Aggregator

Minister-president Rob Jetten en zijn partij D66 hebben honderden berichten op sociale media laten schrijven door kunstmatige intelligentie (AI), zo werd vandaag bekend door onderzoek van de Volkskrant. Politici gebruikten al regelmatig mensen om hun teksten te schrijven, maar hoe geloofwaardig zijn ze als ze hun uitingen uitbesteden aan AI?

Jetten en D66 vinden het geen probleem; zij gebruiken "af en toe AI om het werk een beetje makkelijker te maken", zegt de premier tegen de NOS. "Dat je AI gebruikt als hulpmiddel betekent niet dat er niet nog even door menselijke ogen naar wordt gekeken", aldus Jetten.

D66 steunde eerder een nieuwe Europese AI-wet, waarin het belang van transparant AI-gebruik wordt onderstreept. Ondertussen plaatst de partij dus wel AI-berichten, zonder daarover open te zijn.

"Het is eigenlijk het automatiseren van wat voorheen persvoorlichters en spindoctors deden", zegt Mariken van der Velden, hoogleraar politieke communicatie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Volgens haar zet de premier zijn geloofwaardigheid op het spel, "omdat AI vaak in een adem wordt genoemd met misinformatie. Je wil de informatie van de premier kunnen vertrouwen."

Ook Claes de Vreese, hoogleraar AI en samenleving, is kritisch. "Taalmodellen creëren een soort wenselijke emotie, niet per se wat je echt voelt", zegt hij tegen de Volkskrant. "Mensen zullen zich gaan afvragen: wie is nou de échte Jetten? Op deze manier verwatert de authenticiteit van de premier."

AI-gegenereerd

Een voorbeeld van zo'n AI-post van Jetten gaat over excuses aan de Molukse gemeenschap. Deze zomer maakte de premier namens de regering excuses voor hoe Nederland in het verleden is omgegaan met Molukkers. Daarover deelde de premier een bericht op Facebook en Instagram.

In zijn bericht schrijft Jetten: "Verschillende verhalen, verschillende vormen van onrecht. Niet om met elkaar te vergelijken, maar wel om naast elkaar te blijven vertellen." Het is een van de vele zinnen die volgens de Volkskrant door een chatbot zijn gemaakt.

AI-assistent

"Het gebruik van AI past bij deze tijd", vindt Pieter Walraven van Public Matters, een adviesbureau dat organisaties ondersteunt bij communicatie over maatschappelijke vraagstukken en zicht heeft op de effecten van kunstmatige intelligentie. "AI is voor organisaties en politici een welkome assistent en ondersteuner."

Toch maakt hij zich zorgen over politici die te veel op AI gaan leunen. "Het wordt ingewikkelder als mensen klakkeloos AI-gegenereerde berichten overnemen. Als politici een mening gaan vormen op basis van AI, dan is dat wel een zorgelijke ontwikkeling."

Volkskrant-onderzoek

De Volkskrant gebruikte voor het onderzoek het AI-detectieprogramma Pangram. De krant heeft berichten op het persoonlijke account van premier Jetten en zijn partij D66 geanalyseerd op Facebook, Instragram, X en LinkedIn. Zeker 232 berichten zouden met de hulp van een chatbot zijn geschreven.

Als extra controle onderzocht de krant ook 700 berichten van Jetten en D66 van voordat ChatGPT in 2022 was uitgebracht. Geen van die berichten werd door het programma Pangram als AI aangemerkt.

Pangram zegt niet precies hoe AI-berichten worden onderscheiden van berichten van mensen. Toch zijn teksten van chatbots ook voor mensen te herkennen. Kunstmatige intelligentie somt vaak drie dingen achter elkaar op. Ook komt het woord 'juist' vaak voor in AI-teksten.

De Volkskrant analyseerde ook de berichten van vice-premier Yesilgöz (VVD) en Bontenbal (CDA). Daar kwamen nauwelijks AI-berichten naar voren, stelt de krant.

De Houthi's in Jemen hebben de havenstad Mokka ingenomen. Dat meldt persbureau Reuters, op basis van militaire bronnen van de Jemenitische regering. De inname van de stad markeert de grootste verschuiving van de frontlinies in vier jaar tijd.

Vorige week begonnen de Houthi's, die worden gesteund door Iran, een offensief met vermoedelijk als doel om controle te krijgen over Bab el-Mandeb, de belangrijke zeestraat tussen Jemen en de Hoorn van Afrika. In de afgelopen dagen wonnen de Houthi's al flink terrein, met onder meer de herovering van de stad Hais, gisternacht.

Niet ver daarvandaan ligt de stad Mokka. Vanochtend verschenen de eerste beelden vanuit de stad. Op beelden die de NOS verifieerde zijn onder meer Houthi-strijdkrachten te zien bij een verlaten voertuig van het Jemenitische staatsleger.

Wie zijn de Houthi's? Dat en vier andere vragen leggen we in dit artikel aan je uit.

Mokka is een strategisch gelegen havenstad aan de Rode Zee, iets ten noorden van de zeestraat. Nu ze de controle over de stad hebben, kunnen de Houthi's hun aanvallen op schepen in de zeestraat opvoeren of het verkeer daar stilleggen.

De Houthi's dreigden in juli al met een nieuwe maritieme blokkade van de zee-engte, die de Rode Zee met de Golf van Aden en de Indische Oceaan verbindt. Bab el-Mandeb is belangrijk voor de doorvoer van olie en een van de weinige alternatieve routes, nu het verkeer door de Straat van Hormuz nog altijd vrijwel stilligt.

Op deze kaart zie je hoe de Houthi-rebellen steeds meer terrein winnen in het gebied:

Er worden ook Houthi-aanvallen gemeld op de Hanish-eilanden in de Rode Zee, meldt Reuters. Die eilanden liggen ingeklemd tussen Mokka en de havenstad Hodeida, die ook onder controle staat van de Houthi's.

Jemenitische regeringstroepen zouden zich mogelijk hebben teruggetrokken richting het zuiden. Op beelden die de NOS verifieerde zijn regeringstroepen te zien die in de richting gaan van de zuidelijke stad Aden. Of dat betekent dat vrijwel de hele westkust van Jemen onder controle van de Houthi's staat, is nog niet duidelijk.

Aanvallen door Saudi-Arabië

Ondertussen zijn er berichten van luchtaanvallen door Saudi-Arabië, dat de internationaal erkende regering van Jemen steunt in de strijd tegen de Houthi's. Saudi-Arabië zou vandaag zo'n veertig luchtaanvallen hebben uitgevoerd, meldt het persbureau Saba dat door de Houthi's wordt gecontroleerd.

