Aggregator

Europa maakt zich op voor speech Macron over nucleaire strategie

1 day 15 hours ago

Hoe ziet Frankrijk zijn rol als enige kernmacht binnen de Europese Unie? President Macron zet dat vanmiddag uiteen in een langverwachte toespraak over de dissuasion nucléaire: nucleaire afschrikking. Vanaf het Bretonse schiereiland L'île Longue, de thuisbasis van Franse kernonderzeeërs, gaat Macron naar verwachting onderstrepen wat het belang is van de naar schatting 290 kernkoppen die in het land zijn gestationeerd. Voor Frankrijk én voor de rest van Europa.

"Dit is een belangrijk moment", zegt vice-admiraal b.d. Jean-Louis Lozier, adviseur bij het Franse instituut voor internationale betrekkingen IFRI. "Dat gold eerder voor toespraken van voorgangers van Macron, maar vandaag al helemaal, gezien wat er nu in de wereld gebeurt: een imperialistisch Rusland dat oprukt naar het westen, en de Verenigde Staten die duidelijk afstand nemen van Europa."

Alternatief voor Amerika

De nucleaire bescherming van Europa tegen kerngrootmacht Rusland is van oudsher een taak van de Amerikanen. Maar de geloofwaardigheid van de Verenigde Staten heeft in Europa een flinke knauw gekregen: door steeds minder mensen wordt het land gezien als bondgenoot, onder meer vanwege president Trumps dreigende taal richting Denemarken en toenadering tot de Russische president Poetin.

De Duitse bondskanselier Merz voert al gesprekken met Macron over het Franse nucleaire arsenaal, zei hij enkele weken geleden. Eerder sprak hij ook over de optie van Duitse gevechtsvliegtuigen met Franse kernbommen. Vergelijkbare discussies spelen ook in Polen, Zweden en andere landen in het noorden en oosten van de EU. In Nederland schreef de nieuwe regering in het coalitieakkoord dat ons land 'constructief' staat tegenover het versterken van Europese nucleaire afschrikking.

In Europa bezit naast Frankrijk ook het Verenigd Koninkrijk kernwapens. De twee landen ondertekenden vorig jaar zomer een pact om hun nucleaire samenwerking op te voeren, door de eventuele inzet van hun kernwapenarsenaal met elkaar te coördineren. "Net als de Britten kan Frankrijk kernwapens alleen inzetten als er sprake is van zeer extreme omstandigheden", benadrukt Lozier. "Met andere woorden: wij beschouwen onze nucleaire afschrikking als strikt defensief. Het is geen dwang- of politiek drukmiddel."

Concrete plannen nog onduidelijk

Eerder werkte Lozier als bevelvoerder van meerdere nucleaire onderzeeërs en was hij directeur van de nucleaire divisie van de Franse regering. Hij verwacht dat Macron in zijn toespraak nadrukkelijk zal benoemen dat de Franse nucleaire afschrikking bijdraagt aan de verdediging van heel Europa. "Nu is de vraag in hoeverre de president die Europese dimensie concreet gaat invullen: blijft het bij verklaringen, of worden er concrete plannen aangekondigd?"

Het Élysée, het presidentieel kantoor, laat daar niets over los. Een mogelijk scenario is dat Europese bondgenoten worden uitgenodigd om deel te nemen aan de Franse 'Poker'-oefeningen, waarbij een nucleaire aanval wordt gesimuleerd.

Een ander potentieel gebaar is dat Franse Rafale-gevechtsvliegtuigen, waarvan een deel kernwapens kan dragen, in strategische landen worden gestationeerd. Daarnaast is het mogelijk dat kernraketten op land weer terugkomen. Die waren na de Koude Oorlog afgeschaft.

Een uitbreiding van het aantal kernkoppen is niet uitgesloten, maar is onwaarschijnlijk, stelt Emmanuelle Maitre, onderzoeker bij de Franse Stichting voor Strategisch Onderzoek. "Wat bijzonder is aan de Franse aanpak, is dat de president zelf oordeelt wat 'strikt toereikend' is. Dat wil zeggen: dat wat hij absoluut nodig acht om er zeker van te zijn dat daarmee een land als bijvoorbeeld Rusland onaanvaardbare schade kan worden toegebracht."

Politieke erfenis

Dat Macron binnenkort begint aan zijn laatste jaar als president, speelt op de achtergrond ook een rol. Meer militaire slagkracht binnen Europa is voor hem altijd een belangrijk thema geweest, waarvoor hij in de afgelopen jaren vanuit het buitenland steeds meer erkenning heeft gekregen.

Maar dat hij voor zijn vertrek de Franse nucleaire paraplu binnen Europa wil uitbreiden, stuit zijn politieke tegenstanders tegen de borst. Zo maakt het rechts-radicale Rassemblement National - dat bovenaan de peilingen staat - er een punt van dat de Franse nucleaire macht niet moet worden gedeeld.

Daarvan zal volgens Maitre sowieso geen sprake zijn. "De Franse president blijft altijd degene die beslist over de inzet van kernwapens", zegt ze. "Frankrijk behoudt zelf de capaciteit om onderzeeërs, kernkoppen en wapens te produceren. Het zal belangrijk zijn om dat te benadrukken, want we weten dat dit politiek heel gevoelig ligt."

Politie maakt opnieuw 3D-model van zedenverdachte

1 day 15 hours ago

De politie heeft opnieuw een 3D-model gemaakt van een verdachte van een ernstig zedenmisdrijf. Het beeld wordt vandaag verspreid, in de hoop een verkrachtingszaak uit 2009 alsnog op te lossen.

Het is de tweede keer dat de politie een 3D-model maakt van een verdachte in een cold case. In december kondigde de politie al aan het 3D-beeld te zullen publiceren, tenzij de dader zich zou melden. Dat is niet gebeurd.

