Aggregator

NASA stuurt toch niet volgende maand een bemande vlucht naar de maan. Vrijdag werd na een generale repetitie nog groen licht gegeven voor een lancering in maart, maar later doken er toch nog ernstige technische problemen op.

De ruimtevaartorganisatie voerde afgelopen week voor het eerst een test uit waarbij de nieuwe 100 meter hoge raket van ruim 2 miljoen kilo zwaar werd gevuld met bijna 3 miljoen liter brandstof. "We kunnen", schreef NASA-baas Isaacman na deze wet dress rehearsal opgetogen op X.

Nu blijken er toch problemen te zijn geweest met het heliumsysteem van de raket, dat wordt gebruikt voor koeling en het regelen van de druk in de brandstoftanks. Eerder waren problemen met filters en waterstoflekken spelbreker.

April of later

De Artemis-missie is de eerste bemande reis naar de maan sinds de laatste landing in 1972. Het is de bedoeling om vier astronauten (drie Amerikanen en een Canadees) een vlucht rond de maan te laten maken tijdens een tiendaagse reis. De vlucht is de opmaat naar een landing op de maan die in 2028 moet plaatsvinden.

Nu maart afvalt voor lancering, is de eerstvolgende kans in april. Isaacman zegt te begrijpen dat het uitstel teleurstellend is, maar zegt de hoop niet op te geven.

"Tijdens de jaren 60, toen NASA voor elkaar kreeg wat bijna niemand voor mogelijk hield, waren er ook veel tegenslagen. De Gemini 8- missie van Neil Armstrong bijvoorbeeld, die na 11 uur in de ruimte vroegtijdig werd afgebroken wegens technische problemen. Maar een kleine 3 jaar later was hij de eerste mens op de maan."

Zo moet de vlucht van Artemis II gaan verlopen:

Theoretically a belt drive makes for a great upgrade to a bicycle, as it replaces the heavier, noisy and relatively maintenance-heavy roller chain with a zero-maintenance, whisper-quiet and extremely reliable …read more

In de Oekraïense stad Lviv is een politieagente om het leven gekomen en zijn vijftien mensen gewond geraakt bij meerdere explosies. De lokale autoriteiten spreken van een terroristische aanslag,

De explosies vonden plaats nabij het historische oude stadscentrum van Lviv en vernielden ramen in de omliggende gebouwen. Een journalist van The Kyiv Independent, die ter plaatse was, hoorde de explosies rond 00.25 uur lokale tijd.

Volgens het Openbaar Ministerie van de oblast Lviv is voorlopig vastgesteld dat een 23-jarige politieagente is gedood. "Er werd een patrouilleauto en een burgerauto beschadigd", zo staat in de verklaring van het OM.

Melding van inbraak

De explosies volgden nadat agenten waren afgekomen op een melding van een inbraak in een winkel. De eerste explosie volgde toen de politie daar aankwam, en een tweede explosie vond plaats toen een ander politieteam het gebied naderde.

"Als gevolg van de explosies in Lviv zijn er zowel doden als gewonden onder de wetshandhavers", aldus de verklaring van het OM. De autoriteiten hebben nog geen informatie gedeeld over wie er verantwoordelijk zou zijn voor de aanslag. Er wordt onderzoek gedaan.

Lviv ligt in het uiterste westen van Oekraïne. In de beginfase van de oorlog was de stad een toevluchtsoord voor mensen die naar het westen vluchtten. Hoewel het ver van de frontlinie in het oosten ligt, blijft het een doelwit voor Russische langeafstandsraketten, inclusief hypersonische wapens. Regelmatig vinden er aanvallen plaats op de energie-infrastructuur in en rondom de stad.

Goedemorgen! In Amsterdam wordt de inval van Oekraïne herdacht en de bobsleeërs strijden om een medaille op de laatste dag van de Olympische Spelen.

Eerst het weer: vanochtend is het bewolkt en regenachtig. Pas vanmiddag trekt de regen oostwaarts weg en kan in het westen en noorden de zon even doorbreken. Elders blijft veel bewolking aanwezig. Maxima liggen bij een matige tot krachtige zuidwestenwind tussen 8 en 12 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Voor het eerst in ruim een maand tijd zijn weer demonstraties gemeld in enkele Iraanse steden. De BBC heeft videobeelden geverifieerd van protesten gisteren bij een aantal universiteiten in hoofdstad Teheran. Ook vanuit de steden Mashhad en Abdanan werden filmpjes gedeeld van demonstraties tegen het regime.

