Aggregator

Papieren wegenkaarten nog steeds enorm populair onder vakantiegangers

8 hours 31 minutes ago

Ze lagen vroeger in elk dashboardkastje en waren onmisbaar tijdens de autovakantie naar Frankrijk of Spanje: de uitvouwbare papieren wegenkaarten. Nu zijn er digitale navigatiesystemen in bijna alle auto's en mobiele telefoons, maar de wegenkaarten lijken desondanks nog steeds gewild.

Ondanks een lichte daling van de papieren kaarten blijken ze in de ANWB-winkel nog veel gevraagd. De gratis wegenkaarten voor leden van de tien populairste vakantiebestemmingen hebben nog altijd een oplage van twee miljoen per twee jaar, vertelt de ANWB.

Dit gaat onder meer om de kaarten van Frankrijk, België, Luxemburg en Duitsland, maar ook Scandinavië is populair. "We zien dat mensen toch koelere bestemmingen opzoeken in de zomer", vertelt de ANWB-woordvoerder aan de NOS.

Voorpret

De vereniging zegt een enquête onder haar leden te hebben uitgestuurd met de vraag: 'Willen jullie onze routekaarten niet liever digitaal?'. "Daaruit kwam dat vakantiegangers het toch heel prettig vinden om een fysieke routekaart te hebben", aldus een ANWB-medewerker.

"Ik kan het met stift een beetje intekenen", zegt een klant uit de ANWB-winkel tegen de NOS. "En dan kan ik de kinderen alvast laten zien waar we allemaal langskomen en hoe ver we zijn." Hij noemt het heel nuttig voor de opvoeding en de topografische kennis van zijn kinderen. Een andere wegenkaartgebruiker noemt het onderdeel van de voorpret van op vakantie gaan.

Bij paniek in de auto als de telefoon leeg is, de navigatie uitvalt of er geen bereik is, is een papieren kaart aan te raden volgens een andere klant. "Zeker met de bosbranden en de hitte in Zuid-Europa."

Gevaarlijke situatie

Uit een onderzoek van Hart van Nederland in februari van dit jaar bleek dat bijna een derde van de Nederlanders weleens in een ongewenste situatie terecht is gekomen door het volgen van de navigatie. Dat bleek volgens het programma uit een representatief onderzoek van het Hart van Nederland-panel. 17 procent van de ondervraagden reed weleens een weg in waar dat niet mocht, en 10 procent moest door de navigatie keren op een plek waar dat gevaarlijk was, zoals op een smalle dijk.

In sommige gevallen kwamen weggebruikers in een echt gevaarlijke situatie terecht. Eén procent van de groep werd de verkeerde kant op gestuurd door het navigatiesysteem en kwam daardoor bijna in botsing en ook één procent belandde op de linker weghelft, kwam gevaarlijk dicht bij water, het spoor of een kade, aldus Hart van Nederland.

Een klant in de ANWB-winkel vertelt aan de NOS dat hij weleens met een caravan op een smal weggetje terechtkwam met overhangende rotsen omdat de navigatie geen rekening houdt met een aanhanger. Hij had niet de ruimte om te keren met een caravan. Een andere klant zegt dat het navigatiesysteem bij een dorpje in Frankrijk ineens uitviel en het scherm zwart werd. "Toen pakten we de kaart erbij en volgden de bordjes en ja dan kom je er ook."

Zeker 900 mensen meer dan normaal overleden tijdens hittegolf met code rood

8 hours 40 minutes ago

Tussen 22 juni en 5 juli, toen er een extreme hittegolf was, overleden ruim 900 meer mensen dan normaal. Dat blijkt uit een inventarisatie van het RIVM. Waaraan mensen precies zijn overleden is onbekend, maar dat de hitte hierin een rol speelt is volgens het instituut "zeer aannemelijk." Het gaat vooral om mensen ouder dan 80 jaar.

Tijdens extreme hitte werken organen van met name ouderen minder goed, zweten ze minder en drinken dan ook minder, met alle risico's van dien. Ook chronische patiënten, bijvoorbeeld mensen met hart-, vaat- en longziekten, lopen extra risico omdat hitte hun klachten kan verergeren.

Daarnaast was er tijdens de hittegolf sprake van smog. De combinatie van een slechte luchtkwaliteit en hitte leidde volgens het RIVM tot een extra belasting op de gezondheid van kwetsbare mensen.

Uit de cijfers blijkt dat er in alle regio's in Nederland sprake was van verhoogde sterfte. De meeste extra sterfte was in het zuiden en oosten van Nederland. Daar werd het ook het warmst. Het aantal sterfgevallen was voor alle leeftijdsgroepen verhoogd, maar zoals al werd verwacht dus het meest bij de leeftijdsgroep van 80 jaar en ouder.

In de week van 22 tot en met 28 juni was er een oversterfte van 586 mensen. Ruim honderd meer sterfgevallen dan de eerste schatting.

Na-ijleffect

Het is bekend dat ook na een periode van hitte mensen kunnen overlijden aan de gevolgen daarvan. Dit is het zogenoemde na-ijleffect. In de week van 29 juni tot 5 juli overleden 325 meer mensen dan verwacht. Naar verwachting zijn nu bijna alle sterfgevallen tijdens de hitteperiode gerapporteerd.

Het was voor het eerst dat het KNMI het hoogste waarschuwingsniveau voor gevaarlijk weer in Nederland afgaf vanwege hitte. Ook bij de recordtemperaturen van 2019 was dit alarmniveau niet van kracht.