De zaak gaat over de verkrachting van een 15-jarig meisje in een bos bij Bilthoven. In september 2009 fietste zij 's middags uit school, toen een man haar aanviel op het fietspad tussen Bilthoven en Bosch en Duin en haar misbruikte. De man was destijds rond de 30 of 40 jaar oud en rook naar alcohol.

3D-model

Met hulp van het slachtoffer heeft de politie een compositietekening en een 3D-model van hem gemaakt. Die laat zien hoe de verdachte er destijds uit zag.

"Op een tekening zie je alleen het gezicht, terwijl een hologram de hele mens laat zien", vertelt John Riemen van het Centrum voor Biometrie van de politie. "De bouw, maar ook de kleding. We hopen dat dat meer aanslaat."

Dit is het 3D-model:

De politie heeft in deze cold case voor een 3D-model gekozen omdat er gedetailleerde beschrijvingen zijn van de dader. De politie heeft ook zijn DNA-materiaal, maar tot dusver is er geen overeenkomst met de landelijke DNA-databank, waardoor zijn identiteit nog altijd onbekend is.

Als het 3D-model wél namen van mogelijke verdachten oplevert, kan de politie het DNA van de genoemde mannen vergelijken met het DNA-spoor uit 2009. Volgens de politie is dan snel duidelijk of het om de dader gaat.

Eerste model

Deze methode bleek succesvol in 2021, de eerste keer dat de politie een 3D-model maakte. Ook toen ging het om een ernstige zedenzaak. Een onbekende man misbruikte twee tienermeisjes in kelderboxen in Vlaardingen en Schiedam, een derde slachtoffer wist te ontkomen.

Na het zien van het 3D-model herkende iemand zijn collega. Een DNA-vergelijking bevestigde dat het daadwerkelijk om de dader ging. De man is inmiddels in hoger beroep veroordeeld tot zeven jaar gevangenisstraf.

Overigens kreeg de politie toen in totaal ruim 300 tips, die allemaal zijn gecheckt. Dat iemand op het 3D-model lijkt betekent volgens de politie dus niet automatisch dat iemand ook de dader is.

Sekswerker

In 2024 maakte de politie een 3D-model van een slachtoffer, in plaats van een verdachte. De 3D-afbeelding van een vermoorde sekswerker werd geprojecteerd op de Amsterdamse Wallen. Het leverde tips op, maar geen doorbraak.

De gouden tip in de Bilthovense verkrachtingszaak bleef ook uit na de recente media-aandacht in december. De politie kreeg toen wel een aantal namen en meerdere mannen stonden DNA af, maar er was geen match.

Vandaag laat de politie het 3D-model online en op tv zien, maar ook aan voorbijgangers bij een winkelcentrum in Bilthoven. Voor de gouden tip is er een beloning van 10.000 euro.

Brief slachtoffer

Het slachtoffer in de zaak schreef vorig jaar een brief aan de dader, die is gepubliceerd op de site van de politie. Daarin riep ze de dader op om zich bekend te maken.

"Voor mij is het zo belangrijk dat er, ook nu na al die jaren, antwoorden komen. Dat mij recht wordt gedaan. Recht aan mij als persoon, maar ook aan ons, als vrouwen in Nederland. Je blijft van ons af."

Wekdienst 2/3: Derde dag van oorlog in Iran • Nucleaire toespraak Macron

1 day 15 hours ago

Goedemorgen! De Israëlische en Amerikaanse luchtmacht voeren voor de derde dag op rij luchtaanvallen uit op Iran. In Frankrijk houdt president Macron een toespraak over welke rol Franse kernwapens moeten spelen bij de verdediging van de Europese Unie.

Eerst het weer: vandaag is het zonnig en droog lenteweer. Wel trekken soms enkele velden met sluierwolken over het land. Het wordt 15 tot 17 graden bij een matige zuidenwind. Vanavond en vannacht is het helder bij 2 tot 5 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Hezbollah, een bondgenoot van Iran, heeft met een aanval op Israël gereageerd op de dood van de Iraanse leider Ali Khamenei. De militie zegt raketten te hebben afgevuurd vanuit Libanon op Israel, als wraak voor de aanvallen op Iran. Eén raket werd onderschept, andere raketten kwamen volgens Israel neer in open gebieden.

Het Israelische leger zegt intussen aanvallen uit te voeren op Hezbollah-doelen in heel Libanon. Inwoners in tientallen plaatsen in het oosten en zuiden zijn opgeroepen om te evacueren. In het zuiden van de hoofdstad Beiroet worden explosies gemeld. De Libanese premier noemt het onverantwoord dat er raketten zijn afgevuurd vanuit zijn land.

Ander nieuws uit de nacht En dan nog even dit:

Op de Dam in Amsterdam kwamen feestende Iraniërs gisteren samen om de aanvallen van Israël en de VS op Iran te vieren. De bijeengekomen Iraniërs zijn blij met de dood van ayatollah Khamenei en andere prominenten van het regime.

Fijne dag!

'Moordenaar van Mieke Oort maakt in gevangenis eind aan zijn leven'

2 days ago

Thomas R. uit Leek, die in 2022 Mieke Oort vermoordde, heeft zichzelf om het leven gebracht in de gevangenis. De Leeuwarder Courant en Dagblad van het Noorden melden dat op basis van een bericht van R.'s zus op sociale media.

R. werd in 2022 veroordeeld tot 15 jaar gevangenis en tbs met dwangverpleging. De moord op Oort werd bekend als de Tindermoord: R. had het slachtoffer via de date-app leren kennen.

De man uit Leek had de Amerikaanse studente met een mes om het leven gebracht.

'Je strijd is gestreden'

"In zijn wanhoop koos hij, op een moment van diepe eenzaamheid, voor deze weg", citeren de twee kranten uit een bericht van de zus van R. op Facebook. "Je strijd is gestreden, jouw leven was zwaar."

