"Ik wilde echt nog één oefening doen, toen opeens twee medewerkers schreeuwden dat we direct naar buiten moesten", zei een bezoeker van sportcomplex Hal 22 in Utrecht gisteravond. Vlak daarna klonk er gekraak en stortte het dak in, een fenomeen dat we vaker zien bij periodes met forse sneeuwval.
Het dak van de hal in het uiterste westen van de stad bezweek vermoedelijk vanwege het dikke pak sneeuw dat erbovenop lag. Op meer plekken ging het mis, ook zonder slachtoffers: bij een transportbedrijf in Zaltbommel, bij een winkel in Oosterwolde en bij een kassencomplex in Waspik. Ook deukte het bollendak bij Utrecht Centraal in.
Vaker problemen met sneeuw op daken
Daken en pakken sneeuw kunnen een moeizaam huwelijk zijn, blijkt vaker bij periodes met forse sneeuwval. Dat terwijl er strenge rekenregels zijn waar gebouwen aan moeten voldoen.
"Daarin wordt rekening gehouden met allerlei vormen van belasting, waaronder sneeuw, wind en regen", zegt Bob Gieskens, directeur van de Vereniging Nederlandse Constructeurs. "Heel eenvoudig: op het moment dat de belasting te groot wordt voor wat het gebouw kan dragen, dan kan het instorten."
Om meer incidenten te voorkomen, zijn op diverse plekken in het land voorzorgsmaatregelen getroffen. IKEA-filialen in Groningen en Utrecht zijn dicht vanwege de vele sneeuw op het dak. Die in Delft was dicht, maar gaat vandaag weer open. Verder zijn onder andere een bouwmarkt in Tilburg en sporthallen in Tilburg en Waalwijk gesloten.
Daarnaast wordt het dak van schaatshal Thialf vandaag schoongeveegd:
De oorzaak van zo'n instorting kan verschillen. Zo kan er bijvoorbeeld meer sneeuw op het dak liggen dan waarmee gerekend is vóór de bouw. Maar er kan ook iets mis zijn met de constructie.
"Gebouwen moeten niet alleen goed ontworpen en gebouwd worden. Ze moeten ook goed beheerd en onderhouden worden", zegt Gieskens. "Als daar in het verleden iets is misgegaan, kan het natuurlijk zijn dat de belasting waarmee gerekend is uiteindelijk hoger is dan de werkelijke belasting die het gebouw aankan."
Wat er precies is misgegaan bij Hal 22 in Utrecht is onduidelijk. Het gebouw draagt sinds 2022 de naam Hal 22, maar daarvoor zat er ook al een sportcentrum in. Het is onduidelijk of bij de verbouwing ook naar de constructie is gekeken. Eigenaar Perry Overeem zegt tegen RTV Utrecht een vermoeden te hebben van de oorzaak, maar het onderzoek te willen afwachten.
Zo zag het gebouw er gisteravond uit, nadat het dak was ingestort:
Een plat dak van een gebouw in Nederland moet volgens de rekenregels doorgaans minstens 35 centimeter sneeuw aan kunnen, aldus Gieskens. Maar dat gaat dan enkel om verse sneeuw.
"Door wind, door ophoping, maar ook door het proces van bevriezen, ontdooien en dan weer nieuwe sneeuw kan er sprake zijn van een grotere belasting", zegt de directeur van de constructeursvereniging. "In de bouwnormen zijn er overigens ook best wel wat veiligheidsmarges ingebouwd. Vandaar dat een halve meter sneeuw normaal gesproken geen probleem moet zijn."
Het gewicht van de sneeuw kan ertoe leiden dat er een kuil ontstaat, doordat het dak doorbuigt. Als de sneeuw dan smelt, kunnen er poelen water in die kuilen ontstaan, waardoor de druk op het dak toeneemt. Goede afwatering helpt om die situatie te voorkomen.
Presentator Weer Peter Kuipers Munneke:
"Hoewel sneeuw licht is, weegt een heel pak sneeuw toch behoorlijk wat. Een kuub verse sneeuw weegt ongeveer 150 kilo. Als er op een aanbouw of serre van 10 vierkante meter 20 centimeter sneeuw ligt, weegt dat 300 kilo. Op een dak van een grote loods of hal loopt dat gewicht heel snel op. Het dak van de ingestorte sporthal in Utrecht was bijvoorbeeld ongeveer 2800 vierkante meter groot. Daar lag naar schatting ongeveer 100.000 kilo sneeuw op.
Afhankelijk van je platte dak en de afwatering kan zich de komende dagen veel regen en smeltwater ophopen in de sneeuw, die werkt als een spons. Daardoor wordt de sneeuw nog een heel stuk zwaarder, misschien wel drie keer zo zwaar. Het zou mij dan ook niet verbazen als we dit weekend nog meer ingezakte daken gaan zien.
Als het veilig kan, kunnen mensen overwegen om glazen serres en lichte overkappingen sneeuwvrij te maken voordat het vanavond op veel plaatsen in het zuiden en midden van het land begint te regenen. In het noorden komt er de komende twee dagen ook nog 5 tot 15 cm sneeuw bij, dat is op een serre of plat dak opnieuw een paar honderd kilo erbij."
Volgens Gieskens is het sowieso slim om preventieve maatregelen te treffen, zoals vandaag en de afgelopen dagen dus al is gebeurd op diverse plekken in het land. "En als er extreme omstandigheden dreigen, dan is het heel verstandig om als eigenaar van een pand er expertise bij te halen."
Een constructeur kan dan onderzoek doen naar de situatie. "Je kunt niet alles zien, zeker niet als de sneeuw er al ligt. Maar je kunt het in ieder geval wel zien als er bijvoorbeeld vervormingen optreden. En een constructeur kan ook beoordelen of de hoeveelheid sneeuw op het dak, ook afhankelijk van bijvoorbeeld ophoping, een risico oplevert. Dat zou ik iedereen aanraden."