Aggregator

De arrestatie van een Amerikaanse marinier op verdenking van de moord op een vrouw leidt in Japan tot opschudding. Op de zuidelijke eilandengroep Okinawa worden al protesten gehouden tegen de Amerikaanse militaire aanwezigheid.

De politie pakte zondag de 20-jarige marinier op die gestationeerd is op de Amerikaanse vliegbasis Futenma. Devin Jacob Ballard wordt ervan verdacht in de vroege zaterdagochtend in een hotel in Naha, de hoofdstad van het eiland, de 39-jarige Anna Yagi te hebben gewurgd en haar portemonnee en rugzak te hebben gestolen.

Volgens Japanse media ontkent de marinier betrokkenheid bij de zaak.

Op beveiligingsbeelden is te zien hoe een man samen met de vrouw het hotel binnenkwam en later alleen weer vertrekt. Haar lichaam werd later gevonden in de hotelkamer.

De marinier werd gearresteerd nadat een surveillerende agent hem diezelfde dag zag lopen in een uitgaansgebied in Okinawa City, ongeveer 25 kilometer ten noordoosten van Naha. Zijn kaalgeschoren hoofd en de tatoeages op zijn armen kwamen overeen met die van de man op de beveiligingsbeelden, zo meldt persbureau Kyodo News.

De Japanse premier Takaichi spreekt van een "afschuwelijke en wrede gebeurtenis". De Japanse minister van Defensie heeft de commandant van de Amerikaanse strijdkrachten in Japan op het matje geroepen. De minister van Buitenlandse Zaken heeft zijn verontwaardiging geuit tegenover de Amerikaanse ambassadeur in Japan, George Glass, en drong aan op maatregelen om herhaling te voorkomen.

Glass heeft zijn medeleven betuigd aan de familie van het slachtoffer en gezegd dat de VS meewerkt met de Japanse autoriteiten. Het Amerikaanse Korps Mariniers liet in een verklaring weten de beschuldigingen "zeer serieus" te nemen. "Van elke marinier wordt verwacht dat hij zich aan de hoogste gedragsnormen houdt."

De aanwezigheid van Amerikaanse troepen ligt al decennialang gevoelig op Okinawa. De eilandengroep stond van het einde van de Tweede Wereldoorlog tot 1972 onder Amerikaans bestuur. Hoewel Okinawa slechts een klein deel van het Japanse grondgebied beslaat, bevindt zo'n 70 procent van de Amerikaanse militaire faciliteiten in Japan zich er. Ook het grootste deel van de ongeveer 50.000 Amerikaanse militairen in Japan is op Okinawa gestationeerd.

De inwoners van Okinawa verzetten zich al lang tegen de Amerikaanse militaire aanwezigheid op de eilandengroep. Zondag kwamen ongeveer 160 mensen bijeen voor een protest in de hoofdstad Naha. Zij veroordeelden het misdrijf en herhaalden nogmaals hun eis dat de Amerikaanse militaire bases van het eiland verdwijnen. Op een spandoek stond: "We zijn dit zat!"

Tegelijkertijd zien sommige bewoners vanwege de ligging van de eilandengroep nabij China en Taiwan ook de strategische waarde van de Amerikaanse bases in.

Veel inwoners zijn ontevreden over de misdrijven die verband houden met de Amerikaanse militairen op het eiland. Volgens de lokale autoriteiten is het aantal Amerikaanse militair-gerelateerde strafzaken gestegen van ongeveer 40 in 2020 naar 101 vorig jaar.

Het is ook niet de eerste keer dat zo'n zaak zich voordoet. Na de verkrachting van een 12-jarig meisje door drie Amerikaanse militairen in 1995 protesteerden grote groepen mensen tegen de omvangrijke Amerikaanse militaire aanwezigheid op Okinawa. Ook was er woede over de verkrachting van een tiener door een Amerikaanse militair in 2024 en hoe weinig er bekend werd gemaakt over het misdrijf.

De zaak van de Amerikaanse marinier wordt behandeld door de Japanse autoriteiten, omdat de verdachte niet in diensttijd handelde en buiten de basis werd gearresteerd. Japanse aanklagers zullen zich de komende weken over de zaak buigen om te bepalen of formele aanklachten worden ingediend. Bij een veroordeling riskeert de militair een levenslange gevangenisstraf of de doodstraf.

There are some projects that seem at first sight to be easy, but anyone who tries them finds a whole heap of unexpected problems and turns to the off-the-shelf device. …read more

Goedemorgen! Vanmorgen wordt bekend wie dit jaar de Nobelprijs voor Natuurkunde in ontvangst mag nemen en de rijksbegroting wordt besproken in Eerste Kamer.

