Aggregator

Iran en de VS steggelen over een voorstel tot een staakt-het-vuren. Het is alweer een poging om de oorlog te beëindigen die eind februari begon met een Israëlisch-Amerikaans luchtoffensief tegen Iran.

De wapens liggen min of meer stil op dit moment, maar er is nog altijd een krachtmeting gaande tussen de VS en Iran in de Straat van Hormuz. Iran eist controle op over de economisch cruciale zeestraat, terwijl Amerika een blokkade van Iraanse schepen probeert af te dwingen.

Geen van beide kan zijn zin volledig doordrukken. Iran blijkt minder in staat de wereldeconomie in zijn wurggreep te houden dan aanvankelijk gevreesd. Maar dat betekent niet zomaar dat de strijd in het voordeel van Amerika zal worden beslist.

Drukmiddel

Teheran zegt dat de Straat van Hormuz dicht blijft voor schepen die hun doorvaart niet coördineren met de Iraanse autoriteiten. Verschillende schepen die daar niet aan voldeden, zijn de afgelopen dagen aangevallen door Iran, meldt het elitekorps de Islamitische Revolutionaire Garde.

Drie olietankers in de zeestraat zijn dinsdag door projectielen geraakt, zegt maritiem inlichtingenbureau Marisks. Onduidelijk is of het gaat om dezelfde schepen die Iran zou hebben bestookt, maar het psychologische effect is er niet minder om. De bemanning van tankers in de Perzische Golf kunnen erdoor worden ontmoedigd om door te varen.

Sinds augustus probeert de VS een doorbraak te forceren. De Amerikaanse marine escorteert dagelijks olietankers stilletjes door de zeestraat. Door deze operatie komt er inmiddels meer olie via de Straat van Hormuz op de wereldmarkt. Als die trend doorzet en de olie-uitvoer het vooroorlogs niveau bereikt, dreigt Iran grip te verliezen op zijn grootste troefkaart: de hoge olieprijs als drukmiddel tegen Washington.

Intentieverklaring

Wellicht vanwege deze strategische tegenvaller probeert Teheran een eerder ondertekende intentieverklaring tussen de twee landen nieuw leven in te blazen.

In juni kwamen de VS en Iran overeen de wapens neer te leggen, de Straat van Hormuz open te stellen en via onderhandelingen binnen twee maanden tot een permanent vredesakkoord te komen. Maar al snel begonnen Iran en de VS elkaar weer aan te vallen en was deze intentieverklaring, in de woorden van president Trump, "voorbij".

Vorige week presenteerde Iran een nieuwe, "verbeterde" versie daarvan aan Qatarese bemiddelaars en zei dat normale scheepvaart door de Straat van Hormuz onder voorwaarden kon worden hervat. Die nieuwe versie van de intentieverklaring wees president Trump af, maar de bemiddeling gaat door.

De door Iran opgestelde tekst is niet openbaar gemaakt, maar aan de hand van uitgelekte details denken analisten niet dat Iran wezenlijk iets anders voorstelt dan de vorige keer. De Amerikaanse denktank Institute for the Study of War wijst erop dat Iran bij het standpunt blijft dat het recht heeft om het verkeer door de Straat van Hormuz te controleren.

Hardliners

De economie van Iran holt achteruit. De olie-inkomsten hebben flink te lijden onder de Amerikaanse blokkade. De Iraanse rial, de nationale munt, is gekelderd en er is een groot gebrek aan harde valuta. De inflatie is al maandenlang boven de 80 procent.

Al maken sommige Iraanse leiders zich zorgen om een volksopstand zoals begin dit jaar gebeurde, lijkt het regime niet van plan om toe te geven aan Amerikaanse eisen in ruil voor het opheffen van de sancties.

Opperste leider Mojtaba Khamenei is sinds zijn aantreden niet in het openbaar verschenen. In zijn afwezigheid zijn het de hardliners van de Islamitische Revolutionaire Garde die de meeste invloed hebben in Teheran. Die lijken nog lang niet bereid om af te zien van de bekende doelen: controle uitoefenen over de Straat van Hormuz, doorgaan met het Iraanse nucleaire programma en blijven ondersteunen van militante bondgenoten in het buitenland zoals Hezbollah in Libanon en de Houthi's in Jemen. Stuk voor stuk doelen waar de Amerikanen faliekant tegen zijn.

De troon waar koning Willem-Alexander op zit als hij de troonrede voorleest op Prinsjesdag, staat tijdelijk in Roermond. De koninklijke zetel uit de Ridderzaal wordt tot en met juni volgend jaar uitgeleend aan het Cuypershuis, de plek waar de troon in 1904 gemaakt werd.

Vanwege de verbouwing van het Binnenhof is de Ridderzaal voorlopig niet in gebruik. De koning spreekt daarom sinds 2022 de leden van de Eerste en Tweede Kamer toe in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag, waar dan ook de troon staat.

Volgens de regionale omroep L1 Nieuws werd de 300 kilo wegende troon per vrachtwagen naar het museum vervoerd. Vier gespecialiseerde vervoerders begeleidden de reis.

In atelier Cuypers

De bekende architect Pierre Cuypers heeft de troon in zijn atelier in Roermond in 1904 ontworpen en laten bouwen. Cuypers is vooral bekend van het Rijksmuseum en het Centraal Station in Amsterdam. De architect was betrokken bij de renovatie van de Ridderzaal in 1900. Hij had goede contacten met het koningshuis en kreeg de opdracht om de troon te maken.