De afgelopen weken laaiden de gevechten tussen Houthi's en het Jemenitische staatsleger flink op, met honderden doden tot gevolg. Ook deze week kwamen nog zeker 23 mensen om bij een luchtaanval op een gevangenis in het noorden van Jemen.

Correspondent Midden-Oosten Daisy Mohr:

"De situatie in de regio komt hierdoor weer verder op scherp te staan. Dit opent een volgend speelveld, waarbij allerlei internationale spelers betrokken kunnen raken: de door Iran gesteunde Houthi's die terrein winnen van de internationaal erkende Jemenitische regering, die gesteund wordt door Saudi-Arabië, een belangrijke bondgenoot van onder andere de Verenigde Staten, Pakistan en Turkije.

Bovendien verhoogt dit de druk op weer een belangrijke zeestraat in de regio. Dat kan verstrekkende gevolgen hebben voor de internationale scheepvaart. Dus hoewel de havenstad Mokka aan de Jemenitische kust misschien ver weg lijkt, kan dit allerlei repercussies veroorzaken en zal het een diplomatieke oplossing voor de oorlog tussen de VS en Iran alles behalve dichterbij brengen."

In Marokko is de zoektocht naar de vermiste Ouadoud Rabbaj uit Zeist nog steeds in volle gang. De 22-jarige verdween op zondag 19 juli in de stad Tanger, waar hij op vakantie was met zijn ouders. Sindsdien is niets meer van hem vernomen.

Twee maanden na zijn verdwijning zet zijn vader, Khadir Rabbaj, de zoektocht in Marokko vol vertrouwen voort. In de afgelopen weken heeft hij, samen met negen vrijwilligers, duizenden kilometers afgelegd om elke tip op te volgen die er bij hem binnenkomt.

Flyeren door heel Marokko

In de straten van het slaapstadje Chichaoua in het zuiden van Marokko zijn Khadir en zijn team een opvallende verschijning. Gehuld in knalgele hesjes, die aan de achterkant zijn voorzien van een foto van Ouadoud en een telefoonnummer, delen de mannen flyers uit aan voorbijgangers.

De afgelopen weken heeft de familie Rabbaj kunnen rekenen op een groot netwerk van familie, vrienden en kennissen. "Iedereen helpt ons, of ze nu uit Nador, Al Hoceima of Casablanca komen", zegt Rabbaj.

Toch heeft Khadir de neiging om zelf achter elke tip aan te gaan. Zo maakte hij naar aanleiding van een telefoontje een reis van vijf uur vanuit de zuidelijke stad Taroudant naar Temara, een voorstad van de hoofdstad Rabat.

"Ik vroeg deze persoon om mij een filmpje of foto te sturen. Om een of andere reden kon dit niet, maar de tipgever was er 100 procent van overtuigd dat hij Ouadoud had gezien. Toen ik daar aankwam bleek het te gaan om een vijftiger, hij leek in de verste verte niet op mijn zoon", vertelt Rabbaj.

Weinig hulp van de overheid

Zijn ervaringen met de Marokkaanse autoriteiten tijdens de zoektocht zijn gemengd. "Bij controleposten van de politie nemen de agenten altijd foto's van onze flyer om die te delen in hun WhatsApp-groepen. Dat heeft nog niets opgeleverd, maar de bedoeling is goed", zegt de vader van Ouadoud. Van concrete hulp vanuit de Marokkaanse overheid is volgens hem echter geen sprake.

In een klein dorp hadden Khadir en de vrijwilligers een frustrerende ervaring met de lokale politie. "We werden staande gehouden door een wijkagent, waarschijnlijk vertrouwde hij het niet omdat we die gele hesjes dragen", zegt Rabbaj. In Marokko worden deze hesjes ook gedragen door parkeerwachters. Nadat Khadir en de rest van de groep hun papieren hadden laten zien, konden ze weer verder.

Na het flyeren en het natrekken van een tip in Chichaoua, staat er andermaal een bezoek aan Taroudant op de planning. Ouadoud zou hier een dag eerder zijn gezien. Maar Khadir heeft ook van meerdere mensen gehoord dat dakloze mensen uit het hele land worden verzameld en naar deze stad in het zuiden worden gebracht.

Een soort opruimacties om overlastgevende mensen die op straat zwerven uit Marokkaanse steden te weren. Hij vermoedt dat zijn zoon hier misschien slachtoffer van is geworden en dus ergens in het zuiden van het land te vinden moet zijn. Dat Ouadoud psychische en fysieke klachten heeft en hij het Marokkaans Arabisch (Darija) niet goed beheerst, maakt hem volgens zijn familie extra kwetsbaar.

Nederlandse organisaties

Door de vele tips en de grote afstanden is het voor de familie en de vrijwilligers onmogelijk om alle meldingen over Ouadoud op te volgen. Er zijn inmiddels meerdere Nederlandse organisaties in actie gekomen om te helpen met de zoektocht.

Zo ook de stichting Dar Al Amana, die zich normaal gesproken inzet voor de opvang van weeskinderen in het zuiden van Marokko. "Omdat wij hier actief zijn en we hier een netwerk hebben, willen wij onze mogelijkheden inzetten om de familie te ondersteunen in de zoektocht. Als stichting vinden wij dat je in zo'n situatie niet gewoon maar kunt toekijken", vertelt Naima Benyahia, de voorzitter van Dar Al Amana.

Een van de eerste dingen die de stichting heeft gedaan, is contact opnemen met ziekenhuizen en zorginstellingen in zo'n beetje alle steden in Marokko. "Helaas hebben we tot nu toe nog geen bevestiging gekregen dat Ouadoud is gevonden, maar we geven de hoop niet op", zegt Benyahia.

Ondanks de duizenden kilometers die hij in de afgelopen weken heeft afgelegd en de bijbehorende vermoeidheid, peinst Khadir er niet over de zoektocht op te geven. "Het is niet makkelijk, maar onze harten staan in brand van het verlangen om hem terug te vinden. Het liefst ga ik zelf achter elke melding aan."

Tegen ambtenaren van het ministerie van Financiën wordt door het kabinet vooralsnog geen aangifte gedaan voor het achterhouden van de 'datakluis' met bestanden over het toeslagenschandaal. Een meerderheid in de Tweede Kamer legt zich hier vooralsnog bij neer.

Weliswaar zijn er ambtenaren verantwoordelijk voor het buiten beeld houden van de datakluis met miljoenen documenten. Maar er is geen bewijs dat zij dat "moedwillig" deden om bewijsmateriaal achter te houden, zegt staatssecretaris Eerenberg van Financiën.

"Aangifte doen is een zwaar middel. Ambtenaren zijn werknemers die ook uiterste zorgvuldigheid mogen verwachten", zegt Eerenberg. "Ik heb geen 'redelijk vermoeden' in handen van opzet. Dat is de toetssteen voor de stap naar strafrechtelijke vervolging."