Eerst het weer: Vanochtend is kans op mist, regionaal ook dichte mist. Later breekt de zon door, maar zijn er ook nog wolken. In het binnenland is lokaal kans op een bui. Het wordt 20 tot 22 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De copiloot van Flydubai die vorige week woensdag zijn gezagvoerder neerstak, was waarschijnlijk van plan dat toestel te laten crashen op de internationale luchthaven van Tel Aviv. Dat melden Israëlische bronnen die ingelicht zijn over het politieonderzoek naar het incident.

Ook zeggen deze bronnen dat de Omaanse staatsburger al eerder dit jaar een vlucht naar Tel Aviv wilde kapen, maar daar van afzag. Waarom is niet helemaal duidelijk, maar de anonieme bronnen suggereren dat hij iemand aan boord kende.

Het onderzoek door de Verenigde Arabische Emiraten naar de bijna-ramp verkeert nog in een vroeg stadium. Er is nog geen officiële reactie op deze nieuwe informatie.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog dit:

De Italiaanse douane heeft bij een controle op Sicilië 77 papegaaien en 300 schildpadjes onderschept. Ze zaten in een bestelbus die aan boord wilde gaan van een veerboot naar Malta. Verder onderzoek leverde op dat 76 van de 77 vogels op de CITES-lijst van bedreigde dier- en plantensoorten staan.

Fijne dag!

De Amerikaanse president Trump heeft de inzet van een vuurpeloton goedgekeurd bij de executie van legerpsychiater Nidal Hasan. Hasan werd in 2013 schuldig bevonden aan de moord op dertien militairen op een legerbasis in de VS.

Het zal voor het eerst in ruim een halve eeuw zijn dat het Amerikaanse leger de doodstraf uitvoert. De laatste keer dat dat gebeurde was in 1961. Toen werd een militair opgehangen omdat hij een 11-jarig meisje had verkracht.

In de VS wordt de doodstraf nog gebruikt door 27 staten, de federale overheid en het leger. Executies door het leger komen buiten oorlogstijd nauwelijks voor. Naast Hasan zitten nog vier andere militairen in een dodencel in Fort Leavenworth in Kansas.

Afghanistan

Hasan werkte als psychiater in het leger toen hij in 2009 op de militaire basis in Fort Hood in de staat Texas het vuur opende in een gebouw waar Amerikaanse militairen medisch gekeurd werden. De Amerikaan van Palestijnse afkomst riep 'Allahoe akbar' en doodde bij de aanslag dertien militairen, vlak voordat zij zouden worden uitgezonden naar Afghanistan. Bij de beschieting raakten meer dan dertig mensen gewond.

In het militaire strafproces dat daarop volgde bekende Hasan direct schuld. Hij stelde dat hij de militairen had doodgeschoten om moslims en Talibanleiders tegen de Amerikanen te beschermen. Alle leden van de jury stemden voor de doodstraf.

Minister van Defensie Pete Hegseth heeft de executie door een vuurpeloton aan Trump aanbevolen, schrijft Hegseths assistent Sean Parnell op X. De defensieminister moet nog een plaats en datum bepalen voor de executie, dat kan door beroepsprocedures nog lang duren. "De dag des oordeels voor Hasan is eindelijk aangebroken", zegt Parnell desalniettemin.

Christa Pike

Het gebruik van een vuurpeloton is zeldzaam bij Amerikaanse executies: sinds in 1977 de doodstraf weer werd ingevoerd, zijn op 1683 executies slechts zes personen zo gedood, waarvan drie in South Carolina in 2025. Er is niet bekendgemaakt waarom Hegseth deze methode heeft aanbevolen.

De doodstraf staat de afgelopen dagen weer in de belangstelling in de VS vanwege de mislukte executie van Christa Pike. Zij overleefde in de staat Tennessee twee injecties die dodelijk hadden moeten zijn en ligt sindsdien in coma in het ziekenhuis.

With the rise of synthetic polymers in everywhere from clothing, packaging and beyond, we have also seen a corresponding rise in fragments of these polymers in the environment. These micro- …read more

De omstreden influencers Andrew en Tristan Tate gingen als 'loverboys' te werk in het ronselen van vrouwen. Dat blijkt uit een samenvatting van rechtbankdocumenten die het Britse ministerie naar de VS heeft gestuurd en openbaar zijn gemaakt.

Daarin staat dat Andrew Tate kwetsbare vrouwen met wie hij een relatie was aangegaan, aanmoedigde naar Roemenië te reizen, waar de broers woonden. Daar zouden ze geld kunnen verdienen met het maken van webcambeelden.

Eenmaal in Roemenië werden de vrouwen financieel afhankelijk van de broers en werd hen geregeld het paspoort afgepakt. "De broers gebruikten fysiek en seksueel geweld en dreigden ermee om zo de controle te houden en gehoorzaamheid af te dwingen", is te lezen in de rechtbankdocumenten.