Naar schatting vele duizenden demonstranten werden gedood bij massaprotesten tegen het regime vorige maand. Na het bloedige optreden door de autoriteiten doken er nauwelijks nog beelden op van demonstraties, mede doordat het internet was platgelegd.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Charlotte Meyer is er nog steeds een beetje beduusd van. Aanvankelijk dacht ze een leuke verzameling prenten te hebben geërfd van haar opa. Maar uit onderzoek blijkt dat het gaat om een unieke collectie etsen van Rembrandt van Rijn die ruim een eeuw lang nergens te zien waren.

De etsen zijn binnenkort te bewonderen in het Stedelijk Museum in Zutphen:

Fijne dag!

Bij een hevig ongeluk met twee auto's op de A59 bij Waalwijk is een 81-jarige vrouw uit Oosterhout om het leven gekomen. De politie meldt dat de overleden vrouw de verkeerde richting op reed.

De twee inzittenden van de andere auto raakten gewond. Het gaat om een 23-jarige man en een 24-jarige vrouw uit Arnhem.

De aanrijding gebeurde kort na de melding van een spookrijder op de snelweg. Toegesnelde hulpdiensten troffen een grote ravage aan. Het motorblok van een van de auto's lag op de weg.

Het ongeluk gebeurde kort na middernacht, in de richting van knooppunt Hooipolder. De spookrijdende vrouw overleed ter plaatse. De man in de andere auto moest door de brandweer uit het voertuig worden gehaald, waarna hij en de vrouw naar het ziekenhuis zijn gebracht.

De A59 is weer open, meldt de ANWB. De weg tussen de afrit Heusden en Waalwijk was uren dicht voor al het verkeer vanwege een politieonderzoek.

[Hans Rosenberg] has a new video talking about a nasty side effect of using resistors: noise. If you watch the video below, you’ll learn that there are two sources of …read more

Voor het eerst in ruim een maand tijd zijn weer demonstraties gemeld in enkele Iraanse steden. De BBC heeft videobeelden geverifieerd van protesten gisteren bij een aantal universiteiten in hoofdstad Teheran. Ook vanuit de steden Mashhad en Abdanan werden filmpjes gedeeld van demonstraties tegen het regime.

Op een aantal video's zijn confrontaties te zien. Het gaat vermoedelijk om gevechten tussen voor- en tegenstanders van de geestelijke machthebbers, maar er is nog veel onduidelijk. Er is nog geen informatie over gewonden, doden of arrestaties.

Naar schatting werden vele duizenden demonstranten gedood bij massaprotesten tegen het regime vorige maand. Na het bloedige optreden door de autoriteiten doken er nauwelijks nog beelden op van demonstraties, mede doordat het internet was platgelegd.

'Dood aan de dictator'

De protestacties van gisteren vielen samen met de eerste dag van het nieuwe semester. De manifestaties lijken een eerbetoon te zijn geweest aan de slachtoffers die vielen in januari.

Bij de Sharif Universiteit in Teheran waren volgens de BBC honderden deelnemers te zien. Demonstranten zwaaiden met de Iraanse vlaggen uit het tijdperk van de sjah. Ze scandeerden leuzen als 'dood aan de dictator', waarmee ze refereerden aan ayatollah Khamenei.

De opstand vorige maand begon als protest tegen fors gestegen voedselprijzen. De acties groeiden vervolgens uit tot landelijk massaprotest tegen het regime vanwege algehele onvrede en het gebrek aan vrijheid. De demonstraties vormden een van de grootste bedreiging in decennia voor de religieuze leiders, die overgingen tot massale inzet van ordetroepen en milities.

Nieuwe dreigementen door Trump

Het regime zei vorige maand dat er 3100 doden waren gevallen. Khamenei noemde de demonstranten relschoppers en stelt dat de protesten zijn aangewakkerd door de VS.

Volgens HRANA, een in de Verenigde Staten gevestigde Iraanse mensenrechtenorganisatie., zijn inmiddels 7015 mensen omgekomen. Dat zijn vooral demonstranten. Onder de doden zijn ook 226 minderjarigen. Ook leden van de veiligheidsdiensten en overige burgers zijn onder de slachtoffers. Die aantallen kunnen volgens HRANA nog aanzienlijk oplopen, omdat veel vermoedelijke overlijdens nog onderzocht worden.

President Trump dreigde aanvankelijk met militair ingrijpen als er demonstranten werden gedood, maar heeft dat nog niet gedaan. De Amerikaanse strijdkrachten hebben extra materieel en manschappen naar de regio gehaald.

