NOS Nieuws - Algemeen

Techgigant Meta heeft opnieuw tientallen Instagramaccounts van onder meer queer organisaties en individuen verwijderd. Ook accounts van de Nederlandse organisaties The Queer Agenda, Club Church en gaysauna Nieuwezijds zijn offline gehaald. In december blokkeerde Meta ook al tientallen accounts zonder uitleg. Na bezwaar van de gebruikers kwam een deel daarvan weer online, maar die accounts zijn nu opnieuw verwijderd.

Het Amerikaanse Repro Uncensored, een organisatie die censuur op sociale media wereldwijd in kaart brengt, documenteerde in de afgelopen weken meer dan zeventig gevallen, waarvan veel in de Europese Unie. "Deze gevallen tonen een breder patroon aan, dat gericht is op lhbti-gemeenschappen, content over vrouwen- en seksuele gezondheid, kunstenaars, culturele ruimtes en zelfs muziekfestivals", schrijft de organisatie op Instagram.

Belangrijk marketinginstrument

Samuel King, een van de eigenaren van de Amsterdamse nachtclub Tillatec, kreeg zaterdagochtend een melding dat het Instagramaccount van de nachtclub was gedeactiveerd. Hij zegt vooraf geen waarschuwing te hebben gekregen. Ook was niet duidelijk welk geplaatst bericht in strijd was met de gebruikersvoorwaarden.

Na 24 uur zou contact met hem worden opgenomen vanuit Meta, stond in de melding die King kreeg nadat hij bezwaar had aangetekend. Dat gebeurde niet. Het Instagramaccount met 40.000 volgers, het belangrijkste marketinginstrument voor Tillatec, is nu permanent verwijderd. "De meerderheid van ons publiek bestaat uit gen Z en millennials, die gebruiken deze platforms om up-to-date te blijven", zegt King.

Queer icoon

Jan Hoek, kunstenaar en oprichter van de inclusieve kunstruimte No Limits! Art Castle in Amsterdam vertelt dat na één post zijn acht accounts werden geblokkeerd. Nadat hij bezwaar maakte is een deel van zijn accounts hersteld. Andere accounts zijn permanent verwijderd. "Het lijkt totaal willekeurig wanneer dat wel en niet gebeurt", zegt Hoek.

De betreffende post was een oproep voor een tentoonstelling waarin het woord "hooker" was gebruikt. Dat woord was de boosdoener, vermoedt Hoek. Hij maakte de post in samenwerking met de Canadese filmmaker Bruce LaBruce, "een queer icoon" met 135.000 volgers op Instagram. Zijn account werd na de post ook verwijderd. "Hij is zijn hele volgersbestand kwijt", zegt Hoek.

Met andere gedupeerden voert Hoek gesprekken over overstappen naar alternatieven en vervolgstappen. Hij heeft WhatsApp al verruild voor Signal, maar voor Instagram is nog geen goed alternatief, zegt hij. "We willen niet alleen ons account terug, maar ook dat er structureel iets verandert, anders zitten we eeuwig in een soort cirkel."

Andere koers na terugkeer Trump

Volgens Lotje Beek van actiegroep Bits of Freedom, die opkomt voor het recht op privacy en communicatievrijheid, past de actie bij de koers die Meta is ingeslagen sinds president Trump weer aan de macht is. "We zien dat sinds anderhalf jaar progressieve stemmen vaker last hebben van contentmoderatie op Meta", zegt Beek. Vlak na de inauguratie van Trump konden Instagramgebruikers op het platform tijdelijk niet zoeken op termen als 'Biden' en 'Democrats'.

Beek zegt dat de Amerikaanse techreus zich vaak verschuilt achter "technische fouten", maar Meta's acties lijken in strijd te zijn met de Europese wet. "Meta mag geen accounts verwijderen omdat ze van queer personen zijn, dat is discriminatie", zegt Beek.

Meta mag wel eigen regels instellen, zolang deze in lijn zijn met de wet. Er mag bijvoorbeeld geen kinderporno op platforms worden gedeeld. En als Meta besluit accounts te blokkeren, moet dat goed worden gemotiveerd en moet er een mogelijkheid zijn om bezwaar te maken.

Op dit moment lijken beide voorwaarden niet gewaarborgd te worden, aldus Beek. "Er ligt hier een heel grote zaak voor de Europese Commissie, toezichter van de Digital Services Act (DSA)." Er loopt al twee jaar een onderzoek van de Europese Commissie naar de gebruiksvoorwaarden van Instagram en Facebook.

Haatzaaiende agenda

Ook GroenLinks-PvdA-Europarlementariër Kim Sparrentak zijn de opnieuw verwijderde accounts niet ontgaan. "Dit is een regelrechte aanval op onze democratische vrijheden en ons online publieke debat", zegt ze.

"Die techoligarchen als Zuckerberg (topman van Meta, red.) hebben de mond vol over censuur en vrijheid van meningsuiting, maar sluiten zelf queers systematisch uit van het publieke debat. Dit is geen foutje, maar een patroon dat in de haatzaaiende radicaal-rechtse agenda van Trump past", zegt Sparrentak. "De Commissie moet hard terugslaan."

In een reactie laat een woordvoerder van Meta weten dat het de accounts die onder de aandacht van het techbedrijf zijn gebracht onderzoekt. Ook benadrukt de woordvoerder dat Meta iedereen wiens account mogelijk ten onrechte is geblokkeerd aanmoedigt om in beroep te gaan.

De Nederlandse staat faalt als het gaat om de behandeling van inwoners van Caribisch Nederland, concludeert de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme (NCDR). Caribische Nederlanders worden niet hetzelfde behandeld als Europese Nederlanders terwijl dat wel zou moeten. Dat staat in het onderzoeksrapport 'Gelijkwaardigheid als Grondwettelijke Opdracht'.

Sinds 2010 zijn Bonaire, Saba en Sint-Eustatius bijzondere gemeenten van Nederland en hebben de inwoners van deze eilanden dezelfde rechten en plichten als Europese Nederlanders.

Veel armoede

Toch bestaan er in Caribisch Nederland geen werkloosheidsuitkeringen, is er geen kindgebonden budget, voldoen meerdere middelbare scholen niet aan de basiskwaliteit en staat de medische zorg al lange tijd onder druk. Ook is de infrastructuur verouderd en kunnen veel Caribische Nederlanders het niet betalen om tussen de eilanden te reizen.

De kosten van het levensonderhoud liggen er bovendien ver boven het gemiddelde inkomen. Een op de drie inwoners van de eilanden leeft hierdoor in armoede en zelfs mensen die meerdere banen hebben komen vaak niet rond, aldus NCDR Rabin Baldewsingh.

Ook gelden enkele internationale mensenrechtenverdragen niet voor Caribisch Nederland terwijl ze wel voor Europees Nederland gelden. Als voorbeeld wordt het Verdrag van Istanbul genoemd, dat vrouwen moet beschermen tegen (huiselijk) geweld.

