Veel regionale industriebedrijven kunnen niet verduurzamen. Voor de productie van bijvoorbeeld glas, karton en steen gebruiken ze vaak grote machines die veel energie verbruiken. De komende jaren moeten deze worden vervangen en het liefst doen bedrijven dat door over te stappen op elektrische machines. Maar er is te weinig plek op het stroomnet.
Dat staat in het rapport van Cluster6, een samenwerkingsverband van regionale energie-intensieve industriebedrijven in de maakindustrie, afvalverwerking en het ministerie van Klimaat en Groene Groei.
Bij het verband zijn ook de steenfabrieken van het bedrijf Wienerberger aangesloten. Zo'n 70 miljoen bakstenen en straatstenen worden er jaarlijks gemaakt, nu nog veelal met behulp van gasovens.
Maar als het aan directeur Jasper Vos ligt worden dat snel elektrische apparaten. Voor een zwaardere stroomaansluiting staat een van de fabrieken op de wachtlijst. "Ons is beloofd dat er ergens voor 2030 plek is, maar de vraag is of dat ook gaat gebeuren", zegt hij bij de locatie in Pannerden, ten noordoosten van Nijmegen.
NetcongestieAllereerst, waarom is er niet genoeg capaciteit op het stroomnet? Dat komt doordat de laatste jaren bedrijven en huishoudens veel zijn overgestapt op elektriciteit, maar de ondergrondse kabels zijn daar niet op berekend.
Daardoor ontstaat netcongestie; in de ochtend en de avond is de vraag naar stroom veel hoger dan overdag en in de nacht. De beheerder van het stroomnet houdt rekening met deze 'pieken' en kan dus niet elke nieuwe aanvraag toekennen. In ieder geval niet voordat de kabels dit aankunnen. Daarom verzwaren de netbeheerders het stroomnet.
De Toezichthouder Autoriteit Consument & Markt stelde twee jaar geleden maatregelen in om tekorten op het stroomnet op te lossen. Het betekende dat maatschappelijk belangrijke instellingen zoals scholen en ziekenhuizen voorrang krijgen op het stroomnet.
Bedrijven die helpen bij het verminderen van netcongestie zoals zon- en windparken of bedrijven die grote batterijen plaatsen krijgen ook voorrang op de wachtlijst. Helemaal onderaan de wachtlijst komen de industriebedrijven.
TussenoplossingenDoordat de wachtlijst gebonden is aan een regio kan het zijn dat bedrijven in een regio waar weinig 'concurrentie' op het stroomnet is meteen een aansluiting krijgen, terwijl bedrijven op andere plekken jaren moeten wachten.
"Neem bijvoorbeeld een glasfabriek die in 2030 wil verduurzamen. Als die van de netbeheerder te horen krijgt dat er pas 2034 plek is, moet die fabriek dat gat zien te overbruggen", zegt Barbara Verwayen, die namens Cluster6 de regionale industriebedrijven vertegenwoordigt.
Volgens haar kan tijdelijke, lokale productie van elektriciteit bij de bedrijven een tussenoplossing bieden. "Als dat duurzaam kan, dan is dat hartstikke mooi, met zon, wind en batterijen. Als dat niet duurzaam kan, zullen we met gasturbines tijdelijk extra elektriciteit moeten opwekken."
Op die manier zouden bedrijven, in afwachting van een zwaardere stroomaansluiting, toch kunnen beginnen met investeren in elektrische machines. Maar daarvoor is meer nodig dan geld alleen, zegt Verwayen. "Wet- en regelgeving, wettelijk kader, vergunningverlening, al die zaken."
WeerstandNetbeheerders zijn al langer bezig met het verzwaren van het stroomnet. Daarvoor bouwen ze de komende jaren zo'n honderd hoogspanningsstations en andere infrastructuur voor stroom. Het vinden van een geschikte plek is vaak ingewikkeld.
Beschermde flora en fauna of nabijheid van een Natura 2000-gebied kunnen de bouw van een nieuw station onmogelijk maken. Daarnaast stuiten de beheerders vaak op weerstand van omwonenden die liever geen industrieel hoogspanningsstation in hun 'achtertuin' zien. Dat zorgt voor vertraging en onzekerheid over de stroomuitbreiding in Nederland.
"Door onzekerheid over een stroomaansluiting lekken investeringen weg naar het buitenland", zegt Vos van steenfabriek Wienerberger. "Je kijkt hier zo over de rivier naar Duitsland. Soortgelijke bedrijven in buurlanden hebben wel toegang tot elektriciteit. Als we die zekerheid en ruimte niet krijgen staat het voortbestaan van dit soort bedrijven in Nederland op het spel."
