Bestuurders van studentencorps ASC/AVSV kunnen weer een beurs krijgen. Dat hebben de Universiteit van Amsterdam (UvA), de Vrije Universiteit (VU) en de Hogeschool van Amsterdam (HvA) gezamenlijk besloten.
Een bestuursbeurs is een financiële tegemoetkoming voor studenten die een bestuursjaar doen. In de afgelopen jaren ontvingen leden van het Amsterdams Studenten Corps (ASC) en de Amsterdamse Vrouwelijke Studenten Vereniging (AVSV) geen bestuursbeurzen, vanwege misstanden in het verleden.
Zo was er sprake van geweldsincidenten bij ontgroeningen. Het ging onder meer om grove mishandeling, vernedering en vrouwonvriendelijk gedrag.
De vereniging heeft de afgelopen jaren gewerkt aan een cultuurverandering, schrijft de UvA. "Op dit moment geeft die inspanning voldoende vertrouwen om de banden te herstellen."
Wel zitten er een aantal voorwaarden aan het teruggeven van de beurzen. Bij nieuwe misstanden kunnen de instellingen samen beslissen om die opnieuw in te trekken. Een andere consequentie kan zijn dat een vereniging geen nieuwe leden mag werven op de campus.
In gesprek blijvenASC/AVSV heeft sinds 2021 gewerkt aan "bewustwording, verandering van regels en waarden, gedragsverandering onder leden en beïnvloeding van de verenigingscultuur", stellen de onderwijsinstanties. In die periode was er regelmatig contact met het bestuur van het vereniging. Aan de hand van een protocol met beoordelingscriteria hebben de onderwijsinstanties bepaald dat de beurzen weer verstrekt mogen worden.
De studentenvereniging moet nog wel ieder kwartaal in gesprek met UvA, VU en HvA. In deze gesprekken zal het onder andere gaan over de resultaten van de eerstejaarsenquête. Hiermee wordt gemeten hoe nieuwe leden de sociale veiligheid ervaren.
Ook moet ASC/AVSV een plan maken hoe zij de cultuurverandering willen voortzetten. Daarbij gaat het ook over de cultuurverandering in disputen en de dispuutshuizen.
Nederland trekt nog eens 25 miljoen euro extra uit om de Einstein Telescope naar de grensregio Zuid-Limburg te halen. Het kabinet ziet dat als "regeringsprioriteit" en wil alles op alles zetten om dit samen met België en Duitsland voor elkaar te krijgen.
Met de Einstein Telescope kunnen wetenschappers zwaartekrachtgolven uit de ruimte opsporen. Het wordt een ondergronds apparaat, bestaande uit kilometerslange buizen waar laserstralen doorheen gaan. Door de snelheid van de stralen kunnen wetenschappers nieuwe dingen over de oorsprong van het universum te weten komen.
Het apparaat is nog in ontwikkeling en behalve het samenwerkingsverband van Nederland, België en Duitsland is er nog een partij die "dit wetenschappelijke topinstrument" wil binnenhalen: het Italiaanse eiland Sardinië en de Duitse deelstaat Saksen hebben daartoe de handen ineen geslagen. De beslissing over de vestigingsplaats wordt volgend jaar genomen.
'Echt heel groot project'Nederland had al een reservering van 870 miljoen euro uit het Nationaal Groeifonds klaarstaan. Daar komt nu dus 25 miljoen bij. Vlaanderen heeft 500 miljoen toegezegd en Wallonië 200 miljoen. Ook andere partners, zoals de provincie Limburg, leveren een financiële bijdrage.
Volgens minister Letschert (Wetenschap) is het drielandenpunt, waar Nederland, Belgïë en Duitsland samenkomen, de perfecte plek voor de telescoop "zowel onder de grond als qua infrastructuur eromheen". Ze spreekt van "echt een heel groot project", waarin alles samenkomt. "Voor de ontwikkeling is veel nieuwe kennis nodig, voorbij de grenzen van wat nu al mogelijk is. Dat stimuleert innovatie en bedrijvigheid."
Speciaal gezantDe ministerraad stemde er vandaag mee in om oud-CDA-minister van Buitenlandse Zaken Ben Knapen deze zomer te benoemen tot speciaal gezant voor de Einstein Telescope. Volgens Letschert kan hij bogen op een groot internationaal netwerk en daarmee "toegang op regeringsniveau" en kan hij een belangrijke rol spelen in het verwerven van steun voor het binnenhalen van de telescoop.
Knapen volgt D66'er Sjoerd Sjoerdsma op, die minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking is geworden in het kabinet-Jetten.
Jade Kops, van het Instagram-account mijnlevenmetkanker_, is na een langdurig ziekbed overleden. Kops praatte op sociale media over haar leven en hoe ze leefde met de ziekte. Ze was 19 jaar.
"Met de warmte, kracht en openheid van haar verhaal wist ze een onuitwisbare indruk te maken op haar honderdduizenden volgers", schrijft de familie. Kops is vanochtend vroeg in het bijzijn van haar familie gestorven.
De begrafenis en het afscheid vinden in besloten kring plaats. "Voor belangstellenden die Jade nog de laatste eer willen bewijzen is er de mogelijkheid om plaats te nemen in de erehaag die na haar afscheid zal worden gevormd". Dat zal op 1 mei plaatsvinden, zegt de familie.
