Aggregator

Een tanker met 40.000 ton Russische diesel is onderweg naar de Verenigde Staten. De onder de vlag van Malta varende tanker Agioi Fanendes vaart nu nog in de Oostzee. Het schip vertrok gisteren uit de Russische haven Primorsk en komt naar verwachting op 7 november aan in New York.

De diesel aan boord is de eerste lading van de honderdduizenden tonnen diesel die de Russische president Poetin op 9 oktober aan president Trump heeft beloofd. Trump hoopt dat de aanvoer van diesel uit Rusland de dieselprijs in de VS doet dalen, liefst voor 3 november als daar tussentijdse verkiezingen worden gehouden.

Door de wereldwijd hoge dieselprijzen zijn in de VS vooral de boeren en transportbedrijven hard getroffen. De prijzen zijn zo hoog door de oorlog in het Midden-Oosten, die in februari begon met Israëlische en Amerikaanse aanvallen op Iran. Amerikanen betalen op dit moment langs de snelweg 5,61 euro per gallon (3,79 liter). Dat is 2,43 euro meer dan twee jaar geleden.

Twee dagen na het bekend worden van dieseldeal zeiden analisten in de Britse krant The Guardian dat de Russische diesel "weinig effect" zal hebben voor de Amerikaanse automobilisten en bedrijven. Daarvoor zou de hoeveelheid te klein zijn. Verder is het de vraag of Poetin zijn belofte kan nakomen, gezien de schade die olieraffinaderijen daar in de oorlog hebben opgelopen.

3 miljoen ton per maand

Met de Amerikaans-Russische 'dieseldeal' ging een streep door het verbod op het importeren van Russische olieproducten dat Trumps voorganger Biden in 2022 had ingesteld. Biden wilde Rusland bestraffen voor de Russische invasie van dat jaar in Oekraïne en de daaropvolgende oorlog.

Afgesproken is dat Rusland tot eind volgende maand 800.000 ton diesel levert. De Russische onderminister van Defensie Novak heeft gezegd dat Rusland in staat is om de VS aan het eind van het jaar 3 tot 3,5 miljoen ton per maand te leveren.

Cadeautje

De Oekraïense president Zelensky noemde de dieseldeal een cadeautje voor Poetin, omdat Rusland de oliedollars goed kan gebruiken voor de oorlogsvoering tegen Oekraïne. Volgens hem is de deal schadelijk voor Oekraïne, de VS en de rest van de wereld.

"Elke versoepeling van de sancties tegen Rusland zonder een duidelijke en duurzame de-escalatieovereenkomst, is een zwakte", zei hij. Rusland zal volgens hem Amerika minder respecteren, langer doorvechten tegen Oekraïne en meer schade aan de wereld toebrengen.

De 29-jarige Hajar is op de eerste dag van haar vermissing om het leven gebracht. Dat meldt het Openbaar Ministerie.

Hajar werd voor het laatst gezien op zondag 4 oktober in de buurt van evenementencomplex RAI in Amsterdam. Vanuit daar fietste ze met de 23-jarige verdachte Abdi A. in de richting van de wijk Buitenveldert. Er waren volgens het OM geen aanwijzingen dat de twee elkaar kenden.

Die zondagochtend stuurde ze verontrustende appjes naar een bekende. Wat Hajar precies stuurde, kan de politie niet zeggen. De Telegraaf zei Whatsapp-berichten te hebben ingezien waarin ze "Help me. Now. He is killing me" stuurde.

Het OM meldt dat uit onderzoek is gebleken dat Hajar dezelfde dag aan het begin van de middag om het leven is gebracht. In de avond lichtte de familie de politie in over de appjes.

Het lichaam van Hajar werd vorige week vrijdagavond gevonden in een koffer in het water aan de Amsteldijk in Amsterdam-Zuid. De exacte toedracht is nog altijd onduidelijk, maar de politie weet zeker dat het om een misdrijf gaat.

Kwetsbaar iemand

Inmiddels is duidelijk dat Hajar een kwetsbaar persoon was die vaker van huis vertrok en langere tijd onvindbaar was. In het weekend waarin ze om het leven werd gebracht, vertrok ze met een koffer. Dat deed ze vaker, meldt Het Parool.

Ook zou Hajar afgelopen mei 's nachts zijn aangetroffen in de portiek van een woning in de Amsterdamse wijk De Pijp. Volgens de bewoonster maakte Hajar toen een "psychotische indruk". Ook bij die gelegenheid had ze een koffer bij zich.

Eerder dit jaar was Hajar ook al een tijd vermist, waarna ze later opdook in Portugal.

Verdachte opgepakt

De man met wie Hajar zondag 4 oktober fietste richting de wijk Buitenveldert werd dinsdag in het Noord-Hollandse dorp Spierdijk opgepakt nadat hij zijn pleegvader had mishandeld met mogelijk een hamer.

Abdi A. is van Somalische afkomst en verblijft sinds zijn zesde in Nederland. Inmiddels heeft hij een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd.

Hij groeide op bij een gezin in de Noord-Hollandse gemeente Koggenland, waar ook het dorp Spierdijk ligt. Hij woonde al enige tijd niet meer bij dat gezin. Volgens de politie had A. geen vaste woon- of verblijfplaats.

Vandaag werd A. voorgeleid aan de rechter-commissaris in de rechtbank van Amsterdam. Hij blijft veertien dagen langer vastzitten.

De Somaliër wordt verdacht van de moord of doodslag op Hajar, het wegmaken van haar lichaam, van poging tot moord of doodslag op zijn pleegvader en van bedreiging van een vrouw in Spierdijk.

'Laat familie met rust'

De advocaat van de familie laat weten dat de nabestaanden met rust gelaten willen worden en vraagt hun privacy te respecteren zodat zij kunnen rouwen. Ook willen zij voorlopig geen vragen beantwoorden omdat het onderzoek nog in volle gang is en ze dit niet willen verstoren.