Schending artikel 1 van de Grondwet

Van gelijkwaardigheid tussen Europees Nederland en Caribisch Nederland is dan ook geen sprake, aldus de Nationaal Coördinator. "Inwoners van Caribisch Nederland ervaren structurele achterstelling op meerdere terreinen tegelijk", schrijft hij. "Een deel van hen beschrijft dit als discriminatie en als schending van artikel 1 van de Grondwet."

Om alle problemen op te lossen, geeft de coördinator meerdere aanbevelingen. Er moet wat hem betreft een prijsplafond voor alle nutsvoorzieningen inclusief internet komen en alle schoolgebouwen moeten worden gerenoveerd. Ook moeten studieschulden van "eilandkinderen" die in Europa zijn gaan studeren worden kwijtgescholden, zodat een terugkeer naar Caribisch Nederland wordt gestimuleerd.

Een wetenschappelijke adviesraad moet zich gaan buigen over gelijkwaardige zorg op Bonaire, Sint Eustatius en Saba.

Koloniaal verleden

Baldewsingh schrijft in het rapport: "De huidige ongelijkheden staan niet op zichzelf, maar zijn geworteld in een koloniaal verleden dat doorwerkt in hedendaagse verhoudingen. Wie gelijkwaardigheid serieus neemt, kan deze geschiedenis niet negeren."

Eerder deze maand concludeerde de Onderwijsraad al dat het onderwijs op de Caribische eilanden verbeterd moet worden. En de rechtbank in Den Haag oordeelde begin dit jaar dat de Nederlandse staat onvoldoende heeft gedaan om de inwoners van Bonaire te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. De staat ging tegen deze uitspraak in hoger beroep.

Youtuber RouandYT voerde op nieuwjaarsdag wel degelijk een 'prankgesprek' met Efe Y., de 25-jarige man die ervan wordt verdacht kort daarna twee onschuldige Syrische tieners te hebben doodgeschoten in een park in Amsterdam Nieuw-West. Nadat De Telegraaf de hand wist te leggen op opnames van het gesprek, besloot de youtuber vandaag terug te komen van zijn ontkenning van gisteren.

RouandYT stelt dat bij hem "onduidelijkheid" bestond over de datum van de opname, zo laat hij via zijn advocaat Gerald Roethof weten. Dat zou de reden zijn dat hij gisteren in een video, opgenomen in een resort in Egypte, ontkende dat hij achter de prank call zat. Dat is een telefoongesprek waarbij iemand een ander in de maling neemt. In dit geval zou dat zijn gebeurd nadat een familielid van Y. RouandYT een klein bedrag had betaald.

De youtuber zei gisteren dat hij op nieuwjaarsdag "helemaal niet actief" was geweest. "Ik was niet live en heb dus nooit dat belletje kunnen doen", stelde hij, eraan toevoegend dat hij die dag het nieuwe jaar vierde met familie en vrienden. "Bij een nadere analyse van de inmiddels bij cliënt bekende informatie, moet hij deze ontkenning rectificeren", laat advocaat Roethof schriftelijk weten. "Cliënt betreurt de ontstane verwarring."

In de verklaring benadrukt de advocaat dat zijn cliënt geen verdachte is in de zaak en dat RouandYT enkel is opgeroepen als getuige. Op dit moment kan volgens hem niet worden geconcludeerd dat de prank de aanleiding vormde voor de schietpartij. "Dit alles neemt niet weg dat cliënt reflecteert over zijn eigen gedrag en dat hij het vreselijk vindt dat deze schietpartij heeft plaatsgevonden."

Uitgedaagd

De verklaring komt een dag nadat het Openbaar Ministerie meer informatie deelde over de dood van de twee Syriërs die in een opvanglocatie voor minderjarige asielzoekers verbleven. Het OM maakte bekend dat de verdachte kort voor het afvuren van de kogels was gebeld door RouandYT, die hem voor de gek hield. Y. daagde daarop de beller uit om naar de blauwe brug in het Piet Wiedijkpark te komen en deed dat vervolgens zelf ook, aldus justitie.

Eenmaal daar zou hij direct het vuur op de drie slachtoffers hebben geopend, die op twee fietsen zaten. De Syriërs Mohammad Nor (16) en Mohammed Al Mukrasi (18) overleden ter plaatse, de derde 17-jarige jongen wist ternauwernood te ontkomen. De drie waren volgens de officier van justitie "op het verkeerde moment, op de verkeerde plaats". Er was voor hen geen tijd om tot een gesprek te komen met de verdachte, aldus het OM.

Tijdens de eerste zitting van gisteren ontkende de advocaat van Y. dat zijn cliënt de schutter was. Het OM stelde daar een getuigenverklaring, camerabeelden en telefoongegevens tegenover. De rechtbank zag daarmee voldoende bewijs om de verdachte tot 8 juli vast te houden, als de volgende zitting is. Ook zal Y. worden onderzocht door het Pieter Baan Centrum.

Een hackersgroep met de naam Embargo heeft deze week gedreigd om patiëntgegevens van zorgleverancier ChipSoft te publiceren. ChipSoft levert systemen aan onder meer huisartsen. Eerder deze maand werd bekend dat het bedrijf is gehackt. Daarbij zijn persoonlijke gegevens van een onbekend aantal patiënten gestolen, waaronder medische data.

Hackersgroep Embargo plaatste begin deze week een bericht op het darkweb, een verborgen gedeelte van het internet. In het bericht beweren de hackers dat zij 100 GB aan gegevens van ChipSoft in handen hebben. Op de site stonden twee aftelklokken die deze week zouden aflopen.

"Die klok is erop gericht om hun slachtoffers onder druk te zetten", zegt Harm Teunis van cybersecuritybedrijf ESET. "Dat is ook het doel van zo'n site op het darkweb. Daarmee laten ze zien dat ze gegevens in handen hebben en dreigen die te publiceren."

Het dreigement is inmiddels verwijderd van de website op het darkweb. "Vaak gebeurt dat pas als het bedrijf heeft betaald om te voorkomen dat de gegevens worden gepubliceerd", zegt Teunis. "Maar het kan ook dat Embargo de naam heeft weggehaald omdat dat onderdeel was van de onderhandelingen."

ChipSoft bevestigt aan de NOS dat onderhandelingen met de cybercriminelen nog lopen. Het bedrijf wil verder niet reageren. "Ter bescherming van de belangen van alle betrokkenen kunnen wij op dit moment geen verdere uitspraken doen", laat een woordvoerder weten.

Gijzelen en chanteren

Embargo is een vrij onbekende hackersgroep. Het is niet bekend wie erachter zitten of waar ze vandaan komen. Op het darkweb omschrijft de groep zichzelf als een "internationaal team zonder politieke banden".

Uit een lijst met recente slachtoffers blijkt dat Embargo vaker de zorgsector aanvalt. Tussen de namen staan onder meer ziekenhuizen uit de Verenigde Staten, maar ook bedrijven uit andere sectoren wereldwijd.