Kops, uit 's-Gravenzande, kreeg ruim vierenhalf jaar geleden als 14-jarig meisje te horen dat ze een zeldzame vorm van kanker had, om haar halsslagader in haar keel: rhabdomyosarcoom. Dat is een kwaadaardige tumor in de spieren.
Die diagnose zette haar leven op zijn kop. Ze dacht dat ze 'even' langs de huisarts ging met wat klachten: ze praatte al weken onduidelijk, had een vreemde klank in haar stem en snurkte al dagen heel hard. Al snel bleek dat het ernstig mis was.
Honderden chemo'sOp haar blog hield ze haar lange en zware behandeltraject bij. "Chemotherapie en een 14-jarig meisje gaat gewoon eigenlijk niet samen. Maar ik ga er met volle moed tegenaan", schreef ze. "En stiekem ook met heel erg veel angst. Ik weet niet goed wat ik kan verwachten, dus ik laat het maar over mij heenkomen."
Het was een pittig jaar, schrijft ze op haar Instagramaccount dat ze later opzette. In het eerste jaar onderging ze negen chemokuren, 28 bestralingen en onderhoudstherapie in het Prinses Máxima Centrum, het Nederlandse expertisecentrum voor kinderoncologie in Utrecht.
"Ondanks alle heftige en verdrietige momenten heeft het mij gelukkig ook mooie dingen opgeleverd. Ik heb momenten meegemaakt die ik anders nooit had meegemaakt en vriendschappen gesloten die anders nooit zouden zijn ontstaan. Daar ben ik trots en heel dankbaar voor!"
"Ongeneeslijk ziek en toch positief", was haar motto. Ze schreef er ook een boek over.
In september 2024 sprak NOS Stories met Jade over haar leven en haar ongeneeslijke ziekte:
Na anderhalf jaar behandeling kreeg Jade de bloemenkraal, symbolisch voor het einde van haar behandeling en reden om een klein feestje te vieren met haar familie, psycholoog en artsen.
Een dag later bleek dat de tumor toch was teruggekeerd. Jades tweede behandelplan werd gestart. De chemotherapie sloeg aan en de tumor begon geleidelijk te krimpen.
Beste vriendinnenOndanks haar kanker probeerde Jade van elk moment te genieten, zei ze meermaals, vooral van de kleine dingen. "De grote stip op de horizon (genezen) waar ik alles voor gaf, is veranderd in kleine stipjes op de horizon", schreef ze.
In september 2023 haalde een wielerpeloton uit Westland 21.000 euro op voor Jade om haar familie financieel te helpen. In hetzelfde jaar was ze een van de vier finalisten voor de Tina Awards van het meidenblad in de categorie Girlpower. De winst was voor zangeres Emma Kok (17). Zij lijdt aan gastroparese, een chronische maagverlamming waardoor haar maag slecht functioneert.
In een interview later bij Pauw & de Wit zaten de twee tieners tegen over elkaar. Ze waren inmiddels beste vriendinnen geworden. Ze zeiden dat hun ziekte hen verbond, ook al hadden ze verschillende soorten ziekten. "Emma is ook een soort lotgenoot", zei Jade. "Je begrijpt elkaar: sondevoeding krijgen, niet naar school kunnen, niet mee kunnen doen met de dagelijkse dingen."
Emma schreef een nummer ter ere van Jade:
In augustus 2024 kreeg Jade het nieuws dat haar tumor was gegroeid en dat ze niet meer beter zou worden. Al snel daarna begon ze met een actie om geld in te zamelen voor het Prinses Máxima Centrum.
"Omdat ik uit eigen ervaring weet hoe vervelend en verdrietig de ziekte is en dat wil ik heel erg voor mijn lotgenoten in mijn toekomst veranderen. Hoe meer geld, hoe meer onderzoek, hoe meer genezing. Daar zet ik in mijn laatste fase heel graag voor in", zei ze in de talkshow Renze. Met haar actie haalde ze ruim 2 miljoen euro op.
Het Prinses Máxima Centrum zegt dat de influencer "zich in de afgelopen jaren als een ware ambassadeur" voor het Centrum heeft ingezet. "We danken haar voor haar moed, steun en grote hart voor haar lotgenoten."
Kops zette daarnaast ze samen met haar ouders stichting Villa Jade op, een vakantiehuis in haar geboorteplaats 's-Gravenzande, waar kankerpatiënten met hun familie kunnen uitwaaien. Ze ontving als jongste Nederlander een koninklijke onderscheiding en koningin Máxima kwam bij haar op bezoek, als een van haar ruim 300.000 volgers op Instagram.
'Elke dag is een cadeau'Afgelopen februari kwam haar boek Voor altijd jong uit, over hoe je lichtpuntjes blijft vinden als je ongeneeslijk ziek bent. Dezelfde maand vierde Jade haar 19e verjaardag.
Maar het ging al een tijdje niet goed, haar klachten namen toe. Eind februari werd bekend dat de tumor zich had verspreid naar het linkerdeel van haar gezicht, ook richting haar hersenen. Ze deelde op Instagram dat ze niet lang meer te leven had, het was een kwestie van weken.
"Hoeveel tijd ik nog heb, is niet te voorspellen. Misschien wil ik dat ook wel helemaal niet weten. Elke dag is een cadeau.'"