Nationaal Hitteplan

Met het Nationaal Hitteplan roept het RIVM zorginstellingen, verzorgers en mantelzorgers op om gedurende langdurigere warme periodes extra te letten op mensen die tot een risicogroep behoren. Naast ouderen en chronisch zieken gaat het dan ook om mensen met overgewicht en jonge kinderen. Zij lopen een hoger risico bij hitte en hebben meer hulp nodig bij het afkoelen en hydratatie.

Overleden acteur Cees Geel leefde en speelde intens

8 hours 48 minutes ago

Cees Geel was een charismatische en herkenbare acteur, zegt regisseur en goede vriend Eddy Terstall. "Hij was onmiskenbaar in alle opzichten." De acteur overleed gisterochtend op 61-jarige leeftijd aan de gevolgen van een hartstilstand.

In 2004 kreeg hij een Gouden Kalf voor zijn hoofdrol in de film Simon, geregisseerd door Terstall.

De acteur sliep in die tijd weinig, zegt Terstall. "Hij vond het lekker om hard te werken, hij benaderde het ook echt als topsport. Cees deed de musical 3 Musketiers gelijktijdig met Simon. Hij moest altijd rond een uur of vier weg, snel in de auto naar Rotterdam. Daar stond hij 's avonds weer te zingen en te schermen."

Hij werd geboren in Schagen in een bescheiden milieu. Zijn ouders waren opgegroeid in armoede. Ze hoopten dat hun zoon een kantoorbaan zou vinden, maar Geel ging Nederlands studeren aan de universiteit. "Ik hield van lezen, van woorden. Ik wilde zo graag kunnen zeggen wat ik dacht en wat ik voelde. Daarna, toen mijn ouders net gewend waren aan het idee dat ik naar de universiteit ging, kwam de toneelschool in beeld", zei de acteur in 2009 in een interview met Trouw.

Geel had drie oudere zussen en een oudere broer die op zijn negende overleed, toen Cees nog niet geboren was.

Cor was negen jaar oud toen hij verdronk. "De huisarts adviseerde mijn ouders zo snel mogelijk een 'nieuw' kind te krijgen", zei Geel in Trouw. "Dat was ik. Ik ben geboren, omdat hij is gestorven." In zijn kindertijd was Geel daarom voorzichtig. Zijn ouders hadden immers al een kind verloren.

Cees Geel was te zien in tientallen films en televisieseries, waaronder negen seizoenen lang als rechercheur Stan Vroom in Flikken Rotterdam. Twee weken geleden was de laatste draaidag, van het negende en laatste seizoen.

Zijn manier van acteren was intens, zegt Terstall, die hem ook als vriend intens vond. "Hij was erg aanwezig in een scène." Soms was hij misschien iets te intens. Hij kon ook flink mopperen.

Volgens de oud-regisseur had Geel altijd zijn mening klaar en verwachtte hij ook een sterke mening terug. "Het leek in de kroeg altijd alsof we enorme ruzie hadden, dat ging nogal luid, maar we komen uit een sociale laag waar je niet zo diplomatiek hoeft te zijn."

Ook in het buitenland werd zijn talent opgemerkt. In 2005 werd hij uitgeroepen tot de beste acteur van het Tribeca-filmfestival in New York.

Tegen een Tilburgse nieuwssite zei Geel daarover dat hij destijds wel in Hollywood had rondgekeken, om eventueel daar te gaan werken, maar dat hij het in Nederland prima naar zijn zin had. Bovendien was na een tijd het momentum dat volgde na de prijs verdwenen.

Naar eigen zeggen zat hij er niet mee. "Nee, die blinde passie om het in Hollywood te maken, heb ik niet. Ik vermaak me in Nederland uitstekend."

Geel speelde ook in toneelstukken. In Als je niet leeft kun je niet scoren vertelde hij met Eric van Sauers anekdotes over mannenvriendschappen. NRC schreef daarover: "Van Sauers en Geel zijn twee vaatjes testosteron met diep bassende stemmen die wel weg weten met de rauwe romantiek van de kleedkamer en nurkse camaraderie."

De acteur was fervent supporter van PSV. "Je zult het niet zo snel aan me zien, maar je moet me tijdens wedstrijden niet te veel vragen want ik kan weleens kribbig overkomen", zei Geel in een interview met de club in 2015. Geel had bewondering voor de club in de jaren 80, toen PSV de Europa Cup I won, de voorloper van de Champions League. "Nadat ik de toneelschool had afgerond, heb ik daarom met mijn goede vriend Frank Lammers een seizoenkaart genomen."

Zoals in zijn jeugd zijn ouders bang waren om hem te verliezen, was Geel zelf lange tijd bang om zijn ouders te verliezen. Toen zijn moeder in 2009 overleed, voelde hij leegte, maar hij kon de dood inmiddels wel accepteren. "Dat alles voorbijgaat, vind ik wel een mooi, melancholiek gegeven", zei hij daarover.

Oplichters verdienden 'honderden miljoenen' met beleggingsfraude

10 hours ago

De politie zegt een internationale criminele organisatie grotendeels platgelegd te hebben die maandelijks ruim 100 miljoen euro verdiende met beleggingsfraude. Volgens de politie had deze organisatie 700 medewerkers verspreid over zo'n twintig kantoren in diverse landen.

De hoofdverdachte, een man van 46 met de Israëlische en Poolse nationaliteit, is op 26 mei op verzoek van de Nederlandse politie opgepakt op een vliegveld in Polen. De politie denkt dat hij een sleutelrol had. De man staat bekend als hacker van verschillende prominente buitenlandse overheidsorganisaties.

De politie zegt dat de 700 medewerkers zich voordeden als financiële adviseurs. Vijf van hen zijn door de Belgische politie opgepakt. Vorige week werden ook twee Nederlanders en een Belg opgepakt op Cyprus en in Athene werd een man van 44 jaar oud gearresteerd.

