Aggregator

Na jaren onderhandelingen gaat vandaag het Europese Migratiepact in werking. Nieuwe regels waarmee de EU-landen samen meer grip willen krijgen op migratie. Nederland kiest ervoor om vanaf nu asielzoekers die onder het migratiepact vallen met voorrang te behandelen, zodat ze sneller duidelijkheid krijgen. Maar voor degenen die al in een asielprocedure zitten zal de wachttijd daardoor verder oplopen.

Luisteren?

Deze aflevering kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

In de podcast vertellen asielzoekers Boumi, Elmar en Bushra hoe het is om jarenlang te moeten wachten op een beslissing die bepalend gaat zijn voor de rest van je leven. Jarenlang niks mogen en kunnen doen is verschrikkelijk, zeggen ze.

Els Klein Hofmeijer is beleidsmedewerker bij Vluchtelingenwerk Nederland. Ze legt uit waarom die wachttijden zo zijn opgelopen, wat dit voor asielzoekers betekent en wat zij verwacht van de gevolgen van de nieuwe migratieregels.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Mattijs van de Wiel

Redactie: Marco Geijtenbeek en Max Smedes

Eindredactie: Rosanne Sies

In de Amsterdamse sportschool waar vannacht een explosie plaatsvond, wordt nog gezocht naar slachtoffers. Vanmorgen zijn al een drone en speurhonden het pand in gegaan, momenteel wordt het gebouw in Nieuw-West met een kraan gesloopt.

Rond middernacht verwoestte een ontploffing het pand aan de Osdorper Ban, een sportschool die 24 uur per dag open is. Zeven mensen zijn gewond naar het ziekenhuis gebracht. Omdat de hulpdiensten niet kunnen uitsluiten dat er nog meer mensen aanwezig waren, wordt er gezocht naar slachtoffers.

De zoektocht wordt bemoeilijkt door de brand die uitbrak na de ontploffing. Het vuur is onder controle, maar nog steeds niet helemaal uit. Bovendien is er instortingsgevaar, doordat vier muren van het gebouw beschadigd raakten.

Reddingswerkers stuurden daarom eerst een drone het pand in om te zoeken, daarna volgden speurhonden. Het sloopwerk met de kraan moet uitsluitsel geven.

"We gaan het langzaam afbreken", zegt een woordvoerder van de veiligheidsregio. "Omdat het pand instabiel is, kunnen we niet naar binnen. Daarom gaan we van buiten naar binnen werken en zo op zoek naar mogelijke slachtoffers onder het puin."

De schade is enorm:

De woordvoerder kan nog niet zeggen hoe de zeven gewonden eraan toe zijn. "Maar ze hadden dusdanige verwondingen dat ze wel naar het ziekenhuis moesten", zegt hij. Ze zijn naar ziekenhuizen in de omgeving gebracht. Volgens de gemeente Amsterdam raakt één persoon zwaargewond. Over hun identiteit is nog niets bekendgemaakt.

'Van onder de vloer'

De oorzaak van de explosie is niet duidelijk. De eigenaar van de sportschool schrijft op Instagram dat op camerabeelden uit het pand te zien is dat de explosie "van onder onze vloer vandaan" kwam.

"Op de begane grond, onder onze sportschool, bevinden zich onder andere een leiding, een transformatorruimte en opslagruimtes van bewoners. Deze ruimtes zijn geen onderdeel van onze sportschool." Hij roept op niet mee te gaan met "speculaties en sensatieverhalen".

De politie is bekend met de beelden, maar kan daar nog niets over zeggen, benadrukt de woordvoerder. Hij wijst erop dat voorlopig de focus ligt op de reddingsoperatie. "Omdat de oorzaak nog niet bekend is, houden we rekening met alle scenario's", zegt hij. "Het kan een gasleiding zijn geweest, maar het kan ook iets anders zijn geweest."

Netbeheerder Liander zegt geen aanwijzingen te hebben dat het om een gasexplosie gaat, maar erkent ook dat verder onderzoek nodig is.

In de buurt worden vaker explosies gemeld, zoals plofkraken of explosies bij woonhuizen. De veiligheidsregio hoopt dat getuigen meer informatie kunnen geven over het incident vannacht. Vooral camerabeelden van het moment van de explosie zijn welkom.

Vandaag nog niet terug

De 400 bewoners van de naastgelegen flat, onder wie veel ouderen, moesten vannacht overhaast hun huis uit. Niet alleen trok de rook over hun woning, het was ook niet duidelijk hoe groot de schade was aan de constructie van hun galerijflat met negen verdiepingen.

De meeste geëvacueerden vonden onderdak bij bekenden, ongeveer honderd mensen hebben de nacht doorgebracht in het stadsdeelkantoor, waar ze met bussen heen werden gebracht. Later vandaag gaan ze naar een hotel.

De hulpdiensten gaan ervan uit dat de bewoners vandaag nog niet naar huis kunnen. "Er is nog steeds sprake van gevaar, want we weten niet wat de explosie heeft veroorzaakt. Ook zijn er deuren van flats opengebroken om mensen eruit te halen. Dat moet eerst allemaal netjes hersteld worden. En er moeten controles plaatsvinden. Het gaat minimaal nog een dag kosten."

Bezoek Halsema

Burgemeester Halsema heeft vanmorgen een bezoek gebracht aan de plek van de explosie en gesproken met enkele hulpverleners. Ze noemde het een "afschuwelijke explosie". "Bewoners van de flat en buurtbewoners zijn vanzelfsprekend zeer geschrokken na zo'n heftig incident." Ze ging daarna door naar de opvang van bewoners.

Woningcorporatie Stadgenoot schrijft enorm geschrokken te zijn. "We leven mee met de bewoners en andere betrokkenen. Op dit moment wordt onderzocht wat er is gebeurd en wat er nodig is." Het gebouw wordt beveiligd door de politie.