59 aanklachten

De mannen, die zowel de Britse als de Amerikaanse nationaliteit hebben, werden in juli in Miami in de VS gearresteerd op verzoek van het Britse Openbaar Ministerie. De broers werden in 2025 al aangeklaagd in het VK voor 21 strafbare feiten met drie slachtoffers. De Britse autoriteiten willen dat ze worden uitgeleverd aan het VK. Zelf verzetten ze zich hiertegen.

Het Britse OM heeft de Tate-broers aangeklaagd voor verkrachting, mensenhandel, mishandeling met lichamelijk letsel tot gevolg, het bezitten van ongepaste foto's van een kind en het bezit van extreme pornografie. Die strafbare feiten zouden tussen juli 2010 en augustus 2017 zijn gepleegd. In totaal lopen er 59 aanklachten tegen de broers in het VK.

Gedwongen internetporno

In Roemenië is Andrew Tate aangeklaagd voor mensenhandel in minderjarigen, witwassen, seks met een minderjarige en beïnvloeding van getuigen. Zijn broer Tristan is daar volgens de Roemeense aanklagers medeplichtig aan.

De aanklagers stellen ook in deze aanklacht dat de broers hun slachtoffers ronselden door ze te verleiden en te beweren dat ze een relatie of huwelijk met de vrouwen wilden. Vervolgens werden ze door de mannen gedwongen internetporno te maken, zeggen de Roemeense aanklagers.

Andrew Tate is een zelfbenoemd vrouwenhater, die voordat hij van veel socialemediaplatforms werd geweerd, online een groot bereik had in de manosphere. Dat is een verzamelnaam voor onder meer sociale media, websites en blogs van mannen die vrouwonvriendelijke, seksistische en antifeministische ideeën promoten.

Nu de rechtbankdocumenten vanuit het VK naar de VS zijn gestuurd, kunnen er nieuwe hoorzittingen over het Britse uitleveringsverzoek worden gepland. Een Amerikaanse rechter heeft een verzoek om deze zittingen te plannen naar de advocaten van de Tate-broers gestuurd, maar die hebben daar nog niet op gereageerd

Op openbare scholen in de Verenigde Staten zijn dit schooljaar bijna 12.000 boeken verboden. Dat blijkt uit een studie van PEN America, een Amerikaanse ngo op het gebied van boeken, schrijven en de vrijheid van meningsuiting.

Het is het hoogste aantal sinds de organisatie in 2021 begon met het bijhouden van boekverboden en zo'n 6000 meer dan vorig jaar. PEN maakte het nieuws bekend aan het begin van de Banned Books Week, de week van het verboden boek. Dat een recordaantal boeken in de ban werd gedaan is een teken dat de crisis van de boekverboden almaar groter wordt, zegt PEN.

In verschillende Amerikaanse staten zijn strenge regels over wat er in de klas gezegd en onderwezen mag worden, en daarom zijn daar bepaalde boeken over thema's als ras en lhbti verboden in schoolbibliotheken.

Sneeuwbaleffect

Opmerkelijk is dat AI door schooldistricten steeds vaker wordt ingezet om te beoordelen of een boek verboden moet worden. Omdat de AI-chatbots hun oordeel baseren op welke boeken op andere scholen al zijn verboden, spreekt PEN van een cirkelredenering, waarbij boeken niet eens meer op inhoud worden beoordeeld. Het leidt volgens de organisatie tot "een sneeuwbaleffect" van censuur.

De meeste boekverboden gelden in de staten Texas en Florida, waar de Republikeinse Partij een meerderheid heeft. Daar worden scholen onder druk gezet om de toegang tot boeken te beperken of te blokkeren, zegt PEN. De organisatie stelt dat beide staten "zijn uitgegroeid tot voorbeelden van censuur in het onderwijs".

Net als in eerdere jaren zijn de meeste boeken die niet zijn toegestaan op scholen van het genre Young Adult, literatuur voor kinderen en jongeren. Het gaat met name om fictie. Van schrijver Stephen King werden in totaal de meeste boeken in de ban gedaan, met in totaal 312 verboden.

Onder de boeken die het afgelopen jaar het meest in de ban werden gedaan waren The Handmaid's Tale van Margret Atwood, The Kite Runner van Khaled Hosseini en Looking for Alaska van John Green. Al jaren staat ook Het Achterhuis van Anne Frank in de lijst, vanwege passages over seksualiteit.

'Boekverboden beperken vrijheid'

Ook werden veel graphic novels, stripbewerkingen van bekende verhalen, uit schoolbibliotheken gehaald. Volgens PEN worden de afbeeldingen in dit soort boeken uit de context gehaald waardoor ze al snel gecensureerd worden. Dat geldt ook voor veel Japanse manga-stripboeken, die de laatste tijd aan populariteit winnen in de VS. Van kunstenaars die deze boeken maken werd vaak de hele reeks verboden, dus niet slechts een titel.