'Sluw en vriendelijk'

De medewerkers hadden vrijwel dagelijks online en telefonisch contact met hun slachtoffers die wilden beleggen. Volgens de politie gingen ze sluw en vriendelijk te werk en bouwden ze een vertrouwensband op. De eerste inleg was altijd laag en leverde direct winst op.

De slachtoffers konden online hun beleggingen bekijken, maar volgens de politie werd er in werkelijkheid nergens in geïnvesteerd.

De Nederlandse en Belgische politie hebben honderden aangiftes gekregen. In Nederland linkt de politie 550 aangiftes aan deze criminele organisatie, in België gaat het om 200 aangiftes. Veel van de slachtoffers zijn tijdens het onderzoek door de politie benaderd, omdat ze niet in de gaten hadden dat ze werden opgelicht.

Het onderzoek richtte zich met name op financiële en digitale sporen. Op die manier kregen rechercheurs inzicht in hoe de organisatie te werk ging.

Tienduizenden slachtoffers

De schatting is dat er wereldwijd tienduizenden mensen door de organisatie zijn opgelicht. Waarschijnlijk hebben Nederlandse slachtoffers gezamenlijk zo'n 25 miljoen euro schade geleden.

Uit het politieonderzoek blijkt dat de criminele organisatie actief was sinds 2021 en werkte als een professioneel bedrijf. Het hoofdkantoor stuurde de andere kantoren aan.

De politie waarschuwt slachtoffers om niet in zee te gaan met bedrijven die zeggen dat ze hun verloren geld kunnen terughalen. De politie vermoedt dat deze 'recoverybedrijven' onderdeel zijn van dezelfde criminele organisatie die proberen om gedupeerden nog meer geld afhandig te maken.

Automobilist die 4-jarige doodreed in Maastricht had gedronken en reed te hard

10 hours 31 minutes ago

De automobilist die in maart een 4-jarig jongetje in een kinderwagen doodreed in Maastricht, reed veel te hard en had gedronken. Dat maakte het Openbaar Ministerie (OM) vanochtend bekend.

De 30-jarige automobilist schepte op de Dorpstraat in de Maastrichtse wijk Heer een moeder die met haar kind in de kinderwagen overstak. Het kind en de moeder raakten zwaargewond. Het kind overleed iets later in het ziekenhuis.

Minimaal 100 km/u

Tijdens een zitting stelde het OM vanochtend dat de man minimaal 100 kilometer per uur moet hebben gereden, 50 kilometer harder dan toegestaan in de bebouwde kom. Ook had hij gedronken. "Het promillage komt overeen met acht glazen bier", aldus het OM vanochtend.

De man werd na het ongeluk opgepakt, maar na verhoor weer op vrije voeten gesteld. Nadat de politie een reconstructie had gehouden op de Dorpstraat, werd hij opnieuw aangehouden. Hij zit nu ruim drie maanden vast.

Rijbewijs

In de rechtbank werd duidelijk dat zijn rijbewijs is ingenomen en dat hij blijft vastzitten.

De verdachte was vanochtend in tranen. Hij richtte zich aan het einde van de zitting kort tot de familie van het overleden jongetje. "Ik vind het vreselijk voor de nabestaanden", zei hij.

Van de nabestaanden was niemand aanwezig bij de zitting. De zaak wordt waarschijnlijk in het najaar inhoudelijk behandeld.

'Kortste, goedkoopste verbinding tusschen Holland en Friesland' bestaat 140 jaar

10 hours 34 minutes ago

De oudste nog varende veerdienst tussen Friesland en Noord-Holland bestaat vandaag 140 jaar. Net als op 15 juli 1886 zijn er ook nu drie afvaarten per dag tussen Stavoren en Enkhuizen.

De veerdienst was bij de start in de negentiende eeuw de "kortste en goedkoopste verbinding tusschen Holland en Friesland", citeert Omrop Fryslân historische bronnen.

Het idee voor de veerdienst kwam van de spoorwegen, Het Comité voor den Noord-Hollandschen-Frieschen Spoorweg om precies te zijn. Het comité vroeg in 1863 een eerste concessie aan om een snelle spoor-boot-verbinding te realiseren tussen Leeuwarden en Amsterdam.

De verbinding moest een alternatief vormen voor de reis met paard en wagen langs de Zuiderzee. Het duurde nog jaren voor de verbinding werd gerealiseerd.

Groot succes

Toen het in 1886 eenmaal zo ver was, werd de verbinding meteen een groot succes. Vooral omdat de treinreizigers vanuit Leeuwarden aankwamen op de kade in Stavoren, en daar probleemloos konden overstappen op de pont. In Enkhuizen was het net zo eenvoudig om over te stappen op de klaarstaande trein naar Amsterdam.

De overtocht over de Zuiderzee duurde een uur. De totale reistijd tussen Leeuwarden en Amsterdam was 3 uur en 44 minuten.

In het begin maakte de veerboot vanuit in zowel Stavoren als Enkhuizen drie afvaarten per dag. Dat werden er al snel vier. In de topjaren vervoerden de boten 340.000 mensen per jaar.

Dichte mist

De Staatsspoorwegen zetten twee stoomboten in: de Holland en de Friesland. Die laatste was geen lang leven beschoren. In 1888 botste de boot in dichte mist op de Holland, niet ver van Stavoren. De opvarenden konden in een reddingssloep stappen en bleven ongedeerd, maar de Friesland zonk.

Al snel voeren er weer twee boten. Van 1899 tot 1936 kwam er zelfs een spoorpont bij die dezelfde route voer. Goederenwagons konden daar eenvoudig op- en afrijden.