Our recently concluded event in Europe saw the return of the Hackaday Communicator badge — a stylish handheld gadget with a QWERTY keyboard, a LoRa radio, and an ESP32. It …read more

In dossiers van duizenden huizen in het Groningse aardbevingsgebied staan mogelijk fouten. Dat zeggen bronnen rond het Adviescollege Veiligheid Groningen (ACVG), die RTV Noord en onderzoeksprogramma Pointer hebben gesproken. Het ACVG brengt later deze maand een rapport uit.

Het onderzoeksrapport van het ACVG werd vorig jaar aangekondigd door toenmalig staatssecretaris Eddie van Marum. Hij deed dit naar aanleiding van berichtgeving van Pointer, dat berichtte dat veel bewoners versterkingsrapporten hadden ontvangen met fouten. In sommige gevallen kregen ze een rapport van een ander huis of werden woningen onterecht veilig verklaard.

In de versterkingsrapporten van de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) staat of woningen voldoen aan de veiligheidscriteria voor aardbevingen. In het rapport wordt vastgesteld of een huis versterkt moet worden. In sommige gevallen kan sloop en herbouw een uitkomst zijn.

Fouten gemaakt

Bronnen melden aan RTV Noord en Pointer dat er fouten in de rapporten staan. Ook is in veel gevallen de onderbouwing of uitleg niet deugdelijk. Het zou gaan om de rapporten van duizenden huishoudens. In een tussentijds rapport van het ACVG vorig jaar zomer stond dat hier geen sprake van was.

De onderzoeksresultaten van het ACVG zouden in december worden gepubliceerd, maar dat is uitgesteld tot deze maand. Het lijkt erop dat de NCG al begonnen is met het doorlichten van de rapporten. Zo laten bewoners van Loppersum aan de regionale omroep weten dat ze deze week gehoord hebben dat het rapport over hun huis opnieuw wordt bekeken. Mogelijk moeten de rapporten opnieuw worden opgesteld.

De versterkingsoperatie verloopt al jaren moeizaam. Het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) liet in 2025 weten dat met het huidige tempo de operatie mogelijk pas rond 2034 klaar is.

Geen inhoudelijke reactie

In een reactie zegt het ACVG dat het advies over de betrouwbaarheid naar de rapporten bijna klaar is. "Waar het ACVG aanpassingen nodig acht worden deze doorgevoerd. Zodra alles verwerkt is en het rapport op een zorgvuldige wijze is afgerond, zullen we het delen met het ministerie van Binnenlandse Zaken." Tot die tijd wil het adviescollege niet op inhoudelijke vragen ingaan.

Ook de NCG zegt te wachten met een inhoudelijke reactie, totdat het definitieve rapport verstuurd is. "Wij vinden het belangrijk dat bewoners een compleet en juist beeld krijgen, gebaseerd op het definitieve rapport van het ACVG."

Bij het dodelijke verkeersongeluk in Zeeuws-Vlaanderen gisteren zijn de directeur van de basisschool en drie kinderen uit groep 8 overleden. Zij fietste als begeleider mee tijdens het schoolkamp, zo hebben de gemeente Terneuzen en de lokale schoolbestuurder bekendgemaakt. Drie andere kinderen liggen nog zwaargewond in het ziekenhuis.

Aan het begin van de middag reed een personenauto in op veertien fietsende schoolkinderen en twee volwassenen. De auto zou op de N290 uit de bocht zijn gevlogen en op het fietspad terecht zijn gekomen. De kinderen van basisschool De Warande in Axel hadden een schoolkamp.

De gemeente gaat uitzoeken of de N-weg bekend stond als een onveilige provinciale weg. Een 19-jarige uit de gemeente Hulst is gisteren aangehouden. Waar hij van wordt verdacht, is niet bekendgemaakt. De politie doet vandaag verder onderzoek.

'Enorme impact'

Vanochtend is er op de betrokken basisschool een bijeenkomst geweest. "We hebben vooral vooruitgekeken naar hoe we de dag gaan invullen met de kinderen en de leerkrachten", zegt Sjoerd Sanderse, bestuurder van Elevantio, de regionale onderwijsorganisatie waar De Warande onder valt. Ook heeft de school ouders ontvangen en "stilgestaan bij het verlies dat we hebben geleden."

Volgens Sanderse is de school nog in spanning over drie kinderen die in het ziekenhuis liggen.

Uit respect voor de nabestaanden hangen alle scholen in Zeeland vandaag de vlaggen halfstok, meldt Omroep Zeeland.

Ine Spee geeft adviezen over hoe het verder moet. Ze is crisisadviseur bij het ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum en heeft in crisissituaties scholen ondersteund, bijvoorbeeld na het ongeluk met de Stint in Oss, de MH17-ramp en de tramaanslag in Utrecht in 2019.

"Dit zijn de eerste uren en dagen van ontreddering", zegt zij. "Er is een poel van verdriet. Er is ook wanhoop en er zijn mensen op school die denken: hoe moeten we dit gaan doen met de kinderen en ouders? Hoe ga ik om met mijn eigen verdriet? Als de kinderen straks weer op school komen, kan ik dan een goede leerkracht voor hen zijn?"

Voor kinderen is het belangrijkste dat er betrouwbare volwassenen om hen heen zijn die rust en veiligheid uitstralen. "Als er zoiets afschuwelijks in je leven gebeurt als kind, dan heb je het erg nodig dat de volwassenen in je eerste kring stabiel blijven en dat ze blijven wie ze daarvoor ook waren", zegt ze. "Anders verandert alles voor een kind, en dat beïnvloedt de veiligheid van kinderen heel erg."

Vaak is dat moeilijk omdat ook leerkrachten diep geraakt zijn.

'Enorme opgave'

Ook is het belangrijk dat leerkrachten horen dat zij het kunnen, zodat zij zelfvertrouwen krijgen. Omdat de leerkrachten professionals zijn, pedagogisch geschoold en de kinderen en ouders goed kennen, kunnen ze een baken van rust voor die kinderen zijn, zegt Spee. "Dat is tegelijk een enorme opgave, omdat zij ook veel verdriet ervaren."