De twee vijanden zijn in onderhandeling over beperking van het Iraanse atoomprogramma. Trump waarschuwde een paar dagen geleden dat er "slechte dingen gaan gebeuren als Iran geen deal sluit". Khamenei dreigde dat Iran "een harde klap zal uitdelen" aan iedereen die het land aanvalt.

An interesting detail about the Intel 8087 floating point processor (FPU) is that it’s a co-processor that shares a bus with the 8086 or 8088 CPU and system memory, which …read more

In Oostenrijk zijn zaterdag nog eens twee doden gevallen door lawines. Een 21-jarige man uit Slowakije werd bedolven door sneeuw toen hij skiede buiten de piste. Bij een ander ongeluk werd een 41-jarige Oostenrijker meegesleurd door een lawine.

Door de vele lawines zijn dit jaar in Europa inmiddels ruim honderd mensen om het leven gekomen. Dat zijn er al meer dan gemiddeld in een volledig wintersportseizoen. De lokale autoriteiten roepen skiërs en snowboarders met klem op om op de geprepareerde pistes te blijven. Afgelopen vrijdag vielen er op een dag vijf doden door lawines in de Oostenrijkse alpen.

We maakten eerder dit onderwerp over de oorzaak daarvan:

De fatale ongelukken van gisteren gebeurden in de deelstaten Stiermarken en Tirol. Volgens de politie ging de 21-jarige Slowaak zonder speciale uitrusting buiten de piste de berg af. Hij werd op slag gedood nadat een sneeuwplaat boven hem was afgebroken.

In Tirol werd de 41-jarige Oostenrijker bedolven onder sneeuw in de gemeente Serfaus. Hij werd eronder vandaan gehaald en naar het ziekenhuis in Innsbruck gebracht, maar overleed daar alsnog.

Nederlander naar ziekenhuis gebracht

In skigebied Zell am Ziller, eveneens in Tirol, raakte gisteren een Nederlander gewond. Hij was buiten de piste met zijn hoofd in de sneeuw vast komen te zitten, zo meldde de politie. De 52-jarige man werd uitgegraven en ter plekke gereanimeerd. Hij is vervolgens naar het ziekenhuis gebracht.

De man was met zijn vrouw en dochter van de berg gegaan. Volgens de politie bleven zij wel op de piste. De vrouw sloeg alarm nadat haar echtgenoot niet op de afgesproken plek was verschenen. Skiliftmedewerkers vonden de man niet veel later ondersteboven in de sneeuw.

Sinds donderdag is er tot 40 centimeter sneeuw gevallen in de Oostenrijkse Alpen, wat heeft geleid tot stroomuitval en verkeerschaos. Verschillende skigebieden zijn onbereikbaar vanwege lawines.

Korrelige sneeuwlaag

Het risico op lawines is dit jaar hoger doordat er aan het begin van de winter maar weinig sneeuw viel en daarop droog helder weer volgde. Daardoor ontstond een korrelige sneeuwlaag waar nieuwe lagen slecht op hechten. Als die onderste laag gaat schuiven door bijvoorbeeld een skiër, dan schuift het hele sneeuwdek mee.

Gistermiddag om 17.00 uur werd ook de Arlbergpas afgesloten nadat daar een lawine naar beneden was gekomen. De afsluiting leidde gisteren tot verkeersproblemen op een van de belangrijkste verbindingen tussen Vorarlberg en Tirol.

Toeristen die Lech-Zürs niet vóór 17.00 uur bereikten, moesten uitwijken naar alternatieve overnachtingsplekken. Op de Arlberg-snelweg richting Tirol stond gistermiddag een file van ongeveer 20 kilometer, melden lokale media. Tirol was tot vanochtend alleen bereikbaar via de Arlbergtunnel, maar inmiddels is de afsluiting weer opgeheven.

De autoriteiten hebben gisteren een noodmelding verstuurd aan mensen in Tirol. Aangeraden wordt onder meer om de gemarkeerde pistes niet te verlaten en de actuele lawineinformatie te lezen. Reizigers die vandaag de grens overgaan, krijgen die melding ook nog op hun telefoon. Die is zeker tot middernacht nog geldig.

If you’re interested in extraterrestrial life, these past few years have given an embarrassment of places to look, even in our own solar system. Mars has been an obvious choice …read more

Salsatrombonist en zanger Willie Colón is op 75-jarige leeftijd overleden. Dat meldt zijn familie op sociale media. Colón overleed in New York, waar hij in 1950 werd geboren.