Albert Heijn, Etos en Gall & Gall kampen sinds zondagmiddag met een storing. Dat komt volgens Ahold Delhaize, het moederbedrijf van Albert Heijn, door een "cyberveiligheidsincident". Albert Heijn schreef eerder in een eigen persbericht over "een IT-incident".
Websites, apps en de klantenservice van Albert Heijn zijn door de technische problemen niet beschikbaar. Ook kunnen online bestelde boodschappen niet worden bezorgd en geven elektronische schapkaarten nog de actieprijzen van vorige week weer, in plaats van de huidige prijs. Ook de spaarsystemen werken niet.
Ook de Belgische supermarktketen Delhaize, onderdeel van hetzelfde bedrijf als Albert Heijn, ondervindt hinder, meldt VRT Nieuws. Klanten kunnen daar geen nieuwe bestellingen doen voor deze week en ook is de klantenservice niet bereikbaar. In België zijn de app en website wel bereikbaar.
Gegevens beschermenWat er precies aan de hand is, is nog onduidelijk. Daarover wil Albert Heijn niets kwijt. "We hebben direct maatregelen genomen om onze IT-omgeving te beschermen. Onderdeel daarvan is het preventief tijdelijk uitschakelen van een aantal systemen", schrijft Albert Heijn in een verklaring.
"We onderzoeken het incident en werken aan het herstellen van onze diensten. De bescherming van de gegevens van onze klanten, medewerkers en partners staat daarbij voorop", meldt de supermarktketen.
De winkels van Albert Heijn zijn vanmorgen gewoon opengegaan. De supermarktketen zegt nog niet te weten wanneer de diensten weer beschikbaar zijn.
Deze Albert Heijn-vestiging in Amsterdam informeert klanten met een briefje over de onjuiste prijzen in de winkel:
Litouwen en Polen werken aan plannen voor massale evacuaties voor het geval een oorlog met Rusland uitbreekt. In dat scenario houden de landen er rekening mee dat een miljoen burgers van de Baltische landen via de Suwalki-corridor willen vluchten.
Deze corridor is een smalle landverbinding tussen Polen en Litouwen. Hij wordt gezien als het kwetsbaarste punt van het NAVO-grondgebied.
De bekendmaking van de plannen valt samen met een grote mobilisatie-oefening die deze weken in Litouwen plaatsvindt. Niet alleen het leger, maar de hele samenleving moet weten wat er te doen staat als het oorlog wordt, is het idee.
Wat als Rusland aanvalt?Hoe verslaat de NAVO Rusland als dat land het militaire bondgenootschap aanvalt? Generaal Alexus Grynkewich, de militair commandant van de alliantie, geeft vanmiddag het antwoord op een veiligheidstop in Warschau.
De toespraak is vanaf 13.00 uur live te volgen via de NOS-app en NOS.nl. NOS-correspondenten Kysia Hekster (NAVO) en Christiaan Paauwe (Midden- en Oost-Europa) leggen in de stream uit wat de toespraak zo bijzonder maakt.
"Heeft u een plek om te logeren?", vraagt een hulpverlener. Op haar telefoon noteert ze de gegevens van Vidmantas (61), die tegenover haar zit in de witte ontvangsttent. "Nee, ik kan nergens heen", antwoordt de 'vluchteling'.
Op het groene grasveld van de hippodroom van Lazdijai, een Litouws stadje vlak bij de grens met Polen, worden zogenaamd ontheemde Litouwers rondgeleid. Vidmantas is een van de honderden burgers die meedoen. Hij wil weten wat er gebeurt in een "extreme situatie", zegt hij nadat hij is geregistreerd. "Zodat je niet in de war raakt als het zover is."
Na de registratie kunnen deelnemers in andere tenten psychische of medische hulp krijgen, of wat te eten. Aan een hijskraan hangt een grote Litouwse vlag boven het 'vluchtelingenkamp'. Verderop staan groene tenten met veldbedjes in rijen opgesteld.
Zwakke puntenHet scenario is dat het oostelijk grensgebied van Litouwen dreigt te worden binnengevallen en er een vluchtelingenstroom op gang komt. Kapitein Darius Indrisonis van de brandweer klinkt bijna enthousiast wanneer hij een rondleiding geeft. Ze kunnen volgens hem een hoop leren van de oefening en zien waar de zwakke punten zitten. Zo bleek dat de registratie te langzaam ging en veel mensen moesten wachten.
