Aggregator

In Brabant is afgelopen avond een medewerker van een slachthuis overleden bij een bedrijfsongeval. Het gebeurde bij een bedrijf in Helmond.

De medewerker overleed ter plekke. Het ongeval gebeurde bij of in een lift, maar wat daar zich precies heeft afgespeeld is niet duidelijk. De identiteit van het slachtoffer is nog niet bekend, schrijft Omroep Brabant.

Zoals gebruikelijk bij ongelukken op een werkplek, doet ook de Arbeidsinspectie onderzoek. Ook een team van de forensische opsporing werd opgeroepen.

Presentator Janine Abbring gaat het laatste seizoen van Zomergasten presenteren. Dat heeft ze gezegd in het programma LUBACH, waar ze eindredacteur is.

Abbring presenteerde het interviewprogramma eerder al van 2017 tot 2022, en is daarmee een van de langstzittende presentatoren van Zomergasten. Ze volgt Griet Op de Beeck op die het programma vorig jaar presenteerde.

Interview aan de hand van fragmenten

In het programma wordt zo'n drie uur lang een gast geïnterviewd. Het gesprek wordt gevoerd aan de hand van videofragmenten die de gast heeft uitgekozen. Die fragmenten zijn volgens Abbring cruciaal. "Soms zie je een gast naar een scène kijken en dan verandert er iets in diens houding. Dan gebeurt er iets wat je met een vraag niet altijd zo makkelijk voor elkaar krijgt."

Wegbezuinigd

Eind vorig jaar maakte de VPRO bekend dat Zomergasten na dit jaar wordt wegbezuinigd door de NPO. De laatste reeks van het programma gaat op 26 juli van start. Het is nog niet bekend wie de gasten in het slotseizoen zijn.

De Verenigde Staten en Iran zijn akkoord met een staakt-het-vuren van twee weken. De VS zal samen met Israël stoppen met het uitvoeren van aanvallen. Iran zal op zijn beurt onder meer de Straat van Hormuz openen voor alle scheepvaart en ook de aanvallen opschorten. Het bestand is direct ingegaan en volgt na bemiddelingspogingen van Pakistan.

De opening van de zeestraat was een belangrijke eis van de Amerikanen om tot een staakt-het-vuren te komen.

Tienpuntenplan

Zowel de VS als Iran zegt dat de Iraniërs met een tienpuntenplan naar de Amerikanen zijn gegaan. De Amerikaanse president Trump noemt dat plan een werkbare basis voor onderhandelingen.

"Bijna alle twistpunten uit het verleden tussen de Verenigde Staten en Iran zijn opgelost, maar een periode van twee weken zal nodig zijn om de overeenkomst helemaal af te ronden en bekrachtigen", schrijft Trump op sociale media. Pakistan heeft beide landen uitgenodigd om vrijdag verder te praten in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad.

Wat er precies in het tienpuntenplan staat is nog niet bekend. Iraanse staatsmedia zeggen dat Trump akkoord is gegaan met voorstellen van Iran.

Liveblog

Volg de laatste ontwikkelingen over het staakt-het-vuren in ons liveblog.

Volgens de Pakistaanse premier Sharif geldt het staakt-het-vuren voor het gehele Midden-Oosten en nemen ook alle bondgenoten van Iran en de VS deel aan het bestand. Dit betekent dat ook in Libanon de wapens voorlopig neergelegd worden. De Israëlische premier Netanyahu ontkent dit en zegt dat de strijd daar doorgaat.

Tijdens de oorlog met Iran begon Israël ook een grondoffensief in Libanon in de strijd tegen Hezbollah. Volgens het Libanese ministerie van Gezondheid zijn 1 miljoen mensen op de vlucht geslagen voor het geweld en meer dan 1500 mensen omgekomen.

Ultimatum

Het nieuws van het staakt-het-vuren kwam zo'n anderhalf uur voor het door Trump gestelde ultimatum aan Teheran naar buiten. Eerder dreigde Trump dat "een hele beschaving vannacht zal sterven" als Iran niet akkoord zou gaan met de eisen van de VS. Gisteravond vroeg Sharif aan Trump om het ultimatum met twee weken uit te stellen.

Ruim vijf weken geleden begonnen de VS en Israël met grootschalige aanvallen op Iraanse doelen. Dat land sloeg terug door onder meer Amerikaanse doelen in de regio aan te vallen, zoals legerbases. Bijna alle Golfstaten hadden zo dagelijks te maken met raket- en droneaanvallen.

Verslaggever Marieke de Vries in de VS:

"Trump noemt het bestand een "wederzijdse wapenstilstand". Hij benadrukt dat hij de aanval op Iran heeft afgeblazen, nadat Iran beloofde de straat van Hormuz veilig te heropenen. Verder voegt hij toe dat hij daartoe heeft besloten, omdat de VS alle militaire doelen heeft bereikt en de onderhandelingen voor een langdurige vrede met Iran en in het Midden-Oosten al in een vergevorderd stadium zijn.

Terwijl Trump naar de buitenwereld de druk opvoerde met zijn dreigement dat er "een beschaving zal sterven" en het bombarderen van alle energiecentrales en bruggen in Iran, werd er achter de schermen druk op de Amerikaanse president uitgeoefend een door Iran voorgesteld tienpuntenplan serieus te nemen. De Iraniërs hadden eerder een voorstel van de Amerikanen afgewezen.

Hoewel er in de VS ongetwijfeld opgelucht adem wordt gehaald dat Trump zijn destructieve aanvallen niet uitvoert, blijft het ook een vraagteken waar deze oorlog voor nodig was en welke doelen er daadwerkelijk bereikt zijn. Daar zal Trump de komende dagen antwoord op moeten geven."

When LG left the smartphone market, quite a number of strange devices were left behind. While some, like the Wing, made it to consumers, others did not. The strangest of …read more

De minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen is samen met minister van Justitie en Veiligheid David van Weel in Marokko voor een tweedaags bezoek. Dat Berendsen heeft gekozen voor Rabat als zijn eerste bestemming buiten de EU, moet onderstrepen hoe belangrijk de banden met het Noord-Afrikaanse land zijn voor het kersverse kabinet-Jetten.