ESET volgt de groep sinds juni 2024. "Dat is vlak nadat we ze voor het eerst hebben gezien. Hun werkwijze is in die jaren niet veel anders geworden", zegt Teunis. "Wat ze doen, noemen we dubbele afpersing. Daarbij worden bestanden van het bedrijf niet alleen versleuteld, maar downloaden de hackers ook gegevens om het bedrijf af te persen."

ChipSoft maakte eerder zelf bekend dat het bedrijf slachtoffer is geworden van een ransomware-aanval. In het Nederlands wordt dat vaak gijzelsoftware genoemd. Daarbij maken criminelen bestanden ontoegankelijk door ze te versleutelen: de bestanden worden 'gegijzeld'. Daarna vragen de hackers losgeld, in ruil voor de digitale sleutel. Daarmee kan het slachtoffer zijn bestanden weer toegankelijk maken.

Met de gestolen gegevens kunnen zij het slachtoffer ook chanteren door te dreigen om die te publiceren. "Het slachtoffer wordt dus twee keer onder druk gezet: om weer aan het werk te kunnen, en om te voorkomen dat er gegevens openbaar worden. Medische gegevens zijn extra gevoelig. De druk om te betalen kan daardoor hoger worden. Maar het kwaad is natuurlijk al geschied: de criminelen hebben de gegevens al in handen."

Exacte omvang onbekend

De Landelijke Huisartsen Vereniging heeft alle huisartsen die getroffen zijn door de hack bij ChipSoft geadviseerd om hun patiënten daarover te informeren, maar weet niet of dat inmiddels is gebeurd. De vereniging zegt dat er mogelijk gegevens van "enkele tientallen huisartsenpraktijken" zijn gestolen, maar zegt niet te weten hoeveel het er precies zijn.

Behalve bij huisartsen zijn ook bij andere zorginstellingen patiëntgegevens gestolen. Om welke instellingen het precies gaat en om hoeveel personen, maakt ChipSoft niet bekend. Het bedrijf zegt dat mensen die vragen hebben over de hack daarmee naar hun eigen huisarts of zorgverlener moeten gaan.

In Kwintsheul heeft een automobilist vanochtend een reeks ongelukken veroorzaakt waarbij een dode is gevallen. De man raakte zelf gewond en is aangehouden als verdachte. De politie onderzoekt of hij onder invloed was.

De ongelukken in het dorp ten zuiden van Den Haag gebeurden rond 08.45 uur, meldt Omroep West. De automobilist kwam volgens de politie vermoedelijk met hoge snelheid aanrijden en botste op een andere auto. Die raakte daardoor van de weg en kwam tot stilstand tegen de gevel van een woning. De bestuurster van die auto raakte gewond, drie kinderen die ook in de auto zaten bleven ongedeerd.

Hulpdiensten takelen een auto uit het water:

De verdachte reed door in de richting van Wateringen en raakte zo'n 600 meter verderop weer een auto. Die belandde daardoor in het water. De brandweer takelde de auto op de kant zodat hulpverleners beter bij het slachtoffer konden komen, maar al snel bleek dat hulp voor de vrouw niet meer baatte.

Bij de tweede klap was ook de verdachte automobilist te water geraakt. Hij werd gewond overgebracht naar het ziekenhuis. Het is onduidelijk hoe het nu met hem is en of hij naar het politiebureau is gebracht.

Ongehoord hard

Een schilder die op een steiger aan het werk was, zag het misgaan. "Hij reed ongehoord hard", vertelt hij. "We schrokken ervan. Meteen daarna hoorden we een harde klap. Zonder dat we eerst nog remmen hoorden." De man rende met anderen naar de plek van het ongeluk. "Maar het was meteen duidelijk dat we weinig meer konden doen", zegt hij.

Een bewoonster hoorde de klap terwijl ze thuis bezig was. "Ik was de was aan het ophangen en hoorde ineens een harde klap en heel snel daarna al die sirenes. Toen dacht ik: dit is goed mis." Ze wijst op de onoverzichtelijke situatie in de straat. "Als je hier de weg op wil rijden, sta je doodsangsten uit. Het is ook nog eens slecht te overzien door geparkeerde auto's."

Geloofwaardig

Verschillende bewoners zeggen dat er vaak te hard wordt gereden, maar de gemeente spreekt dat tegen. "De meerderheid van de weggebruikers, 85 procent, rijdt hier namelijk zo'n 52 kilometer per uur of langzamer", laat de gemeente Westland weten. "Hiermee is de snelheidslimiet van vijftig kilometer per uur geloofwaardig bij de inrichting van de weg."

Zoals bij elk ongeluk met ernstige afloop houdt de gemeente samen met de politie binnenkort een schouw. Daarbij wordt bekeken of de weginrichting aangepast moet worden om dergelijke ongelukken te voorkomen.

Kalfjes uit Ierland komen nog steeds naar Nederland. De dieren komen met de boot en zijn zo'n 50 tot 80 uur onderweg.

Sommige zijn nog baby's, een paar weken oud. Maar melk is er op de boot niet voor ze. Zo'n 24 uur krijgen ze niet te drinken.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Nederlandse kalverenbedrijven beloofden al een paar jaar geleden om de allerjongste stiertjes niet meer zo ver te vervoeren. Maar, ontdekten NOS-redacteuren Sarah Bürmann en Joost Schellevis, het gebeurt nog steeds. Zij volgden meer dan 10.000 Ierse kalfjes, die in februari, maart en april bij 85 Nederlandse bedrijven terechtkwamen. In deze podcast vertellen zij over hun onderzoek, en over de reactie van de kalversector.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra

Redactie: Max Smedes

Minister Hermans van Volksgezondheid is niet van plan in te grijpen bij het Voedingscentrum, dat de Schijf van Vijf maakt over gezonde voeding. Over de laatste versie van de schijf is veel ophef ontstaan, omdat de adviezen ook gaan over de milieu- en klimaatimpact van bepaalde voedingsmiddelen.

Maar Hermans benadrukt dat de schijf alleen tips geeft aan consumenten. Iedereen kan zelf bepalen of hij zich aan de adviezen houdt. "Wat u straks in uw supermarktkarretje legt, is aan uzelf", hield ze Kamerleden voor in een debat over leefstijlpreventie.

Een deel van de Tweede Kamer vindt dat het Voedingscentrum buiten zijn boekje gaat. De Schijf van Vijf moet alleen gaan over wat gezonde voeding is, en niet over de gevolgen van de productie van voedsel voor het klimaat, vinden partijen als de PVV, JA21, Groep Markuszower, FVD en BBB. "Ik wil de oude Schijf van Vijf terug", zei FVD-Kamerlid Van Houwelingen.

In de laatste versie, die eerder deze maand werd gepresenteerd, is de aanbevolen hoeveelheid rood vlees per week gehalveerd naar 100 gram, omdat dat beter is voor het milieu.