"Als de familie in de toekomst de behoefte zou hebben om naar buiten te komen met een statement dan zal zij dat initiatief zelf nemen", aldus de advocaat.

Urgente vermissing

De vermissing van Hajar werd aanvankelijk niet als urgent bestempeld. Een dag na de melding, op maandagavond 5 oktober, besloot de politie dat alsnog te doen. Er was op dat moment nog altijd geen contact geweest met Hajar na haar appjes, waardoor de ongerustheid bij de familie was toegenomen, schrijf de politie.

Om de privacy van de nabestaanden te beschermen, doet de politie geen mededelingen over de reden waarom de vermissing op zondag 4 oktober niet direct als urgent werd bestempeld.

In een interne mail van politiechef Peter Holla, waar het AD als eerste over publiceerde, staat dat de politie in de zaak "weloverwogen en zorgvuldig" heeft gehandeld. Holla staat achter de beslissing om de vermissing pas een dag later als urgent aan te merken. Hij benadrukt in de mail dat Hajar al was overleden toen de politie werd ingelicht.

Onbekende gewapende mannen hebben het vuur geopend op kerkgangers in Jordanië. Daarbij zijn 7 doden en 34 gewonden gevallen, hebben de Jordaanse autoriteiten gemeld op een persconferentie. Eerder spraken de autoriteiten van 6 doden en 28 gewonden.

De schietpartij vond plaats bij een Grieks-orthodoxe kerk in Karak, op ongeveer 180 kilometer ten zuiden van de Jordaanse hoofdstad Amman. De schutters zijn nog voortvluchtig. Op het moment van de aanslag zou een begrafenis aan de gang zijn geweest.

De Jordaanse nieuwszender Al-Mamlaka heeft een video gedeeld van een beveiligingscamera van de kerk waarin drie schutters te zien zijn. Twee van hen hebben pistolen en een derde een geweer. Ze schieten terwijl ze zich schuilhouden achter bomen en een muur. Daarna rennen ze naar de ingang van de kerk.

Koning wil vergelding

Er zouden tijdens de aanslag tussen de 150 en 200 mensen aanwezig zijn geweest, zowel binnen als buiten de kerk. Volgens een ooggetuige die sprak met Al-Mamlaka schoten de schutters 5 minuten lang onafgebroken op de aanwezigen in de kerk. De meeste slachtoffers zouden tussen de 50 en 70 jaar oud zijn.

De Jordaanse koning Abdullah spreekt van terreur en zegt dat de verantwoordelijken met een "ijzeren vuist" zullen worden gestraft.

"De terroristische aanslag in Karak zal met de zwaarst mogelijke vergelding worden beantwoord. Degenen die zichzelf wijsmaken dat zij Jordaniërs met hun kogels kunnen verdelen, maken geen schijn van kans tegenover onze eenheid", zegt hij in een verklaring.

Aanval in 2016

Aanslagen als deze zijn uiterst zeldzaam in Jordanië. Christenen vormen een minderheid van de Jordaanse bevolking. In Jordanië zijn veel locaties die worden benoemd in de Bijbel waar christelijke pelgrims uit de hele wereld naartoe trekken.

In 2016 vielen gewapende mannen politieagenten aan tijdens een aanslag in Karak, onder meer bij een kruisvaarderskasteel dat populair is onder toeristen. Daarbij kwamen tien mensen om het leven, onder wie zeven agenten, en raakten tientallen anderen gewond. Na een langdurige belegering werden de aanvallers door de Jordaanse veiligheidstroepen gedood.

Deze aanval werd later opgeëist door terreurgroep Islamitische Staat (IS).

Deze week verandert Amsterdam weer in één grote dansvloer tijdens de dertigste editie van ADE, het Amsterdam Dance Event.

De dancewereld was lang vooral een mannenwereld, maar dit jaar staan er honderden vrouwen op de line-up.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Hoe is het om als vrouw te werken in de dancescene? Twee dj's vertellen erover in deze podcast: Olive Anguz, die voor de tweede keer op ADE draait, en Isis, die er alle dertig edities bij is geweest.

In de podcast hoor je fragmenten uit de documentaire Her Sound, over de genderongelijkheid in de elektronische muziekindustrie.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra

Redactie: Judith Kutschenreuter

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Het Rotterdamse raadslid Kevin van Eikeren hoeft zijn uitlatingen over ondernemer Wim Beelen toch niet te rectificeren. Dat heeft het gerechtshof in Den Haag bepaald in een spoedprocedure. Het Pro-raadslid was in hoger beroep gegaan tegen de uitspraak van de rechtbank eerder deze week.

Dinsdag bepaalde de rechtbank nog dat Van Eikeren verschillende uitspraken over multimiljonair Beelen, onder meer bekend van het Rotterdamse attractiepark Spelen bij Beelen, moest rectificeren.

Van Eikeren had onder meer op radio bij de regionale omroep Rijnmond gezegd dat de ondernemer met zijn pretpark "de samaritaan speelt" terwijl het hem "puur om het geld gaat". Daarnaast zei Van Eikeren dat Beelen in Amsterdam heeft geprobeerd om politieke partijen om te kopen door hoge donaties te doen.

De rechter beoordeelde de uitspraken van het raadslid als onrechtmatig en zonder feitelijke onderbouwing. Hij moest van de rechter binnen 72 uur een bericht op Instagram en LinkedIn plaatsen waarin hij zou erkennen dat zijn uitingen onrechtmatig waren. Omdat Beelen in het gelijk werd gesteld, moest Van Eikeren de kosten van het proces betalen. Die bedragen ruim 1850 euro.

Streep door uitspraak

Maar door die uitspraak gaat nu dus een streep. In hoger beroep heeft het gerechtshof in een zogeheten turbospoedappèl bepaald dat Van Eikeren zijn uitspraken niet hoeft te rectificeren. Ook worden de proceskosten toegewezen aan Wim Beelen.