Volgens Spee zijn afscheidsrituelen in dit stadium essentieel. Op die manier kunnen kinderen leren dat als je samen afscheid neemt en samen verdriet hebt, het een beetje minder zwaar wordt. "Ze zullen, ook als volwassenen, nooit vergeten wat hier gebeurd is, maar ze hebben ook gezien dat als je dit samen doet, en elkaar troost en erkent, het erg helpt bij de verwerking."

Bij het Stint-ongeluk in Oss in 2018 kwamen vier jonge kinderen om het leven. Spee bood daar ondersteuning aan de betrokken school door samen te bekijken wat nodig was. Daarnaast ging ze met leerkrachten in gesprek over wat zij in de klassen tegenkwamen en welke ondersteuning de ouders nodig hadden. "Het is niet zo dat als we allemaal hetzelfde meemaken, we ook allemaal hetzelfde voelen. Het is belangrijk om goed oog te blijven houden voor het feit dat we allemaal anders zijn."

Deze dagen wordt gekeken hoe weer een goede schoolroutine kan worden opgebouwd. "De school moet op een gegeven moment weer door als school. De dagen verlopen nu heel anders, maar kinderen zijn er erg bij gebaat om snel weer structuur te hebben."

President Trump wil een deel van de Amerikaanse NAVO-vliegtuigen en oorlogsschepen terugtrekken uit Europa om ze elders in de wereld in te zetten. Dat meldt The New York Times op basis van ingewijden en militaire documenten. De plannen zouden begin deze maand met de Europese bondgenoten zijn gedeeld.

Volgens de documenten wordt het aantal Amerikaanse F-15- en F-16-gevechtsvliegtuigen dat in een crisis voor de NAVO beschikbaar is, verlaagd van ongeveer 150 naar circa 100. Ook verdwijnen elf maritieme verkenningsvliegtuigen en acht Amerikaanse tankvliegtuigen uit Europa.

Daarnaast zouden een vliegdekschip, een onderzeeër die op grote afstand doelen kan raken met raketten, begeleidende oorlogsschepen en een deel van de strategische bommenwerpers elders worden ingezet.

Nog geen reactie

Als de plannen doorgaan, wordt het vermogen van de NAVO beperkt om vanuit Europa langeafstandsaanvallen uit te voeren en surveillance te verrichten.

De NAVO heeft nog niet gereageerd op het uitgelekte plan, dat past in het beleid van Trump om Europese landen meer geld uit te laten geven voor hun verdediging en veiligheid. Minister Yesilgöz (Defensie) wijst er bij aanvang van de ministerraad ook op dat Amerika al veel eerder, al voordat Trump aantrad als president, heeft aangekondigd om troepen en materieel te verplaatsen.

"Het is dus geen nieuws. We moeten met elkaar gaan kijken wat de Amerikanen exact doen en hoe Europa zelf die gaten opvangt", zegt Yesilgöz. "Het is in ieder geval niet zo dat alle militairen en vliegtuigen weg gaan. Amerikanen zullen onderdeel blijven uitmaken van de aanwezigheid op ons continent."

5000 weg uit Duitsland

De VS heeft sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog in 1945 vele tienduizenden militairen gestationeerd in Europese landen. Eerder maakte het Pentagon bekend dat er 5000 Amerikaanse militairen worden weggehaald uit Duitsland.

In Thailand is de oudste dochter van koning Maha Vajiralongkorn overleden. De 47-jarige Bajrakitiyabha Mahidol lag al in coma sinds december 2022.

Ze raakte destijds buiten bewustzijn nadat ze onwel was geworden tijdens een hondentraining voor het Thaise leger, waar ze de rang van generaal had. In het ziekenhuis bleek ze hartproblemen te hebben door een bacteriële infectie. Later verslechterde haar conditie.

Volgens een regeringsmededeling overleed Bajrakitiyabha gisteren aan complicaties: een buikinfectie, hartritmestoornissen en bloedstollingsproblemen. Buiten bij het ziekenhuis zijn aanhangers van het koningshuis bijeengekomen om te rouwen.

Diplomaat en jurist

Bajrakitiyabha was een van de meest zichtbare leden van het Thaise koningshuis: ze maakte naast haar koninklijke taken ook naam als diplomaat en jurist. Hoewel ze het oudste kind was van de koning, die in 2016 zijn vader Bhumibol opvolgde, werd ze niet beschouwd als belangrijkste kandidaat voor de troonopvolging, omdat ze vrouw was.

Na een studie rechten in de VS ging ze aan de slag als aanklager in Thailand. Tussen 2012 en 2014 was ze ambassadeur voor haar land in Oostenrijk. Ook zette ze zich voor de VN in voor de bestrijding van drugs.

Bajrakitiyabha, ook bekend als prinses Pa, maakte zich hard voor de verbetering van de positie van vrouwelijke gevangenen in Thailand. Ze pleitte voor betere levensomstandigheden en steunde rehabilitatieprogramma's voor vrouwen die waren vrijgekomen.

Lang werd gedacht dat de ervaren Bajrakitiyabha een rol achter de schermen zou spelen als de 73-jarige koning zou komen te overlijden. Ze zou dan zijn beoogd opvolger, haar 21-jarige halfbroer prins Dipangkorn Rasmijoti, hebben kunnen bijstaan. Hij is de jongste van de zeven koningskinderen bij drie verschillende vrouwen. De Thaise koning mag zelf een opvolger aanwijzen.

Premier Anutin Charnvirakul zegt dat dood van Bajrakitiyabha "leidt tot onmetelijke rouw in het hart van de gehele natie". Volgens hem was ze "de trots van Thailand", met een "morele nalatenschap die volgende Thaise generaties zal leiden". Er is een periode van vijftien dagen nationale rouw afgekondigd.