"Bedroefd laten wij jullie weten dat onze geliefde echtgenoot, vader en befaamde muzikant is overleden", schrijven zij in een verklaring. "We rouwen om zijn afwezigheid, maar zijn blij met de dierbare herinneringen die hij nalaat en die voor altijd zullen voortleven."

De Amerikaan met Puerto Ricaanse roots leerde trompet en trombone spelen in de Bronx, een wijk in de stad New York. Hij maakte in de jaren 70 en 80 meerdere albums, onder andere met de Panamese zanger Rubén Blades. Hun album Siembra uit 1978 werd een van de bestverkochte salsaplaten ooit.

Grammy Award

Tijdens zijn muzikale loopbaan werd hij meermaals genomineerd voor een Grammy. In 2004 sleepte hij er een binnen: de Latin Grammy Lifetime Achievement Award.

Volgens de verklaring is Colón overleden in het bijzijn van zijn familie.

In onderstaande video treedt Colón op met het nummer Oh Qué Será?

De Amerikaanse president Trump wil wereldwijd nieuwe importheffingen van 15 procent opleggen. Dat heeft hij aangekondigd via zijn platform Truth Social. Gisteren sprak hij nog van nieuwe heffingen van 10 procent.

Trump kwam met de nieuwe invoerrechten als reactie op een beslissing van het Amerikaanse Hooggerechtshof. Dat haalde gisteren een streep door de heffingen die Trump sinds vorig jaar heeft afgekondigd op basis van een noodwet uit 1977. Volgens een meerderheid van de rechters had hij die wet daarvoor niet mogen gebruiken.

De president reageerde verontwaardigd op dat oordeel en kondigde meteen nieuwe heffingen aan, ditmaal op basis van een handelswet uit 1974 (artikel 122). Die staat de president toe een heffing van 15 procent op te leggen gedurende 150 dagen, om handelstekorten tegen te gaan.

Trump heeft de heffingen nu dus verhoogd tot dat maximum. Voor verlenging na die 150 dagen is overigens toestemming van het Congres nodig.

'Belachelijk besluit'

De president schreef op Truth Social dat hij met de 15 procent aan heffingen was gekomen "op basis van een grondige, gedetailleerde en volledige evaluatie van het belachelijke, slecht geschreven en buitengewoon anti-Amerikaanse besluit over invoerheffingen dat gisteren werd genomen".

Hij had al een presidentieel decreet getekend voor de nieuwe heffingen van 10 procent. Die gaan volgens dat besluit dinsdag in, de dag waarop Trump zijn State of the Union houdt, de jaarlijkse presidentiële toespraak over de staat van het land.

Het Witte Huis kon niet onmiddellijk antwoord geven op de vraag wanneer de president een decreet tekent dat de heffingen verhoogt naar 15 procent. Ook is onduidelijk waarom Trump niet meteen al koos voor importheffingen van 15 procent.

Kritiek

De nieuwe heffing stuit bij Trumps tegenstanders op kritiek, zowel uit Democratische als Republikeinse hoek. Die heffingen zorgen nog steeds voor oplopende kosten voor Amerikanen, zei de Democratische leider in de Senaat Chuck Schumer. "Ze gaan het Amerikaanse volk net zo hard raken als de oude heffingen."

Ook de Republikeinse senator Mitch McConnell verzet zich tegen de nieuwe heffingen. Hij vreest voor hogere huizenprijzen en schade aan de economie.

Veel grote bedrijven zijn opgelucht dat het Hooggerechtshof de oude heffingen ongeldig heeft verklaard. Hoewel er dus wel een nieuwe heffing komt, kan Trump die niet zomaar verhogen of verlengen.

De zaak bij het Hooggerechtshof was niet aangespannen door die grote bedrijven, maar juist door vijf kleine ondernemers. Een van hen is David Levi, die in Virginia zelfbouwkits voor speelgoedkeyboardjes maakt:

In Den Haag hebben vanmiddag duizenden mensen een optocht ter ere van het Chinees Nieuwjaar bezocht. In de wijk Chinatown was een optocht met kleurrijke draken- en leeuwenkostuums. Ook was er vuurwerk. Het Chinees Nieuwjaar begon officieel afgelopen dinsdag.

Een woordvoerder zegt tegen persbureau ANP dat er zo'n 10.000 mensen op de optocht waren afgekomen. Niet alleen mensen uit de Chinese gemeenschap kwamen kijken; ook veel andere inwoners en toeristen waren aanwezig.

