Aggregator

Misschien heb je 'm al binnen: de brief met de gemeentelijke belastingen. Ook dit jaar gaan die omhoog: de opbrengsten voor gemeenten stijgen met gemiddeld 6,5 procent. Gemeenten verwachten in totaal zo'n 15 miljard euro binnen te halen. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van de gemeentebegrotingen.

De gemeenten halen het meeste binnen via de onroerendezaakbelasting (ozb), de parkeerkosten, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Samen moet dat 13 miljard euro opbrengen. Vooral de eerste twee brengen veel op.

De afgelopen twee jaar steeg de ozb, de belasting voor het bezitten van een eigen huis, ook al. "Dat het nu weer omhooggaat, heeft deels te maken met hogere tarieven en dat de huizen meer waard zijn geworden", zegt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen.

'Niet-woningen'

Van de vier grote steden is de stijging het grootst in Utrecht, waar de ozb-opbrengsten met bijna 10 procent toenemen. Met 2,6 procent is de stijging in Den Haag het laagst. In Amsterdam en Rotterdam stijgt de ozb met zo'n 5,5 procent.

Volgens Van Mulligen is Amsterdam een vreemde eend in de bijt omdat de tarieven voor woningen daar zijn verlaagd. "Het kan wel voorkomen dat mensen meer moeten betalen omdat de waarde van hun huis is gestegen. Maar het zijn vooral de tarieven voor 'niet-woningen' zoals bedrijfsgebouwen die verhoogd zijn."

Naar verwachting komt er ruim 6 miljard euro binnen via de ozb. Gemeenten bepalen zelf hoe ze dat geld besteden. Dat geldt niet voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing. Gemeenten moeten het geld ook echt uitgeven aan het ophalen en verwerken van afval en het beheer en onderhoud van het riool.

Parkeren wordt opnieuw duurder

Ook de parkeerkosten gaan opnieuw omhoog, vooral in Amsterdam, waar het aantal gebieden met betaald parkeren is uitgebreid. Ook de tarieven van parkeergarages zijn toegenomen door stijgende kosten van onderhoud.

De toeristenbelasting stijgt eveneens. Die moet gemeenten ruim 650 miljoen opleveren. Vooral in grote steden als Amsterdam worden meer toeristen verwacht. Er zijn ook gemeenten die de belasting nieuw hebben ingevoerd.

Daarnaast innen sommige gemeenten voor het eerst ook belasting over het verblijf van arbeidsmigranten. "Die mensen staan niet ingeschreven en daar maakt de gemeente ook kosten voor", zegt Van Mulligen. "Als er dus problemen zijn om de begroting rond te krijgen, is dat ook een manier om aan geld te komen."

'Ravijnjaar' uitgesteld

Gemeenten spraken lange tijd over een ravijnjaar, maar uit onderzoek blijkt dat het toch wat beter gaat met de financiën van gemeenten. Volgens Van Mulligen valt het voor dit jaar wel mee. "Het ravijnjaar is wat uitgesteld en de reserves zijn er nog."

Vorig jaar april heeft het kabinet besloten om 3 miljard beschikbaar te maken voor gemeenten. Daarmee is het ravijnjaar opgeschoven.

Officieel staat nog niets op papier, toch verhitten plannen voor een Belgisch tolvignet de gemoederen tussen Nederland en de zuiderburen nu al. Bezorgde reacties uit Nederland brengen de Belgen nog niet op andere ideeën over het vignet, dit voorjaar moet een plan op papier staan.

Eind vorige maand lekten de eerste ideeën uit. Het vignet moet er vanaf 1 januari 2027 komen en zou jaarlijks zo'n 100 à 120 euro gaan kosten. De onderhandelingen zijn nog in volle gang, maar de opbrengsten (130 miljoen euro) staan al wel ingeboekt op de Vlaamse begroting van volgend jaar. De voornemens zijn dus serieus.

Een groot deel van de Tweede Kamer mort erover. Kamerleden willen dat demissionair minister Tieman (BBB) zich inzet om het Belgisch plan van tafel te krijgen. De Nederlandse ambassadeur in België heeft al contact met de Vlaamse regering, zegt Tieman tegen de NOS. Hij wil op korte termijn ook zelf in gesprek met de verantwoordelijk Vlaams minister.

'Belachelijk', 'Veel te duur, hoe komen we daar nog vanaf?' 'Laten ze eerst die slechte snelwegen maar eens verbeteren'. De reacties van aangesproken Nederlanders op het laatste pompstation voor de Belgische grens laten zich raden. Iets milder gestemd raken ze als ze horen dat de bedoeling is dat het geld gebruikt wordt voor de verbetering van de snelwegen in Vlaanderen en Wallonië.

Heisa

Iedereen die de grens naar België weleens overrijdt, weet het uit eigen ervaring: de gladde snelwegen houden plotsklaps op en maken plaats voor matig, soms ronduit slecht onderhouden rijbanen. Dat het nu alleen de Vlamingen en de Walen zijn die betalen voor de snelwegen vinden de Belgen niet fair.

