Aggregator

This week, Elliot Williams and Kristina Panos met a few minutes later than usual, and somehow defeated a buzz together with the power of will before settling into the news, …read more

Ondanks temperaturen rond de 20 graden gingen veel Nederlandse kunstijsbanen afgelopen week weer open. Schaatsers konden niet wachten om het ijs op te gaan, maar anderen kijken er vaak met verbazing naar.

Geregeld klinkt de vraag of het schaatsseizoen niet later kan beginnen. Want hoe hoger de temperatuur buiten, hoe meer energie het kost om een ijsvloer neer te leggen.

IJsmeester Frank Zuurendonk van de baan in Haarlem vindt er wel wat voor te zeggen om later te starten. "Je kunt je afvragen: moet je niet gewoon in november beginnen?"

Maar andere ijsbanen vinden dit geen optie vanwege de wedstrijdkalender van de Nederlandse schaatsbond KNSB en de internationale schaatsbond ISU. "Zolang de ISU-kalender niet verandert, verandert het schaatsseizoen ook niet", zegt ijsmeester Tonnie Horstman van ijsbaan De Scheg in Deventer.

'Beste ijs neerleggen'

Nederland telt 22 vaste kunstijsbanen. Die bepalen zelf wanneer ze opengaan. De meeste doen dat begin oktober. De ijsbaan in Rotterdam opent wel altijd later dan de rest: in november.

De baan in Alkmaar gaat niet begin, maar halverwege oktober open. "We varen onze eigen koers", zegt locatiemanager Roy Lennings. "We willen het beste ijs neerleggen voor onze schaatsers."

Voor de kwaliteit van het ijs is het inderdaad beter om later te beginnen, zegt ijsmeester Zuurendonk van de baan in Haarlem. Niet alleen vanwege de temperatuur, maar vooral vanwege de wind. In oktober is het door de stevige herfstwind vaak moeilijk om goed ijs te maken, zegt de ijsmeester.

Minder energie

In de discussie over de lengte van het schaatsseizoen is ook duurzaamheid een thema. Want ijsbanen zijn energieslurpers. In opdracht van de gemeente Amsterdam werd in 2020 onderzoek gedaan naar het verbruik van verschillende ijsbanen. De baan in Leeuwarden zou per dag 49,3 kilowattuur verbruiken voor iedere kubieke meter ijs. Dat is grofweg net zo veel als een gezin in een week aan stroom verbruikt.

Later in het jaar opengaan zou mogelijk minder energieverbruik betekenen. In november liggen de buitentemperaturen immers lager dan in oktober, waardoor er minder energie nodig is om ijs te maken.

Maar later opengaan is niet de enige manier om energie te besparen, zegt Joris Wouters, directeur van de Jaap Eden Baan in Amsterdam. "We moeten niet kiezen tussen schaatsen en duurzaamheid, maar kijken hoe we schaatsen kunnen verduurzamen." Daar zijn de KNSB en de ijsbanen volgens hem actief mee bezig.

Het zogenoemde Team Duurzaam IJs, van de KNSB, Essent en Daikin, werd twee jaar geleden opgericht met als doel om ijsbanen energieneutraal te maken. IJsbaan De Meent in Alkmaar onderging in 2023 een verduurzamingstraject dat geldt als voorbeeld voor de andere banen.

"De warmte die vrijkomt bij het maken van ijs slaan we nu op in de grond en daarmee verwarmen we het sportcomplex", zegt locatiemanager Lennings.

In de knel met wedstrijden

"Het meest duurzaam is natuurlijk om niet te schaatsen, maar dat is wel heel zwart-wit", zegt manager sportparticipatie Jurre Trouw namens de KNSB. Hij wijst erop dat je in de hele discussie over de lengte van het schaatsseizoen niet de schaatsers moet vergeten. "De banen zijn in oktober open voor verenigingen: zij hebben de wens om te schaatsen en je wil ze een fatsoenlijk sportaanbod bieden."

Bovendien "kom je in de knel met wedstrijden" als de opening van het schaatsseizoen wordt uitgesteld, zegt Trouw. De internationale schaatsbond ISU maakt een wedstrijdkalender, waar de KNSB weer de landelijke kalender op afstemt. Over een week wordt met de IJsselcup traditioneel het Nederlandse schaatsseizoen geopend.

Als we écht willen dat het seizoen later begint, is er een verandering nodig in de mindset van schaatsers, zegt ijsmeester Zuurendonk. "Ze staan nu echt te trappelen om te beginnen."

Dat zegt ook Wouters van de Jaap Eden Baan. "De waarde van een ijsbaan mag je niet alleen in kilowatturen uitdrukken. Een ijsbaan is meer dan een laagje ijs."

Gisteravond won het reality-programma De Bondgenoten de Gouden Televizier-ring. De andere genomineerden waren consumentenprogramma Kassa en de dramaserie Woeste Grond.

Heel verschillende programma's dongen mee naar de tv-prijs en er is nog zo veel meer te zien. Veel programma's krijgen amper aandacht. Daarom vroeg Podcast De Dag drie professionele tv-kijkers naar hun tips.

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Amber Wiznitzer van NRC Handelsblad, Renate van der Bas van Trouw en Mark Koster van De Telegraaf vertellen over hun lievelingsprogramma's, tv-parels die geen gouden ring wonnen.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Mattijs van de Wiel

Redactie: Wouter Sloekers

"Het is belangrijk dat de verhalen die verteld worden en de mensen die wij eren, betrouwbaar en authentiek zijn", zegt het Nationaal Comité Herdenking Capitulaties over het nieuws dat beweringen van de 99-jarige Willem Wilbrink, die tot dusverre doorging als oorlogsheld, niet kloppen.

Uit onder meer een publicatie in het Historisch Nieuwsblad bleek deze week onder meer dat Wilbrink niet in het concentratiekamp in Dachau heeft gezeten. Ook het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies zegt dat zijn naam niet voorkomt op de lijst van Nederlanders die er hebben vastgezeten.