Noten uit Californië

De partijen vinden dat het Voedingscentrum te veel sturend bezig is en vooral een klimaatagenda heeft. "Doorgeslagen ideologie", stelde Kamerlid Moinat van de Groep Markuszower. En de conclusies over het milieu kloppen ook niet, betoogde BBB-Kamerlid Wiersma.

Te veel zuivel en vlees wordt afgeraden, onder meer omdat bij de productie heel veel water wordt verbruikt. Tegelijkertijd wordt geadviseerd elke dag een handje ongezouten noten te eten. Die noten komen volgens Wiersma bijna allemaal uit Californië, waar bij de teelt grote hoeveelheden grondwater worden gebruikt.

Het Voedingscentrum krijgt elk jaar tien miljoen euro van de ministeries van Landbouw en Volksgezondheid. Sommige rechtse oppositiepartijen vinden dat die subsidie helemaal gestopt moet worden. Anderen suggereerden dat het ministerie van Klimaat en Groene Groei maar moet gaan meebetalen.

"Ik heb vertrouwen in het systeem", stelde minister Hermans daartegenover. Het Voedingscentrum baseert zich bij zijn adviezen op wetenschappelijke inzichten van de Gezondheidsraad. Omdat de wetenschap altijd weer tot nieuwe inzichten komt, wordt de Schijf van Vijf elke tien jaar geactualiseerd.

Toekomstige generaties

En die adviezen gaan sinds 2016 niet alleen over gezond voedsel, maar ook over veilig en duurzaam voedsel, benadrukte ze. "We zijn ook verantwoordelijk voor veilig en gezond voedsel voor toekomstige generaties."

Een meerderheid van de Tweede Kamer is het met Hermans eens, al riep coalitiepartij CDA de minister wel op om haar boodschap duidelijker uit te dragen. "Neem de maatschappelijke discussie wel serieus. Er is hier, maar ook bij consumenten niet altijd duidelijk wat de achtergrond is van deze update van de Schijf van Vijf", zei Kamerlid Lohman.

Oekraïne krijgt definitief de EU-lening van 90 miljard euro, zo zijn alle lidstaten overeengekomen. Gisteren was al duidelijk dat Hongarije zijn blokkade zou opheffen, en vandaag moest er nog formeel over worden gestemd.

Dat betekent dat Oekraïne nu zo snel mogelijk de eerste 45 miljard euro voor 2026 ontvangt. Dat geld kan onder meer worden gebruikt voor de aanschaf van militair materieel.

Europese leiders hadden eind vorig jaar afgesproken dat de EU-landen gezamenlijk 90 miljard euro gaan lenen aan Oekraïne. Dit bedrag is bedoeld om het land te helpen zijn overheidsbudget sluitend te krijgen. Kyiv heeft het geld ook hard nodig om de oorlog tegen Rusland te kunnen blijven bekostigen.

Maar premier Orbán van Hongarije blokkeerde de EU-lening met zijn vetorecht, vanwege het stilleggen van de oliedoorvoer naar zijn land via de beschadigde Droezjba-pijpleiding in Oekraïne. Volgens Oekraïne raakte de leiding eind januari beschadigd bij een Russische droneaanval in de plaats Brody. Orbán en de eveneens Moskougezinde Slowaakse premier Fico beschuldigden Oekraïne ervan de reparatie te rekken.

Een oud-afdelingshoofd van de gevangenis in Arnhem is veroordeeld tot 11 maanden cel voor het binnensmokkelen van verboden goederen en drugsbezit.

De 37-jarige man smokkelde volgens de rechtbank maandenlang onder meer telefoons en drugs de gevangenis in. Daarvoor kreeg hij betaald door gevangenen of hun omgeving, wat neerkomt op ambtelijke omkoping. Ook bleek dat hij zelf drugs in bezit had en kleine hoeveelheden leverde aan een kennis.

Uit financieel onderzoek kwam naar voren dat hij tienduizenden euro's aan contant geld ontving, waarvoor volgens de rechtbank geen legale verklaring is.

De rechtbank rekent het de man zwaar aan dat hij als leidinggevende de veiligheid in de gevangenis in gevaar bracht en het vertrouwen in zijn functie heeft geschaad. De opgelegde straf is iets lager dan de eis van het Openbaar Ministerie, omdat de zaak lang heeft geduurd.

Op 6 maart van dit jaar, op een veebedrijf in de buurt van Dublin, kreeg de zwartwit gevlekte melkkoe Vicky een kalfje. Toen gebeurde iets wat niet vaak wordt gedaan: de boer - eigenaar van een doorsnee melkveebedrijf - gaf het kalfje een naam en registreerde die: Ollie.

Dat is niet vanzelfsprekend, want Ollie is een stiertje. Hij is een van de vele dit jaar geboren stiertjes van het zwartbont-ras, dat de klassieke melkkoeien levert. En van stiertjes is vaak geen naam bekend: ze zijn onderdeel van de grote Ierse melkindustrie en verdwijnen snel van de boerderij. Voor lage prijzen gaan ze bijvoorbeeld richting Nederland. Zo ook Ollie.

De NOS volgde 11.000 kalfjes die net als Ollie dit jaar vanuit Ierland naar Nederland kwamen, ondanks beloften uit de sector om daarmee te stoppen. De dieren krijgen tijdens de overtocht naar het Europese vasteland 24 uur geen melk. Volgens de Europese Commissie is dat tegen de regels.

Eind maart begon Ollie alle voornemens ten spijt aan zijn lange reis naar Nederland. Waar Ollie precies op een vrachtwagen werd geladen, weten we niet. Dat is van minuut tot minuut bij de overheid bekend, maar het publiek en ook de journalistiek hebben geen toegang tot de databases waar die informatie in is opgeslagen.

We weten wel dat die vrachtwagen hoogstwaarschijnlijk op 30 maart in Dublin op een commerciële veerdienst naar Frankrijk reed. Dat weten we op basis van de dienstregeling van de twee commerciële veerdiensten tussen Ierland en Frankrijk, en met behulp van cijfers over bootvervoer van het IMF.

Vlak daarvoor kreeg Ollie nog een laatste rustpauze en wat melk. Hard nodig, want op de boot kan dat niet: apparatuur om kalfjes in een vrachtwagen melk te geven is niet aanwezig. De vrachtwagen staat zo vol dat de transporteur geen melk kan geven. Ook zou de melk warm moeten zijn, en dat is al helemaal onmogelijk.

Het was beter geweest als Ollie iets ouder was, zodat hij beter tegen de overtocht bestand was en niet meer afhankelijk van melk. Maar dan pasten er minder runderen als Ollie op de boot, en dat is duurder. Kalfjes groeien namelijk razendsnel.

Met een boottocht van 19 uur en inclusief in- en uitladen betekent dat dat het stiertje het zo'n 24 uur zonder melk moet uithouden. Ierland vindt dat niet in strijd is met de Europese regels, omdat het niet "noodzakelijk" zou zijn om de dieren te voeden: ze overleven de veertocht namelijk zonder al te veel aantoonbare schade.