De keuze voor Marokko is volgens Berendsen vooral ingegeven door de nieuwe geopolitieke situatie in de wereld. Door de oorlog in het Midden-Oosten zijn de banden tussen de VS en de andere NAVO-bondgenoten verder onder druk komen te staan. "Het zijn de grootmachten van de wereld die nu vooral de taal van de macht laten klinken. Wij moeten met veel partners kijken hoe we kunnen samenwerken om in zo'n wereld de dingen die wij belangrijk vinden te kunnen beschermen," zegt hij tegen NOS.

Migratie

De samenwerking op het gebied van migratie is volgens minister Van Weel sterk verbeterd in de afgelopen drie jaar. Vooral het terugnemen van uitgeprocedeerde asielzoekers gaat volgens hem stukken beter dan voorheen. "Het aantal documenten dat door Marokko wordt afgegeven om staatsburgers terug te laten keren, is in de afgelopen jaren gestaag toegenomen. Jaarlijks keren er nu honderden afgewezen asielzoekers terug", zegt Van Weel.

Vóór 2023 was de relatie tussen Nederland en Marokko nog flink bekoeld. Marokko verstrekte nauwelijks reisdocumenten waarmee afgewezen Marokkaanse asielzoekers vanuit Nederland kunnen terugkeren. Dat dit nu wel gebeurt, is volgens Van Weel een duidelijk signaal dat beide landen goede banden onderhouden.

Bestrijding criminaliteit

Een ander terrein waarop er veel vooruitgang is geboekt. is de bestrijding van de georganiseerde misdaad. In mei wordt er in de Tweede Kamer gestemd over een uitleveringsverdrag met Marokko dat in 2023 is ondertekend door de toenmalige minister van Justitie, Dilan Yeşilgöz en haar Marokkaanse ambtgenoot.

Ook zonder verdrag levert Marokko in sommige gevallen al verdachten uit aan Nederland. Zo werd er in februari nog een verdachte van een schietpartij in Rotterdam uitgeleverd. Volgens Van Weel zou een verdrag de samenwerking met Marokko op dit gebied verder kunnen versterken. "In de afgelopen jaren zien we een toename in het aantal uitleveringsverzoeken over en weer."

Er is nog onduidelijkheid rondom de uitlevering van verdachten met zowel de Nederlandse als Marokkaanse nationaliteit. De regel is in Marokko dat het geen Marokkaanse staatsburgers uitlevert, ook als ze in het bezit zijn van een Nederlands paspoort. Van Weel wil geen uitspraken doen over de vraag of dit inmiddels wel gebeurt.

De mogelijkheden om beslag te leggen op geld en bezittingen van criminelen was een ander belangrijk punt in het gesprek dat Van Weel vandaag met zijn Marokkaanse ambtgenoot Abdellatif Ouahbi heeft gevoerd. In de toekomst moet het mogelijk worden om in Marokko gestald geld in beslag te nemen van in Nederland veroordeelde criminelen.

Westelijke Sahara-standpunt

Voor Marokko is vooral het Nederlandse standpunt over het conflict in de Westelijke Sahara een belangrijk thema. Het gebied ten zuiden van Marokko is volgens Rabat onlosmakelijk onderdeel van het Marokkaanse grondgebied. Aan de andere kant is er de Polisario, een onafhankelijkheidsbeweging die streeft naar een eigen staat.

Sinds de jaren 90 wordt er binnen de Verenigde Naties onderhandeld over een oplossing voor dit gewapende conflict. In december 2025 heeft Nederland tijdens een bezoek van de Marokkaanse minister van Buitenlandse Zaken, Nasser Bourita, nogmaals zijn steun uitgesproken voor een Marokkaans plan dat het conflict zou moeten oplossen.

Volgens dit autonomieplan zou de Westelijke Sahara een grote mate van zelfbestuur kunnen krijgen, op voorwaarde dat het gebied definitief bij Marokko hoort. "Nederland vindt dat de lokale bevolking recht heeft op zelfbeschikking, dat zij hun eigen toekomst kunnen bepalen. Tegelijkertijd zien we dat het plan dat Marokko heeft neergelegd een proces heeft opgestart dat echt voor een oplossing kan zorgen", zegt minister Berendsen.

Handel

Door de oorlog in het Midden-Oosten en de wereldwijde energiecrisis is er vanuit Europa nu nog meer interesse in de duurzame energie die er in Marokko wordt opgewekt. In de afgelopen vijftien jaar heeft het Noord-Afrikaanse land flink ingezet op zonne-energie en zijn er vergevorderde projecten voor de duurzame productie van waterstof.

Het is dan ook geen toeval dat het bezoek van de ministers wordt afgesloten met een bezoek aan de containerhaven van Tanger. Nu het vrachtverkeer in de Perzische Golf en de Rode Zee is ontregeld, wordt er hier in Marokko verwacht dat deze haven een nog belangrijkere rol gaat spelen in het mondiale vrachtverkeer.

Alleen als er harde afspraken komen, gaat de Tweede Kamer akkoord met 2 miljard euro subsidie voor Tata Steel. Daarmee kan het kabinet nu door met de onderhandelingen met het bedrijf, bleek in een debat in de Kamer.

Het Indiase Tata zelf trekt 4 miljard euro uit voor de vergroening van de staalproductie in IJmuiden. Met het geld moet Tata, waar ongeveer 11.000 mensen werken, op een schonere manier staal gaan maken. Het is de bedoeling dat er van kolen op gas wordt overgestapt en na 2030 op waterstof. De CO2-uitstoot moet fors naar beneden.

Tata kreeg van de plaatselijke toezichthouder, de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, al meerdere boetes vanwege te hoge uitstoot, waarvan onlangs nog een van 2,4 miljoen euro. Omwonenden dienden eind vorig jaar een claim in vanwege gezondheidsschade die door het RIVM werd vastgesteld.