De NOS heeft vergeefs geprobeerd de advocaat van R. te bereiken om het nieuws bevestigd te krijgen.

De nabestaanden van Oort zijn ontzet door het nieuws. "De ondraaglijke pijn van het verlies van Mieke was er al, maar dit bericht brengt opnieuw een golf van emoties met zich mee", zegt de advocaat van de ouders tegen de kranten.

Brandbom tegen woning

Dader en slachtoffer leerden elkaar kennen in 2021. Na een aantal weken kreeg Oort een relatie met een andere man. Daarna begon R. haar te stalken.

Op zondag 6 maart 2022 zag R. Oort dansen met haar nieuwe vriend tijdens een huisfeest in haar studentenwoning in Leeuwarden. Hij gooide een brandbom tegen de woning en stormde naar binnen. Hij stak de 21-jarige vrouw herhaaldelijk met het mes. Ook haar 26-jarige vriend werd gestoken, maar overleefde de aanval.

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Erover praten helpt. Dat kan 24/7 gratis en anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Overal pogingen om opkomst bij raadsverkiezingen te verhogen: 'Sleutelfiguren hebben nog wel invloed'

2 days 1 hour ago

1200 mensen werden bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen uitgenodigd te stemmen in het gebouw van speeltuinvereniging Millinx in de multiculturele Rotterdamse Tarwewijk. 107 van hen maakten ook gebruik van dat recht; een opkomst van nog geen 9 procent. Slechts 18 stemmen waren hier genoeg om van BIJ1 de grootste partij te maken.

Een uitschieter naar beneden, maar het stond niet op zich. Nooit was de gemiddelde opkomst bij de raadsverkiezingen in Nederland lager dan van 2022: 51 procent. En Rotterdam spande de kroon - nog geen vier op de tien mensen namen hier de moeite om naar de stembus te gaan. Ter vergelijking: bij de Kamerverkiezingen van afgelopen november was dat in Rotterdam bijna twee derde en landelijk 78 procent.

Niet voor niets voeren lokale politici her en der in Nederland deze keer niet alleen campagne voor hun eigen partij. Ze zetten zich ook in om de opkomst een beetje op te krikken. Alles om deze "vernedering niet nog een keer te hebben", zoals lijsttrekker Ronald Buijt van Leefbaar Rotterdam het uitdrukt.

'Gewone mensen' in Bergeijk

Zo maakt GroenLinks-PvdA in het Brabantse Bergeijk dezer weken filmpjes voor sociale media, geïnspireerd op voorbeelden van Labour in het Verenigd Koninkrijk. Video's waarin geen politici voorkomen, maar uitsluitend 'gewone mensen'. De eerste zijn af en staan op Instagram.

"We willen juist de samenleving in zijn kracht zetten, niet zozeer de politiek", zegt lijsttrekker Tim Sonnenberg. "Die komen al genoeg in beeld, als zij tenminste hun werk goed doen. We willen juist de jongeren aanspreken om te gaan stemmen. De filmpjes zijn daarom bewust luchtig gemaakt. Ook om te zorgen voor wat verbinding in de lokale samenleving, in deze tijden van polarisatie."

Van huisvuil tot veiligheid

Burgemeesters doen mee aan deze pogingen tot opkomstbevordering. In Den Haag (opkomst in 2022: 43 procent) plakte Jan van Zanen deze week een verkiezingsposter op als start van de campagne, met daarop in grote letters de aanmoediging 'Kom op! voor Den Haag'.

In Rotterdam heeft Van Zanens collega Carola Schouten haar agenda grotendeels leeg geveegd om in wijken te praten met potentiële kiezers over het belang van gemeenteraadsverkiezingen. Want dat belang is groot, daar is zij volledig van overtuigd, zei zij in het Radio 1 Journaal. "Gemeentepolitiek gaat over wat er gebeurt met je huisvuil, met je veiligheid, met de tarieven van de lokale belastingen."

Extra lage opkomst jongeren

Maar als dat zo is, waarom komt dan maar de helft van het electoraat stemmen? Daar is in verschillende plaatsen onderzoek naar gedaan, en ook landelijk. Daar kwam niet uit naar voren dat er in 2022 nou echt iets heel bijzonders aan de hand was. Ja, Rusland was net Oekraïne binnengevallen en dat nam iets van de aandacht voor de raadsverkiezingen weg. Bovendien zaten we nog in coronatijd.

Maar de belangrijkste oorzaken zijn meer structureel, en spelen ook dit jaar ongetwijfeld weer. De betrokkenheid bij de lokale politiek is laag; mensen vinden het mede daarom moeilijk om een keuze te maken. Dat speelt het meest bij jongeren, Nederlanders met een praktische opleiding en mensen met een migratieachtergrond. Bij gemeenteraadsverkiezingen speelt dit nog nadrukkelijker, omdat hier ook mensen met een buitenlands paspoort mogen stemmen.

Raadsleden niet dichter bij burgers

Socioloog Marianne van Bochove, die een rapport (getiteld 'Mooipraters - maar ze luisteren niet') maakte over de opkomst in Den Haag, juicht de pogingen tot opkomstbevordering toe, maar waarschuwt voor te hoge verwachtingen. Pratend met inwoners kwam zij er achter dat gemeentelijke politici in dat soort steden niet echt dichter bij de bevolking staan dan landelijke. Dat is ook niet zo raar als je bedenkt dat raadsleden er een gewone baan naast hebben: ook zij hebben simpelweg niet de tijd om overal hun gezicht te laten zien.

Dat neemt niet weg, vertelde ze in NOS-podcast 'De Dag', dat er best manieren zijn om iets aan de lage opkomst te doen. Zo gaat de bij jongeren populaire Haagse Juul via Tiktok dingen uitleggen over de plaatselijke politiek. "Dit soort 'sleutelfiguren', die hebben nog wel invloed", ziet Van Bochove.

