Minderheidskabinet stapje dichterbij, dinsdag Kamerdebat coalitieakkoord
De dag na de presentatie van het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA kunnen de drie partijleiders opgelucht adem halen. Hun plannen vallen lang niet overal in goede aarde, maar ze gaan ook niet meteen de papierversnipperaar in.
CDA-leider Bontenbal peilt vandaag de stemming bij zijn achterban op het nieuwjaarscongres in Den Bosch. De VVD laat op borden langs de snelweg zien trots te zijn op het resultaat, al is er wat gemor over 'onrust' in de portemonnee vanwege de belastingverhoging ('vrijheidsbijdrage'), terwijl Yesilgöz juist rust had beloofd. En bij D66 is er natuurlijk blijdschap dat het premierschap van Jetten weer een stapje dichterbij is gekomen.
In de Tweede Kamer zijn er genoeg oppositiepartijen die hebben aangegeven voor samenwerking open te staan. Twee partijen hebben hun reactie nog even uitgesteld: GL-PvdA en JA21. Morgenmiddag organiseert GL-PvdA-leider Klaver een "get together" met zijn achterban om te horen wat die ervan vindt. Dan zal hij ook zijn oordeel over het coalitieakkoord uit de doeken doen.
Het coalitieakkoord en de reactiesLees hier de puntsgewijze samenvatting van het coalitieakkoord en kijk terug in het liveblog naar de presentatie en de reacties uit het land.
Komende dinsdag, bij het Kamerdebat over het coalitieakkoord, zijn alle fracties voor het eerst bij elkaar. Het is dan waarschijnlijk nog te vroeg voor uitspraken over steun van een Kamermeerderheid voor bepaalde plannen uit het coalitieakkoord, maar het debat zal een eerste indruk geven.
De partijen op links zullen zeker bezwaar maken tegen de aanpassingen van de sociale zekerheid en de zorg. De partijen op rechts zullen kritisch zijn op het in stand houden van de spreidingswet en de klimaatmaatregelen. Via beide kanten kan de minderheidscoalitie aan 76 of meer zetels komen. Maar de vraag is wat die fracties in ruil voor hun steun terug willen hebben.
Achter de schermen hebben fractievoorzitters al contact gezocht met collega's met wie ze een bondje hopen te sluiten om de plannen op hun manier bij te stellen. Maar tussen de oppositiepartijen zijn de onderlinge verschillen groot. En een dealtje in de Tweede Kamer levert niet vanzelf een deal op in de Eerste Kamer.
Kandidaat-ministers van de drie partijen, die al in de coulissen klaarstaan, kunnen zich na dit debat nog even achter de oren krabben of die functie, om al kopjes koffie drinkend meerderheden te zoeken, nu wel zo leuk is.
In ieder geval zal Jetten na het debat tot formateur worden benoemd. Er is niemand in politiek Den Haag die er rekening mee houdt dat hij als premierskandidaat wordt 'weggestemd'.
Ministeries verdelenVoor zover ze dat nog niet gedaan hebben, zullen D66, VVD en CDA de ministeries en ministersposten verdelen en ook de posten van staatssecretarissen. Bontenbal heeft gezegd geen minister te willen worden. De naam van Yesilgöz zingt rond als minister van Defensie en VVD-minister Heinen van Financiën zou op zijn post mogen blijven. Informateur Letschert heeft niet uitgesloten dat zij het kabinet in gaat. Verder is er weinig bekend.
Waar nog lege plekken zijn, zullen de drie partijen op zoek gaan naar kandidaten. Jetten in de rol van formateur zal met deze kandidaten gesprekken voeren. Die gaan ongetwijfeld over hun diplomatieke capaciteiten en onderhandelingsvaardigheden. Maar ook over hun integriteit en betrouwbaarheid, en of er zaken in hun verleden speelden die roet in het eten kunnen gooien.
Inlichtingendienst AIVD doet naar alle bewindspersonen onderzoek. Dat betekent niet dat er een geheim agent in de bosjes bij een kandidaat-minister gaat liggen, het is slechts een zogenoemde naslag. Dat wil zeggen dat in bestaande dossiers wordt gekeken of een kandidaat daar op een negatieve manier in voorkomt. Ook wordt er gekeken of iemand met justitie in aanraking is geweest of een belastingschuld heeft.
Op de foto met de koningAls de kandidaten hier goed uitkomen, gaan ze naar paleis Huis ten Bosch voor de beëdiging en de foto met de koning op het bordes. De drie partijen mikken op 23 februari.
De ministersploeg is dan klaar voor de 'confrontatie' met het parlement en het Kamerdebat over de regeringsverklaring. Alle fracties hebben dan dus een paar weken kunnen nadenken over het coalitieakkoord en hun bondjes en deals kunnen voorbereiden. Het koffiedrinken kan beginnen.