"Diegenen die er ook volop gebruik van maken, de 6,5 miljoen buitenlanders die massaal over onze wegen razen, dragen niets bij", zei Vlaams minister van Financiën Ben Weyts onlangs in het Vlaams Parlement. De plannen om via die buitenlanders veel meer te kunnen gaan investeren, kunnen in Vlaanderen op brede politieke support rekenen. Van links tot rechts, de steun voor het tolvignet is vrijwel eensgezind.

"Ik snap de heisa in Nederland", zegt Jasper Pillen, parlementariër voor de Vlaamse liberale oppositiepartij Anders. "Het is logisch, niemand betaalt graag mee aan het gebruik van wegen in een ander land." Hij steunt de ideeën, maar is kritisch over de haalbaarheid van de invoeringsdatum over tien maanden. "In politieke termen is dat overmorgen. Ik betwijfel of het de minister echt zal lukken om een volledig sluitend plan te kunnen maken."

Discriminatie

Er kleven allerlei juridische haken en ogen aan het tolvignet. Al eerder probeerde Duitsland een tolvignet in te voeren, in 2017 daagden de Oostenrijkers, met steun van Nederland, hen voor het Europese hof van Justitie.

Oostenrijk kreeg gelijk: Europese regels staan niet toe dat buitenlanders via een tolvignet moeten betalen voor het gebruik van snelwegen terwijl de inwoners van dat land zelf een compensatie krijgen voor de kosten van het vignet. Dat is discriminatie, oordeelde de rechter.

Niemand in België wil dat de Vlamingen en de Walen zélf meer moeten betalen voor de snelwegen. De inwoners zouden dan op een of andere manier weer gecompenseerd moeten worden. Maar om daar juridisch houdbare wetgeving voor te verzinnen, is nog niet zo makkelijk, denkt Pillen. "Die regeling die minister Weyts hier in Vlaanderen wil afkloppen, die moet juridisch van beton zijn. Want anders zal Europa zeggen, u kunt dat niet maken."

'Kinderachtig'

In 2007 probeerden de Belgen al eens een tolvignet in te voeren. Ook destijds leidde het tot frictie tussen de buren. Toenmalig premier Jan Peter Balkenende slaagde erin zijn collega Yves Leterme te overtuigen. Die liet na een bijeenkomst tussen de twee in het Catshuis weten dat hij het plan bij nader inzien ouderwets vond. Het stierf een stille dood. Maar bijna twintig jaar later is het weer helemaal terug op de politieke agenda.

Voorlopig lijkt de verantwoordelijk minister van de Vlaams-nationalistische partij N-VA nog niet onder de indruk van het protest uit Nederland. "Er wordt gestaag verder gewerkt aan de plannen", zei Ben Weyts gisteren in het Vlaams Parlement. In het nieuwe plan moet wel ook de optie komen om een goedkoper vignet voor bijvoorbeeld een dag of tien dagen aan te schaffen.

Als het vignet er inderdaad komt, pleit de fractie van Denk voor tegenmaatregelen. Belgen die Nederland in willen rijden, zouden dan óók moeten betalen. Ook demissionair minister Tieman sluit tegenmaatregelen niet uit, al zal zijn opvolger daarover moeten beslissen. Niet iedereen bij het tankstation vlak voor de Belgische grens is daarvoor te porren. "Dit is al zo'n kinderachtige actie van de Belgen, tot dat niveau moeten wij ons niet verlagen."

In een flat in Leeuwarden is vannacht brand uitgebroken, meldt de veiligheidsregio. Die woedde in een op de begane grond van een woning aan de Trosdravik. Bewoners moesten de flat verlaten.

De bewoner van de woning waar de brand woedde, wist op tijd weg te komen.

De brandweer slaagde erin te voorkomen dat de brand oversloeg naar andere woningen. Wel verspreidde de rook zich in het gebouw. De brand brak rond 03.30 uur uit en was een uur later onder controle.

Twee bewoners van het zes verdiepingen tellende flatgebouw zijn door ambulancepersoneel gecontroleerd omdat ze rook hadden ingeademd. Ze hoefden niet naar het ziekenhuis.

De andere verdiepingen worden gecontroleerd op koolmonoxide. Daarna kunnen de bewoners vermoedelijk terug.

VN-chef Guterres heeft zijn zorgen geuit over het aflopen van het kernwapenverdrag tussen de Verenigde Staten en Rusland. Hij ziet het als een bedreiging voor internationale vrede en veiligheid. Guterres roept beide landen op om het vandaag aflopende verdrag nieuw leven in te blazen.

"Voor het eerst in meer dan een halve eeuw staan we voor een wereld zonder enige bindende afspraken over strategische kernwapens van Rusland en de VS - de twee staten die het gros van de wereldwijde voorraad nucleaire wapens bezitten", sprak Guterres.

De timing kan volgens hem niet slechter. Het risico dat een kernwapen wordt ingezet is in tientallen jaren niet zo groot geweest, waarschuwt de VN-secretaris-generaal.

Koude Oorlog

Het laatste verdrag over kernwapens dat tot vandaag van kracht was, New Start, werd in 2010 afgesloten. De toenmalige presidenten Obama en Medvedev spraken in 2010 af niet meer dan 700 intercontinentale ballistische raketten en 1550 kernkoppen te bezitten, net als 800 draagraketten en bommenwerpers voor kernkoppen.