Cuypers ontwierp een hoge zetel van donker eikenhout met op enkele plekken wat goud. In 1904 las toenmalig koningin Wilhelmina voor het eerst de troonrede voor in de gerestaureerde Ridderzaal.

De architect baseerde zijn ontwerp op de zetel van de Filips de Goede, hertog en graaf in de vijftiende eeuw. In 2005 werd de troon volledig opnieuw gestoffeerd. Hierbij werd het oorspronkelijke ontwerp exact gereconstrueerd.

Prachtig

Museumdirecteur Martin Hendriks vindt het "prachtig" dat de troon terug is op de plek waar die is gecreëerd. "Mijn voorstel zou zijn om de zetel voor altijd in Roermond te houden en hem één keer per jaar uit te lenen voor de troonrede, maar daar zullen ze wel niet intrappen."

De renovatie van het Binnenhof begon in 2021 en duurt naar verwachting tot 2031.

(Telecompaper) Inseego has completed the acquisition of Nokia's fixed-wireless access (FWA) CPE business, giving the company increased scale and a stronger foothold in the carrier market outside North America...

Twee schoonmaakbedrijven met locaties in Amsterdam en Zaandam hebben boetes gekregen van in totaal 700.000 euro. Medewerkers bleken contant betaald te krijgen en de werkgevers hadden hun salarisadministratie niet op orde. Dat heeft de Nederlandse Arbeidsinspectie bekendgemaakt.

De inspectiedienst heeft beslag gelegd op het vermogen van de twee bedrijven om de boetes te innen. Het onderzoek richt zich ook op een hotelketen en een boekhouder. Deze controle is nog niet afgerond. De namen van de betrokken ondernemingen zijn niet bekendgemaakt.

Zakjes geld

Bij de controle in een hotel werden zakjes met geld gevonden. Schoonmakers werden zwart betaald voor hun werkzaamheden. Van tientallen medewerkers konden de bedrijven niet aantonen dat ze in dienst waren. Daarmee bleef onduidelijk of ze het wettelijk minimumloon betaald kregen.

Van zeventien medewerkers werd duidelijk dat ze zonder vergunning werkten. Daarmee werd de Wet arbeid vreemdelingen overtreden, concludeert de Arbeidsinspectie.

Het LUMC-ziekenhuis in Leiden bereidt de opvang van een patiënt voor die is besmet met het ebolavirus. Het ziekenhuis meldt dat de patiënt werkzaam was als hulpverlener in de Democratische Republiek Congo en daar ziek is geworden.

De hulpverlener wordt met een speciale vlucht naar Nederland gebracht, geïsoleerd en naar het LUMC vervoerd. In het ziekenhuis wordt de patiënt in isolatie verzorgd. Het RIVM meldt dat de patiënt later vandaag wordt opgenomen.

Informatie over het geslacht of de nationaliteit van de hulpverlener zijn niet vrijgegeven.

Het LUMC wijst erop dat de afdeling waar de patiënt wordt opgenomen, voorbereid is op de opvang van patiënten met ernstige infectieziekten. "Het LUMC beschikt over gespecialiseerde isolatiefaciliteiten. Om goed voorbereid te zijn en blijven, wordt regelmatig geoefend op de komst van patiënten met (mogelijk) ernstige ziektes", aldus het ziekenhuis.

Artsen zonder Grenzen meldt dat de patiënt een werknemer is. De noodhulporganisatie zegt solidair te zijn "met iedereen die aan de frontlinie van de ebola-bestrijding werkt. Hun moed, toewijding en vastberadenheid zijn essentieel voor de bescherming van gemeenschappen en het redden van levens."

Grootste uitbraak ooit

De ebola-uitbraak in Congo is de grootste die ooit in het land is geregistreerd. Sinds mei zijn er meer dan 8000 bevestigde gevallen en 4000 sterfgevallen gemeld. Daarbij wijst Artsen zonder Grenzen erop dat het werkelijke aantal slachtoffers waarschijnlijk hoger ligt, doordat niet alle gevallen worden opgespoord en geregistreerd.

(Telecompaper) Huawei has unveiled its Mate 90 flagship series of smartphones, including the Mate 90, Mate 90 Pro, Mate 90 Pro Max and Mate 90 RS Ultimate Design...

Sierra Leone kan zijn probleem met de Europese Commissie direct oplossen door drugscrimineel Bolle Jos uit te leveren aan Nederland. Dat zegt minister Van Weel van Justitie en Veiligheid vanuit Luxemburg.

Vanmorgen werd bekend dat de Europese Commissie de begrotingssteun aan de regering van het Afrikaanse land heeft stopgezet. Het land zou dit jaar nog 18 miljoen krijgen voor bijvoorbeeld voedselprogramma's, onderwijs en de infrastructuur.

Van Weel is in Luxemburg voor een bijeenkomst van Europese justitieministers. Zij spreken onder meer over het aanscherpen van sancties tegen voortvluchtige criminelen die buiten Europa verblijven.

De Nederlandse bewindspersoon is blij dat de geldkraan naar Sierra Leone nu is dichtgedraaid. "Het is een heel duidelijk signaal vanuit de Europese Commissie dat Sierra Leone moet stoppen met onderdak bieden aan deze crimineel."