Miljarden belastinggeld steken in een bedrijf dat vervuilt en voor gezondheidsproblemen zorgt in de regio, ligt voor veel partijen gevoelig. Maar zorgen om werkgelegenheid en het verlies van een belangrijke industrie zijn er ook. En als de staalproductie om milieuredenen zou stoppen, is in Nederland wel milieuwinst behaald maar verplaatst het probleem zich naar elders in de wereld, zeggen partijen.

'Maatwerkafspraken'

Najaar 2025 sloot het toenmalige kabinet een voorlopige overeenkomst met Tata Nederland en het Indiase moederbedrijf. Een zogeheten maatwerkovereenkomst moet later dit jaar definitief worden. Daarin moeten harde afspraken komen over het dichtgaan van de meest vervuilende productieonderdelen en het vergroenen van de rest van het bedrijf.

GroenLinks-PvdA, Partij voor de Dieren, Volt en SP zijn kritisch en vertrouwen het niet. Partij voor de Dieren-lid Kostic begrijpt niet dat de overheid zo veel geld in het bedrijf wil steken. Ze wees op kinderen in de omgeving van IJmuiden die ziek zijn, de hoge CO2-uitstoot, het eerdere liegen van het bedrijf over stoffen en het lekken van oude fabrieken. Ze sprak van een "Tata morgana".

Volt-leider Dassen vroeg zich af waarom de overheid "2 miljard in een zwart gat zou steken". Ook haalde hij "meer dan honderd economen" aan die de subsidie een slecht plan vinden. Ze vrezen dat het bedrijf na de verduurzaming niet meer levensvatbaar is omdat groene energie in ons land duurder is dan elders. D66 wil hardere afspraken met Tata, zodat de overheid kan afdwingen dat het bedrijf meer gaat doen wat betreft de gezondheid. En het CDA wil meer garanties dat Tata ook in fase 2 van het plan, na 2030, echt op waterstof overstapt.

Maar al met al is een meerderheid, waaronder BBB, JA21, VVD, PVV en CDA en D66, voor doorgaan met de onderhandelingen. Daarbij wijzen ze vooral op het belang van de werkgelegenheid voor ons land en het belang van de industrie. Zo vond BBB-fractievoorzitter Vermeer dat je het verdienmodel voor ons land niet moet onderschatten en ons land "nu eenmaal niet alleen kan draaien op boswachters en accountmanagers". Wat ook belangrijke beroepen zijn, voegde hij er haastig aan toe.

Minister van Klimaat en Groene Groei Van Velthoven zei te begrijpen dat een meerderheid eerst "bindende" afspraken wil met Tata, alvorens met geld in te stemmen. Maar ze kon nog weinig antwoorden geven op de wensen en vragen van Kamerleden hoe de afspraken er precies uit komen te zien . Volgens Van Velthoven denkt Tata zelf na over het sluiten van twee vervuilende fabrieken. Maar concrete afspraken zijn er nog niet en dat duurt nog wel even, zei ze. "Ik heb niet binnen een maand een brief voor u hoe die afspraken eruitzien", zei Van Velthoven tegen de Kamer.

Aan de kritische partijen vroeg ze toch ook om begrip: uiteindelijk kunnen met het geld echt stappen naar groener staal worden gemaakt, zo zei ze.

Zorgleverancier ChipSoft is getroffen door een hack met gijzelsoftware. Dat meldt Z-Cert, het expertisecentrum voor digitale beveiliging in de zorg, in een vertrouwelijk bericht aan zorginstellingen. Dat bericht is in handen van de NOS. ChipSoft zegt niet te kunnen uitsluiten dat persoonsgegevens zijn ingezien of gestolen.

Het bedrijf bevestigt aan de NOS dat er sprake is van een "data-incident" waarbij "mogelijke ongeautoriseerde toegang" is geweest. Of het om ransomware gaat, zegt ChipSoft niet.

De zorgleverancier zegt alle maatregelen te nemen om "de nadelige gevolgen zoveel mogelijk te beperken." Meteen na de ontdekking van de hack is volgens het bedrijf geprobeerd om criminelen de toegang tot de systemen te ontzeggen.

De website van het Nederlandse bedrijf is al de hele dag niet bereikbaar en gebruikers als zorginstellingen krijgen het advies om de VPN-verbinding met ChipSoft te verbreken.

Marktleider

ChipSoft levert zorgsystemen aan ziekenhuizen en huisartsenpraktijken. Die gebruiken het systeem onder meer voor het verwerken van patiëntinformatie en het stroomlijnen van processen in het ziekenhuis.

Naar schatting werkt zo'n 70 procent van de ziekenhuizen met het bedrijf. Daarmee is het bedrijf marktleider. Klanten krijgen het advies om de komende tijd het netwerkverkeer te monitoren, blijkt uit een bericht van Z-Cert.

Meeste patiëntportalen niet offline

Waar de ransomware-aanval precies plaatsvond, is onbekend. Meerdere systemen van ChipSoft voor ziekenhuizen en huisartsen zijn mogelijk geraakt, maar op welke manier precies is nog niet bekend. De aanvallers kregen mogelijk toegang tot de webkoppeling van patiëntendossiers met het internet. Met die koppeling kunnen patiënten hun eigen data inzien.

De meeste ziekenhuizen hebben hun patiëntportalen niet offline gehaald. Elf ziekenhuizen hebben dat wel gedaan, blijkt uit een inventarisatie van de NOS. Zeker negen daarvan zijn ziekenhuizen die hun patiëntendossiers verdergaand aan de systemen van ChipSoft hebben gekoppeld dan de meeste andere ziekenhuizen.

When you’re programming microcontrollers, you’re likely to think in C if you’re old-school, Rust if you’re trendy, or Python if you want it done quick and have resources to spare. …read more

Het merendeel van de festivals gebruikt ondanks een verbod nog plastic wegwerpbekers. Dat concludeert de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) na een onderzoek onder ruim zeventig festivals.

Vorig jaar zomer vroeg de inspectie de gegevens op van tientallen festivals die plaatsvinden op een afgebakende locatie en met een gecontroleerde toegang. "Het gaat om festivals door het hele land", licht een ILT-woordvoerder toe. "Kleine en grote evenementen en verschillende genres."

