Aggregator

De personenauto op diesel is steeds minder te zien op de Nederlandse wegen. Al jarenlang daalt het aantal diesels dat in Nederland rondrijdt. Nieuwe worden er amper nog verkocht en ook naar tweedehandsauto's is nu nog maar weinig vraag door de hoge dieselprijs.

"Die markt is echt geïmplodeerd", zegt Niels Oude Luttikhuis, eigenaar van ikwilvanmijnautoaf.nl. Dat bedrijf bemiddelt tussen consumenten die hun auto willen verkopen en autobedrijven die auto's opkopen.

Dure diesel

De lage vraag naar dieselauto's komt vooral doordat diesel de laatste tijd vaak duurder is dan benzine. Sinds de Verenigde Staten en Israël eind februari een oorlog begonnen tegen Iran is de dieselprijs omhooggeschoten.

De adviesprijs van diesel is nu zo'n 2,77 euro per liter, voor benzine is dat 2,71. Voor de oorlog was de adviesprijs van diesel zo'n 2,03 euro en die van benzine 2,26. En een voordeel van een dieselauto was voorheen nou juist dat je goedkoper uit was als je veel kilometers maakte.

Tien jaar geleden reden er nog bijna 1,4 miljoen diesels rond in Nederland. Nu zijn dat er nog zo'n 560.000, blijkt uit cijfers van autobranchevereniging Bovag.

"Door de recordhoge dieselprijs is het totaal niet meer interessant om diesel te rijden", zegt Oude Luttikhuis. "Er is een dieseloverschot, je komt er moeilijk vanaf. Het aanbod is er wel, ze worden bij ons aangemeld. Maar de vraag is heel laag."

Ook de Bovag zegt dat het financieel steeds minder interessant is om in een diesel te rijden. En dat merken dealers. "Het aantal dagen dat gebruikte diesels daar te koop staan, neemt toe. Ze raken ze minder makkelijk kwijt", zegt een woordvoerder.

Ook neemt de restwaarde de laatste jaren snel af volgens de branchevereniging. "In de afgelopen tien jaar is die gehalveerd, van 31 naar 15 procent voor een diesel van vijf jaar oud." Een Volkswagen Golf-diesel die in 2021 nieuw voor 34.500 euro is gekocht is nu, met 200.000 km op de teller, nog zo'n 5200 euro waard.

Sloop en export

Echt oude diesels, van zo'n 20 jaar, gaan volgens bemiddelaar Oude Luttikhuis voornamelijk nog naar de sloop. En er worden ook nog diesels geëxporteerd. "Maar die export gaat nu ook niet meer zover als vroeger. Toen gingen er veel richting Oekraïne. Vanwege de oorlog is dat nu minder. En alle oude auto's konden naar Polen, ook dat is nu minder."

Volgens hem gaan diesels van Toyota vaak nog wel naar Afrikaanse landen, waar het merk populair is. De afgelopen vijf jaar werden er in totaal bijna 600.000 gebruikte diesels geëxporteerd naar het buitenland, becijferde de Bovag.

Wegenbelasting

Voor diesels betaal je in Nederland meestal meer wegenbelasting dan voor een vergelijkbare benzineauto. Dat is onder meer doordat ze zwaarder zijn, met name door een zwaardere motor. Voor bepaalde diesels betaal je sinds 2020 een extra fijnstoftoeslag voor de wegenbelasting, omdat ze vervuilend zijn.

Ook hebben allerlei steden een milieuzone waar je met een oudere dieselauto niet meer in mag. Ook door die maatregelen wordt een diesel steeds minder aantrekkelijk. "Ik reed onlangs achter een oude BMW-diesel, die stonk ook echt", zegt Oude Luttikhuis. "Maar dat was twintig jaar geleden nog normaal."

Uitstervend ras

Hij denkt ook wel dat het een goede ontwikkeling is dat de diesel langzaam verdwijnt. "Als de dieselprijs weer normaliseert, dan heb je nog best wel mensen die ze blijven rijden. Er zijn wel mensen fan, maar het is wel een uitstervend ras."

Met al die ontwikkelingen zou je misschien denken dat er inmiddels veel minder diesel getankt wordt dan benzine. Maar dat is niet zo. Het dieselverbruik daalt wel gestaag, maar nog tot 2023 werd er meer diesel getankt dan benzine.

Dat komt omdat het overgrote deel van de vrachtwagens, bussen en bestelbussen in Nederland nog wel op diesel rijdt. En dat zijn ook nog eens grootverbruikers: grote voertuigen die vaak veel rondrijden.

Tankstations zijn hun dieselpomp dan ook niet aan het wegdoen. "Ik heb nog niet gehoord van tankstations die geen diesel meer aanbieden", zegt een woordvoerder van Drive, de brancheorganisatie van onafhankelijke tankstations.

Goedemorgen! Vandaag rijden er geen treinen van of naar Amsterdam Centraal vanwege werkzaamheden op het station en mensen in Letland gaan naar de stembus.

Eerst het weer: nadat op sommige plekken de nevel en mist is weggetrokken, breekt vandaag de zon door. Het wordt tussen de 19 en 21 graden; er staat weinig wind.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De copiloot die woensdag zijn gezagvoerder aanviel in een vliegtuig van Flydubai werd eerder geschorst bij vliegmaatschappij Oman Air. De man werd destijds als een risico voor de veiligheid gezien omdat er extremistisch materiaal bij hem was aangetroffen. Dat zeggen bronnen tegen het Amerikaanse nieuwsmedium ABC News.

Deze bronnen zijn hoge functionarissen van inlichtingendiensten en de rechtshandhaving, meldt ABC. Zij zeggen dat de man in 2024 werd betrapt op het bezit van extremistisch materiaal, toen hij als copiloot in opleiding werkte voor Oman Air. Volgens de bronnen mocht hij na de schorsing wel in een administratieve functie blijven werken bij de luchtvaartmaatschappij.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

De Nederlandse rockband Tröckener Kecks keert na 25 jaar terug op het podium. Vanaf het voorjaar van 2027 trekt de Amsterdamse band langs vijftien poppodia door het land.