Naast een optocht waren er in het Amare-theater activiteiten om het nieuwe jaar te vieren, die ook door enkele duizenden mensen werden bezocht.

Jaar van het Paard

2026 is volgens de Chinese astrologie het Jaar van het Paard. Dat staat volgens de astrologie voor een energieke, actieve en soms onstuimige periode met veel kansen en passie.

Na vijf dagen zit een groots opgezette wereldtop over kunstmatige intelligentie in India erop. Tienduizenden mensen, kopstukken van techbedrijven en leiders uit meer dan honderd landen waren erbij, maar veel heeft de top niet opgeleverd. Verder dan een gezamenlijke oproep tot een "veilige, betrouwbare en robuuste" AI kwamen de deelnemers niet.

Terwijl rond de top in de hoofdstad New Delhi werd geklaagd over verkeersproblemen, lange rijen, urenlang wachten en de enorme drukte, bogen wereldleiders en techmiljardairs zich binnen over de grote thema's en risico's rond kunstmatige intelligentie. De inzet: wereldwijde samenwerking, een internationale strategie voor inclusieve, veilige, betrouwbare en verantwoordelijke AI en een belangrijke rol voor India daarin.

India wil graag uitgroeien tot een centrum van AI-ontwikkeling. Het beschikt over een sterke IT-sector en meer dan een miljard internetgebruikers. Het land wil inzetten op de bouw van datacenters, maar daar is veel energie voor nodig, die het land onder meer met nieuwe kerncentrales wil genereren.

Het ambitieuze AI-beleid past in de steeds belangrijkere rol van India op het wereldtoneel:

De nieuwe infrastructuur vergt enorme investeringen, en ook daar ging het over op de top in New Delhi. Meer dan 250 miljard dollar (212 miljard euro) is er toegezegd door externe partijen om te investeren in AI in India, maakte IT-minister Ashwini Vaishnaw bekend. De Indiase Tata Group heeft daarnaast een samenwerkingsovereenkomst getekend met OpenAI (bekend van ChatGPT).

India ziet de top dan ook als een groot succes, ook omdat 86 landen een gezamenlijke verklaring hebben ondertekend. "Het bevorderen van veilige, betrouwbare en robuuste AI is essentieel voor het opbouwen van vertrouwen en het maximaliseren van maatschappelijke en economische voordelen", staat daarin.

De landen hebben echter geen concrete toezeggingen gedaan over internationale regels die dat mogelijk kunnen maken. Er waren wel beloftes over het bundelen van AI-onderzoekscapaciteiten, maar die zijn volledig vrijblijvend.

Vooral de Amerikaanse delegatie ziet niets in regulering. Vorig jaar in Parijs weigerde de VS om die reden zelfs de slotverklaring van die AI-top te tekenen. Volgens de Amerikanen zitten internationale regels de innovatie van kunstmatige intelligentie in de weg. Dat standpunt is niet veranderd. "Wij wijzen mondiale controle over AI volledig van de hand", liet de Amerikaanse delegatie in New Delhi weten.

De EU probeert kunstmatige intelligentie intussen juist wel te reguleren. De Franse president Macron en VN-secretaris-generaal Guterres waarschuwden in New Delhi voor AI-monopolies. "De toekomst van AI kan niet worden bepaald door een paar landen of worden overgelaten aan de grillen van een paar miljardairs", aldus Guterres. "AI moet van iedereen zijn."

Robothond

De top kwam verder vooral in het nieuws met een paar pijnlijke incidenten. Zo werd er een 'made in India'-robothond gepresenteerd die uit China bleek te komen. De Indiase universiteit achter de robothond probeerde de imagoschade te beperken: de universiteit was niet verantwoordelijk voor de robot zelf, maar wel voor zijn programmering.

Donderdag werd het ook even ongemakkelijk toen premier Modi de CEO's van techbedrijven het podium op riep. Zijn idee was de dertien CEO's gezamenlijk elkaars hand laten vastpakken en in de lucht te steken, als acteurs aan het einde van een toneelstuk. Iedereen deed mee en de beelden gingen de wereld over. Alleen Sam Altman (OpenAI) en Dario Amodei van concurrent Anthropic vermeden elkaars hand vast te pakken. Dat benadrukte volgens experts die de top volgden juist de rivaliteit tussen de AI-bedrijven.

Zo zag dat ongemakkelijke moment eruit:

Altman zei later over het incident dat hij verward was toen premier Modi zijn hand pakte. "Ik wist niet zeker wat er van ons verwacht werd."