Het eerste kernwapenverdrag tussen de VS en Rusland werd gesloten in 1972, midden in de Koude Oorlog. Daarna zouden er nog zes verdragen volgen. New Start was het laatste wapenverdrag tussen de Amerikanen en de Russen dat nog overeind stond.

Rusland had zich bereid verklaard om New Start met een jaar te verlengen of zich in elk geval te houden aan de gemaakte afspraken - al was Moskou al gestopt met het uitwisselen van informatie en het toestaan van inspecties. President Poetin zei vorig najaar dat hij het verdrag wel wilde verlengen. Een Amerikaanse reactie bleef echter uit.

VS-correspondent Rudy Bouma:

"Trump wil dat Peking meedoet aan een nieuw wapenbeheersingsverdrag. Want China heeft ook zo'n 600 kernkoppen en kan in minder dan tien jaar aan het maximumaantal komen. Maar Trump maakt geen enkele haast om de onderhandelingen te openen. Het gaat om een uiterst complex en langdurig proces waar Trumps kenmerkende onderhandelingsstijl, vaak gericht op snelle resultaten, zich niet goed voor leent."

Kernwapenexpert Paul van Hooft van denktank RAND Europe zei gisteren tegen Nieuwsuur dat de wereld nu niet per se ineens een stuk onveiliger wordt. Hij wees erop dat geen enkel land baat heeft bij een kernoorlog, gezien de verwoestende effecten ervan.

Andere kernmachten zoals India en Frankrijk zullen zich wel gaan afvragen of ze hun arsenaal moeten vergroten, aldus Van Hooft. "Dat terwijl er momenteel al genoeg druk is om legers uit te breiden. Zonder kernwapenverdrag wordt de wereld weer wat onberekenbaarder."

Tim Sweijs, veiligheidsexpert van het Haagse centrum voor Strategische Studies, zei ook gisteren tegen de NOS dat er niet nu ineens een kernwapenoorlog uitbreekt. Toch noemde hij de ontwikkeling zorgelijk. Hij wees erop dat er inmiddels een reeks kernmachten zijn in de wereld: China, Pakistan, India, Frankrijk, Groot-Brittannië, Israël en Noord-Korea.

"Vele van deze landen werken aan uitbreiding van hun arsenalen, maar ook aan modernisering", aldus Sweijs. "Het gaat daarbij niet alleen om kernkoppen, maar ook om raketten die de kernkoppen vervoeren. Om steeds verder en sneller te vliegen, en zelfs te kunnen manoeuvreren. De geopolitieke competitie is hoog; landen kijken hoe ze met kernwapens een competitief voordeel kunnen behalen."

Helium is inert, which makes it useful in a lot of different industries. But helium’s colorless and odorless non-reactivity also means traditional gas sensing methods don’t work. Specialized detectors exist, …read more

Een federale overheidsdienst in de VS is een onderzoek gestart naar Nike. Het sportconcern zou met zijn beleid systematisch discrimineren tegen witte medewerkers en sollicitanten.

De dienst, de Equal Employment Opportunity Commission (EEOC), wil informatie van het bedrijf over de manier waarop het omgaat met etniciteit en in hoeverre die een rol speelt bij het aannemen van nieuwe mensen. Ook wordt informatie gevraagd over de criteria voor promoties en ontslagen.

Nike zegt in een verklaring verbaasd te zijn dat de dienst de gegevens opeist via de rechter. Het bedrijf zegt dat het al duizenden pagina's aan informatie heeft overhandigd, evenals antwoorden op vragen.

DEI-beleid onder vuur

Onder president Trump is het diversiteitsbeleid, of DEI-beleid, bij bedrijven en de overheid onder vuur komen te liggen. Trump wil daar niets van weten. Onder druk hebben tal van Amerikaanse bedrijven hun diversiteitsbeleid aangepast of ingetrokken. De Trump-regering heeft ook buitenlandse bedrijven die zaken willen doen met de VS gedreigd met sancties als ze bijvoorbeeld actief beleid voeren om meer mensen van kleur, of andere minderheden, aan te trekken. Ook Nederlandse bedrijven hebben daarop hun beleid gewijzigd.

De vrouw die leiding geeft aan de EEOC, Andrea Lucas, zette twee maanden geleden een oproep op sociale media met het verzoek aan witte mannen om zich te melden als ze zich gediscrimineerd voelen op hun werk.

Volgens rechtbankdocumenten beschuldigde Lucas Nike al in 2024 van discriminatie. Toen zat Lucas ook al bij de EEOC, maar niet als voorzitter. In de klacht werd onder meer verwezen naar doelstellingen van Nike om in 2025 een personeelsbestand te hebben dat voor 35 procent bestaat uit etnische minderheden.

Enkele maanden daarvoor zou de conservatieve organisatie America First Legal een brief naar de EEOC hebben gestuurd over Nike. America First Legal werd opgericht door Stephen Miller, die inmiddels Trumps topadviseur is.

De EEOC heeft meerdere bedrijven op de korrel, maar Nike is voor zover bekend veruit de grootste zaak.

De agent die vorige week betrokken was bij het geweldsincident onder het Bollendak bij het Centraal Station van Utrecht is met zijn gezin tijdelijk op een andere locatie, zeggen bronnen tegen RTV Utrecht. Hij heeft ernstige bedreigingen ontvangen en persoonlijke informatie is gedeeld op sociale media.