Meer dan 3600 Nederlanders hebben vandaag een koninklijke onderscheiding gekregen voor hun verdiensten voor de samenleving. Dat zijn er enkele honderden meer dan in eerdere jaren.
De lintjes worden traditiegetrouw uitgereikt op de laatste werkdag voor Koningsdag. Verreweg de meeste onderscheidingen gaan naar vrijwilligers.
Het hogere aantal lintjes komt mogelijk doordat er meer vrijwilligers actief zijn in Nederland, zegt het Kapittel voor de Civiele Orden, dat de regering adviseert over de onderscheidingen.
Een andere mogelijke verklaring kan zijn dat er vorig jaar veel ophef was over de lintjes voor vijf oud-vrijwilligers van het COA.
Toenmalig PVV-minister Faber van Asiel weigerde haar handtekening te zetten onder de voordracht. "Hun werk staat haaks op mijn beleid", gaf ze als reden.
Haar weigering leidde tot veel verontwaardiging binnen en buiten het kabinet. Toenmalig premier Schoof en minister Uitermark van Binnenlandse Zaken zorgden er uiteindelijk voor dat de vijf toch een lintje konden krijgen.
Van jong tot oudDe jongste persoon die vandaag is onderscheiden, is de 27-jarige Jeroen van Haalen uit het Gelderse Winssen. Hij is sinds zijn dertiende vrijwilliger bij scouting en werd later ook actief bij de lokale carnavalsvereniging en een stichting die activiteiten organiseert voor kinderen.
De oudste gedecoreerde komt uit Den Haag en is de 98-jarige Janine Marseille. Zij begon in 1976 als vrijwilliger bij Unicef en ook presenteerde ze 25 jaar een programma voor de ziekenomroep in Leidschendam. Op dit moment is ze nog steeds actief als vrijwilliger: ze leest wekelijks voor aan dementerende bewoners van een woonzorgcentrum.
Opvallende namenEr zijn ook weer Bekende Nederlanders onder de gedecoreerden. Actrice Willeke van Ammelrooy is benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw voor haar werk in de Nederlandse filmindustrie. Ze won twee keer een Gouden Kalf en de film Antonia uit 1995, waarin ze de hoofdrol speelde, kreeg bovendien een Oscar.
Ook journalist Tako Rietveld kreeg een lintje. Hij werkte vijftien jaar lang als verslaggever bij het NOS Jeugdjournaal. Rietveld reisde de wereld over en sprak met kinderen in ramp- en conflictgebieden. In 2015 werd hij de eerste kindercorrespondent ter wereld. Hij is benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.
Dat geldt ook voor Linda Nooitmeer, oud-voorzitter van het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis (NiNsee). Zij heeft zich ingezet om het Nederlandse slavernijverleden een plek te geven in het nationale bewustzijn. Zij verwelkomde koning Willem-Alexander bij de herdenking van het slavernijverleden in 2023, waar hij zijn excuses aanbood.
Dragqueen BellefleurOnder de gedecoreerden is ook dragqueen Dolly Bellefleur, het alter ego van cabaretier en tekstdichter Ruud Douma. Hij is één van de bekendste Nederlandse dragqueens en is ook benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau, vanwege zijn inzet voor inclusie, mensenrechten en podiumkunst.
Buiten de lintjesregen om zijn het afgelopen jaar 1.028 onderscheidingen uitgereikt. Dat zijn er ook, enkele tientallen, meer dan in eerdere jaren.
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu is behandeld voor prostaatkanker. Dat schrijft hij op X naar aanleiding van de publicatie van zijn jaarlijkse medische rapport.
De 76-jarige Netanyahu zegt dat er een vroege vorm van een kwaadaardige tumor in zijn prostaat was gevonden. Daarvoor is hij inmiddels geopereerd. Netanyahu schrijft dat de tumor is weggehaald en geen sporen heeft achtergelaten.
Zijn medisch rapport kwam twee maanden later dan normaal. Daar had de Israëlische premier zelf om gevraagd, zodat "het Iraanse terroristische regime" geen "extra valse propaganda" tegen Israël kon verspreiden, schrijft hij in het bericht.
Netanyahu onderging eind 2024 al een operatie voor een goedaardige prostaatvergroting. Dat komt vaker voor bij mannen boven de zestig. Sindsdien wordt hij regelmatig gecontroleerd.
Nasrah Habiballah neemt na 3,5 jaar afscheid als correspondent voor Israël en de Palestijnse Gebieden. Drieëneenhalf jaar die bijna geheel in het teken stonden van oorlog. In de podcast blikt ze terug.
Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!
Nasrah heeft naar eigen zeggen gemengde gevoelens over haar correspondentschap. "Het is en blijft het mooiste vak van de wereld", zegt ze, maar ze vond het "ongekend zwaar".
In de podcast vertelt ze waarom ze heeft besloten om naar Nederland terug te keren, hoe ze de regio waar ze zulke warme herinneringen aan bewaarde in een paar jaar tijd drastisch zag veranderen en welke nieuwsmomenten en reportages haar voor altijd zullen bijblijven.
Reageren? Mail dedag@nos.nl
Presentatie en montage: Elisabeth Steinz
Redactie: IJsbrand Terpstra
Eindredactie: Judith van de Hulsbeek
Er wordt nu echt werk gemaakt van een minimumleeftijd voor bestuurders van fatbikes. Dat zegt minister Karremans van Infrastructuur, maar wat de leeftijd zou moeten worden, is niet bekend. Er wordt gedacht aan 12, 14 of 16 jaar.