Snel alternatief

Sinds 1972 vaart een particuliere rederij met een dieselschip tussen Stavoren en Enkhuizen. De veerdienst doet er nu 80 minuten over en is dus geen snel alternatief meer voor de trein tussen Leeuwarden en Amsterdam (ruim twee uur).

Maar als "klassiek toeristisch uitje" blijft de veerdienst in trek, vooral voor recreanten op de fiets.

Arnhemse proef krijgt vervolg, schulden kwetsbare gezinnen afgelost: 'Geen druk meer'

10 hours 41 minutes ago

"De brieven werden niet meer geopend, je weet toch wat er instaat. Een verhoging, aanmaning, een bedreiging. Nu worden dingen afgekocht, je krijgt minder brieven. Het is superfijn, je hoeft je geen druk meer te maken", zegt Shaquina uit Arnhem.

Jarenlang had haar gezin te maken met schulden. De afgelopen twee jaar kregen ze tijdens een proef ondersteuning van coach Petra om hun schulden af te lossen. "Voor ons is Petra een reddende engel".

De proef is afgelopen, maar vanwege de positieve resultaten wil men het een vervolg geven. Het verhaal van Shaquina staat namelijk niet op zichzelf. Volgens cijfers van het CBS heeft één op de elf tot twaalf huishoudens schulden die zij niet zelfstandig kunnen aflossen.

Schuld weg

Schulden zijn zelden een op zichzelf staand probleem. Vaak gaan ze gepaard met een opeenstapeling van andere problemen, zoals een instabiel inkomen en moeite om de juiste hulp te vinden of daar om te vragen.

Daarom is in 2024 in 'het armste postcodegebied van Nederland' een experiment gestart. Hiermee werden de schulden van kwetsbare gezinnen grotendeels kwijtgescholden en kregen zij intensieve begeleiding.

Er deden zo'n veertig huishoudens uit de Arnhemse wijk Immerloo II mee, vooral gezinnen met kinderen. De deelnemers hadden een gemiddelde schuld van 32.000 euro.

Twee jaar later is het experiment afgerond. Directeur Monaïm Benrida van het Nationaal Programma Arnhem-Oost spreekt van een succes. Volgens hem wierp vooral de intensieve begeleiding vruchten af. "Bij gezinnen die het vertrouwen in hulpverlening zijn kwijtgeraakt is het heel moeilijk om dat terug te winnen. Bij sommigen hebben coaches wel negen keer moeten aanbellen voordat ze hulp konden bieden."

Duurder dan reguliere aanpak

Anna Custers, lector Armoede Interventies aan de Hogeschool van Amsterdam, die niet betrokken was bij het Arnhemse project, sluit zich daarbij aan. "Het actief toenadering zoeken en meer ruimte voor het opbouwen van vertrouwen, maakt dit traject anders dan reguliere schuldhulpverlening", zegt Custers.

De Arnhemse aanpak wijkt af van de landelijke richtlijn, die in 2024 werd opgesteld door branchevereniging NVVK. In een regulier schuldhulpverleningstraject wordt 5 tot 10 procent van de schulden afgelost. In sommige gevallen zelfs niets. Bij de proef van Arnhem werd gemiddeld 34 procent afgekocht.

De Arnhemse aanpak is nog niet geschikt voor een landelijke uitrol, zegt directeur Ruud van den Tillaar van NVVK. Daarvoor moet er meer ruimte en geld komen voor gemeenten.

In het hele land zijn proeven met schuldhulpverlening. Zo is Amsterdam bezig met een project om een hele wijk uit de schulden te krijgen. In Rotterdam hielp de organisatie Nieuw Vaarwater afgelopen jaar duizenden mensen schuldenvrij te maken.

Maatschappelijk rendement

"Zonder dit experiment hadden de gezinnen waarschijnlijk helemaal geen hulp ontvangen, of pas veel later. Dan waren de kosten voor de samenleving nog hoger geweest", zegt lector Custers. Ze wijst erop dat mensen met schulden veel vaker gebruikmaken van gezondheidszorg en jeugdzorg, dat ze vaker verzuimen door ziekte en vaker bijstand ontvangen.

De Arnhemse projectleider Benrida spreekt van een positief maatschappelijk rendement. Dat wil zeggen dat de kosten van het afkopen van de schulden en van de begeleiding lager zijn dan de maatschappelijke opbrengsten die het experiment heeft opgeleverd.

Zo maken gezinnen nu minder vaak gebruik van gezondheidszorg en gingen zij dankzij het experiment meer werken. Ook worden er minder kosten gemaakt voor beslagleggingen en afsluitingen.

Benrida voegt eraan toe dat de belangrijke opbrengsten niet in geld zijn uit te drukken, zoals minder stress, meer waardigheid en een stabielere gezinssituatie.

100 euro te kort

Hij maakt wel een kanttekening. Op dit moment zijn 21 huishoudens schuldenvrij, maar de langetermijneffecten zijn nog onduidelijk. "De vraag is vooral hoe bestaanszeker deze gezinnen op de lange termijn zijn", zegt Benrida.

Als gezinnen te weinig inkomen hebben om rond te komen bestaat het risico dat ze opnieuw in financiële problemen komen. "We kijken welke oplossingen daarvoor zijn en hoe we gezinnen kunnen helpen om ook op de lange termijn financieel stabieler te zijn. Bijvoorbeeld door hen te helpen bij het vinden van werk of hen te wijzen op toeslagen waar ze recht op hebben."

De aanpak krijgt een vervolg en wordt uitgebreid naar nog ten minste honderd huishoudens in Arnhem-Oost.