Een groep gedupeerde toeslagenouders heeft vorige maand wel aangifte gedaan. De gedupeerden beschuldigen de ambtenaren ervan bewijsmateriaal te hebben verduisterd dat mogelijk relevant was geweest in het onderzoek naar het toeslagenschandaal.

Meer onderzoeken

In plaats van een aangifte komen er nu eerst meer onderzoeken naar hoe de datakluis, en later bleek nog een tweede, buiten beeld zijn geraakt. Daaruit moet vervolgens blijken of er alsnog aangifte moet worden gedaan. Het gaat om onderzoeken door accountant BDO en door een onafhankelijke commissie.

Deze commissie start in oktober, onder voorzitterschap van oud-Kamerlid van GroenLinks-PvdA Senna Maatoug. De commissie onderzoekt de gang van zaken en om wat voor documenten het gaat. Maatoug was zelf lid van de parlementaire enquêtecommissie die de misstanden rond de kinderopvangtoeslag onderzocht.

Staatssecretaris Palmen van Herstel Toeslagen nam een groot deel van de schuld op zich voor het laat informeren van de Tweede Kamer. Zij was, in tegenstelling tot Eerenberg, ook al staatssecretaris toen de datakluis boven water was gekomen. Toch duurde het nog maanden voor zij de Kamer informeerde.

"Ik heb onbewust nagelaten navraag te blijven doen naar de datakluis", zei zij geëmotioneerd. "Ik heb steken laten vallen en dat reken ik mijzelf aan." Zij bood haar excuses aan.

Privacywetgeving

De datakluis is een afgeschermde digitale bewaaromgeving van bestanden met documenten. Hij werd in 2019 gecreëerd omdat de Belastingdienst achterliep met het opschonen en vernietigen van bestanden vanwege de privacywetgeving.

Deze manier van opslaan moest de privacy garanderen. Medewerkers van de Belastingdienst hadden niet meer zomaar toegang tot de gegevens. En de bestanden konden ook niet per ongeluk vernietigd worden. Op de een of andere manier verdween de datakluis daarna uit het zicht.

Na de vondst bleek uit steekproeven dat in de datakluis bestanden zitten die aangeleverd hadden moeten worden aan de parlementaire enquêtecommissie naar het toeslagenschandaal.

Bij een brand op een vrachtschip in een Chinese haven zijn 25 mensen omgekomen. Dat melden Chinese staatsmedia. Het schip lag in een droogdok in de haven van Qingdao, in het noordoosten van het land, waar het werd gerepareerd.

De brand brak uit rond 11.00 uur lokale tijd en was ruim drie uur later geblust. Het Chinese staatspersbureau Xinhua meldt dat er 42 mensen aan boord waren; twaalf van hen konden in gezonde toestand worden geëvacueerd. Vijf mensen raakten gewond en zijn naar het ziekenhuis gebracht.

Wat de brand heeft veroorzaakt is is nog niet duidelijk. De haven van Qingdao is een van de grootste van de wereld, en speelt een grote rol bij de wereldwijde handel.

Ocean Melody

Volgens staatspersbureau Xinhua gaat het om een vrachtschip genaamd de Ocean Melody. Uit openbare bronnen blijkt dat dat schip vaart onder Liberiaanse vlag. Over de nationaliteit van de doden is niets bekendgemaakt. Ook over hun rol op het schip is nog niets bekend.

Usually in Tech In Plain Sight, we talk about technology you probably see every day, even if you don’t notice it. But we hope you don’t get to see one …read more

"Laten we weer vaker gewoon vijf dagen in de week werken als norm stellen." Een uitspraak van VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans gisteravond tijdens de Binnenhoflezing. Hij wil op die manier de Nederlandse economie verder laten groeien, maar kan dat ook?

De toespraak maakte behoorlijk wat los. Niet alleen zijn aanval op de vakbonden ("Kijk even wat verder dan je protestbord lang is.") was opmerkelijk, ook had hij dus een boodschap voor werkend Nederland: we moeten meer werken. Hij noemt dat een "ongemakkelijk gesprek".

'Redden we het niet mee'

Brekelmans wijst daarbij specifiek naar de groep jongeren. "Nog geen kinderen, gelukkig geen gezondheidsproblemen, maar die wel al in hun eerste baan parttime willen werken. Maximaal vier dagen in de week, soms zelfs drie. En daar redden we het dus niet mee. Laten we weer vaker gewoon vijf dagen in de week werken als norm stellen en dan natuurlijk ook zorgen dat meer werken loont en dat voor wie dat wil ook overwerken loont."

Hij wees ook naar het aantal mensen met een werkloosheidsuitkering, bijstandsuitkering en arbeidsongeschiktheidsuitkering. "We kunnen het ons simpelweg niet veroorloven dat een miljoen mensen aan de kant staan en dat dit aantal iedere maand opnieuw blijft oplopen. Dat is voor niemand goed", sprak hij.

Zorgtaken

Meer mensen en meer uren, is de boodschap. Volgens economen is dat makkelijker gezegd dan gedaan. "Bijna driekwart van de Nederlandse bevolking heeft werk. Er wordt veel parttime gewerkt, maar als je wil dat die fulltime gaan werken, gaat dat ook ten koste van andere dingen, zoals mantelzorg of vrijwilligerswerk", vertelt hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het CBS.

Dat mensen deeltijd werken, heeft dan ook vaak een reden, vertelt hoogleraar arbeidsmarkt Sonja Bekker van de Universiteit Utrecht. "Er wordt voorbijgegaan aan het feit dat zorg voor bijvoorbeeld kinderen ook een flinke taak kan zijn. Niet iedereen kan kinderopvang betalen en kinderopvang is ook niet altijd flexibel genoeg. Sommige mensen werken juist 's nachts of heel vroeg, dan is de kinderopvang niet altijd open. Het is een breder vraagstuk dan alleen de bal bij werknemers leggen."

Bekker wijst erop dat als je iets wil doen aan het hoge aantal parttimewerknemers, er ook aan de werkgeverskant iets moet veranderen. "Flexibele deeltijdswerkers zijn ook een instrument dat voor werkgevers handig is. Bijvoorbeeld bij piekbelasting in de zorg, daar heb je 's ochtends meer werk, want je moet de mensen uit bed helpen, maar in de middag is het rustiger. Dan kan je dat opvangen met deeltijdwerknemers."