Dat Litouwen zo ver gaat met de voorbereidingen, is tekenend voor hoe de dreiging aan de oostflank van de NAVO wordt gevoeld. Het land heeft de afgelopen jaren veel te maken met sabotage-aanvallen en andere incidenten. Een paar weken geleden werd nog een drone die vanuit Belarus kwam binnenvliegen boven Litouwen neergehaald.
Rugzakken al ingepaktKristupas (17) en Gabriele (19) krijgen in een tent een demonstratie eerste hulp. Door alle sirenetests, de drones die binnenvliegen en de militaire acties merkt het jonge stel dat de spanning toeneemt in Litouwen. "Alles bij elkaar voel je dat het steeds ernstiger wordt", zegt Kristupas.
Ze hebben al wat voorbereidingen getroffen voor als er oorlog uitbreekt, vertelt Gabriele. Zo hebben ze een vluchtplan en gepakte rugzakken.
De laatste weken wordt door Europese leiders en inlichtingendiensten steeds weer gewaarschuwd dat Rusland uit is op verdere escalatie. Zo worden er aan de Russische kant van de grens nieuwe barakken gebouwd.
'Willen voorbereid zijn'Houdt de Litouwse regering er dus rekening mee dat Moskou zich niet laat afschrikken door de NAVO en een directe oorlog zou kunnen beginnen? "We zien geen enkele aanwijzing dat we volgende maand of de maand erna al paraat moeten zijn", zegt Tomas Daukantas, de kanselier van de Litouwse regering, tegen de NOS. "Maar we willen wel voorbereid zijn. Dan hebben we er alle vertrouwen in dat we het aankunnen."
Toch is de oefening voor sommigen vooral een uitje. Een 56-jarige vrouw uit de buurt kijkt met haar twee kleinkinderen toe hoe 'slachtoffers' eerste hulp krijgen. Ze verwacht niet dat zo'n vluchtelingenkamp ooit nodig zal zijn.
De 17-jarige Kristupas gaat ook niet uit van het slechtste scenario. Maar de oorlogsdreiging heeft wel invloed op zijn toekomstplannen. Hij zit in het laatste jaar van zijn middelbare school en wil medicijnen studeren in Kaunas, waar zijn vriendin Gabriele al zit. "Je stelt toch de vraag: welke stad zou veilig zijn? Moet ik ook kijken in het buitenland?"
Goedemorgen! De Amerikaanse opperbevelhebber van de NAVO gaat in een zeldzame toespraak in op de vraag hoe Rusland bij een aanval verslagen kan worden en de winnaar van de Nobelprijs voor Economie wordt bekendgemaakt.
Eerst het weer: vandaag wisselen zon en wolkenvelden elkaar af. In de loop van de middag neemt vanuit het westen de bewolking toe. Bij een matige zuidenwind stijgt de temperatuur naar 15 tot 18 graden. Morgen is het bewolkt en valt af en toe lichte regen. De dagen daarna is het rustig en zacht herfstweer met veel ruimte voor de zon.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.
Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?Op de N233 bij Kesteren zijn bij een ernstig ongeluk gisteravond twee mensen om het leven gekomen en twee anderen gewond geraakt.
Het ongeluk gebeurde kort voor 23.00 uur. Dagblad De Gelderlander meldt dat de brandweer, zes ambulances en twee traumahelikopters werden opgeroepen.
Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:Een Litouwse man krijgt zijn 24.000 euro terug van de Koninklijke Marechaussee. Hij viel vorige maand in Venlo in achter het stuur in slaap met het geld in zijn auto. De man zei dat hij het geld in het casino had gewonnen maar kon dat niet bewijzen.
Fijne dag!
Regeringspartij D66 wil dat er bij ernstige signalen van kindermishandeling snel wordt gesproken met het kind, waar nodig zonder overleg met de ouders. Dat staat in een initiatiefwetsvoorstel van de Kamerleden Marijke Synhaeve en Hanneke van der Werf. Het voorstel wordt vandaag online gezet, zodat organisaties erop kunnen reageren.
"Wat we willen is dat kinderen beter gehoord, gezien en geholpen worden", zegt Synhaeve. De afgelopen jaren bleek bij ernstige zaken dat het kind niet werd gehoord. Voorbeelden zijn het meisje dat werd gemarteld in Stadskanaal en het pleegmeisje in Vlaardingen, dat ook ernstig werd mishandeld.
In beide gevallen werden signalen van de kinderen of hun omgeving niet goed opgepakt. Gespecialiseerde instanties als de Kinderombudsman pleiten er al langer voor dat de stem van het kind meer moet worden gehoord bij vermoedens van mishandeling.