"Boekverboden beperken de vrijheid om te lezen, waardoor scholieren geen toegang meer hebben tot verschillende meningen, stemmen, perspectieven en literatuur waar ze recht op hebben", aldus PEN.

Building anything that flies from scratch is an ambitious undertaking, even if it’s ‘just’ radio-controlled. 3D printing the aircraft isn’t that odd these days, but putting a hot jet engine …read more

De Britse auteur en politicus Jeffrey Archer is op 86-jarige leeftijd overleden. Zijn uitgeverij HarpersCollins meldt dat hij "plotseling en vredig" overleed tussen schrijfsessies door. Tijdens zijn carrière verkocht hij in in totaal zo'n 300 miljoen boeken, waaronder zijn onverwachte succesdebuut Not a Penny More, Not a Penny Less en zijn grote bestseller Kane and Abel.

Archer werd geboren in de Britse hoofdstad Londen en groeide op in Wellington in het zuidwesten van Engeland, waar veel van zijn latere boeken gesitueerd zijn. Na de middelbare school deed hij diverse studies, waaronder aan het Brasenose College in Oxford. Daarna werkte hij onder meer voor de Britse Conservatieve Partij en startte hij een kunstgalerie, die na twee jaar failliet ging.

Bestsellerauteur

In 1969 werd hij lid van het Britse parlement voor de Conservatieve Partij, maar in 1974 diende hij zijn ontslag in nadat hij een grote som geld had verloren na een verkeerde investering. Om er financieel weer bovenop te komen en een faillissement af te wenden, schreef hij zijn debuut, dat onverwachts een groot succes werd.

Enkele jaren daarna verscheen Kane and Abel, waarvan alleen al in de eerste week een miljoen exemplaren werden verkocht en plek 1 van de bestsellerlijst van The New York Times bereikte. De serie werd in 1985 door CBS tot een televisieserie bewerkt.

Strafzaak en gevangenschap

In datzelfde jaar werd zijn politieke carrière nieuw leven ingeblazen, toen hij door toenmalig premier Margaret Thatcher werd benoemd tot vicevoorzitter van de Conservatieve Partij. Een jaar daarna kwam hij in opspraak in een zaak rond een prostituee, die hij via-via 2000 pond had betaald. De krant Daily Star had gemeld dat Archer seks had gehad met de vrouw, maar hijzelf stelde dat hij haar dat geld had betaald uit liefdadigheid.

Daarop spande hij een zaak aan tegen de krant, waarin de rechter besliste dat de Daily Star hem een half miljoen pond moest betalen. Ruim tien jaar daarna werd alsnog een onderzoek rond deze zaak ingesteld toen bleek dat hij gelogen had, nadat vrienden van hem dat onthulden. Hij werd vervolgens veroordeeld tot vier jaar celstraf voor meineed. Over zijn periode in de gevangenis schreef hij een driedelig dagboek.

Na zijn gevangenschap keerde hij tot zijn pensionering terug in het Britse Hogerhuis. Tot zijn dood is hij blijven schrijven en heeft hij meerdere romans gepubliceerd. Die werden in verschillende talen vertaald, waaronder in het Nederlands. Zijn laatste boek, Adam and Eve, verschijnt deze week, zegt zijn uitgeverij.

Een Nigeriaans militair vliegtuig dat onderweg was van Benin City naar Lagos is neergestort. 25 passagiers en zeven bemanningsleden kwamen daarbij om het leven, meldt persbureau Reuters.

Er zijn geen overlevenden, bevestigt president Tinubu. Hij heeft de Nigeriaanse luchtmacht om een grondig onderzoek gevraagd naar de oorzaak van de crash.

Volgens de minister van Luchtvaart was het ATR-42-toestel bezig met een routinevlucht toen iets na achten vanochtend het contact met de luchtverkeersleiding werd verbroken. Het wrak werd later aangetroffen in de buurt van de plaats Igbokoda.

Volgens Reuters is het een van de dodelijkste vliegrampen in Nigeria van de afgelopen jaren.

Het lek in het zeeschip dat in de Eemshaven in Groningen ligt is gedicht. Dat meldt de veiligheidsregio Groningen. Daarmee is het gevaar dat het schip zal zinken afgewend.

Het gaat om de Nautilus, een vaartuig dat onderdelen voor windturbines op zee vervoert. Het schip is 73 bij 16 meter. "Duikers hebben een inspectie onder het schip gemaakt en het lek gedicht. Het maakt geen water meer", zegt de veiligheidsregio. "Havenbeheerder Groningen Seaports handelt het incident verder af".

Door een gat in de romp in de machinekamer liep water in het schip. Hoe dat gat in het schip is ontstaan, is nog onbekend. Ook is niet bekend hoe groot het was.

Hulpdiensten en duikers probeerden uit alle macht te voorkomen dat het schip zou kapseizen en zinken. De brandweer pompte het water uit het schip en twee sleepboten waren ingezet om het schip stabiel te houden. De bemanning was toen al van boord.