Over de motivering van het hof is nog niets bekendgemaakt. De inhoudelijke onderbouwing wordt later pas gepubliceerd.

Tijdens het kort geding sprak de rechter eerder deze maand nog de hoop uit dat de mannen het onderling konden uitpraten, maar dat lukte niet. Daarom velde de rechter een oordeel.

Ook tijdens de spoedzitting in hoger beroep liepen pogingen tot verzoening volgens Rijnmond stuk.

In het onderzoek naar de auto met explosief materiaal die afgelopen juli in Amsterdam crashte, heeft de politie twee mannen aangehouden. Het zijn twee Amsterdammers van 25 en 36 jaar.

De auto crashte eind juli bij de Nierkerkestraat in stadsdeel Nieuw-West na een achtervolging door de politie. De achtervolging was ingezet na een plofkraak die nacht in Duitsland. Omdat er in de auto mogelijk explosieven zaten, werd de omgeving in een straal van 100 meter ontruimd. Onderzoek wees later uit dat er inderdaad explosief materiaal in het voertuig lag.

De drie inzittenden van de auto sloegen na het ongeluk op de vlucht. Een arrestatieteam van de politie viel daarop woningen in de omgeving binnen, maar er werden geen verdachten aangetroffen.

Verdachten in de afgelopen weken aangehouden

De eerste verdachte werd eind september opgepakt. De tweede verdachte is afgelopen dinsdag in zijn woning aangehouden, maakt de politie vandaag bekend. Beiden zitten vast, meldt NH Nieuws. Waarvan zij worden verdacht, is niet bekendgemaakt.

Een derde verdachte is in augustus op Schiphol aangehouden door de marechaussee, maar diegene is inmiddels weer vrijgelaten. Het onderzoek van de politie loopt nog en de recherche is nog op zoek naar een verdachte.

Getuigen of mensen met camerabeelden wordt gevraagd zich te melden.

Bij een brand op een vrachtschip voor de kust van Roemenië op de Zwarte Zee is één persoon om het leven gekomen, drie bemanningsleden zijn nog vermist. De Roemeense autoriteiten hebben een zoek- en reddingsactie opgezet.

Hoewel de autoriteiten officieel nog geen uitspraak doen over de oorzaak, melden verschillende media dat het gaat om een droneaanval. Rond 10.00 uur vanochtend lokale tijd werd de Roemeense marine geïnformeerd over een brand op het vrachtschip. Het schip zou "zwaar beschadigd zijn geraakt en gekapseisd zijn".

Aan boord waren tien Oekraïners en drie Azerbeidzjanen. "Negen opvarenden zijn door een ander vrachtschip gered, een lichaam is uit het water gehaald", aldus de autoriteiten. Naar de drie anderen wordt nog gezocht.

Reeks droneaanvallen

De brand op het vrachtschip volgt op een reeks droneaanvallen op vrachtschepen op de Zwarte Zee voor de kust van Roemenië en Bulgarije. In de afgelopen weken zijn daarbij meerdere mensen om het leven gekomen en tientallen mensen vermist geraakt.

De Roemeense president Nicusor Dan stelt dat dit incident onderdeel is van de "Russische escalatie op de Zwarte Zee".

Eerder deze week zei de NAVO extra patrouillevliegtuigen te sturen om toe te zien op de veiligheid. Het Europees Parlement heeft opgeroepen tot een maritieme missie om schepen te beschermen tegen Russische aanvallen.

Graan is het nieuwste doelwit in de uitputtingsoorlog tussen Rusland en Oekraïne. Beide partijen bestoken elkaars schepen en havens die graan exporteren met raketten en drones:

Technically, what [Macona] built with a surplus Solar T-62 turbine is not a dune buggy, but a sand rail, but it does have the delightfully rare combination of electric and …read more

In België gaan 31 verdachten die terechtstonden in een omvangrijk drugsproces vrijuit omdat de procedure veel te lang heeft geduurd. Een van hen is de Nederlandse drugscrimineel John H. Hij is de afgelopen jaren meerdere keren veroordeeld voor drugscriminaliteit.

De feiten dateren van tien jaar geleden. Volgens de rechter waren er meerdere periodes waarbij er zonder verklaarbare reden niet aan het dossier werd gewerkt. In totaal kwam dit neer op meer dan vijf jaar.

De rechtbank zegt ook dat het dossier niet uitzonderlijk complex is of dat er bepaalde acties van de verdachten zijn geweest die het proces hadden kunnen vertragen.

Het laten vervallen van een veroordeling is een zeer uitzonderlijke beslissing. Wanneer een proces langer duurt, kiest een rechtbank eerder voor strafvermindering.

160 jaar aan celstraffen

Het Openbaar Ministerie had voor de 31 verdachten celstraffen geëist voor in totaal ruim 160 jaar. Zo riskeerde H. een celstraf van achttien jaar. Hierbij werd al rekening gehouden met een strafverlaging omdat het proces te lang duurde. Ook wilde het OM beslag leggen op 14 miljoen euro.

H. wordt door het OM gezien als een van de leiders in deze criminele organisatie. De organisatie verhandelde chemicaliën om synthetische drugs van te maken. Via een zeepfabriek in Lommel werden grote hoeveelheden ingrediënten besteld.

Het federaal parket gaat in hoger beroep.

In Frankrijk en Engeland heeft storm Austen, die vanmiddag ook Nederland bereikt, tot problemen geleid. De storm ging vanochtend aan land in Bretagne waar door lokale weerstations windstoten tot 160 kilometer per uur zijn gemeten. Vanwege het slechte weer zijn er ook veerpontendiensten tussen de twee landen geschrapt, zoals die tussen Dover en Calais.

