Aggregator

Huishoudens gaan komende tijd meer betalen voor gas, toename in vaste energiecontracten

1 hour 46 minutes ago

"De verwarming gaat soms al wel aan, maar we houden er rekening mee dat het duur is. Dus 's avonds een dekentje over je heen of een dikke trui aan, daar denk je nu wel over na." Deze klant is net als andere bezoekers van de bouwmarkt bezig met de herfst, die nu echt is begonnen.

Bij veel huishoudens gaat de verwarming weer aan. De kans is groot dat die draai aan de thermostaat duurder uitpakt dan vorig jaar. Door de oorlog in het Midden-Oosten gaan de gasprijzen al maanden hard omhoog.

Dat ziet ook Tom Schuitemaker van vergelijkingssite Pricewise. "De prijs van gas ten opzichte van een jaar geleden ligt wel echt 40 tot 50 cent hoger per kubieke meter. Als je rond een gemiddelde van 1000 kubieke meter zit, dan gaat het alleen bij gas al om 500 euro op jaarbasis. Tel daar voor stroom nog 250 bij op, dan gaat het heel hard."

Vastzetten kosten

Op de sites van prijsvergelijkers is een toename te zien van het aantal mensen die hun energieprijs willen vastzetten, zien ook andere aanbieders zoals Independer en Overstappen.nl. Opvallend is dat voor het eerst contracten met een looptijd van meerdere jaren ietwat goedkoper zijn dan jaarcontracten. Dat komt onder meer doordat de verwachting is dat het aanbod van vloeibaar gas de komende jaren toeneemt.

Er zijn drie soorten energiecontracten. Variabel, vast en dynamisch. Met een vast contract zet je dezelfde energieprijs voor langere tijd vast. Voor variabele contracten is er geen einddatum, maar kan de energieaanbieder de prijs om de paar maanden aanpassen. Bij een dynamisch contract verandert de prijs voortdurend, iedere dag of zelfs ieder uur.

Een vast jaarcontract is normaal voordelig omdat je korting krijgt van een energiemaatschappij, bijvoorbeeld in de vorm van een welkomstbonus. Maar de 3-jaarscontracten kunnen nu concurreren, zegt Schuitemaker. "We zien dat langere contracten 10 keer vaker worden aangevraagd dan een jaar geleden."

Gasprijs voorlopig nog hoog

De herfst is nog maar net begonnen en hoewel de temperaturen al iets dalen, zal het vanaf november nog kouder worden. Dan neemt ook de vraag naar gas toe.

Voor huishoudens die hun energiegebruik willen en kunnen sturen is een dynamisch energiecontract een optie, zegt Gerben Hieminga, senior sector-econoom energiemarkten en energiebeleid bij ING. Bijvoorbeeld overdag als de zon schijnt je elektrische auto opladen of de was doen. Voor mensen die risico's willen vermijden is een vast contract een alternatief. "Als het een koude winter wordt schieten de prijzen omhoog. Als je dat risico wil vermijden moet je een vast contract nemen."

Econoom Hieminga verwacht dat de prijzen voorlopig nog wel hoog blijven. Dat denkt ook Schuitemaker van Pricewise. Door de onrust in het Midden-Oosten is er voorlopig nog wel minder aanbod en het lijkt er niet op dat die situatie binnen korte tijd verandert.

Groningse wietkweker failliet, enige Nederlandse teler van medicinale wiet

1 hour 54 minutes ago

De enige legale kweker van medicinale cannabis in Nederland is failliet verklaard. Het betekent dat zo'n 7000 mensen met ziektes als MS en epilepsie vanaf volgend jaar waarschijnlijk geen medische wiet uit Nederland meer kunnen krijgen. Ondertussen zit het Groningse bedrijf Bedrocan met een overschot van honderden kilo's mediwiet die via de curator verkocht moeten worden.

Het bedrijf van de Groningse ondernemersfamilie Erkelens kreeg in 2003 als eerste en enige in Nederland toestemming van de overheid voor de productie van medicinale wiet.

Bij het bedrijf werken zo'n zeventig mensen. Hun banen staan op de tocht. "Dit heeft een enorme impact en het verdwijnen van Bedrocan is voor de familie Erkelens, het personeel en de regio erg zuur", zegt een woordvoerder tegen RTV Noord. De eigenaren willen zelf niet reageren op het faillissement.

Contract opgezegd

Het contract tussen de overheid en Bedrocan liep begin dit jaar af. Bovendien komt er mogelijk een wetswijziging van de Opiumwet aan. Die moet het mogelijk maken voor cannabisproducenten om rechtstreeks aan apotheken in binnen- en buitenland te verkopen.

Bedrocan heeft nog geprobeerd het faillissement te voorkomen. De bank zou bereid zijn geweest om de grootste schuld aan de energieleverancier voor te schieten. Gehoopt werd dat het Bureau Medicinale Cannabis, dat nu verantwoordelijk voor de productie, handel en export van Nederlandse cannabis, geplaatste bestellingen vast vooruit wilde betalen.

Maar het bedrijf kwam er niet uit met de schuldeisers en het BMC. De curator trok daarom afgelopen week de stekker uit het bedrijf. Een doorstart lijkt niet erg realistisch. Volgens de woordvoerder heeft de eigenaar van Bedrocan er "alles aan gedaan om te redden wat er te redden viel".

Partij cannabis

Bij het bedrijf liggen nog honderden kilo's mediwiet opgeslagen, ter waarde van miljoenen euro's. De curator zal de partij proberen te verkopen. Maar omdat de wiet onder de Opiumwet valt kan de curator dat niet zomaar aan de hoogste bieder doen. Verkoop kan alleen met medewerking van het BMC.