Slechts een kwart bleek herbruikbare verpakkingen en bekers te gebruiken. Op 53 van de ruim 70 festivals waren plastic wegwerpverpakkingen nog volop aanwezig.

Drie voorwaarden

Evenementenorganisatoren zijn sinds 2024 verplicht om herbruikbare bekers te gebruiken, maar kunnen een uitzondering aanvragen. In dat geval moet er worden voldaan aan drie voorwaarden.

Evenementenorganisatoren moeten zich vooraf melden bij de ILT. Als tweede voorwaarde geldt dat festivals een vastgesteld percentage van de verpakkingen moeten inzamelen voor recycling. Dit jaar gaat het om 85 procent. De derde voorwaarde is dat organisatoren moeten kunnen bewijzen dat dit percentage gehaald wordt.

In de praktijk worden de regels slecht nageleefd. Zo hadden slechts vier festivalorganisatoren vooraf aan de ILT gemeld dat plastic wegwerpverpakkingen gebruikt zouden worden. Van de 53 festivals die wegwerpbekers gebruikten, voldeed maar één festival aan alle drie de voorwaarden.

De inspectie wijt de slechte naleving aan onwetendheid bij organisatoren. Ook werken verschillende partijen samen op een festival waardoor niet helder is wie bijvoorbeeld verantwoordelijk is voor het contact met de ILT en de inzameling van plastic bekers.

Begin dit jaar heeft de ILT een brief aan de evenementensector gestuurd om de regels nog eens onder de aandacht te brengen. Als evenementenorganisatoren zich alsnog niet aan de regels houden, kunnen zij maatregelen van de inspectie verwachten.

Al jaren duurzaam

Ondanks de uitkomsten van dit onderzoek zijn er ook festivals die zich juist al jaren toeleggen op duurzaamheid. Zo gebruikt het Amsterdamse dancefestival DGTL, dat afgelopen weekend werd gehouden, al langer herbruikbare bekers. Ook is al het eten helemaal plantaardig.

Het Vlielandse festival Into The Great Wide Open gebruikt sinds 2022 herbruikbaar servies.

Vannacht loopt het ultimatum van president Trump aan Iran af. Hij eist dat het land akkoord gaat met een Amerikaans voorstel, dat onder meer gaat over de heropening van de Straat van Hormuz. De dreigementen van Trump zijn niet mals. Hij schrijft dat "een hele beschaving vanavond zal uitsterven".

Maar zelfs als de VS en Iran tegen alle verwachtingen in tot een akkoord komen en het vechten stopt, gaat Europa snel veel merken van de energietekorten die oplopen door de sluiting van de zeestraat. Dat zeggen deskundigen tegen de NOS.

"Er komt een enorm gat in het wereldwijde olie en gas-aanbod," zegt Adi Imsirovic, docent energiesystemen aan de universiteit van Oxford. "We zullen wereldwijd minder moeten consumeren. Minder op vakantie en minder zakenreizen maken."

Straat van Hormuz

Iran heeft een ijzeren greep op het scheepsverkeer in de Straat van Hormuz, waar vóór de oorlog 20 procent van de wereldwijde dagelijkse oliebehoefte doorheen ging. Nu laat Teheran - tegen betaling - maar mondjesmaat tankers door de zeestraat varen. En vrijwel alleen naar landen als China en India. Daarmee houdt Iran de druk op Amerika om de dagelijkse bombardementen op het land te beëindigen.

Na het passeren van de Straat van Hormuz duurt het weken voordat alle olie en gas zijn bestemmingen bereikt in Azië, Afrika, Noord-Amerika en Europa. Over een week, rond 15 april, zullen de laatste tankers die voor de oorlog die nauwe zeestraat in het Midden-Oosten passeerden aanmeren in de VS. In Europa gebeurt dat rond 10 april. Daarna zullen er geen nieuwe ladingen aankomen.

Het effect hebben we in Europa dus nog niet gevoeld. Maar er komt een flinke "energie-shock" aan, zegt energiedeskundige Imsirovic. "En dat gaat vele jaren doorwerken. Zelfs als er vanavond een wonder gebeurt en vrede wordt gesloten. Maar met veel minder consumeren komen we over deze oorlog heen, als die tenminste snel ophoudt".

Dat een snel einde van de gevechten van cruciaal economisch belang is, vindt ook econoom Bert Colijn van ING. "De kans dat we weer snel terug zijn in de situatie van voor de oorlog wordt steeds kleiner. Ook als de oorlog snel afloopt, blijven we met verhoogde olieprijzen te maken hebben doordat energie-infrastructuur is beschadigd."

Bijvoorbeeld door de Iraanse aanvallen op olieraffinaderijen in Saudi-Arabië, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten en een bombardement in maart die een forse klap gaf aan de lng-productie van Qatar. Ook was er een Israëlische raketaanval op het belangrijkste Iraanse gasveld. De schade van de energieoorlog is nu al groot.

De Amerikaanse journalist Max Fisher maakte deze video over de vertraagde gevolgen van de afsluiting van de Straat van Hormuz:

We zullen maandenlang hogere energieprijzen moeten betalen, zeggen de experts. Maar over hoe hard de Nederlandse economie geraakt wordt, zijn ze het niet helemaal eens. Hugo Erken van Rabobank verwacht dat bedrijven en consumenten de broekriem zullen aantrekken, ook als de regering dat niet afdwingt. "Huishoudens gaan minder gas verbruiken, de markt doet zijn werk."

Dat zal niet tot een recessie leiden, denkt Erken, maar wel tot tragere groei. "Op veel fronten is de Nederlandse economie veerkrachtig, maar het leidt in dat scenario wel tot halvering van de economische groei en de inflatie loopt dan in 2027 op tot 5 procent".