Bij meer dan 161.000 huishoudens in Franse kustregio's zoals Bretagne, Pays de la Loire en Normandië is de stroom uitgevallen. Er geldt tot 20.00 uur vanavond code oranje voor 23 departementen in het noordwesten van Frankrijk. Dat is het op een na hoogste alarmniveau. Er zijn honderden brandweermannen ingezet om af te gaan op de meldingen, zoals omgevallen bomen.

Gisteren trok in het zuiden van Frankrijk storm Adam over land. Daarbij kwamen twee mensen om het leven. Het ging om twee vrouwen van 86 en 26 jaar die verdronken werden gevonden in een kelder in de Zuid-Franse regio Bouches-du-Rhône. De storm eiste eerder al vier mensen het leven in Spanje.

Beelden van de storm in Zuidoost-Engeland en Normandië:

De Britse weerdienst, het Met Office, heeft code oranje afgegeven voor Cornwall en Devon aan de zuidwestpunt van Engeland. Storm Austen ging daar in de vroege ochtend gepaard met windstoten tot 130 kilometer per uur. In Cornwall zitten meer dan 13.500 adressen zonder stroom, onder wie volgens de BBC 4600 kwetsbare mensen.

Gedurende de dag worden in het zuiden en midden van Engeland windstoten tot ongeveer 100 kilometer per uur verwacht. De storm zal zich oostwaarts langs de kust van het Kanaal verplaatsen.

Tweede storm

Weerdiensten op het eiland Jersey hebben een waarschuwing afgegeven voor de scheepvaart rond de Kanaaleilanden. In dat gebied worden windstoten tot 130 kilometer per uur verwacht. De autoriteiten daar hadden vanochtend al 91 meldingen gehad over omgevallen of beschadigde bomen.

Omdat veel bomen nog volop in blad staan, waarschuwt het Met Office voor meer stroomuitval en verstoringen van het verkeer door ongevallen bomen en afgewaaide takken. Naast zware wind wordt op veel plaatsen in Engeland ook veel regen verwacht. Later dit weekend wordt in het VK een tweede zware storm verwacht, die vooral in het noorden van het land voor harde wind en hevige regen zal zorgen.

Beide landen hebben maatregelen genomen om overlast en problemen te beperken. In Frankrijk zijn treinverbindingen in delen van Normandië stilgelegd en gelden op andere trajecten snelheidsbeperkingen. Autoriteiten riepen mensen op niet-noodzakelijke reizen uit te stellen vanwege het risico op omvallende bomen en rondvliegend puin.

Ook België heeft te maken met storm Austen. Het meteorologisch instituut van België heeft voor het westen van het land code oranje afgegeven, in de rest van het land is geel van kracht.

Code geel

Storm Austen trekt vanmiddag vanuit het zuidwesten over Nederland met veel regen en wind. Het KNMI waarschuwt vanaf het einde van de middag voor zware windstoten in de kustgebieden en in het zuidoosten, met windstoten tussen de 75 en 90 km per uur.

Vanaf vanmiddag geldt code geel voor Zuid-Holland, Zeeland, Noord-Brabant, Limburg, Gelderland en Overijssel. Vanaf morgenmiddag verwacht het KNMI opnieuw zware windstoten in kustgebieden en Zuid-Limburg. In de loop van de nacht neemt de wind weer af.

Oostenrijk zet vier Russische diplomaten uit. Volgens het Oostenrijks ministerie van Buitenlandse Zaken hielden ze zich bezig met activiteiten die "onverenigbaar zijn met hun diplomatieke status", een formulering waarmee spionage wordt bedoeld.

Drie van deze Russen werken op de Russische ambassade in Wenen, de vierde is lid van de Russische delegatie bij de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE). Dat is een in 1973 opgerichte internationale organisatie voor samenwerking op militair, economisch en humanitair gebied. Het hoofdkantoor staat in Wenen.

Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken laat weten dat er "onvermijdelijk" een reactie zal komen. Dat betekent waarschijnlijk dat een aantal Oostenrijkse diplomaten Rusland moeten verlaten.

Diplomatiek centrum

De hoofdstad van Oostenrijk is sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog een belangrijk centrum voor internationale organisaties en daarmee ook voor spionnen die onder de dekmantel van diplomaat aan het werk kunnen gaan.

The Wall Street Journal schreef in 2024 dat Russische diplomaten er volop actief zijn, zo actief zelfs dat Wenen in westerse inlichtingenkringen als de "hoofdstad van Russische spionage" wordt beschouwd.

Spionagenetwerk

In mei werd een voormalige medewerker van de Oostenrijkse binnenlandse veiligheidsdienst tot een celstraf van vier jaar veroordeeld voor spionage voor Rusland. Een andere Oostenrijkse zakenman maakte volgens de Oostenrijkse justitie deel uit van hetzelfde spionagenetwerk. Hij zou naar Rusland zijn gevlucht.

Oostenrijk was tijdens de Koude Oorlog neutraal in het conflict tussen de NAVO-landen en de communistische Sovjetunie en zijn bondgenoten en had tot voor kort een speciale band met Rusland. De Oostenrijkse regering veroordeelde de Russische inval in Oekraïne in 2022, maar steunt Oekraïne niet met wapens, zoals veel NAVO-landen.

In de buurt van Parijs heeft een man op willekeurige voorbijgangers geschoten. Daarbij is zeker een persoon om het leven gekomen, minstens vier anderen raakten gewond.

De schietpartij vond plaats in Trappes, een voorstad ten zuidwesten van Parijs, in de buurt van Versailles. Volgens Le Parisien zou de dader een machinegeweer hebben gebruikt. Hij vuurde het wapen af vanuit een voertuig, eerst in Trappes en vervolgens in het aangrenzende La Verrière, schrijft de nieuwszender BFMTV.