Een van de techmiljardairs was er helemaal niet bij: Bill Gates zou donderdag een van de speeches geven tijdens de top, maar enkele uren van tevoren trok hij zich terug. Er werd geen reden gegeven voor zijn afwezigheid, maar vermoed wordt dat die te maken heeft met de commotie rond de contacten van Gates met de veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein.

De Gates Foundation zei dat de miljardair zijn toespraak niet zou houden "om ervoor te zorgen dat de aandacht gericht blijft op de belangrijkste prioriteiten van de AI Summit".

De wereldwijde AI-top wordt sinds 2021 jaarlijks gehouden. In New Delhi werd bekendgemaakt dat Zwitserland de volgende in 2027 zal organiseren, in Genève.

Although digital computers are – much like their human computer counterparts – about performing calculations, another crucial element is that of memory. After all, you need to fetch values from …read more

De Slowaakse premier Fico dreigt de noodstroomvoorziening aan Oekraïne af te sluiten als de olielevering naar zijn land niet wordt hervat. De aanvoer van olie door Oekraïne ligt al bijna een maand stil door een aanval op de Droezjba-pijpleiding. Volgens Oekraïne zat Rusland achter die aanval.

Slowakije is, net als Hongarije, afhankelijk van de toevoer van Russische olie via de Droezjba-pijpleiding, die via het noordwesten van Oekraïne naar de twee landen loopt. Beide landen beschuldigen Oekraïne ervan dat het te weinig doet om de olieleveringen weer op gang te brengen.

Eerder deze week hadden beide landen de export van diesel naar Oekraïne al gestaakt. Gisteren meldde Hongarije dat het een EU-lening van 90 miljard euro aan Oekraïne zal blokkeren totdat de olielevering wordt hervat. Dat geld is bedoeld om het land financieel te helpen en om de economie draaiende te houden.

Oekraïne heeft de uitspraken veroordeeld. Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken wordt Oekraïne door Slowakije en Hongarije gechanteerd. "Ultimatums moeten naar het Kremlin worden gestuurd, zeker niet naar Kyiv", aldus het ministerie.

Alternatieve routes

Oekraïne heeft alternatieve routes voorgesteld zolang noodreparaties aan de pijpleidingen worden uitgevoerd, zoals over zee. Het Oekraïense ministerie zegt ook te hebben voorgesteld om niet-Russische olie naar de landen te leveren.

Bijna een vijfde van de elektriciteitsimport in Oekraïne wordt door Slowakije geleverd. Het mogelijke afsluiten van de noodstroomvoorziening aan Oekraïne heeft dan ook grote gevolgen.

Rusland voert deze winter geregeld aanvallen uit op energievoorzieningen in Oekraïne. Daardoor zitten duizenden mensen zonder stroom of verwarming. Het land heeft te maken met de strengste winter sinds het begin van de oorlog met temperaturen tot -20 graden.

Bij een schietpartij midden in het drukke winkelcentrum Kronenburg in Arnhem is vanmiddag iemand gewond geraakt. De politie heeft een verdachte aangehouden.

"De persoon is niet ernstig gewond geraakt", aldus een politiewoordvoerder bij Omroep Gelderland. Wel werd hij of zij uit voorzorg naar het ziekenhuis gebracht.

De schietpartij in het overdekte winkelcentrum gebeurde even na 15.00 uur. De verdachte sloeg op de vlucht, maar kon direct buiten het winkelcentrum worden opgepakt door de politie. Daarbij loste een agent een waarschuwingsschot.

'Mes gevonden'

Volgens nog onbevestigde berichten zou buiten het winkelcentrum ook een mes zijn gevonden dat in beslag is genomen door de politie.

Er is nog niets bekend over het motief voor de schietpartij. De politie heeft een deel van het winkelcentrum afgezet voor onderzoek.

In Lyon hebben enkele duizenden mensen deelgenomen aan een herdenkingsmars voor een extreemrechtse student. De 23-jarige Quentin Deranque overleed daar vorige week nadat hij zwaar was mishandeld door meerdere vermoedelijk extreemlinkse demonstranten.

De deelnemers, afkomstig uit heel Frankrijk, liepen een route van zo'n 1,5 kilometer door de stad. Ze hielden een minuut stilte voordat de mars iets na 16.00 uur begon. Onder de aanwezigen waren families met kinderen en moeders. Sommigen hadden hun gezicht bedekt.