Het is het tweede verlies voor de koning in een jaar: in oktober verloor hij zijn moeder Sirikit op 93-jarige leeftijd.

De afgezette Zuid-Koreaanse oud-president Yoon Suk-yeol, die al was veroordeeld tot levenslang, heeft ook nog een celstraf gekregen van 30 jaar voor droneprovocaties boven Noord-Korea.

Een rechtbank in Seoul achtte bewezen dat hij in 2024 opdracht gaf tot dronevluchten boven de Noord-Koreaanse hoofdstad Pyongyang om de spanningen op het Koreaanse schiereiland op te voeren.

Volgens de rechtbank handelde Yoon samen met toenmalig minister van Defensie Kim Yong-hyun. De twee zouden hebben geprobeerd bij Noord-Korea militaire reacties uit te lokken, waarop in Zuid-Korea een staat van beleg kon worden uitgeroepen.

Propagandafolders

De rechtbank oordeelde dat de acties de militaire belangen van Zuid-Korea hebben geschaad. Door de droneoperaties zouden militaire capaciteiten zijn blootgelegd, terwijl Noord-Korea zijn verdedigingsmaatregelen kon versterken.

Ook voormalig defensieminister Kim Yong-hyun heeft een celstraf van 30 jaar gekregen.

Noord-Korea beschuldigde Zuid-Korea er in oktober 2024 van driemaal drones boven Pyongyang te hebben laten vliegen om propagandafolders uit te strooien. De Zuid-Koreaanse regering ontkende dat destijds niet expliciet. Het ministerie van Defensie verklaarde alleen dat het de beschuldigingen niet kon bevestigen of ontkennen.

De spanningen tussen beide landen liepen daardoor op, maar leidden niet tot militaire confrontaties. De advocaten van Yoon reageerden kritisch op het vonnis. Zij stellen dat de dronevluchten een reactie waren op duizenden met afval gevulde ballonnen die Noord-Korea eerder dat jaar naar Zuid-Korea had gestuurd.

Volgens de verdediging ondermijnt de uitspraak de nationale veiligheidsbelangen van Zuid-Korea. Het is nog niet bekend of Yoon in beroep gaat.

Eerder levenslang

Yoon was al veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf wegens het uitroepen van de staat van beleg in december 2024. Die maatregel hield slechts zes uur stand. Parlementsleden wisten ondanks een blokkade van militairen en politie het parlement binnen te komen en stemden voor opheffing van de noodmaatregel.

Kort daarna werd Yoon geschorst, vervolgens afgezet via een afzettingsprocedure en uiteindelijk definitief uit zijn ambt gezet door het Constitutioneel Hof.

Aanklagers stelden dat Yoon een crisissituatie wilde creëren om tegenstanders uit te schakelen en zijn macht te consolideren. Tegen de veroordeling tot levenslang is zowel Yoon als het Openbaar Ministerie in beroep gegaan. De aanklagers hadden in die zaak de doodstraf geëist.

Yoon zit sinds juli 2025 vast. Tegen hem lopen nog meerdere strafzaken.

Correspondent Oost-Azie Gabi Verberg:

"De onderzoeken en rechtszaken die tegen de oud-president lopen, zijn controversieel. Het is zeker niet de eerste keer dat een Zuid-Koreaanse president afgezet en veroordeeld wordt voor corruptie of machtsmisbruik, maar een veroordeling voor het uitlokken van een conflict met Noord-Korea is ongekend.

Lange tijd was de vraag of er voldoende bewijs was dat Yoon de drones naar Noord-Korea had gestuurd en of hij dat had gedaan met het doel de Noord-Koreanen te provoceren.

Het belangrijkste bewijsstuk om Yoon hier wel voor te veroordelen lijkt een opname waarin een militaire officier verklaart dat Yoon buiten de officiële communicatielijnen om, direct opdrachten gaf aan het dronecommando. Ook stelt de militair dat Yoon wilde dat de drones zichtbaar zouden zijn voor de Noord-Koreanen, zodat er ophef zou ontstaan.

De verdediging van Yoon gaat niet mee in deze redenering van de speciaal aanklager en stelt dat het bewijs onvoldoende is om op te maken dat Yoon hiermee uit was op conflict."

Mogelijk krijgen te weinig borstkankerpatiënten een speciale gentest waarmee wordt gekeken of chemotherapie nodig is voor hun behandeling. Dat blijkt uit onderzoek van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) in samenwerking met de Universiteit Twente.

In 2024 kreeg een op de drie patiënten de test. "Dit kan betekenen dat vrouwen onnodig chemotherapie krijgen", zegt hoofdonderzoeker Sabine Siesling.

Risicobepalend

In Nederland worden de gentesten MammaPrint en Oncotype DX ingezet voor vrouwen boven de vijftig met borstkanker in een vroeg stadium en met specifieke tumoren. De tests brengen de genen van de tumor in kaart en voorspellen daarmee de kans op terugkeer van de kanker. De artsen gebruiken de resultaten om te kijken of chemotherapie zinvol is en bespreken dit met de patiënt.

Sinds 2023 worden de tests gedekt door de verzekering. Voordat ze werden vergoed, kreeg slechts 9 procent van de patiënten die in aanmerking kwamen de test. Sinds de tests worden vergoed, is dat gestegen naar 37 procent, blijkt uit het onderzoek.

Dat betekent dat ongeveer twee derde van de patiënten die wel in aanmerking kwamen, de test niet kreeg. Volgens de onderzoekers zouden dat in 2024 zo'n duizend vrouwen kunnen zijn geweest.

Wel of geen chemotherapie

Van de mensen die de test wel ondergingen, en een hoog risico op uitzaaiingen bleken te hebben, kreeg meer dan 80 procent chemotherapie. Patiënten met een laag risico kregen in minder dan 10 procent van de gevallen chemotherapie. Van de patiënten die in aanmerking kwamen voor een gentest, maar deze niet kregen, onderging meer dan de helft chemotherapie.