Patiënten die medicinale wiet gebruiken tegen pijn en andere ongemakken moeten mogelijk overstappen naar wiet uit de coffeeshop of medische wiet uit het buitenland. Hugo Beukeveld (26) zei eerder tegen de regionale omroep dat dat "verschrikkelijk" zou zijn. Hij heeft cerebrale parese en cannabis helpt hem bij de pijn en spierspanningen.

De Nederlandse mediwiet is gestandaardiseerd. Het is altijd afwachten welke uitwerking andere wiet heeft. "Dat is juist de kracht van de cannabis van Bedrocan, de consistentie", zegt Beukeveld.

Orkaan Isaias aan land in Florida, zuiden VS maakt zich op voor noodweer

2 hours 59 minutes ago

Orkaan Isaias is bij het stadje Destin in Florida aan land gekomen in de Verenigde Staten. Snel daarna is de orkaan in kracht afgenomen, en dus spreken de weerdiensten nu van een zware storm.

De kans op overstromingen is gouverneur Ron DeSantis echter altijd nog aanzienlijk in Florida. Vanwege de overstromingsrisico's en harde windstoten waarschuwt hij om niet de weg op te gaan.

In Destin zijn straten overstroomd, in de naastgelegen stad Pensacola zijn bomen omvergewaaid en daarbij stroomkabels geraakt. Op video's die rondgaan op sociale media is ook te zien hoe een volledig dak van een hotel wordt losgerukt door de wind.

Beelden uit het plaatsje Crestview, niet ver van Destin:

Ook in het zuiden van buurstaat Alabama heeft storm Isaias schade aangericht. Omgevallen bomen blokkeren wegen, en ook daar zijn stroomkabels beschadigd.

In totaal zaten zaterdagnacht bijna 800.000 mensen in Florida en Alabama zonder stroom. Mensen die nu nog proberen om naar familie of vrienden te rijden, zijn te laat: door de omgevallen bomen is het op veel plekken bijna niet te doen om van A naar B te komen.

Hoewel Isaias geen officiële orkaan meer is, gaan de zuidelijk staten van Amerika dit weekend nog wel overlast ervaren. De verwachting is dat dit weekend 10 tot 20 centimeter regen gaat vallen in Florida, Alabama en Georgia.

Storing bij KPN, veel universitaire ziekenhuizen slecht bereikbaar

3 hours 33 minutes ago

Door een storing bij telecomprovider KPN is een deel van de klanten slecht bereikbaar via de vaste telefoon. Dat geldt ook voor een groot aantal universitaire ziekenhuizen, zoals die in Utrecht, Maastricht, Nijmegen, Rotterdam en Groningen. Zij melden allemaal problemen met de telefonische bereikbaarheid.

KPN zegt dat het om een "lokale technische storing" gaat bij zakelijke klanten in "een van de netwerklocaties". Op welke locatie de storing is ontstaan, wat de aard van de storing is en hoelang het gaat duren, kan een woordvoerder niet zeggen.

Wel is duidelijk dat de storing vannacht is ontstaan en dat die niet wordt veroorzaakt door een brand of hack.

Omvang onduidelijk

Volgens het telecombedrijf is het gelukt om een deel van het telefoonverkeer om te leiden, waardoor de "de meeste impact is verholpen". Het zou gaan om een kleinere groep zakelijke klanten die nog last heeft van de storing. Om hoeveel klanten het gaat, weet de woordvoerder niet.

Vanwege de storing melden het UMC Utrecht en Wilhelmina Kinderziekenhuis op hun site dat er een alternatief telefoonnummer is geopend voor dringende zaken. Ook het UMCG in Groningen heeft een alternatief nummer. Alarmnummer 112 is wel gewoon bereikbaar.

In een uitleg voor patiënten schrijft het Radboud UMC in Nijmegen dat het kan zijn dat bellers wel verbinding krijgen, maar de medewerker van het ziekenhuis niet horen. Ook kan het zijn dat er überhaupt geen verbinding tot stand komt, meldt het ziekenhuis.

AI tipt over moordzaak Philadelphia, maar kletst uit zijn nek

3 hours 52 minutes ago

"Ik heb mogelijk informatie over de moordzaak", schreef een onbekende bron 18 juli aan de Amerikaanse politie. "Ik kan me herinneren dat ik iemand heb gezien die aan jullie omschrijving voldoet."

Een tip voor de politie in de Amerikaanse stad Philadelphia over een onopgeloste moordzaak. Het bericht was alleen helemaal niet afkomstig van een ooggetuige, blijkt nu. Sterker nog, het bericht was niet eens geschreven door een mens: de tip werd ingediend door kunstmatige intelligentie (AI).

Het Amerikaanse AI-bedrijf Anthropic testte de afgelopen maanden zijn AI-toepassing Claude op het internet, om zo geavanceerde modellen te ontwikkelen. Daarbij ging het fout, biecht het bedrijf op.

Instructies onduidelijk

Tijdens die testfase kreeg het AI-model een aantal beperkingen mee. Zo mocht het geen accounts aanmaken en geen schadelijke acties ondernemen. In de opdracht stond niet dat de AI-modellen toestemming hadden om formulieren op het internet in te vullen, maar dat werd ook niet expliciet verboden.

Voor Claude was dat genoeg reden om een tip over een moordzaak in te dienen. Om welke moordzaak het gaat, is niet bekendgemaakt. Ook is niet bekendgemaakt wat het doel van het AI-programma was met de tip.

De AI-tip over de moordzaak kwam deze zomer al binnen bij de politie, maar Anthropic deelde deze week pas dat die tip nep was. "De vertraging van twee maanden bij het opsporen en melden van het incident is onacceptabel", zegt de politie van Philadelphia.