Twee dagen oorlog: dit weten we over slachtoffers in Iran, Israël en de regio

2 days 3 hours ago

Voor de tweede dag op rij wordt Iran gebombardeerd door Israël en de Verenigde Staten. Ter vergelding voert Iran raketaanvallen uit op Israëlische en Amerikaanse doelen in de regio. In dit artikel lees je wat er bekend is over slachtoffers en schade in de tien landen die betrokken zijn geraakt bij de oorlog.

Iran

Iran is het zwaarst getroffen. Zeker 24 van de 31 Iraanse provincies zijn onder vuur genomen, zei een woordvoerder van hulporganisatie Rode Halve Maan vanmorgen tegen Iraanse staatsmedia. Er werd op dat moment gesproken over ruim 200 doden en 700 gewonden. Deze aantallen zijn niet onafhankelijk geverifieerd, en inmiddels vrijwel zeker achterhaald.

Volgens mensenrechtenorganisatie HRANA zijn op de eerste dag van de oorlog minstens 133 burgers gedood. Het Iraanse regime spreekt van een bloedbad door een inslag op een school in de zuidelijke stad Minab, maar het is nog onduidelijk wat daar precies is gebeurd.

Diverse Iraanse leiders, onder wie ayatollah Khamenei, en hoge militairen zijn geliquideerd. Trump stelt dat er inmiddels 48 zijn omgebracht, maar dat aantal valt niet te controleren.

Legerbases, lanceerinstallaties en marine-doelwitten zijn gebombardeerd. Er is nog geen overzicht van de schade, maar op deze kaart zie je waar luchtaanvallen in Iran zijn vastgesteld aan de hand van openbare bronnen:

Israël

Vandaag en gisteren zijn op verschillende plekken in Israël Iraanse raketten terechtgekomen, onder meer op woonwijken. Daarbij zijn zeker tien doden en ruim 120 gewonden gemeld. Veruit de meeste projectielen werden neergehaald door luchtafweer.

In stad Beit Shemesh werden vandaag een synagoge en een schuilkelder getroffen. De Israëlische ambulancedienst Magen David Adom spreekt van negen doden en twintig geworden. Het dodental loopt naar verwacht nog verder op: hulpverleners zoeken nog naar overlevenden onder het puin.

Hier zie je de ravage door de raketaanval op Beit Shemesh:

In Tel Aviv sloeg gisteravond een Iraanse raket in naast een appartementencomplex. Een vrouw werd daarbij gedood en ruim tien mensen raakten gewond, schrijft krant The Times of Israël.

Er is nog geen schade bekend aan militaire installaties in Israël. Voor zover bekend zijn er ook geen Israëlische militairen gesneuveld bij de luchtaanvallen op Iran of de tegenaanvallen van Iran.

Verenigde Staten

Zeker drie Amerikaanse militairen zijn gedood in twee dagen oorlog met Iran. De legertop heeft ook bekendgemaakt dat er zeker vijf militairen zwaargewond zijn geraakt. Nog een aantal manschappen is lichtgewond of heeft een hersenschudding opgelopen, maar het leger zegt niet om hoeveel personen het gaat.

Diverse Amerikaanse legerbases in de regio zijn door Iran bestookt met raketten of aangevallen met drones. Op deze kaart zie je waar de NOS zulke aanvallen heeft vastgesteld. Ook deze kaart is niet volledig en is vooral bedoeld ter indicatie:

Verenigde Arabische Emiraten

Dit is een van de bondgenoten van de VS in de regio die zijn getroffen door Iraanse vergeldingsaanvallen. Daarbij zijn volgens het ministerie van Defensie van de VAE drie mensen gedood. De slachtoffers waren Pakistaanse, Nepalese en Bengaalse burgers. Tientallen mensen raakten lichtgewond.

In totaal zijn er volgens het ministerie 165 ballistische raketten, twee kruisraketten en 541 Iraanse drones onderschept.

Irak en andere landen

Het Iraakse leger meldde gisteren dat er twee doden waren gevallen in het noorden van het land. Een pro-Iraans militielid zou zijn gebombardeerd door Israëlische of Amerikaanse troepen. Doelwitten van het Amerikaanse leger in het noordoosten van Irak werden getroffen door Iraanse raketten.

Ook in Koeweit klonk het luchtalarm vanwege Iraanse luchtaanvallen. Het ministerie van Volksgezondheid spreekt van één dode en enkele tientallen gewonden. Het land, dat meerdere Amerikaanse legerbases huisvest, zegt 97 raketten en 283 drones te hebben onderschept. Op meerdere plekken kwamen brokstukken neer.

Ook in Bahrein, Qatar, Saudi-Arabië en Jordanië kwam de luchtafweer in actie. In deze landen werden geen doden, maar wel gewonden gemeld door Iraanse raket- of drone-aanvallen, of vallende brokstukken.

Fish Drives Tank

2 days 3 hours ago
Fish are popular animals to keep as pets, and for good reason. They’re relatively low maintenance, relaxing to watch, and have a high aesthetic appeal. But for all their upsides, …read more
Bryan Cockfield

AI die code schrijft maakt indruk op programmeurs, maar het vak is meer dan dat

2 days 3 hours ago

In de wereld van programmeurs gaat het de laatste weken veel over computerprogramma's die zélf code schrijven. Die programma's werken op basis van kunstmatige intelligentie (AI).

Computercode is de taal waarmee mensen een computer aan het werk zetten. Deze instructies worden door mensen opgeschreven. Dat doen ze door deze code, in een speciale programmeertaal, op het toetsenbord uit te werken. Dat code schrijven is een lang proces van typen, proberen, foutjes herstellen en meer.

Maar sinds enige tijd zijn er dus computerprogramma's die zelf code schrijven. Programmeurs zijn vooral de laatste weken onder de indruk van Claude (van het bedrijf Anthropic) en Codex (van OpenAI). Zij geven het programma in gewonemensentaal een opdracht, bijvoorbeeld om iets toe te voegen of aan te passen. Een druk op Enter, en het AI-programma gaat draaien.