De agent vreest voor zijn eigen veiligheid en die van zijn familie en zit daarom op een veilige plek, schrijft de regionale omroep.

Ook De Telegraaf bericht dat de agent met zijn gezin tijdelijk niet meer thuis is. Privégegevens van de agent zouden online zijn gezet, waarna de bedreigingen volgens de krant zo hevig werden dat de politieagent om veiligheidsredenen moest onderduiken.

Op de beelden die razendsnel rondgingen van het incident, is een agent te zien die een gesluierde vrouw aan haar arm meeneemt en haar vertelt dat ze aangehouden is. Een tweede eveneens gesluierde vrouw loopt erachteraan en filmt het voorval. Daarop draait de agent zich om en trapt de filmende vrouw. De andere vrouw wordt door de agent ook geslagen met zijn wapenstok.

Volgens de politie was er een overlastincident onder het Bollendak waarbij zo'n twintig betrokkenen aanwezig waren. Twee mensen werden aangehouden: een 23-jarige verdachte uit De Koog op verdenking van belediging, en een 39-jarige verdachte uit Rotterdam voor belediging.

Onderzoek

Ondertussen wordt het politieoptreden intern onderzocht. Een toetsingscommissie moet beoordelen of het geweld buitensporig was of niet.

De Nederlandse Politiebond bevestigde eerder dat de agent bedreigd wordt en dat er ook bij het politieteam in Utrecht "vervelende berichten" binnenkomen. "Er is een enorme shock in het team over wat voor ongepaste agressie hier richting hen gaat", zegt voorzitter Nine Kooiman. Zij roept mensen op om te wachten met hun oordeel, tot het onderzoek klaar is.

De vrouwen die te zien zijn in de video hebben aangifte gedaan. Volgens hun advocaat was er sprake van mishandeling en een schending van de ambtsinstructie. Hij zou dergelijk geweld niet hebben mogen inzetten. De advocaat zei eerder ook dat de agent zich racistisch had geuit.

Een toetsingscommissie van de politie komt maandag met de resultaten.

While Apple weren’t the first to invent high-DPI displays or to put them into consumer electronics, they did popularize them fairly effectively with the Retina displays in the early 2010s …read more

De Zuid-Spaanse regio Andalusië kampt nog altijd met de gevolgen van noodweer. Door storm Leonardo is er in korte tijd veel regen gevallen. In de steden Cádiz, Málaga en Jaén zijn meer dan drieduizend mensen geëvacueerd. Honderden militairen zijn ingevlogen om te helpen.

Wegen zijn ondergelopen, veel treinen rijden niet en scholen hebben hun deuren gesloten gehouden. Veel rivieren en stuwmeren dreigen te overstromen. In de gemeente Sayalonga, ten oosten van de stad Málaga, zochten hulpdiensten woensdagavond naar een vrouw die in de rivier de Turvilla is gevallen.

In Grazalema is de riolering verstopt geraakt waardoor huizen kampen met wateroverlast. Op televisiebeelden is te zien dat water uit stopcontacten loopt. Er worden gaten in huizen geboord zodat het water kan wegstromen.

Ook in Portugal dreigen rivieren buiten hun oevers te treden. Daar is eveneens het leger ingezet, bij elkaar 1600 man. Ze hebben onder meer opblaasbare boten meegenomen om mensen te kunnen redden.

Alcacer do Sal, een plaats 90 kilometer ten zuiden van Lissabon, staat deels blank door het overstromen van de Sado-rivier.

De toeslagenaffaire heeft duizenden jongeren structureel benadeeld. Dit blijkt uit het rapport Het is niet jouw (studie)schuld, dat is gebaseerd op het landelijk meldpunt van vijf lokale jeugdombudsmannen. Meer dan 1800 jongeren werkten mee aan het rapport en deelden hun ervaringen.

Het rapport laat zien dat jongeren, net als hun ouders, slachtoffer van de toeslagenaffaire zijn. Velen groeiden op in armoede, raakten hun thuis kwijt of werden uit huis geplaatst. Ze vertellen dat hun jeugd hen is ontnomen. Al jong werden ze (financieel) medeverantwoordelijk en hielpen ze hun ouders met overleven.

Stans Goudsmit, jeugdombudsman van Rotterdam-Rijnmond, legt uit waarom dit rapport van belang is. "Tot nu toe richtte de aandacht zich vooral op de ouders, terwijl de kinderen vaak buiten beeld blijven."

De kinderen van gedupeerde ouders hebben ook zelf een compensatie gekregen. Voor kinderen die inmiddels volwassen zijn, gaat het om een bedrag van 10.000 euro. Daarnaast is er voor deze kinderen speciale hulp vanuit gemeenten opgezet, om ze bijvoorbeeld te helpen met schulden.

Gezin viel uit elkaar

Een van de gedupeerden die meewerkten aan het rapport is de nu 30-jarige Chantal. "Het toeslagenschandaal heeft heel veel impact gehad op mijn leven. Ons gezin viel uit elkaar door druk en stress", vertelt ze. "We waren thuis met zeven kinderen en toen mijn ouders slachtoffer werden van het toeslagenschandaal moest ik overhaast een studie kiezen voor de studiefinanciering. Zo kon ik met het geld van DUO mijn moeder ondersteunen."