'Opbouwen druk'

Op de vraag het middel niet te grof is, wijst hij naar de regering van het straatarme land. Die houdt de hand boven het hoofd van een crimineel "die ontzettend veel kapot maakt, ook voor de bevolking van Sierra Leone", zegt hij. "Zij kunnen dit binnen 24 uur oplossen door deze man op te pakken en uit te leveren."

Als deze strafmaatregel niet helpt, "gaan we via andere wegen door met het opbouwen van de druk", zegt Van Weel. "Er is ons alles aan gelegen om deze crimineel naar Nederland te krijgen."

Bolle Jos L. wordt de meest gezochte crimineel van de Lage Landen genoemd. In Nederland is hij veroordeeld tot 24 jaar cel voor cocaïnehandel en een liquidatiepoging, in België heeft hij in verschillende zaken bij elkaar meer dan honderd jaar gevangenisstraf gekregen.

De controversiële Amerikaanse rapper Ye, die eerder ook muziek uitbracht onder de naam Kanye West, gaat toch niet optreden in Rusland. Twee concerten die hij zou geven in Sint-Petersburg zijn geannuleerd, meldt de Russische concertorganisator Say Agency.

"Beste vrienden, we moeten u helaas mededelen dat de concerten van Ye in Sint-Petersburg niet kunnen doorgaan op de geplande data", meldt de organisatie op Telegram. Ook staat daarbij geschreven dat binnenkort een officiële verklaring volgt over "de status van het project en de toekomstplannen".

De concerten stonden gepland voor 10 en 11 oktober in de Gazprom Arena, waar plek is voor 80.000 toeschouwers.

Het Russische dagblad Kommersant meldt dat autoriteiten een onderzoek zijn gestart naar mogelijke grootschalige fraude. Zo zou een inwoner van Sint Petersburg ruim 150.000 roebel hebben betaald voor kaarten, omgerekend zo'n 1600 euro.

Vanaf 12 oktober krijgen tickethouders van de twee concerten hun geld terug. De kaartprijzen varieerden van 100 euro tot 1700 euro.

Onzeker

Het was al langere tijd onzeker of de concerten zouden doorgaan. De afgelopen maand meldde de Gazprom Arena al dat er nog geen overeenkomst was getekend. "Daardoor kan het concert niet op onze locatie plaatsvinden". Op 18 september werd Sint-Petersburg uit het tourschema van de artiest geschrapt.

Na de aankondiging van de concerten ontstond er een stormloop op onder meer treintickets naar Sint-Petersburg. Ook waren de goedkopere tickets vrijwel direct uitverkocht.

Nazi-uitspraken

De rapper is controversieel vanwege antisemitische en naziverheerlijkende uitspraken. Hij zei in een interview in 2022 dat hij van Hitler hield, noemde zichzelf een nazi, bracht het nummer Heil Hitler uit en verkocht hij T-shirts met hakenkruizen.

Spelprogramma De Slimste Mens hervat vanavond het lopende seizoen met een eerbetoon voor het overleden jurylid Paulien Cornelisse. Ze overleed gisteren op 50-jarige leeftijd aan kanker, maar had het lopende seizoen van de quizshow al enkele maanden geleden helemaal opgenomen.

Gisteren werd besloten de uitzending uit piëteit te laten vervallen. Vanavond om 21.30 uur zal presentator Herman van der Zandt in de uitzending stilstaan bij het overlijden.

Vrijdag is een dubbele aflevering te zien, waarna de rest van het seizoen zoals gepland wordt uitgezonden, dus met Paulien Cornelisse in haar stoel als jurylid. "Dat besluit is in overleg met de familie van Paulien genomen", laat omroep KRO-NCRV weten.

Zo leerde Nederland Paulien Cornelisse kennen:

Het nieuwe seizoen van De Slimste Mens werd vorige week afgetrapt. De schrijfster en cabaretier schoof daarin voor het derde seizoen aan als eenkoppige jury, nadat ze in 2025 Maarten van Rossem was opgevolgd.

Aan het begin van het nieuwe seizoen kondigde Cornelisse aan dat ze dagelijks te zien zou zijn met een "mutsje of een petje of een hoedje" omdat ze haar haar verloren had door de chemotherapie. "Het voelt niet helemaal als mezelf, maar van alle mogelijke opties is het nu de beste", legde ze uit. "Een pruik wilde ik absoluut niet."

Presentator Van der Zandt liet gisteren al weten verdrietig te zijn door het overlijden van Cornelisse. "Paulien was lief, grappig en ook - zelfs tussen behandelingen in - geweldig energiek. Altijd positief en vol met plannen."

Op de site van de schrijfster is een condoleanceregister geopend. Mensen halen daar herinneringen op aan haar werk als cabaretier, taalliefhebber en schrijver.

Middelbare scholieren in Frankrijk blijven vandaag hun scholen blokkeren om meer middelen voor hun onderwijs te eisen. Inmiddels hebben ook universiteitsstudenten zich bij hen aangesloten en universiteiten geblokkeerd.

De studentenvakbond meldde vanochtend dat bijna dertig universiteiten zijn geblokkeerd. Op campussen in Parijs, Lyon, Lille, Rennes, Montpellier en Straatsburg werd geprotesteerd.

De studentenorganisaties zeggen zich niet alleen uit solidariteit met de scholieren te mobiliseren. Ze protesteren bijvoorbeeld ook tegen een gebrek aan middelen voor universiteiten en tegen het feit dat niet alle aangemelde studenten worden toegelaten tot de opleiding van hun keuze.