"Een revolutie", noemt Dagmar Lens het. Zij is directeur van NLdigital, de branchevereniging van de digitale sector. "Het betekent een ontzettende versnelling in het creëren van nieuwe code. Dat betekent dat het beroep van programmeur verandert."

AI als supertoetsenbord

Wat dit soort AI-programma's in de praktijk betekenen, weten ze bij Moneybird. Dit bedrijf maakt boekhoudsoftware voor kleine ondernemers. Sinds deze maand hebben alle veertig programmeurs toegang tot het AI-programma Claude, vertelt directeur Edwin Vlieg.

"We zien het als een nieuw junior teamlid dat heel snel code kan lezen en schrijven. Het is eigenlijk een supertoetsenbord. Een programmeur heeft daarmee heel snel code op zijn scherm staan."

Programmeurs besteden normaal veel tijd aan het typen op een toetsenbord, zegt Vlieg. "Claude neemt dat nu over." Maar dat betekent volgens hem niet dat er geen programmeurs meer nodig zijn.

"Het werk van programmeur is zoveel meer dan code schrijven. Als je iets bouwt, moet je ook nadenken wat je precies wil. Je moet begrijpen welke code er al staat, en hoe jouw code daarin past. AI maakt het schrijven sneller, maar ook daarna ben je nog niet klaar."

Dat merkt ook Jeroen Smienk, een van de programmeurs bij Moneybird. "In de praktijk moet ik vaak controleren of de code is zoals ik bedoelde", zegt hij. "En of er dingen zijn die beter kunnen. Als programmeur heb je een voorkeur voor hoe je code eruit moet zien. Dus soms moet je drie keer achter elkaar zeggen wat je precies wil zien."

Toch bespaart het Smienk uren tijd. Want terwijl het AI-programma draait, kan hij iets anders doen: kijken naar een nieuw ontwerp bijvoorbeeld, of het werk van een collega controleren.

Onrealistische belofte

De oprichter en topman van Anthropic, het bedrijf achter Claude, zei een aantal weken geleden dat het AI-programma "het werk van programmeurs binnen zes tot twaalf maanden kan uitvoeren, van begin tot eind".

Mensen achter AI-bedrijven doen vaak hele grote beloftes of indrukwekkende voorspellingen, maar die zijn vaak niet realistisch. Ze doen dat omdat ze daarmee aandacht kunnen trekken van de media, investeerders en nieuwe klanten.

Maar AI is geen magische oplossing die het werk helemaal overneemt, hoort branchevereniging NLdigital van leden. En programmeurs moeten de code die het AI-programma schrijft wel snappen, zodat die veilig is, zegt directeur Lens.

Programmeurs blijven nodig

"Claude maakt ook veel fouten", zegt Moneybird-directeur Vlieg. Daarom benadrukt hij ook: "Je moet de code blijven controleren. Een programmeur moet weten hoe code werkt en hoe je die moet lezen. Honderdduizenden ondernemers leunen op ons product. Het is niet verantwoord om dat volledig door een AI-programma te laten maken."

Vlieg denkt ook niet dat werken met Claude ervoor zorgt dat bij zijn bedrijf straks minder programmeurs werken. "Sterker nog: we zijn mensen aan het aannemen. Programmeurs zijn probleemoplossers. Zij denken echt goed na over een probleem: wat moet er gebeuren, wat is daarvoor nodig? Dat is iets wat AI niet kan. Alleen een supertoetsenbord is niet genoeg."

Langs de deuren tegen polarisatie: 'deep canvassing' groeit, maar werkt het?

2 days 4 hours ago

Hoe zorgen we ervoor dat we in een tijd van polarisatie in verbinding blijven met elkaar? Met de gemeenteraadsverkiezingen in zicht wordt weer goed duidelijk dat mensen op allerlei thema's lijnrecht tegenover elkaar staan. Deep canvassing moet daar een antwoord op bieden. Waar Deep Canvassing Nederland in 2023 begon als een initiatief van drie mensen, is het inmiddels uitgegroeid tot een beweging met 150 tot 200 vrijwilligers.

Bij deep canvassing gaan mensen langs de deuren om politieke gesprekken persoonlijk te maken. Het gesprek opent op een specifiek thema met stellingen. De bedoeling is dat vervolgens over en weer persoonlijke verhalen worden uitgewisseld. Niet per se om overeenstemming te bereiken, maar om de persoon achter een mening te blijven zien, zodat mensen niet van elkaar vervreemden.

Dit weekend was de Landelijke Canvasdag XL en waren er op tientallen plekken trainingen voor vrijwilligers. Die kunnen daarna de straat op. "De vrijwilligers leren de methode aan de hand van drie stappen", legt Eefje Hendriks van Deep Canvassing Nederland uit. "De kern is luisteren naar de ander: dat is zo'n 70 procent van alles."

Oorsprong

In 2008 lag er in Californië een wetsvoorstel op tafel om het homohuwelijk te verbieden. De lhbti-gemeenschap voerde een traditionele campagne met folders, slogans en debatten. Dat hielp niet: een kleine meerderheid stemde vóór het verbod. Vervolgens gingen lhbti-activisten de straat op om in gesprek te gaan met tegenstanders. Ze ontdekten dat sommige mensen van mening konden veranderen, vooral als ze het gevoel hadden dat ze werden gehoord en persoonlijke verhalen konden uitwisselen. Dit was het begin van deep canvassing.

Hoe de vrijwilligers op het idee komen om zich aan te sluiten bij Deep Canvassing Nederland, weet Hendriks niet. "Ik denk wel dat we in de basis veel progressieve en linkse mensen aantrekken. We zien ook bij hen dat vooroordelen over rechtse kiezers afnemen, doordat ze met mensen buiten hun bubbel in contact komen. Dat werkt verzachtend."