De Europese Commissie leest de regels anders en vindt dat de wetenschappelijke richtlijn van minimaal eens per twaalf uur voeding zou moeten worden aangehouden.

De kalfjes, die afhankelijk zijn van melk, krijgen circa 24 uur lang helemaal niets te drinken. Bij aankomst in het Franse Cherbourg - vrijwel zeker op 31 maart - krijgt Ollie met zijn Ierse soortgenoten wat te drinken. Daarna wordt hij weer in de vrachtwagen geladen, richting Nederland.

Over de precieze lengte van Ollies reis verschillen de meningen. Staatssecretaris Erkens van Landbouw schreef deze week aan de Tweede Kamer dat een reis doorgaans zo'n 36 uur duurt. Maar uit wetenschappelijk onderzoek, waar de industrie aan meewerkte, blijkt de totale reis eerder 50 tot 80 uur te zijn.

Meppel

Op 1 april komt Ollie in Nederland aan, op een veehouderij in de buurt van Meppel. Hij is dan dus waarschijnlijk al minstens twee dagen onderweg: hoelang precies, weten we niet door het gebrek aan informatie uit Ierland.

Over ongeveer een halfjaar zal Ollie naar verwachting worden geslacht: de kans is groot dat zijn vlees is bedoeld voor de export. Het vlees van negen op de tien in Nederland geslachte kalveren wordt geëxporteerd naar andere Europese landen, vooral Frankrijk, Duitsland en Italië. Ook de export naar het Midden-Oosten en Azië rukt op.

Vrijwel niemand is blij met de reis van Ollie. De Nederlandse kalfsvleessector, marktleider VanDrie voorop, wilde er in principe mee stoppen - maar zag daar dus van af.

De Nederlandse autoriteiten willen dat dieren niet zo lang zonder melk gaan, maar zien weinig mogelijkheden om op te treden: wie verantwoordelijk is voor toezicht op de boot is onduidelijk. Als er binnen Nederland overtredingen worden geconstateerd betalen Ierse vervoerders simpelweg de boetes niet, en rijden ze verder ondanks verboden. Ierland werkt niet mee.

De Europese Commissie vindt dat dit alles in strijd is met de regels. En zelfs Ierland zélf - dat geen strengere regels wil omdat het bang is dan te worden afgesneden van de Europese interne markt - erkent dat het beter kan. Want, schreef de Ierse chief veterinary officer: "Er kan een legitieme vraag worden opgeworpen of het welzijn van kalveren kan worden verbeterd als ze onderweg worden gevoed".

Ondanks alle onvrede veranderde er nog niets. En zo stak Ollie samen met minstens 10.968 mannelijke soortgenootjes zonder melk de Ierse Zee en Het Kanaal over.

Verantwoording

Voor dit onderzoek achterhaalde de NOS het systeem achter de 16-cijferige oormerknummers van Ierse runderen. Daardoor konden we geautomatiseerd in openbare databases informatie over de runderen opvragen en zien wanneer ze in Nederland zijn geïmporteerd.

Voor het achterhalen van de logica gebruikte de NOS op meerdere manieren kunstmatige intelligentie. Zo konden we een wiskundige rekensom in de oormerknummers achterhalen die het aantal te raden combinaties vergaand terugbracht.

De AI hielp ons vervolgens bij het slim raden van de oormerknummers, waardoor we in minder dan een paar weken tijd de oormerknummers van 2276 kuddes wisten te achterhalen die in Nederland zijn geïmporteerd, samen 27.807 kalfjes, waarvan 10.969 dit jaar. Ook vonden we de gegevens van 492 boerderijen en slachterijen waar ze zijn geweest, waarvan 85 dit jaar.

De NOS benaderde de nieuwe Nederlandse eigenaar van Ollie, maar kreeg geen reactie.

In een kringloopwinkel in Eemnes is een bijzonder exemplaar van Het Achterhuis gevonden, het dagboek van Anne Frank. Het bleek een zeldzame eerste druk.

De eerste oplage bestond uit slechts 3036 exemplaren, gedrukt onder leiding van Otto Frank, de vader van Anne.

Koen Samson van Veilinghuis Van Spengen wist niet wat hij zag toen de vrijwilligers van de kringloopwinkel met het boek naar hem toe kwamen. "Dit is heel bijzonder. De eerste druk bestond uit iets meer dan 3000 boeken, dus als je een exemplaar in goede staat aantreft, is dat uniek", zegt hij tegen de regionale omroep NH. "En deze is in goede staat!"

Opbrengt naar goed doel

Een lichte verkleuring op de achterkant en het ontbreken van de stofomslag daargelaten, ziet het boek er nog piekfijn uit. Samson is dan ook blij dat de vrijwilliger van de kringloop goed oplette. "Diegene heeft bij het sorteren niet alleen gezien dat het er goed aan toe was, maar ook dat het drukjaar 1947 speciaal was. Dan moet je er oog voor hebben."

Het boek gaat na een aantal kijkdagen in mei onder de hamer. Vergelijkbare eerste drukken brachten tussen de 3000 en 16.000 euro op. Dat geld komt ten goede aan de stichting van de kringloopwinkel, dat het gebruikt voor het ondersteunen van een aantal goede doelen.

70 talen

Het Achterhuis is het best gelezen Nederlandstalige boek ter wereld. Het boek werd tientallen miljoenen keer verkocht en werd vertaald in ruim zeventig talen.

Anne Frank kwam samen met haar zus Margot in vermoedelijk februari 1945 om in het Duitse concentratiekamp Bergen-Belsen. Eerder hadden ze in Auschwitz-Birkenau opgesloten gezeten. Daar stierf hun moeder in januari 1945. Het dagboek dat Anne bijhield, werd gepubliceerd dankzij haar vader, die de oorlog als enige van zijn gezin overleefde.

Vorig jaar kocht een man in een kringloopwinkel in het zuiden van het land per toeval een ander exemplaar van de eerste druk. Het boek werd geveild voor 16.500 euro. In oktober werd nog een exemplaar gevonden, deze keer in Leeuwarden.

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

Steeds meer eigenaren van vakantiehuisjes zetten deze in de verkoop. Vorig jaar werden 2700 zogenoemde recreatiewoningen te koop gezet. Dat is het hoogste aantal in de afgelopen vijftien jaar, zo blijkt uit nieuwe cijfers van de makelaarsvereniging NVM.

Vooral beleggers die eerder hun geld staken in een vakantiehuisje willen hier nu vanaf. Dit komt volgens de NVM door de aanpassingen van belastingen in box 3. Hierdoor moet er onder meer hogere btw worden afgedragen op verhuur, terwijl er ook nog een fictief rendement wordt geheven.

De vraag verschuift daardoor van beleggers naar particuliere kopers die de woning zelf (deels) willen gebruiken, zo merken de NVM-makelaars.