De studentenbond heeft opgeroepen tot een actiedag op 6 oktober, maar eerdere acties worden niet uitgesloten.

De scholierenprotesten gaan ook vandaag gepaard met geweld en vernielingen. In Nantes brak brand uit bij een middelbare school. Franse media melden dat de ME traangas gebruikte om een menigte bij de school uiteen te drijven.

In Marseille werden bussen in de buurt van middelbare scholen bekogeld. De busorganisatie meldt aan dagblad Le Figaro dat chauffeurs hun voertuigen moesten achterlaten en dat een van hen werd aangevallen. Op beelden die aan Le Figaro zijn verstrekt zijn jongeren te zien die een brandweerwagen omsingelen, erop klimmen en in brand steken.

In het departement Bouches-du-Rhône, waar Marseille deel van uitmaakt, zijn volgens de autoriteiten veertig middelbare scholen getroffen door de protesten. Achttien daarvan zijn volledig geblokkeerd.

Onrust temperen

In de omgeving van Nice is er ook veel onrust. In de buurt van twee middelbare scholen werden drie eenheden van de oproerpolitie ingezet na de onrust van de vorige dag. In Nice hadden meerdere demonstranten hun gezichten bedekt. Er werden vuurwerkbommen afgestoken en vuilnisbakken in brand gestoken.

Tot nu toe zijn er in het departement Alpes-Maritimes, waar Nice bij hoort, 50 arrestaties verricht. Twee mensen werden ook gearresteerd na inbraken op een middelbare school in Menton.

De Franse regering probeert de onrust te temperen. President Macron zei woensdag begrip te hebben voor de zorgen van jongeren, maar benadrukte dat het "geen rechtvaardiging is voor geweld".

Rechtse politici beschuldigen de radicaal-linkse partij La France insoumise (LFI) ervan het protest aan te wakkeren. Zo zei de LFI-burgemeester van Saint-Denis, Bally Bagayoko, dat geweld "in sommige gevallen gelegitimeerd is".

Die woorden, die volgens Bagayoko uit hun context zijn gehaald, leiden tot veel ophef. De centrumrechtse presidentskandidaat Bruno Retailleau vroeg zich hardop af of LFI niet verboden zou moeten worden.

Oproep tot verzoening

De socialistische leider Olivier Faure roept op tot "kalmte en verzoening van alle kanten". Hij hekelt de "onverantwoordelijkheid" van de regering bij de aanpak van de protesten. Hij roept de premier en de minister van Onderwijs op om "zo spoedig mogelijk" in gesprek te gaan met vertegenwoordigers van de leerlingen- en lerarenvakbonden.

"De woede van middelbare scholieren en de onrust binnen het nationale onderwijssysteem worden niet opgelost met knuppels, flitsgranaten en door de situatie te laten escaleren ", schrijft hij op X.

Ook protesten in België

De Franse scholierenprotesten lijken ook overgewaaid te zijn naar België. In Luik in de Franstalige deelstaat Wallonië werd vanochtend door honderden scholieren bij vijf scholen geprotesteerd tegen bezuinigingen in het onderwijs. De protesten liepen volgens Belgische media uit de hand.

Voertuigen en een supermarkt werden beschadigd bij de protesten. Ook werden sommige scholen bekogeld met onder meer vuurwerk en eieren en werden voorwerpen in brand gestoken, schrijven Belgische media. Rond 13.00 uur keerde de rust weer terug in de stad. In totaal zijn zes mensen door de politie opgepakt.

Love it or hate it, Vim, the vi-compatible minimalist editor, is a common denominator between a huge array of operating systems. If you need to edit a file, it’s usually …read more

Het minderheidskabinet is bereid om de plannen voor de vermogensbelasting zo te wijzigen dat kleinere spaarders en beleggers ontzien worden. Dat heeft minister Heinen van Financiën gezegd op de tweede dag van de Algemene Financiële Beschouwingen. Hij waarschuwde wel dat het "enorm ingewikkeld" is om een alternatief te vinden dat net zo veel oplevert.

Kamerdebat live te volgen

De Tweede Kamer debatteert voor de tweede dag op rij met minister Heinen (Financiën) over de begroting en Box 3.

Dat debat is live te volgen via deze livestream op NOS.nl en in de NOS-app.

Om geld vrij te spelen voor de invoering van een winstbelasting op beleggingen in box 3, stelde het kabinet voor om kleine beleggers en spaarders vanaf 2028 eerder en meer belasting te laten betalen. De vrijstelling zou omlaag gaan, zodat mensen al aangeslagen zouden worden als ze per jaar meer dan duizend euro rendement halen op hun spaargeld of beleggingen.

Dat plan viel zeer slecht bij zowel de linkse als de rechtse oppositie, zo bleek gisteren. Daarmee zou het kabinet niet kunnen rekenen op een meerderheid voor de begroting. Ook de fracties van de coalitiepartijen gaven aan er niet blij mee te zijn.

Niet veel draaiknoppen

Minister Heinen zei vandaag dat hij die grens gekozen heeft omdat een stel met spaargeld tot zo'n 100.000 euro dan uitgezonderd is. Maar hij erkende vandaag ook dat de ondergrens misschien toch niet zo goed gekozen is. Veel mensen die nu nog geen belasting betalen over hun spaargeld moeten dat ineens wel gaan doen. Dat heeft hij onderschat. "Wij zijn bereid tot een andere grens", zei hij.