Copper sulfate crystals are probably among one of the prettiest crystals you can grow at home, with even just a simple setup with some copper scrap and vinegar already capable …read more

De tiende editie van de Gieskes-Strijbis Podiumprijs, de grootste podiumprijs van Nederland, gaat naar de Belgische theatermaker en kunstenaar Jef Van gestel en choreograaf en danseres Cheroney Pelupessy.

De prijs wordt jaarlijks toegekend aan twee makers die een bijdrage leveren aan de diversiteit van de podiumkunsten in Nederland.

De jury roemt de voorstellingen van Van gestel omdat hij "op geheel eigen wijze het grensgebied bespeelt tussen theater, performance, beeldende kunst en objecttheater".

Objecttheater is een theatervorm waarin voorwerpen een hoofdrol hebben. In de voorstelling Tochtgat die Van gestel met Peter Vandemeulebroecke maakte, zijn dat bijvoorbeeld een wc-rol en een grote vuilniszak.

Volgens de jury maakt Van gestel in zijn voorstellingen droomwerelden "bijna tastbaar".

Moeilijk bespreekbare thema's

Danseres Cheroney Pelupessy ontwikkelde volgens de jury in korte tijd een eigen stem en benoemt zware en moeilijk bespreekbare thema's. "Uit hedendaagse dans, breakdance en hiphop, en Molukse en Indonesische bewegingsvormen smeedt zij een herkenbare podiumtaal: zacht en liefdevol, maar tegelijk krachtig en precies."

De afgelopen dagen was er meer erkenning voor Pelupessy. Ze won vrijdag de Innovatieprijs Nederlandse Dansdagen Maastricht. Op diezelfde dag won de documentaire Mama'ku - Van Jakarta tot de Molukken, over haar reis naar Indonesië met haar moeder, een publieksprijs op het Gouden Kalveren Gala.

Prijzengeld verhoogd

De winnaars van de Gieskes-Strijbis Podiumprijs ontvangen een geldbedrag. Eerdere jaren kregen ze ieder 60.000 euro, voortaan is dat 70.000 euro. De drie andere genomineerden, muzikante Diamanda La Berge Dramm, choreografe Dunja Jocić en theatermaker Florian Myjer, ontvangen 35.000 euro, waar dat eerder 10.000 was. Ze mogen het bedrag naar eigen inzicht besteden.

"Met het hogere prijzengeld willen we alle vijf makers nog meer ruimte geven om te doen wat zij nodig vinden voor hun ontwikkeling", zegt fondsdirecteur Floris van Hest.

Sinds 2017 wordt de prijs jaarlijks uitgereikt aan kunstenaars uit verschillende disciplines, zoals theater, muziek en dans.

De copiloot van Flydubai die woensdag zijn gezagvoerder neerstak, was waarschijnlijk van plan dat toestel te laten crashen op de internationale luchthaven van Tel Aviv. Dat melden Israëlische bronnen die ingelicht zijn over het politieonderzoek naar het incident.

Ook zeggen deze bronnen dat de Omaanse staatsburger al eerder dit jaar een vlucht naar Tel Aviv wilde kapen, maar daarvan afzag. Waarom is niet helemaal duidelijk, maar de anonieme bronnen suggereren dat hij iemand aan boord kende.

Volgens de bronnen was de man hoogstwaarschijnlijk een lone wolf; iemand die op eigen gezag opereerde en niet aangestuurd werd door een terreurorganisatie of buitenlandse regering.

Het onderzoek door de Verenigde Arabische Emiraten naar de bijna-ramp verkeert nog in een vroeg stadium. Er is nog geen officiële reactie op deze nieuwe informatie.

Noodbijl gebruikt

Persbureau Reuters meldde dit weekend dat de copiloot Hammam al-Hammami heet en uit Oman komt. Op Flydubai-vlucht FZ1073 viel hij zijn piloot aan met een noodbijl, die de cockpitbemanning bij een crash kan gebruiken om naar buiten te komen.

De bebloede en zwaargewonde gezagvoerder wist te voorkomen dat de copiloot zijn plan kon doorzetten. Het lukte hem om de cockpitdeur van het slot te halen, waarna passagiers en bemanningsleden de copiloot konden overmeesteren.

Aan boord zaten zeker 182 mensen, onder wie veel Israëliërs. Twee piloten die toevallig als burger meevlogen, namen het toestel over en zetten het in Saudi-Arabië aan de grond.

De piloot uit India deed vrijdag zijn verhaal tegen premier Modi:

De afgelopen dagen zijn er meer details over de copiloot naar buiten gekomen. Zo bleek dat hij eerder actief was in dezelfde functie bij Oman Air, maar daar werd geschorst nadat er extremistisch materiaal bij hem was gevonden.