De groep zal nummers spelen zoals Nu of nooit, Een dag, zo mooi en De jacht is mooier dan de vangst. Zanger Rick de Leeuw zag een comeback lange tijd zelf niet aankomen, zegt hij tegen de NOS:

Fijne zaterdag!

Rusland heeft vannacht opnieuw een belangrijke brug in Kyiv aangevallen die het westen en oosten van de Oekraïense hoofdstad verbindt, gebouwd over de rivier de Dnipro.

Vanmorgen deelde burgemeester Klitsjko van Kyiv op Telegram dat er door de aanval geen verkeer over de Noordbrug meer mogelijk is. "Het verkeer op de brug is momenteel van de linker- naar de rechteroever geblokkeerd", schrijft hij.

Afgelopen dagen heeft Rusland meerdere aanvallen uitgevoerd op een andere brug in Kyiv, de Zuidbrug. Met drones probeert Rusland de infrastructuur van de Oekraïense hoofdstad te beschadigen.

Volgens een luchtvaartexpert die The Kyiv Independent sprak, is het onwaarschijnlijk dat de droneaanvallen zijn bedoeld om de brug te verwoesten. "Dat is praktisch onmogelijk. Zelfs met een grote explosieve lading om stalen bruggen te vernietigen, is dat een uitdaging", zegt de luchtvaartexpert.

Leven bemoeilijken

Volgens de expert probeert Rusland vooral druk te zetten op inwoners van de stad door het dagelijks leven moeilijker te maken. De aanvallen zorgen onder meer voor files in de stad.

Veel mensen in Kyiv wonen aan de oostkant van de rivier, maar moeten voor hun werk een brug over. In het westen van de stad zitten de meeste overheidsgebouwen en bedrijven.

Rusland heeft de afgelopen weken de aanvallen op Kyiv opgevoerd. In september werd de stad bijna twee keer zo vaak aangevallen als een maand eerder, schrijft Nieuwsuur.

Vooral het centrum van de stad wordt door Rusland aangevallen met drones en raketten, met ook dodelijke slachtoffers tot gevolg. Door de aanvallen komen veel huizen met de winter in zicht zonder gas of elektriciteit te zitten. Ook weet Rusland plekken met grote symbolische waarde te raken, zoals het historisch kloostercomplex en de boekenmarkt in de stad.

Russische drones bestoken al de hele week belangrijke bruggen in de Oekraïense stad Kyiv:

Internet radios have been a thing in some form for the last quarter century, and the advent of cheap networked microcontrollers has made them easier than ever to build. But …read more

Moet het zwaaien met bijvoorbeeld een IS- of Hamas-vlag bij demonstraties strafbaar worden? Of met een Prinsenvlag? Of het online steun betuigen aan terreuraanslagen?

Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid vindt van wel, en na jaren van discussie ligt er nu een wetsvoorstel over het strafbaar stellen van de verheerlijking van terrorisme. Maar in het Verenigd Koninkrijk, waar dit al langer bij wet is geregeld, hebben de autoriteiten de handen vol aan deze wet. Nu al zijn er op basis van de wet duizenden demonstranten opgepakt.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Wie bepaalt de definitie van een terroristische organisatie? En tast de wet het demonstratierecht aan?

Nieuwsuur-journalist Nina Jansen volgde Nederlandse demonstranten die in Engeland gingen demonstreren en daar onmiddellijk in aanraking kwamen met de soms vage grenzen tussen wat mag en niet mag.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: IJsbrand Terpstra

Vandaag rijden er helemaal geen treinen van of naar Amsterdam Centraal vanwege werkzaamheden op het station. Morgen en maandag rijden er minder treinen.

ProRail onderhoudt en vernieuwt deze dagen onderdelen, zoals perrons, trappen en liften. Dat werk vindt plaats op of vlak naast het spoor, waardoor treinverkeer vandaag niet mogelijk is.

Metro pakken

Amsterdam Centraal is nu al een van de meest drukbezochte stations in Nederland met dagelijks zo'n 200.000 reizigers. De verwachting is dat dat aantal verder zal stijgen naar 275.000 mensen per dag.

NS adviseert reizigers om vandaag de metro te pakken, of 's nachts een NS-bus. Maandag moeten reizigers tussen Amsterdam Centraal, Amsterdam Muiderpoort en Utrecht Centraal rekening houden met drukte, vooral tijdens de spits.

In de Australische stad Newcastle, ten noorden van Sydney, is een auto gecrasht in een menigte rugbyfans. Daarbij zijn tien mensen gewond geraakt, meldt de lokale politie.

Alle gewonden zijn naar het ziekenhuis gebracht. Twee van hen verkeren in kritieke toestand: een meisje van 5 jaar en een 67-jarige man. Onder de acht gewonden in stabiele toestand zijn ook twee meisjes van 2 en 5 jaar.

De 18-jarige bestuurder van de auto is aangehouden. De politie heeft geen aanwijzingen voor opzet en gaat uit van een tragisch ongeval na roekeloos rijgedrag, meldt The Sydney Morning Herald.

De menigte schreeuwde naar de bestuurder toen hij in een politieauto werd geduwd, schrijft het Australische nieuwsmedium ABC News. Twee andere inzittenden van de auto moesten worden ontzet toen aanwezige fans zich tegen hen begonnen te keren.

Mogelijk controle verloren

In Newcastle stonden duizenden mensen langs de weg om het plaatselijke rugbyteam toe te juichen. Komende zondag staat het team in de finale van de landelijke rugbycompetitie.