Het betekent wel dat er ergens anders in de belastingsfeer geld gevonden moet worden, en dat is volgens Heinen wel lastig. "We hebben niet heel veel knoppen om aan te draaien. En iedere keuze die je maakt is enorm ingewikkeld. Het kost veel rekenwerk."

Tijdelijke belastingverhoging

In de Tweede Kamer bestaat ook veel zorg over een tijdelijke belastingverhoging op vermogen voor volgend jaar. Dan zou de vrijstelling verlaagd worden van een kleine 60.000 euro naar ongeveer 31.000 euro. Ook zou het percentage belasting dat mensen betalen omhoog gaan.

De minister gaat ook daar naar kijken en wil met de Tweede Kamer overleggen over een andere ondergrens vanaf 2028. Over twee weken, als het Belastingplan behandeld wordt in de Kamer, moet er duidelijkheid zijn.

'Polder moet leveren'

In het debat ging het ook over het schrappen van de bezuinigingen op de sociale zekerheid. Heinen zei dat hij verwacht dat als er een sociaal akkoord komt tussen werkgevers en vakbonden, dat meer geld oplevert dan het kabinet aanvankelijk had ingeboekt met de bezuiniging.

Volgens hem hebben de sociale partners gezegd dat ze die belofte kunnen waarmaken. Gevolg van een sociaal akkoord zou moeten zijn dat er minder geld uitgegeven wordt aan uitkeringen als de WW en de WIA.

Maar als een akkoord in de 'polder' er niet komt, of de hervormingen te weinig opleveren, dan moet het geld gevonden worden door te bezuinigen op de uitgaven van de ministeries. Dinsdag bleek dat in dat geval het ministerie van Onderwijs het hardst wordt geraakt: daar moet in het uiterste geval 1,2 miljard euro bespaard worden.

Onderwijsminister Letschert zei gisteren dat er geen coalitieafspraak is om te bezuinigen op onderwijs. Heinen stelde vandaag in het debat dat de besparing "technisch is ingeboekt", maar dat die nooit zal plaatsvinden als de sociale partners hun belofte nakomen. "Dan is het een non-discussie", aldus Heinen.

Gaat president Trump besluiten tot een verbod op export van Amerikaanse diesel om de prijzen aan de pomp in de VS te verlagen? Het is een vraag die energiebedrijven en Europese leiders bezighoudt, want een Amerikaans exportverbod voor diesel kan Europa hard raken.

Trump zei dinsdag achter een exportverbod op diesel te staan. Afgelopen maanden is de dieselprijs ook in de VS naar recordhoogtes gestegen. Dat is niet bepaald goed voor Trumps populariteit. Voor de midterm-verkiezingen van november lijkt hij alle mogelijkheden te onderzoeken om de prijs naar beneden te krijgen.

Raffinaderijen

Dat de prijs voor diesel is gestegen heeft veel te maken met de huidige oorlogen in de wereld, zegt Jan-Willem van den Beukel van de belangenorganisatie van energiebedrijven, Vemobin.

In reactie op de aanvallen op Russische olieraffinaderijen voerde Rusland een exportverbod in op diesel. Rusland is normaalgesproken een van de grootste exporteurs van diesel.

Door de oorlog in het Midden-Oosten is de hoeveelheid diesel op de wereldmarkt verder afgenomen. Vooral Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten exporteerden veel diesel maar kunnen door de afgesloten Straat van Hormuz minder exporteren dan voorheen. En China heeft zijn raffinaderijen opgedragen te stoppen met de export van benzine en diesel.

"Al deze factoren samen maken dat er wereldwijd een tekort aan diesel is ontstaan", zegt van den Beukel. "Amerika heeft weliswaar zijn productie opgeschroefd maar de dieselmarkt staat flink onder druk. Als het tot een exportverbod op diesel komt, dan zullen wij daar in heel Europa veel last van hebben".

Daarbij speelt ook nog mee dat er in Europa een tekort is aan capaciteit om olie te verwerken tot diesel. De afhankelijkheid van Amerika voor olie en olieproducten geldt niet alleen voor Nederland, maar voor heel Europa, zegt Lucia van Geuns, energiedeskundige bij het Haags Centrum voor Strategische Studies.

"Nederland heeft met vijf raffinaderijen nog goede capaciteit om ruwe olie te kunnen raffineren", legt Van Geuns uit, maar binnen de EU als geheel schiet de raffinagecapaciteit tekort.

Binnen de EU is er nu minder capaciteit dan vroeger, zegt zij. "Die is de laatste jaren afgebouwd. Wereldwijd is er nu genoeg ruwe olie, maar de raffinagecapaciteit is niet genoeg om daar voldoende diesel en kerosine van te maken".

Afhankelijkheid

Juist daarom zou een exportverbod in Amerika grote impact hebben op de wereldwijde dieselprijs en daarmee ook de Europese economieën. Diesel is nog altijd een van de belangrijkste energiebronnen in het vrachtverkeer, de landbouw en de scheepvaart. "Het is ook wel de motor van het MKB", zegt Van Geuns.

De Europese kwetsbaarheid door de afhankelijkheid van Amerikaanse olie en olieproducten werd afgelopen dagen weer onder de aandacht gebracht. Zo uitte NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte zijn zorgen over het sluiten van raffinaderijen in Europa. "Als Rusland aan zou vallen en we onszelf moeten verdedigen hebben we enorme hoeveelheden diesel en kerosine nodig voor onze straaljagers en tanks", zei Rutte bij mediaplatform Bloomberg.