Vanochtend werd bekend dat hij tussen 2015 en 2017 een studie heeft gevolgd in Australië. De autoriteiten in dat land onderzoeken of hij in die periode is geradicaliseerd.

De politie in Nieuw-Zeeland zegt dat de Omaanse man ook een tijd in dat land is geweest en dat er onderzoek wordt gedaan naar zijn activiteiten daar. Het is niet bekend wanneer hij precies in Nieuw-Zeeland verbleef.

Volgens Royal Air Maroc volgde de man vorig jaar drie maanden lang theorielessen bij deze luchtvaartmaatschappij, maar werd zijn sollicitatie bij het Marokkaanse bedrijf afgewezen.

Voor oud-student Ilja van Dijk (26) voelt het afbetalen van de studieschuld nog ver weg. Ilja kan maar geen baan vinden, waardoor het bedrag voorlopig niet hoeft te worden afgelost. Ilja's studieschuld loopt tegen de 50.000 euro aan. "Dit belemmert mijn toekomstdromen."

En Ilja is geen uitzondering. Uit nieuwe cijfers van het CBS blijkt dat bijna 150.000 studenten en voormalige studenten een studieschuld van 50.000 euro of meer hebben, een verdubbeling in zes jaar.

Dat zijn volgens CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen vooral oud-studenten die in het leenstelsel hun schuld opbouwden. Zo ook Ilja.

Dat veel studenten die jaren door het wegvallen van de basisbeurs gedwongen waren om te lenen is een groot probleem, zegt econoom en docent macro-economie aan de Universiteit van Amsterdam Ciara van Krevel. "De minister drukte hen op het hart dat ze geen leenangst moesten hebben. Dat heeft ervoor gezorgd dat meer mensen gingen lenen."

'Lenen noodzakelijk'

Er zijn veel verschillende redenen om veel geld te lenen in je studietijd. Sommige mensen kunnen niet werken naast hun studie omdat ze bijvoorbeeld mantelzorg verlenen, zegt de Landelijke Studentenvakbond (LSVb).

Het kan ook gaan om iemand die eerst een verkeerde studiekeuze heeft gemaakt en later op een andere studie is overgestapt. "Het is heel persoonlijk," zegt voorzitter Evy Kras. "Maar niemand kiest voor een hoge studieschuld natuurlijk."

Het Interstedelijk Studentenoverleg (ISO) zegt studenten die meer schuld opbouwen vaak geen financiële steun van thuis kregen of langer moesten studeren en andere toeslagen kwijtraakten. Voorzitter Allis Richardson: "Juist voor deze groepen studenten is lenen vaak noodzakelijk om te kunnen studeren."

Hoge studieschuld, zonder baan

Ilja begon in 2019 met de bachelor Sociologie aan de Universiteit van Amsterdam en ging in januari 2022 op kamers in de hoofdstad. Maar na een niet afgemaakte master Theaterwetenschappen, verhuisde Ilja uit noodzaak terug naar diens ouders in Huizen.

In de drie jaar tijd dat Ilja op kamers woonde, heeft die geleend. "Het eerste jaar begon ik met 450 euro per maand, maar daarna kwam ik er achter dat ik meer nodig had." Langzamerhand liep het tot het maximale bedrag. "Dit deed ik om de huur en boodschappen te betalen en daarnaast nog een sociaal leven te leiden", zegt Ilja.

Bovendien zat Ilja een jaar in het bestuur bij de studententoneelvereniging, wat veel tijd en moeite kostte. "Dat heeft er voor gezorgd dat ik een jaar langer ging lenen, omdat ik hiervoor parttime gecompenseerd werd."

Rente op lenen

Studentenorganisatie ISO roept het kabinet op om zijn ambities voor de studenten waar te maken. In het coalitieakkoord hebben VVD, CDA en D66 doelen gesteld om de financiële positie van studenten te versterken.

Zo moet de rente van studieleningen maximaal op 2,5 procent komen. Dat rentepercentage is de afgelopen jaren omhoog gegaan. Nu staat het op 2,33 procent. Woensdag maakt DUO het percentage voor 2027 bekend.

Als de rente hoger wordt, gaan (oud)studenten meer betalen als hun rentevaste periode voorbij is.

De studieschuld blijft Ilja voorlopig nog achtervolgen. Na 1,5 jaar solliciteren zit die met diploma maar zonder baan bij diens ouders. "Ik heb er geen vertrouwen in dat ik in de nabije toekomst een huis kan vinden."

Burgemeester Jan Kottelenberg (CDA) van Neder-Betuwe zegt in een column dat vier agenten gehoorbeschadiging hebben opgelopen tijdens de anti-asielopvangrellen in zijn gemeente. Demonstranten gooiden bij protesten in Opheusden en Kesteren zwaar vuurwerk naar de politie. De agenten moesten na de ongeregeldheden naar de eerste hulp.

De politie was vanavond niet bereikbaar om tegenover de NOS een nadere toelichting te geven.