Effectiviteit

Of het ook echt dé oplossing is tegen polarisatie, is lastig te zeggen. Mariken van der Velden is hoogleraar politiek en media aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en houdt zich bezig met technieken om polarisatie tegen te gaan, zoals deep canvassing. "Zo'n 80 procent van al het onderzoek hierover, komt uit de Verenigde Staten. Daar zien we steeds dat het werkt. Maar dat betekent niet automatisch dat dat in Nederland ook het geval is."

Zo is het in de Verenigde Staten veel normaler dat politieke organisaties langs de deur gaan, terwijl dat hier minder gangbaar is. "En in de VS komt polarisatie anders tot uiting", zegt Van der Velden. "Daar gaan bepaalde kiezers zelfs naar specifieke supermarkten. Hier is dat niet het geval, dat bijvoorbeeld alleen linkse of rechtse kiezers naar de Jumbo of Albert Heijn gaan."

Filmpje kijken

En ook al weten we dat deep canvassing effectief is in de VS, dat zegt nog niet alles, zegt de hoogleraar. "Misschien is een filmpje kijken net zo effectief als een praatje maken. Dat kan te maken hebben met transportatie: dat je je met een filmpje net zo goed kan inleven in een persoon als bij een persoonlijk gesprek." Volgens Van der Velden is vergelijkend onderzoek nodig om dat uit te zoeken.

Ook Hendriks juicht meer onderzoek toe. "Wij houden data bij over gesprekken en die willen we analyseren. Voordat je iets gaat onderzoeken, moet je het wel al doen. En uit onze persoonlijke ervaring kunnen we in ieder geval stellen dat deep canvassing nut heeft."

Doelen VS, Israël en Iraans regime duidelijk, maar rol bevolking wordt beslissend

2 days 4 hours ago

De strijd om de toekomst van Iran is in een beslissende fase beland. Israël en de VS willen doorpakken tot de Islamitische Republiek omvalt, terwijl het Iraanse regime bezweert te zullen doorvechten en te overwinnen als vergelding voor de dood van opperste leider Khamenei.

Niemand weet hoe de oorlog die Israël en de VS hebben ontketend op langere termijn zal uitpakken, maar kortetermijndoelen van de verschillende partijen zijn al zichtbaar.

Laten we beginnen met Israël en de Amerikanen. De eerste aanval van gisteren was gericht tegen de politieke en militaire top van Iran, met als hoofddoel het uitschakelen van ayatollah Khamenei. Die aanval, in combinatie met president Trumps oproep aan het Iraanse volk om het regime omver te werpen, was de eerste stap naar regime change.

Broze bondgenootschappen

Er is meer nodig om het regime ten val te brengen. Vandaar dat de eerste Israëlische aanvallen ook gericht waren op het verzwakken van de Revolutionaire Garde, die al decennia de hoofdrol speelt in het beschermen van het regime door protesten meedogenloos de kop in te drukken.

De Garde ernstig verzwakken heeft dus prioriteit. Als dat lukt, wordt het een stuk makkelijker voor anderen om de macht te grijpen.

In deze video zie je meer over de Revolutionaire Garde en hun rol:

Amerika moet ook zijn bondgenoten in de regio aan boord houden. Iran ziet landen als Bahrein, Koeweit, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten als medeplichtig omdat daar Amerikaanse militaire bases en troepen zijn.

Naarmate die landen meer drone- en raketaanvallen incasseren, zullen ze volgens sommige waarnemers de druk opvoeren op Amerika om snel een eind te maken aan de gevechten - ook als het regime nog niet gevallen is. Daarom zullen we komende tijd veelvuldig aanvallen zien op het Iraanse arsenaal van grond-grondraketten en luchtdoelraketten, zei het Israëlische leger vandaag.

Voor zijn dood had Khamenei de hardliner Ali Larijani aangewezen als tijdelijke overgangsleider. Intussen zijn meer figuren genoemd die samen de Islamitische Republiek moeten leiden tot een nieuwe ayatollah is benoemd. Hun belangrijkste doel zal zijn het overeind houden van het regime. Om die klus te klaren moeten ze op veel fronten opereren.

Zo moeten ze voorkomen dat de Iraniërs op grote schaal in opstand komen. Gezien de beelden van feestende Iraniërs na de dood van Khamenei lijkt zo'n opstand een reële mogelijkheid, al zaaide het regime begin dit jaar veel angst door het bloedig neerslaan van de protesten.

De Revolutionaire Garde, het leger en de politie lijken nog volop trouw aan het regime en dus bereid een nieuwe protestgolf de kop in te drukken. Er zijn nog geen gevallen bekend van ordetroepen die ingaan op het aanbod van Trump om zich over te geven in ruil voor immuniteit. De interimleiders moeten dat zo houden.

Tegelijkertijd moeten ze ervoor zorgen dat de Amerikanen en Israeliërs de aanvallen stoppen of op zijn minst afzwakken. Dat kunnen ze op verschillende manieren proberen te bereiken.

Een daarvan is het blijven bestoken van Amerikaanse militaire bases en oorlogsschepen zodat er meer doden vallen aan Amerikaanse zijde. Trump zal moeite hebben om een oplopend dodental in eigen land te verdedigen, al helemaal met belangrijke Congresverkiezingen op komst.

Op het diplomatieke front kunnen de Iraanse leiders proberen zo veel mogelijk weerstand tegen hun vijanden te organiseren via internationale media en de VN. Niet dat Netanyahu en Trump daar heel gevoelig voor zijn, maar de publieke opinie in Amerika is dat misschien wel.