Kritische kopers

Toch lukt het beleggers niet om hun recreatiewoning makkelijk te verkopen. Gemiddeld staat een huisje 84 dagen in de verkoop, waar dit normaal gemiddeld 32 dagen is. Ook krijgen ze minder dan gevraagd. Kopers krijgen hun vakantiewoning gemiddeld voor een bedrag dat 3,4 procent onder de vraagprijs ligt.

Dat komt volgens de NVM omdat particulieren een stuk kritischer zijn geworden. Ze willen kortom waar voor hun geld, ook omdat kopers dit voornamelijk met eigen spaargeld doen.

"De recreatiewoning wordt weer vaker gekocht vanuit emotie en gebruik, minder vanuit rendement", zegt Anneke Haak-Bronsema, bestuurslid NVM Wonen. "Kopers nemen weer de tijd en onderhandelen scherper. Dat is gezond, maar vraagt ook realisme van verkopers."

Permanente bewoning?

Tegelijk wachten veel particulieren ook op de mogelijkheid om permanent in een vakantiehuisje te kunnen wonen. "Duidelijkheid vanuit de overheid is essentieel om vertrouwen te behouden", vindt Haak-Bronsema.

Permanente bewoning van vakantiehuisjes wordt gezien als oplossing voor het tekort aan woningen, bijvoorbeeld voor ouderen. Toch ziet niet elke gemeente dit zitten. Haak-Bronsema vindt dat gemeenten meer maatwerk moeten toepassen met het toestaan van permanent wonen in een recreatiehuisje.

Overigens zijn er landelijk verschillen in de koop en verkoop van recreatiewoningen. In Zeeland worden veel huisjes aangeboden en dalen de prijzen het scherpst. Op de Waddeneilanden liggen de prijzen juist op een record.

Het Internationale Strafhof (ICC) in Den Haag gaat de Filipijnse oud-president Rodrigo Duterte vervolgen voor de moorden die onder zijn bewind zijn gepleegd, zo heeft het hof vandaag bekendgemaakt. Duterte (81) wordt ervan verdacht opdracht te hebben gegeven tot de moord op 76 landgenoten, en de poging tot moord op twee anderen.

In zijn tijd als president, van 2016 tot 2022, zei de president een "oorlog tegen drugs" te voeren om zo de orde en vrede in zijn land weer te herstellen. Dat was een belofte die hem als relatieve politieke outsider de verkiezingswinst had opgeleverd.

Dat beleid leidde volgens mensenrechtenactivisten en politieke tegenstanders tot standrechtelijke executies van iedereen die ook maar een klein beetje met drugs te maken had, zowel dealers als gebruikers - en ook veel mensen die überhaupt nergens op te betrappen waren.

Duizend dode drugsdealers

Vlak na zijn aantreden werden er op Filipijnse straten dagelijks lijken aangetroffen. "Het zijn duizend dode drugsdealers, waar maken ze zich druk om?", zo reageerde Duterte in die tijd.

Volgens aanklagers bij het ICC zijn er door Duterte's doodseskaders duizenden burgers gedood in die tijd, van wie zij er dus bijna 100 te bewijzen achten. "Het bewijs dat we nu hebben gezien wijst erop dat er een duidelijk plan was van Duterte en zijn handlangers om vermeende criminelen te vermoorden, onder wie mensen die te maken zouden hebben met drugsgebruik of -handel", aldus de rechters van het hof.

Opvolger Bongbong

In de Filipijnen mogen presidenten wettelijk maar één termijn dienen, daarna kunnen ze niet herkozen worden. Duterte werd vorig jaar opgepakt op het vliegveld van Manila, toen zijn opvolger Bongbong Marcos al aan de macht was. Die arrestatie was op verzoek van het ICC, dat al sinds 2018 onderzoek deed naar de moorden onder Duterte.

De oud-president zit sinds vorig jaar vast in Den Haag. Hij houdt vol niets verkeerd te hebben gedaan, en politieagenten alleen de opdracht te hebben gegeven op mensen te schieten als ze zelf bedreigd werd.

Wanneer de rechtszaak van start gaat, is niet bekend. Dat kan nog maanden of zelfs een jaar duren.

Er komt meer ruimte om geld terug te krijgen voor mensen die zijn opgelicht door criminelen die zich voordoen als medewerker van een bank. Voorheen kregen slachtoffers weinig tot niets terug wanneer zij de voorschriften om veilig te bankieren hadden genegeerd, zoals het delen van een pincode. Maar het klachteninstituut Kifid zegt nu dat banken vaker het voordeel van de twijfel moeten geven aan rekeninghouders.

Banken waarschuwen in hun veiligheidsvoorschriften dat klanten nooit hun bankpas, pincode of inloggegevens mogen delen met iemand anders. Wie dit wel doet is grof nalatig.

Het Kifid wijst er echter op dat bij bankhelpdeskfraude slachtoffers op ernstige wijze kunnen worden gemanipuleerd en onder druk gezet. Zij denken dan contact te hebben met een echte bankmedewerker en slaan daarom de veiligheidseisen in de wind. Een gedupeerde die dat kan aantonen, moet voortaan toch worden vergoed door hun bank.

50.000 euro weg

De doorbraak kwam nadat een slachtoffer van bankhelpdeskfraude naar het Kifid was gestapt. De klant was getrapt in een mail van een fraudeur die vroeg om voor de klantveiligheid "de validatie van haar bankrekening af te ronden" door op een website alle gegevens in te vullen.

De oplichter belde vervolgens op om de 6-cijferige beveiligingscode op te vragen. Daardoor kon de app van de bank op een tweede telefoon worden geactiveerd, waarna vervolgens ruim 50.000 euro van een spaarrekening werd weggeschreven naar een cryptoplatform en een Spaans bankrekeningnummer.

Toen de klant ontdekte te zijn opgelicht kon zij haar bank Bunq pas de volgende dag bereiken. Die probeerde het geld nog tevergeefs terug te krijgen

Omdat de rekeninghouders hun passen en veiligheidscodes hadden afgegeven, hadden de klant het recht verspeeld om de schade terug te krijgen. Bunq bood uit coulance nog wel aan om 70 procent van het gestolen geld te compenseren. Daarop stapte de klant naar het Kifid.

"Niet juist"

Het Kifid vindt nu dat de manipulatie zó verfijnd is dat er niet gesproken kan worden van nalatigheid. "De consument heeft niet grof nalatig gehandeld maar is slachtoffer geworden van oplichting", zo luidt het oordeel.

Het klachteninstituut vindt namelijk dat de bank alerter had kunnen zijn op de vreemde afschrijvingen. En ook dat het omzetten van een spaarrekening naar een betaalrekening om het geld vervolgens over te boeken te snel ging. Door dit te vertragen had dit kunnen worden voorkomen.

Omdat het Kifid vindt dat de rekeninghouder niet frauduleus of opzettelijk heeft gehandeld, krijgt zij het volledige gestolen geld terug van de bank. In het vervolg geldt die coulance ook voor nieuwe slachtoffers die in paniek overtuigd zijn dat zij met een echte bankmedewerker contact hebben.