Hoe het voertuig in de menigte belandde, is nog niet duidelijk. Een lokaal parlementslid, Dan Repacholi, schrijft op Facebook dat de auto een zogenoemde 'burnout' maakte. Bij deze manoeuvre drukt de bestuurder het gas- en rempedaal gelijktijdig in, waardoor de achterwielen gaan spinnen. De bestuurder zou hierbij de macht over het stuur hebben verloren.

Australische media melden dat de politie bekend was met de 18-jarige. De man, die net zijn rijbewijs had, is gearresteerd en naar het ziekenhuis gebracht voor verplichte drug- en alcoholtests. De verwachting is dat hij wordt aangeklaagd voor het ongeluk, zegt minister Catley (Politie en Contraterrorisme).

A lot of the retrocomputing world is focused on the 1980s, and for good reason– the home computer revolution was in full swing in that decade, and there is a …read more

De ijsbaan in Deventer kan voorlopig niet open vanwege problemen met het koelsysteem. Op de website van ijsbaan De Scheg staat dat "het defect helaas niet meer gerepareerd kan worden", waardoor er nog niet gestart kan worden met het maken van ijs.

Bij veel Nederlandse ijsbanen begint het schaatsseizoen in oktober. Voor de baan in Deventer stond de opening gepland op 10 oktober, maar dat gaat niet lukken. "We begrijpen dat dit een grote teleurstelling is voor iedereen die uitkijkt naar de start van het ijsbaanseizoen", schrijft de organisatie.

De problemen met het koelsysteem werden afgelopen week geconstateerd. De ijsbaan onderzoekt nu of er technische mogelijkheden zijn om alsnog open te gaan. Begin komende week verwacht de baan daar meer duidelijkheid over te hebben.

De copiloot die woensdag zijn gezagvoerder aanviel in een vliegtuig van Flydubai werd eerder geschorst bij vliegmaatschappij Oman Air. De man werd destijds als een risico voor de veiligheid gezien omdat er extremistisch materiaal bij hem was aangetroffen. Dat zeggen bronnen tegen het Amerikaanse nieuwsmedium ABC News.

Deze bronnen zijn hoge functionarissen van inlichtingendiensten en de rechtshandhaving, meldt ABC. Zij zeggen dat de man in 2024 werd betrapt op het bezit van extremistisch materiaal, toen hij als copiloot in opleiding werkte voor Oman Air. Volgens de bronnen mocht hij na de schorsing wel in een administratieve functie blijven werken bij de luchtvaartmaatschappij.

De verdachte is een Omaans staatsburger. Hoe het kan dat hij wel in een toestel van Flydubai mocht vliegen, is nog onduidelijk. Hij werkt volgens de bronnen mee aan het onderzoek en zou inmiddels hebben toegegeven dat hij van plan was om het vliegtuig in Israël te laten neerstorten.

Controle overgenomen

Bij het incident op vlucht FZ1073 van Dubai naar Tel Aviv werd de gezagvoerder meerdere keren door zijn collega gestoken. Toen de deur van de cockpit openging, wisten passagiers de aanvaller te overmeesteren. Twee piloten die als burger meevlogen, namen de controle over het vliegtuig over.

Gezagvoerder Machchhar deed zijn verhaal tegenover de Indiase premier Modi:

Het vliegtuig maakte uiteindelijk een noodlanding in Saudi-Arabië. Daar werd de copiloot direct aangehouden en verhoord.

De Israëlische premier Netanyahu zei eerder deze week dat de verdachte een geradicaliseerde moslim is. Hij zou geïndoctrineerd zijn met islamistisch gedachtegoed en suïcidaal zijn geweest. Volgens Netanyahu was het nog te vroeg om te concluderen dat Iran betrokken was bij de gewelddadige aanval.

While you may not be familiar with the term “busy board”, you’ve almost certainly seen one. It’s the sort of toy with a bunch of buttons, switches, and of course …read more

Franse scholieren- en studentenorganisaties hebben opgeroepen om de druk op de Franse overheid door te zetten en roepen op tot nieuwe protesten op dinsdag.

Deze week gingen duizenden scholieren, studenten en leraren de straat op in Frankrijk. Ze protesteren tegen onder meer achterstallig onderhoud van schoolgebouwen, te grote klassen, te lange schooltijden en het lerarentekort in Frankrijk.

De oproep komt na een besloten bijeenkomst vanmiddag op het ministerie van Onderwijs. Vertegenwoordigers van studentenorganisaties en onderwijsvakbonden zeiden na het gesprek teleurgesteld te zijn.

Volgens hen waren de woorden van onderwijsminister Geffray onvoldoende. De jongeren zouden onder meer eisen hebben gesteld voor een betere geestelijke gezondheid van middelbare scholieren en betere schoolgebouwen. "Maar we hebben geen concrete toezeggingen gekregen", vertellen ze aan de Franse zender Franceinfo.

Nieuw plan

Geffray zei na het gesprek dat hij aan de slag gaat met een nieuw actieplan. Volgende week moet het van start gaan. Het lerarentekort in examenklassen krijgt prioriteit, zei hij. Ook wil de onderwijsminister het gesprek met de organisaties en vakbonden voortzetten en kijken of hij aan een groot deel van hun eisen kan voldoen.

Door het hele land wordt er gedemonstreerd. Vanochtend werd bekend dat zo'n 400 scholen dicht moesten blijven vanwege aanhoudende onrust rond de scholierenprotesten. De meeste demonstranten protesteren vreedzaam, maar op sommige plekken liep het uit de hand.

Volgens minister van Binnenlandse Zaken Nuñez zijn er vandaag 1747 mensen gearresteerd. In totaal zijn er nu meer dan 5000 arrestaties verricht bij de protesten, zei hij. Op sommige plekken werden agenten bekogeld en voorbijgangers belaagd.