Recente peilingen laten zien dat steeds minder Amerikaanse kiezers de kant van Israël kiezen in het conflict met de Palestijnen. Door die verschuiving is het de vraag of de kiezer het überhaupt verstandig vindt dat de VS met Israël ten strijde trekt. Behoorlijk wat landen stellen zich of neutraal op, of laten zich negatief uit over de Amerikaanse-Israëlische aanval. China en Rusland hebben er in ieder geval scherp op gereageerd.

Olie als drukmiddel

Een ander drukmiddel dat de Iraanse leiding al heeft ingezet is het sluiten van de Straat van Hormuz, een strategische doorvoerroute voor de olie-export uit het Midden-Oosten. Volgens verschillende bronnen valt Iran olietankers in die zeestraat ook aan.

Dat leidt nu al tot een verstoring van de oliemarkt met hogere olieprijzen als gevolg. Op zichzelf is dat misschien niet genoeg om Trump ertoe over te halen de bombardementen te staken, maar het zal de druk wel verhogen.

Onvrede

De kracht van de Iraanse oppositie is de grote onbekende. Een groot deel van de hervormingsgezinde oppositie die het jarenlang opnam tegen de hardliners in Iran is lang geleden naar de marge gedreven.

De demonstratiegolven in de afgelopen decennia laten zien dat er veel onvrede heerst. Wat opponenten van het regime willen verschilt van groepering tot groepering. In hoeverre ze bereid zijn om de wapenstokken en kogels van het regime te trotseren, blijft voorlopig gissen.

Man die gewond raakte bij ongeluk met spookrijder op A59 overleden

2 days 4 hours ago

Een 24-jarige man die vorige week gewond raakte bij een ongeluk met een spookrijder op de A59 bij Waalwijk, is overleden. Dat bevestigt de politie aan Omroep Brabant. Bij het ongeluk kwam ook de 81-jarige spookrijder om het leven.

Het ongeluk gebeurde kort na middernacht, bij knooppunt Hooipolder. Bij het ongeval waren twee auto's betrokken. De spookrijder, een 81-jarige vrouw uit Oosterhout, overleed ter plaatse. Volgens de politie reed ze kort voor het ongeluk op de verkeerde kant van de weg.

De inzittenden van de andere auto raakten gewond. een 24-jarige man en een 23-jarige vrouw uit Arnhem. De man moest door de brandweer uit het voertuig worden gehaald, waarna hij en de vrouw naar het ziekenhuis zijn gebracht. De politie laat weten dat de man woensdag is overleden aan zijn verwondingen.

De snelweg was na het ongeluk urenlang afgesloten.

Hoe doet de NOS verslag van de oorlog tussen Israël, de VS en Iran?

2 days 5 hours ago

"Sinds 9 uur hebben we niets meer van onze familie gehoord", vertelde een Nederlandse Iraniër ons gisteren. In de vroege ochtend werd werkelijkheid waarmee de wereld al een paar weken rekening hield: de VS en Israël vielen Iran aan. Niet lang daarna sloeg Iran terug met aanvallen op Israël en doelen in de hele Golfregio.

Op de NOS-redactie was de Israëlisch/Amerikaanse aanval het begin van een weekend vol live-uitzendingen en extra berichtgeving op alle platforms. Maar dan zonder onafhankelijke verslaggevers in Iran of eigen camera's die de situatie daar kunnen vastleggen. Hoe gaan we te werk? Wat weten we? En wat weten we niet?

Correspondent in het Midden-Oosten Daisy Mohr zei het zaterdagavond in het NOS Journaal van 20.00 uur nog maar eens: ze zou niets liever doen dan naar Iran reizen om ter plekke verslag te doen. Maar dat kan niet. Buitenlandse media komen het land al geruime tijd nauwelijks in, en als het lukt worden ze zwaar gecontroleerd. Gelukkig hebben we met Daisy een zeer ervaren correspondent, die in de afgelopen twintig jaar veelvuldig in Iran was en er goede contacten onderhoudt.

Contact is echter maar zeer beperkt mogelijk sinds na de eerste aanvallen zowel het internet als het telefoonverkeer grotendeels plat kwam te liggen. Net daarvoor vertelden Iraniërs nog hoe angstig ze waren door de explosies in Teheran. Daarna was het stil. Toch zijn deze sporadische getuigenissen belangrijk als bouwstenen van de berichtgeving over de situatie in het Midden-Oosten.

Bronnen

Maar persoonlijke verhalen zijn lang niet het enige waarmee de redactie werkt. Natuurlijk zijn er de officiële bronnen, van legers, regeringen en staatsmedia, en de toespraken van leiders als Netanyahu en Trump. Die moeten allemaal worden gewogen en hun waarheidsgehalte kan in twijfel worden getrokken, maar bronnen zijn het. Het is belangrijk te weten dat in Israël de persvrijheid onder druk staat, dat in Iran van persvrijheid überhaupt geen sprake is en dat ook vrije nieuwsgaring in de rest van de regio zeer problematisch is.

Het is ook goed te signaleren dat we in Israël wel zélf werken. Correspondent Nasrah Habiballah stelt daar zelf vragen en maakt zelf beelden. En wat we niet zelf maken nemen we over van internationale persbureaus waarvan we weten dat ze eveneens onafhankelijk werken en aan hoge kwaliteitseisen voldoen.

Berichtgeving uit Israël heeft wel zijn beperkingen: het land kent formeel militaire censuur. Media daar mogen bepaalde dingen pas publiceren na goedkeuring van het leger en andere feiten mogen helemaal niet openbaar worden gemaakt.

In Iran is helemaal geen ruimte voor onafhankelijke journalisten. De staatsmedia tonen ook dit weekend alleen wat ze mogen tonen, beelden bijvoorbeeld van rouwende mensen. Het enige beeld dat we hebben van blijdschap om de dood van ayatollah Khamenei, is doorgedruppeld via sociale media en komt dus van burgers of activisten. Lokale Iraanse journalisten inschakelen om beelden voor ons te maken is voor hen levensgevaarlijk. Het kan resulteren in hun arrestatie en flinke straffen.