Ze volgde niet alleen een voltijdsopleiding bedrijfseconomie, maar werkte daarnaast ook 40 uur per week bij een drogisterij. "Niet werken was geen optie."

Haar ouders gebruikten haar pinpas met haar studiefinanciering om rekeningen te betalen en eten te kunnen kopen. Pas toen ze 23 jaar was, kreeg ze die terug. "Hun eigen rekeningen konden ze niet gebruiken, want op dat geld werd gelijk beslag gelegd. Ze gebruikten mijn bankpas om te overleven. Dus het is niet zo dat je kunt zeggen: 'Je hebt gekozen voor een lening.' Het was echt noodzaak."

Het verhaal van Chantal staat niet op zichzelf. Veel jongeren leenden bij DUO niet alleen voor hun studie, maar ook om hun ouders te steunen.

Studie en toekomst vaak onderbroken

Ook blijkt dat de toeslagenaffaire invloed had op het studieverloop van deze jongeren. "Ze liepen aanzienlijk hogere DUO-schulden op. Velen maakten hun opleiding niet af, hebben studievertraging of volgen een lager opleidingsniveau. Dat moet inzichtelijk worden gemaakt, en de overheid moet daar iets aan doen", zegt Goudsmit.

Chantal studeerde bedrijfseconomie, hoewel dat eigenlijk niet bij haar paste. "Ik moest door met studeren om de financiering binnen te krijgen. Maar ik had veel liever een andere studie gekozen. Het liefst wil ik maatschappelijk werk doen, maar daar kwam ik pas later achter omdat ik door de geldzorgen en de stress eerder niet de kans heb gekregen om mijn identiteit te ontwikkelen."

Psychische impact en vertrouwen in de overheid

Het rapport laat zien dat veel jongeren kampen met chronische stress, psychische problemen, een laag zelfbeeld en uitzichtloosheid. "Veel jongeren hebben het vertrouwen in de overheid verloren en mijden toeslagen waar zij recht op hebben. Dat ondermijnt de rechtsstaat en het toekomstperspectief van een generatie. Wantrouwen wordt doorgegeven aan de kinderen en kan nog generaties doorwerken", aldus Goudsmit.

Ook Chantal ervaart dat de toeslagaffaire gevolgen heeft voor de toekomst van haar kinderen. "Het gaat nu beter en ik ben gelukkig met mijn man, maar er is één ding waar ik naar streef en dat is dat mijn kinderen nooit geld bij DUO hoeven te lenen."

Nog altijd achtervolgt haar studieschuld haar. "Door mijn studieschuld kunnen we geen huis kopen. En ik durf eerlijk gezegd ook niet eens te kijken hoe hoog die schuld precies is."

Vanmiddag om 15.00 uur wordt het rapport aangeboden aan demissionair staatssecretaris Toeslagen Palmen-Schlangen en demissionair minister Moes van Onderwijs.

"We hopen op een reactie die recht doet aan de jongeren. Ze willen erkend worden net als hun ouders. Ze willen hun studie oppakken zonder opnieuw schulden te maken. Ze verdienen perspectief, en hopen dat ook hun gemaakte schulden worden kwijtgescholden", zegt Goudsmit.

In de Omaanse hoofdstad Muscat zijn vrijdag onderhandelingen tussen Iran en de VS. Dat heeft het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken bekendgemaakt. Volgens de verklaring zal er worden gesproken over het nucleaire programma van Iran.

Een Amerikaanse functionaris heeft het nieuws tegenover persbureau Reuters bevestigd. Het Witte Huis is ermee akkoord gegaan dat het gesprek niet in Turkije, maar in Oman plaatsvindt, meldt persbureau AP op basis van een anonieme bron.

Eerder op de dag leken de onderhandelingen nog op losse schroeven te staan. De Iraanse eis om Turkije voor Oman in te wisselen als locatie voor de gesprekken was afgewezen door de VS, zo klonk het achter de schermen. Volgens sommige media was de bijeenkomst praktisch afgelast, maar 's avonds bleek dat toch niet zo te zijn.

'Raamwerk voor een deal'

De agenda van de onderhandelingen is niet bekendgemaakt. Volgens nieuwszender Al Jazeera is er via de bemiddelaars Qatar, Turkije en Egypte een raamwerk voor een mogelijke deal opgesteld.

Het voorstel zou zijn dat Iran de verrijking van uranium voorlopig stopt en zijn voorraad hoogverrijkt uranium overdraagt aan een ander land. Er wordt ook gesproken over andere toezeggingen door Iran. Het is onduidelijk wat het land daarvoor terugkrijgt.

Amerikaanse aanval hangt in de lucht

Het regime in Teheran heeft steeds herhaald dat er alleen gepraat kan worden over het opheffen van sancties in ruil voor beperking van het Iraanse atoomprogramma. President Trump heeft geëist dat Iran ook zijn raketprogramma drastisch terugschroeft en stopt met het bewapenen van bondgenoten in de regio, zoals Hezbollah en de Houthi's.

De VS heeft extra militairen, straaljagers en marineschepen richting Iran gestuurd. Trump heeft gedreigd met militair ingrijpen, en een nieuwe reeks Amerikaanse bombardementen op Iran hangt in de lucht. Een militaire oefening van de Iraanse marine heeft de afgelopen dagen de situatie nog verder onder druk gezet. Gisteren werd een Iraanse drone neergehaald door een Amerikaanse vliegdekschip.