Brekelmans kijkt dus specifiek in de richting van jongeren. De laatste jaren is het aantal werkende jongeren al flink gestegen, vertelt Van Mulligen. "Bij jonge vrouwen vooral. Je ziet daar wel een toename. Ook de arbeidsdeelname bij jongeren is veel hoger dan bij eerdere generaties", vertelt Van Mulligen. Uit CBS-cijfers blijkt zelfs dat het aandeel werkende vrouwen in de groep 15 tot 25-jarigen net iets hoger ligt dan het aandeel mannen.

Sowieso doet Nederland het goed in de Europese lijstjes qua 'arbeidsparticipatie'. Dat is het deel van de bevolking dat meedoet aan het arbeidsproces door betaald werk te doen.

Uitkering

Toch ziet Brekelmans nog mogelijkheden om dat aandeel te vergroten. Daarbij kijkt hij naar mensen die een uitkering ontvangen. Van Mulligen zet daar een kanttekening bij: "De winst die daar te halen valt is heel beperkt. Voor sommigen zit werken er niet in, omdat ze ziek zijn. De zorg en de bouw, sectoren waar veel personeel nodig is, daar kan je niet zomaar aan de slag. Daarvoor moet je geschoold zijn."

En als die mensen al kunnen werken, is het ook de vraag of de werkgever daarvoor openstaat. "Er is een groep mensen die kan werken en wil werken, maar onder bepaalde randvoorwaarden omdat ze bijvoorbeeld ziek zijn. Een werkgever moet dat willen."

En meer mensen aan het werk krijgen door werk meer te laten lonen? Ook dat brengt Brekelmans' wens niet direct dichterbij, bleek een paar jaar geleden uit onderzoek van het CPB.

De Europese Centrale Bank (ECB) verhoogt de beleidsrente voor de tweede keer dit jaar, van 2,25 naar 2,5 procent. Daarmee probeert de ECB de aanhoudend hoge prijsstijgingen tegen te gaan. Een hogere rente maakt geld lenen duurder, waardoor de economie minder hard moet gaan draaien en de prijzen minder hard stijgen.

De hogere ECB-rente is ook goed nieuws voor Nederlandse spaarders, omdat banken de ECB met hun spaarrente vaak volgen. Dat voordeel wordt echter deels tenietgedaan doordat de inflatie ruim 3 procent blijft. Ondertussen groeit de berg aan spaargeld. Vijf vragen over het spaargedrag van Nederlanders.

Hoeveel sparen we?

Nederlandse huishoudens hadden in juli bij elkaar meer dan 551 miljard euro op spaarrekeningen gezet, zo blijkt uit cijfers van De Nederlandsche Bank (DNB). Vooral sinds de coronacrisis stijgt de berg spaargeld hard. Tijdens de lockdowns gaven consumenten amper uit, vakantiegeld bleef op de plank liggen. Maar ook na corona blijven huishoudens maar doorsparen. Bijna 460 miljard euro staat op vrij opneembare spaarrekeningen.

Naast de 551 miljard euro op spaarrekeningen staat ook nog ruim 110 miljard euro op gewone betaalrekeningen, zonder spaarrente.

Waarom sparen we zo veel?

Nederlanders zijn traditioneel fervente spaarders. In andere Europese landen stoppen huishoudens een groot deel van hun appeltjes voor de dorst ook in aandelen. In de vele onderzoeken naar spaarredenen noemen Nederlanders vaak de risico's om hun geld op de beurs kwijt te raken. En omdat hun pensioenfondsen al beleggen voor de oude dag.

Geld op een spaarrekening wordt ook aangehouden als buffer, zegt Jenna Barrett, universitair docent aan de Tilburg University. "Voor een kapotte wasmachine, autoreparatie of een periode zonder inkomen."

Hoeveel rente krijgen we over dat spaargeld?

Toen de ECB tijdens de kredietcrisis de economie op gang probeerde te krijgen met een negatieve beleidsrente, kregen spaarders jarenlang vrijwel nul. De spaarrentes stegen nadat de ECB in 2022 de beleidsrente snel had verhoogd. Om de grote prijsstijgingen door de energiecrisis na de Russische inval in Oekraïne af te remmen, ging de ECB-rente in anderhalf jaar naar een record van 4 procent.

Vorig jaar keerde de rente bij de ECB terug naar het niveau van 2 procent. Maar nadat de prijzen dit voorjaar door de oorlog in het Midden-Oosten opnieuw hard waren gestegen, ging de rente in juni weer omhoog. Ondertussen bieden ING en ABN Amro 1,25 procent op een normale spaarrekening. Bij Rabobank ligt dat op 1,5 procent.

Kan ik ergens wat meer krijgen?

Sparen bij banken in andere Europese landen kan voor meer dan 3 procent, via platformen als Raisin. Nederlandse banken bieden Europees gezien vrij lage rentes op reguliere spaarrekeningen, blijkt uit gegevens van de ECB. Met een gemiddelde van 0,14 procent rente op betaal- en spaarrekeningen is dat de helft van het gemiddelde van 0,28 procent in de eurozone. Banken in Luxemburg en Duitsland zijn de twee koplopers.

Wie wat verder kijkt, ontdekt dat er best wat te shoppen valt met spaarrentes in Nederland. Prijsvechters zoals Bunq, Santander en Garanti bieden met 3 procent soortgelijke rentes als buitenlandse aanbieders. En wie zijn geld voor één jaar vastzet op een spaarrekening krijgt in Nederland gemiddeld met 2,54 procent de hoogste rente in de eurozone, samen met Finland.

Ook met twee jaar vast of meer zitten we boven of op het Europese gemiddelde. Bij de grote banken in Nederland gaat de rente op een spaarrekening waarop geld tien jaar vaststaat al snel richting de 3 procent.

Toch stappen Nederlanders maar weinig over met hun spaargeld. Mede omdat je vaak ook een betaalrekening bij een bank moet openen, zo concludeerde de Autoriteit Financiële Markten (AFM) eerder. Die kosten, en moeite, wegen vaak niet op tegen de opbrengsten op de spaarrekening.

Dan maar naar de beurs?

Hoewel de beurzen en aandelen op en neer gaan, wordt de laatste tien jaar record op record gevestigd. Een belegger die de afgelopen 20 jaar simpelweg de Amsterdamse beursgraadmeter AEX volgde, verdiende ruimschoots meer dan de inflatie.

Maar er zijn historisch bekeken ook langere perioden geweest waarin het rendement op de beurs flink tegenviel. Wie op zo'n moment het geld nodig heeft, loopt dan risico minder over te houden.

Alleen geld dat je langere tijd kunt missen is geschikt om mee te beleggen, is een welbekende beurswijsheid. "Wie binnenkort een huis wil kopen, doet er bijvoorbeeld verstandig aan te sparen", zegt universitair docent Barret.