Zijn beelden echt?

Dat terwijl beeldmateriaal van groot belang is om een idee te krijgen van de gebeurtenissen en hun impact. Sommige lezers of kijkers vroegen waarom ze bepaalde video's wel op sociale media zien, maar niet of pas veel later bij de NOS. Dat komt door de tijd die onze redactie neemt om alle informatie en het beeldmateriaal dat binnenkomt goed te onderzoeken.

Het materiaal op sociale media onderzoeken we zo snel mogelijk, om vast te stellen of een foto of video wel klopt. Zodra we er zeker van zijn dat beeld daadwerkelijk iets van de situatie van vandaag laat zien, nemen we het op in onze berichtgeving op radio, tv en online.

Zo nu en dan blijkt er beeld tussen te zitten dat nep is of niet van vandaag of waarvan we het niet zeker genoeg weten. Onze specialist op het gebied van OSINT (feitenonderzoek op basis van open bronnen) Yorick de Vries laat weten gisteren al zo'n 30 beelden te hebben geverifieerd. Daarvan bleek de meerderheid echt, maar er zaten ook oude video's tussen. En een handjevol gemanipuleerde satellietbeelden.

Verhaal

Weten we dan nu echt wat er gebeurt in het Midden-Oosten? We kunnen veel vaststellen, over aanvallen en inslagen, over reacties en retoriek, en over de menselijke verhalen die ons bereiken. Wat onduidelijk is benoemen we. Want we weten ook dat we van alles (nog) niet zien. Ook kennen we nog niet de kracht van het Iraanse regime na de dood van Khamenei, en we weten weinig van de machtsstrijd die zich achter de schermen ongetwijfeld afspeelt over zijn opvolging.

Daisy Mohr verwoordde het in een van haar vele livegesprekken vandaag treffend: We zien groepen Iraniërs die rouwen om Khamenei. We zien ook feestende mensen op straat. Maar hoe groot die groepen nu zijn is niet te zeggen. Hoeveel mensen er stil zijn evenmin. Het is heel moeilijk om het volledige verhaal van Iran, van 90 miljoen mensen, nu al te vertellen."

Nepnieuws over meisjesschool?

Op sociale media is discussie over de verwoesting van een meisjesschool in het Iraanse Minab. Ook de NOS krijgt daarover vragen. We onderzochten deze gebeurtenis gisteren al goed, maar doken er naar aanleiding van de vragen nogmaals in.

Online worden vraagtekens gezet bij het waarheidsgehalte van dat beeld, het zou oud en op een andere locatie zijn. Bewijs daarvoor wordt echter niet geleverd. Wel is er veel bewijs dat de gebeurtenis gisteren plaatsvond in Minab, op basis van open bronnenonderzoek dat we combineren met de beschikbare informatie.

Zo komen de dakstructuur van het gebouw en de begroeiing eromheen die te zien is in de video overeen met historische satellietopnames van de genoemde locatie. Op de foto hieronder zijn bijvoorbeeld een bomenrij (groen), een muurtje (rood) en de school zelf (blauw) op zowel de videobeelden als de satellietfoto te herkennen.

Bovendien zijn bij systematisch open bronnenonderzoek en zoekopdrachten geen publicaties van de betreffende videobeelden gevonden voorafgaand aan 28 februari 2026. Dit wijst erop dat het materiaal niet eerder publiek circuleerde. Op lage resolutie satellietbeelden is ook waar te nemen dat op 26 februari 2026 dit gebouw nog intact was.

De analyse van de NOS wordt gedeeld door media wereldwijd, zoals The New York Times, Fox News, AFP, Le Monde en Al Jazeera. Ook andere experts in het herleiden van online informatie komen tot dezelfde conclusie.

Dat wil niet zeggen dat de informatie zoals we die nu kennen boven iedere twijfel verheven is. Zo is bijvoorbeeld nog niet onafhankelijk vastgesteld of het inderdaad om een raket van Israël of de VS ging, of het dodental dat wordt genoemd juist is en of en waarom dit gebouw doelwit zou kunnen zijn van een aanval. Daar blijft nader onderzoek voor nodig. Zodra daar nieuws over is melden we dat.

Grote brand verwoest pand in Hoogeveen, geen gewonden

2 days 6 hours ago

In het Drentse Hoogeveen heeft een brand gewoed in een bedrijfspand. Het vuur is onder controle, maar het pand is niet meer te redden, meldt de veiligheidsregio.

De brand brak vanmiddag rond 12.00 uur uit in een pand van een industriebedrijf. De brandweer kreeg een alarm van het bedrijf, nadat op een van de camera's binnen een beginnende brand was waargenomen. "Er was toen niemand aanwezig", zegt een woordvoerder van de veiligheidsregio tegen RTV Drenthe.

De vlammen schoten uit het dak van het pand en er kwam veel rook vrij:

De brandweer was massaal aanwezig. "Het is best een groot pand, met veel techniek binnen", zegt de woordvoerder. Er zouden meerdere landbouwvoertuigen in het gebouw staan opgeslagen. "Dat heeft een grote brandpotentie."

Pand gecontroleerd uitgebrand

Vlak na het uitbreken van de brand werd een NL-Alert verstuurd vanwege grote zwarte rookpluimen. Er werd geadviseerd om ramen en deuren te sluiten.

Tot aan Emmen waren de rookpluimen goed te zien. Rond 14.00 uur was de waarschuwing weer ingetrokken.

Omdat het pand niet meer te redden was, heeft de brandweer het gebouw gecontroleerd laten uitbranden. Nu het vuur onder controle is, is de brandweer bezig met nablussen.

Er raakte niemand gewond. Hoe de brand is ontstaan, is niet bekend. Volgens de woordvoerder zal dat ook niet meer boven tafel komen. "Alles is zo beschadigd, er zijn nu twee kranen bezig om het pand omver te slopen."