Het Iraanse regime heeft onlangs op bloedige wijze massaprotesten onderdrukt. Vele duizenden demonstranten zijn daarbij gedood. Volgens sommige bronnen zijn er zelfs tienduizenden mensen omgebracht.

Kei trucks are very versatile vehicles, but their stock powerplant can leave a bit to be desired. If you need more power, why not try an electric conversion? [Ron “Mr. …read more

Een krijttekening van Rembrandt heeft bij veilinghuis Sotheby's in New York 12,7 miljoen euro opgebracht. Het is het hoogste bedrag ooit voor een tekening van Rembrandt. Het record stond op 3,7 miljoen euro.

Rembrandt van Rijn maakte de schets Rustende jonge leeuw tussen 1638 en 1642. Vorig jaar was de tekening, die niet veel groter is dan een smartphone, te zien in het H'ART museum in Amsterdam.

De verkoper van de krijttekening van 115 bij 150 millimeter is de Amerikaanse historicus en miljardair Thomas S. Kaplan. Hij raakte op jonge leeftijd in de ban van Rembrandt en bezit zeventien schilderijen van de Leidse schilder.

De tekening met het leeuwtje was in 2005 de eerste Rembrandt die hij kocht. De opbrengst doneert hij aan de stichting Panthera. Die mede door hem opgerichte stichting zet zich in voor het behoud van leeuwen, tijgers en andere grote katachtigen en hun leefgebieden. "Ik heb maar één passie die nog groter is dan die voor Rembrandt: de bescherming van wilde dieren", zei Kaplan daar eerder over.

Volgens Sotheby's was het een bijzondere veiling omdat het voor het eerst in tientallen jaren was "dat zo'n belangrijke tekening van een Oude Meester" op een veiling verscheen. Wie de tekening heeft gekocht is niet bekendgemaakt.

Dierentekeningen

Van Rembrandt zijn 15 dierentekeningen bewaard gebleven. Op zes daarvan tekende hij een leeuw, een bepaald niet alledaagse diersoort in het Nederland van de 17de eeuw. Volgens historici werden slechts af en toe exotische dieren naar Nederland gebracht, meestal afkomstig uit koloniën of overzeese gebieden waarmee Nederland handel dreef.

Die werden dan vaak tentoongesteld op jaarmarkten. In Amsterdam, waar de schilder een groot deel van zijn leven woonde, werden die jaarmarkten gehouden op wat nu het Waterlooplein is. Dat was op slechts twee minuten loopafstand van Rembrandts huis in de Jodenbreestraat. Het is heel waarschijnlijk dat de schilder de kans om dit indrukwekkende dier van dichtbij te bestuderen met beide handen heeft aangegrepen.

De man die in 2024 Donald Trump wilde neerschieten op een golfbaan in Florida is veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf zonder mogelijkheid tot vervroegde vrijlating.

Ryan Routh (59) werd iets minder dan twee maanden voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen opgepakt bij de golfclub van Trump in Florida, waar de presidentskandidaat aan het golfen was. Routh lag, net buiten het hek, met een semiautomatisch geweer in de bosjes toen hij door beveiligers werd ontdekt. Hij was op dat moment op een paar honderd meter afstand van Trump.

Routh heeft altijd ontkend dat hij van plan was Trump dood te schieten. Maar volgens de aanklagers was hij al maanden bezig een aanslag op Trump voor te bereiden, wilde hij zo nodig iedereen die op dat moment in de weg liep doden en heeft hij nooit spijt of berouw getoond.

Zonder advocaat

Routh werd ook veroordeeld tot zeven jaar cel voor illegaal wapenbezit en het belemmeren van een federale agent tijdens zijn arrestatie.

De uitspraak in de zaak van Routh zou al in december zijn, maar de rechter stemde ermee in de zaak uit te stellen nadat Routh had besloten een advocaat in de arm te nemen. Tot dan toe had hij zichzelf verdedigd.

This week Jonathan chats with Olaf Andreas Schulte and Lars Kiesow about Opencast, the video management system for education. What does Opencast let a school or university accomplish, how has …read more

Vandaag begint in het Spaanse A Coruña de derde REAIM-top. Op die top praten meer dan honderd landen over het militaire gebruik van kunstmatige intelligente (AI). Het belangrijkste agendapunt: hoe ervoor te zorgen dat militair AI-gebruik binnen ethische grenzen blijft?

Het is de bedoeling om tijdens de top tot internationale overeenstemming te komen. Nederland wil dat er zo vaak mogelijk een mens betrokken blijft bij militaire beslissingen. Deskundigen noemen dat een 'human in the loop'. Militaire AI mag dan dus niet zelf besluiten nemen, maar is er uitsluitend om militairen te voeden met informatie of opdrachten uit te voeren.

Defensieminister Brekelmans zegt daarover tegen de NOS: "AI speelt een steeds grotere rol op het gevechtsveld. Dat biedt kansen om militairen en burgers beter te beschermen, maar vraagt ook om duidelijke grenzen en menselijke sturing. Op de REAIM-top maakt Nederland zich sterk voor verantwoorde militaire AI."

