Het is vroeg op de zaterdagochtend als het nieuws vanuit Venezuela binnenkomt op Aruba. Nicolás Maduro is ontvoerd, de president van het land dat met helder weer vanaf de Arubaanse kust te zien is. In huizen gaan lichten aan, telefoons trillen, stemmen klinken door de kamers.
Voor veel Venezolanen op Aruba voelt het moment onwerkelijk. Sommigen slapen nog als ze worden gewekt door partners of familieleden. Anderen zien het op sociale media en denken eerst aan nepnieuws. Het gevoel, zo beschrijven meerdere mensen, is dat van totale ontregeling: niet weten of je moet huilen, schreeuwen of lachen, omdat iets waarvan je nooit dacht dat het zou gebeuren, ineens werkelijkheid wordt.
Die emoties blijven niet binnenshuis. Op pleinen en in straten zoeken Venezolanen die op Aruba wonen elkaar op. Er wordt gehuild, omhelsd en geroepen: Venezuela libre. Vrij, eindelijk. Maar na de euforie komt al snel twijfel. Wat betekent dit echt? En wat komt hierna?
Een eiland dat alles voelt
Voor Aruba is Venezuela nooit ver weg. De kusten liggen op zo'n dertig kilometer van elkaar. Ongeveer een op de vijf inwoners heeft Venezolaanse wortels. De politieke en economische crisis in het buurland werkt al jaren door in migratie, economie en beleid.
Premier Mike Eman wijst erop dat elke ontwikkeling in Venezuela directe gevolgen heeft voor Aruba. De luchtverbinding tussen beide landen is al jaren gesloten. Wat ooit een belangrijke bron van toerisme en handel was, is grotendeels weggevallen. Tegelijk woont inmiddels een grote groep Venezolanen langdurig op het eiland.
Die groep is divers. Sommigen kwamen alleen, anderen met gezinnen. Kinderen zijn op Aruba geboren, volgen onderwijs en spreken meerdere talen. Voor hen is het eiland thuis. De gevangenneming van Maduro wekt hoop, maar brengt ook dilemma's. Terugkeren betekent familie zien, maar ook opnieuw beginnen in een land dat nog niet stabiel is.
"Het is niet zo dat we morgen vertrekken", zegt een moeder. "Eerst moet er veiligheid zijn. En ik moet denken aan mijn kind."
Te midden van de emoties is zaterdag ook de kwetsbaarheid van het eiland zichtbaar. Het luchtruim boven delen van het Caribisch gebied gaat dicht. Vluchten worden geschrapt, reizigers stranden. Pas een dag later gaat het luchtruim weer open.
Voor Aruba, vrijwel volledig afhankelijk van luchtverkeer en toerisme, is het een waarschuwingssignaal. Volgens Eman laat één dag al zien hoe snel regionale onrust economische gevolgen kan hebben.
Toch blijft het op straat relatief rustig. Geen paniek, niet massaal hamsteren. Aruba kijkt toe, afwachtend, bewust van zijn positie tussen grootmachten en buurlanden.
Geen dreiging, wel waakzaamheid
Nederland volgt die houding. Defensieminister Ruben Brekelmans benadrukte tijdens zijn bezoek aan Aruba dat Nederland geen enkele rol speelde bij de Amerikaanse operatie. Volgens hem was er geen directe militaire dreiging voor Aruba, Curaçao of Bonaire.
Wel erkende hij dat spanningen in de regio gevolgen kunnen hebben, bijvoorbeeld voor het luchtruim. Defensie houdt daarom rekening met verschillende scenario's en zet marineschepen en kustwachtcapaciteit vooral in voor handhaving binnen de eigen territoriale wateren.
Hoop met een rand
Voor Venezolanen op Aruba blijft de toekomst open. In gesprekken klinkt hoop, maar ook voorzichtigheid. Veel Venezolanen op Aruba sturen geld naar huis, omdat salarissen daar al jaren onvoldoende zijn.
De ontvoering van Maduro wordt gezien als een begin, niet als een eindpunt. "Dit is de eerste stap", zegt een Venezolaanse man op het plein Simon Bolivar. "Vrijheid komt niet in één dag."
Ook onder Arubanen leven gemengde gevoelens. Er is begrip voor de vreugde binnen de Venezolaanse gemeenschap, maar ook bezorgdheid over de eigen toekomst. Wat betekent het voor de arbeidsmarkt als mensen vertrekken? En wat als ze blijven? Aruba is een eiland dat draait op arbeid, maar ook worstelt met ruimte, voorzieningen en sociale samenhang.
Leven met nabijheid
De gebeurtenissen van 3 januari laten zien hoe nauw de kleine samenleving op Aruba is verbonden met wat zich in de regio afspeelt. Het eiland moet in de komende maanden opnieuw zoeken naar evenwicht.
Op Aruba is geopolitiek nooit ver weg. Wat zich aan de overkant van de zee afspeelt, werkt door tot in woonkamers, op pleinen en in de lucht boven het eiland. En dat zal nog wel even zo blijven, zolang de toekomst van Venezuela onzeker blijft.