Covid-achtige toestanden

Elders in Europa zijn deskundigen somberder. Zoals Cornelia Meyer, topvrouw van MRL adviesbureau in het Verenigd Koninkrijk. "We hebben het effect nog niet gevoeld omdat Europa zijn ruwe olie niet via de Straat van Hormuz krijgt", zegt ze. "Maar veel van onze verwerkte olieproducten zoals vliegtuigbrandstof en diesel worden in Azië geraffineerd uit ruwe olie die wel uit de Perzische Golf komt. Als de laatste kerosine uit Azië ons heeft bereikt, gaan we een zware tijd tegemoet."

Zodra producten zoals vliegtuigbrandstof schaars worden, gaan landen in Azië de export daarvan bevriezen, verwacht Meyer. De schaarste zal leiden tot een biedingsstrijd tussen de rijkere landen in Europa en Azië. "Europa is rijk genoeg om die strijd soms te winnen", zegt ze, "maar ik zie ook wel gebeuren dat Nigeriaanse lng-schepen met bestemming Europa van koers veranderen naar Azië omdat rijke landen daar meer bieden".

Meyer en Oxford-deskundige Adi Imsirovic verwachten allebei dat de economische effecten in Europa zullen lijken op de toestand tijdens de corona-pandemie. Met een belangrijk verschil, zegt Meyer: "Tijdens covid werd de hele economie ook geraakt, maar toen was het een probleem van te weinig vraag. Het aanbod bleef op peil. Zodra de vraag terugkwam, kon de economie zich vrij makkelijk herstellen. Een aanbodprobleem is veel moeilijker te corrigeren."

Rijkswaterstaat is vanavond begonnen met groot onderhoud aan een deel van de IJsselbruggen in de A12 bij Arnhem. Verkeer moet wekenlang rekening houden met een uur extra reistijd.

De IJsselbruggen bestaan uit drie bruggen: twee stalen bruggen voor verkeer richting Duitsland en een betonnen brug voor verkeer richting Arnhem en Utrecht.

Aan de betonnen brug wordt onderhoud gepleegd, en die is sinds 21.00 uur afgesloten. De stalen bruggen die ernaast liggen zijn wel gewoon open. Maar gezien het grote aantal auto's dat er normaal over de bruggen rijdt - zo'n 110.000 voertuigen per dag - verwacht Rijkswaterstaat toch een flessenhals en flink meer reistijd.

Opknapbeurt

Rijkswaterstaat wijst erop dat het groot onderhoud nodig is omdat het brugdek en het asfalt in de loop der jaren zijn versleten. "Veel van onze infrastructuur is in de jaren 50 en 60 aangelegd. Intussen zijn we met veel meer inwoners, het verkeer is intenser en de voertuigen zwaarder. Met andere woorden: we zijn toe aan een forse vernieuwingsopgave", zegt de organisatie.

Rijkswaterstaat vervangt onder meer voegen en delen van het brugdek en herstelt het beton. Ook komt er nieuw asfalt en wordt op het beton een waterdicht membraan gelegd. Zo blijft het beton onder het asfalt droog en gaat de wapening niet rotten.

Naar verwachting kan de brug vanaf 14 mei weer worden gebruikt. Tot het einde van die maand kan de brug 's nachts nog wel dichtgaan voor de laatste werkzaamheden, aldus Rijkswaterstaat.

'Vermijd de A12 zoveel mogelijk'

Volgens Omroep Gelderland is de A12 met de IJsselbrug een van de belangrijkste verbindingen in de regio. Vanwege de verwachte verkeershinder en vertraging worden weggebruikers opgeroepen de A12 zoveel mogelijk te vermijden. "Werk thuis als het kan, reis buiten de spits of kies voor alternatieven, zoals het openbaar vervoer, carpoolen of ga met de fiets", zegt Rijkswaterstaat.

Wie toch de weg op moet, wordt aangeraden om niet via de omliggende wegen te rijden. "Die wegen zijn niet geschikt voor al het extra verkeer", zegt de organisatie. "Zo blijft het omliggende wegennet bereikbaar voor openbaar vervoer en hulpdiensten."

Ziekenhuis en bedrijven treffen maatregelen

Ziekenhuis Rijnstate heeft vanwege de werkzaamheden maatregelen getroffen om de zorgverlening zo goed mogelijk te laten verlopen. Zo worden waar mogelijk afspraken van patiënten die 'aan de verkeerde kant van de brug' wonen verplaatst naar de locatie in Zevenaar. Ook worden er meer video-afspraken ingepland.

Bedrijven probeerden zich voor te bereiden door bijvoorbeeld eerder te leveren of de logistiek aan te passen, maar de impact blijft naar verwachting groot.

Ondernemersvereniging Lindus waarschuwde dat de economische schade breed voelbaar zal zijn en onderzoekt de mogelijkheid van collectieve compensatie.

In de jungle van Ecuador is met een wildcamera een zeldzame zwarte jaguar vastgelegd. Volgens de Belgische afdeling van het Wereld Natuur Fonds (WWF) werd het dier gezien niet ver van de grens met Peru.

Jaguars zijn erg schuwe dieren. Meestal hebben ze een goudkleurige vacht met zwarte rozetten, maar zo'n 10 procent van de jaguars is helemaal zwart. Dat komt door melanisme, een teveel aan zwarte pigmentatie. Het tegenovergestelde is albinisme, waarbij er juist minder pigment is.

'Natuur in balans'

De jaguar werd gespot in het oosten van Ecuador in de regio van de Tinkias-gemeenschap. De wildcamera legde het dier al vast in december, maar het duurde even voordat de beelden werden bekeken. Daarom is de vondst nu pas wereldkundig gemaakt.

Door ontbossing verliest de jaguar steeds meer leefgebied. Het dier heeft grote stukken regenwoud nodig om te leven. Het WWF probeert daarom stukken woud opnieuw met elkaar te verbinden zodat het leefgebied verbetert.

"Dat we een zwarte jaguar aantreffen in dit gebied, betekent dat het ecosysteem er in stabiele en goede staat is, en dat ons werk er vruchten afwerpt. Het woud is in balans, anders zouden we zo'n zeldzaam dier er nooit kunnen zien", zegt Rebeca Martinez van WWF Ecuador.