Het kabinet streeft ernaar dat werkgevers per 1 juli 2028 geen bedrag meer mogen inhouden op het minimumloon van arbeidsmigranten in ruil voor woningruimte. Dat schrijft minister Vijlbrief (D66) van Sociale Zaken aan de Tweede Kamer.

Op dit moment geldt nog een maximumpercentage van 25 procent van het brutominimumloon dat in ruil voor huisvesting mag worden ingehouden. Vijlbrief wil daarvan af. "We zien te veel misstanden. Arbeidsmigranten worden nu te veel uitgebuit."

De politiek hekelt de slechte omstandigheden van arbeidsmigranten al langer, al lopen de meningen uiteen hoe die te verbeteren. De aantallen van arbeiders die vaak zonder vergunning in ons land werken maar als onmisbaar voor de economie worden gezien, blijven toenemen.

Naar schatting zijn er nu tussen de 600.000 en 900.000 arbeidsmigranten en komen er jaarlijks rond de 50.000 bij. De arbeiders, veelal uit Polen, Roemenië, Hongarije, Oekraïne en ook Georgië, werken vaak tegen lagen lonen in onder meer de vleesindustrie, distributiecentra of de glastuinbouw.

Ze moeten vaak hoge prijzen betalen voor erbarmelijke behuizing met slechte voorzieningen, waar ze soms voor een aantal uren per nacht een matras mogen huren.

Misbruik van maatregel moet stoppen

Nadat een commissie onder leiding van oud-SP-politicus Emile Roemer had voorgesteld arbeidsmigranten minder afhankelijk te maken van werkgevers pleitte een Kamermeerderheid voor het schrappen van de looninhouding. Daarop kwam toenmalig NSC-minister Van Hijum met een plan. Dat werd een half jaar later - een dag na de verkiezingen - door zijn opvolger demissionair minister Paul (VVD) weer van tafel werd gehaald. Paul vond de inzichten over de werking van de maatregel te verschillend.

Vijlbrief ziet die verschillende inzichten ook maar wil dat het instrument van loon inhouden niet langer door slechte werkgevers kan worden misbruikt.

De keuze gaat tussen loon inhouden en werkgevers verantwoordelijk houden voor goede huisvesting, zoals nu gebeurt, of dat niet meer doen en arbeidsmigranten zelf een woning laten zoeken, wat op de krappe woningmarkt ook lastig is. Arbeidsmigranten kunnen dan alsnog tegen oneerlijke huurprijzen en contracten aanlopen. Dat erkent Vijlbrief en daarom wil hij de verandering pas in laten gaan als de wet om huurders beter te beschermen ook ingaat. Het is de bedoeling dat die wet ook per 1 juli 2028 van kracht wordt.

Vijlbrief erkent dat er daarnaast nog meer moet gebeuren en noemt de vandaag aangekondigde maatregel onderdeel van breder beleid om de omstandigheden van arbeidsmigranten te verbeteren. In juli kondigde hij een uitzendverbod in de vleessector aan. Ook dat zou halverwege 2028 moeten ingaan.

Het begin van een nieuw tijdperk. Zo omschrijven de Nederlandse volleyballers het Europees kampioenschap aan de vooravond van het toernooi in Finland.

Het team telt acht EK-debutanten, waardoor de verwachtingen bescheiden zijn. "Top drie van de poule en door naar de volgende ronde, dan is ons toernooi meer dan geslaagd", zegt aanvoerder Joris Berkhout.

Fabian Plak is de meest ervaren van het stel met ruim 220 interlands. Daarachter volgt onder anderen de 27-jarige Jeffrey Klok.

Hij wordt geflankeerd door spelverdeler en captain Berkhout. De twee schelen slechts een jaar in leeftijd, maar qua toernooiervaring steekt de vork net iets anders in de steel. Berkhout debuteert op een EK, als captain zelfs. Klok heeft al een EK achter zijn naam.

"En dus is er veel enthousiasme, onbevangenheid en gezonde spanning binnen het team", zegt Klok. "Dat kan ook in ons voordeel werken", vult Berkhout aan. "Je hebt een doel gesteld, maar je gaat er ook zonder verwachtingen in. Dat kan ook ontspannend werken."

"Ik moet zeggen dat ik de spanning al wel begin te voelen hoor. De voorbereiding naar zo'n toernooi is zwaar, maar nu het staat te gebeuren komen de kriebels", zegt Berkhout met een glimlach op zijn gezicht.

Met de vele nieuwe gezichten en debutanten staat het team aan de start van een nieuwe periode. "We zijn begin deze zomer gestart met de tweede plaats in de European League (het op een na hoogste internationale volleybalniveau, red.) en dat was echt een uitstekende prestatie", zegt Klok.

"Maar tegelijkertijd zag je daar de jeugdigheid van het team", aldus bondscoach Joel Banks. "De spanning die bij zo'n finale kwam kijken, was voor veel van onze jongens iets dat ze voor het eerst ervaarden."

De coach wist dat het Nederlandse volleybal bij de mannen in een transitie zat toen hij twee jaar geleden tekende. Namen als Robbert Andringa, Maarten van Garderen, Wouter ter Maat en Gijs Jorna namen afscheid.

Dat ontmoedigde hem niet: recent verlengde hij zijn contract met twee jaar. "We zijn goede stappen aan het zetten. Je merkt dat de jonge jongens kansen aan het pakken zijn. Maar het kost tijd om een nieuw team te smeden en de jongens naar een hoger niveau te tillen."

Profbestaan

En daar komen bepaalde aspecten van het topsportleven bij kijken. "Letten op je voedsel, slaap, trainingsbelasting, periodisering en ook mentaal stappen zetten. Dat houdt onder andere in om met de spanning om te gaan. En daar hebben we simpelweg wedstrijden voor nodig", zegt Banks.

En daarbij komt Klok van pas. "Het helpen van de debutanten is een van mijn taken als meer ervaren speler. Vooral door het gesprek met ze aan te gaan, zodat ze zich iets relaxter voelen."

En op die manier hopen de 'Lange Mannen' zich te plaatsen voor de volgende ronde op het EK. Vier van de zes teams in de poulefase gaan door. "En ik denk dat dat mogelijk is", zegt captain Berkhout.

Vooruitkijken naar de Olympische Spelen van 2028 vindt de bondscoach nog een brug te ver. "Ik mik op 2032 met deze generatie. Maar we gaan er natuurlijk alles aan doen om er in Los Angeles over twee jaar ook bij te zijn. Eerst maar dit EK, waar we een volgende stap kunnen zetten in onze ontwikkeling."

(Telecompaper) Viaplay Group announced a new partnership with Apple to distribute Apple TV through Viaplay's streaming service in its Nordic markets...

De gemeente Amsterdam wil 2500 banen schrappen, bevestigen interne documenten die AT5 en Het Parool inzagen. Dat komt overeen met de plannen in het coalitieakkoord dat Pro en D66 in juni presenteerden.