De studentenorganisaties distantiëren zich van het geweld. "Het wordt niet gepleegd door de middelbare scholieren, maar door derden die degenen die betrokken zijn bij de protesten niet kennen."

Dramafilm Truly Naked is met zes prijzen de grote winnaar geworden van het Gouden Kalveren Gala in Utrecht. Het regiedebuut van de Nederlandse Muriel d'Ansembourg won een Gouden Kalf voor beste speelfilm, beste montage, beste camera, beste regie speelfilm, beste productie-ontwerp en beste scenario.

Truly Naked gaat over de invloed van porno op tienerlevens en volgt de introverte Britse jongen Alec die opgroeit in de wereld van de low budget porno-industrie van zijn vader.

"Voor mij gaat deze film over hunkering naar echt contact, met de ander en met jezelf", zei filmmaker D'Ansembourg erover. "Werkelijk zien en gezien geworden. Dat betekent ook kwetsbaar durven zijn."

Basta

De serie Basta over het leven en de carrière van Marco van Basten viel drie keer in de prijzen. De serie won een Gouden Kalf voor beste dramaserie en voor beste regie. Daarnaast mocht de hoofdrolspeler, Chris Peters, het Gouden Kalf voor beste hoofdrol in ontvangst nemen.

Regisseur Remy van Heugten van Basta bedankte in zijn speech onder anderen voetballegende Van Basten voor het vertrouwen dat hij de makers van de serie gaf om niet alleen over zijn successen te berichten, maar ook over zijn mentale worstelingen.

Acteur Daan Buringa won het Gouden Kalf voor beste hoofdrol in een speelfilm voor zijn rol als de zwijgende, rolstoelgebonden Fransje Hermans in Joe Speedboot, naar de bestseller van Tommy Wieringa. Halina Reijn ontving het Gouden Kalf voor Filmcultuur, een oeuvreprijs die al voorafgaand aan het gala was aangekondigd.

Reijns regiedebuut Instinct (2019) ging op het Nederlands Film Festival in première, voordat zij internationaal met Babygirl (2024) doorbrak, met Nicole Kidman in de hoofdrol. "Ik zeg altijd voor de grap: ik ben een boerin in Hollywood, maar ik meen dat wel. Ik denk dat dat ook iets positiefs is."

Volgens haar is het belangrijk om te onthouden waar je vandaan komt, "je grenzen te bewaken, zowel op creatief als zakelijk vlak, en te weten wie je bent. Mijn cultuur draag ik met me mee in mijn hart. De afgelopen jaren heb ik geleerd dat familie en vrienden echt tellen, zeker in een wereld die je niet altijd kunt vertrouwen".

De prijs voor beste korte film ging naar This Is Your Captain Speaking van Nienke Deutz en Digna van der Put. De film bevindt zich op het snijvlak van documentaire en fictie. De regisseurs vroegen buurtbewoners in de Rotterdamse wijk Delfshaven wat ze zouden doen als ze één dag de superkracht hadden om te vliegen. Die interviews vormden de basis voor de film.

Filmmaker Van der Put zei daarover: "We leven in een tijd van verharding, waarin we ons behoorlijk machteloos kunnen voelen. Wat kun je als individu nu eigenlijk doen? Deze film is een ode aan het kleine, aan verbeelding en aandacht voor elkaar, en aan het idee dat iets kleins toch van betekenis kan zijn."

Jeugdserie

De VPRO-documentaire Mijn woord tegen het mijne van Maasja Ooms kreeg het Gouden Kalf voor beste documentaire. Het Gouden Kalf van het publiek ging naar de speelfilm Voor de meisjes en de documentaire Mama'ku - Van Jakarta tot de Molukken.

Het was de tweede keer dat het Gouden Kalf voor 'beste hair & make-up design' werd uitgereikt. De prijs ging postuum naar Katja Alexis van The Wolf, The Fox & The Leopard. Het Gouden Kalf voor beste scenario dramaserie ging naar de NPO-jeugdserie Hein 2. Sabri Saddik won het Gouden Kalf voor beste bijrol dramaserie in de serie Mocros.

Het Gouden Kalveren Gala vond plaats op de laatste dag van het Nederlands Filmfestival in de Stadsschouwburg in Utrecht. Dit was de 46e editie.

Homebrew computers don’t have to be retrocomputers, but [Just4Fun]’s all-through-hole, 68008-based “68k-MBC” certainly qualifies, so it is a worthy entry in our ongoing contest. While there are both “full” and …read more

In Spanje hebben twee voorstellen van de regering om de woningcrisis aan te pakken geen meerderheid behaald in het parlement. Daarmee bestaat de kans dat de regering de komende dagen valt.

Premier Sánchez wilde met de twee decreten de onvrede over de hoge woonlasten en de aanhoudende protesten van afgelopen weken temperen. De regering had al ingestemd met de plannen.

Een van de maatregelen was een verbod op huisuitzettingen van kwetsbare huurders tot 2030. Daarnaast wilde de regering bestaande huurcontracten nog twee jaar bevriezen en nog strengere regels invoeren voor kortdurende verhuur. De Spaanse minister García van Gezondheidszorg zei dat met het pakket maatregelen meer dan vijf miljoen mensen worden geholpen.

Huurverhoging

Het zogeheten 'Maricarmen-decreet' van de regering werd vernoemd naar de 87-jarige Maricarmen Abascal, die vorige week haar huis werd uitgezet. Ze had daar zeventig jaar gewoond, maar kon de woning door een huurverhoging niet meer betalen.

De plannen kwamen er niet doorheen doordat de Catalaanse separatistische partij Junts samen met de oppositie tegenstemde. Volgens Junts zouden de maatregelen een averechts effect hebben en juist zorgen voor minder woningaanbod en daardoor de woningcrisis nog erger maken.