Tientallen mensen onwel door giftige damp in Antwerpse haven

11 hours 9 minutes ago

In de Waaslandhaven van Antwerpen is een lek ontstaan in een container met een giftige stof. 155 medewerkers zijn uit voorzorg naar het ziekenhuis gebracht. 29 van hen werden onwel door vrijgekomen dampen; een van hen ligt op de intensive care, schrijven Belgische media.

Het lek ontstond gisteren aan boord van een vrachtschip. Volgens Belgische media werden bemanningsleden en havenmedewerkers blootgesteld die op de kade aan het werk waren om het schip te laden.

In de container zat waterstoffluoride, een chemische stof die bij blootstelling ademhalingsproblemen en brandwonden kan veroorzaken. Klachten kunnen een aantal uur na contact nog ontstaan.

Situatie onder controle

Volgens de burgemeester van Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht, waar de Waaslandhaven onder valt, was de giftige stof vrijgekomen en verdampt uit een gat van zo'n 10 centimeter groot. Hoe dat is ontstaan is nog onbekend. De situatie is volgens hem voorlopig onder controle.

Uit voorzorg zijn bruggen bij de Kieldrechtsluis afgesloten. Ook ligt het scheepvaartverkeer tijdelijk stil en is de omgeving van de kaai afgesloten. De gemeente roept iedereen op om de omgeving te mijden. Een groot deel van de medewerkers heeft het ziekenhuis inmiddels verlaten.

Iran meldt 30 doden na aanvallen VS,Trump dreigt energiecentrales en bruggen op te blazen

11 hours 18 minutes ago

Bij Amerikaanse luchtaanvallen op Iran zijn de afgelopen dagen zeker dertig burgers om het leven zijn gekomen. Ook raakten er meer dan 260 gewond, zegt woordvoerder Mohajerani van de Iraanse regering.

De VS meldde dat het aanvallen uitvoerde op militaire doelen in Iran. Volgens Mohajerani zijn de dertig doden gevallen in het zuiden van Iran. Ze betuigde haar medeleven met de families van de slachtoffers en beloofde steun van de regering aan de nabestaanden.

Het Iraanse leger meldt dat bij Amerikaanse bombardementen op een militaire basis zeven militairen zijn gedood. Het gastenverblijf, wachtposten en barakken zouden zijn geraakt. Dat gebeurde volgens het Iraanse persagentschap Tasnim in de zuidoostelijke stad Bampur in de provincie Sistan-Baluchestan. Iran heeft wraak gezworen voor de "terroristische aanval van de VS".

Aanvallen over en weer

De afgelopen dagen zijn er veel aanvallen over en weer tussen de VS en Iran. Zo voerde Iran vannacht luchtaanvallen uit in Koeweit en Bahrein. Volgens de Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC) waren Amerikaanse wapenopslagplaatsen het doel.

De VS meldt aanvallen te hebben uitgevoerd op tientallen militaire doelen in de buurt van de straat van Hormuz en in gebieden bij de Iraanse kust. Daarbij waren volgens het Amerikaanse leger onder meer raketinstallaties, drones en marineschepen het doelwit.

Nieuwe zeeblokkade

Het Amerikaanse leger heeft laten weten opnieuw een zeeblokkade in te voeren voor schepen van en naar Iraanse havens. Dit leidt tot woede bij de Iraanse Revolutionaire Garde, die gedreigd heeft met "de afsluiting van alle exportroutes van olie en gas naar de VS en bondgenoten". Hoe ze dat precies willen doen, zei de IRGC er niet bij. "De export van olie en gas uit de regio zal óf voor iedereen zijn, óf voor niemand", voegde de IRGC eraan toe.

24 schepen voeren gisteren door de Straat van Hormuz, legde data- en analysebedrijf Kpler vast in zijn dagelijkse analyse. Mogelijk dat sommige schepen de Perzische Golf probeerde te verlaten voordat de VS hem weer afsluit.

Intentieverklaring door de versnipperaar

De eerdere Amerikaanse maritieme blokkade duurde twee maanden en eindigde een maand geleden. Een dag na het tekenen van de intentieverklaring om 60 dagen te onderhandelen over onder meer het Iraanse nucleaire programma, hief Amerika de blokkade weer op. Ook Iran beloofde geen tol te heffen op schepen die door de Straat van Hormuz varen.

Die gesprekken zijn vastgelopen toen gevechten om de zeestraat weer oplaaiden. Voor de oorlog ging een vijfde van de olie- en aardgashandel in de wereld door de Straat van Hormuz. Na de vierde opeenvolgende nacht van aanvallen over en weer, zijn de olieprijzen licht gestegen met 0,3 procent.

Vanmorgen ging de VS door met bombardementen in Iran, die gericht zouden zijn op "de militaire capaciteiten van de Iraanse strijdkrachten waar ze de commerciële scheepvaart in de Straat van Hormuz mee aanvallen".

'Bruggen en elektriciteitscentrales worden doelwit'

Trump zei bij Fox News dat ook bruggen en elektriciteitscentrales volgende week doelwit kunnen worden als Iran niet terugkeert aan de onderhandelingstafel. "We gaan al hun energiecentrales uitschakelen. We gaan al hun bruggen opblazen, tenzij ze aan de onderhandelingstafel komen." In april had Trump daar ook al mee gedreigd. "Je kunt maar beter een deal sluiten, anders houd je straks niets meer over", dreigt Trump.

Zo is er na een maand tijd weinig meer over van de intentieverklaring die beide landen ondertekenden. Daar was destijds ook Libanon bij betrokken, dat Israël de aanvallen aldaar zou staken. Hoe dat nu verder gaat, is nog niet duidelijk. Een hervatting van de gesprekken en onderhandelingen lijkt voorlopig afgeketst.