AI wordt al gebruikt in oorlogssituaties. Israël gebruikte bijvoorbeeld een AI-systeem dat doelwitten in Gaza bepaalde en op het slagveld in Oekraïne wordt gevochten met drones die door AI zelfstandig kunnen vliegen.

Ook de Nederlandse krijgsmacht gebruikt al AI en experimenteert met nieuwe toepassingen.

Soms wordt AI in Nederland toegepast om een simpel handje te helpen, bijvoorbeeld door erop te wijzen dat een tank aan onderhoud toe is, maar Defensie experimenteert ook met het vaststellen van militaire doelwitten. "We voeren verschillende innovatieprojecten uit op dit thema", zegt een woordvoerder.

"Als je tien uur videomateriaal hebt, dan moet nu nog een militair naar dat materiaal kijken. AI kan je helpen dat binnen een paar seconden te analyseren om zo een doelwit te bepalen", zegt Roy Lindelauf, hoogleraar Data Science in Militaire Operaties bij de Nederlandse Defensie Academie. Hij is ook op de top in Spanje.

"Een schutter hoeft dan alleen nog op de knop te drukken", voegt AI-expert Bart van den Berg van onderzoeksinstituut Clingendael toe. Hij legt uit dat ook autonome AI-systemen de Nederlandse krijgsmacht zouden kunnen helpen. Dat zijn systemen die een gegeven taak volledig zelfstandig kunnen uitvoeren, zonder dat daar een mens aan te pas komt.

"Denk bijvoorbeeld aan robotwagens die autonoom munitie kunnen vervoeren naar het slagveld."

'Killerdrones'

Defensie is huiverig voor autonome systemen, want die kunnen ook worden gebruikt om bijvoorbeeld drones mee te maken die hun doelwit zelf bepalen en vervolgens beschieten. Die drones, zonder 'human in the loop', worden vaak killerdrones genoemd.

Volgens ondernemer Marc Derksen is dat voor AI niet erg lastig. "Die technologie bestaat al lang. Het is voor programmeurs een kwestie van twee softwareregels in de code van de AI om te zeggen: vuur zelf ook af."

Derksen is een van de oprichters van Intelic, een AI-startup die software maakt voor militaire drones. Het bedrijf werkte al samen met Defensie.

Op kantoor in Amsterdam legt Derksen uit hoe ze te werk gaan:

Derksen wil autonome killerdrones niet direct afwijzen. "Het concept van 'human in the loop' is enorm context-afhankelijk", legt hij uit.

"Als je bijvoorbeeld weet dat in een bos van 200 bij 200 meter Russische militairen zitten en we geven de drone de opdracht om hen aan te vallen, dan vinden we dat misschien acceptabel. Maar in verstedelijkt gebied is het natuurlijk niet aanvaardbaar. Het gaat om dezelfde technologie, maar de militair beslist wat hij er mee doet en in welke context hij het gebruikt."

Chemische wapens

Als het op de REAIM-top tot afspraken komt, wil dat nog niet zeggen dat alle landen zich daar ook aan gaan houden. "We zien wel dat in China de ethische begrenzingen minder nauw worden genomen", zegt Van den Berg. "Dat geldt ook voor Israël, zij vinden meer acceptabel dan wij."

In tegenstelling tot China en Israël loopt Rusland juist achter als het om AI gaat. "Zij halen veel componenten uit Europa of China, ondanks sancties. Zij zijn dus minder geavanceerd."

Hoogleraar Lindelauf hoopt dat internationale afspraken er op termijn wél voor zorgen dat niemand onethisch met militaire AI omgaat. "Na de Eerste Wereldoorlog hebben we ook met elkaar uitgesproken dat we chemische wapens niet moeten inzetten. Als je dat met genoeg landen doet, kun je elkaar er ook aan houden."

I just love it when y’all send in your projects, so thanks, [Kai]! But were do I even begin with this one? Okay, so, first of all, you need to …read more

De brandweer in België is gisteravond in actie gekomen vanwege rookontwikkeling aan boord van een nieuwe mijnenjager in Zeebrugge. Defensie onderzoekt het "opmerkelijke" incident in het marineschip, zoals minister van Defensie Theo Francken het vandaag omschrijft.

Er was geen brand aan boord van de M940 Oostende, maar de brandweer moest wel een aantal verhitte zones koelen. Volgens Francken was een onderdeel van het uitlaatsysteem oververhit. Er lijkt sprake te zijn geweest van een technisch mankement. Francken verwacht de komende dagen meer duidelijkheid.

De Oostende was afgelopen november geleverd. Het marineschip lag volgens publieke omroep VRT tot eergisteren nog in het droogdok. België heeft samen met Nederland twaalf van deze mijnenjagers besteld; zes per land. Later deze maand wordt de eerste, met de naam Vlissingen, in Nederland verwacht.

'Sabotageacties in Duitsland'

Defensieminister Francken kreeg van Kamerleden de vraag of de Oostende gesaboteerd kan zijn. "In Duitsland zijn er sabotageacties aan de gang, dat hebben we gezien", reageerde Francken.

In Duitsland zijn dinsdag twee mannen opgepakt op verdenking van een poging tot sabotage van marineschepen in de haven van Hamburg. De Belgische minister wilde niet zeggen of dat scenario zich mogelijk ook in Zeebrugge heeft voorgedaan.