De mars onder de naam "Lyon eist gerechtigheid voor Quentin, gedood door antifascisten" eindigde op de plek waar Deranque werd geschopt en geslagen door een groep mogelijk antifascistische gemaskerde demonstranten, waarbij hij een gebroken schedel en hersenletsel opliep. Deranque had banden met verschillende nationalistische en extreemrechtse bewegingen, zoals L'Action Française.

Er was veel politie op de been. President Macron had opgeroepen tot kalmte. De burgemeester van Lyon sprak van "een dag van extreme waakzaamheid". Voor zover bekend is de mars niet uit de hand gelopen. Volgens lokale media is één persoon aangehouden omdat hij een mes en een hamer bij zich droeg.

Frankrijk-correspondent Saskia Houttuin:

"Er zijn veel veiligheidsmaatregelen genomen in Lyon. In eerste instantie wilde de burgemeester van Lyon niet dat de mars doorging, omdat hij bang is voor ongeregeldheden en de komst van extreemrechtse groepen uit het hele land en zelfs van buiten Frankrijk. Maar hij is niet degene die daarover gaat; de prefectuur en politie hebben in overleg met de minister van Binnenlandse Zaken besloten om het wel toe te staan.

De politie komt wel met veel mensen: meer dan 500 agenten en verschillende eenheden, zoals de CRS, de Franse mobiele eenheid. Omwonenden van de plek waar de mars plaatsvindt maken zich zorgen dat het uit de hand kan lopen. Sommige panden zijn dichtgetimmerd. Dat zegt wel iets over de spanning die hier heerst in Lyon.

De organisatoren van de mars zijn nauw verbonden aan verschillende extreemrechtse groepen. Zij herhalen dat de herdenkingsmars vandaag apolitiek is en dat ze nauw contact hebben met de politie, zodat het vandaag rustig zou moeten verlopen. Tegelijkertijd wordt er verwacht dat er verschillende extreemrechtse organisaties op af zullen komen, waarvan we weten dat ze gewelddadig kunnen zijn. We weten ook niet of er een extreemlinkse, antifascistische reactie zal komen. Als dat gebeurt, is de kans dat het misgaat een stuk aanzienlijker.

Jordan Bardella heeft zijn partijleden van het radicaal-rechtse Rassemblement National (RN) opgeroepen om niet naar de optocht te gaan, omdat hij niet wil dat zijn partij er op een of andere manier mee in verband wordt gebracht, zeker als het uit de hand loopt."

Lyon kent een harde kern van extreemrechtse en antifascistische groeperingen. Sinds de dood van Deranque zijn de spanningen tussen links en rechts opgelopen, zowel op lokaal als nationaal niveau.

Vooraanstaande Franse politici houden de radicaal-linkse partij La France insoumise (LFI) verantwoordelijk voor het gewelddadige klimaat waardoor de fatale mishandeling kon plaatsvinden. Die gebeurde in de marge van een toespraak van Europarlementariër Hassan van LFI bij de universiteit in Lyon.

Bij de geweldsuitbarsting waren volgens de Franse autoriteiten leden van La Jeune Garde betrokken, een antifascistische beweging die nauwe banden onderhoudt met LFI. De beweging werd vorig jaar door de Franse regering verboden. Premier Lecornu riep LFI op om schoon schip te maken en hun uitingen en ideeën te herzien.

Fel politiek debat

Donderdag zijn zeven verdachten aangeklaagd voor doodslag. Een van de verdachten is Jacques-Elie Favrot, die assistent was van parlementslid Raphaël Arnault van de LFI. Favrot gaf toe dat hij geweld heeft gebruikt, maar zei niet de fatale klappen of schoppen te hebben uitgedeeld. Ook een andere assistent van Arnault en een voormalige stagiair worden verdacht van betrokkenheid.

De dood van Deranque heeft de politieke spanningen in Frankrijk aangewakkerd in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van volgende maand. Woensdag moest het hoofdkwartier van LFI in Parijs ontruimd worden vanwege een bommelding. De politie kreeg een e-mail waarin iemand stelde dat LFI "zou boeten voor de moord op Quentin".

Macron zei na de mishandeling dat hij een onderzoek zal starten naar gewelddadige activistische groeperingen en volgende week in gesprek zal gaan met de premier en ministers. Ook in andere Franse steden wordt stilgestaan bij Deranques dood of zijn er tegendemonstraties.

Twee vliegtuigen van KLM zijn vanochtend tegen elkaar gebotst op Schiphol. Daarbij raakte niemand gewond, meldt KLM, die het incident "zeer uitzonderlijk" noemt.