Geen gegevens gestolen

De politie zegt dat de AI-tip "als spam was gemarkeerd" en dat er nooit iets met de melding is gedaan. Anthropic zou de tests inmiddels hebben stopgezet. Er zijn volgens de politie geen aanwijzingen dat de AI-modellen toegang hadden tot de systemen van de politie.

Het is zover bekend de eerste keer dat een AI-model een valse tip doorgeeft aan de politie. Anthropic meldde het incident deze week bij de Amerikaanse toezichthouder FTC.

Andere incidenten

Anthropic maakte ook melding van incidenten op Amerikaanse overheidswebsites bij de toezichthouder. Het bedrijf zegt niet wat het daar precies kon doen en om welke websites het ging. Wel zouden alle betrokken partijen op de hoogte zijn gesteld.

Ook zou het de AI-modellen zijn gelukt om een online betaalmuur te omzeilen. Dat deden de modellen door websitelinks aan te passen.

Anthropic deelde de incidenten eind september pas met de Amerikaanse toezichthouder. "Bedrijven moeten incidenten met hun modellen onmiddellijk melden en vervolgens snel en daadkrachtig optreden om eventuele schade te herstellen", schrijft de toezichthouder.

AI-bedrijven willen aandacht

Afgelopen maanden testten AI-bedrijven, zoals Anthropic en OpenAI, massaal hun geavanceerde modellen. Daarbij vonden ook meerdere incidenten plaats, waarbij de modellen toegang kregen tot plekken waar ze helemaal niet moesten zijn.

De AI-bedrijven vertellen graag over de risico's van hun nieuwste AI-programma's om relevant te blijven. De modellen waarvoor ze eerder waarschuwden, komen doorgaans later toch op de markt.

Deze zomer ging het ook al mis in Australië. AI-modellen kregen toegang tot verschillende overheidswebsites, zonder dat ze daar toestemming voor hadden. OpenAI, het bedrijf achter de modellen, bood daarvoor excuses aan. Premier Albanese van Australië noemde de incidenten "onacceptabel".

Brandstichting bij het spoor, geen treinen tussen Rotterdam en Delft

5 hours 36 minutes ago

Bij een spoorbrug bij Rotterdam-Delfshaven is vannacht brand gesticht. Dat heeft grote gevolgen voor het treinverkeer; dat ligt in ieder geval de rest van de dag stil tussen de stations Rotterdam Centraal en Delft Campus.

Rond 02.30 uur ontstond een storing bij de spoorbrug. Een aannemer die op de storing afging, zag dat de deur van een technische ruimte was opengeslepen. Binnen lagen smeulende kabels.

Volgens een woordvoerder van spoorbeheerder ProRail is daar brand gesticht. Mogelijk gaat het om sabotage.

De brandweer is sinds vannacht aanwezig bij de spoorbrug over de Delfshavense Schie. De brand is geblust en de technische ruimte wordt ontlucht zodat de politie onderzoek kan doen.

Als de politie het onderzoek heeft afgerond, kan ProRail pas naar binnen om de schade op te nemen en een herstelplan te maken. Hoe groot de schade is, wordt daarom pas later duidelijk.

Geen treinen

Zeker is dat vandaag de hele dag geen treinen rijden tussen Rotterdam en Delft. "Ik sluit niet uit dat het ook langer kan duren", zegt een woordvoerder van ProRail.

Het spoor tussen Rotterdam en Delft hoort bij de drukste trajecten van Nederland en wordt ook gebruikt door treinen die lange afstanden afleggen, bijvoorbeeld tussen de Randstad en Zeeland of Limburg. Voor reizigers is er daarom veel overlast. Omreizen met de trein kan via Gouda, NS zet tussen Rotterdam Centraal en het station van Delft bussen in.

Staatssecretaris Bertram van Infrastructuur is geschrokken van het incident. "Dat hier sprake is van brandstichting en dus opzet vind ik heel kwalijk en zorgwekkend", zegt ze.

Voetganger doodgereden op de A58 bij Tilburg

5 hours 40 minutes ago

Op de A58 bij Tilburg is vannacht iemand om het leven gekomen. Vermoedelijk wilde het slachtoffer de snelweg oversteken, meldt Omroep Brabant.

Een vrachtwagen kon de voetganger niet ontwijken. Er werden veel hulpdiensten opgeroepen, waaronder een traumahelikopter. Het slachtoffer bleek echter al overleden.

De A58 werd na het ongeluk enige tijd bij Tilburg afgesloten. Waarom de voetganger op de snelweg liep, wordt nog onderzocht. Over de identiteit van de persoon is nog niets bekendgemaakt.

Kritiek op executie via livestream, Trump zegt dat besluit nog niet vaststaat

5 hours 41 minutes ago

De Amerikaanse president Trump zegt dat nog niet definitief is besloten om de executie van een Amerikaanse militair te livestreamen. Op de aankondiging daarvan gisteren door minister Hegseth kwam veel kritiek.

"Nou, ze moeten er nog een besluit over nemen", zei Trump ontwijkend zonder in detail te treden toen hem werd gevraagd naar de geplande executie. "Maar hij wordt gedood, dat zal met een vuurpeloton gebeuren."

Trump voegde eraan toe dat het "echt niet uitmaakt hoe hij eraan gaat, zolang hij maar gaat. Ik denk dat de doodstraf voor hem een waardige manier is om te gaan."

'Walgelijk'

Donderdag kondigde minister Hegseth aan dat de executie van Nidal Hasan "voor iedereen te volgen zal zijn". Het Pentagon lichtte later toe dat men denkt aan een livestream.