De eerste beelden van waar de schietpartij plaatsvond:

Volgens de burgemeester van Trappes leek de man "willekeurig in het rond te schieten, met de kennelijke intentie om een bloedbad aan te richten". Hij noemt het een wonder dat er niet meer mensen zijn geraakt.

Motief niet bekend

Onder de gewonden bevindt zich een 12-jarig meisje, aldus de burgemeester van La Verrière. Ook drie mannen van 20, 29 en 47 jaar raakten gewond. Alle gewonden liggen in kritieke toestand in verschillende ziekenhuizen, schrijft BFMTV. Het overleden slachtoffer was 26 jaar oud.

De 39-jarige schutter werd later vlak bij in het plaatsje Coignières gearresteerd. Volgens de Franse premier Lecornu wordt de schietpartij onderzocht als een daad van terrorisme, hij laat weten dat het Nationaal Openbaar Ministerie voor Terrorismebestrijding (PNAT) de situatie volgt.

Over een motief is nog niets bekendgemaakt. Wel spreken meerdere politici, onder wie de burgemeester van La Verrière, over een mogelijk racistisch motief. De schutter was een bekende van de politie, maar stond niet in de antiterrorismedatabase, schrijft Le Parisien.

De Franse premier Lecornu schrijft op X dat "alle middelen van de veiligheidsdiensten volledig gemobiliseerd zijn".

'Gedachten gaan uit naar slachtoffers'

President Macron schrijft op X dat zijn gedachten uitgaan naar de slachtoffers, hun families en alle inwoners van het gebied.

Minister van Binnenlandse Zaken Nuñez spreekt over "een zeer ernstig incident". Hij is ter plaatse.

Wat vind jij van de app en website van de NOS?

Wat doen we goed? Wat kan er beter? We zijn benieuwd naar jouw mening. Vul de enquête in via deze link.

De paramilitaire Rapid Support Forces (RSF) in Sudan hebben doelbewust en systematisch ziekenhuizen en andere zorginstellingen verwoest tijdens de belegering van de stad Al-Fasher in de regio Darfur.

Uit onderzoek van de BBC blijkt dat er tientallen aanvallen waren op zorginstellingen. Tientallen hulpverleners kwamen om of raakten gewond. Ook werd een aantal ontvoerd.

Volgens het internationaal recht is het verboden om zorginstellingen of het personeel daarvan aan te vallen in oorlogstijd. De commissaris voor mensenrechten van de VN noemt het onderzoek van de BBC zeer verontrustend en spreekt van oorlogsmisdaden. Eerder meldde de VN dat de gevechten in Al-Fasher de "kenmerken van genocide" vertoonden.

Een arts die de BBC sprak, zegt dat de RSF de ziekenhuizen verwoest omdat ze weten dat het gezondheidssysteem de hoeksteen van elke stad is. "Burgers konden daarom niet blijven. Het was opzettelijk en gepland."

Al-Fasher werd in oktober 2025 ingenomen door de RSF na een belegering van ruim vijfhonderd dagen. Uit onderzoek van Amnesty International blijkt dat burgers gevangengehouden en gemarteld worden.

Voordat de burgeroorlog tussen de RSF en het Sudanese leger in 2023 begon, woonden er in Al-Fasher meer dan een miljoen mensen. Volgens Amnesty zijn er op dit moment nog minder dan 70.000 mensen in de stad.

De hulporganisatie sprak met negentien van hen. Van hen werden er zeventien willekeurig gevangen gezet door de RSF. De getuigen zeggen dat vooral mensen van bepaalde etnische groepen worden vastgehouden, vooral de Zaghawa en de Masalit.

'Ze slaan je bewusteloos'

Mannen die worden vastgehouden in gevangenissen vertellen hoe ze willekeurig werden gemarteld. "Ze beschuldigen je ervan dat je bij het leger zit en slaan je net zolang tot je bewusteloos bent. Soms wel vier keer per dag."

Ook krijgen gevangenen het minimale aan voedsel en water. Gevangenen worden pas vrijgelaten als hun familie losgeld heeft betaald. Ook proberen velen te ontsnappen.

Vrouwen en kinderen worden vastgehouden in scholen. Ook daar komen verhalen naar voren van ondervoeding en willekeurige martelingen. "Elke dag stierven er vier tot vijf mensen, meestal door gebrek aan voedsel", zegt een vrouw tegen Amnesty.

Dwangarbeid

De inwoners zeggen tegen de hulporganisatie dat toegang tot humanitaire hulp beperkt is. Ook spreken ze van dwangarbeid, zoals het opruimen van lijken in de straten van Al-Fasher of koken voor de RSF.

Amnesty roept de internationale gemeenschap op om een vredesmacht in te zetten. De mensenrechtenorganisatie benoemt nogmaals de rol die de Verenigde Arabische Emiraten spelen in dit conflict. Dat land steunt namelijk de RSF, onder meer door wapen en voertuigen te leveren. De VAE ontkent betrokkenheid.

Podcast 'Oorlog in de achtertuin'

De NOS deed onderzoek naar de banden tussen de oorlog in Sudan en Nederland. In de podcast 'Oorlog in de achtertuin' hoor je er meer over. De podcast is hier te beluisteren.

Klanten van Albert Heijn kunnen vanaf vandaag weer boodschappen thuis laten bezorgen, bijna twee weken na de cyberaanval die de diensten van de supermarktketen platlegde. De afgelopen dagen konden al een beperkt groepje vaste klanten een bestelling plaatsen, nu kan iedereen dat doen.

Het aantal boodschappen dat kan worden bezorgd, is nog niet terug op het oude niveau. De supermarktketen kan nu een derde van de normale hoeveelheid leveringen aan.

Op woensdag is de supermarkt begonnen met het opstarten van de systemen, waardoor de klantenservice ook weer beschikbaar is. Afgelopen zondag deden ook de site en de app het al weer.