NIOD-onderzoeker Kees Ribbens zegt in een reactie dat dit soort verhalen afbreuk doen aan de waarheid over de Tweede Wereldoorlog. Kwaadwillenden kunnen het aangrijpen om twijfel te zaaien over wat er in de Holocaust is gebeurd.

'Hij gelooft het echt'

Hoewel het Nederlands Dachau Comité al sinds 2024 wist van de onwaarheden, treedt het nu pas naar buiten. Dat doet voorzitter Wimar Jaeger "omdat het belangrijk is dat de verhalen over de Tweede Wereldoorlog en Dachau op waarheid berusten", zegt hij.

Jaeger zegt begrip te hebben voor de 99-jarige, en Jaeger is ervan overtuigd dat Wilbrink denkt dat hij dit heeft meegemaakt. "We weten als geen ander wat een oorlogstrauma kan doen met de verhalen in je hoofd."

Carolien Brugsma, journalist en dochter van Dachau-overlevende Willem Brugsma, neemt eveneens aan dat Wilbrink een oorlogstrauma heeft. Ook zij denkt dat hij echt gelooft dat hij in het concentratiekamp heeft gezeten.

Zelf werd ze vorig jaar geïnterviewd voor Andere Tijden over het concentratiekamp en haar vaders tijd daar. Haar vader was verzetsman en werd in Parijs opgepakt. Hij zat vast in drie kampen voordat hij in Dachau terechtkwam.

Anders dan kampen zoals Auschwitz, die ingericht waren voor de vernietiging van Joden, was Dachau met name bedoeld voor zware dwangarbeid. Er zaten voornamelijk verzetsmensen en politieke tegenstanders van de nazi's, zoals priester en oorlogsheld Titus Brandsma.

Beweringen checken

In eerste instantie dacht Brugsma bij het nieuws: "Wat is dit zielig voor hem en zijn kinderen", zegt ze. "Maar nu begin ik kwaad te worden. Niet op hemzelf, maar wel op degene die zijn biografie schreef." Wat haar betreft had die de beweringen van Wilbrink moeten verifiëren.

Zelf heeft ze dat ook gedaan met het oorlogsverleden van haar vader toen ze voor Andere Tijden naar Dachau ging. Hoewel ze er zeker van was dat haar vader er gezeten had, heeft ze nogmaals gecheckt of ze zijn kampnummer goed wist. Brugsma vindt het vooral kwalijk dat in tijden waarin de kennis over de Holocaust afneemt, onwaarheden als die van Wilbrink worden verspreid.

Juist nu moeten verhalen die verteld worden over de Tweede Wereldoorlog echt zijn, zegt ze. "De waarheid is al erg genoeg."

Biograaf over Wilbrink: 'Hij is zelf verantwoordelijk voor uitspraken'

De biografie van Wilbrink verscheen in 2023 en werd geschreven door Laurens van Aggelen. Hij zegt dat hij alles wat hij kon checken, heeft gecheckt. "Maar Wilbrink is zelf ook verantwoordelijk voor wat hij zegt", vindt Van Aggelen.

Het verhaal dat hij in de biografie heeft geschreven, was in andere media al verteld, stelt hij. "Alleen is dat van mij uitgebreider." Toch heeft de biograaf ook beweringen van de 99-jarige weggelaten uit het boek, omdat die niet konden kloppen, zegt Van Aggelen.

Dat Wilbrink dingen zei die vermoedelijk onjuist waren, kan volgens hem met diens hoge leeftijd te maken hebben. Maar, zo stelt Van Aggelen: "Ik ben biograaf, het is geen wetenschappelijk boek."

Familie wil niet op kwestie ingaan

De familie van Wilbrink heeft aan andere media laten weten dat ze achter zijn beweringen staan. Tegen de NOS willen ze niet inhoudelijk op de kwestie ingaan.

NIOD-onderzoeker Ribbens beaamt dat. Hij stelt dat mensen het algemene verhaal over de Tweede Wereldoorlog zoals het in de geschiedenisboeken staat kennen, maar dat persoonlijke verhalen de oorlog beter voorstelbaar en inleefbaar maken. "Juist omdat die verhalen emotie hebben, zijn ze aansprekend en waardevol."

Probleem bij dit soort persoonlijke verhalen is dat ze minder kritisch tegen het licht worden gehouden dan historici normaal gesproken doen, zegt Ribbens. Bij het NIOD zijn er nauwelijks vergelijkbare gevallen bekend. "Maar als er meer van dit soort voorbeelden zijn, dan worden mensen kritisch op verhalen die juist wel heel goed onderbouwd en feitelijk correct zijn."

"Richting het einde van zijn gevangenschap woog mijn vader nog maar 40 kilo", besluit Brugsma. "Hij heeft zijn tijd in Dachau ternauwernood overleefd. Dat zijn de echte verhalen."

Nieuwsbrief Tweede Wereldoorlog

Geïnteresseerd in Tweede Wereldoorlog? Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

Nederland geeft twintig voorwerpen terug aan Indonesië. Het gaat om culturele objecten die in de koloniale tijd zijn geroofd, of onder dwang zijn verkregen en naar ons land zijn gebracht.

Onder de voorwerpen die worden teruggegeven zijn de diamant van Banjarmasin, een handgeschreven koran en meerdere grafstenen. Achttien objecten waren tot nu toe in bezit van het Wereldmuseum, twee waren van het Rijksmuseum.

"Wij zijn altijd eigenlijk wel verheugd met een restitutie", zegt Marieke van Bommel, directeur van het Wereldmuseum. "Wij vinden dat als objecten oneigenlijk bij ons in de collectie gekomen zijn, dat het ook heel terecht is dat ze teruggaan naar het land van herkomst."

De handgeschreven koran uit Atjeh:

"Van sommige objecten weet je dat ze uit een bepaalde oorlog komen", zegt directeur Van Bommel. "Dan heb je eigenlijk al een vermoeden dat ze in de koloniale tijd zijn verworven." Volgens de directeur van het Wereldmuseum was er daarbij vaak sprake van ongelijke machtsverhoudingen en geweld. "Soms weten we het echt heel zeker en sommige dingen onderzoeken we extra na een aanvraag."