"Dit suggereert dat het ontbreken van testinformatie kan leiden tot een ruimere inzet van chemotherapie dan nodig is", zegt Siesling. Chemotherapie kan leiden tot heftige en soms blijvende bijwerkingen, zoals haaruitval, geheugenproblemen en vermoeidheid.

In een vervolgonderzoek gaan de onderzoekers van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) en de Universiteit Twente kijken naar redenen waarom de test niet breder worden ingezet.

NASA krijgt er op sociale media flink van langs vanwege de volledig mannelijke selectie voor de Artemis III-missie. Die vlucht is een voorbereiding op de eerste Amerikaanse maanlanding sinds 1972.

Op de Artemis II-missie was een van de vier astronauten aan boord een vrouw. Eerder deze week werd de selectie voor Artemis III bekendgemaakt, en deze keer blijkt er geen enkele vrouw bij te zijn. Ook de astronaut die als backup is geselecteerd is een man.

Vrouwelijke astronauten en wetenschappers hebben zich kritisch uitgelaten over die keuze, onder wie Emily Calandrelli, die mee vloog op een korte ruimtevlucht met Blue Origin. "Het is teleurstellend. Artemis is de tweelingzus van Apollo. Laten we deze fout niet meer maken." Wetenschapscommunicator Camille Bergin zegt op Instagram dat "het voelt alsof we een stap terug maken."

De keuze voor een volledig mannelijke crew is opvallend. Zo'n 40 procent van NASA's actieve astronauten is vrouw. Sinds SpaceX in 2021 begon astronauten naar ruimtestation ISS te vervoeren is het slechts twee keer voorgekomen dat er geen vrouw bij was en bij een daarvan ging het om een reddingsmissie voor een zieke astronaut.

Woedende reacties

NASA-hoofd Jared Isaacman heeft op X gereageerd op de teleurgestelde en soms woedende reacties die het ruimtevaartagentschap krijgt. Volgens hem is er alleen gekeken naar de kwaliteiten en expertise van de astronauten voor deze specifieke missie.

"Niemand moet hier iets achter zoeken", aldus Isaacman. "Onze laatste astronautenklas bestond voor meer dan de helft uit vrouwen. We selecteren de beste astronauten om onze doelen te bereiken." De NASA-directeur wijst er daarbij op dat astronauten voor verschillende missies trainen.

Sian Proctor, die in 2021 een ruimtevlucht maakte samen met Isaacman, hoopt desondanks dat het bij Artemis IV, die de eerste maanlanding in ruim 50 jaar moet gaan uitvoeren, anders zal gaan. "Felicitaties aan de crew van Artemis III. Jullie succes zal de weg bereiden voor de volledig vrouwelijke crew van Artemis IV!"

You know what they used to say– once you go Commodore, you’ll never leave by any door. Well, they might not have said that, but given the prevalence of projects …read more

Na jarenlang onderhandelen en voorbereiden treedt vandaag het Europese asiel- en migratiepact in werking. Het doel is om het aantal migranten dat illegaal de EU binnenkomt omlaag te brengen en meer controle te krijgen over de mensen die voor asiel naar Europa komen.

Wat verandert er in Nederland?

De IND, de organisatie die beoordeelt of een asielzoeker in Nederland mag blijven, gaat anders werken. Zij moeten asielaanvragen binnen een half jaar afhandelen. Nu duurt die procedure vaak zo'n twee jaar. Om dat voor elkaar te krijgen heeft de IND de procedure versimpeld.

Zo moeten asielzoekers zelf eerst vragen over hun aanmelding beantwoorden op een tablet, zijn er geen verplichte gezondheidschecks meer en moeten asielzoekers direct naar de rechter wanneer ze het niet eens zijn met de beslissing van de IND. Critici vrezen dat de nieuwe werkzijde tot veel meer procedures bij de rechter gaat leiden.

De nieuwe werkwijze heeft ook een grote impact op asielzoekers die nu al in Nederland wachten op een beslissing. Omdat de IND wil voorkomen dat ze onder de nieuwe regels meteen achterstanden oploopt, krijgen asielzoekers die vanaf vandaag een asielverzoek indienen voorrang. Asielzoekers die al een procedure hebben lopen, moeten daarom extra lang wachten. Het kabinet wil die wachttijd beperken tot maximaal drie jaar. Daarnaast voert Nederland, los van het migratiepact, het tweestatusstelsel in.

Wat verandert er voor Ter Apel?

Het is nog onduidelijk of het pact snel tot minder drukte in Ter Apel gaat leiden. In theorie is dat wel zo. Migranten moeten de asielprocedure namelijk voornamelijk aan de buitengrenzen van de Europese Unie gaan doorlopen, in bijvoorbeeld Griekenland of Italië. Nederland heeft met Schiphol ook een buitengrens, maar daar komen over het algemeen weinig mensen aan die op zoek zijn naar asiel.

Of het in de praktijk ook zo zal uitpakken, moet blijken. Daarvoor is het van belang dat de landen aan de buitengrenzen van de EU voorkomen dat asielzoekers doorreizen. Mocht dat toch gebeuren, dan kan Nederland die asielzoekers terugsturen naar het land waar zij de EU binnenkwamen. Dat land is verantwoordelijk voor de asielprocedure.

Deze regel bestaat al jaren, maar zuidelijke EU-landen weigeren migranten terug te nemen, omdat zij als grenslanden al heel veel asielzoekers opvangen. Maar onder het nieuwe migratiepact wordt deze afspraak nieuw leven ingeblazen. De landen aan de buitengrens van de EU zijn in eerste instantie weer verantwoordelijk voor de asielprocedure.