Nu pas na toestemming oudersKamerlid Synhaeve vertelt dat ze veel slachtoffers heeft gesproken die vertelden dat niet naar hen werd geluisterd. Met de 'kind-eerst-wet' willen de Kamerleden ervoor zorgen dat kinderen snel hulp krijgen en niet aan heel veel verschillende mensen hun verhaal moeten doen.
Het belangrijkste is dat ze kunnen worden gehoord zonder toestemming van ouders als die mogelijk betrokken zijn bij de mishandeling. Nu mogen hulpverleners in principe alleen contact leggen met het kind als de ouders of voogden toestemming geven. Alleen onder strikte voorwaarden kan hiervan worden afgeweken. Maar dit is ingewikkeld en gebeurt niet vaak.
Barnahus-modelIn het initiatiefwetsvoorstel staat dat de methode kan worden ingezet bij signalen van strafbare vergrijpen. De werkwijze moet gaan gelden voor kinderen in en buiten de jeugdzorg.
Binnen 48 uur moet een speciaal team het kind horen en komen met een plan voor bescherming, hulpverlening en, waar nodig, strafrechtelijk optreden. Het betrokken team moet bestaan uit mensen met verschillende expertises op het gebied van medische zorg, jeugdzorg, veiligheid en justitie.
Deze aanpak is gebaseerd op het Barnahus-model, dat in veel andere landen al wordt gehanteerd. Barnahús is IJslands voor 'kinderhuis'. Het is een kindvriendelijke, multidisciplinaire aanpak voor kinderslachtoffers en getuigen van geweld, seksueel misbruik of uitbuiting van kinderen.
Beter samenwerkenSynhaeve is niet bang dat de werkwijze leidt tot veel extra werk of meer uithuisplaatsingen. Volgens haar zal het er juist toe leiden dat instanties beter samenwerken en er sneller hulp kan komen voor kinderen en gezinnen die dat nodig hebben.
Nadat de reacties van organisaties binnen zijn, zal het wetsvoorstel, eventueel in aangepaste vorm, aan de Tweede Kamer worden voorgelegd.
Hoe verslaat de NAVO Rusland als dat land het militaire bondgenootschap aanvalt? De militair commandant van de alliantie geeft vanmiddag het antwoord op een veiligheidstop in Warschau.
De aankondiging van zijn verhaal belooft niets minder dan een 'overwinningstheorie' op de Russen. Want de titel luidt: 'De theorie van de overwinning: hoe bereiken we militair succes tegen Rusland door afschrikking en verdediging?'
Volgens nieuwssite Bloomberg staat erin dat de NAVO een Russische aanval snel wil afslaan met kunstmatige intelligentie en grote hoeveelheden drones. Ook grondtroepen zouden ingezet moeten worden om een invasie te stoppen en de Russische commandostructuur te vernietigen.
Toespraak live bij de NOSDe toespraak van de Amerikaanse opperbevelhebber van de NAVO, generaal Alexus Grynkewich, is vanaf 13.00 uur live te volgen via de NOS-app en NOS.nl. NOS-correspondenten Kysia Hekster (NAVO) en Christiaan Paauwe (Midden- en Oost-Europa) leggen in de stream uit wat de toespraak zo bijzonder maakt.
De toespraak komt op een spannend moment. Steeds vaker zien Europese landen 'hybride aanvallen' waarvan vermoed wordt dat de Russen erachter zitten. Die aanvallen zijn ook steeds ernstiger. Het gaat om brandstichting bij munitiedepots met wapens voor Oekraïne, sabotage op het spoor, al dan niet bewapende drones die opduiken of hacks. Westerse veiligheidsdiensten zien het aantal aanslagen razendsnel toenemen.
Paniek is het doelDe aanvallen hebben als doel paniek te zaaien en de steun aan Oekraïne te verkleinen. Voor de NAVO is het moeilijk reageren op dit soort aanvallen die niet 'erg' genoeg zijn om voluit terug te slaan, zoals bedoeld in het beroemde artikel 5 van de NAVO ("een aanval op één is een aanval op allen"). Bovendien is het vaak moeilijk te bewijzen dat de Russen er inderdaad achter zitten.
Inmiddels is een discussie losgebarsten over de term 'hybride aanvallen'. "We moeten daarmee stoppen", zegt bijvoorbeeld de buitenlandminister van Estland. Volgens hem zijn het terreuraanslagen en sabotage-aanvallen die neerkomen op 'een soort van oorlog'. Op het hoofdkwartier in Brussel klinkt terughoudendheid. We moeten ons niet laten provoceren, het hoofd koel houden en Oekraïne blijven steunen, is de gedachte.