Verder kondigt Karremans aan dat hij "een wettelijke basis" wil maken voor fatbikevrije zones. Een aantal gemeenten heeft al gebieden aangewezen waar geen fatbikes meer mogen komen, terwijl het juridisch niet mogelijk is om ze apart te verbieden. Dat komt doordat ze in dezelfde categorie vallen als andere elektrische fietsen met trapondersteuning.
OmzeilenDe VVD-minister wil gemeenten helpen om "binnensteden en winkelgebieden" veiliger te maken. De reden is dat "veel fatbikes zorgen voor onveilige verkeerssituaties", aldus Karremans. Hij spreekt van "een zorgwekkende stijging van het aantal ongevallen onder jongeren" en stelt verder dat fatbikers overlast veroorzaken.
Voorwaarde om fatbikes aan te pakken is wel dat duidelijk is wat een fatbike is en wat een 'gewone' elektrische fiets. En daar wringt de schoen, want dat is niet zo makkelijk en bovendien kunnen fabrikanten hun ontwerp aanpassen om nieuwe definities te omzeilen (bijvoorbeeld door een 'skinnybike' te bedenken).
Minister Karremans zegt dat hij aan een onderzoeksbureau heeft gevraagd om te kijken hoe de fatbike "op pragmatische wijze" kan worden onderscheiden van de elektrische fiets. "Het streven naar een perfecte definitie leidt tot stilstand", aldus de minister. "Terwijl de problematiek zich afspeelt voor onze ogen."
'Liever de kat'Hij zegt te hopen op een wettelijke omschrijving die past op 80 of 90 procent van de fatbikes, waarmee "het overgrote deel" van het probleem wordt opgelost. Een kat-en-muisspel met fatbikefabrikanten lijkt Karremans onvermijdelijk. "Maar dan ben ik liever de kat."
Ondertussen gaat het al tijden over fatbikes in politiek Den Haag. In 2024 sprak de Tweede Kamer al over een minimumleeftijd. Toenmalig minister Madlener wees toen ook al op de moeilijkheid van het onderscheid maken tussen verschillende fietsen.
Destijds werd ook gesproken over een helmplicht voor jongeren op allerlei soorten elektrische fietsen. Karremans zegt vandaag dat hij daar nog steeds mee bezig is. Een helm zou verplicht worden tot 18 jaar. De minister verwacht dat de plicht september 2027 kan ingaan.
Bij een brandweerkazerne in Geffen, in de gemeente Oss, is vannacht opnieuw ingebroken. Het is al de derde inbraak deze week bij een kazerne in de gemeente.
De politie kreeg rond 02.00 uur een melding van een mogelijke inbraak in Geffen. Toen de agenten bij de kazerne aankwamen, zagen ze dat de ruit van een roldeur kapot was en dat er materialen waren gestolen.
De brandweer gebruikt dit gereedschap om mensen te bevrijden, zegt een woordvoerder. Wanneer er vervangende materialen zijn aangeschaft, wil zij niet zeggen. "We willen de inbrekers niet wijzer maken dan nodig."
Golf aan inbrakenEerder deze week werd al ingebroken bij kazernes in Ravenstein en Berghem, ook in de gemeente Oss. Bij de drie inbraken gingen de criminelen op dezelfde manier te werk, schrijft het Brabants Dagblad. "Een ruit van het rolluik forceren en naar binnen klimmen." Het is niet duidelijk of het om dezelfde daders gaat.
Bij brandweerkazernes in de hele provincie Noord-Brabant is sprake van een inbraakgolf. Zo was het begin deze maand al raak bij een kazerne in Bergeijk, in januari in Someren en in december in Zundert, Bladel en Heeze. Bij de post in Geffen werd ook al in februari ingebroken.
Om die reden wil de woordvoerder van brandweer Brabant-Noord niet te veel informatie geven. Wel doet ze een beroep op omwonenden van brandweerkazernes. "We vragen ze om een melding te maken als ze bijvoorbeeld hun hond uitlaten en iets verdachts zien."
Wolven die mensen hebben aangevallen of die binnen twee weken twee keer vee hebben aangevallen, krijgen het predicaat probleemwolf. Deze wolven mogen daardoor afgeschoten worden. Verder wordt het sneller toegestaan om wolven af te schrikken met bijvoorbeeld een paintballgeweer (met verfballetjes) of met licht en geluid.
Het kabinet komt met deze maatregelen omdat er te veel incidenten zijn, zegt staatssecretaris Erkens. "Op dit moment mag bijna niks. Het draagvlak neemt af en het thema leidt tot een behoorlijke polarisering."
Voor het kabinet weegt vooral het voorkomen van gevaarlijke confrontaties mee. Erkens: "Ze zijn steeds minder schuw geworden. Vorig jaar werd er nog een kindje de struiken in getrokken. We moeten alles op alles zetten om grote incidenten te voorkomen."
Schuw makenDaarbij helpt het niet dat mensen de dieren proberen te lokken voor het maken van filmpjes door vlees buiten zetten, zegt Erkens. "Over de hele linie is het beleid: schuw maken. Als een wolf twee keer bij een school is gezien mogen provincies en gemeenten met paintball op hem schieten om hem te verjagen. En bij een echte aanval mogen ze hem afschieten."