Een groot deel van de ontslagen valt onder meer binnen het Ingenieursbureau van de gemeente, de dienst Verkeer & Openbare Ruimte en bij de GGD Amsterdam, meldt het Parool. Het is de bedoeling dat de meeste banen voor 2030 verdwijnen, maar het grootste deel zou al geschrapt worden voor 2028.

'Minder beleid, meer uitvoering'

Bij presentatie van het akkoord maakten de twee partijen al duidelijk dat het idee was "minder beleid en meer uitvoering". "We moeten echt naar communicatie kijken, naar al het onderzoek, naar alle strategen. Allemaal belangrijk werk, maar misschien niet met zo veel mensen", stelde D66-partijleider van Amsterdam Melanie van der Horst toen in een interview met het Parool. Waarbij zij toevoegde dat niemand wordt ontzien.

Het is de bedoeling dat de meeste plekken verdwijnen bij de dienst Verkeer en Openbare Ruimte, daar moeten 188 fte (voltijdsbanen) verdwijnen. Het Ingenieursbureau van de gemeente zou in de plannen 157 fte verliezen van de 1368 die er in 2025 waren.

In de plannen staat dat de gemeente de meeste banen wil schrappen met "natuurlijk verloop", maar dat gedwongen ontslagen niet worden uitgesloten. Een definitieve uitwerking van de reorganisatie volgt in 2027.

Komende maand valt in Parijs een besluit dat nog lang zal nagalmen: de toekomst van de schrikkelseconde staat op het spel. Ruim een halve eeuw na de invoering wil de gezaghebbende Algemene Conferentie voor Maten en Gewichten (CGMP) er weer van af. In plaats ervan moet er een 'schrikkeluur' komen, waardoor klokken de komende eeuwen niet meer hoeven te worden bijgesteld.

Het leek een goed idee in 1972. De extra schrikkelseconde moest een probleem oplossen: de aarde draait door smeltend ijs, veranderende weerpatronen en de krachten van getijden soms net iets langzamer. Daardoor kan de tijd zoals die door atoomklokken exact wordt bijgehouden meer dan een seconde gaan afwijken van de tijd op basis van de rotatie van de aarde.

Daarom werd indertijd bedacht af en toe een extra seconde toe te voegen aan het jaar. Dat gebeurde sindsdien 27 keer, voor het laatst in 2016. Het resulteerde in een extra bliepje op de radio vlak voor het hele uur. Vanaf 2018 zijn die bliepjes in Nederland overigens afgeschaft, maar bij de BBC is dat Greenwich tijdsignaal nog steeds ieder uur te horen.

Ingehaald door de tijd

Inmiddels is de schrikkelseconde door de tijd ingehaald. Allereerst begon de aarde rond 2020 opeens even weer wat sneller te draaien. Niet veel, maar genoeg om het al jaren lopende debat te doen oplaaien of de klok nou wel zo vaak bijgesteld moet worden.

Daarnaast zijn er steeds meer zorgen over computernetwerken. Die moeten de extra schrikkelseconde op exact hetzelfde moment verwerken, anders kunnen ze tijdelijk niet goed met elkaar communiceren en kunnen hele netwerken platgaan. Dat is een serieus risico voor bijvoorbeeld de financiële markten, die afhankelijk zijn van nauwkeurige tijdstempels bij transacties.

Datacenters in de problemen

Erik Dierikx, hoofdwetenschapper bij het Nationaal Metrologisch Instituut, herinnert zich een datacenter dat in 2016 in de problemen kwam door de schrikkelseconde. Ook kwam het een keer voor dat passagiers van een luchtvaartmaatschappij plotseling niet meer konden inchecken.

"Inmiddels zijn er veel meer datacenters, dus de voordelen van die schrikkelseconden wegen niet meer op tegen de nadelen", zegt Dierikx, die verwacht dat het overgrote deel van de deelnemers, ook Nederland, zal instemmen met de afschaffing van de schrikkelseconde.

Volgens het ontwerpbesluit van Algemene Conferentie voor Maten en Gewichten komt er in plaats van de schrikkelseconde een schrikkeluur, voor de hele verre toekomst. Met die verandering is het bijstellen van de klok de komende eeuwen niet meer nodig en waarschijnlijk nog langer. "Ik denk dat we richting de duizend jaar kunnen gaan voordat er weer een correctie nodig is."

(Telecompaper) Aerospacelab and Thales Alenia Space have announced separate manufacturing deals to deliver the Low Earth Orbit infrastructure of Europe's Iris2 programme...

De gemeente Katwijk stopt vanaf 1 oktober met de maximale parkeerduur van 90 minuten in een aantal straten rond het centrum van Katwijk aan Zee. De regel, die was bedoeld om parkeerplekken vrij te houden voor winkelend publiek, blijkt juridisch niet houdbaar.

In delen van het centrum gold jarenlang een maximale parkeerduur van anderhalf uur. Volgens de gemeente was die maatregel ingevoerd om te voorkomen dat parkeerplaatsen langdurig bezet bleven door bezoekers van het strand of het centrum. Wie langer wilde parkeren, moest uitwijken naar de gemeentelijke parkeergarages.

Aanleiding om de regel nu af te schaffen zijn recente rechterlijke uitspraken over parkeerbelasting, schrijft het college van burgemeester en wethouders in een brief aan de gemeenteraad.

Systeem op losse schroeven

In 2022 oordeelde de rechter al dat gemeenten geen boete mogen opleggen aan automobilisten die na afloop van de maximale parkeerduur blijven staan. Daarop paste Katwijk de regels aan: automobilisten moesten na 90 minuten opnieuw betalen via parkeerautomaat of app. Maar ook dat systeem houdt geen stand.

Volgens de gemeente is recent ook gebleken dat het juridisch niet mogelijk is om automobilisten na 90 minuten opnieuw te laten betalen om hun parkeersessie te verlengen. Daardoor verviel opnieuw de basis om handhavend op te treden.

De gemeente baseert zich hierbij op een recente uitspraak van het Gerechtshof in Amsterdam, dat zich onlangs boog over geschil over een parkeerboete in een andere gemeente.

Alternatieven geen optie

De gemeente onderzocht nog andere mogelijkheden, zoals een blauwe zone met een parkeerschijf of een hoger parkeertarief na 90 minuten, maar geen van de opties is volgens het college wenselijk of uitvoerbaar.

Een blauwe zone zou bijvoorbeeld leiden tot meer overlast en hogere handhavingskosten, terwijl het niet past bij het beleid voor het centrum, waar betaald parkeren het uitgangspunt is.