Met het teruggeven volgt minister Letschert van Cultuur het advies op van de Commissie Koloniale Collectie. Die heeft de herkomst onderzocht en kwam tot de conclusie dat bij deze twintig voorwerpen sprake was van "onvrijwillig bezitsverlies".

"Deze objecten hebben een grote culturele en historische waarde voor Indonesië", zegt Letschert. "Ze hadden nooit in Nederland moeten zijn. Dit onrecht zetten we nu recht."

Eerst nog inpakken

De objecten blijven de komende maanden nog in Nederland. "Vandaag is de juridische overdracht", vertelt directeur Van Bommel. Minister Letschert en haar Indonesische evenknie tekenen vandaag in Amsterdam een overeenkomst. "De komende maanden worden de voorwerpen ingepakt en alle papieren in orde gemaakt voor het vervoer naar Indonesië", zegt Van Bommel.

Er werd weer ouderwets gepolderd deze week, want in het Catshuis overlegden de vakbonden, werkgeversorganisaties en het kabinet over de toekomst van de sociale zekerheid. Maar of ze ook echt opgeschoten zijn is de vraag.

Verder debatteerde de Eerste Kamer over de begroting van het kabinet-Jetten. En ook daar blijkt het lastig voor de premier om een brede meerderheid enthousiast te krijgen.

En er is weer onenigheid in de coalitie over box 3. De VVD en het CDA zitten niet op dezelfde golflengte over de 'papieren schenkbelasting'. Wat doet dat met de verhoudingen binnen de coalitie?

Podcast De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is te beluisteren bij NPO Luister

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

Mechanical and prone to failure, switches can seem quaint these days. Plus, everyone is used to having touch screens on their phones and other devices. So why not use touch …read more

De fietsmerken Batavus, KOGA en Babboe maken een doorstart. Dat melden de curatoren van de Nederlandse fietsproducent Accell. De merken zijn verkocht aan de Singaporese investeerder Dutech. Ook het IT-platform van de fietsproducent en de Hongaarse activiteiten van Accell Group zijn verkocht.

Accell werd in augustus failliet verklaard. Bij het bedrijf werkten bijna 2000 mensen verspreid over vijftien landen, met het hoofdkantoor in Amsterdam. Mogelijk kan een deel van het personeel verder onder de nieuwe eigenaar.

Het IT-platform gaat op een later moment over naar Dutech. Voorlopig blijft het platform beschikbaar voor de verdere afwikkeling van het faillissement. Er lopen nog gesprekken over de verkoop van de overige onderdelen. De curatoren verwachten op een later moment daar meer over te kunnen vertellen.

Het Olympisch Stadion in Amsterdam heeft weinig schade opgelopen door de brand die gisteravond uitbrak in de kruipruimte van de parkeergarage. Wel zijn sommige kantoren in het gebouw voorlopig onbruikbaar. Zo moet het hoofdkantoor van Topsport Amsterdam de komende vijf maanden dicht blijven.

Dat laat de organisatie, die olympische en nationale topsporters ondersteunt, weten in een verklaring. De volledige schade is nog niet in kaart gebracht.

Bij de brand in het rijksmonument kwam veel rook vrij, wat voor stankoverlast in de omgeving zorgde. Pas aan het begin van de nacht was de brand onder controle.

Het stadion, inclusief de bedrijfspanden in het gebouw, werd ontruimd. In het stadion zitten ruim dertig bedrijven. Het monument lijkt geen noemenswaardige schade te hebben opgelopen. De oorzaak van de brand wordt nog onderzocht.

Marathon

Ook alle auto's die in de parkeergarage stonden, zijn onbeschadigd gebleven. Vanochtend ging de garage weer open en konden eigenaren hun auto ophalen.

De TCS Amsterdam Marathon, die volgende week zondag plaatsvindt, kan vooralsnog doorgaan. Het sportevenement start en eindigt ieder jaar in het Olympisch Stadion. Geert Wit van organisator Le Champion zegt tegen NH Nieuws dat er mogelijk kleine aanpassingen nodig zijn.

"We staan in nauw contact met de betrokken partijen en volgen de situatie nauwlettend. De voorbereidingen gaan volgens planning door. De veiligheid van onze deelnemers, bezoekers en medewerkers staat daarbij vanzelfsprekend voorop", zegt Wit.

De Amerikaanse regering heeft sancties aangekondigd tegen het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. Die moeten grotendeels in april volgend jaar ingaan.

"President Trump zal nooit toestaan dat het Internationaal Strafhof Amerikanen vervolgt", zegt minister Rubio van Buitenlandse Zaken in een videoboodschap op X. "Daarom legt de VS sancties op aan het ICC. We zullen transacties met dit losgeslagen hof verbieden, hen afsnijden van middelen en hun vermogen om te functioneren lamleggen."

Microsoft

Eerder legde de Amerikaanse regering al sancties op aan individuele aanklagers en rechters. Zo zou een getroffen jurist van het hof geen toegang meer hebben tot Microsoft, en werd financiële dienstverlening via Amerikaanse bedrijven afgesneden.

Nu breidt de VS het pakket maatregelen uit en dreigt het hele hof afgesneden te worden van zulke diensten. "We hebben het Strafhof niet nodig", zegt Rubio. "Amerikanen vallen niet onder de jurisdictie van dit 'nep-ICC'."

De Amerikaanse regering vindt dat het hof geen bevoegdheid heeft om Amerikaanse staatsburgers of burgers van Amerikaanse bondgenoten te vervolgen.

'Niet stopzetten'

Vervangend aanklager van het ICC, Nazhat Shameem Khan, zegt in een reactie dat de Amerikaanse sancties tegen het Strafhof veroordeeld moeten worden en belooft dat die het werk van het tribunaal niet zullen verhinderen.

"De sancties zijn bedoeld om de internationale rechtsorde en het werk van een onafhankelijke rechterlijke instelling te ondermijnen. Ons werk zal doorgaan in al onze dossiers, bij onze onderzoeken en bij onze vervolgingen."

VS erkent Strafhof niet

Het in Den Haag gevestigde ICC is een internationale rechtbank die in 2002 is opgericht. Het kan mensen vervolgen die worden verdacht van genocide, misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven. De Verenigde Staten zijn, net zoals Rusland, China, India, Israël en Iran, niet lid van het ICC en erkennen het ook niet.