Toch is het nu blijkbaar tijd voor een publiek NAVO-antwoord aan de Russen. Het komt uit de mond van militair commandant van de NAVO Alexus Grynkewich, een Amerikaanse viersterrengeneraal. Zo bekend als NAVO-topman Mark Rutte is, zo anoniem is meestal de militaire commandant, in jargon Saceur, een afkorting van Supreme Allied Commander Europe. De hoogste operationeel commandant van de alliantie is altijd een Amerikaan, de politieke topman een Europeaan.
Toespraak extra bijzonderDat de Saceur de media vandaag juist wél opzoekt, maakt het extra bijzonder zegt Eleonora Russell, voormalig hoofd communicatie van de militaire tak van de NAVO. Ze vindt het goed dat Grynkewich naar buiten treedt.
"Zo'n breed aangekondigde, strategische toespraak hebben zijn voorgangers nooit gehouden. Maar Grynkewich is anders. Hij zegt: als ik me niet uitspreek, neemt de kans op oorlog toe. Hij heeft goede relaties met het Witte Huis. Wat hij gaat vertellen, heeft de steun van Trump."
Zo hoopt het bondgenootschap ook te laten zien dat de Amerikaanse president "volledig toegewijd" is aan de NAVO, zoals Rutte maar blijft benadrukken. Trump zelf zaait vaak twijfel over zijn betrokkenheid. Zo zei hij dat NAVO-landen die niet genoeg bijdragen aan de alliantie wat hem betreft mogen worden aangevallen.
Deze week sloot hij bovendien een akkoord met president Poetin voor de import van grote hoeveelheden dieselolie, bedoeld om de prijzen aan de pomp omlaag te krijgen voor de tussentijdse verkiezingen in Amerika.
Volgens de Britse krant Financial Times dreigt de Amerikaanse president ook wapenleveranties via een NAVO-programma aan Oekraïne stop te zetten als dat land doorgaat met het aanvallen van Russische energievoorzieningen.
Samenwerking, geen afschrikkingDit zijn voorbeelden van samenwerking met Moskou in plaats van afschrikking. Toch moet de toespraak vanmiddag NAVO-landen geruststellen en duidelijk maken dat de alliantie klaarstaat om terug te slaan als dat nodig is.
Volgens Russell is deze 'overwinningstheorie' niet de eerste van de NAVO, maar is het wel een primeur dat die op verzoek van de bondgenoten deels wordt gepresenteerd.
In Moskou en Beijing zal ongetwijfeld met belangstelling worden geluisterd naar de toespraak. Maar is het wel verstandig zo'n NAVO-draaiboek met alle ins en outs naar buiten te brengen? "Dat zal hij natuurlijk niet doen", zegt Russell. Ze denkt dat Moskou het verhaal hoe dan ook zal gebruiken als 'bewijs' dat de alliantie uit is op oorlog.
In de speech zal juist op het omgekeerde worden gehamerd: de NAVO is een defensieve alliantie, die reageert bij een aanval. De Russen afschrikken, dat is het doel van de overwinningstheorie, zodat die geen praktijk hoeft te worden.
Noord-Korea heeft meerdere ballistische raketten afgevuurd richting de wateren ten oosten van het land. Dat meldt het Zuid-Koreaanse leger.
De Zuid-Koreaanse legerleiding zegt dat de raketten werden gelanceerd vanuit een gebied rond de Noord-Koreaanse hoofdstad Pyongyang. Noord-Korea heeft de luchthaven daar de afgelopen jaren regelmatig gebruikt als lanceerlocatie.
Het leger heeft niet gezegd hoeveel raketten precies werden waargenomen of welke afstand ze aflegden. Het Japanse ministerie van Defensie liet weten ten minste twee raketten te hebben gedetecteerd en schatte in dat deze terechtkwamen in open zee, buiten de exclusieve economische zone van Japan.
De lancering van de raketten volgde enkele dagen op een test van Zuid-Korea. Vrijdag werd een projectiel getest dat minstens vijf keer de geluidssnelheid kan halen en is ontworpen om raketafweersystemen te ontwijken.
Ook Noord-Korea voert het aantal wapentests op. Op 3 oktober testte het regime naar eigen zeggen een hypersonische middellangeafstandsraket die bedoeld is om juist de raketverdediging van Zuid-Korea en Japan te omzeilen.
LandmijnexplosiesDaarnaast voerde Noord-Korea andere raketproeven uit en nam het een nieuw oorlogsschip in gebruik. De Noord-Koreaanse leider Kim Jong Un blijft daarmee zijn nucleaire programma etaleren, terwijl hij voorstellen van de Verenigde Staten en Zuid-Korea om vastgelopen diplomatieke gesprekken te hervatten van de hand wijst.