De oud-majoor Hasan schoot in 2009 dertien collega's dood op de militaire basis Fort Hood in Texas. De Palestijns-Amerikaanse militair verklaarde dat hij zo moslims in Afghanistan wilde beschermen.

Als de executie inderdaad wordt gelivestreamd, dan is het de eerste publiekelijke executie in de VS sinds 1936. Het is ook voor het eerst sinds 1961 dat het Amerikaanse leger een doodstraf voltrekt.

Amerikaanse politici reageren geschokt op het idee, ook Republikeinse partijgenoten van Trump. De invloedrijke senator Thom Tillis noemt het "meer dan walgelijk" en zegt dat de VS zich hiermee schaart in het lijstje van "tirannieke dictaturen als Iran en Afghanistan". Zijn collega John Curtis waarschuwt dat de Romeinse staatsman en denker Seneca al waarschuwde voor bloederige spektakels in Rome: "Een beschaving glijdt af als het executies als een vorm van entertainment beschouwt".

'Ziek'

Democratische senatoren zijn nog harder. Jon Ossoff noemt het een "obsceen middeleeuws spektakel" en vindt Hegseth "een ziek persoon die zich lijkt te wentelen in dit soort wreedheid". Zijn partijgenoot Jack Reed spreekt van "een cadeautje aan anti-Amerikaanse terrorismeronselaars".

Ook vicepresident JD Vance reageert weinig enthousiast. "Ik weet niet of het echt zal gebeuren", zei hij kort tegen verslaggevers. Daarna wilde hij het vooral over de misdaden van Hasan hebben: "De methode mag dan controversieel zijn, ik hoop dat men niet vergeet dat deze man veel onschuldige mensen wreed heeft vermoord".

Hij voegde er uit zichzelf aan toe zelf niet de livestream te zullen aanzetten. "Ik zal er niet naar kijken."

Niet meer verbranden maar recyclen: fabrikanten moeten oude meubels gaan inzamelen

5 hours 48 minutes ago

Veel afgedankte banken en andere meubels belanden nu nog in verbrandingsovens. Zonde, vindt het kabinet. Meubels moeten beter worden gerecycled en hergebruikt.

Net als bij plastic flesjes en blikjes worden daarom binnen vier jaar ook fabrikanten en importeurs van producten als banken, keukenkasten en bedden verantwoordelijk voor de inzameling en hergebruik van hun producten.

Nog dit najaar verwacht het kabinet een eerste conceptplan klaar te hebben. Een groeiend aantal gemeenten neemt hier alvast een voorschot op en is zelf gestart met het recyclen van meubels.

Bij deze milieustraat in Geldrop laten ze zien hoe dat gaat:

In totaal wordt er per jaar zo'n 2 miljard kilo aan nieuwe meubels verkocht in Nederland, volgens de onderzoeksbureaus Tauw en Rebel. Jaarlijks krijgt 260 miljoen kilo aan afgedankte meubels een tweede leven via bijvoorbeeld online verkoopplatformen of kringloopwinkels.

Maar het grootste deel belandt in de milieustraat. "Meubels gaan steeds minder lang mee", zegt Jacolien Eijer, directeur van de NVRD, de belangenbehartiger voor gemeenten bij de afvalinzameling. "De meeste meubels die in de milieustraat komen, belanden uiteindelijk in de verbrandingsoven."

En dat is zonde, want materialen als hout, metaal, textiel en schuim kunnen vaak heel goed opnieuw gebruikt worden. Daarom worden producenten en importeurs van meubels uiterlijk in 2030 verantwoordelijk gemaakt voor de inzameling en recycling of hergebruik van de spullen die zij op de markt brengen.

Barbecueschorten en dierenriemen

Steeds meer gemeenten en publieke afvalbedrijven willen dat niet afwachten en hebben zelf al demontagehallen opgetuigd. Inmiddels zijn dat er zes door heel Nederland. Vaak halen mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt de meubels uit elkaar. Een van de betrokken afvalbedrijven is Cure Afvalbeheer, dat de inzameling verzorgt in Eindhoven, Valkenswaard en Geldrop-Mierlo.

"We halen alle boxsprings en banken uit elkaar die we via de milieustraten binnenkrijgen", zegt Twan de Waal van Cure. "Banken zonder nietjes met veel karton zijn in 20 minuten uit elkaar. Andere zijn lastiger en kosten een half uur." Boxsprings zijn nog moeilijker. "Daar zit een harde kant van hout vastgeniet. Die nietjes krijg je er bijna niet uit."

Deels doet Cure dit vanuit het oogpunt van duurzaamheid. De materialen uit de meubels worden opnieuw gebruikt. Zo worden van het kunststof onder meer bierkratten en boodschappenmandjes gemaakt, van het hout nieuwe badkamermeubels, en van het leer dierenriemen en barbecueschorten.

Daarnaast is kostenbesparing een belangrijk motief. Want hoe meer afval wordt verbrand, hoe meer verbrandingsbelasting er moet worden betaald. En dat tikt aardig aan bij meubels, juist omdat dit zo'n grote en zware afvalberg vormt.

"Die belasting is nu al heel hoog en wordt nog veel hoger de komende jaren", zegt De Waal van Cure. Dat voelen burgers in de portemonnee via de afvalstoffenheffingen die zij betalen. Daarom loont het om herbruikbare materialen eruit te halen. "Hoe minder wij hoeven te verbranden, hoe lager de afvalstoffenheffing."

Beter te repareren

Meubelfabrikanten en -importeurs gaan nu dus de kosten betalen. "Daardoor komt er een prikkel richting de producenten om meubels te maken die makkelijker uit elkaar te halen zijn, beter te repareren en te hergebruiken en langer meegaan", aldus NVRD-directeur Eijer.