Deze sancties komen niet onverwachts. Trump heeft een verregaande hekel aan het ICC, sancties tegen het Strafhof hingen al een tijd in de lucht. In zijn speech tijdens de VN-jaarvergadering riep hij alle lidstaten van het ICC op eruit te stappen.

Directe aanleiding voor de sancties is het arrestatiebevel tegen de Israëlische premier Netanyahu. Israël is een bondgenoot van de VS. Ook werd Amerikaans personeel onderzocht wegens betrokkenheid bij oorlogsmisdaden in Afghanistan.

Ook onder Democratische presidenten was de steun voor het ICC beperkt. Toen het Internationaal Strafhof in 2024 arrestatiebevelen uitvaardigde tegen de Israëlische premier Netanyahu en oud-defensieminister Gallant, noemde Biden dat "schandalig".

Nobelprijs van de Vrede

Vandaag kwam niet geheel toevallig ICC-president Tomoko Akane bij koning Willem-Alexander op de koffie in Huis ten Bosch. Wat daar is besproken, is niet bekendgemaakt.

En uitgerekend vandaag kreeg ook een voormalig rechter van het ICC, Navi Pillay de Nobelprijs voor de Vrede. Het systeem van internationaal recht staat op dit moment "onder enorme druk", zei de jury over de benoeming, "en instellingen ervan worden aangevallen".

Just-in-time, or JIT, compilation could be considered a fundamental backbone of modern computing.  JIT compilation turns scripting languages like JavaScript or intermediary binary forms like Web Assembly into native code …read more

Het vooraanstaande Italiaanse wijnhuis Marchesi Antinori is slachtoffer geworden van misschien wel de grootste diefstal van wijn in de geschiedenis van Italië. Zaterdag braken zeven gemaskerde mannen in bij het distributiecentrum in Toscane om vervolgens twee vrachtwagens vol te laden met zo'n 30.000 flessen rode wijn. De geschatte waarde: 5 miljoen euro.

De wijn was bestemd voor klanten buiten Italië en stond klaar om op transport te gaan. Het Italiaanse dagblad Corriere della Sera schrijft dat de bende goed voorbereid en professioneel te werk ging. Bewakingscamera's werden uitgeschakeld, net als het alarmsysteem. Toen de vrachtwagens eenmaal in het magazijn stonden geparkeerd, gebruikten de mannen heftrucks van het wijnhuis om rustig alle wijn te verplaatsen.

Dieven met kennis van zaken

De dieven deden daarbij niet zomaar wat. Volgens Albiera Antinori, de voorzitter van de raad van bestuur van het familiebedrijf, hadden de dieven hun wijnkennis op orde: alle gestolen wijnen zijn afkomstig uit 2023, dat een buitengewoon goed wijnjaar was. en dan met name voor de Solaia, een van de meest iconische en exclusiefste wijnen ter wereld.

Van de Solaia worden jaarlijks slechts zo'n 60.000 tot 70.000 flessen geproduceerd. De dieven namen er 10.000 mee. De prijs van een fles Solaia kan al snel oplopen tot zo'n 500 euro. De schok binnen het bedrijf is dan ook groot, zegt Antinori tegen de Corriere della Sera. "Het was misschien wel de beste wijn van de afgelopen twintig jaar."

Renzo Cotarella, de algemeen directeur van het wijnhuis, kan zich niet voorstellen dat de inbrekers kleine jongens waren: "Het is absoluut een zeer getrainde bende." Volgens hem heeft een diefstal van deze omvang en waarde zich in Italië nog nooit voorgedaan. "De mensen bij de wijnmakerij huilden", zegt hij tegen de Financial Times.

Hoewel de diefstal pas op maandagochtend werd ontdekt en er nog geen arrestaties zijn verricht, hoopt Cotarella toch dat de wijn snel wordt getraceerd. "Twee vrachtwagens verdwijnen niet zomaar. De wegen in Toscane hangen vol camera's; misschien vinden we met een beetje geluk een deel van de gestolen flessen terug."

Geen incident

Het wijnhuis is ondertussen begonnen om zijn klanten te informeren. Het bedrijf exporteert naar 170 landen, zegt Antinori. "We willen hen waarschuwen om op hun hoede te zijn voor aanbiedingen buiten de officiële kanalen om." De diefstal wordt volgens het wijnhuis niet gedekt door de verzekering.

Italiaanse media schrijven dat de kans groot is dat de bende opereerde in opdracht van anderen. Welke organisatie hierachter zou zitten is onduidelijk, maar Italiaanse wijnhuizen worden al langer geteisterd door inbraken. Zo werden vorige maand bij de wijnmakerij Conterno Fantino zo'n 3000 flessen buitgemaakt met een gezamenlijke waarde tussen de 300.000 en 400.000 euro.

Twintig jaar na het begin van de grootste Q-koortsepidemie in de geschiedenis maakt zorgminister Hermans excuses namens het kabinet. Tienduizenden mensen in Noord-Brabant raakten geïnfecteerd door besmette geitenboerderijen in de omgeving. Diverse onderzoekscommissies, ombudsmannen en artsen hebben sindsdien vastgesteld dat de overheid tekortschoot in de bescherming van de mensen in die regio.

De minister maakt geen excuses voor wat er tijdens de epidemie is gebeurd. Wel maakt zij excuses namens het kabinet dat er geen goed sociaal vangnet was voor de mensen die langdurig ziek zijn geworden.

"Als je niet wordt geloofd, steeds opnieuw jouw verhaal moet vertellen en van het kastje naar de muur wordt gestuurd, dan is dat verschrikkelijk. En daar bied ik mijn excuses voor aan", aldus Hermans ten overstaan van honderden patiënten tijdens een bijeenkomst in het provinciehuis van Den Bosch.

Chronisch ziek

Tweeduizend mensen zijn tot op de dag vandaag chronisch ziek, hebben veelal hun baan verloren en leven een bestaan in de marge van de maatschappij.