Dagelijkse boodschappen

Volgens Albert Heijn gaan de eerste bestellingen de deur uit en zijn de vooruitzichten voor de rest van de dag goed. "De eerste bezorgingen vinden plaats sinds vanochtend 07.00 uur", zegt een woordvoerder tegen ANP.

Klanten bestellen inmiddels weer dagelijkse boodschappen. "Melk, yoghurt, plantaardige zuivel, brood, groente, fruit en keukenpapier zijn populair", zegt de woordvoerder. Het assortiment en het aantal beschikbare bezorgmomenten worden in de loop van de week verder uitgebreid.

Klanten van wie een bestelling werd geannuleerd na een foutmelding, ontvangen een shoptegoed van de supermarktketen.

Geen gegevens gestolen

Klanten konden geen boodschappen meer bestellen na het cyberincident bij het moederbedrijf van Albert Heijn, Ahold Delhaize. Vanwege het incident haalde Ahold preventief bepaalde systemen offline. Hierdoor waren de site en app van Albert Heijn, maar ook van andere Ahold-merken als Etos en Gall & Gall, sinds zondag 11 oktober onbereikbaar.

Het concern heeft inmiddels aangifte gedaan bij de politie vanwege de cyberaanval, nadat de politie en het Openbaar Ministerie het bedrijf via een openbare oproep hadden opgeroepen om dat te doen. Het interne onderzoek naar de cyberaanval loopt nog.

Het bedrijf stelt dat het tot dusver geen aanwijzingen heeft dat er gevoelige klant-, medewerkers- of partnergegevens zijn gestolen.

Wat vind jij van de app en website van de NOS?

Wat doen we goed? Wat kan er beter? We zijn benieuwd naar jouw mening. Vul de enquête in via deze link.

De Israëlische premier Netanyahu heeft opdracht gegeven voor een volledige afsluiting van de Westelijke Jordaanoever, nadat twee vermoedelijk Palestijnse mannen een aanval zouden hebben uitgevoerd op Israëlische militairen nabij de stad Hebron.

Volgens de verklaring van Netanyahu moet de stad Hebron "onmiddellijk" volledig afgesloten worden en moeten de ordetroepen voorbereidingen treffen voor een volledige afsluiting van de Westelijke Jordaanoever. Hoelang die gaat duren, is niet duidelijk.

Het leger spreekt in een bericht op Telegram van een "offensieve antiterrorismeoperatie", die wordt uitgevoerd door militairen van het leger en agenten van de grenspolitie. Daarbij worden onder meer huiszoekingen verricht in de huizen van de aanvallers en andere verdachten.

Het leger zegt de twee mannen te hebben doodgeschoten, die volgens hen verantwoordelijk waren voor een aanval bij een checkpoint in de Palestijnse stad Hebron, op de bezette Westelijke Jordaanoever. Volgens Israël is daarmee een "terreuraanslag" op Israëlische burgers verijdeld. De twee vermoedelijk Palestijnse mannen zouden gelieerd zijn aan Hamas en in Hebron hebben gewoond.

Ook gewonden

Er zijn volgens verschillende persbureaus drie militairen gewond geraakt. Israëlische media, waaronder de links-liberale krant Haaretz, schreven eerder dat bij de aanval van de mannen vanochtend vroeg vijf Israëliërs gewond waren geraakt, van wie er twee in kritieke toestand verkeerden.

De krant schrijft verder op basis van bronnen binnen de veiligheidsdiensten dat de twee mannen op de plaats delict aankwamen met Israëlische kentekenplaten en vervolgens het vuur openden. Daarna zou een "langdurig" vuurgevecht hebben plaatsgevonden.

Volgens het leger droegen de mannen een M16-geweer bij zich en een pistool. Over het doelwit van de aanval doet de instantie geen uitlatingen.

Wegversperringen opgeworpen

Het leger heeft inmiddels wegversperringen opgeworpen en Palestijnse plaatsen in het gebied afgesloten. Door de afsluiting kunnen Palestijnen vanuit de Westelijke Jordaanoever niet meer van en naar Israël reizen.

Ook zonder deze afsluiting kunnen Palestijnen vanuit de Westelijke Jordaanoever niet zomaar naar Israël reizen. Daarvoor hebben zij doorgaans een Israëlische vergunning nodig en moeten ze langs streng bewaakte controleposten.

Volgens het Palestijnse persbureau WAFA is zo'n controlepost in Jeruzalem al afgesloten. Daardoor zouden zo'n honderd Palestijnen worden geraakt die stonden te wachten om Jeruzalem in of uit te gaan.

In Israël vinden komende dinsdag verkiezingen plaats. Daarbij krijgen de Israëlische kiezer de keuze of de langstzittende premier Netanyahu een nieuwe ambtstermijn krijgt. De kans is aanwezig dat Arabische partijen een sleutelrol gaan spelen.

Een van de oudste grotschilderingen ter wereld loopt gevaar door hevige natuurbranden op het Indonesische eiland Sulawesi. Door de hitte en rook kan het vervalproces van de schilderingen versneld worden, zeggen onderzoekers.

De eilanden Sumatra en Borneo zijn het zwaarst zijn getroffen door de branden. Er zijn ook branden op Sulawesi. In Zuid-Sulawesi bevinden zich grotten met de oudste prehistorische kunst ter wereld.

"Zelfs zonder dat het vuur de schilderingen rechtstreeks raakt, kan het ze ruïneren, omdat de temperatuur rondom de schilderingen verandert en het corrosieproces wordt versneld", vertelt een archeoloog aan persbureau Reuters.

Roetdeeltjes

Daarnaast kunnen roetdeeltjes zich ophopen op de rotswanden. Daardoor raken de afbeeldingen bedekt en zijn ze nog nauwelijks te herkennen, aldus de archeoloog.