Het gooien van zwaar vuurwerk noemt de burgemeester "ronduit misdadig en levensgevaarlijk". Mensen verwijten de overheid niet te luisteren, schrijft hij, "maar dat wordt ook wel moeilijk wanneer je een cobra naar je hoofd gesmeten krijgt."

Omroep Gelderland schrijft dat volgens de burgemeester volwassenen van buitenaf het vuurwerk hadden aangeschaft. Die zouden het hebben rondgedeeld onder jongeren die in de gemeente wonen. Kottelenberg vermoedt dat splintergroeperingen van buiten de gemeente de jongeren ophitsten om mee te doen aan het geweld. In zijn column onderbouwt hij dat niet.

Gespreksavond

De afgelopen maand waren er twee protesten in Neder-Betuwe. Aanleiding was het plan om 132 asielzoekers in de gemeente op te vangen. Hierover was op 17 september een gespreksavond in het gemeentehuis in Opheusden. Daar werden verschillende scenario's voor de opvang besproken, een besluit over de opvang was nog niet aan de orde.

Buiten verzamelden zich enkele honderden mensen. Zij scandeerden leuzen en er werd met zwaar vuurwerk gegooid. Toen de politie wilde ingrijpen, keerden demonstranten zich tegen de agenten. Daarop werd de mobiele eenheid ingeroepen.

De politie hield veertien verdachten aan, twaalf waren afkomstig uit de gemeente Neder-Betuwe.

Veiligheidsrisicogebied

Een week later volgden er protesten bij het dorpshuis in Kesteren. De gemeente had opnieuw een raadsvergadering in het gemeentehuis in Opheusden. Uit vrees voor nieuwe ongeregeldheden stelde de gemeente een noodverordening in en een veiligheidsrisicogebied in Opheusden. Betogers gingen daarom bij het dorpshuis in Kesteren tegen de opvangplannen protesteren. Ook hier werd vuurwerk afgestoken. Toen de situatie dreigde te escaleren, greep de politie in.

Agenten hielden tien mensen aan, onder wie een minderjarige. Ze kwamen volgens de politie allemaal uit de regio.

Opvang niet nieuw

Kottelenberg zegt in zijn column dat de opvang van vluchtelingen niet nieuw is voor de gemeente. In 2015 werd een noodopvang opgezet in sporthal De Eng in Dodewaard. "Dat was spannend en zorgde voor onrust, maar onze bevolking toonde zich van haar beste kant."

Ook ving de gemeente een groep Oekraïners op. "En altijd realiseren we ons hierbij weer dat het hier om mensen gaat, mensen zoals u, jij en ik. Kwetsbare mensen."

De burgemeester roept de inwoners op om over de opvang te praten, "maar vooral ook naar elkaar te luisteren, elkaar vragen te stellen, en samen met elkaar en de gemeente naar oplossingen te zoeken."

De Italiaanse douane en fiscale recherche hebben bij een controle op Sicilië 77 papegaaien en 300 schildpadjes onderschept. Ze zaten in een bestelbus die aan boord wilde gaan van een veerboot naar Malta.

De dieren hadden te weinig ruimte en de temperatuurregulatie voldeed niet aan de eisen voor diertransport. Verder onderzoek leverde op dat 76 van de 77 vogels op de CITES-lijst van bedreigde dier- en plantensoorten staan.

De fiscale recherche maakte deze opnamen:

De bestuurder van de bus, een man uit Malta, is aangehouden. Hij wordt verdacht van dierenmishandeling en smokkel van bedreigde diersoorten. De papegaaien en schildpadjes zijn in beslag genomen en ondergebracht op een locatie die daar geschikt voor is.

In een rapport van de Italiaanse tak van het Wereld Natuur Fonds uit maart, wordt Italië een belangrijke schakel genoemd in de smokkel van beschermde planten en dieren.

The discerning modern gamer’s quest is to find a quieter computer without sacrificing performance. That proves challenging when modern components are highly efficient at producing monumental quantities of thermal energy. …read more

Hollywood has a lot to answer for when it comes to “silencers” on firearms. On screen, a suppressed pistol makes a pinging thud, and the bad guy in the next …read more

Minister Heinen van Financiën beloofde de Tweede Kamer vorige week alles in het werk te stellen om de nieuwe vermogenswinstbelasting al per 2028 in te voeren. Het wordt een race tegen de klok, waarbij betrokkenen zich afvragen of het allemaal gaat lukken.

Vrijdag heeft het kabinet de wetswijziging die het nieuwe systeem mogelijk moet maken, voor advies naar de Raad van State gestuurd. Veel Kamerleden vroegen zich af of dat advies er wel op tijd zou zijn voor het eerstvolgende Kamerdebat hierover, op 12 oktober.