Er was al hoop dat de minister excuses zou maken. Haar ministerie had onafhankelijke deskundigen de opdracht gegeven om het beleid en acties ten aanzien van de Q-koortspatiënten te evalueren. Dat de minister excuses maakt zien de onderzoekers als "essentieel", staat in het rapport.

Het is een echo van de aanbevelingen uit drie eerdere rapporten van de Nationale Ombudsman uit 2012, 2017 en 2024. Keer op keer weigerden opeenvolgende ministers hun excuses te maken. Ook andere belangrijke aanbevelingen werden genegeerd, zoals het investeren in medische wetenschap en het opzetten van een expertisecentrum voor de behandeling voor de chronisch zieken.

Ook wordt nog steeds de langdurige versie van Q-koorts, het Q-koortsvermoeidheidsyndroom, vaak niet erkend door het UWV. Patiënten kunnen daardoor niet rekenen op arbeidsongeschiktheidsuitkeringen. Het verlies aan inkomsten heeft weer tot ander leed geleid.

'Vertrouwen in overheid beschadigd'

Ook verschilt per gemeente hoe goed de maatschappelijke ondersteuning is geregeld. Vaak ervaren patiënten weinig begrip en worden ze van het kastje naar de muur gestuurd voor hulp. "Hierdoor is het vertrouwen in de overheid als geheel beschadigd", schrijven de onderzoekers.

Zij adviseren de minister met klem om zelf het initiatief te nemen om de hulp van en de samenwerking tussen verschillende gemeenten, ondersteunende diensten en organisaties als het UWV te verbeteren.

Ook legt het nieuwe rapport nadruk op de aanbeveling om "fors te investeren" in een expertisecentrum, medische kennis en langdurig onderzoek. De onderzoekers zien dat de medische onverschilligheid jegens de patiënten "het vertrouwen in de medische wereld én in de overheid heeft verminderd."

Q-koortsvermoeidheidsyndroom

Het Q-koortsvermoeidheidsyndroom past in het rijtje van de andere post-acute infectieuze ziekten (PAIS) als long covid, ME, Lyme en het post-sepsissyndroom. De medische kennis rond deze aandoeningen staat nog in de kinderschoenen. Genezende behandelingen bestaan nog niet en de paar behandelingen die tot verlichting kunnen leiden hebben nog onvoldoende wetenschappelijke basis. Het gevolg is dat er vrijwel geen vergoede zorg bestaat in de reguliere zorg.

Er zijn afgelopen jaren wel tientallen miljoenen euro's geïnvesteerd in onderzoek naar long covid en ME. Maar de meeste bevindingen zijn nog niet concreet genoeg voor de praktijk van de reguliere zorg.

Meer tijd voor medische wetenschap nodig

Toch is het voorgenomen beleid van minister Hermans om binnenkort geen grote vervolgfinanciering voor onderzoek vrij te maken. Daarnaast wordt de financiering voor de bestaande long covid-expertisecentra op korte termijn gestopt. Het idee van het kabinet is dat huisartsen en andere hulpverleners de zorg voor PAIS-patiënten op zich kunnen nemen.

De onderzoekers gaan in tegen dit voornemen en schrijven dat de medische wetenschap meer tijd en ruimte moet krijgen zodat er ook diagnoses en behandelingen mogelijk worden die een wetenschappelijk basis hebben, waardoor die ook vergoed kunnen worden. "Tot die tijd is naar mening van het reviewteam inbedding in de reguliere zorg nog niet aan de orde."

De Gezondheidsraad gaf eerder dit jaar in een advies een soortgelijke waarschuwing: "De naar schatting grote aantallen mensen met long covid en andere PAIS kunnen niet zomaar geabsorbeerd worden in de reguliere zorg."

Eenmalig 2,5 miljoen euro

Tijdens de bijeenkomst waarin minister Hermans excuses maakte, stelden patiënten vanuit het publiek de vraag of er tientallen miljoenen euro's zullen worden geïnvesteerd in wetenschappelijk onderzoek naar PAIS. Vooralsnog gaat dat niet gebeuren, aldus de minister.

Wel wordt éénmalig in 2027 2,5 miljoen euro vrijgemaakt om de kwaliteit van leven van Q-koortspatiënten te verbeteren. Voorstellen voor besteding van dit budget zijn in samenspraak met de Q-koorts-ambassadeur, patiëntenorganisatie Q-uestion en Q-support tot stand gekomen. De middelen zullen worden besteed om Q-koortspatiënten te helpen die zijn vastgelopen, bijvoorbeeld bij het UWV, maar ook in de zorg.

Niet alle Q-koortspatiënten kunnen met dit budget geholpen worden, maar de minister hoopt dat de geleerde lessen uit deze aanpak kunnen leiden tot betere standaard van ondersteuning voor alle PAIS-patiënten.

Dave De K., de man die verdacht wordt van het doden van de Belgische kleuter Dean, heeft in de rechtbank nieuwe details gedeeld over de gewelddadige dood van het kind. Dat schrijft Omroep Zeeland.

Vier jaar geleden werd de 4-jarige Dean dood gevonden bij het werkeiland Neeltje Jans in Zeeland.

De K. (39) vertelde tijdens de tweede zittingsdag in de rechtbank in Gent dat hij een woede-uitbarsting kreeg in de auto en Dean meermaals met de vuist sloeg. "Ik heb mijn woede afgereageerd en Dean is daar jammer genoeg slachtoffer van geworden", zei de man. Hij was naar eigen zeggen niet boos op het kind, maar gefrustreerd over zijn relatie en zijn leven.

De moeder van Dean was op dat moment vrijwillig opgenomen op de psychiatrische afdeling van het ziekenhuis in Sint-Niklaas, in de buurt van Antwerpen. Dave De K. en zijn vriendin Romy W. zouden tijdens haar verblijf samen voor Dean zorgen. De K. wordt verdacht van ontvoering en doodslag van de Belgische kleuter, zijn vriendin van medeplichtigheid bij de ontvoering.