De spanningen tussen de landen namen verder toe toen vorige maand drie Zuid-Koreaanse militairen gewond raakten door landmijnexplosies nabij de zwaar bewaakte grens tussen beide Korea's.
Volgens het Zuid-Koreaanse leger en de Verenigde Naties werden de explosies veroorzaakt door mijnen die door Noord-Korea waren geplaatst. Pyongyang ontkent iedere betrokkenheid en heeft Zuid-Koreaanse eisen voor excuses geweigerd.
In Vlaardingen heeft gisteravond rond 23.00 uur een explosie plaatsgevonden bij een kapperszaak. Door de explosie is er schade aan de gevel. Een winkelruit is volledig weggeblazen.
De oorzaak van de explosie is niet bekendgemaakt. Op foto's is een stuk zwaar vuurwerk en een losse baksteen te zien.
In Vlaardingen zijn vaker incidenten rond kapperszaken. Regionale omroep Rijnmond en het AD berichtten afgelopen zomer over een zogenoemde 'kappersoorlog' in de Zuid-Hollandse gemeente.
De kapperszaak aan de Westhavenkade was eerder ook al doelwit van vernielingen. Toen werden bakstenen tegen de winkelruit gegooid, meldde Rijnmond.
De aanleiding voor de aanslagen is niet duidelijk, maar er wordt gespeculeerd dat het te maken zou hebben met oneerlijke concurrentie. De kappers die doelwit zijn zouden prijzen vragen voor knipbeurten die onder de gangbare tarieven zitten, schreef het AD eerder dit jaar.
Op de N233 bij Kesteren zijn bij een ernstig ongeluk gisteravond twee mensen om het leven gekomen en twee anderen gewond geraakt.
Het ongeluk gebeurde kort voor 23.00 uur. Dagblad De Gelderlander meldt dat de brandweer, zes ambulances en twee traumahelikopters werden opgeroepen.
Een van de auto's kwam op de kop in de berm terecht. De bestuurder van die auto is een van de dodelijke slachtoffers, aldus de krant.
De N233 blijft tussen de A15 en Kesteren de komende uren afgesloten.
Bij een nieuwe aanval op de luchthaven van Riyad is gisteren één dode gevallen en zijn elf mensen gewond geraakt. Dat meldt de Algemene Autoriteit voor Burgerluchtvaart van Saudi-Arabië (GACA) in een verklaring. Het was de vierde aanval op het vliegveld in vijf dagen.
De dode heeft de Pakistaanse nationaliteit. De gewonden zijn naar het ziekenhuis gebracht. De aanval heeft ook materiële schade veroorzaakt, waarvan de omvang nog wordt vastgesteld, meldt GACA.
Afgelopen zaterdag werd de luchthaven van de Saudische hoofdstad Riyad ook aangevallen. Daarbij kwamen dertien mensen om en raakten er meer dan 300 gewond, van wie een deel zwaargewond. Het was de dodelijkste aanval in een Golfstaat sinds het begin van de oorlog tussen de VS en Israël met Iran in februari.
Kans op verdere escalatieOver de schade op het vliegveld is veel onduidelijk. Beelden zijn er weinig, op verspreiding staan zware straffen. Daarbij speelt de veiligheid een rol, maar de censuur is in veel Golfstaten sowieso streng. Het ministerie van Media van Saudi-Arabië heeft gisteren wel beelden vrijgegeven van de eerste aanval:
De aanvallen van de Houthi's op de luchthaven van Riyad vergroten het risico op een verdere escalatie, al is Saudi-Arabië daar niet op uit, zeggen experts. De verwachting is wel dat het land stevig zal terugslaan, wat weer kan leiden tot nieuwe aanvallen over en weer.
De nieuwe aanval in Riyad kwam kort nadat de Houthi's meldden dat het vliegveld van het door de rebellen bezette Sanaa, de hoofdstad van Jemen, opnieuw was aangevallen. Al-Masirah, het televisiestation dat onder controle staat van de Houthi's, meldde nog meer aanvallen op Sanaa. Volgens de rebellengroep zit Saudi-Arabië daar achter. Dat land heeft nog niet gereageerd op de aanvallen op Jemen.
Ook aanval in DammamDe Saudische autoriteiten meldden zondag ook een aanval op luchthaven King Fahd in Dammam. Een ooggetuige aan boord van een vliegtuig meldde aan persbureau Reuters dat daar zondagavond een projectiel insloeg nabij geparkeerde vliegtuigen, waarna brand uitbrak. De aanval op het vliegveld in Dammam is ook door de GACA bevestigd.