Eerder vertelde een slachtoffer van helpdeskfraude zijn verhaal aan de NOS:

Correctie

In een eerder versie werd verwezen naar een zaak van twee slachtoffers die reageerden op een nep-sms. De zaak van het Kifid betreft een nieuwe zaak. De uitspraken in deze oude zaken worden niet met terugwerkende kracht gecorrigeerd.

Supermarktketen Lidl start in tien vestigingen een proef om voedsel na de houdbaarheidsdatum te verwerken tot veevoer. Op die manier hoopt de supermarkt jaarlijks 10 miljoen kilo aan voedselverspilling te kunnen voorkomen, wat gelijkstaat aan ruim 330 volgeladen vrachtwagens.

Lidl gaat het veevoer produceren uit oude maaltijdsalades, graanproducten en fruit. "We gaan uitzoeken of het lukt om goede kwaliteit veevoer te krijgen", zegt een woordvoerster tegen persbureau ANP.

De deelnemende vestigingen zamelen gedurende vier weken hun onverkochte en bedorven voedselproducten apart in, waarna het tot varkensvoer wordt verwerkt door het bedrijf FeedValid.

Producten niet geschikt voor Voedselbank

Volgens de supermarkt gaat het om producten die niet meer verkocht kunnen worden en ook niet meer geschikt zijn voor de Voedselbank. Normaal gesproken worden de producten vergist voor de productie van biogas.

Lidl verwerkt al langer oud brood tot veevoer. De supermarkt zegt dat het voor het eerst is dat dit nu ook geprobeerd wordt met gemengde voedselstromen.

De supermarktketen heeft de doelstelling om in 2030 de voedselverspilling met 50 procent te verminderen ten opzichte van 2018. Deze proef is onderdeel van die doelstelling.

De politie heeft vorig jaar minder drugslabs ontdekt dan het jaar daarvoor. Uit het jaarlijkse Nationaal Overzicht Drugslocaties van de politie blijkt dat er voor het eerst in vijf jaar tijd minder drugslocaties zijn opgerold ten opzichte van een jaar eerder.

In 2025 werden er 142 drugsproductielocaties ontmanteld, in 2024 waren er nog 167 plekken waar synthetische drugs, heroïne en/of cocaïne werden gevonden. Vooral in Limburg, Noord-Brabant en Zuid-Holland werden minder drugslabs aangetroffen. In de provincies Noord-Holland en Friesland steeg het aantal juist.

Ook waren er vorig jaar bijna de helft minder drugsafvaldumpingen dan in 2024. Dat kan komen doordat er mogelijk minder locaties zijn, of omdat labs hun afval zelf opslaan. Net als voorgaande jaren waren er de meeste dumpingen in de provincie Noord-Brabant, namelijk 34 van de 117.

Zo'n tweederde van de drugslabs die werden aangetroffen, bevond zich in woonwijken. Dat waren er met 91 naar verhouding meer dan een jaar eerder.

Volgens Paul Entken, portefeuillehouder drugs bij de politie leidt die praktijk geregeld tot gevaarlijke situaties, doordat er drugs worden gemaakt op dichtbevolkte plekken, in woningen en appartementen.

"In maart 2025 moest een wooncomplex in Heemstede worden ontruimd bij een hevige brand in een van de appartementen. Vijftig mensen moesten worden geëvacueerd, onder wie bewoners van een woonzorgcentrum. Onderzoek wees uit dat de brand was ontstaan tijdens de productie van methamfetamine."

Cocaïne- en heroïnelabs

Van de 142 labs werden er 34 ingezet bij de productie van cocaïne. Dat zijn er meer dan een jaar daarvoor, toen er nog 24 labs werden gevonden die cocaïne produceerden. Vooral in Noord- en Zuid-Holland werden cocaïnelabs opgerold.

"Deze stijging laat zien dat criminele organisaties blijven improviseren om detectie aan de grens te voorkomen en cocaïne te bemachtigen", zegt Entken. "Deze drugscriminelen hebben geen enkele boodschap aan de risico's die ze veroorzaken door zo'n chemisch proces uit te voeren, met gebruik van vaak licht ontvlambare oplosmiddelen, midden in dichtbevolkt gebied."

Bij de politie bestaat het vermoeden dat de drug heroïne vooral naar Nederland wordt geïmporteerd en dat het hier niet wordt geproduceerd. Op de zeventien plekken waar met heroïne werd gewerkt, werd de drug niet geproduceerd. Vaak ging het om versnijdingswerk, waarbij de drugs wordt gemengd met andere stoffen om meer winst te kunnen maken.

Vooral in Rotterdam werden locaties opgerold die te maken hadden met heroïnebewerking: veertien van de zeventien plekken.

Synthetische drugs

De politie ontmantelde vorig jaar bijna een kwart minder locaties voor de productie van synthetische drugs dan een jaar eerder. Onder synthetische drugs vallen MDMA (de werkzame stof in XTC), methamfetamine (bijvoorbeeld crystal meth) en amfetamine (ook wel speed genoemd).

Volgens de politie komt de daling mogelijk doordat China in 2024 de wetgeving heeft aangescherpt, waardoor sommige grondstoffen die ook worden gebruikt in synthetische drugs niet meer geleverd konden worden.

Een andere verklaring kan zijn dat in andere Europese landen, zoals België, Duitsland en Spanje, juist een stijging te zien is van het aantal synthetische drugslabs. Ook in het buitenland zijn vaak Nederlandse drugscriminelen betrokken.

Hennepkwekerijen

Ook het aantal ontmantelde hennepkwekerijen daalt, net zoals voorgaande jaren. In 2025 werden er 759 kwekerijen ontdekt. Het aantal in beslag genomen planten is wel iets toegenomen.

Dat er minder hennepkwekerijen zijn ontdekt kan ook met meerdere factoren te maken hebben. Hennep wordt steeds meer ingevoerd vanuit het buitenland. Ook zet de politie minder in op dit type opsporingswerk, omdat er minder prioriteit aan wordt gegeven.

Door de douane werd vorig jaar zo'n 65.000 kilogram hennep in beslag genomen. De drugs komt vaak uit Noord-Amerika en Thailand, via zeecontainers, de luchtvracht, postpakketten en passagiers.

Het beeld van het moment dat een man door de Amerikaanse immigratiepolitie ICE van zijn vrouw en kinderen wordt gescheiden, is door World Press Photo (WPP) uitgeroepen tot foto van het jaar.

De Amerikaanse fotograaf Carol Guzy maakte de foto eind augustus in een rechtbank in New York. Ze legde vast hoe de Ecuadoraanse immigrant Luis werd afgevoerd terwijl zijn dochters hem vastgrijpen.