Een aantal bedrijven is zelf al begonnen. Zo heeft IKEA een terugkoopservice en kunnen klanten hun meubels repareren met reserve-onderdelen. Kantoormeubelbedrijf Ahrend knapt kantoormeubilair op om dat weer te verkopen.

Verplicht hergebruik

Volgens Eijer is het vooral belangrijk dat bij de invoering duidelijke doelstellingen komen voor duurzamer ontwerp en hergebruik van materialen in meubels. Bijvoorbeeld dat een bepaald percentage verplicht uit gerecycled materiaal moet bestaan. "Dan ontstaat er een markt voor en wordt het economisch rendabel."

Brancheverenigingen van meubelfabrikanten CBM en RND staan achter de invoering van de producentenverantwoordelijkheid. Wel moet het volgens CBM op een "werkbare manier" gebeuren en moeten er volgens RND eerst gegevens zijn hoeveel meubels "op een rendabele wijze" gerecycled en hergebruikt kunnen worden voordat er doelen worden gesteld.

De gemeenten hopen op samenwerking met de fabrikanten. "Meubelproducenten nemen zo veel mogelijk zelf oude meubels in als ze nieuwe verkopen. Voor het overige deel helpen gemeenten graag mee om ze in te zamelen", zegt NVRD-directeur Eijer. Ook bij de recycling verwachten de gemeenten een rol te blijven spelen. "Het zal best lastig worden voor bedrijven om dat op een goede manier te doen."

Omstreden Oranjemars verboden na patstelling van 13 dagen: 'Situatie is veranderd'

6 hours 24 minutes ago

Dertien dagen nadat grootschalig protest een omstreden Oranjemars in Noord-Ierland onmogelijk maakte, is de parade definitief afgeblazen. De Britse minister voor Noord-Ierse Zaken vreest dat de opgelopen spanningen zullen uitmonden in geweld en verbiedt daarom de mars.

Oranjemarsen van protestante unionisten door wijken waar veel katholieke republikeinen wonen veroorzaakten jarenlang veel spanningen en geweld. Nadat er met het Goedevrijdagakkoord een eind was gekomen aan het geweld in Noord-Ierland, werden er geen vergunningen meer verleend voor de omstreden marsen.

Dit jaar kwam daar verandering in: de vergunningscommissie oordeelde dat in de plaats Portadown een beperkte mars wel mogelijk moest zijn. Een beperkt aantal mensen zou deze route mogen volgen, zonder muzikanten. Inwoners van de katholieke wijk reageerden woest en blokkeerden de route van de mars op 27 september.

De kleine optocht in Portadown hield heel Noord-Ierland bezig. In dit artikel lees je waar die grote spanningen vandaan komen:

Sindsdien is er met beide partijen overleg hoe de mars alsnog kan plaatsvinden. Minister Chris Bryant trekt nu de conclusie dat verder praten geen zin heeft. "De situatie is nu zo veranderd dat de mars niet meer kan doorgaan", lichtte hij zijn besluit gisteravond toe. "Het zou niet meer kunnen zonder enorme politiebemoeienis en met een ernstig risico op gewonden, onrust en doorwerking in heel Noord-Ierland."

De bewoners van de katholieke wijk juichen het besluit toe. "Kracht en waardigheid hebben provocatie en intimidatie overwonnen", zegt de voorzitter van de politieke partij Sinn Féin, Mary Lou McDonald. "Dit zal een enorme opluchting betekenen voor de gemeenschap."

De unionistische DUP daarentegen zegt dat hiermee de rechtsorde wordt ondermijnd. "Dat de parade niet kan doorgaan komt door republikeinse opruiing en de dreiging met geweld", meent DUP-leider Gavin Robsinson. "Dit geeft het signaal dat het land luistert naar wie de meeste mensen op de been kan brengen en het hardst schreeuwt.

Podcast De Dag: wachten op de draagmoederwet

6 hours 29 minutes ago

In Nederland krijgen ieder jaar ongeveer dertig tot vijftig gezinnen een kind met hulp van een draagmoeder. En dat aantal neemt toe. Ook premier Jetten denkt er naar eigen zeggen voor zichzelf weleens over na. Maar wettelijk is er voor deze groep niets geregeld en dat leidt tot vervelende situaties voor zowel wensouders als voor draagmoeders.

Annemiek van Tilborgh, ook bekend uit B&B Vol Liefde, was twee keer draagmoeder voor een goede vriend. Ze wil de kinderen niet zelf opvoeden, maar heeft wel spijt van hoe snel zij het wettelijk ouderschap afstond.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Een nieuwe draagmoederwet die het kabinet wil invoeren blijft ondertussen maar uitgesteld worden. Waarom? Wat zijn de dilemma's?

Nieuwsuur-journalist Fleur Damen sprak met onder anderen draagmoeders, wensouders en kinderrechters. Ze zag hoe dit dossier voor iedereen kwetsbaar en emotioneel is. De behoefte aan duidelijkheid is bij velen groot, maar bezwaren en kritiek op de conceptwet zijn er ook.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Rosanne Sies

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Tientallen kogels afgevuurd in Overasselt: reconstructie van een nacht vol excessief geweld

6 hours 39 minutes ago

Ruim veertig keer wordt er geschoten in de richting van de agenten die op 1 september als eerste ter plaatse zijn bij het huis van Jan G. in Overasselt. Kort daarvoor was een grote groep gewapende mannen door het dorp getrokken en een beveiliger doodgeschoten in zijn auto.

Inmiddels zijn 42 verdachten opgepakt voor deze geweldsexplosie, de laatste drie gisteren nog. Sommige daders deinzen niet terug voor zwaar geweld, andere lijken nauwelijks een idee te hebben waarvoor ze zijn geronseld. Dat blijkt uit een reconstructie van de NOS op basis van stukken uit het strafdossier, in samenwerking met Omroep Gelderland.