Nederlandse akkerbouwers en bollenboeren houden zich niet altijd aan de regels over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen op hun grond bij oppervlaktewater. Dat blijkt uit controles van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Bijna twee op de vijf onderzochte telers overtraden de regels.

66 akkerbouwers en bollenboeren werden in 2024 gecontroleerd door de NVWA. Het ging om telers van aardappelen, uien, tulpen en tarwe in de regio's Noordwest-Friesland/Groningen en Goeree-Overflakkee/West-Brabant.

Deze gebieden zijn niet zonder reden uitgekozen. Hier werd in 2022 een te hoge hoeveelheid landbouwgif in het oppervlaktewater gevonden. Vervuild oppervlaktewater heeft negatieve gevolgen voor planten, dieren en mensen.

Verboden middelen

25 bedrijven hielden zich niet aan de regels. De NVWA heeft elf boetes uitgedeeld. Verder zijn er waarschuwingen gegeven.

In de meeste gevallen werden bestrijdingsmiddelen tegen schimmelziekten te vaak gebruikt. Ook kwam het voor dat gewasbeschermingsmiddelen in een te hoge dosis werden ingezet en dat telers verboden middelen op voorraad hadden.

In een geval stelden NVWA-controleurs het gebruik van onkruidverdelger glyfosaat vast bij een strook landbouwgrond langs het water. In die bufferstroken is het gebruik van bestrijdingsmiddelen verboden. De NVWA zegt dat deze overtreding gevolgen kan hebben voor landbouwsubsidies.

Kwaliteit ondermaats

De kwaliteit van het oppervlaktewater in Nederland (rivieren, sloten, kanalen en meren) staat onder druk. Nederland is een van de landen in Europa waar de waterkwaliteit het slechtst is. Uit een analyse van Nieuwsuur blijkt dat er de laatste jaren sprake is van achteruitgang.

De NVWA noemt de lage naleving van de regels rond gewasbeschermingsmiddelen zorgwekkend. De toezichthouder zegt in te zetten op samenwerking met andere toezichthoudende partijen om ervoor te zorgen dat de regels strikter worden nageleefd.

Onder druk van de Amerikanen wil de Taiwanese president Lai Ching-te het defensiebudget met 40 miljard Amerikaanse dollar verhogen. Maar met een minderheid in het parlement gaat het moeizaam.

De grote angst blijft een mogelijke Chinese invasie. In het jaarrapport van de Amerikaanse inlichtingendiensten staat dat China geen invasie van Taiwan in 2027 aan het plannen is. Het jaartal werd al vaak genoemd als het moment waarop Xi Jinping wil dat het Chinese Volksbevrijdingsleger in staat moet zijn om een invasie uit te voeren.

China ziet Taiwan als een afvallige provincie en heeft nooit geweld uitgesloten om het doel van 'hereniging' te bereiken.

Defensiebudget

In november kwam president Lai met het plan voor het speciale defensiebudget. Het komt boven op het jaarlijkse defensiebudget, dat hij ook wil verhogen van 2,45 naar 3,3 procent van het bruto nationaal product. De Amerikanen oefenen al jaren druk uit op Taiwan om naar 5 procent te gaan, wat Lai zegt te willen bereiken in 2030.

Maar oppositiepartijen houden de plannen vooralsnog tegen. Ze vinden die niet transparant genoeg en uiten zorgen over de late levering van Amerikaanse wapens.

Het is ook een ideologisch verschil. De grootste oppositiepartij, de KMT, zoekt actief naar betere banden met China. De partijvoorzitter is deze week op uitnodiging van Xi in China.

Grootschalige oefeningen

China weigert contact met de regering Lai. Het land noemt de president een "gevaarlijke separatist". Sinds zijn aantreden heeft China al meerdere grootschalige militaire oefeningen gedaan rond Taiwan om de onvrede over zijn presidentschap te uiten.

Tristan Tang, oprichter van een Taiwanees defensieonderzoeksinstituut, ziet ook twijfels of "de zogenaamde Chinese invasie wel echt zo aanstaand is". Daarmee wordt het de vraag voor de politici of deze enorme uitgaven wel te billijken zijn. Maar de vertraging ligt ook bij de politiek zelf, zegt hij. "De politieke arena in Taiwan is behoorlijk heethoofdig, dus zo'n enorm budget wordt dan getouwtrek tussen de grote partijen."

Het jaar 2027

Tang organiseert en analyseert 'war games', dat zijn onder meer simulaties van militaire conflicten tussen China en Taiwan. De conclusies van de Amerikaanse inlichtingendiensten verrassen hem niet.

Uit zijn onderzoek blijkt ook dat China geen plannen heeft voor een invasie in 2027. China "wil dat het leger een bepaalde operationele capaciteiten heeft in 2027, niet per se dat de invasie dan plaatsvindt," zegt hij.

Geen toename in Chinese agressie

Begin maart vlogen flink minder Chinese militaire vliegtuigen rond Taiwan. Experts tasten nog in het duister of dat was om brandstof te besparen of dat er een beleidsverandering was. Permanent bleek het niet, want deze week vlogen dagelijks gemiddeld tien militaire vliegtuigen rond het eiland.

"We zien op dit moment niet een enorme toename in de Chinese agressie richting Taiwan", zegt William Yang in Taipei. Hij werkt bij de International Crisis Group en onderzoekt China's buitenland- en veiligheidsbeleid.

Het is zijn analyse dat het voor China minder nodig is om militair de tanden te laten zien, omdat China ziet dat de regering Trump, vooral president Trump zelf, Taiwan minder publiekelijk steunt dan eerdere Amerikaanse leiders.

In Taiwan begint het ongemak te groeien over de steeds zachtere houding van Trump tegen China. De banden tussen Taiwan en Amerika zijn altijd diep geweest, maar een gegarandeerde toezegging tot militaire hulp is er nooit gekomen. De Amerikanen hanteren een beleid van "strategische ambiguïteit". Daarmee laten ze in het midden of ze Taiwan zouden helpen als het eiland wordt aangevallen en stoten ze geen van de partijen te erg tegen de borst.