In de Europese Unie is de status van de wolf verlaagd van strikt beschermde diersoort naar beschermde diersoort. Landen hebben hierdoor de mogelijkheid zelf een afschietbeleid te formuleren, rekening houdend met deze status.
Naar schatting leven er in Nederland inmiddels veertien wolvenroedels. In toenemende mate zijn er confrontaties tussen mensen en wolven. Al verschillende keren moesten kinderen binnenblijven omdat er bij hun school een wolf was gesignaleerd.
Ook ondervinden veehouders veel schade door wolvenaanvallen. Het aantal meldingen van aanvallen op vee nam de afgelopen jaren enorm toe. Al was er in het eerste kwartaal van dit jaar een lichte daling.
Ecologisch onderzoekBij12, de overheidsinstantie die de wolvenpopulatie in de gaten houdt, zegt dat de wolven zich in onder meer de provincies Drenthe, Overijssel en Gelderland hebben gevestigd. Daar planten ze zich voort en blijven ze in aantal toenemen.
De universiteit van Wageningen onderzocht in 2024 hoeveel wolven zich theoretisch gezien in Nederland kunnen vestigen. Daar kwam uit: 23 tot 56 wolvenroedels. Een ecologisch onderzoek waaruit moet blijken hoeveel wolven Nederland ook echt 'aankan' wordt dit voorjaar verwacht.
De universiteit onderzoekt verder hoe de wolf zich door Nederland beweegt. En er loopt ook nog een onderzoek naar het maatschappelijk draagvlak. In Vlaanderen, waar ook verzet is tegen de groeiende wolvenpopulatie, is zo'n maatschappelijk onderzoek onlangs van start gegaan.
Erkens overlegt met de buurlanden Duitsland en België over een gezamenlijke wolvenaanpak.
Het kabinet draait een bezuiniging op hulp bij de bijstandsuitkering terug. Met het potje van 30 miljoen euro worden mensen opgespoord die recht hebben op een uitkering maar daar geen gebruik van maken.
De overheid geeft in totaal ruim 8 miljard euro per jaar uit aan bijstandsuitkeringen. Maar eigenlijk hebben daar nog veel meer mensen recht op: volgens schattingen vragen nu 160.000 tot 200.000 mensen en gezinnen onterecht geen uitkering aan.
Het kabinet is er voorstander van om die groep te helpen. Toch werd het potje voor die hulp geschrapt, omdat er in de voorjaarsnota geld nodig was om andere tegenvallers op te vangen. Dat leidde tot verontwaardigde reacties bij oppositiepartijen als GroenLinks-PvdA.
'Onverteerbaar'Ook experts hadden veel kritiek. Zij vinden dat kwetsbare burgers geholpen moeten worden, omdat die anders mogelijk in veel grotere problemen komen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) noemde de bezuiniging "onverteerbaar".
Kamerleden van de regeringspartijen D66 en CDA keerden zich uiteindelijk, tot verbazing van de oppositie, ook tegen de bezuiniging van het kabinet. Daarop kreeg minister Aartsen (Werk en Participatie) de vraag om met een alternatieve dekking te komen.
Aartsen stelt nu voor om het kindgebonden budget vanaf volgend jaar voor meer gezinnen te versoberen. Daardoor krijgen gezinnen met een inkomen vanaf 58.000 euro minder budget, dat was eerst 60.000 euro.
Niet alleen monsters als de mosasaurus, plesiosaurus en reuzenhaai bevolkten de oerzeeën, ook een enorme octopus stond er bovenaan de voedselketen. Nieuwe onderzoeksmethoden bewijzen dat het dier zo groot kon worden als een stadsbus en opvallend agressief was, melden paleontologen in Science.
Wetenschappers hadden het belang van de zee-reus tot nu toe gemist doordat hij als weekdier nauwelijks fossiele resten achterliet. Moderne digitale technieken stelden Japanse experts in staat beter onderzoek te doen. Wat ze vonden herschrijft het beeld van de prehistorische onderwaterwereld.
"We dachten dat de afgelopen 370 miljoen jaar gewervelde roofdieren de ecosystemen in de zee domineerden: eerst vissen en haaien, daarna zee-reptielen en ten slotte walvissen", zegt paleontoloog Yasuhiro Iba over de ontdekking. "Onze studie laat zien dat ongewervelden in de zeeën van het Krijt ook bovenaan de voedselpiramide stonden."
Laagje voor laagjeHet team onderzocht het enige verharde deel van de octopus, de snavel die hij tussen zijn poten verstopt heeft. Het ging daarbij om in Japan en Canada gevonden exemplaren van de soort Nanaimoteuthis haggarti. Daarbij maakten de onderzoekers ook gebruik van wat ze "digitaal fossieljagen" noemen, het millimeter voor millimeter scannen van grondlagen op zoek naar resten.
De digitale vondsten die ze deden konden ze vergelijken met hedendaagse overblijfselen. Daaruit konden ze afleiden dat het dier zo'n 18 meter lang moet zijn geweest. Dat is een paar meter langer dan de mosasaurussen of haaien die de octopus 100 tot 72 miljoen jaar geleden kan zijn tegengekomen.