Correspondent VS Ryan Hermelijn over de hoge dieselprijs

"De hoge dieselprijs is een hoofdpijndossier voor president Trump. Hij is naarstig op zoek naar een politiek succes in de aanloop naar de tussentijdse verkiezingen in november. Zeker nu peilingen laten zien dat Amerikanen hem vaker de schuld geven voor de hoge prijzen aan de pomp.

Trump hoopt dat een exportverbod het binnenlandse aanbod vergroot en de prijzen in de VS zal drukken. Maar binnen zijn kabinet is verdeeldheid over de effectiviteit van deze maatregel. Zijn eigen minister van Energie heeft openbaar kritiek geuit op het plan en denkt dat het juist zal leiden tot hogere prijzen. De oliesector, vanouds een bondgenoot van de Republikeinen, is fel tegen een exportverbod.

Een ander deel van Trumps achterban is er wel voor. Landbouwstaten als Iowa en Nebraska sturen aan op een tijdelijk exportverbod om boeren meer lucht te geven in het oogstseizoen waarin landbouwvoertuigen intensief worden ingezet. Zij waarschuwen voor hogere voedselprijzen als er niet snel verlichting uit Washington komt.

Trump zit dus volledig klem tussen al die belangen en neemt bij een eventueel exportverbod een gok die, als het misgaat, grote politieke en economische gevolgen zal hebben."

Of het exportverbod op diesel er ook gaat komen blijft de vraag. Juridisch is het ingewikkeld en daarnaast is er in de VS niet genoeg capaciteit om alles op te slaan. "Op korte termijn zou de dieselprijs in de VS kunnen dalen, maar op lange termijn zal Amerika hier een hoge prijs voor gaan betalen", aldus van Geuns.

De afgelopen week zijn vier mensen overleden die waren besmet met het westnijlvirus. Hoewel dat de grootste toename is in een week sinds in augustus de eerste gevallen werden gemeld, denkt het RIVM dat de uitbraak over zijn hoogtepunt heen is.

In totaal zijn in Nederland dit jaar negen mensen aan het virus overleden. Het virus veroorzaakt over het algemeen geen klachten, maar bij ongeveer 1 procent van de besmettingen komen potentieel dodelijke neurologische aandoeningen als een hersenvliesontsteking voor.

Afgelopen week werden twaalf patiënten positief getest op het virus, het totaal komt daarmee op 56. De meesten werden ziek na een besmetting. Sommige gevallen werden ook ontdekt bij onderzoek naar donorbloed.

Minder besmette dieren

Omdat het aantal nieuwe besmettingen afneemt, heeft het RIVM de hoop dat de uitbraak aan het afvlakken is. Vorige week werden er nog zestien nieuwe gevallen gemeld.

Ook het aantal besmettingen dat in dieren werd gevonden nam af. Deze week werden er 14 besmette paarden gevonden, tegen 48 een week eerder. Het aantal besmette vogels daalde zelfs van 71 naar slechts 7. In totaal zijn er dit jaar 150 paarden en 178 vogels met het virus gevonden.

Vooral in Zuid-Holland werden veel besmette vogels geteld, 91. Daar werden ook de meeste mensen gevonden met het virus, 32. Verder werden er besmettingen geregistreerd in Utrecht (12), Noord-Holland (5), Noord-Brabant (4), Gelderland (2) en Overijssel (1).

Geen vaccin

Het virus is oorspronkelijk afkomstig uit Afrika, uit het Ugandese Westnijldistrict. Het wordt overgedragen door muggen die besmette vogels prikken. Het is niet overdraagbaar van mens op mens.

Veel mensen hebben het niet eens door als ze besmet zijn, maar het kan ook griepachtige klachten veroorzaken. Bij mensen die ouder zijn dan 50 of al een zwakke gezondheid hebben, is de kans daarop groter.

Het virus dook in 2020 voor het eerst in Nederland op, verspreid door trekvogels. Dit jaar werden in Nederland voor het eerst doden gemeld. Een vaccin is er niet, de enige bescherming tegen het virus is het voorkomen van muggenbeten.

Experts verwachten dat we door klimaatverandering vaker te maken zullen krijgen met ziektes die tot nu toe alleen in warmere gebieden voorkwamen. Bloedbank Sanquin kondigde vorige maand daarom al aan voortaan in negen provincies te gaan testen op het westnijlvirus, om infecties via besmet bloed te voorkomen. Dat is al zeker één keer fataal gebleken.

(Telecompaper) Nokia has announced a partnership with Finnish synthetic aperture radar (SAR) satellite operator Iceye to develop sovereign, dual-use satellite systems built on trusted European technology...

Nederlandse musea trokken vorig jaar 31,6 miljoen bezoekers, meldt brancheorganisatie Museumvereniging. Het aantal bezoeken steeg ten opzichte van een jaar eerder met 2,5 procent. Het brengt de sector weer dichter naar het niveau van voor de coronapandemie.

Musea worden ook goed gewaardeerd, blijkt uit een onderzoek van Ipsos I&O. Daarin noemen de meeste volwassenen musea belangrijk. Ongeveer driekwart vindt ze waardevol voor de samenleving en 69 procent noemt ze betrouwbaar.

"Dat steeds meer mensen een museum bezoeken zien wij als een teken van betrokkenheid én vertrouwen", zegt Vera Carasso, directeur Museumvereniging en Stichting Museumkaart. "We koesteren dat vertrouwen en voelen een grote verantwoordelijkheid om musea toegankelijk en relevant te houden voor iedereen."