Wapendeals

De Amerikanen zijn de grootste leveranciers van wapens aan Taiwan. In het eerste jaar van de regering Trump zijn er al meer wapens verkocht aan Taiwan dan tijdens de vier jaar onder president Biden.

Met een grote wapendeal in november haalden Trump en Lai zich zoals verwacht de woede van China op de hals. Een volgende grote deal, ter waarde van omgerekend 12 miljard euro, ligt al klaar, volgens het Taiwanese Ministerie van Defensie.

Maar eerst zal Trump half mei nog naar China gaan voor een ontmoeting met Xi. Of Trump zich zal laten overhalen om de wapendeal te annuleren, moet blijken. Maar de Chinezen zullen vast alles op alles zetten dat voor elkaar te krijgen.

Adding another item on the list of things you probably shouldn’t be trying at home, we got [Brainiac75] giving magnetic levitation a shot using an unmodified induction cooktop and aluminium …read more

De tien telers die meedoen aan de wietproef in Nederland zijn het afgelopen jaar in totaal 42 keer de fout in gegaan. De Inspectie Justitie en Veiligheid voerde 46 inspecties uit.

Bij het grootste deel ging het om "onjuiste registraties in het registratiesysteem en het niet naleven van beveiligingsvoorschriften", meldt de inspectie. Die benadrukt dat er geen signalen zijn dat de legale telers in aanraking zijn gekomen met het illegale circuit.

Fouten rechtzetten

Voor de overtredingen deelde de inspectie vier boetes uit. De bedragen varieerden tussen de 1000 en 20.000 euro. Ook werd er vier keer een last onder dwangsom opgelegd. In weer vier andere gevallen kregen telers te horen dat die er waarschijnlijk aan komt.

Zo'n last onder dwangsom betekent dat een bedrijf een fout moet rechtzetten, anders volgt een boete. De rest van de maatregelen bestond uit waarschuwingen of een stevig gesprek. De inspectie legt uit dat er alleen sancties worden opgelegd als er echt iets fout gaat, en dus niet bij een kleine menselijke fout.

Elke wietplant een eigen code

Er is een streng registratiesysteem opgezet dat moet voorkomen dat legale wiettelers verstrengeld raken met illegale handel. Zo heeft elke plant een eigen code. "Alles moet via QR-codes en track-and-tracecodes traceerbaar zijn", legde de directeur van Q-Farms, een 'wietfabriek' in Veendam, al eens uit. "De overheid wil exact kunnen zien wat er gebeurt."

Verder moeten de legale kwekerijen zich aan strenge beveiligingsregels houden. Zo moet er een hek om het bedrijf staan en mag het personeel alleen naar binnen met een pasje. Bij Q-Farms worden medewerkers ook steekproefsgewijs gecontroleerd op diefstal en in de gaten gehouden met camera's.

Hoe werkt de wietproef precies? NOS op 3 legt het je uit:

Het is vandaag precies een jaar geleden dat de wietproef een nieuwe fase inging: alle coffeeshops in tien gemeenten verkopen alleen nog legale cannabis (wiet en hasj). Sinds juni vorig jaar wordt ook op hasj gehandhaafd. Het gaat om Almere, Arnhem, Breda, Groningen, Heerlen, Hellevoetsluis, Maastricht, Nijmegen, Tilburg en Zaanstad.

Decennialang werd het in ons land gedoogd dat coffeeshops inkochten bij illegale kwekers. Dat is in de deelnemende gemeenten niet meer het geval. De bijna tachtig coffeeshops mogen hun wiet voortaan alleen kopen bij de legale telers die meedoen aan de proef.

De proef duurt in principe vier jaar. Het idee is om de gereguleerde productie en verkoop van cannabis te testen. Daarnaast meet de overheid ook het effect op de criminaliteit en de volksgezondheid. De eerste voorbereidingen begonnen in 2017, maar pas eind 2023 was er voor het eerst legale wiet te koop.

Helemaal legaal

Dat was een mijlpaal, volgens zowel coffeeshophouders als telers. Op de lange termijn hopen zij dat cannabis helemaal gelegaliseerd wordt, net zoals dat in sommige landen al het geval is.

Vorig jaar nam RTV Noord een kijkje bij de fabriek van Q-Farms in Veendam:

NASA heeft nieuwe foto's gedeeld die astronauten van de Artemis II-missie van de maan hebben gemaakt.

Voor het eerst in ruim vijftig jaar hebben menselijke ogen weer de achterkant van de maan gezien. NASA deelde vandaag haarscherpe foto's die de bemanning gisteren heeft gemaakt.

Een van de foto's toont de totale zonsverduistering die plaatsvond toen de maan de zon vanuit het perspectief van de bemanning blokkeerde:

De drie Amerikanen en de Canadees zijn nu op weg naar huis en zullen vrijdag in de Stille Oceaan landen.

Bekijk hier meer foto's die de bemanning maakte:

Hackaday Europe is the continental version of the Ultimate Hardware Conference, taking place May 16th and 17th, and you need to be there! We’ll continue to announce speakers and workshops …read more

Een Frans stel dat bijna vier jaar vastzat in Iran heeft het land verlaten. "Cécile Kohler en Jacques Paris zijn vrij en zijn op weg naar Frans grondgebied", schrijft president Macron. Het nieuws werd in het Franse parlement verwelkomd met een staande ovatie.

Kohler en Paris, beiden leraar, maakten in mei 2022 een reis door Iran en werden op de laatste dag van hun vakantie opgepakt op verdenking van spionage. Ze zaten jaren vast, onder meer in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran.

Frankrijk pleitte voor hun vrijlating. Ze zouden het slachtoffer zijn van Iraanse 'gijzeldiplomatie', het vastzetten van onschuldige buitenlanders om iets gedaan te krijgen bij het land van herkomst.

Vorig jaar kwam er beweging in de zaak toen Frankrijk aankondigde een aanklacht tegen Iran bij het Internationaal Gerechtshof in te trekken. Niet veel later liet Iran Kohler en Paris vrij uit de gevangenis, al mochten ze het land niet uit. Ze werden ondergebracht in de Franse ambassade in Teheran.