"Het vinden van huisvesting in Spanje zal met de dag moeilijker worden", zei de parlementaire woordvoerder van Junts. "Het is onze verantwoordelijkheid om zekerheid te bieden, niet onzekerheid." Junts liet voorafgaand aan de stemming al weten dat het meer bescherming wil voor kleine verhuurders.

Daarbij kwam het Junts ook goed uit om het Sánchez zo moeilijk mogelijk te maken, omdat er een kans bestaat dat de separatistenleider Puigdemont volgende week zal terugkeren naar Spanje. Hij kan zich dan bij eventuele nieuwe verkiezingen als kandidaat presenteren.

Ook de oppositiepartij Partido Popular (PP) stemde tegen de maatregelen. "Woningen worden niet betaalbaarder door decreten, ze worden betaalbaarder door meer huizen te bouwen. We gaan u niets wijsmaken: het wordt niet eenvoudig en het zal niet snel gaan", aldus PP-parlementslid Juan Bravo.

De Spaanse premier Sánchez heeft als leider van een minderheidsregering nooit kunnen rekenen op de steun van de conservatieve oppositiepartij PP. De socialistische Sánchez is afhankelijk van kleinere partijen, waaronder Junts.

Spaanse media melden vandaag dat de premier mogelijk afstevent op vervroegde verkiezingen nu zijn woningplannen zijn gestrand. Zijn kantoor heeft dat nog niet bevestigd.

De stemming volgde na dagenlange protesten tegen de hoge woonlasten en de huisuitzetting van Maricarmen, die deze week hoorde dat ze toch in haar huis mag blijven wonen.

Demonstranten verzamelden zich vandaag buiten het parlement en kondigden aan dat de protesten doorgaan. De huurdersorganisatie Sindicato de Inquilinos wil morgen opnieuw massaal de straat opgaan en houdt vast aan een tentenkamp op het Madrileense plein Puerta del Sol.

In Spanje is een betaalbare woning vinden al lange tijd een probleem. Volgens de Spaanse Jeugdraad zijn de huren in het land in tien jaar tijd verdubbeld. Voor veel jongeren is een eigen woning nauwelijks betaalbaar. Als gevolg blijven veel Spanjaarden noodgedwongen langer bij hun ouders wonen.

Spanje-correspondent Miral de Bruijne:

Al voor de stemming over de plannen rond de woningcrisis werd over vervroegde verkiezingen gespeculeerd. Dat kwam doordat politici binnen de regering en zelfs binnen de socialistische partij gisteravond zeiden nieuwe verkiezingen te willen als de decreten werden afgekeurd. Dat ze daar juist nu om vragen lijkt geen toeval. Want de timing voor links zou goed uitkomen. De woningcrisis staat nu bovenaan de agenda, een onderwerp waar links goed op scoort.

Ook de oppositie heeft aangegeven dat die wil dat premier Sánchez opstapt. Een verzoek dat die partijen sinds zijn aantreden wel vaker hebben gedaan. Bijvoorbeeld toen de corruptiezaak tegen de socialistische oud-premier Zapatero werd aangekondigd. Hij is een belangrijke vertrouweling van de huidige premier. Of na de migratiecrisis in Ceuta. Door deze zaken deed rechts het de afgelopen tijd steeds beter in de peilingen, maar de vraag is of de aandacht voor de woningcrisis dit doet afnemen.

De premier zal dit weekend beslissen of hij inderdaad de algemene verkiezingen, die gepland stonden voor aankomende zomer, gaat vervroegen.

In de Stille Oceaan voltrekt zich een gigantische volksverhuizing. Steeds meer mensen moeten hun huizen verlaten, op de vlucht voor het water.

In Fiji worden honderden dorpen verplaatst, omdat het door klimaatverandering onleefbaar wordt. De eilandstaat is een van de eerste landen ter wereld die een systematisch, nationaal plan heeft opgesteld om honderden kwetsbare gemeenschappen naar hoger gelegen gebieden te verhuizen.

Tijdens een klimaatbijeenkomst op Fiji en Tuvalu die maandag begint, vragen de eilandstaten in de Stille Oceaan aandacht voor hun precaire situatie. De bijeenkomst is een troostprijs voor de regio, nadat Australië zich, samen met de Pacifische eilanden, moest terugtrekken als gastland van COP31, de belangrijkste klimaattop van het jaar.

Na jarenlang politiek gesteggel bleef Turkije als enige kandidaat over. Die organiseert de top in Antalya in november.

Drie keer verhuisd

Het dorp Vunidogoloa op het eiland Vanua Levu, het tweede grootste eiland van Fiji, was in 2014 het eerste dorp dat werd verplaatst met hulp van de regering. De 66-jarige Sailosi Ramatu was het dorpshoofd ten tijde van de verhuizing.

Tien jaar lang was de gemeenschap in gesprek met elkaar en met politici. "We wilden ons dorp niet verlaten, maar we moesten wel."

De inwoners deden er alles aan om te kunnen blijven. Het dorp lag aan de kust, de gemeenschap leefde van de visserij. Maar door het stijgende zeepeil kwamen overstromingen steeds vaker voor. Twee zeemuren werden gebouwd, maar een voor een verdwenen ze onder water of werden ze door bodemerosie verwoest. Ze verplaatsten hun huizen steeds iets verder van de kust.

"Ik ben drie keer verhuisd in het dorp, maar het was niet genoeg. Het water kwam regelmatig tot onze knieën", zegt Ramatu. Hij staat met zijn witte regenlaarzen op de restanten van zijn huis. Alleen een stukje muur steekt nog boven het zand uit. "Op een gegeven moment waren we net een eiland, we werden omringd door water", zegt hij.

29 centimeter

Laaggelegen landen in de Stille Oceaan, zoals Fiji, maar ook Tuvalu en Kiribati, zijn het kwetsbaarst voor de gevolgen van klimaatverandering. De temperatuur stijgt hier gemiddeld harder dan in de rest van de wereld en ook de zeespiegel stijgt rap.