Volgens haar had hij zich vrijwillig bij de rechtbank gemeld en was het voor hem en zijn familie een volslagen verrassing dat hij werd aangehouden. Mensen die illegaal in de VS verblijven moeten zich eens in de zoveel tijd melden bij een immigratierechtbank. Ook daar worden ze tegenwoordig hardhandig opgepakt door ICE.

"Dit moment van diep verdriet staat niet op zichzelf", zegt de jury. "De foto legt overheidsbeleid vast dat systematisch wordt toegepast op mensen die de regels volgden die zij voorgeschreven hadden gekregen."

Camera's verboden

De organisatie breekt ook een lans voor de persvrijheid. In de meeste rechtbanken in de VS waar dit soort beslissingen worden genomen, zijn camera's niet toegestaan, zegt WPP. "In een democratie is de aanwezigheid van een camera op die gang geen incident, maar essentieel."

De winnende foto werd gekozen uit een grotere groep winnaars die twee weken geleden werd bekendgemaakt. De jury koos nog twee foto's, als finalisten. Dat zijn beelden van de hongersnood in Gaza en van Guatemalteekse slachtoffers van seksueel geweld.

Sites die verdovingstips en seksvideo's verspreiden van mannen die hun partner drogeren en verkrachten moeten uit de lucht, dat vindt het CDA in de Tweede Kamer.

"We moeten in kaart brengen hoeveel van deze websites op Nederlandse servers staan, hoeveel Nederlandse daders er zijn en of het geven van deze adviezen strafbaar is", zegt CDA-Kamerlid Armut.

De partij reageert hiermee op berichtgeving van de Amerikaanse nieuwszender CNN. Die onderzocht de online wereld van zogenoemde 'sleep content' naar aanleiding van de zaak van de Franse Gisèle Pelicot.

Pelicot werd bijna tien jaar lang door haar echtgenoot gedrogeerd en verkracht door hemzelf en door tientallen andere mannen, in haar eigen huis. De man zocht op een site met verdovingstips en video's contact met andere mannen.

62 miljoen bezoekers

De site die hij gebruikte is inmiddels uit de lucht, maar het verschijnsel bepaald niet, blijkt uit het onderzoek van CNN.

Zo zijn er pornosites die deze content aanbieden met 62 miljoen bezoekers per maand. Ook wordt er informatie gedeeld over welke dosering er nodig is om een vrouw te verdoven en hoe kan worden gecheckt of ze niet meer bij is.

Er zijn ook verschillende internationale chatgroepen en netwerken van accounts die geld verdienen met deze 'slaapvideo's', zoals ze daar genoemd worden.

Uit anonimiteit

"Er ligt een rol voor de overheid om hier tegen op te treden", zegt Armut. Zij wil dat het kabinet onderzoekt of er Nederlandse daders en slachtoffers zijn van deze praktijken. "Deze mannen moeten uit de anonimiteit worden gehaald en als het mogelijk is worden vervolgd."

Het kabinet moet hiervoor de samenwerking opzoeken in Europa, vindt het CDA. Daarbij moet ook gekeken worden naar de mogelijkheden die de Digital Services Act biedt.

Een medewerker van een goudwisselkantoor in Beverwijk is overleden na een gewelddadige overval gisteren. Dat meldt de politie. De medewerker werd na de overval gewond naar het ziekenhuis gebracht.

De overval vond gisteren plaats aan de Breestraat in Beverwijk, rond 16.00 uur. De politie heeft een 19-jarige man uit diezelfde stad aangehouden voor de overval. Hij zit nog vast.

De verdachte ging er na de overval vandoor op een fiets. De politie had getuigen opgeroepen zich te melden middels een bericht op Burgernet. Ook waarschuwde de politie om de verdachte man niet zelf te benaderen.

Na de overval is bij de winkel een sporenonderzoek gestart. Het is niet bekendgemaakt of de verdachte goud heeft buitgemaakt.

Bij een cyberaanval op de server van de gemeente Epe zijn vorige maand van vrijwel alle inwoners persoonsgegevens buitgemaakt. Dat meldt de gemeente na uitvoerig onderzoek.

"Als gemeente horen we goed voor de gegevens van burgers te zorgen en dat nemen we serieus. Helaas is het toch misgegaan", reageert burgemeester Tom Horn. Hij spreekt van een ernstige misdaad. "Mensen noemen het een lek, maar het is diefstal."

De gemeente telt ruim 32.000 inwoners. Van meer dan duizend inwoners is ook een kopie van het identiteitsbewijs buitgemaakt, schrijft Omroep Gelderland.

ID-bewijzen vervangen

De gemeente heeft laten onderzoeken van welke inwoners een kopie van een geldig identiteitsbewijs is gestolen. "Daarmee kunnen criminelen echt veel doen. Je kan er bijvoorbeeld een huurauto in het buitenland mee stelen", zegt de burgemeester. "Dat is niet fraai natuurlijk."

Alle inwoners in de gemeente Epe ontvangen binnenkort een brief waarin ze op de hoogte worden gesteld en wat ze kunnen doen om misbruik van gegevens te voorkomen.

Om het risico op identiteitsfraude te verkleinen, mogen de getroffen inwoners kosteloos hun rijbewijs, ID-bewijs en paspoort vervangen. Zij krijgen uiterlijk 8 mei een aparte brief op de deurmat.

Welke gegevens zijn gestolen?

Uit onderzoek van de gemeente blijkt dat van bijna alle inwoners de volgende gegevens zijn buitgemaakt:

Van een deel van de inwoners zijn ook aanvullende gegevens gestolen:

Wat is er niet gestolen?

Volgens de gemeente zijn geen DigiD-gebruikersnamen of wachtwoorden buitgemaakt. Ook houdt de gemeente geen lijsten van contactgegevens zoals mailadressen en telefoonnummers bij. Wel kunnen deze gegevens in losse documenten staan die zijn gestolen.

De gestolen persoonsgegevens stonden op een server die alleen wordt gebruikt door medewerkers die voor 2022 in dienst zijn gekomen. Op de server worden bestanden verzameld, voor ze in het gemeentelijk systeem komen. Het gaat om bestanden die inwoners indienen als ze bijvoorbeeld bezwaar willen maken of een aanvraag doen.

Wie er achter de diefstal zit, is niet bekend. De politie doet daar onderzoek naar. De gemeente zegt niet door criminelen benaderd te zijn om losgeld te betalen.

De gegevens zijn volgens de gemeente tot nu toe niet op het darkweb verschenen. "Experts zeggen dat cybercriminelen van datasheets houden met contactgegevens in één bestand", zegt burgemeester Horn. "Dat hebben ze niet buitgemaakt. We hebben zulke lijsten niet. De contactgegevens die zijn gestolen staan in losse bestanden."

De gemeente Epe roept alle inwoners op om extra oplettend te zijn en elke verdenking van misbruik van persoonsgegevens te melden. Ook op het gemeentehuis van Epe zijn direct maatregelen genomen. Zo hebben alle medewerkers hun wachtwoorden vernieuwd en zijn de computersystemen extra beveiligd.