Daar staat tegenover dat de overige EU-lidstaten hulp moeten bieden aan die landen (Griekenland, Cyprus, Italië, Spanje). Die hulp bestaat uit het overnemen van asielzoekers of het bieden van financiële steun. Nederland kiest voor de financiële steun. Enkele andere landen, zoals Duitsland, zijn wel bereid asielzoekers over te nemen.

Het is een van de kwetsbare onderdelen van het migratiepact: als het aantal migranten dat naar de EU komt komende jaren toeneemt, is het de vraag of genoeg lidstaten bereid zijn de grenslanden te ontlasten. Als hulp uitblijft, ontbreekt voor de grenslanden de prikkel om asielzoekers zorgvuldig te registreren en te voorkomen dat ze doorreizen naar andere EU-landen.

Wat verandert er voor asielzoekers?

Asielzoekers die aankomen in bijvoorbeeld Cyprus of Griekenland krijgen te maken met snelle procedures aan de grens. Ze ondergaan eerst een veiligheidsscreening. Hun gegevens worden opgeslagen in een databank. Op basis van de screening wordt besloten of de asielzoekers een reële kans hebben op asiel. Als dat zo is, belanden ze in de normale asielprocedure.

Degenen die weinig kans maken, komen in een extra snelle procedure terecht van maximaal twaalf weken. Zij moeten die procedure afwachten in gesloten centra. Als ze niet mogen blijven, moeten ze terugkeren naar hun land van herkomst. Die terugkeer is een andere kwetsbaarheid in het pact. Op dit moment lukt het EU-landen maar heel beperkt om uitgeprocedeerde asielzoekers terug te sturen. Veel landen weigeren migranten terug te nemen.

Later dit jaar gaan er ook nieuwe Europese regels gelden om die terugkeercijfers omhoog te krijgen. Het geeft EU-landen onder meer de optie afgewezen asielzoekers naar 'terugkeerhubs', uitzetcentra buiten de EU, te sturen. Afspraken over zulke uitzetcentra zijn er nog niet.

Ook wil de EU meer afspraken maken met landen waar veel migranten vandaan komen, zodat zij afgewezen asielzoekers toch willen terugnemen. De EU voert daar nu zelfs met de Taliban gesprekken over. Maar zolang het onvoldoende lukt mensen terug te sturen, is het de vraag in hoeverre het migratiepact succesvol kan zijn.

Wat staat er in het migratiepact? In deze video wordt het uitgelegd:

Goedemorgen! Dick Schoof en Mark Rutte worden vandaag verhoord door de parlementaire enquêtecommissie Corona, en Canada, de Verenigde Staten, Bosnië en Herzegovina en Paraguay spelen hun eerste wedstrijd op het WK voetbal.

Eerst het weer: veel bewolking en af en toe regen. Later vanuit het westen tijdelijk droger en soms wat zon, maar vanmiddag opnieuw bewolkt en soms regen. Het wordt 16 tot 19 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten: Dit is er vannacht gebeurd:

Bij een explosie en een grote brand bij een flatgebouw in Amsterdam Nieuw-West zijn zeker zeven gewonden gevallen, meldt de gemeente. Een van hen is zwaargewond. De oorzaak van de explosie in Amsterdam is nog niet bekend.

De explosie gebeurde rond middernacht in een bijgebouw van de flat aan de Osdorper Ban, waar een sportschool in zit. Het stortte deels in. Er wordt met honden gezocht of er mensen onder het puin liggen.

De brand die ontstond, sloeg over naar het flatgebouw, en is onder controle. Zo'n 400 mensen zijn geëvacueerd. Vanwege instortingsgevaar is een specialistisch team ter plaatse.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Het WK voetbal is gisteren officieel begonnen. Het Azteca-stadion in Mexico-Stad was het decor voor een spectaculaire openingsceremonie, die uit twee delen bestond, voorafgaand aan de openingswedstrijd tussen Mexico en Zuid-Afrika. Het hoogtepunt kwam van Shakira en Burna Boy. Zij zongen het officiële WK-lied Dai Dai (Come on, Come on).

Fijne dag!

Iran heeft een tanker tegengehouden die zonder toestemming door de Straat van Hormuz wilde varen. Dat melden Iraanse staatsmedia.

Volgens een Iraanse militaire bron wilde het schip de zeestraat passeren, maar moest het gehoor geven aan waarschuwingen van de Iraanse Revolutionaire Garde.

Iraanse media meldden eerder dat er explosies waren gehoord bij de havenstad Bandar Abbas. Staatspersbureau IRNA berichtte later dat daar geen ontploffingen waren gemeld, en dat de geluiden mogelijk verband hielden met militaire activiteit op zee. Ook bij Sirik, aan de Iraanse kust, zouden explosies zijn gehoord.

Zo'n twee maanden geleden werd een staakt-het-vuren aangekondigd tussen Iran en de VS. Sindsdien zijn de gevechten in intensiteit afgenomen, maar nooit helemaal gestaakt. Een deal tussen Iran en de VS lijkt ver weg.

Het Amerikaanse leger zegt twee Iraanse aanvalsdrones te hebben neergehaald. Volgens een Amerikaanse bron van persbureau Reuters leek het erop dat Iran schepen in de Straat van Hormuz wilde aanvallen. Volgens de anonieme bron is scheepvaartverkeer door de Straat nog steeds mogelijk.

De militaire leiding in Iran meldde gisteren dat de zeestraat is gesloten voor onder meer olietankers en vrachtschepen. Schepen die toch proberen door te varen, zouden worden beschoten.

Onduidelijkheid over deal

Intussen heeft de Amerikaanse president Trump gezegd dat de VS en Iran mogelijk komend weekend een vredesakkoord sluiten waardoor de zeestraat weer opengaat. Hij zei te verwachten dat vicepresident JD Vance "de komende dagen" naar Europa kan afreizen voor een ondertekeningsceremonie. Trump heeft ook met de Israëlische premier Netanyahu gebeld over het mogelijke akkoord.