Ook een zogenoemd 'progressief tarief', waarbij parkeren na 90 minuten fors duurder wordt, is voorlopig niet mogelijk omdat de parkeerautomaten dat systeem niet ondersteunen.

Meeste auto's blijven 48 minuten

Er is daarom besloten om de maximale parkeerduur in de bewuste straten vanaf volgende maand af te schaffen, meldt Omroep West. Bezoekers mogen daar vanaf dat moment langer parkeren. Betaald parkeren en de overige parkeerregels blijven gewoon gelden.

De gemeente denkt niet dat het afschaffen van de parkeerduur zal leiden tot problemen. Uit de gemeentelijke cijfers is gebleken dat de gemiddelde parkeerduur in de '90 minuten-straten' slechts 48 minuten is.

In omliggende zones zonder tijdsbeperking is dat ruim anderhalf uur. Volgens de gemeente betekent dit dat het wegvallen van de tijdsgrens waarschijnlijk weinig effect heeft op de beschikbaarheid van parkeerplekken.

Wel blijft de gemeente de verkeerssituatie en de parkeerdruk in het centrum de komende tijd volgen. "Als blijkt dat het parkeergedrag verandert en dit leidt tot een hogere parkeerdruk, kunnen we aanvullende maatregelen nemen."

De politie doet vandaag opnieuw uitgebreid onderzoek in en bij Overasselt vanwege de dodelijke schietpartij van vorige week. Er wordt onder meer extra onderzoek gedaan bij twee basisscholen in de omgeving, nadat de marechaussee gisteren in de buurt van een van de scholen vuurwapens vond.

Er wordt volgens de politie opnieuw gezocht bij twee basisscholen in Overasselt en Heumen, en een buitenschoolse opvang in Overasselt. Hoewel er geen concrete aanwijzingen zijn dat op deze locaties nog meer wapens liggen, heeft de politie besloten ook daar onderzoek te doen.

De wapens lagen niet op het schoolterrein zelf, maar wel in de directe omgeving en waren volgens de politie goed verborgen. Specialisten hebben de vuurwapens veiliggesteld voor verder onderzoek.

Maisveld uitkammen

De politie zoekt vandaag ook in een maisveld bij Nederasselt waarin verdachten zich eerder hadden verstopt. Boeren hebben het veld gisteren gemaaid en door het verdwijnen van de hoge gewassen is er volgens de politie beter zicht op het terrein. Dat helpt volgens de politie "om zichtbaar te maken wat tot nu toe mogelijk onzichtbaar is gebleven".

Volgens de politie wordt er niet alleen in het veld gezocht naar eventuele wapens die nog in het gebied verborgen liggen. Ook wordt er gezocht naar mogelijk bewijsmateriaal.

Volgens Omroep Gelderland zijn meerdere eenheden van de politie en de marechaussee vandaag in en nabij het Gelderse dorp te vinden. Een verslaggever ter plaatse telde vanochtend zo'n honderd politiemedewerkers en zo'n 25 ME-busjes.

Eerder wapens gevonden

De afgelopen dagen zijn er in de omgeving al meerdere keren wapens gevonden die mogelijk verband houden met de schietpartij in Overasselt. Vorige week dinsdag trok een groep gewapende mannen de Gelderse gemeente binnen.

Een 51-jarige beveiliger werd doodgeschoten en twee agenten raakten gewond. Tientallen verdachten werden na een klopjacht gearresteerd.

Een tijdlijn van de gebeurtenissen in Overasselt:

In de Deense plaats Rebild, iets ten zuiden van Aalborg, is een man die een terras aanlegde in zijn achtertuin op een grote Vikingschat gestuit. De 18,5 kilo wegende zilverschat was daar zo'n duizend jaar geleden begraven in een aardewerken vat. Het is de grootste zilverschat uit de Vikingtijd die ooit in Denemarken is gevonden.

"Het had slechts een paar uurtjes hard tuinieren moeten zijn om hardnekkig gras, stenen en grind te verwijderen voor een nieuw betegeld terras, maar het bleek de grootste verrassing van mijn leven te zijn," zei de huiseigenaar die anoniem wil blijven tegen het museum dat de schat onderzoekt.

De man haalde circa 700 voorwerpen en fragmenten uit de aarde naar boven. Ongeveer 320 voorwerpen, met een gewicht van 6,4 kilo, bevonden zich nog in het aardewerken vat waarin ze oorspronkelijk begraven waren. De overige stukken lagen verspreid in de grond rond de vindplaats.

"Eerst dacht ik dat het oud ijzer of hekwerkdraad en wat potscherven waren, maar toen ik met mijn handen begon te graven, lukte het me ineens om het ene metalen voorwerp na het andere uit de grond te vissen. Na een korte periode van zorgvuldig werk besefte ik dat het sieraden, munten en zilverstaven waren."

Zilverbaren

De schat bestaat uit een groot aantal zilverstaven, armbanden, 47 complete munten en muntfragmenten. Onder de gevonden munten waren ook Arabische dirhams en Angelsaksische penny's uit de tijd van koning Edward de Oudere, die regeerde van 899 tot 924. Dat maakte het dateren van de schat voor de archeologen een stuk eenvoudiger.

Daarnaast vond de man onder meer een kleine hanger in de vorm van de hamer van Thor en verschillende stukken zogenoemd hacksilver: opzettelijk in stukken geknipte of gehakte zilveren voorwerpen die werden gebruikt als betaalmiddel.

"Dit is een vondst van groot belang voor ons begrip van de Vikingtijd in Denemarken", zegt archeoloog Torben Sarauw van Nordjyske Museer. "Niet alleen vanwege de omvang, maar ook omdat de schat duidelijk laat zien hoe zilver toen functioneerde als rijkdom en betaalmiddel. Het is alsof we een kluis uit de Vikingtijd hebben gevonden."

Ook toont de vondst van Arabische en Angelsaksische munten volgens hem aan hoe uitgestrekt de handelsnetwerken van de Vikingen waren.

Andere schatten

Doordat de vindplaats in een bebouwd gebied ligt, kan geen grootschalig archeologisch onderzoek worden gedaan. Het blijft daardoor waarschijnlijk onduidelijk waarom de schat daar is begraven. Mogelijk lag in de omgeving een nederzetting of verkeersroute, maar het zilver kan ook bewust op een afgelegen plek zijn verborgen.

Eerder werden in het gebied rond Rebild ook al schatten uit de Vikingtijd gevonden. In 1971 werd zo'n 4 kilo Vikingzilver gevonden, de zogenoemde Rebildschat. En twee maanden geleden werden in het nabijgelegen Rold zes intacte gouden armbanden uit de de Vikingtijd opgegraven.