De details op de scans toonden ook aan dat de octopus een geducht jager moet zijn geweest. Slijtage op de bekken verraadt dat ze met veel geweld schelpen of botten zullen hebben gekraakt. Dat in sommige gevallen tot 10 procent van de kaken was afgesleten, wijst volgens de onderzoekers op een "onverwacht agressief voedingspatroon".
Intelligent?Het onderzoeksteam zag bovendien aanwijzingen voor intelligent gedrag: in sommige gevallen was de ene zijde van een bek meer afgesleten dan de andere. Dat wijst er volgens hen op dat het dier een voorkeurskant heeft gehad, gedrag dat ze in verband brengen met complexere hersenactiviteit.
Iba noemt deze slijtage "het meest verrassende resultaat". Het bewijst dat het dier zich totaal anders gedroeg dan de kleinere hedendaagse varianten. Die verschalken liever relaxed een schelp dan dat ze rondwaren als de schrik van de zee.
Bij de onderzoekers drong het beeld zich op van de Kraken, het mythologische onderwatermonster dat complete schepen naar de zeebodem kon sleuren. "Met hun lange armen, krachtige kaken en geavanceerd gedrag zou je dit echt een Kraken uit het Krijt kunnen noemen."
De politie heeft een 17-jarige jongen uit Uithoorn aangehouden in verband met de explosie in maart op de Amsterdamse Zuidas. Volgens de politie ging het om een explosie "met een terroristisch oogmerk".
De jongen wordt verdacht van het medeplegen van de explosie. Meerdere aanhoudingen worden niet uitgesloten. Omdat de verdachte in beperkingen zit en het onderzoek nog loopt wil de politie op dit moment niet meer kwijt.
ExplosieIn de nacht van 15 op 16 maart ontstond na een explosie een kleine brand bij een pand aan de Strawinskylaan waarin ook een Amerikaanse bank gevestigd is. Een beveiliger wist de brand snel te blussen.
Op sociale media werd de verantwoordelijkheid voor de actie opgeëist door dezelfde groep die even daarvoor aanslagen had opgeëist op een synagoge in Luik, een Joodse school in Amsterdam en een synagoge in Rotterdam.
Op videobeelden waren twee in het zwart geklede verdachten te zien. Ze kwamen aangereden op een fatbike. Een van de twee plaatste een explosief bij een draaideur van de bank. Hij ging er lopend vandoor in de richting van station Amsterdam-Zuid.
Alle begrip voor bezorgde burgers, maar bij geweld tijdens een demonstratie "trekken we een grens". Dat zegt minister Van Weel van Justitie en Veiligheid over de onrust bij de anti-azc-protesten in Loosdrecht van deze week.
Woensdagavond raakte een agent gewond bij het protest bij het oude gemeentehuis van de gemeente Wijdemeren, waar Loosdrecht onder valt. De bedoeling is dat in het pand zo'n honderd asielzoekers worden opgevangen voor maximaal een half jaar.
Echt tuigEr werd onder meer met zwaar vuurwerk en volle frisdrankblikjes gegooid. Ook maandag- en dinsdagavond waren er honderden demonstranten in Loosdrecht. Ook die protesten waren onrustig.
Van Weel (VVD) zei voorafgaand aan de ministerraad dat hij de zorgen van burgers begrijpt "als deze besluiten opeens genomen worden". Maar hij hekelt het geweld van de demonstranten: "Er was echt tuig, er werd echt gereld."
Hij vraagt zich af of de demonstranten wel allemaal bezorgde burgers uit de regio waren. Volgens de minister is dit soort demonstraties "een soort aanzuigplek voor groepen die niks goeds in de zin hebben, die uit zijn op rellen of een ideologische overtuiging hebben". In hoeverre dat zo is, wordt onderzocht.
Tik van de politieOp sociale media gaan beelden rond van de rellen en ook van politiegeweld. Er klinken ook geluiden dat het optreden van de politie overdreven was, maar daar wil de minister niks van weten. "Ik sta achter de inzet van de politie, er is geen aanleiding om dit buitensporig te vinden."
Van Weel stelt dat je "nooit ziet wat er aan vooraf is gegaan" in online video's over politiegeweld. "Dat wordt dan weggeknipt en dan zie je alleen de tik van de politie."
Beelden van het protest woensdagavond:
In het oude gemeentehuis in de Noord-Hollandse plaats Loosdrecht kunnen 110 asielzoekers worden ondergebracht. De gemeente meldde deze week de eerste asielzoekers begin mei te verwachten.
Woensdag kwam de rechter tot de conclusie dat de opvang kan doorgaan. Dertien omwonenden en ondernemers hadden bezwaar gemaakt tegen de tijdelijke opvanglocatie. De rechter oordeelde dat humane opvang van asielzoekers zwaarder weegt dan het belang van omwonenden om daar inspraak in te hebben.
Verantwoordelijk minister Van den Brink van Asiel en Migratie deed vorige maand een oproep aan gemeenten om meer asielplekken te regelen, nu een groot tekort aan opvanglocaties dreigt.
Terwijl de brandstofprijzen het wereldnieuws domineren door de oorlog in het Midden-Oosten, gaan ruim vijftig landen vanaf vandaag in Colombia met elkaar in gesprek over hoe ze kunnen stoppen met fossiele brandstoffen. De conferentie wordt mede georganiseerd door grootverbruiker en -exporteur Nederland, wat bij de aankondiging in november leidde tot zowel verbazing als enthousiasme.