De president liet via zijn sociale platform Truth Social weten dat hij geplande aanvallen op Iran heeft laten annuleren omdat die de onderhandelingen in de weg staan.

Iran heeft niet bevestigd dat een akkoord aanstaande is. Een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken zei gisteravond dat Iran nog geen definitieve beslissing heeft genomen over een mogelijke deal. Staatspersbureau Fars meldde eerder wel dat de kans op een deal "relatief" groot is, omdat de VS een conceptvoorstel van Iran zou hebben geaccepteerd.

Trump heeft de afgelopen maanden minstens 38 keer gezegd dat een deal met Iran dichtbij is.

An old algebra teacher used to say, “You have to take what you know and use it to get what you don’t know.” You might say the same thing about …read more

De Amerikaanse popster Ariana Grande heeft bezwaar gemaakt tegen het gebruik van haar muziek bij een video over het strenge migratiebeleid van de regering-Trump. In die video, die door het Witte Huis is geplaatst op TikTok, zijn federale agenten te zien die mensen arresteren en boeien terwijl het nummer Bye van Ariana Grande klinkt.

"Gebruik mijn muziek alstublieft nooit in verband met deze barbaarse, onmenselijke, gruwelijke onzin", schreef de artiest volgens persbureau Reuters in een comment bij de post. Een woordvoerder van Grande bevestigt dat Grande die reactie heeft geplaatst, maar dat die "om wat voor reden dan ook" niet meer zichtbaar is. De eigenaar van een TikTok-account kan reacties verwijderen.

Het team van Grande probeert de muziek bij de video verwijderd te krijgen.

Rechtszaken aangespannen

Een woordvoerder van het Witte Huis heeft intussen gereageerd op de kritiek van Grande. "We zeggen het nog één keer: wat werkelijk barbaars, onmenselijk en gruwelijk is, zijn de criminele illegale vreemdelingen die onschuldige Amerikaanse burgers hebben verwond en vermoord", aldus Witte Huis-woordvoerder Abigail Jackson.

Het is niet voor het eerst dat Ariana Grande zich kritisch uitlaat over Trump. In 2025 deelde ze een post op Instagram waarin ze mensen die op Trump hadden gestemd vroeg of hun leven er beter op was geworden sinds hij aan de macht is.

Grande is ook niet de eerste artiest die zich beklaagt over het gebruik van haar muziek door de regering-Trump. Onder anderen Neil Young, John Fogerty, Phil Collins, ABBA, Panic At The Disco en de nabestaanden van Leonard Cohen, Tom Petty en Prince hebben daarover bezwaar gemaakt, en sommigen van hen hebben rechtszaken aangespannen.

In een flatgebouw in Amsterdam Nieuw-West zijn aan het begin van de nacht bij een explosie en de daarop volgende brand zeker zeven gewonden gevallen. Een van hen is zwaargewond, meldt de gemeente. Vierhonderd omwonenden zijn geëvacueerd.

Het aantal gewonden kan nog oplopen. Het gaat om een bijgebouw van een flat, waar een sportschool is gevestigd die 24 uur per dag open is. Het is nog niet niet duidelijk hoeveel mensen binnen waren op het moment van de explosie.

Er is een zoekactie gestart. Daarbij wordt eerst een drone ingezet om het gebouw te doorzoeken, reddingswerkers met speurhonden mogen pas naar binnen als het puin niet meer rookt.

Explosieven Opruimingsdienst

De eerste melding van de explosie kwam om 00.15 uur. Het pand aan de Osdorper Ban is deels ingestort en er ontstond brand. De ontploffing was in een groot deel van de stad te horen, schrijft de lokale omroep AT5.

De oorzaak van de explosie is nog niet duidelijk. Daarom werd naast politie, brandweer en ambulances ook de Explosieven Opruimingsdienst ingeschakeld. "Er zijn veel teams aanwezig omdat we eigenlijk nog rekening houden met alle scenario's. Op dit moment is het gewoon nog niet duidelijk", zegt een woordvoerder van de veiligheidsregio. "Maar de focus ligt nu nog echt op de hulpverlening."

De eigenaar van de sportschool schrijft in een bericht op Instagram dat op camerabeelden uit het pand te zien is dat de explosie "van onder onze vloer vandaan" kwam. "Op de begane grond, onder onze sportschool, bevinden zich onder andere een leiding, een transformatorruimte en opslagruimtes van bewoners. Deze ruimtes zijn geen onderdeel van onze sportschool."

Brandweer of politie heeft nog niet op die bewering gereageerd.

Flat ontruimd

De brand die na de explosie ontstond was aan het begin van de ochtend onder controle.

Het duurde uren om het vuur te blussen:

Er werd vannacht besloten de naastgelegen galerijflat van negen verdiepingen te ontruimen. "Dat is vooral gedaan omdat er bij de brand heel veel rook vrijkwam en die trok de woningen in", legt de woordvoerder uit. "Daarnaast wisten we ook niet zeker wat de explosie had gedaan met de constructie van het flatgebouw, daarom hebben we uit voorzorg maar het hele flatgebouw ontruimd."

De circa 400 bewoners konden grotendeels worden opgevangen door bekenden in de buurt. Zo'n honderd van hen hebben de nacht doorgebracht in het stadsdeelkantoor van Osdorp. Het GVB zette bussen om hen daarheen te brengen.

"Ik zou net gaan slapen en op een gegeven moment hoorde ik een knal", zegt een bewoner daar vanmorgen. "Ik dacht eerst dat er een bom was neergelegd. Toen ik naar buiten keek, zag ik dat de hele sportschool open lag."

"Ik ben eigenlijk weer terug naar bed gegaan", zegt een medebewoner die vanmorgen een sigaretje staat te roken buiten het stadsdeelkantoor. "En toen werd er geschreeuwd: iedereen moet naar buiten komen, want er is instortingsgevaar."