Bij Suva, de hoofdstad van Fiji, is deze tussen 1993 en 2024 met 29 centimeter gestegen. De verwachting is dat de zeespiegelstijging bij Fiji gestaag doorgaat. Het tempo hangt af van het tempo van klimaatverandering. Daarmee zal de kans op overstromingen ook verder toenemen.

In Fiji alleen al zijn er daarom zo'n 700 gemeenschappen die extreem gevaar lopen door klimaatverandering. De regering is voortvarend bezig de meest kwetsbare dorpen te verhuizen, maar dat is complex, duur en tijdrovend. Daarnaast gaat het lang niet altijd goed.

Hoewel de verplaatsing van de 150 inwoners van Vunidogoloa al twaalf jaar geleden plaatsvond, is het nieuwe dorp nog steeds niet helemaal goed ingericht. De regering liet huizen bouwen, maar vergat die van een keuken of wasruimte te voorzien. Bovendien ligt het nieuwe dorp op een helling, waardoor het alsnog overstroomt als het veel regent.

Ramatu lobbyt nog regelmatig bij de regering voor meer steun voor zijn gemeenschap. "Het afwateringssysteem op de nieuwe locatie wordt niet onderhouden, waardoor we alsnog met overstromingen en erosie te maken hebben", zegt hij. Maar het gaat om veel meer dan alleen materieel verlies.

Door de verhuizing is ook de spirituele en culturele verbinding met het land verbroken, die zo belangrijk is voor de inheemse iTaukei-bevolking van Fiji. Ramatu krijgt tranen in de ogen als hij denkt aan zijn ouders, die in het oude dorp begraven liggen. "Ze hebben zo hard gewerkt om me een goed leven te geven. Ik vind het nog steeds moeilijk dat ik mijn thuis heb moeten verlaten."

In september namen de Verenigde Naties een historische motie aan waarin is vastgelegd dat eilandstaten hun soevereiniteit, grenzen en nationaliteit behouden, zelfs als hun grondgebied volledig door de stijgende zeespiegel wordt opgeslokt.

Samenwerken

Toch probeert Ramatu zijn verwachtingen van de aanstaande klimaatbijeenkomsten te temperen. "Hoeveel COPs hebben we al gehad? De temperatuur en de zee stijgen nog steeds", zegt hij.

Hij heeft een verzoek aan de wereld. "Laten we samenwerken om de gevolgen van klimaatverandering aan te pakken. Dit grote gevecht gaat iedereen aan. Wij ervaren misschien de zwaarste gevolgen, maar de impact wordt overal gevoeld. Niemand kan het alleen, we hebben elkaar nodig."

De eilandengroep Tuvalu verdwijnt langzaam in zee. Correspondent Meike Wijers zocht in 2022 Tuvaluaanse klimaatvluchtelingen op in Nieuw-Zeeland:

Het hooggerechtshof in Israël heeft het besluit van het kiescomité om Arabische politieke partijen te weren bij de verkiezingen van eind oktober teruggedraaid. Het hof ziet onvoldoende grond om een verbod in stand te houden.

Een meerderheid van de commissie stemde vorige week voor de uitsluiting. Daardoor zou de Palestijnse minderheid in Israël zonder vertegenwoordiging zitten. Daarnaast zouden ook parlementsleden Ofer Cassif en Sami Abu Shehadeh worden geweerd.

De commissie beweerde dat de partijen de gewapende strijd tegen Israël steunen. Ook zouden individuele politici zich niet genoeg distantiëren van Palestijnse organisaties. In het kiescomité zitten voornamelijk leden van de regering van premier Netanyahu.

Leider Balad trekt zich terug

Het hof heeft vandaag het besluit van de commissie grotendeels teruggedraaid. Dat betekent dat de Verenigde Arabische Lijst en de partijen Hadash, Balad en Ta'al die deel uitmaken van de Gezamenlijke Lijst mogen meedoen aan de verkiezingen. Ook Cassif mag meedoen. Abu Shehadeh, leider van Balad, trok zich voortijdig terug, waardoor het hof geen uitspraak heeft gedaan over hem.

Abu Shehadeh is tot dat besluit gekomen nadat het hooggerechtshof hem had laten weten dat een meerderheid van de rechters hem wil uitsluiten als hij zich niet zou terugtrekken. Dat wijst erop dat het hof het besluit van het Israëlische kiescomité over hem zou steunen.

Het kiescomité wilde Abu Shehadeh uitsluiten, omdat hij in een artikel de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 omschreef als een "belangrijke historische gebeurtenis". Hij zou daarmee de gewapende strijd tegen Israël steunen, maar Abu Shehadeh ontkent dat.

Mensenrechtenorganisatie Adalah, die opkomt voor de Palestijnse minderheid in Israël, stond Abu Shehadeh bij in de zaak. Volgens Adalah trok de Palestijns-Israëlische politicus zich terug om te voorkomen dat een uitspraak van het hof een gevaarlijk juridisch precedent zou scheppen dat grote gevolgen kan hebben voor de Palestijnse vertegenwoordiging in de Knesset, het Israëlisch parlement.

Adalah zegt dat er geen bewijs is dat Abu Shehadeh heeft opgeroepen tot geweld en dat hij zich al jaren inzet als mensenrechtenactivist. De mensenrechtenorganisatie is kritisch op het hof en zegt dat het Joodse en Palestijnse politici van Israël ongelijk behandelt.

Racistische campagne

Abu Shehadeh waarschuwt ook dat de politieke speelruimte en de vrijheid van meningsuiting voor de Palestijnse minderheid in Israël steeds kleiner wordt. Volgens hem is hij het doelwit geworden van een racistische campagne die erop gericht is om de invloed van Arabische partijen te beperken.

Hij wees erop dat extreemrechtse Joodse politici niet worden uitgesloten van deelname aan de verkiezingen, ondanks dat zij openlijk hebben opgeroepen tot geweld tegen Palestijnen.