De dakconstructie van het kantoor van de premier, het Torentje op het Binnenhof, blijkt nog in de originele staat uit 1547 te zijn. Onderzoek door het Rijksvastgoedbedrijf heeft dat aangetoond. Er is in 478 jaar nauwelijks herstelwerk uitgevoerd aan de houten constructie, en de acht meter hoge spits is nog in goede staat.

Volgens monumentenadviseur Bram Hulshof van het Rijksvastgoedbedrijf is het "heel bijzonder" dat zo'n constructie bijna vijf eeuwen overleeft. Hout is kwetsbaar en vooral in de 19e eeuw zijn er veel kappen gesloopt en vervangen.

Er was tot nu toe betrekkelijk weinig bekend over de historie van het Torentje aan de Hofvijver. Zo was de vraag hoe oud het bouwwerk precies is. Door het onderzoek is daar nu een duidelijk antwoord op gevonden.

Op dit moment wordt het Binnenhof gerenoveerd. Net als andere ruimtes in het complex is het Torentje vorig jaar gecontroleerd op asbest. Dat is ook aangetroffen, maar toen het plafond daarvoor werd opengemaakt kwam de eikenhouten dakconstructie aan het licht.

Hulshof klom samen met bouwhistoricus Patrick Bosman van de gemeente Den Haag op een rolsteiger. Toen ze hun zaklantaarns door het gat in het plafond naar boven richtten, zagen ze meteen dat het om zeer oud hout ging. De balken zijn met de hand gezaagd, zoals dat ging in de tijd voordat houtzaagmolens in zwang raakten.

Na onderzoek naar de jaarringen bleek het om eikenhout te gaan van een boom die rond 1546 in Zuid-Zweden is omgehakt. Voor dat zogeheten dendrochronologisch onderzoek werden met een soort appelboor op tien plekken monsters genomen. "Je moet er eigenlijk een soort sigaar uitboren", vertelt Sjoerd van Daalen die het onderzoek deed.

IKEA

De jaarringen laten het groeipatroon van een boom zien. Door die te vergelijken met monsters van andere bomen is de leeftijd te bepalen. Bomen uit hetzelfde gebied en uit dezelfde periode hebben hetzelfde patroon van jaarringen. Van Daalen: "Het is eigenlijk een soort vingerafdruk of streepjescode van de boom."

In de balken zijn ook Romeinse cijfers gebeiteld. Volgens bouwhistoricus Bosman wijst dat erop dat het om een 'bouwpakket' gaat. Timmerlieden hebben de kapconstructie waarschijnlijk in een werkplaats gebouwd. Daarna is die uit elkaar gehaald en naar de bouwplaats gebracht. De Romeinse cijfers geven aan welke delen bij elkaar horen, als een soort IKEA-instructie.

Wat weten we van het Torentje?

De oudste bronnen over het bestaan van de hoektoren van het Binnenhof stammen uit 1497. Keizer Karel V liet het Torentje in 1547 helemaal vernieuwen. Toen kwam ook de torenspits erop met de houten kapconstructie die er nu dus nog steeds is.

Graaf Johan Maurits, de bewoner van het naastgelegen Mauritshuis (nu een museum), vond het bouwwerk geen gezicht en bedong in de 17e eeuw dat hij het op eigen kosten mocht laten afbreken. Maar dat plan is nooit uitgevoerd.

Ooit was het Torentje de dienstwoning van een kastelein van een herberg in de buurt. Pas in 1982 werd het door toenmalig premier Lubbers in gebruik genomen als kantoor.

De renovatie van het Binnenhof begon in 2021. De vaak eeuwenoude gebouwen vertoonden steeds meer gebreken en de brandveiligheid was niet op orde.

Aanvankelijk zouden de werkzaamheden vijf jaar gaan duren en de kosten werden begroot op 475 miljoen euro. Inmiddels zijn door tegenvallers en hogere eisen de kosten opgelopen tot minimaal 2,7 miljard euro en de opleverdatum is uitgesteld tot 2031.

Dit voorjaar legden archeologen een eeuwenoude toegangspoort bloot bij het Binnenhof.

Drones have become a potent military threat, particularly on the small scale. Nimble multi-rotor drones are fast, difficult to spot, and can cause plenty of harm if allowed to go …read more

De relaties tussen ouders en scholen lijken te verharden. Dat schrijft de Onderwijsraad in een advies aan D66-minister Letschert van Onderwijs. "De raad roept de minister op om breder te kijken en bewust rekening te houden met de gevolgen van beleid voor de verhouding tussen ouders en scholen."

De raad wijst daarbij onder meer op het groeiend aantal zaken waarin ouders en scholen naar geschillencommissies stappen omdat zij er onderling niet uit komen. Ook stijgt het aantal leraren op middelbare scholen dat werkstress ervaart door de omgang met ouders.

Op lagere scholen melden al langere tijd een op de drie onderwijzers dit soort extra spanning. Scholen proberen hier op allerlei manieren iets aan te doen, onder andere door docenten en schoolleiders trainingen aan te bieden. Maar de Onderwijsraad wijst de minister erop dat de overheid soms zelf ook bijdraagt aan het probleem.

Ouder als klant

Voorbeeld is het beleid om de vrije schoolkeuze centraal te stellen en de vergelijkbaarheid van scholen te bevorderen. Dat gebeurt onder andere via de website scholenopdekaart.nl. Daarop kunnen ouders prestaties van scholen vergelijken als het bijvoorbeeld gaat om het slagingspercentage of het aantal leerlingen dat een vwo-advies krijgt.

Onbedoeld effect van dit soort sites is volgens de Onderwijsraad een vorm van "consumentisme". Ouders worden in de rol van klant van de school geplaatst, in plaats van in de rol van partij die een bijdrage levert aan een goed leerklimaat.

Ander voorbeeld is de invoering van het passend onderwijs in 2014. Dat moest ertoe leiden dat alle leerlingen extra ondersteuning kunnen krijgen in plaats van alleen maar de kinderen met een indicatie. Maar omdat niet duidelijk is wat de grenzen zijn van die ondersteuning, ontstaan er in de praktijk botsingen tussen eisende ouders en scholen.

Spanning door schooladvies

De PO-Raad, de belangenbehartiger van scholen in het (speciaal) basisonderwijs, ziet dat soort botsingen ook, al worden er op dit terrein geen cijfers bijgehouden. "Op basisscholen komen ouders dagelijks natuurlijk de klas in", zegt een woordvoerder. "En anders kom je ze wel tegen op het schoolplein."

Een van de erkende bronnen van spanningen op basisscholen is het schooladvies aan het eind van groep 8: welk type middelbare school raadt de school aan? "Ouders hebben daar vaak een bepaald niveau voor ogen en als dat niet strookt met het advies, kan dat voor teleurstelling zorgen", zegt de woordvoerder.