In elkaar gezakt

Het jongetje leefde nog enkele uren na de ernstige mishandeling. De K. heeft Dean omgekleed in het appartement van hem en zijn toenmalige vriendin Romy. Hij is daarna met het kindje in de auto gestapt naar zijn drugsdealer in Koudekerke. De verdachte vertelde vandaag dat Dean grotendeels bij bewustzijn was maar steeds wegviel. De kleuter zou gezegd hebben dat hij moest plassen. De man hielp het kind uit de auto op een pechstrook. Daar zakte Dean in elkaar en overleed hij ter plekke.

De K. heeft daarna nog een dag door Zeeland gereden met het kind op de achterbank. Hij had een deken over hem gelegd. Uiteindelijk liet De K. het lichaam achter bij Neeltje Jans.

Jury

Het proces tegen Dave De K. begon gisteren en duurt naar verwachting acht dagen. Een volksjury van twaalf leden zal zich samen met rechters buigen over de schuldvraag.

De K. kreeg in 2010 al een gevangenisstraf van tien jaar voor de dodelijke mishandeling van zijn 2-jarige stiefzoon. Die straf zat hij uit.

In Ter Apel hebben afgelopen nacht twintig mensen die asiel willen aanvragen buiten op het gras in de regen geslapen. Dat is volgens de hulporganisaties Vluchtelingenwerk Nederland en het Rode Kruis een direct gevolg van het gebrek aan opvangplekken in Nederland. Volgens de hulporganisaties zakt Nederland door een "humane ondergrens".

Bij het aanmeldcentrum in Ter Apel staat een gebouw met een dagopvang. Daar is ruimte om maximaal 150 mensen een dak boven hun hoofd te bieden. Mensen die asiel willen aanvragen, kunnen daar terecht als er bij het aanmeldcentrum geen plek is. "Inmiddels hebben we mensen die tien dagen in die opvang zitten, mensen kunnen zich daar niet wassen", zegt een woordvoerder van het Rode Kruis tegen de NOS.

Die limiet van 150 mensen is afgelopen weken meerdere keren bereikt, zeggen de hulporganisaties. Zij moeten naar eigen zeggen "onmogelijke keuzes maken om de situatie veilig en beheersbaar te houden". Daarom kunnen alleen de 150 mensen uit de dagopvang terecht bij de noodnachtopvang.

Volgens het Rode Kruis zijn er eerdere incidenten geweest in de nachtopvang, zoals diefstal. "Voor de veiligheid moeten we nu dus zeggen: alleen de mensen die wij kennen van de dagopvang gaan wij in de nachtopvang helpen. Daarom slapen er mensen op het voorterrein", zegt de woordvoerder.

Spreidingswet

De hulporganisaties roepen gemeenten in Nederland op om direct noodopvang te regelen. "Het is de verantwoordelijkheid van de overheid en wij doen wat we kunnen om te helpen", zegt de woordvoeder van het Rode Kruis.

Wat is de spreidingswet?

De spreidingswet moet er sinds 2024 voor zorgen dat de opvang van asielzoekers eerlijker over Nederland wordt verdeeld. Nederland heeft structureel een tekort aan opvangplaatsen voor het aantal mensen dat hier naartoe komt en asiel aanvraagt. Dat tekort speelt bij het aanmeldcentrum in Ter Apel en bij (nood)opvangplekken door het hele land.

Na aanmelding in Ter Apel zou iemand in afwachting van het asielproces moeten doorstromen naar een opvanglocatie ergens anders in het land. Dat gaat vaak niet, omdat die opvanglocaties vol zitten. Plekken daar worden voor een groot deel bezet gehouden door statushouders; mensen die asiel hebben aangevraagd en mogen blijven. Zij kunnen moeilijk doorstromen naar een woning vanwege de problemen op de huizenmarkt.

Ook loopt het aantal openstaande asielaanvragen en de duur van het asielproces al jaren op. Mensen die asiel willen aanvragen blijven daarom langer dan voorheen afhankelijk van de asielopvang, wat leidt tot vollere asielzoekerscentra. Volgens de IND (de Immigratie- en Naturalisatiedienst) ligt het aantal mensen dat naar Nederland komt hoger dan het aantal aanvragen dat de IND naar eigen zeggen jaarlijks kan verwerken.

Uit eerder onderzoek van de NOS blijkt dat de meeste gemeenten zeggen bereid te zijn om mee te werken aan de spreidingswet. Toch stellen de hulporganisaties dat ongeveer twee derde van de gemeenten in de praktijk te weinig doet. Het kabinet stelde deze zomer 24 van de 342 gemeenten onder toezicht, omdat ze te weinig opvanglocaties regelen.

Minister Van den Brink van Asiel, die verantwoordelijk is voor de opvang, noemt de situatie in Ter Apel "Nederland onwaardig". De minister zegt dat hij op korte termijn op zoek gaat naar opvanglocaties bij gemeenten. "Soms moet je blijven volhouden met wat je al aan het doen bent."

Sinds deze zomer is er ook een tijdelijke extra noodopvang in Ter Apel. Nieuwsuur ging kijken:

(Telecompaper) Dutch operator Odido is introducing a new cloud telephony service for businesses, including an AI assistant and integration with customer relationship management (CRM) systems...

Ook hobbyvissers, sportvisverenigingen, aannemers en muskusratbestrijders mogen in de toekomst op grotere schaal invasieve Amerikaanse rivierkreeften vangen. Nu doen de waterschappen dat, maar die hebben te weinig mensen om de schadelijke kreeftenpopulatie terug te dringen.

Dus komt er een nieuwe regeling voor bevissing van uitheemse rivierkreeftjes, heeft staatssecretaris Erkens vandaag aan de Tweede Kamer laten weten.

Gangen en holletjes

In Nederlandse sloten, kanalen, meren en plassen zitten naar schatting tientallen miljoenen rivierkreeften die grote schade veroorzaken aan de waterkwaliteit en de biodiversiteit. Ze knippen met hun scharen waterplanten kapot, ze eten waterinsecten en eitjes van amfibieën en vissen. Ook graven ze gangen en holletjes en maken daarmee oevers en dijken instabieler.