Overbelast stroomnet, bibliotheek Utrecht zet roltrap stil

12 hours 34 minutes ago

Bij warm weer staan de roltrappen in de bibliotheek in de binnenstad van Utrecht uit.

De bieb kiest daar voor omdat als gevolg van het overbelaste stroomnet een beperkte hoeveelheid stroom per dag mag worden gebruikt. Gevolg is dat de airco aanblijft en de roltrappen worden stilgezet, meldt RTV Utrecht.

Het is zo druk op het stroomnet dat sinds 1 juli in Utrecht en wijde omgeving een aansluitstop geldt. Aanvragen voor nieuwe aansluitingen komen op een wachtlijst.

Ook bestaande gebruikers, zoals de bibliotheek aan de Neude in Utrecht, voelen de gevolgen. "Wij hebben een contract met de netbeheerders", legt bibliotheekdirecteur Deirdre Carasso uit. "Daarin staat hoeveel stroom we elke dag mogen gebruiken."

Vanwege die netcongestie zijn de netbeheerders streng, zegt Carasso. De bibliotheek mag niet over de maximumcapaciteit heen.

Creatief zijn

Op warme dagen betekent dat creatief zijn. Als de airco's harder werken, moeten andere apparaten uit. Zo wordt bij 27 graden de roltrap naar beneden uitgezet, zegt Carasso. Bij 30 graden gaat ook de roltrap naar boven uit.

Verder gaan digitale informatieschermen soms op zwart. Ook worden de ovens in de cafés 's ochtends vroeg en 's avonds laat schoongemaakt om zo min mogelijk stroom te verbruiken tijdens de piekuren.

Duizenden mensen

Directeur Carasso is niet gelukkig met de keuzes die ze moet maken. "Toen het ontzettend warm was in de stad, zo'n 37 graden, zaten hier echt duizenden mensen", zegt Carasso. "Veel ouderen die het veel te warm hadden in hun eigen huis zochten hun toevlucht in de bibliotheek."

De bibliotheek staat op de verkoelingskaart van de gemeente. Daarop kunnen inwoners koele plekken vinden als het in huis te warm wordt.

Uitzonderingspositie

Als het aan Carasso ligt, krijgt haar bieb daarom een uitzonderingspositie op het stroomnet, net als bijvoorbeeld scholen en ziekenhuizen. "Ik denk dat bibliotheken in Nederland dat ook verdienen", stelt ze. "Omdat wij voor heel veel mensen een toevluchtsoord bij hitte zijn."

De lijst met instellingen en bedrijven die voorrang krijgen bij de stroomverdeling, wordt opgesteld door de Autoriteit Consument en Markt. Het gaat om een landelijke lijst, dus heeft Carasso de kwestie aangekaart bij de landelijke Vereniging Openbare Bibliotheken. Ze hoopt nu dat die bij de ACM een uitzonderingspositie kan regelen.

Met de lift

"Maar dat is niet van de ene op de andere dag geregeld", zegt ze. Voorlopig staan de roltrappen in Utrecht dus stil op warme dagen. Bezoekers kunnen in de tussentijd met de trap. Of met de lift, want die werkt wel.

Oekraïne opent nieuw front op zee met aanvallen op Russische schepen

13 hours 6 minutes ago

Oekraïne heeft vannacht een grootschalige drone-aanval uitgevoerd op de Zwarte Zee. Daarbij werden twintig Russische schepen geraakt, waaronder zeventien olietankers, meldt Robert Brovdi, de commandant van de Oekraïense drone-eenheid, op Telegram.

Sinds anderhalve week neemt het Oekraïense leger herhaaldelijk Russische schepen onder vuur op de Zwarte Zee en de Zee van Azov, ten noordoosten van de Krim. The Kyiv Independent schrijft dat het zo een front op zee wil openen om de Krim te isoleren.

De drone-operaties staan onder leiding van Brovdi. Gisteren meldde de legercommandant dat Oekraïense drones sinds de start van de intensieve drone-campagne 116 Russische schepen hebben aangevallen.

Strijd om het water

De Zee van Azov en de Zwarte Zee zijn belangrijke aanvoerroutes voor het geannexeerde schiereiland de Krim. Over water wordt de Russische troepenmacht bevoorraad met wapens, munitie en brandstof.

Bovendien is de Zee van Azov van groot strategisch en economisch belang omdat de havens van Marioepol en Berdjansk er aan liggen. Naar schatting een kwart van de Russische graanexport verloopt via de twee met elkaar verbonden zeeën. Rusland is een van de grootste graanexporteurs ter wereld, vooral van tarwe. Egypte, Turkije en Iran zijn grote afnemers van Russisch graan.

Vanwege de aanhoudende drone-aanvallen overweegt Rusland om graantransporten om te leiden, meldt The Moscow Times.

Rusland bijt terug

Rusland heeft gisteravond aanvallen uitgevoerd in het zuiden van Oekraïne, bij Odesa, meldt de burgemeester van deze havenstad op Telegram. Meerdere niet-militaire vrachtschepen werden door drones geraakt. Drie mensen kwamen bij de aanvallen om het leven. De burgemeester heeft het over "een oorlogsmisdaad".

Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie, is vanochtend aangekomen in Kyiv. Het is haar elfde bezoek aan Oekraïne sinds het land in oorlog is met Rusland. Op X schrijft zij dat Europa "nieuwe initiatieven zal aankondigen om defensie-industrieën beter op elkaar af te stemmen".

Inflatie is 3 procent, maar Nederlanders denken dat die veel hoger is

13 hours 33 minutes ago

Mensen schatten de inflatie hoger in dan deze daadwerkelijk is, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De laatste jaren is de inflatie rond de 3 procent gebleven, terwijl mensen het gevoel hebben dat de inflatie zo'n 8 procent is.