Het is ook best een uitzonderlijke bijeenkomst. Bij de Conference of the Parties (COP), de grote jaarlijkse klimcollega's
aattop waarvoor heel de wereld afreist, is het in dertig jaar tijd één keer gelukt om een zinsnede over "een transitie weg van fossiele brandstoffen en energiesystemen" in een slotverklaring te krijgen. Dat gebeurde in 2023, op de top in Dubai, maar in de jaren erna liepen pogingen om daar gevolg aan te geven steeds vast.
Uit frustratie daarover is nu deze zesdaagse conferentie geboren. Met name landen die fossiele brandstoffen maken houden bij de VN-toppen het uitfaseren daarvan tegen. Daarom wil men nu buiten de gebaande paden gaan. De hoop is een coalition of the willing te smeden die wil nadenken over hoe landen samen van de fossiele brandstoffen af kunnen komen.
Geen focus op slottekst"Dat lijkt me een slimme zet", zegt jurist Margaretha Wewerinke-Singh, die met haar collega's van Klimaatinstituut SEVEN aan de Universiteit van Amsterdam een beleidsadvies schreef voor deelnemers aan de top. "Het is natuurlijk jammer dat het niet lukt om dit op mondiaal niveau te doen, maar landen met de politieke wil - de groep die nu komt - kunnen zelf ook al veel doen. Die hoeven niet te wachten tot de hele wereld er klaar voor is."
Bij de VN-klimaattoppen ligt de focus altijd sterk op de slottekst, legt Wewerinke-Singh uit. "Dagenlang wordt dan onderhandeld, tot diep in de nacht, soms over één woord. Maar nu, als er geen uit-onderhandelde slotverklaring hoeft te liggen, kun je het met elkaar hebben over wat er moet gebeuren en wat de grootste obstakels zijn."
De opkomst vergeleken met de jaarlijkse VN-klimaattop is niet heel groot. Ruim vijftig landen doen mee, vergeleken met de gebruikelijke 198. Grootuitstoters en fossielproducenten China, India, Saudi-Arabië en de VS ontbreken, maar andere grootmachten zoals Australië, Canada, Noorwegen en Brazilië doen wel mee. De aanwezigen zouden goed zijn voor ongeveer een vijfde van de wereldwijde productie; een fors aandeel, maar lang niet alles.
Nina Jurna, correspondent Latijns-Amerika:"Deze gezamenlijke Nederlands-Colombiaanse conferentie wordt gehouden in havenstad Santa Marta, en dat is geen willekeurige keuze. Santa Marta staat bekend om zijn steenkoolhaven. Colombia is de grootste steenkoolexporteur van Latijns-Amerika. Ook is het land de op vier na grootste olieproducent in de regio.
Maar de linkse president Gustavo Petro voert een beleid om Colombia groener te maken en minder te laten leunen op fossiele brandstoffen. Zo worden er bijvoorbeeld geen vergunningen meer verleend voor nieuwe steenkool-, olie- of gasexploraties. Tijdens deze conferentie wil Colombia zich dus als voorbeeld opstellen.
Tegelijkertijd is het zeer de vraag of Colombia zelf deze groene agenda zal kunnen handhaven. Eind mei zijn er verkiezingen en de economie en energie zijn grote thema's. Rechtse partijen willen het verbod op het gebied van nieuwe olie-exploraties opheffen. Zij beloven de economie een injectie te geven door vergunningen voor exploraties juist weer uit te geven, en in fossiele brandstoffen te investeren."
Dat niet alle landen er zijn, staat een succes niet in de weg, benadrukt onder meer Nederland vooraf. Het is geen VN-top, er wordt niet onderhandeld, er hoeft geen akkoord te komen. Nederland ziet het vooral als een eerste open gesprek tussen bereidwillige partners. Een soort loket waar kennis wordt uitgewisseld, en waar op termijn wellicht successen uit voortvloeien.
"Het is echt een eerste stap", zegt klimaatdeskundige Leo Meyer, die jarenlang onderhandelde voor de Nederlandse delegatie op de VN-klimaattoppen. "Zelfs als de aanwezigen goed waren geweest voor maar 10 procent van de totale CO2-uitstoot, dan nog is dat een significant signaal. Je moet niet te hoge verwachtingen scheppen. Dit is een duwtje, maar dat kan uitgroeien tot een duw waar ook de grote toppen niet omheen kunnen."
De huidige energieproblematiek onderstreept volgens Meyer ook het nut van het uitfaseren van fossiele brandstoffen. "Maar we zitten natuurlijk wel in een spagaat met de brandstoftekorten die eraan zitten te komen. Er zijn ook nog steeds plannen om aardgasvelden op de Noordzee te exploreren. Dat maakt het voor Nederland wel lastig om veel geweldige beloftes te presenteren."
De rechtbank heeft Koert H. (58) veroordeeld tot vier jaar cel voor de verwoestende brand in de binnenstad van Arnhem in maart vorig jaar. Twee andere verdachten zijn vrijgesproken.
In de nacht van 5 op 6 maart vorig jaar brak in de Arnhemse binnenstad brand uit. Het vuur sloeg een groot gat in het historische centrum. Meerdere panden, waaronder monumentale gebouwen, gingen verloren. Tientallen bewoners moesten hun huis halsoverkop verlaten.