Ze weet nog niet waar ze verder aan toe is vanochtend. Ze heeft haar computer meegenomen, dus werken op afstand is een optie. "Maar we zijn nog niet geïnformeerd, dus weten ook helemaal niet waar we aan toe zijn."

Haar buurman, taxichauffeur, denkt gedwongen vrij te zijn vandaag. "Je mag je auto niet pakken, want de hele straat is afgesloten. Dus ik zal wel niet kunnen werken. Het is afwachten."

Recently [Bits und Bolts] stumbled over a pair of Dragon 3000 branded 3dfx Voodoo 2 cards in his unfixed cards pile, and decided that the best course of action was …read more

Trifluorazijnzuur, een vorm van PFAS die onder meer in pesticiden en airco's voorkomt, is mogelijk schadelijk voor het ongeboren kind. Ook kan het een negatief effect hebben op de voortplanting. Dat zegt het Europese agentschap voor chemische middelen (ECHA) in een nieuw advies.

Het agentschap stelt verder dat de stof "persistent, mobiel en giftig" is en voor "langdurige en diffuse vervuiling van water" kan zorgen.

Drinkwater en wijnen

TFA is een vorm van PFAS en komt onder meer via pesticiden in het drinkwater terecht. Mede om die reden waarschuwen milieuorganisaties en deskundigen al langer voor de stof. Zo bleek uit onderzoek in 2025 dat er "alarmerend hoge concentraties" TFA in Europese wijnen zitten.

Toch werd lang aangenomen dat TFA niet of nauwelijks schadelijk is voor de gezondheid, in tegenstelling tot veel andere PFAS. Volgens toxicoloog Jacob de Boer is het daarom opmerkelijk en belangrijk dat ECHA nu tot deze conclusie komt.

"Dit inzicht is toch wel nieuw. Er waren al wel onderzoeken die in deze richting wezen, maar ECHA heeft uitgebreid onderzoek gedaan", zegt De Boer. Hij benadrukt dat er ook nog veel onduidelijk is over de schadelijkheid van de stof. "Maar dit zijn toch wel zorgwekkende signalen waar je iets mee moet."

Wat is PFAS?

PFAS is een verzamelnaam voor duizenden niet-afbreekbare giftige chemicaliën. De afkorting PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. GenX, PFOA en PFOS zijn de bekendste. Ze stapelen zich op in de voedselketen en tasten het immuunsysteem aan. Bij langdurige blootstelling zijn sommige soorten kankerverwekkend. Uit recent onderzoek van het RIVM blijkt dat bijna iedereen in Nederland te veel PFAS in het bloed heeft.

De stoffen zitten sinds de jaren vijftig in onder meer antiaanbaklagen van pannen, waterdichte regenkleding of verpakkingen, maar ook in bestrijdingsmiddelen uit de landbouw. In deze lijst staan alle Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS).

Het RIVM, dat het kabinet adviseert over chemische stoffen, zegt in een reactie dat het zich al bewust was van de risico's die ECHA benoemt. In Nederland heeft de stof de classificatie Zeer Zorgwekkende Stof. De bedoeling is dat de overheid stoffen met deze classificatie met voorrang probeert te weren uit de samenleving.

Het RIVM zegt om die reden niet van plan te zijn strengere normen te adviseren. Wel noemt een woordvoerder de classificatie een "belangrijke stap". "Er is nu internationaal overeenstemming. Dat heeft gevolgen voor wat er in de toekomst wel en niet mag met TFA."

Lost snel op

Toxicoloog De Boer wijst ook op het voorstel dat onder andere door Nederland bij de Europese Commissie werd ingediend om PFAS helemaal te verbieden. "Daar wordt al vier jaar over gepraat. Dit advies kan invloed hebben op een besluit over zo'n verbod." Tegen een verbod wordt al jaren fel gelobbyd door vertegenwoordigers van de chemische industrie.

TFA wordt net als veel andere PFAS onder andere geloosd door Chemours in Dordrecht. De stof komt voor in airco's en in pesticiden.

Het is een PFAS-variant met een hele korte keten van atomen. Net als veel andere PFAS breekt de stof niet of nauwelijks af. Die eigenschap zorgt er ook voor dat het makkelijker oplost in water, waardoor het ook sneller in het drinkwater terechtkomt.

De gemeente Utrecht wil in gesprek met de organisator van de marathon van Utrecht over het moment van het jaar waarop het hardloopevenement in de stad wordt georganiseerd, meldt RTV Utrecht.

Directe aanleiding is dat meerdere mensen onwel werden door de warmte bij de editie van dit jaar. Een 22-jarige man overleed twee dagen nadat hij onwel was geworden bij de marathon.

Vraagtekens

Na het evenement werden er vraagtekens gezet bij de keuze om eind mei een marathon te organiseren. De kans op warm weer is groter, evenals de kans op een levensgevaarlijke hitteberoerte.

De gemeente kijkt bij een aanvraag alleen of er ruimte is in de kalender, benadrukte wethouder Oosters in de gemeenteraad. Het is aan de organisatie om af te wegen welke datum er wordt aangevraagd. Bij de vergunningaanvraag wordt wel het hitteprotocol van de organisatie beoordeeld.

Maar de wethouder zegt nu wel in gesprek te gaan met de organisatie over de datum en of het moment van het jaar verstandig is.

Geen aanpassing

De organisatie lijkt niet enthousiast over het verschuiven van de datum. "We willen jaarrond een mooie hardloopkalender aanbieden", zei Wim Nuyts kort na het sportevenement. Hij is directeur van Golazo, de organisator achter de marathon in Utrecht. Als alle wedstrijden in de eerste maanden van het jaar worden gehouden, is dat volgens hem en andere organisatoren geen mooie kalender.

Ook over de route gaat Oosters in gesprek met de organisatie. Maar die wil de organisatie volgens Oosters voorlopig niet aanpassen, onder andere met het oog op het Europees Kampioenschap Running in 2029.