maand dan gebeurd waardoor De Leeuw van zijn eigen geloof afviel? Het is lastig uit te leggen, zegt hij vanuit het Belgische dorpje Heks waar hij sinds tien jaar woont.

Hij wilde niet vasthouden aan zijn eigen koppigheid, verklaart De Leeuw. De jarenlang gevoelde noodzaak om vooral niet op te treden met de Kecks viel ineens weg, zegt hij. En misschien het belangrijkste: De Leeuw zegt dat hij ineens nieuwe gretigheid voelde.

Niet kunnen wachten

Maar wat dat dan allemaal was? Dat is moeilijk concreet te maken. "Het was mooi voor het verhaal geweest als er een duidelijk momentum was, dat snap ik, maar dat is er niet." Tot hij na nog wat mijmeringen zegt: "We kunnen het ons gewoon niet permitteren nog eens 25 jaar te wachten. We kunnen niet zeggen: we bekijken het dan nog een keer. Misschien is dit wel het laatste moment dat wij fysiek in staat zijn om ons repertoire live eer aan te doen."

Om daarna in lachen uit te barsten: "Zo zie je maar weer hoe grillig de mens en het leven is. Soms kunnen dingen met grote snelheid vervagen."

De vraag is nu of na 25 jaar nog mensen zitten te wachten op een tour van Tröckener Kecks en of die volle zalen zal trekken. De Leeuw zegt zich daar geen zorgen over te maken. Lachend: "We beginnen over een klein jaar aan deze tour. We hebben dus nog alle tijd om mensen te bellen om te vragen of ze alsjeblieft langs willen komen."

Vapes (e-sigaretten) en navullingen worden per 1 januari 2029 euro's duurder omdat de overheid meer belasting over deze producten gaat heffen. Nu betalen gebruikers al 21 procent btw. Daar komt over ruim twee jaar accijns bovenop.

"Het is schokkend hoeveel jongeren nu aan de vapes zitten", zegt staatssecretaris Eerenberg van Financiën. "Als consumenten zien dat het fors duurder wordt, denken ze wel twee keer na voor ze hun geld aan ongezonde troep uitgeven."

Verbod smaakjes

De regels voor vapes zijn inmiddels vrijwel hetzelfde als voor gewone sigaretten en tabaksrookwaren. Sinds 1 januari 2024 geldt er een officieel verbod op vapes met smaakjes. De smaak tabak is nog wel toegestaan.

Waar rookverboden gelden, geldt dat ook voor vapes. Verkooppunten van e-sigaretten moeten zich net als tabakszaken registreren. De verwachting is dat per 1 juli 2027 of per 1 januari 2028 de verkoop van vapes alleen nog mag in speciaalzaken.

Eerenberg: "Het is niet uit te leggen dat alleen gewone sigaretten extra belast zijn om te zorgen dat mensen niet roken. Het moet geen verschil uitmaken of je het een of het ander doet." De vape-accijnzen moeten nog uitgerekend worden maar worden vergelijkbaar met die op tabakswaren.

Schadelijk

Vapes zijn net als tabaksproducten schadelijk voor de gezondheid. In een vape wordt vloeistof met of zonder nicotine verhit zodat er damp ontstaat. Er vindt geen verbranding van tabak plaats, waardoor er geen teer of koolmonoxide vrijkomt. Wel krijgen gebruikers chemische stoffen binnen.

Als in Europees verband accijnzen op vapes eerder dan op 1 januari 2029 ingaan, dan trekt het kabinet dit voorstel weer in.

Een van de laatste bezittingen van ondernemer Hennie van der Most, het Gelderse landgoed De Haar, heeft bij een veiling 5,7 miljoen euro opgebracht. De vastgoedondernemer moest zijn luxe villa in Gorssel gedwongen afstaan, nadat hij in mei failliet was verklaard.

Duizenden mensen keken online mee met de veiling. Er werd 39 keer geboden op het landhuis met elf kamers, vijf slaapkamers, twee badkamers en een bibliotheek, schrijft RTV Oost.

De schuldeiser naar wie de opbrengst van de veiling moet gaan is tevreden, zegt de veilingmeester.

Meerdere keren gekocht

Van der Most kocht het landgoed van ruim 35 hectare, met verder bossen, weilanden, wandelpaden en een lange oprijlaan, in 2009. Hij betaalde er toen ongeveer 4,5 miljoen euro voor.

Door de financiële problemen rond zijn nooit geopende pretpark Rivoli in Rotterdam verkocht Van der Most het landgoed in juli vorig jaar voor bijna 5 miljoen euro. Hij bleef er daarna wonen als huurder.

In december kocht Van der Most het landgoed opnieuw, ditmaal voor 5,2 miljoen euro. Hij werd voor de financiering geholpen door een vriend die hem 4,6 miljoen euro uitleende.

Schuldeisers

Van der Most had ooit een geschat vermogen van 75 miljoen euro. Inmiddels is de schuld van de ondernemer opgelopen tot zo'n 70 miljoen euro. Zijn grootste schuldeiser zou een vennootschap van Van der Most zelf zijn.

Om de schulden te kunnen aflossen zijn de laatste weken alle bezittingen van Van der Most gedwongen verkocht. Het gaat om onder meer een bedrijventerrein in Schuinesloot en het attractiepark Speelstad Oranje bij Assen. Omdat de totale opbrengst hiervan onvoldoende was om de schulden af te betalen, moest ook zijn landgoed geveild worden.

Vorige week probeerde Van der Most nog de veiling van vandaag te voorkomen bij de rechter. Hij was van mening dat het landgoed meer zou opleveren dan de veilingmeester voor ogen had. Van der Most vroeg om meer tijd om een koper te vinden, maar kreeg bij de rechter nul op het rekest.

Een deel van het Schiedamse park De Plantage wordt afgegraven, nadat deze week zeker vijf honden waren doodgegaan die in het park waren uitgelaten. Dat doet de gemeente uit voorzorg, op verzoek van de politie.

Het gaat om de grond van het rozenperk, een deel van het park dat enkele tientallen meters lang en breed is.

Het gebied dat nu afgegraven gaat worden, werd al eerder gesloten door de politie. Ook kwamen er waarschuwingsborden met de tekst 'Mogelijk gif aanwezig. Let op uw kind/huisdier!'.

Hondenbezitters kregen het advies hun dieren voorlopig ergens anders uit te laten.

Containers

De afgegraven grond slaat de gemeente Schiedam op in containers. "We weten niet of de grond er iets mee te maken heeft", zegt een woordvoerder van de gemeente tegen persbureau ANP. "Als er niets aan de hand is, kunnen we de grond terugstorten."

De politie onderzoekt sinds vorige week waardoor honden ziek werden na een wandeling in De Plantage. Aanvankelijk werden vier dode honden gemeld, inmiddels zijn dat er zeker vijf. Een Schiedamse vertelde eerder aan de regionale omroep Rijnmond dat honden onder meer (bloed) overgaven nadat ze waren uitgelaten in het park.

De doodsoorzaak is nog niet vastgesteld. Mogelijk aten de honden giftige paddenstoelen. Er wordt onder meer pathologisch en toxicologisch onderzoek gedaan, wat nog enige tijd kan duren.

The past years we have been seeing screens pop up in many new places, but seeing them in USB-C cables is still a bit of a novel thing. Out of …read more