Museumkaart

Ook het aantal bezoeken met de Museumkaart neemt toe, meldt de Museumvereniging. Met die alsmaar populairder wordende kaart kunnen bezoekers een jaar lang onbeperkt naar honderden aangesloten Nederlandse musea. Vorig jaar werden 9,7 miljoen bezoeken gebracht met zo'n kaart, dat is een derde van alle museumbezoeken. Niet eerder werd het product zo vaak gebruikt voor een bezoek.

De Museumkaart werd in 2025 5 procent zelfs meer gebruikt dan in 2019, het laatste jaar voor corona. In dat jaar werden de meeste bezoeken gebracht aan musea.

In het onderzoek is niet meegenomen hoeveel bezoeken werden gebracht met andere museumkaarten, als de VIP-kaart en de Rembrandkaart.

Negen op de tien

Veruit de meeste Nederlanders gaan wel eens naar het museum, blijkt uit het onderzoek van Ipsos. Een derde gaat minder dan eens per jaar, een derde gaat met enige regelmaat (één of twee keer per jaar) en een kwart bezoekt drie keer per jaar of vaker een museum. 11 procent zegt nooit naar het museum te gaan.

De Museumvereniging meldt dat musea blijven investeren in toegankelijkheid, educatie, digitalisering en publieksbereik, ondanks stijgende kosten en aanhoudende financiële druk.

De vereniging stelt dat musea niet alleen collecties bewaren, maar ook belangrijk zijn voor het collectieve geheugen. Op de website schrijft de vereniging dat "investeren in musea daarom ook investeren in de maatschappelijke weerbaarheid van Nederland" betekent. "Daarmee blijven zij belangrijke plekken voor ontmoeting, kennis, inspiratie en maatschappelijke verbinding."

(Telecompaper) Airtel Money has priced its initial public offering (IPO) of shares at GBP 1.96 per share, implying an estimated market capitalisation of GBP 5.3 billion...

Door ongelukken en regen was het vanochtend volgens de ANWB de drukste donderdagochtendspits van dit jaar. Rond 08.45 uur stond er 936 kilometer file. Daarmee was het ook de op een na drukste ochtendspits van het jaar.

Volgens Rijkswaterstaat stond er op het drukste moment 577 kilometer file.

De ANWB meet het stilstaand verkeer op alle wegen. Rijkswaterstaat meet alleen de files op de rijkswegen en een aantal N-wegen. Ook gebruiken beide organisaties een andere definitie van file.

De drukste dag van dit jaar was volgens de ANWB woensdag 13 januari. Toen stond er op de piek volgens de meting van de ANWB 956 kilometer file.

'Niet verwacht'

Ondanks de drukte zijn er volgens de ANWB vandaag geen ernstige ongelukken gebeurd. .

Rijkswaterstaat had de drukte in de ochtend niet verwacht. Er wordt inmiddels wel een drukke avondspits verwacht door Rijkswaterstaat, dit houdt in dat er rekening wordt gehouden met meer dan 500 kilometer file.

"Ik zal deze wereld verlaten op de manier waarop ik grotendeels mijn tijd er heb doorgebracht: vol liefde." Met die woorden nam moordenaar Christa Pike (50) gisteravond afscheid van het leven. "Ik heb er vrede mee, ik ben klaar om te gaan."

Daarna ging het akelig mis. Anderhalf uur later, na twee injecties met een doorgaans dodelijk middel, bleek Pike nog te leven. De executie werd afgeblazen en Pike werd naar het ziekenhuis overgebracht. De staat Tennessee heeft verdere executies opgeschort om te onderzoeken wat er misging.

Journalisten die getuige waren van de executie beschrijven dat de avond meteen al anders verliep dan normaal. Het geplande tijdstip werd uitgesteld, omdat een rechter nog verder onderzoek wilde naar Pikes geestesgesteldheid toen ze als 18-jarige een andere tiener doodde. Enkele uren later kon de executie met vertraging alsnog beginnen, omdat het Hooggerechtshof geen bezwaar zag.

Lang wachten

"We kwamen om 18.41 uur de getuigenkamer binnen en moesten toen bijna een uur wachten", vertelt verslaggever Tori Gessner, die al meerdere executies bijwoonde. "Dat was vreemd. Normaal is het 10, 15 minuten voordat het begint."

De gordijnen van de executieruimte bleven eerst nog gesloten. Journalisten hoorden wel het klittenband van de brancard waarop Pike werd vastgesnoerd. Om 19.26 uur gingen de gordijnen open en konden de journalisten de death chamber zien, waar ook nog steeds de elektrische stoel Old Smokey staat opgesteld. Twee infusen met pentobarbital waren toen al ingebracht.

Pike mocht haar laatste woorden spreken. Moeder May Martinez van Pikes 19-jarige slachtoffer Colleen Slemmer was teleurgesteld dat de terdoodveroordeelde alleen over zichzelf sprak. "Verder niets. Niet sorry voor wat er met Colleen gebeurd is."

Pike martelde en vermoordde Slemmer samen met haar vriendje in 1995. De zaak veroorzaakte veel ophef, omdat er een satanisch symbool in de buik van het slachtoffer werd gekerfd. De vriend kreeg levenslang omdat hij nog minderjarig was, Pike de doodstraf.