Een paar dagen na de brand werden de drie verdachten opgepakt. Zij zouden een rolcontainer voor een pand in het centrum in brand hebben gestoken, waarna het vuur zich snel verspreidde.
Brandstichting bewezenDe rechtbank acht bewezen dat hoofdverdachte H. met een aansteker de brand heeft aangestoken. Zo heeft een van de medeverdachten verklaard dat H. met een aansteker om een aantal rolcontainers liep en een ervan in brand stak. Ook is op camerabeelden van de bewuste avond te horen dat H. zegt: "Laten we dat ding in de fik steken."
De andere twee verdachten, Ricky N. (42) en Mark V. (31), zijn vrijgesproken, zoals het Openbaar Ministerie ook al had gevraagd. Er kan niet worden aangetoond dat het tweetal heeft bijgedragen aan het ontstaan van de brand, meldt Omroep Gelderland.
'Impulsieve en asociale actie'De straf tegen H. valt lager uit dan de strafeis van het Openbaar Ministerie. Dat eiste deze maand tien jaar cel. De rechtbank gaat hier niet in mee, onder meer omdat niet kan worden vastgesteld dat het ging om een aanslag of doelgerichte actie. "Het was een impulsieve en asociale actie die volledig uit de hand is gelopen", aldus de rechter.
Hoewel de rechter niet denkt dat het de bedoeling was van de man om zoveel vernieling aan te richten, is het volgens de rechter algemeen bekend dat "brand en rook zich snel verspreiden en zeker op deze locatie in de dichtbebouwde oude binnenstad enorme gevolgen kunnen aanrichten".
Ook neemt de rechtbank het H. kwalijk dat hij geen verantwoordelijkheid neemt voor zijn daden. Hij ontkende eerder alle betrokkenheid bij de brand. Hij gaf toe dat de uitspraken op de camerabeelden van hem waren, maar die waren volgens hem een grapje. "Ik heb geen brand gesticht", zei hij tijdens de zitting.
Naast de celstraf moet H. schadevergoedingen van in totaal ruim 200.000 euro betalen. Ook mag hij vijf jaar niet meer in Arnhem komen.
Het Thaise hooggerechtshof heeft een zaak in behandeling genomen tegen 44 oppositieleden, die in 2021 probeerden de strenge wet op het verbod van majesteitsschennis te versoepelen. Ze riskeren een levenslang verbod op het uitoefenen van een openbare functie.
De wet waar het om gaat, artikel 112, beschermt de machtige Thaise koning Rama X en zijn familie tegen kritiek. Elke vorm van belediging, smaad of bedreiging is strafbaar. Oppositieleden zeggen dat de wet voor politieke doeleinden wordt misbruikt en wordt ingezet om tegenstanders de mond te snoeren.
De 44 verdachten worden beschuldigd van een "ernstige schending" van de ethische code. Vanaf 30 juni zullen zij terechtstaan. Oppositieleider Ruengpanyawut zei vandaag op een persconferentie de zaak aan te vechten om de "democratische vertegenwoordiging" te verdedigen.
Volgende tegenslag voor oppositieMomenteel zitten 10 van de 44 vervolgden in het Thaise parlement. Zij mogen voorlopig blijven werken, maar bij een schuldigverklaring worden ze mogelijk levenslang geweerd uit een publieke functie.
De zaak is de zoveelste tegenslag voor de People's Party, voorheen de Move Forward Party, die in 2024 werd ontbonden. De partij stond bij de laatste verkiezingen in februari van dit jaar nog voor in de peilingen, maar eindigde uiteindelijk ruim achter de Bhumjaithai Party van de conservatieve premier Anutin Charnvirakul.
285 vervolgingenThailand geldt als een van de strengste landen op het gebied van het verbod op majesteitsschennis, het opzettelijk beledigen van het staatshoofd. Mensenrechtenorganisaties waarschuwen al langer voor de steeds verdere inperking van de vrijheid van meningsuiting. Artikel 112 is volgens hen in strijd met internationale mensenrechtenverdragen.
Volgens de Thaise ngo Thai Lawyers for Human Rights zijn tussen juli 2020 en december 2025 zeker 285 mensen op basis van de omstreden wet vervolgd. Er worden geregeld langdurige gevangenisstraffen opgelegd.
Correspondent Zuidoost-Azië Mustafa Marghadi:"Dit is al de derde keer dat het Constitutionele Hof in Thailand leden van deze partij en vorige incarnaties van de partij vervolgen. In 2019 werd de toenmalig leider van Future Forward geschorst en in 2020 werd de partij ontbonden.
Opvolger Move Forward en de partijleider overkwam hetzelfde in 2023 en 2024. En nu zijn ook de opvolgers daarvan aan de beurt.
Volgens mensenrechtenorganisaties en andere critici wordt dit gedaan om de progressieve partij uit te schakelen. Want de partij wil niet alleen de wetten rond majesteitsschennis versoepelen, maar ook de macht van het leger in de politiek verkleinen. Kortom, ze willen de macht van de huidige conservatieve elite aantasten. Iets wat die elite niet wil laten gebeuren. Ondanks dat een groot deel van de bevolking deze partij en de hervormingsplannen steunt."