'Lichtflitsen van alle kanten'

Iets na 04.00 uur komt de eerste politieauto aan op de Ewijkseweg in Overasselt. De agenten komen af op een spoedmelding en zijn onderweg door de meldkamer al gewaarschuwd "zware vesten aan te trekken".

Als de twee agenten uitstappen worden ze meteen onder vuur genomen. Een van hen drukt zijn noodknop in en roept in paniek dat hij een schotwond in zijn been heeft. Zijn collega's horen door de portofoon dat het schieten onophoudelijk doorgaat. Hij wordt ook in zijn andere been geraakt, zijn collega wordt in zijn voet geschoten.

Een tweede politieauto komt ter plaatse. Deze agenten zien "vele schimmen van personen" die "kriskras door elkaar rennen". Ook op hen wordt gericht geschoten; er komen "lichtflitsen van alle kanten".

Met gevaar voor eigen leven rennen de agenten naar hun zwaargewonde collega. Achter de politiewagen ligt hij op de grond. Het bloed stroomt uit zijn been en de agenten weten direct dat zijn slagader is geraakt. Ze zijn bang dat hij ter plekke overlijdt. Nog steeds gaat het schieten door, in totaal wordt er zo'n veertig keer geschoten.

De agenten proberen hun getroffen collega's in de auto te hijsen. De voorruit is kapotgeschoten, er is geen tijd om de portieren dicht te doen. Terwijl het onderlichaam van de zwaargewonde agent nog uit de auto hangt, gaan ze er op hoge snelheid vandoor. Een collega houdt hem vast zodat hij niet uit de auto valt.

'Dead man in the car'

De agent achter het stuur wil naar een veilige locatie rijden, maar moet onderweg eerst stoppen om een drukverband aan te leggen.

Terwijl toegesnelde agenten de omgeving in Overasselt afzetten met linten, komt een man naar hen toegelopen. In het Engels met een Frans accent zegt hij: "There is a man dead in the car." Hij wijst naar de Ewijkseweg.

De man die de politie aanspreekt, wordt even later zelf aangehouden. Hij is een van de inmiddels 42 verdachten, van wie er 39 vastzitten. Op één na worden ze allemaal verdacht van moord, poging tot moord en een reeks andere misdrijven.

De jongste verdachte is 16 jaar en ze komen uit alle windstreken: sommige uit Nederland, andere uit België, weer andere uit Frankrijk.

Een Franse verdachte vertelt na zijn aanhouding dat hij dakloos is en soms eten steelt. Een ander woont nog bij zijn moeder en heeft een schuld van 25.000 euro. Hij mag niet meer in Marseille komen omdat hij daar drugs heeft gedeald.

Een deel van de verdachten is door tussenpersonen of via sociale media gelokt met een "goedbetaald klusje" in het vooruitzicht. Veel mannen zeggen dat ze geen idee hadden wat die klus precies inhield.

De een heeft verklaard dat hij ervan uitging dat hij auto's moest stelen, andere verdachten hebben te horen gekregen dat ze iemand in elkaar moeten slaan voor 15.000 euro. "Is 15k, we krijgen 7.5 vandaag de rest over 2 dagen max", staat in een bericht op zijn telefoon.

De Franse verdachten verzamelen zich in Brussel en worden in het begin van de avond, op 31 augustus, naar een onbekende loods gebracht. Daar worden hun telefoons en identiteitspapieren afgepakt.

Ze krijgen ook zware wapens en pistolen uitgereikt. De groep wordt opgedeeld in tweeën: mensen die met een wapen overweg kunnen, en mensen die nog nooit geschoten hebben. De eerste groep moet straks voorop, de tweede groep vormt de achterwacht.

De klus weigeren is geen optie meer. Een verdachte zegt in de loods met een vuurwapen te zijn bedreigd omdat hij weg wilde. Een ander zegt klappen te hebben gehad, waarna zijn telefoon en de 85 euro die hij bij zich had werden afgepakt.

Een van de leiders lijkt iemand die "de Tsjetsjeen" wordt genoemd. Wie niet luistert, gaat eraan, zou hij hebben gedreigd. Volgens een van de verdachten werd in de loods gezegd dat er vorige week nog iemand was doodgeschoten die weigerde mee te werken.

De groep die ervaring heeft met wapens, krijgt te horen: "Iedereen moet dood. Of het nou de goudvis of de kat is: iedereen moet dood." Daarna worden de mannen achterin een vrachtwagentje of een bestelbus naar Overasselt gereden.

Uit het politieonderzoek blijkt ook dat er meerdere auto's vanuit Amsterdam naar Overasselt zijn gereden. Dat zijn vermoedelijk de Nederlandse verdachten. Een aantal van hen heeft een fors strafblad, van geweldsdelicten tot bankhelpdeskfraude.

Vergeefse waarschuwing

Op bewakingsbeelden is te zien hoe twee busjes aankomen in de straat. Een grote groep mannen stapt uit. Een deel draagt automatische vuurwapens, anderen hebben een pistool vast. Een paar minuten later rijden de voertuigen weer weg.

In een auto voor het huis van de veroordeelde drugscrimineel Jan G. zit beveiliger Berry. Per toeval staat Berry die nacht op de klus, hij heeft een dienst geruild met zijn werkgever.

Als de twee busjes langs zijn auto rijden, stapt hij uit om te kijken wat er aan de hand is. Daarna belt hij zijn baas. Die roept dat hij daar "godverdomme wegwezen" moet. De verbinding wordt verbroken.