Het vonnis was omstreden vanwege haar jonge leeftijd en haar geschiedenis als slachtoffer van seksueel geweld. Omdat de executie van Pike bovendien de eerste in Tennessee zou zijn van een vrouw in ruim twee eeuwen, kreeg de zaak wereldwijd aandacht.

Na haar afscheidswoorden zong Pike zachtjes met haar spiritueel begeleider. Op een gegeven moment sprak ze over een vervelend gevoel. "Het voelt alsof mijn arm gaat openbarsten", zei ze hardop. "Hoort dat zo?" Haar begeleider adviseerde haar te ontspannen, waarop Pike antwoordde "dat probeer ik". Om 19.41 uur kwam het seintje dat een eerste dosis was toegediend.

Het viel getuigen op dat Pike zo met haar benen trapte dat een laken op de grond viel. "Het was opmerkelijk hoelang ze nog sprak en zong en bewoog", vond verslaggever Steven Hale. "Pas om 19.45 uur hoorden we haar voor het eerst snurken."

Om 19.46 uur ging het gordijn zonder uitleg voor drie minuten dicht. De ademhaling van Pike bleef te volgen via een speaker: moeizaam, piepend, maar duidelijk hoorbaar. Om 20.01 uur volgde een teken dat de tweede dosis was toegediend. Vier minuten later hapte Pike ineens diep naar adem en werden de gordijnen plotseling voor een tweede keer gesloten.

De journalisten hoorden de ademhaling doorgaan, met regelmatig gesnurk. Ook hoorden ze deuren open en dicht gaan. Verzoeken aan het gevangenispersoneel om uitleg of om de gordijnen weer te openen, werden schouderophalend genegeerd.

De gordijnen bleven dicht tot ook de audioverbinding met de executiekamer om 20.53 uur werd verbroken en de gevangenisdirecteur iedereen zonder verklaring verzocht naar buiten te gaan. Bij de journalisten overheerste toen al het gevoel dat er iets fout was gegaan.

"We hebben heel veel vragen over wat we gezien hebben en ook wat we niet gezien hebben, op de momenten dat de gordijnen dicht waren", zegt een van hen. "Hier ging niets normaal", zegt een ander. "Het ging allemaal echt slecht."

'Puinhoop'

May Martinez zegt ook geen uitleg te hebben gekregen. "Wat een puinhoop", reageert ze. "We kregen pas in het kantoor van een leidinggevende te horen dat het niet gelukt was en ze op weg was naar een ziekenhuis."

Justitie in Tennessee heeft nog niet inhoudelijk gereageerd op wat er is gebeurd. Ook over hoe Pike er nu aan toe is, zijn nog geen mededelingen gedaan. Zelfs haar advocaten zeggen nog niets te weten.

Gevraagd wat haar oordeel was over de gang van zaken was Martinez kort: "Ze hebben het verkloot".

Bij Pakistaanse luchtaanvallen op buurland Afghanistan zijn zeker negen mensen gedood, onder wie vrouwen en kinderen, melden de Taliban. Bij de aanvallen op twee provincies raakten elf mensen gewond. Ook zouden drie huizen zijn verwoest.

"Wij veroordelen deze daad als een daad van agressie", aldus de woordvoerder van de Taliban.

Het Pakistaanse ministerie van Informatie heeft in reactie gezegd dat de aanvallen gebaseerd waren op "geloofwaardige inlichtingen" over plekken waar terroristen zich verschansten. Volgens het ministerie kwamen daarbij "22 terroristen" om het leven.

Ook zijn grote hoeveelheden wapens en munitie vernietigd, die in deze schuilplaatsen waren opgeslagen", zo staat in de verklaring.

Het is afgelopen tijd weer onrustig tussen de twee buurlanden. In juli kwamen bij een zelfmoordaanslag met een autobom in het noordwesten van Pakistan 27 mensen om het leven. De lokale Taliban, Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP), eisten de aanslag op.

Vorige week werd een politiecomplex in Pakistan aangevallen. Bij de aanslag vielen tientallen doden. Ook die aanval werd opgeëist door de TPP.

Sindsdien zijn de spanningen tussen de twee buurlanden opgelopen, na een paar maanden van relatieve rust. In februari waren Pakistan en Afghanistan verwikkeld in de zwaarste gevechten in jaren met honderden doden als gevolg.

Hoewel Pakistan in het verleden banden onderhield met de Taliban, zijn de betrekkingen sinds de machtsovername van de beweging in Afghanistan in 2021 sterk verslechterd. Islamabad beschuldigt de Taliban ervan militanten te steunen die aanslagen plegen in Pakistan. Kabul verwerpt die beschuldigingen en verklaart het geweld uit interne problemen in Pakistan.

Diplomatie

De afgelopen jaren is het aantal bomaanslagen in Pakistan sterk toegenomen. Een groot deel daarvan wordt gelinkt aan de TTP, die actiever werd sinds de Taliban in 2021 in Afghanistan aan de macht kwamen. Volgens de Pakistaanse overheid zijn dit jaar ruim achthonderd Pakistanen omgekomen bij aanslagen. Ook zouden meer dan tweeduizend militanten zijn gedood.

Een half jaar geleden voerde Pakistan aanvallen uit op een een ziekenhuis in Kabul. Daarbij vielen honderden doden. Volgens het Afghaanse ministerie van Volksgezondheid bevonden zich geen militaire faciliteiten in de buurt van de kliniek.

Diplomatieke pogingen om het conflict tussen de buurlanden op te lossen, hebben tot nu toe weinig opgeleverd.