De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA heeft Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen opgeroepen voorzichtig te zijn met vluchten naar of over Saudi-Arabië vanwege veiligheidsrisico's. Deze waarschuwing blijft tot 10 december van kracht. Europese luchtvaartautoriteit EASA scherpte 9 oktober het advies voor luchtvaartmaatschappijen al aan na een aanval op de luchthaven van Riyad.
Voor Nederlandse reizigers heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken sinds 8 oktober een oranje reisadvies afgegeven voor het grootste deel van het land. Dat betekent dat reizigers wordt afgeraden om ernaartoe te reizen, tenzij dat noodzakelijk is. Voor het grensgebied met Jemen geldt een rood reisadvies, waarbij alle reizen worden afgeraden omdat het er te gevaarlijk is.
In Scheveningen is gisteravond uren onderzoek gedaan naar een aangespoelde bal waarvan gevreesd werd dat het een oude zeemijn was. Uiteindelijk bleek het een ongevaarlijke stalen bal te zijn.
Op beelden is te zien hoe de Explosieven Opruimingsdienst Defensie te werk ging:
De metalen bal spoelde zondag rond 15.00 uur aan op het strand. Voorbijgangers waarschuwden de politie, die met meerdere eenheden het strand afzette. Die afzetting werd later nog vergroot om belangstellenden op afstand te houden.
Daarop kwam ook de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) naar Scheveningen om het object te onderzoeken. Uiteindelijk bleek het dus geen zeemijn te zijn. De politie meldt dat het mogelijk een oude boei is.
In een hertenkamp in het dorp Maasland in Zuid-Holland zijn afgelopen week onverwacht vijf herten overleden. In eerste instantie was het een mysterie hoe dat kon gebeuren, maar bij een sectie op twee van de dode dieren bleek dat er een grote hoeveelheid rijst in hun maag zat.
De vrijwilligers van het hertenkamp gaan er vanuit dat iemand vorig weekend de rijst in de voederbak heeft gegooid. In de dagen erna werden de dieren ziek.
In een bericht op sociale media schrijft het hertenkamp dat het er in eerste instantie vanuit ging dat de dieren een virus hadden opgelopen. Nu blijkt dat de dieren ongekookte rijst hebben gegeten die in hun maag is gaan uitzetten, waarna ze overleden.
Het hertenkamp noemt het "heel triest" en spreekt van een "groot verlies" voor de vele vrijwilligers die de dieren verzorgen.
In het zuidoosten van Turkije werd elf jaar geleden nog zwaar gevochten tussen het Turkse leger en de Koerdische PKK. Tegenwoordig is er opnieuw hoop op vrede. De afgelopen jaren is het rustiger geworden en sinds het vredesproces tussen de regering en de PKK is begonnen, wordt de regio zelfs gepromoot om het toerisme een boost te geven.
Je ziet steeds meer inwoners uit verschillende delen van Turkije naar het zuidoosten reizen en zo hun eigen land ontdekken. En niet zonder reden, volgens een bezoeker uit Istanbul: "Diyarbakir is het Parijs van het Oosten".
Een regio die jarenlang vrij geïsoleerd was, lijkt nu dus voorzichtig op de voorgrond te treden. Bij bewoners en ondernemers maakt angst plaats voor hoop. "Je kunt natuurlijk nooit voor 100 procent zeggen dat iets nooit meer zal gebeuren", zegt reisleider Berkay Ozbilge. "Maar hopelijk gebeurt het niet."
Het overwegend Koerdische Diyarbakir is gebouwd op een kruispunt van culturen. September en oktober zijn populaire maanden om de stad in het zuidoosten te bezoeken. Het is dan ook druk in het historische centrum.
Diyarbakir heeft ontzettend veel te bieden, zegt ook Serdar Baturay, die al 21 jaar werkt in de toerismesector. "Er is religieus erfgoed van verschillende geloofsgemeenschappen, maar er zijn ook de historische stadsmuren en de Hevsel-tuinen die op de Unesco-Werelderfgoedlijst staan."
Miljoenen toeristenHet doel is vijf miljoen toeristen in 2032. Volgens Turkse media bezochten in de eerste acht maanden van dit jaar 1,3 miljoen toeristen uit binnen- en buitenland de stad.
Onder hen zijn ook Turken uit Noord- en West-Europa. Een Turkse Nederlandse die met haar man op bezoek is, zegt tegen de NOS: "Het is een stad met een rijke historie en dat trekt ons heel erg. We vinden de mensen hier ook heel vriendelijk."