De uitheemse rivierkreeftjes planten zich snel voort en het lukt al niet meer om de dieren helemaal weg te krijgen. Maar het ministerie wil wel meer doen aan het zogenoemde 'wegvangen' van de dieren.

Paraplukorf

Zo mag er voortaan ander vangmateriaal worden ingezet, zoals de sleufval en de paraplukorf. Nu werken de waterschappen vooral met fuiken en kubben, maar het nadeel is dat er ook veel andere vissen en waterdieren mee gevangen worden. Die worden dan wel teruggezet, maar zijn vaak gewond of zijn door de vangst al dood gegaan.

De inhuur van andere vissers, zoals sportvissers, leden van visverengingen, aannemers en muskusratbestrijders is ook nieuw. Tot nu toe mochten die alleen op kleine schaal rivierkreeftjes vangen, namelijk met een hengel.

Straks mag er volgens de nieuwe regels dus meer, maar dat betekent niet dat iedereen altijd rivierkreeften mag vangen. Een waterschap kan lokaal "een opdracht" uitzetten, vertelt staatssecretaris Erkens (Visserij) en daar kunnen bijvoorbeeld hobbyvissers dan mee aan de slag.

Rivierkreeftcuisine

Erkens spreekt van "een belangrijke stap" om de plaag onder controle te krijgen. Hij wijst er wel op dat de dieren, eenmaal gevangen, niet elders moeten worden uitgezet. "Ze moeten worden vernietigd of geconsumeerd."

Zelf heeft de staatssecretaris weleens riverkreeft gegeten, vertelt hij desgevraagd. "Ik vond ze best wel lekker", aldus Erkens. "Wie weet staat er een hele mooie Nederlandse rivierkreeftcuisine op het begin van ontstaan."

Ruben Ariaans is professioneel rivierkreeftvisser. Hij ziet het niet per se zitten als hobbyvissers ook gaan jagen op het dier:

Twee schilderijen van Renoir die vorige maand uit een museum in Zuid-Frankrijk werden gestolen, zijn teruggevonden. De politie wil niet zeggen waar ze zijn gevonden en of ze beschadigd zijn. Het gaat om de werken Madame Colonna Romano en Jeune Femme au puits, die werden gestolen.

Op 8 september werden uit het Musée Renoir in Cagnes-sur-Mer vier schilderijen van de bekende Franse impressionist Pierre-Auguste Renoir geroofd. De waarde van de vier werken wordt geschat op 9 miljoen euro.

Binnen drie minuten wisten de dieven binnen te komen, de doeken mee te nemen en ongezien te vertrekken. Tijdens hun vlucht naar buiten lieten twee dieven twee schilderijen achter in de tuin van het museum.

Zes aanhoudingen

Woensdag werden zes verdachten aangehouden, onder wie de twee vermoedelijke inbrekers. Het zestal wordt onder meer verdacht van diefstal in georganiseerd verband.

De schilderijen zijn normaal gesproken te zien in het Musée d'Orsay in Parijs, maar waren in bruikleen. De vier stukken waren de kostbaarste werken van Musée Renoir. Het museum is gevestigd in de laatste woning van de schilder.

De gemeente Rotterdam vermoedt dat meerdere medewerkers fraude hebben gepleegd met geld dat bedoeld was voor slachtoffers van de toeslagenaffaire. De gemeente heeft aangifte gedaan tegen twee mensen, schrijft de regionale omroep Rijnmond. Vijf anderen zijn op non-actief gezet. De gemeente doet nog verder onderzoek naar hen.

De medewerkers hielpen slachtoffers van de toeslagenaffaire, bijvoorbeeld met de aankoop van nieuwe meubels of apparatuur op kosten van de gemeente. Zij hadden daarvoor toegang tot een betaalpas van de gemeente.

De slachtoffers kregen hulp van de gemeente omdat zij in financiële problemen waren geraakt nadat de Belastingdienst hen ten onrechte had beschuldigd van fraude met de kinderopvangtoeslag.

Uitgaven voor zichzelf

De gemeente Rotterdam meent dat in ieder geval twee ambtenaren ook spullen hebben gekocht voor zichzelf of anderen. Het gaat om uitgaven waarbij niet duidelijk is waaraan het geld is besteed en om uitgaven waarvan niet duidelijk is waarom ze zijn gedaan. "Voor zover wij weten hebben de gedupeerden gewoon hun spullen gekregen. Ze zijn niets tekortgekomen, maar het neemt niet weg dat het wel een fraude is", zegt wethouder Diederik van Dommelen (VVD) tegen Rijnmond.

De mogelijke fraude werd meer dan een jaar geleden ontdekt na een melding over een van de medewerkers.

Honderd mensen

Van Dommelen weet nog niet om hoeveel geld het gaat. Dat wordt op dit moment onderzocht. "Wat er gebeurd is, is echt onacceptabel. Ik wil weten wat er gebeurd is en hoeveel er fout is gegaan."

Zo'n honderd mensen hadden toegang tot de creditcard van de gemeente. Dat zoveel mensen de vrijheid hadden om aankopen te doen voor de slachtoffers, vindt de wethouder te verantwoorden. "Laten we niet vergeten: we hebben dit gedaan om de gedupeerden te helpen en dan heb je snelheid nodig, want die mensen hebben hulp nodig", zegt hij. "Snelheid en zorgvuldigheid willen nog weleens botsen."

Om fraude te voorkomen zijn de bestedingslimieten inmiddels aangepast. "Ook hebben we het aantal mensen dat gebruik kan maken van de creditcard verminderd", aldus wethouder Van Dommelen.

Vingers in de suikerpot

"Wij kunnen niet voorkomen dat mensen met hun vingers in de suikerpot zitten. Maar we moeten het wel zo snel mogelijk kunnen ontdekken", aldus de wethouder. "De controles moeten daarom sneller zijn. Tegelijkertijd willen we de gedupeerden snel kunnen helpen. Het zal altijd zoeken naar een balans zijn."

Frankrijk heeft tijdens de Amerikaanse aanval op Venezuela op 3 januari gewaarschuwd voor militaire vliegtuigen die niet zichtbaar waren voor de burgerluchtverkeersleiding in het Caribisch gebied. Doordat ze niet zichtbaar waren, konden verkeersleiders andere vliegtuigen niet altijd informeren over de aanwezigheid van militaire toestellen.