Een marine-expert laat aan de NOS weten dat brandjes aan boord van nieuwe schepen niet ongewoon zijn. Hij gaat er daarom niet meteen vanuit dat er in België sabotage is gepleegd.

Het Nederlandse ministerie van Defensie wacht het onderzoek in België af, laat een woordvoerder desgevraagd weten aan de NOS. Bij het mijnenbestrijdingsvaartuig de Vlissingen heeft zich volgens Defensie nog nooit een vergelijkbaar incident voorgedaan.

De Vlissingen is in 2023 te water gelaten in Frankrijk en het schip komt in de loop van deze maand naar Nederland. De andere vijf schepen moeten de komende jaren worden geleverd.

De mijnenjagers worden gemaakt door defensiebedrijf Belgium Naval & Robotics. Ze zijn uitgerust met zowel vliegende als varende drones. De marineschepen worden straks behalve voor het onschadelijk maken van mijnen ingezet om onderzeekabels te beschermenn.

Kosten fors gestegen

De kosten van het mijnenjagersproject zijn de afgelopen jaren opgelopen. Nederland betaalde aanvankelijk 883 miljoen voor de zes schepen, maar AD schreef in september vorig jaar dat het budget met ruim een kwart miljard is overschreden. Defensie zei in een reactie destijds dat dit vooral komt door gestegen prijzen voor materialen.

In België is het prijskaartje van de zes mijnenjagers nog verder opgelopen. Volgens het Rekenhof, de Belgische rekenkamer, is het budget door inflatie gestegen tot ruim 1,5 miljard euro.

De coalitie van D66, VVD en CDA gaan een kabinet formeren, onder leiding van beoogd premier Rob Jetten. Gisteravond laat kreeg hij daarvoor een meerderheid achter zich in de Tweede Kamer. Maar de coalitie heeft geen meerderheid in die Kamer. Daarvoor moeten ze gaan samenwerken met andere partijen. En vooral GroenLinks-PvdA is daarin interessant. Met hun steun zijn voorstellen direct dichtbij een meerderheid.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Partijleider Jesse Klaver stond in die Tweede Kamer voor het eerst tegenover de nieuwe coalitie. Politiek duider van Nieuwsuur Nynke de Zoeten vertelt in podcast De Dag welke woorden hij kiest en wat dat zegt over de koers van Klaver. De Zoeten denkt dat de kans groot is dat Klaver het coalitieakkoord nog flink kan verbouwen. Maar hoeveel ruimte hij de coalitie wil geven blijft voorlopig onduidelijk.

Oud-partijleider van GroenLinks Bram van Ojik zat in 2013 in hetzelfde schuitje als Jesse Klaver. Toen moest het kabinet Rutte II ook steun vinden voor een meerderheid in de Eerste Kamer. Van Ojik zegt dat Klaver altijd aan tafel moet gaan zitten, maar zit in een lastig parket met de fusie van de partijen en verkiezingen in het vooruitzicht. Hij adviseert zijn opvolger om zijn ervaring en intuïtie te volgen.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Judith van de Hulsbeek

De engel met het gezicht van de Italiaanse premier Giorgia Meloni blijkt 'gevlogen'. De Meloni-gelijkenis werd dit weekend ontdekt op een muur in de San Lorenzo in Lucina-basiliek in Rome. Daar was na waterschade een muurschildering gerestaureerd en sindsdien vertoonde een van de engelen op de muur een opvallende gelijkenis met de Italiaanse premier.

Restaurateur Bruno Valentinetti ontkende in eerste instantie dat hij het gezicht van de engel naar Meloni had gemodelleerd, maar later gaf hij dat toch toe. Toen de kerk vandaag openging, bleek het gezicht van de engel verdwenen. Het is onzichtbaar gemaakt met een slordige laag verf of gips.

Valentinetti heeft het op verzoek van de basiliek 's nachts overgeschilderd, meldt de krant La Repubblica. De Meloni-engel trok veel publiek naar de basiliek. Nieuwsgierige inwoners van Rome en toeristen stonden in de rij om er een foto van te maken. Dat verstoorde soms de kerkdiensten.

Politiek hoort niet thuis in kerkelijke kunst

De Meloni-engel veroorzaakte flink wat commotie in Italië. Oppositiepartij Vijfsterrenbeweging was verontwaardigd en stelde dat "kunst en cultuur geen instrument voor propaganda" mag worden. Het bisdom zei dat een politieke figuur niet thuishoort in kerkelijke kunst. Zowel het bisdom als het ministerie van Cultuur heeft een onderzoek ingesteld naar de engel.

Valentinetti is ook de oorspronkelijke schilder van de muurschildering met de engel. Hij maakte die in 2000 toen een van de voorste kapellen van de basiliek werd gerenoveerd. Er was dus geen sprake van schade aan historisch erfgoed toen hij de engel bij de restauratie het gezicht van Meloni gaf.

Wanneer de engel nu weer een gezicht krijgt en hoe dat eruit komt te zien, is niet bekend. Wel is bekendgemaakt dat er voorafgaand aan het overschilderen toestemming nodig is van de overheid. Eerst moet een schets van de nieuwe afbeelding worden ingeleverd.