Zo kwamen de busjes aan:

De eigenaar van het beveiligingsbedrijf appt hem nog een aantal keer: "Weg daar", "Ben je weg?" en "Laat even iets weten". Ook belt hij hem nog vier keer, maar Berry neemt niet meer op. Hij is doodgeschoten.

Uit de beelden blijkt dat 'de Tsjetsjeen', een 30-jarige man uit Oekraïne, op de Ewijkseweg vooroploopt. Uit diezelfde beelden leidt de recherche af dat hij mogelijk degene is die Berry om het leven heeft gebracht. Hij wordt herkend aan zijn Lacoste-schoenen. Ook andere verdachten hebben mogelijk op de beveiliger geschoten.

Niet iedereen binnen de verdachtengroep heeft trek in dit geweld. Als om 04.05 uur de eerste schoten worden afgevuurd, slaat een deel van de mannen onmiddellijk op de vlucht. Anderen schieten op de politie, die een paar minuten later arriveert, en gaan er daarna vandoor.

Het moment dat de beveiliger wordt doorgeschoten:

Met verdachten die alle kanten op zijn gestoven, begint onmiddellijk een grote zoekactie in de wijde omtrek van Overasselt. Sommige verdachten kunnen vrij snel in het dorp worden opgepakt. Een groepje verstopt zich in een maisveld op nog geen twee kilometer van het huis van Jan G., dat door de Dienst Speciale Interventies wordt omsingeld.

Met warmtebeeldcamera's, drones en een helikopter weet de politie meerdere verdachten te lokaliseren. Ook 'de Tsjetsjeen' wordt uit het maisveld geplukt.

Op allerlei manieren proberen de verdachten het gebied te ontvluchten. Een vrachtwagentje met Pools kenteken dat is gebruikt, met daarin drie verdachten, wordt klemgereden op de A50. Drie andere verdachten die ervandoor gaan in een auto met een Belgisch kenteken, worden opgepakt bij een tankstation in Nijmegen.

Er wordt iemand aangehouden bij een bushalte in Mill, een ander probeert kletsnat in Malden een taxi te bestellen. Drie verdachten komen weg dankzij een lift, maar vallen elders toch op omdat ze onder de modder zitten. Er zijn zelfs twee verdachten gepakt op gestolen fietsen op een dijk.

Het verst komen twee verdachten die op de A76 in Limburg worden gearresteerd, vlak voor de Belgische grens. Ze hebben een taxi genomen vanuit Cuijk, maar de politie weet hen even na 12.00 uur toch nog te vinden.

Ook in de weken na het incident houdt de politie nog nieuwe verdachten aan die een rol zouden hebben gespeeld bij de gebeurtenissen in Overasselt. Gisteren werden in de buurt van Gent nog drie jonge mannen gearresteerd.

Opdrachtgever

Het onderzoek naar de opdrachtgever van het geweld loopt nog; hiervoor is nog niemand opgepakt. De eerste zitting in de zaak is in december.

Doelwit Jan G. zit inmiddels ook vast. Hij wist aan de geweldsuitbarsting bij zijn huis te ontkomen, maar werd ruim twee weken later in Duitsland opgepakt omdat hij betrokken zou zijn bij een groot cocaïnetransport.

Wekdienst 10/10: Woonprotest op De Dam • Feyenoord-AZ in de Eredivisie

7 hours 6 minutes ago

Goedemorgen! Vandaag is er weer een woonprotest in Amsterdam en in de eredivisie spelen onder meer Feyenoord en AZ tegen elkaar.

Eerst het weer: op veel plekken gaat het regenen, vooral in het noorden is er ook kans op onweer, hagel en zware windstoten. De wind komt vanuit het westen en het wordt maximaal 15 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Rusland gaat per direct 300.000 ton diesel leveren aan de VS en de wereldmarkt. Dat laat president Trump weten na een gesprek met de Russische president Poetin. De VS schort de eigen sancties tegen Rusland daarvoor tijdelijk op.

De hoge brandstofprijzen, mede veroorzaakt door de oorlog in Iran, zijn een belangrijk verkiezingsthema in de VS. Volgens Trump zullen hiermee dieselprijzen voor Amerikanen en de rest van de wereld snel dalen. De Oekraïense president Zelensky zegt in een reactie dat "cadeautjes aan Poetin niet bijdragen aan de vrede".

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

De Nederlandse voetbalsters hebben in de play-offs voor het WK 2027 op overtuigende wijze gewonnen van Hongarije. Op bezoek in het Centraal-Europese land werd het maar liefst 0-8.

Goed weekend!

Braziliaanse politie doodt man die dertien jonge kinderen gijzelde

9 hours 43 minutes ago

De Braziliaanse politie heeft in de zuidelijke stad Curitiba een man gedood die ruim twee uur dertien kinderen gijzelde in een school.

De gijzeling was op een complex met daarin een kleuterschool en een basisschool, meldt de krant Folha de S. Paulo. De kinderen waren volgens de krant tussen de 4 en 5 jaar oud.

Volgens een woordvoerder van de politie dreigde de man om benzine over zichzelf en de gegijzelden te gieten en hen en zichzelf in brand te steken. "Onze onderhandelaars waren aanwezig, maar we zagen geen andere mogelijkheid dan hem uit te schakelen", stelt de woordvoerder.

Huilende ouders

Volgens de politie leed de man aan schizofrenie. Op lokale beelden is te zien hoe huilende ouders buiten de school wachten op informatie terwijl de politie met de gijzelnemer aan het onderhandelen is. Na ongeveer twee uur waren twee knallen te horen, waarna agenten naar buiten kwamen met een aantal van de kinderen.

Het stadsbestuur van Curitiba laat weten psychologische hulp aan te bieden aan de kinderen en het gegijzelde personeel.