De extreemrechtse Israëlische minister van Nationale Veiligheid Ben Gvir zegt dat zijn partij Joodse Kracht met succes campagne heeft gevoerd om Abu Shehadeh buitenspel te zetten en te voorkomen dat hij in de Knesset zou komen.

De gemaskerde mannen die begin deze maand in Overasselt werden opgepakt, zijn voor een deel via sociale media geronseld. Ze kregen instructies voor hun aanslag via berichten op Signal en Snapchat, schrijft RTL Nieuws op basis van het strafdossier.

"Yo soldaat, ik heb boys nodig. 10K per man." Zo worden op 31 augustus op Snapchat drie extra mannen geronseld voor een dan nog onbekende klus. Nog geen dag later zal dit leiden tot een schietpartij in het Gelderse dorp waar meer dan dertig mannen bij betrokken waren.

'3 boys gaan die man spatten'

In eerdere chats op Snapchat en Signal wordt in straattaal geschreven over wat er die nacht moet gebeuren bij de woning van de veroordeelde drugscrimineel Jan G.

Eerst lijkt het alsof er iemand in elkaar geslagen moet worden, concludeert RTL Nieuws uit het 1600 pagina's tellende strafdossier over de groep. Later wordt duidelijk dat er over dodelijk geweld wordt gesproken. "3 boys gaan die man spatten", wordt gezegd in een chat.

Een overzicht van de gebeurtenissen in Overasselt in de vroege uren van 1 september:

Er worden op de eerste dag van september in de nacht en vroege ochtend in totaal 32 mannen opgepakt. Het zijn 16 Fransen, 11 Nederlanders, 2 Algerijnen, 1 Libiër, 1 Oekraïner en 1 Belg. Twee Franse verdachten zijn minderjarig: 16 en 17 jaar. De overige verdachten zijn tussen de 18 en 32 jaar.

Samen worden zij verdacht van moord of doodslag op de beveiliger Berry, die die nacht werd doodgeschoten. Hij beveiligde het huis van Jan G. Twee agenten die op de melding afkwamen, raakten gewond toen er vanuit de groep op hen werd geschoten.

Jan G. opgepakt

Onlangs werd Jan G. in Duitsland aangehouden. Hij wordt ervan verdacht betrokken te zijn bij een poging om bijna 4000 kilo cocaïne naar Nederland te halen. Zijn woning werd op last van de burgemeester een jaar gesloten, om de rust in de gemeente te laten terugkeren.

Een tweede woning in Overasselt, aan de Honingklaver, werd op 4 september gesloten. Vandaag werd bekend dat de bewoners van dit huis per direct weer terug mogen. Het is niet bekend of ze dat ook gaan doen. Volgens buurtbewoners wonen in het huis familieleden van Jan G.

In de straat is een bewakingscamera van de politie opgehangen en buurtbewoners zijn door de burgemeester op een besloten informatiebijeenkomst geïnformeerd over het openen van de woning.

VVD-leider Yesilgöz heeft de reactie van haar achterban op de aangepaste kabinetsplannen wel heel rooskleurig voorgesteld. Ze meldde dat er nieuwe VVD-leden bij zijn gekomen, maar dat is niet het hele verhaal, zo blijkt bij navraag naar het aantal opzeggingen van VVD-leden deze week.

Bij de start van de ministerraad kreeg Yesilgöz vanochtend van journalisten de vraag of het een pittige week was voor haar partij. De VVD-leider begon op te noemen dat er ook veel wél goed ging voor haar achterban. Zo zijn veel mensen blij dat er een oplossing is gekomen voor box 3, de vermogensbelasting, zei Yesilgöz. En, zo meldde ze: "We hebben ook tientallen nieuwe leden erbij".

Het VVD-partijbureau heeft bijgehouden wat er met het ledenaantal is gebeurd sinds dinsdagavond de aangepaste kabinetsplannen werden gepresenteerd. Vanaf dat moment tot en met donderdag waren er volgens de partij juist 78 opzeggingen binnengekomen. In die paar dagen kwamen er ook 21 nieuwe aanmeldingen bij. Een woordvoerder van het partijbureau zegt dat het dus niet onjuist is wat Yesilgöz verklaarde.

'Ontploffen'

In de VVD valt ontevredenheid op te tekenen over de deze week aangepaste kabinetsplannen. Leden die de NOS sprak, hebben het over appgroepen die lijken te "ontploffen". Vooral omdat het kabinet aanvankelijk meer spaarders en beleggers belasting in box 3 wilde laten betalen. Ook valt het niet goed dat bijvoorbeeld verhuurders en mensen met een tweede woning meer moeten gaan betalen.

Er zijn ook groepen leden die vinden dat de bezuinigingen op de sociale zekerheid te makkelijk zijn losgelaten. Zij vinden dat er op dat onderwerp nog steeds hervormd moet worden. Het gevoel leeft bij sommigen ook dat er een knieval richting oppositiepartij Pro is gemaakt, terwijl in de campagne werd beloofd dat de VVD niet die kant op zou gaan.

Fred Teeven, oud-bewindspersoon voor de partij, zei deze week bij Nieuws van de Dag: "Ik zie veel mensen afscheid nemen van de VVD. Als ze nog enige vertegenwoordiging willen overhouden in de Provinciale Staten, moeten ze wel uitkijken".

Nuanceren

Volgens een woordvoerder van Yesilgöz loopt de partijleider er helemaal niet voor weg dat er ook opzeggers zijn. De politica zou alleen het beeld dat deze dagen wordt geschetst - dat de hele wereld negatief is over de VVD - hebben willen nuanceren, door te zeggen dat er ook nieuwe leden bij zijn gekomen.