De botsing tussen de twee Boeing 737's gebeurde op de grond. Eén vlucht was net geland vanuit Birmingham, de andere zou vertrekken naar Athene. Een van de toestellen stond stil, het andere was in beweging. Beide toestellen zijn naar een hangar gebracht voor controle. Hoe de botsing op Schiphol kon gebeuren, wordt nog onderzocht.

De passagiers en bemanning van beide vliegtuigen zijn na het incident naar de gate gebracht. KLM zegt dat alle passagiers zijn omgeboekt naar andere vluchten.

In Den Haag hebben enkele tientallen mensen gedemonstreerd tegen een alternatieve vorm van wonen. Bij het project komen onder anderen statushouders, asielzoekers en spoed-woningzoekers samen te wonen in één gebouw, zoals in enkele andere steden ook al gebeurt.

Onder spoedzoekers vallen groepen als jongeren die uit de jeugdzorg komen en daklozen. Daar kunnen mensen tussen zitten die na een scheiding geen huis meer hebben.

Bij de demonstratie in de Haagse Vogelwijk werd een spandoek ontvouwen met daarop de tekst: "Azc, nee! Seniorenwoning, ja!". Sommige demonstranten deden een Hitlergroet en ook liep iemand met een Prinsenvlag. Die oranje-wit-blauwe vlag werd vroeger gebruikt door de NSB.

De politie hield met honden toezicht op de demonstratie. Ook de Mobiele Eenheid (ME) was aanwezig. Op een gegeven moment riepen zij de omstanders op om weg te gaan uit de wijk. Mensen die niet naar die oproep zouden luisteren, zouden worden aangehouden. Uiteindelijk werden acht betogers opgepakt, meldt de politie. Ook raakte een agent gewond.

Volgens de gemeente was de demonstratie vooraf niet aangemeld. Daarom wees de burgemeester het gebied aan als veiligheidsrisicogebied. Dat houdt onder meer in dat de politie er preventief mensen mag fouilleren.

Angst voor geweld

De NOS sprak met andere tegenstanders van het woonproject; bewoners van de Vogelwijk, waar veel grote en luxe woningen staan. Zij geven aan te vrezen voor toenemend geweld in de wijk. "De gemeente had een veiligheidsplan opgesteld, maar dat is door deskundigen als onvoldoende beoordeeld", zegt een omwonende. "Van een nieuw veiligheidsplan hebben wij, de bewoners van de wijk, nog niets gehoord." De gemeente Den Haag zegt tegen de NOS dat het nieuwe veiligheidsplan in januari naar de gemeenteraad is gestuurd.

Behalve zorgen om het veiligheidsplan voor de wijk zijn er zorgen om wat er kan gebeuren als er meerdere "risicogroepen" mensen bij elkaar komen te wonen, zeggen bewoners. Daarin trekken ze een vergelijking met een soortgelijk woonproject in Amsterdam, waarbij 250 statushouders en studenten samen kwamen te wonen.

Daar ging het project op verschillende manieren mis. Bewoners werden bestolen en er was sprake van zedenmisdrijven, vrouwonvriendelijk gedrag en drugshandel.

Het complex in Den Haag wordt het grootste samenleefproject in Nederland. Er komen ongeveer 470 asielzoekers en statushouders te wonen.

'Haags project niet vergelijkbaar met Amsterdam'

Volgens de Haagse wethouder Mariëlle Vavier is het woonproject in de Vogelwijk niet te vergelijken met dat in Amsterdam. Al begrijpt ze de zorgen van mensen.

Volgens Vavier is het project in Den Haag veel ruimer opgezet: "Het pand is tien keer zo groot, met verschillende ingangen." Bewoners hoeven volgens de wethouder geen zorg voor elkaar te dragen, in tegenstelling tot in Amsterdam. "Daar waren studenten een soort community builders, om statushouders te helpen."

"Dit is niet samen wonen, maar meer samen leven, bij elkaar in de buurt", aldus Vavier.

Vavier zegt dat bij het project in Den Haag sociaal beheer wordt ingezet: professionals die er mede voor zorgen dat iedereen kan integreren. "Behalve dat er weerstand is bij mensen, zijn sommigen ook positief. Mensen willen helpen. Er hebben zich 200 vrijwilligers aangemeld om activiteiten te organiseren, zoals samen koken."

'Xenofobe redenen'

Voorafgaand aan de demonstratie had de gemeente zich voorbereid op de komst mensen met kwade bedoelingen. "We verwachten ook mensen met die met xenofobe redenen komen, sommigen die misschien niet eens in Den Haag wonen", zei Vavier vanochtend.