Heinen was donderdag optimistisch: "Wij vragen een maximale stretch van iedereen, maar dan is 2028 haalbaar." Al erkende hij ook het risico dat het 2029 wordt. Een snelle invoering van de nieuwe vermogensbelasting is politiek belangrijk voor Heinen. Het was een belangrijke toezegging aan rechtse oppositiepartijen als JA21 en de SGP.

De Raad van State laat desgevraagd weten de deadline van 12 oktober zeker niet te halen. "We hebben nog maar zeven dagen, onmogelijk", stelt een woordvoerder. Het advies komt op z'n vroegst op 19 oktober, en mogelijk pas op de 26ste. Dat maakt het voor de Kamer nog krapper om de wet op tijd te behandelen.

Fraude op de loer

De banken laten desgevraagd weten te weinig tijd te hebben om hun IT-systemen aan te passen. Daardoor lukt het niet de gegevens van hun klanten vooraf ingevuld te krijgen als die belastingaangifte doen in 2028. De banken hadden daarvoor al gewaarschuwd, maar staatssecretaris Eerenberg van Financiën suggereerde afgelopen week dat hier een oplossing voor zou zijn.

Volgens hem hebben veel banken zich afgelopen tijd uitgesproken voor de nieuwe vermogenswinstbelasting. "Ik vind dus dat we ook iets mogen vragen als: nu moet u ook uw cliënten helpen om dat mogelijk te maken."

De Nederlandse Vereniging van Banken herkent dat niet. "Wij hebben nooit een voorkeur uitgesproken voor belasting op vermogenswinst of vermogensaanwas." Er komt binnenkort wel een overleg met de Belastingdienst om te kijken wat er mogelijk is zolang de ingevulde aangiftes er niet zijn, zegt een woordvoerder.

Als de banken en vermogensbeheerders de gegevens niet kunnen aanleveren, kan de Belastingdienst niet controleren of burgers de aangifte juist hebben ingevuld. En dan ligt fraude op de loer.

Voor mensen die hun aangifte te goeder trouw invullen, is het maar de vraag of ze de informatie zelf bij elkaar kunnen vinden. Niet alle banken kunnen de gegevens direct aan hun klanten leveren. Het maakt het invullen van de aangifte sowieso ingewikkelder. Ambtenaren van Financiën waarschuwden hier al voor in een advies: "Dit doet een extra beroep op het 'doenvermogen' van burgers."

Zelfs als bovenstaande problemen worden opgelost, wordt het een hele toer voor de Belastingdienst de stelselwijziging per 2028 door te voeren. De dienst is namelijk ook druk met aanpassingen in de computersystemen, omdat er per 2030 een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering komt voor zzp'ers.

Als beide aanpassingen tegelijk moeten worden uitgevoerd, loopt de invoering van die verzekering waarschijnlijk een jaar vertraging op, waarschuwden ambtenaren.

Vorige week deed het kabinet een nieuw voorstel voor een versnelde overgang naar een vermogenswinstbelasting, als vervanging voor de huidige vermogensaanwasbelasting. De VVD stond onder grote druk van de achterban, omdat beleggers bezwaar hebben tegen het betalen van belasting op 'papieren winst', oftewel, belasting over aandelen die nog niet verkocht zijn en alleen op papier meer waard zijn geworden.

Betalen bij verkoop

Maar als burgers pas gaan betalen als de aandelen verkocht zijn, komen er tijdelijk miljarden euro's minder belasting binnen. Het kabinet wilde dat gat opvullen door ook kleinere spaarders en beleggers vermogenswinstbelasting te laten betalen, maar daar bleek geen meerderheid voor in de Tweede Kamer.

In het voorstel dat naar de Raad van State is gestuurd staat opvallend genoeg nog steeds die door de Kamer afgeschoten dekking. Ondertussen zoekt het kabinet naar alternatieven, in overleg met oppositiepartijen. Dat betekent dat er nog nieuwe aanpassingen aan komen in box 3, ook al voor volgend jaar.

Mocht het niet lukken de wetgeving dit jaar door de Tweede en Eerste Kamer te krijgen, dan blijft het huidige systeem nog zeker een jaar van kracht. Ieder jaar uitstel kost de schatkist 3,5 miljard euro aan gederfde inkomsten.

Eerste Kamer

Vanavond geven Heinen en Eerenberg tekst en uitleg in de Eerste Kamer. De senatoren hebben stemmingen over de plannen met box 3 keer op keer uitgesteld, op verzoek van het kabinet. En nu is er dus haast.

Senator Crone van Pro is verontwaardigd over die gang van zaken: "Dit gaat om een grote stelselwijziging. Die moeten we zorgvuldig behandelen, met onder meer het horen van deskundigen."

Zijn collega Griffioen van regeringspartij D66 drukt het kabinet op het hart de korte tijd die er nog is goed te gebruiken: "Het kabinet is aan zet om dit goed te regelen, treuzel niet en kom met goede voorstellen."