Vóór de energiecrisis van 2022 lag de gevoelsinflatie dichter bij de feitelijke inflatie. Sindsdien is dat verschil volgens het CBS veel groter geworden. Zo was in juli 2023 de inflatie 4,6 procent, terwijl mensen het idee hadden dat die 15 procent was.

Hoewel de feitelijke inflatie volgens het CBS richting het niveau van voor de energiecrisis gaat, geldt dat nog niet voor de gevoelsinflatie. Die is ongeveer twee keer zo hoog als voor 2022.

Spanningen Midden-Oosten

Volgens het CBS verwachten steeds meer mensen dat de inflatie gaat stijgen. Dat komt volgens het CBS door de spanningen in het Midden-Oosten en de zorgen over de stijgende brandstofprijzen.

Wieringermeerders zijn klaar met rode lichten in windmolens, maar oplossing blijft nog uit

13 hours 47 minutes ago

Bewoners van de Wieringermeer hebben er genoeg van dat de rode lichten in de windmolens altijd aanstaan.

Vijf jaar geleden al is een oplossing beloofd voor de "rode oase", zeggen zij. Maar de lichtvervuiling in de Noord-Hollandse polder duurt voort.

"Je kunt het gewoon niet meer 'niet zien', dus gordijnen dicht", aldus bewoner Rixt de Boer bij NH Nieuws.

De wet is duidelijk: elke windmolen met een tiphoogte van 150 meter of hoger moet een rode lamp hebben die het vliegverkeer waarschuwt. Dat geldt ook voor de honderd windturbines die sinds 2020 in de Wieringermeer staan.

Transponder

Maar dat betekent niet dat die rode lichten de hele nacht aan moeten staan. Meer dan vijf jaar geleden al werd een succesvolle test gedaan met een sensor in een windmolen die via een transponder in een vliegtuig of helikopter een signaal krijgt wanneer vliegverkeer nadert en dan het licht aanzet. Als het vliegtuig voorbij is, gaat het licht weer uit.

Met deze toen nieuwe technologie als oplossing besloot de Tweede Kamer in 2021 dat binnen twee jaar de lichtvervuiling door windmolens beperkt moest worden. Op 11 juli 2024 beloofden de provincie en exploitant Vattenfall dat ook de windmolens in de Wieringermeer sensoren zouden krijgen.

Hele nacht

Maar twee jaar later branden de lampen nog steeds de hele nacht.

"Die sensoren zijn inmiddels allemaal geplaatst, maar het werkt nog niet", legt Robert Portier van Vattenfall uit. "We moeten er nu voor zorgen dat de software getest kan worden en veilig is."

Testen en nog eens testen

Portier: "Ik snap de frustratie van de bewoners in de polder. We doen wat we kunnen, maar we hebben te maken met personeelstekorten, ook bij de leveranciers van de software en materialen. Kijk, als je een nieuw park bouwt, dan kun je zo'n turbine laten leveren met alles erop en eraan. Dit park staat al. Iedere aanpassing vereist testen en nog eens testen."

"Een zwaktebod", reageert gemeenteraadslid Alexander Bügel. "Vattenfall heeft zijn tijd wel gehad. Het is geen nieuwe technologie en we zijn ook niet de eerste plek waar een park staat en waar sensoren zijn aangebracht."

Landingsbaan

Bügel verwijst naar het in 2019 opgeleverde windpark Krammer in Zeeland, waar de later aangebrachte lichtjes gewoon werken. "Afgelopen februari heeft Vattenfall nog aangegeven dat het ook hier eindelijk zou gebeuren," zegt hij. "Maar we zien nog steeds een landingsbaan aan lichten in de polder."

Vattenfall durft geen voorspelling te doen. "Zodra alle software op elkaar is afgestemd, kunnen we een testvlucht doen. De aanvraag bij de Inspectie Leefomgeving en Transport - die het systeem moet keuren - kost ook tijd", aldus Robert Portier. "Ik denk dat we dan sowieso weer een half jaar verder zijn. Het verrast ons ook dat het langer duurt."

ASML overtreft verwachtingen, maar nieuwe Amerikaanse wet hangt dreigend boven de markt

14 hours 12 minutes ago

ASML heeft weer meer geld verdiend dan verwacht. De chipmachinebouwer uit Veldhoven behaalde het tweede kwartaal een omzet van 9,3 miljard euro; meer dan waar het op rekende.

Het bedrijf uit Veldhoven profiteert flink van de gigantische hoeveelheid geld die in de AI-sector wordt gepompt. Voor AI zijn veel chips nodig en die worden veelal gemaakt met ASML-machines.

Onder aan de streep boekte ASML een winst van 2,9 miljard euro. De chipmachinebouwer stelt vanwege de fors gestegen winst de verwachtingen voor komend jaar naar boven bij.

Dat valt goed bij beleggers. Op de Amsterdamse effectenbeurs steeg de koers van ASML met 6 procent en de AEX opende vanochtend voor het eerst boven de 1100 punten.

Donkere wolken

Maar er hangen ook donkere wolken boven het bedrijf in de vorm van een nieuwe Amerikaanse wet.

De Verenigde Staten proberen al jaren te voorkomen dat de meest geavanceerde ASML-machines in China terechtkomen. Onlangs beschuldigde de VS ASML ervan wel zo'n machine te hebben verkocht aan China. Bewijs hiervan werd niet gegeven.

De Verenigde Staten broeden nu op een wet die alle verkoop van ASML aan China verbiedt, de MATCH Act. Dat zou betekenen dat ook de veel minder geavanceerde ASML-machines en -diensten niet meer geleverd mogen worden aan China.