Dat blijkt uit documenten die het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft vrijgegeven na een beroep op de Wet open overheid (Woo). De NOS berichtte 14 december al over een bijna-botsing tussen een passagiersvliegtuig en een Amerikaans militair tankvliegtuig boven Curaçao, waarbij het militaire toestel niet te zien was op de radar.

Het gevaar van militaire vliegtuigen die niet zichtbaar zijn voor de burgerluchtverkeersleiding, is dat verkeersleiders andere vliegtuigen niet tijdig kunnen waarschuwen. Zonder informatie over de positie van die toestellen kunnen zij ook niet zorgen voor voldoende onderlinge afstand. Piloten van passagiersvliegtuigen kunnen daardoor onverwacht een militair toestel tegenkomen en moeten dan mogelijk zelf ingrijpen om een botsing te voorkomen.

Dat risico speelde ook bij de bijna-botsing waarover de NOS in december berichtte. De Franse waarschuwing maakt duidelijk dat tijdens de Amerikaanse aanval op Venezuela opnieuw rekening werd gehouden met militaire vliegtuigen die buiten het zicht van civiele verkeersleiders bleven.

Luister hier naar een deel van het gesprek tussen luchtverkeersleiding en de piloten bij de bijna-botsing:

De Franse waarschuwing had betrekking op de vluchtinformatiegebieden van Curaçao, San Juan en Piarco. Piloten kregen ook het advies binnen de operationele mogelijkheden extra brandstof mee te nemen om zo nodig te kunnen uitwijken. Uit de stukken blijkt niet dat dergelijke toestellen op 3 januari daadwerkelijk in het Curaçaose vluchtinformatiegebied vlogen.

Spoedoverleg na bijna-botsing

De incidenten waarover de NOS als eerste berichtte, leidden tot spoedoverleg tussen luchtvaartmaatschappijen, de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA, de Curaçaose luchtverkeersleiding en internationale luchtvaartorganisaties.

KLM verscherpte vervolgens zijn veiligheidsmaatregelen voor vluchten door het Curaçaose luchtruim. Vliegtuigen moesten voortaan tijdens de hele vlucht door dat gebied extra verlichting voeren.

Op 18 december meldden de regeringen van Curaçao en Aruba dat met de Verenigde Staten afspraken waren gemaakt over het inschakelen van transponders door Amerikaanse militaire vliegtuigen.

Amerikaans vliegverbod

Ruim twee weken later volgden de Amerikaanse aanvallen op Venezuela, waarbij president Maduro en zijn echtgenote werden gevangengenomen en naar de Verenigde Staten overgebracht.

De FAA vaardigde op 3 januari een vliegverbod uit voor Amerikaanse burgerluchtvaartoperators in de Curaçao Flight Information Region (FIR). Dat gold op alle vlieghoogtes vanwege veiligheidsrisico's door militaire activiteiten. Amerikaanse militaire en staatsluchtvaartuigen waren van het verbod uitgezonderd.

De Curaçao FIR omvat een groot deel van het zuidelijke Caribisch gebied en grenst aan het Venezolaanse vluchtinformatiegebied Maiquetía. De luchtverkeersdienstverlening wordt verzorgd door de Curaçaose luchtverkeersleiding. Het Amerikaanse verbod gold voor Amerikaanse luchtvaartoperators en betekende niet dat het luchtruim voor alle vliegtuigen was gesloten. Andere maatschappijen moesten zelf beoordelen of zij hun vluchten veilig konden uitvoeren.

Bekijk hier onze special over de bijna-botsing:

KLM annuleerde op 3 januari vluchten naar de ABC-eilanden, Sint Maarten en verschillende andere Caribische bestemmingen. Ook TUI en Corendon schrapten vluchten. Volgens Buitenlandse Zaken werden ongeveer 2600 KLM-passagiers door de annuleringen getroffen.

De Curaçaose regering liet destijds weten dat het luchtruim niet volledig gesloten was, maar dat sprake was van verhoogde paraatheid. Luchtvaartmaatschappijen moesten zelf beoordelen of zij konden vliegen. Op 4 januari werden de Amerikaanse beperkingen opgeheven en hervatten maatschappijen hun vluchten naar de eilanden.

Crisisoverleg in Den Haag

De Nederlandse overheid hield op 3 januari crisisoverleg over de Amerikaanse aanvallen en de gevolgen voor de regio. Daar waren onder meer de ministeries van Buitenlandse Zaken, Defensie, Binnenlandse Zaken, Infrastructuur en Waterstaat en Justitie en Veiligheid bij betrokken. Ook vertegenwoordigers van KLM, TUI fly en Corendon ontvingen informatie over de veiligheidssituatie.

Op 4 januari werd aangekondigd dat een stuurgroep Caribisch gebied onder voorzitterschap van Binnenlandse Zaken bijeen zou komen. Defensie en Buitenlandse Zaken zouden daar informatie delen.

Uit de vrijgegeven stukken blijkt niet wanneer de Curaçaose luchtvaartautoriteiten over de internationale veiligheidswaarschuwingen werden geïnformeerd of welke afspraken met de Verenigde Staten waren gemaakt over militaire vliegbewegingen tijdens de aanval.

Crisisfase afgeschaald

Op 6 januari kwam het Nederlandse crisisoverleg opnieuw bijeen. Het overleg besloot de crisisaanpak terug te brengen naar de precrisisfase. Een volgend overleg werd gepland voor 13 januari, tenzij de situatie aanleiding gaf eerder bijeen te komen.

De scenarioanalyses waarop de besluitvorming mede was gebaseerd, zijn grotendeels weggelakt.

De openbaar gemaakte documenten vermelden niet welke informatie de Curaçaose luchtverkeersleiding tijdens de Amerikaanse aanval had over militaire vliegbewegingen. Ook wordt niet duidelijk of de afspraken die Curaçao en Aruba in december met de Verenigde Staten bekendmaakten over het gebruik van transponders tijdens de operatie nog van kracht waren en werden nageleefd.