Winnaar prestigieuze wetenschappelijke beeldwedstrijd gediskwalificeerd om AI

10 hours 34 minutes ago

De winnaar van een prestigieuze wedstrijd voor beelden die met behulp van een microscoop zijn gemaakt is gediskwalificeerd. De spectaculaire winnende korte video van minuscule bewegende trilhaartjes in de luchtwegen van een kind bleek met kunstmatige intelligentie (AI) te zijn gemaakt.

Onderzoeker Ning Xu van de Tsinghua Universiteit in China had voor de Small World in Motion-wedstrijd een korte video ingestuurd waarop de trilhaartjes bewogen in de luchtwegen van een kind met de zeldzame erfelijke aandoening PCD. Bij die aandoening bewegen de microscopische trilhaartjes niet goed, waardoor onder meer slijm slecht wordt afgevoerd.

Direct nadat de winnaar was gekozen, ontstond scepsis over het filmpje in de wetenschappelijke wereld. Een Britse wetenschapper die al ruim 20 jaar onderzoek doet naar PCD, stelt bij de BBC dat hij "onmiddellijk wist dat de video in scène was gezet". De cellen en trilhaartjes zien er in het filmpje "totaal anders uit dan die van PCD-patiënten", stelt Robert Hirst.

Maker ontkent dat beelden nep zijn

Anderen beschreven ook hoe in het filmpje cellen verschenen en verdwenen op een manier die niet voorkomt in de celbiologie. Ook ontdekten mensen in de bronbestanden watermerken die aan met AI-gemaakte filmpjes worden toegevoegd.

Maker Xu ontkende dat de beelden nep zijn. Hij stelde alleen kunstmatige intelligentie te hebben gebruikt "om kenmerken in de gereconstrueerde grijsschaalafbeeldingen te onderscheiden en te visualiseren", meldt nieuwssite Ars Technica.

Nikon, de organisator van de wedstrijd, startte een onderzoek en concludeerde dat de video inderdaad niet voldeed aan de regels van de wedstrijd. De winnaar is nu de Vietnamees Nam Nhat Nguyen, die een kleine rondworm en een eencellig organisme in beeld bracht.

Sinds de opmars van AI komt het vaker voor dat bij een foto- en videocompetitie mensen ongeoorloofd gebruikmaken van kunstmatige intelligentie. Zo werd een Duitse kunstenaar die in 2023 de Sony World Photography Award won gediskwalificeerd nadat bleek dat zijn foto volledig met AI was gemaakt, terwijl de jury dacht dat de basis wel echt was. Kunstenaar Boris Eldagen had het gebruik direct toegegeven nadat hij de prijs ontving. Hij stelde daarmee een discussie op gang te willen brengen over de toekomst van fotografie.

Maar het kan soms ook de andere kant op 'misgaan'. Zo werd een fotograaf in 2024 gediskwalificeerd die een foto inzond van een flamingo bij een fotowedstrijd met een categorie voor AI-beelden. Fotograaf Miles Astray overtrad de regels moedwillig. "Ik realiseerde me dat ik het kon omdraaien zoals alleen een mens dat kan door een echte foto in te zenden voor een AI-wedstrijd. Natuurlijk koos ik bewust voor een foto die zo surrealistisch en ongelooflijk is", stelde hij.

Zo zag die foto eruit:

Rechtse politiek commentator Katie Zacharia nieuwe perschef van het Witte Huis

12 hours 14 minutes ago

Donald Trump heeft de rechtse politieke commentator Katie Zacharia aangesteld als nieuwe perschef van het Witte Huis. Ze volgt Karoline Leavitt op, die haar functie eind augustus neerlegde.

Net als Leavitt is ook Zacharia een trouwe MAGA-aanhanger. Ze omschreef de Amerikaanse president in een gastcolumn in de conservatieve krant New York Post enkele maanden geleden als "de grootste president in de Amerikaanse geschiedenis".

Zacharia werkte onder meer als communicatieadviseur bij de Trump Media & Technology Group, dat Trumps Truth Social-netwerk beheert en ze werkte kort als plaatsvervangend perschef voor het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid. Ook was ze juridisch adviseur van de conservatieve politieke lobbygroep Fix California. Daarnaast was ze onder meer te zien als politiek commentator bij CNN, Fox News en Newsmax.

Swing states

Trump kondigde de benoeming op Truth Social aan. Hij noemt Zacharia iemand die "vanaf het allereerste begin een trouwe en briljante aanhanger is geweest". Volgens hem heeft de conservatieve juriste hem al tijdens de verkiezingscampagne bijgestaan en gesteund in belangrijke 'swing states', staten waar fel om wordt gestreden door Republikeinen en Democraten.

Zacharia noemt de aanstelling "de eer van mijn leven". Ze stelt dat haar taak is om de volgens haar "grote successen" van de regering-Trump over te brengen aan het Amerikaanse volk.

Lage populariteitscijfers

Zacharia wacht een uitdagende taak. Ze komt centraal te staan in een tijd vlak voor de tussentijdse verkiezingen van volgende maand. Ze moet Trumps standpunten zo effectief mogelijk overbrengen in een tijd waarin de president kampt met lage populariteitscijfers in eigen land. Uit een recente peiling van Reuters/Ipsos blijkt dat het waarderingscijfer voor Trump is gedaald tot 32 procent, het laagste niveau uit zijn politieke carrière.

Dat komt mede doordat mede-Republikeinen ontevreden zijn over de oorlog van Amerika met Iran en de kosten van levensonderhoud. Ook loopt een rechtszaak van meerdere media die door Trumps regering de toegang tot het Witte Huis zijn ontzegd.