Als deze wet er werkelijk komt, dan zou in één klap een groot deel van de omzet van ASML wegvallen. Dit jaar verwacht ASML 20 procent van de omzet uit China te halen. De vraag vanuit China naar ASML-machines neemt net als de wereldwijde vraag alleen maar toe.

Hoofdpijndossier voor Hoekstra: moet de luchtvaartsector meer betalen voor uitstoot?

15 hours 31 minutes ago

De Europese Commissie overweegt vliegmaatschappijen te laten betalen voor de CO2-uitstoot van intercontinentale vluchten. Tegenstanders vrezen hogere ticketprijzen en een slechtere concurrentiepositie voor de Europese luchtvaart. Voorstanders vinden de stap noodzakelijk voor vergroening van de luchtvaartsector.

Vrijdag presenteert de Commissie haar voorstel. Lobbyisten draaien overuren om de plannen nog te beïnvloeden.

Lobby

Op het Schumanplein in Brussel zit het kantoor van Airlines for Europe (A4E), recht tegenover het gebouw van de Europese Commissie. A4E vertegenwoordigt de stem van grote spelers in de Europese luchtvaartsector, zoals Air France-KLM, Lufthansa en Airbus. Ze maken zich zorgen over extra kosten voor de luchtvaart en doen er alles aan die boodschap bij de Europese Commissie over te brengen. "Daar zijn we elke dag actief mee bezig. Dat is onze baan," zegt Ourania Georgoutsakou, directeur van A4E.

Een paar straten verderop huist Transport & Environment (T&E), dat pleit voor een vervoerssector zonder uitstoot. De lobbyisten hiervan proberen de Europese Commissie ervan te overtuigen intercontinentale vluchten wel mee te nemen in de plannen.

"We hebben veel contact. Via e-mail, via vergaderingen," zegt Vincent de Haes, beleidsmedewerker luchtvaart bij T&E. "We hebben afgelopen weekend nog contact met de Commissie gehad om duidelijk te maken welke impact hun voorstellen kunnen hebben."

Bezweken onder druk

Vliegenmaatschappijen moeten al betalen voor de CO2-uitstoot van vluchten binnen de Europese Unie. Maar voor vluchten naar locaties buiten de EU geldt dat niet. Maatschappijen betalen dus wel voor een vlucht van Amsterdam naar Barcelona, maar niet voor een vlucht van Amsterdam naar Beijing.

Oorspronkelijk was dat wel de bedoeling. Maar de EU bezweek in 2012 onder de druk van de Verenigde Staten en China, die niet op extra kosten voor hun vliegsector zaten te wachten. Bovendien werd al gewerkt aan een wereldwijd systeem om de uitstoot van de luchtvaart te beteugelen. Brussel schoof daarom het plan voor een CO2-prijs voor intercontinentale vluchten op de lange baan.

Inmiddels is dat wereldwijde systeem er, maar het is nog niet erg effectief. China en de VS hebben het in tegenstelling tot de EU niet opgenomen in hun nationale wetten. En dus kijkt de Commissie opnieuw naar het beprijzen van uitstoot van intercontinentale vluchten.

Zorgenkind

Het is een hoofdpijndossier voor Klimaatcommissaris Wopke Hoekstra, op wiens bord dit vraagstuk ligt. De luchtvaart is voor hem een zorgenkind. Vergroening gaat buitengewoon moeizaam.

Alle vluchten die vanuit de EU vertrekken beprijzen zal tot grote weerstand leiden. "Diplomatiek geen klein bier," noemt een EU-ambtenaar zo'n maatregel. Wie gaat Trump vertellen dat Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen straks Europese CO2-rechten moeten kopen?

De luchtvaartindustrie vreest bovendien dat extra kosten de concurrentiepositie van Europese luchtvaartmaatschappijen ondermijnen. Reizigers zullen bijvoorbeeld sneller voor een overstap op luchthavens buiten de EU kiezen. "En het lijkt me onmogelijk voor Europese maatschappijen de extra kosten niet door te berekenen aan de reiziger," zegt Georgoutsakou van A4E.

Maar de Commissie moet echt iets doen, vindt Vincent de Haes van Transport & Environment. Juist de vluchten die de EU verlaten, zorgen voor de meeste uitstoot. "Je mist nu twee derde van de uitstoot van de Europese luchtvaart. Als je die beprijst, kan je dat geld weer investeren in duurzame luchtvaart."

'Te gevoelig'

Niet alleen A4E en T&E melden zich bij Hoekstra. Talloze bedrijven, ngo's, belangenbehartigers, lobbyisten en politici mailen, bellen en sturen brieven.

De Commissie broedt op een tussenoplossing. Een voorstel dat wel meer vluchten beprijst, maar niet tot te veel weerstand van de industrie, handelspartners en EU-landen zelf leidt. EU-ambtenaren willen nog weinig kwijt over de opties die op tafel liggen. "Het ligt nog te gevoelig."

Een optie kan zijn vliegmaatschappijen maar voor een deel van hun vlucht een CO2-prijs te laten betalen, bijvoorbeeld alleen het deel dat ze binnen het EU-luchtruim vliegen.

Vrijdag presenteert Hoekstra zijn plannen, die onderdeel uitmaken van een groter pakket maatregelen om het Europese Emissiehandelssysteem aan te passen. Dan moet blijken of hij daadwerkelijk een uitbreiding voor de CO2-beprijzing van luchtvaart voorstelt.

Vervolgens beginnen de politieke onderhandelingen. EU-landen en het Europees Parlement krijgen dan de mogelijkheid het voorstel aan te passen. Pas als de EU-landen en het parlement definitief akkoord zijn, is duidelijk in hoeverre de luchtvaartsector meer gaat betalen voor zijn CO2-uitstoot.