Mogelijke uitruil

Macron bedankt de Omaanse autoriteiten voor hun bemiddeling bij de zaak. Hij zegt niet wat concreet heeft geleid tot de terugkomst van het tweetal, maar het Iraanse staatspersbureau IRNA meldt dat sprake is van een ruil. Mogelijk gaat het om een Iraanse vrouw die een jaar geleden in Frankrijk werd opgepakt omdat ze op sociale media terrorisme zou hebben verheerlijkt.

Het is de tweede ogenschijnlijke vorm van toenadering tussen Frankrijk en Iran binnen een week. Donderdag liet Iran een Frans schip door de Straat van Hormuz, terwijl andere westerse schepen al weken worden tegengehouden. De betrokken partijen hebben niet bevestigd in hoeverre dit het gevolg was van diplomatiek overleg.

"Vanavond zal een hele beschaving uitsterven" en "we gaan ze terugbrengen naar het stenen tijdperk, waar ze thuishoren." De retoriek van president Trump wordt met het uur dreigender.

Maar het Iraanse regime houdt voet bij stuk en zegt dat het niet zal terugschrikken voor Trumps ultimatum, dat komende nacht afloopt. Als Iran voor die tijd onder meer de Straat van Hormuz niet heropent, zal de "hel losbreken" en dreigt Trump bruggen en energiecentrales ongekend hard aan te vallen.

Met zulke grote woorden probeert president Trump Iran van zijn stuk te brengen, maar het is de vraag of hij ook echt doorpakt, zegt Amerika-kenner en jurist Kenneth Manusama. "We hebben al vaker gezien dat Trump zijn woorden heeft ingetrokken of afgezwakt", bijvoorbeeld toen hij dreigde Groenland te annexeren. De dreigementen van Trump zijn ongeloofwaardig en niet effectief, vindt hij. "Zijn oorlogsretoriek laat zien dat de VS zich in een benarde positie bevindt."

Strategisch instrument

De oorlog in het Midden-Oosten duurt al ruim vijf weken. Volgens Manusama loopt de huidige fase op zijn einde en moet er vanuit Trumps perspectief nu iets gebeuren. "Hij kan verder escaleren door grondtroepen in te zetten, die hij daar al massaal naartoe heeft gestuurd." Volgens militaire functionarissen zijn zo'n 10.000 extra Amerikaanse militairen in de Golfregio gestationeerd. Een andere optie is dat Trump zich terugtrekt. "Maar dat zou gezichtsverlies betekenen."

Maar Iran zal niet snel zwichten voor Trumps dreigementen, denkt Manusama. "Met de Straat van Hormuz heeft het land een strategisch instrument in handen waarmee het de hele wereld kan gijzelen. Uiteindelijk zal de VS water bij de wijn moeten doen."

Liveblog

Volg de laatste ontwikkelingen in en rond Iran in ons liveblog.

VN-secretaris-generaal Guterres waarschuwde vandaag dat de aanvallen op civiele infrastructuur die Trump dreigt uit te voeren, het internationaal recht schenden. "Zelfs als dat als een militair doel kan worden aangemerkt." Het is aan een rechtbank om vast te stellen of hij in zo'n geval een oorlogsmisdaad begaat. Trump zegt dat hij zich daar geen zorgen over maakt.

Hoogleraar militair recht Marten Zwanenburg zegt dat er genoeg redenen zijn waarom de president zich wel zorgen moet maken. Maar ook degenen die de plannen om burgerobjecten aan te vallen uitvoeren of goedkeuren, zoals generaals en kolonels, kunnen uiteindelijk aansprakelijk worden gesteld. Zij kunnen geen beroep doen op immuniteit zoals een staatshoofd dat wel kan.

"In het oorlogsrecht is het verboden om burgerobjecten aan te vallen"', zegt Zwanenburg. Maar ook handelingen en dreigementen die als hoofddoel hebben om burgers angst in te boezemen, zoals het dreigen met het aanvallen van bruggen en infrastructuur, kunnen al een oorlogsmisdrijf zijn. "Het is goed te beargumenteren dat Trumps uitspraken leiden tot grote angst onder de bevolking."

Proportioneel

Ook kan Trump aansprakelijk worden gesteld voor een ander feit: hij zou hebben geweten dat zijn ondergeschikten, dus de strijdkrachten, oorlogsmisdrijven pleegden, maar ondernam geen actie. Zwanenburg: "Dat is de logischste route die ik kan bedenken. Zodra hij geen president meer is, kan hij er alsnog voor worden vervolgd, door rechtbanken van andere landen, en de VS op een later moment." De Verenigde Staten erkennen het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag overigens niet.

Volgens Zwanenburg suggereert Trump met zijn taal dat alle bruggen en energiecentrales een militair doelwit zijn, maar dat kan niet zomaar. Bij elke aanval moet van geval tot geval worden beoordeeld of het aan te vallen doel een legitiem militair doelwit is, en vooraf moet worden ingeschat of de aanval proportioneel is en wat de mogelijke gevolgen voor burgers zijn.

Waar Trump eerder pretendeerde op te komen voor de rechten en vrijheden van Iraniërs, dreigt hij nu effectief burgerdoelen aan te vallen. "Dat levert juridische problemen op, maar ondermijnt tegelijkertijd de legitimiteit van de strijdkrachten als geheel. Voor zowel steun in eigen land als in het buitenland is het belangrijk dat je handelt in overeenstemming met het recht", zegt Zwanenburg.

Ontslagen

De Britse premier Starmer heeft al aangegeven dat de VS geen militaire bases van het land mag gebruiken om burgerobjecten in Iran aan te vallen. Maar ook binnen de Amerikaanse militaire top is er protest, zegt Manusama. "Niet voor niets worden er veel mensen gezuiverd." Randy George was de laatste stafchef die moest vertrekken onder druk van defensieminister Hegseth.

Wellicht is er iemand bereid om vanavond de aanvallen uit te voeren of aan te sturen, maar dat blijft koffiedik kijken, zegt Manusama. "Dat blijft afhankelijk van de grillen van Trump."