Sinds de jaren 90 is bekend dat er vele oude rotstekeningen te vinden zijn in de grotten. De oudste die gevonden zijn op Sulawesi worden geschat op 67.800 jaar. Een andere tekening van een celebeswrattenzwijn, die in 2017 werd ontdekt in een grot op Sulawesi, bleek volgens Australische onderzoekers minimaal 51.000 jaar geleden te zijn gemaakt.

Brandweerlieden zijn druk met het blussen van de branden. "Als we hier niet snel actie ondernemen dan verliezen we een van de meest bijzondere getuigenissen van de menselijke geschiedenis", zegt een van de brandweerlieden tegen Reuters.

Aangestoken branden

Door het weerfenomeen El Niño zijn er hogere temperaturen en minder neerslag, waardoor bossen en veengebieden extra kwetsbaar zijn.

Daarnaast branden boeren rond deze tijd van het jaar vaak stukken land kaal om de grond vrij te maken voor landbouw. Dat is van oorsprong een traditionele manier van grondbeheer voor kleine boeren. Alleen is het nu zo droog, dat de branden makkelijker overslaan naar bijvoorbeeld het naastgelegen bos.

Ook grote palmoliebedrijven steken branden aan, om grond vrij te maken voor nieuwe plantages. Dat is officieel verboden, maar handhaving ontbreekt.

DOOM. Boil it, mash it, stick it in a stew, it’s the game that runs on anything and everything. Now, the classic shooter is running on a rather unlikely target—a …read more

De Nederlandse Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) zou vanaf 2018 hebben meegekeken met de telefoon van Jared Kushner, schoonzoon van de Amerikaanse president Trump en diens onderhandelaar bij de oorlogen in Oekraïne, Gaza en Iran. Dat schrijft de Amerikaanse onderzoeksjournalist Matthew Cole in een nieuw boek waarvan tijdschrift Vanity Fair een fragment heeft gepubliceerd.

Volgens Cole zou de MIVD zijn binnengekomen met de hulp van een overgelopen Russische hacker die voor de Russische militaire inlichtingendienst GROe werkte. Hoelang de MIVD uiteindelijk heeft meegekeken in de telefoon van Kushner, is niet bekend.

De MIVD laat aan de NOS weten geen uitspraken te doen over de werkwijze, kennisniveau of hun bronnen. Nieuwsuur deed de afgelopen jaren in samenwerking met de Volkskrant uitgebreid onderzoek naar de claim dat de MIVD toegang had tot de telefoon van Jared Kushner en sprak met meerdere directbetrokkenen. Er is geen bevestiging voor het verhaal gevonden.

750 miljoen dollar

Cole schrijft in het boek dat de Nederlandse spionnen door de hack zagen dat de Kushner inlogde op een bankrekening in de Verenigde Arabische Emiraten in Dubai. Op die rekening zou te zien zijn geweest dat het account honderden miljoenen dollars had ontvangen van een bank in Azerbeidzjan.

Cole schrijft dat op deze bankrekening 750 miljoen dollar stond, afkomstig van de koninklijke families van Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten (VAE). Het geld zou zijn bedoeld om politieke en diplomatieke doelen in het Midden-Oosten te bevorderen. Volgens Cole stond de rekening mede onder beheer van Kushner en de Emiratische president Mohammed bin Zayed Al Nahyan (MBZ).

'Omweg'

"Jared was op zoek naar een omweg om zijn diplomatieke doelen te bereiken", hoorde Cole van een bron die op de hoogte was van de deal tussen de VAE en Kushner. "Jared beloofde MBZ dat hij hun belangen bij Trump zou behartigen als zij zouden deelnemen aan een fonds. Jared wilde normalisering van de betrekkingen met Israël, zodat handel en investeringen konden floreren."

Volgens Cole wilden de twee families destijds een doorbraak forceren in het Israëlisch-Palestijnse conflict. Daardoor zouden hun betrekkingen met Israël kunnen verbeteren zonder gezichtsverlies te lijden. Kushner zou hebben toegezegd de plannen van de Saudi's bij zijn schoonvader aan te kaarten.

Meer over Kushners zakelijke belangen in Israël en andere landen in deze video van Nieuwsuur:

De zaak zou aan het rollen zijn gekomen toen de militaire inlichtingendienst in 2017 ontdekte dat een medewerker van de Russische militaire inlichtingendienst GROe, gespecialiseerd in gestolen bankgegevens, onderweg was naar het Verenigd Koninkrijk voor een spionageopdracht. Volgens Cole hielden de Britten de man aan op verzoek van de Nederlandse collega's.

De hacker kreeg naar verluidt twee opties: als informant voor de Nederlandse overheid werken, of een proces in het Verenigd Koninkrijk met mogelijk jaren celstraf. De Russische medewerker besloot de Nederlandse inlichtingendienst toegang te geven tot een van de gevoeligste systemen van de GROe, schrijft Cole.

Op een server in de Russische stad Rostov, die werd gebruikt door het cyber- en hackteam van de Russische militaire inlichtingendienst, troffen de Nederlanders tijdens hun onderzoek schermafbeeldingen aan van de iPhone van Kushner. Volgens Cole wist de MIVD begin 2018 vervolgens zelf toegang te krijgen tot de telefoon, waardoor de dienst kon meekijken met het scherm zodra Kushner het toestel gebruikte.

Terwijl de diensten de telefoon van Kushner in de gaten hielden, ontdekten ze dat hij deze gebruikte om in te loggen op een bankrekening in de VAE. Tegen de tijd dat de Nederlandse spionnen zicht kregen op de telefoon, was er al honderden miljoenen dollars op de rekening gestort. "Voor de hackers van de MIVD werd de bankrekening een inlichtingenraadsel dat ontrafeld moest worden", schrijft Cole.

'Krankzinnig'

Of Kushner als medewerker van het Witte Huis de rekening heeft aangegeven bij de Amerikaanse autoriteiten, is niet bekend. Als hij dit niet heeft gedaan, dan heeft Kushner mogelijk de Amerikaanse wetgeving rond omkoping overtreden.