VVD-minister Karremans van Infrastructuur zei vanochtend dat het een "roerige week" was voor zijn partij. Hij benadrukte dat veel onrust bij zijn achterban wegebt als wordt uitgelegd wat er voor de VVD is binnengehaald in de aangepaste kabinetsplannen.

Volgens Karremans heeft de VVD last van het beeld dat de partij Pro zo positief is over het schrappen van de bezuinigingen op de sociale zekerheid. Rechtse mensen hebben dan het idee dat het pakket voor hen wel slecht zal uitvallen als Pro zo positief is, redeneert de VVD'er. Terwijl er volgens hem dus wél veel is afgesproken voor de VVD-achterban, zoals een snelle ombouw naar vermogenswinstbelasting. "Dat sneeuwt een beetje onder, onder de glimlach van Jesse Klaver. Maar als je onder de motorkap kijkt, ligt er denk ik een stevig pakket."

De boodschap van de cybercriminelen die vorige week thuisbezorgdienst Flink hackten was helder: er moet worden betaald, anders worden alle buitgemaakte klantgegevens gepubliceerd op het dark web. Hoewel de hackers hoopten hiermee meer dan twee ton op te halen, maakte niemand de geëiste 10 tot 15 euro in cryptogeld over.

Het roept de vraag op of mensen zich nog druk maken om hun persoonsgegevens die in de openbaarheid komen. Volgens cybersecurity-expert Paul Pols valt dat mee. Mensen zijn 'datalekmoe' en dat is begrijpelijk, zegt hij. "We gaan er inmiddels van uit dat onze persoonsgegevens vroeg of laat ergens uitlekken, als dat al niet is gebeurd."

Consumentenpsycholoog Patrick Wessels herkent dat gevoel. "Mensen zien datalekken veelvuldig voorbijkomen, maar ondervinden daar zelf weinig problemen van. Daardoor voelen we de urgentie niet om er echt iets mee te moeten doen."

Dat de gevoelde urgentie afneemt, wil niet zeggen dat er geen gevaar is. "Er zijn mensen die te maken hebben met bijvoorbeeld huiselijk geweld. Voor deze groep kan het serieuze gevolgen hebben als hun e-mailadres of telefoonnummer online te vinden is", stelt Rejo Zenger. Hij is van Bits of Freedom, de organisatie die opkomt op voor digitale burgerrechten. Volgens hem is het dan ook "veel te gemakzuchtig dat we hier onze schouders over ophalen."

De hack bij Flink staat niet op zichzelf. Alleen dit jaar al werden tientallen grote organisaties gehackt waarbij honderdduizenden klantgegevens werden buitgemaakt. Onder meer drogisterijketen DA, reisapp Polarsteps en de logistieke partner van Bol en de Bijenkorf werden onlangs getroffen door een cyberaanval. Het geval van Flink is echter uniek: voor het eerst werden individuele klanten rechtstreeks door hackers benaderd.

De hackers eisten bij de Flink-hack een relatief klein bedrag aan cryptovaluta per persoon. Toch raadden experts af te betalen. Zekerheid dat de hackers de gegevens na het betalen van het losgeld daadwerkelijk verwijderen, is er namelijk niet.

Dat overkomt mij toch niet

Nederlanders weten over het algemeen goed hoe ze zich online kunnen beschermen. Zodra daarvoor meer nodig is dan alleen opletten, neemt de motivatie om veilig gedrag te vertonen echter af. Dat blijkt uit het meest recente rapport van Alert Online, dat jaarlijks in opdracht van het ministerie van Economische Zaken de digitale weerbaarheid van Nederlanders in kaart brengt.

Volgens consumentenpsycholoog Wessels is die afname in motivatie ook te verklaren. "Dat heeft te maken met twee zaken in het brein. Het eerste is het gevoel van: dat overkomt mij toch niet en het tweede is de langetermijngedachte." Daarmee bedoelt Wessels dat mensen zich ervan bewust zijn dat het online delen van persoonsgegevens risico's met zich meebrengt, maar dat eventuele problemen vaak pas op langere termijn ontstaan.

Bij de aanval op Flink werd door cybercriminelen de druk voor het eerst rechtstreeks bij consumenten gelegd. Volgens cybersecurity-expert Pols heeft deze methode weinig kans van slagen. "Consumenten doet het niet meer zo veel dat hun persoonsgegevens online staan, dan gaan ze ook geen geld uitgeven om dat te voorkomen."

Eerder richtten hackers zich vooral op de systemen van bedrijven, met zogenoemde ransomware-aanvallen. Daarbij leggen hackers systemen van een bedrijf plat, waarna ze losgeld eisen om de toegang tot die systemen te herstellen.

"Het uiteindelijke doel van de hackers is altijd geld verdienen", zegt Pols. Alle drukmiddelen die daaraan kunnen bijdragen, zijn volgens hem bruikbaar. "Media-aandacht, reputatie- en imagoschade voor het bedrijf, het weegt allemaal mee."

Blijf alert op mogelijke gevolgen

Hoewel van veel mensen de e-mailadressen, telefoonnummers en adressen al op internet circuleren, blijft toch het advies om alert te zijn. "Als je een mail binnenkrijgt met daarin de mededeling dat je in een datalek zit, controleer dan altijd om welke gegevens het gaat", zegt Pols.

Het kan volgens hem ook voorkomen dat een rijbewijsnummer, bankgegevens of andere belangrijke gegevens zijn gestolen. "Als ik zie dat mijn rijbewijsnummer in een datalek zit, dan zou ik wel een nieuw rijbewijs aanvragen." Met die specifieke gegevens kan eenvoudig identiteitsfraude worden gepleegd.

Daarnaast blijft het advies om voor verschillende accounts unieke combinaties van gebruikersnaam en wachtwoord te gebruiken. Wie overal dezelfde combinatie gebruikt, loopt het risico dat die combinatie door hackers ook op andere accounts wordt geprobeerd.