Voor sommige bezoekers is een reis naar Diyarbakir extra bijzonder. "Ik ben hier geboren, maar ik ben er al 18 jaar niet meer geweest", zegt een vrouw op straat. In de jaren van onrust in de regio durfde ze niet terug te keren. "Daarom vind ik het nu best spannend."
De Turkse Nederlandse bezocht Diyarbakir eerder, in 2018, na een zeer onrustige periode en zware gevechten. "We voelden ons toen ook al veilig, maar het voelt nu wel vertrouwder." De vredesonderhandelingen hebben volgens haar een positief effect op de stad. Dat zie je terug op straat, zegt ze.
Gevechten in 2015In 2015 was Diyarbakir nog het strijdtoneel van gevechten tussen de Koerdische PKK en de Turkse staat. Grote delen van stadswijken werden verwoest. Duizenden mensen sloegen op de vlucht. Nu is het weer rustig in de stad.
De Turkse regering en de PKK zijn al langer bezig met vredesonderhandelingen. Daaraan ging een bloedige strijd van zeker veertig jaar vooraf waarbij 40.000 mensen om het leven kwamen. Het verlies van dierbaren laat bij vele families nog diepe sporen na. Het vredesproces wordt dan ook gezien als een belangrijke stap.
Toch zijn er zorgen bij inwoners of deze onderhandelingen wel tot blijvende vrede en tot meer rechten voor de Koerden zullen leiden. Dat komt ook doordat in het verleden besprekingen over vrede op niets uitliepen.
'Ligt allemaal achter ons'Tegelijk waarderen veel inwoners de huidige rust en snakken ze naar economische stabiliteit. Een winkelier in het historische centrum legt uit dat er nog altijd mensen bang zijn om te komen.
"Ze denken dat iedereen hier een wapen bij zich draagt. Zo kennen ze deze plek. Wie hier nooit is geweest en het niet met eigen ogen heeft gezien, weet niet hoe het werkelijk is. Maar wanneer ze hier komen en het met eigen ogen zien, zeggen ze: 'Oh, wat is het hier mooi'."
Reisleider Berkay Ozbilge, die een bus vol toeristen bij zicht heeft, zegt: "Nadat mensen het nachtleven van Diyarbakır hebben gezien, verdwijnen al die vooroordelen. Net zoals in Istanbul gaat het nachtleven in Diyarbakır en in de oostelijke regio gewoon door. Straatverboden en avondklokken, het bevel om thuis te blijven; die tijd is voorbij. Dat ligt allemaal achter ons."
Na een paar flink natte dagen krijgen we de komende week rustig najaarsweer. Sterker nog, het wordt behoorlijk warm voor half oktober. Daarbij is er zon en valt er maar weinig regen.
De oorzaak van de opleving van dit zonnige en warme weer zijn twee sterke hogedrukgebieden die regen, wind en bewolking wegduwen naar het uiterste noorden van Europa. Daardoor wordt het niet alleen bij ons warm en zonnig, maar in vrijwel heel Midden- en West-Europa. Toch is het niet alle dagen strakblauw.
Nachtvorst en mistVanavond neemt het aantal buien sterk af, nadat het vandaag vooral in het noorden en midden van het land soms flink doorregende. Doordat het ook opklaart, kan het vannacht in het binnenland flink afkoelen.
In het binnenland koelt het af naar 2 tot 4 graden en morgenochtend vroeg kan het op sommige plaatsen vriezen aan de grond, met rijp op het gras. Bovendien kan het vannacht makkelijk mistig worden, vooral in de hele oostelijke helft van het land, van Groningen tot Limburg.
Morgen overdag is het dan vrij zonnig en het wordt 15 tot 17 graden, met maar heel weinig wind. Dinsdag is er tijdelijk meer bewolking, en er trekt ook wat regen over, waarschijnlijk in de middag.
Vanaf woensdag is het weer droog, en maakt een zuidenwind het warm voor half oktober. De gemiddelde temperatuur ligt overdag rond deze tijd op 15 graden, maar woensdag en vooral donderdag zitten we daar ruim boven. Het wordt dan 18 tot 21 graden, en in het zuiden nog wat warmer.
Vaak droog en zonnigVanaf vrijdag doet de temperatuur een duidelijke stap terug. Er trekken vrijdag waarschijnlijk ook een paar buien over. Voor volgende week, als de scholen in het midden en zuiden van het land herfstvakantie hebben, is de verwachting nog onzeker, maar nu lijkt het erop dat ook dan het overwegend droog blijft met redelijk wat zon.