Kushner ontkent op X alle aantijgingen en noemt die "volkomen krankzinnig". "Er werden geen bankafschriften, overschrijvingsgegevens, rekeningnummers, transactiedata of andere details verstrekt om deze buitengewone aantijgingen te bewijzen."

Tijdens Trumps eerste ambtstermijn speelde Kushner een belangrijke rol in het Amerikaanse buitenlandbeleid in het Midden-Oosten. Hij maakte deel uit van het diplomatieke team dat uiteindelijk leidde tot de Abraham-akkoorden van 2020. Daarmee normaliseerden onder meer de Verenigde Arabische Emiraten en Israël hun betrekkingen. Ook nu speelt hij een belangrijke rol als onderhandelaar voor Trump.

Wat vind jij van de app en website van de NOS?

Wat doen we goed? Wat kan er beter? We zijn benieuwd naar jouw mening. Vul de enquête in via deze link.

De Amerikaanse acteur Tom Skerritt is op 93-jarige leeftijd overleden. Ooit omschreven als "een karakteracteur in het lichaam van een hoofdrolspeler" werd hij met zijn stoere charme bekend van films als Top Gun, Alien en Steel Magnolias.

Skerritt werd in 1933 geboren in Detroit. Zijn eerste filmrol in 1962 was de oorlogsfilm War Hunt, waarin ook Robert Redford, Sydney Pollack en Francis Ford Coppola hun Hollywooddebuut maakten. Na kleinere film- en tv-rolletjes begon hij vanaf de jaren 70 naam te maken, te beginnen in Robert Altmans oorlogssatire M*A*S*H*, waarin hij een bijrol had.

In 1979 speelde hij de kapitein van het gedoemde ruimteschip Nostromo in Alien. Hij komt daarin aan zijn einde in een poging een buitenaards monster in een hinderlaag te laten lopen.

De dreigende piepjes van een bewegingssensor maken zijn sterfscène memorabel:

In 1986 kreeg Skerritt een andere rol waar veel mensen hem van zullen kennen, Tom Cruise' mentor Mike 'Viper' Metcalf in Top Gun, die de jonge, arrogante piloten moet omvormen tot ervaren oorlogsvliegers. "Heren, u behoort tot de beste 1 procent van alle vliegeniers. Het neusje van de zalm, het beste van het beste. Wij gaan jullie beter maken", vat hij in de film zijn taak samen.

De rol lag Skerritt in het bijzonder: hij had voordat hij naar Hollywood vertrok gediend bij de Amerikaanse luchtmacht.

Autoriteit uitstralen

Naast die bekendste films uit zijn oeuvre, speelde hij nog een egoïstische senator naast Jodie Foster in Contact, de echtgenoten van Shirley MacLaine en Sally Field in Turning Point en Steel Magnolia's en een sheriff in de Stephen King-verfilming The Dead Zone. Vaak werd Skerritt dan gecast in rollen van personages die van nature autoriteit moesten uitstralen.

In zijn rijkgeschakeerde carrière won hij één keer een belangrijke prijs, de Emmy. Dat was voor de tv-serie Picket Fences, waarin hij een kleinsteedse sheriff uit het rurale Wisconsin speelde. De NCRV zond de serie hier uit onder de naam Small Town USA. Skerritt ontving ook nog een tweede Emmy-nominatie voor de serie, die vier seizoenen liep.

In zijn overlijdensbericht schrijft zijn familie dat Skerritt graag "anderen hielp hun stem te vinden en te delen". "De wereld kende Tom door zijn buitengewone acteercarrière, maar wij kenden hem door zijn humor, nieuwsgierigheid, wijsheid, gulheid en de liefde die hij bracht."

Een nieuwe behandeling, bedacht door de Amerikaanse geneesmiddelenfabrikanten Moderna en Merck, verlaagt het risico op overlijden en de terugkeer van huidkanker met ruim 40 procent. Dat claimen de twee farmaceuten na een grootschalig onderzoek.

De behandeling bestaat uit een nieuw medicijn dat aan de behandeling met immunotherapie wordt toegevoegd. Door de combinatie van de prik en immunotherapie daalt de kans dat een patiënt doodgaat of de ziekte opnieuw krijgt met 42 procent. Onderzoekers ontdekten dat de combinatie als behandeling beter werkt dan immunotherapie alleen.

Het gaat niet om een vaccin om kanker te voorkomen, maar om een prik die patiënten bij hun behandeling krijgen.

1100 patiënten

De studie draait om mensen met beperkte uitzaaiingen van melanoom, een agressieve vorm van huidkanker. De resultaten laten ook zien dat het risico dat de huidkanker zich verspreidt 38 procent lager ligt.

Aan het onderzoek deden ruim 1100 patiënten mee. De onderzoekers baseren zich op gegevens uit de eerste twee jaar na de behandeling van de deelnemers.

"Heel goed nieuws", noemt John Haanen de uitkomst. Haanen is internist-oncoloog bij het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis. Wel voegt hij daaraan toe dat in Nederland inmiddels een standaardbehandeling wordt toegepast waarbij vooraf aan de verwijdering van het melanoom immuuntherapie wordt toegepast. Dat levert ook goede resultaten op.

Uiteindelijk wordt de discussie welke behandeling leidt tot de beste totale overlevingskans. "Als we die getallen hebben kunnen we nog een betere keuze maken wat de beste behandeling is", zegt hij.

Presentatie in Madrid

Afgelopen zomer maakten Moderna en Merck al bekend dat de behandeling in de studie een succes was, maar gaven toen nog geen details.

De onderzoekers presenteren officieel alle resultaten vandaag op het congres van de European Society for Medical Oncology (ESMO) in Madrid.

Of de behandeling ook voor andere vormen van kanker gaat werken is nog niet duidelijk. Die onderzoeken lopen nog.