Aggregator

Vijf vragen over Groenland en waarom de VS het wil hebben

14 hours 58 minutes ago

President Trump herhaalde het afgelopen nacht nogmaals: hij wil Groenland hebben. Het Witte Huis had eerder al eens gesuggereerd dat de VS militair geweld daarbij niet uitsluit.

Trump stelt dat het hem gaat om de veiligheid van de VS, maar deskundigen betwijfelen dit. Groenland heeft inderdaad een militair-strategische ligging, maar is ook rijk aan zeldzame grondstoffen. Het land is een autonoom deel van het koninkrijk Denemarken. Denemarken is lid van de NAVO, net als de VS.

In vijf vragen en antwoorden leggen we uit waar het de Amerikanen om gaat en of de grondstoffen van Groenland een grotere rol spelen.

Heeft de VS voet aan de grond in Groenland?

De VS is militair actief in Groenland sinds de Tweede Wereldoorlog. Toen wilden de Amerikanen voorkomen dat de Duitsers het eiland zouden aanvallen. Oude Amerikaanse bases op Groenland liggen er nog, sommige bedolven onder het ijs.

De VS heeft er ook nog een actieve militaire basis: Pituffik Space Base. Vanuit hier kan de VS ballistische raketten waarnemen die vanuit Rusland of Europa worden afgevuurd richting de VS.

Deze basis mag dankzij een verdrag uit 1951 worden uitgebreid wanneer de Amerikanen dat willen. Wel moet de Groenlandse bevolking vooraf geraadpleegd worden.

"Er is dus echt een lange traditie van Amerikaanse aanwezigheid in Groenland", zegt Louise van Schaik, expert geopolitiek bij Instituut Clingendael. Mede daarom is het inlijven van Groenland volgens haar militair niet nodig. "Er is een grote bereidwilligheid om de Amerikanen daar hun gang te laten gaan."

Trumps bewering dat de Denen te weinig doen aan veiligheid, valt volgens haar ook te betwisten "Tegen eerdere pogingen van China om er vliegvelden te openen om grondstoffen te delven, is opgetreden door Denemarken én de VS."

Welke delfstoffen heeft Groenland?

Groenland is voor de Amerikanen vooral belangrijk vanwege de grondstoffen, legt Van Schaik uit. Het heeft veel uranium, dat slechts in een paar landen in de grond zit. "Omdat de sneeuw op het eiland steeds sneller smelt, zijn de kritieke grondstoffen makkelijker bereikbaar", zegt ze, al blijft het delven vanwege gebrek aan infrastructuur niet heel eenvoudig.

Daarnaast zijn er andere kritieke ruwe materialen, die belangrijk zijn voor de productie van militaire goederen, zegt de Clingendael-onderzoeker. "De stoffen in de Groenlandse grond kunnen militaire technologieën sterker of lichter maken. De elementen zijn moeilijk winbaar, maar zijn voor specifieke toepassingen enorm waardevol."

Ook Europese landen hebben belang bij de grondstoffen, omdat zij minder afhankelijk willen worden van landen als China. Dat land heeft jarenlang ingezet op mijnbouw en raffinagecapaciteit. "Omdat landen de zeldzame aardmetalen tijdens conflicten als drukmiddel kunnen inzetten, wil Europa z'n eigen boontjes kunnen doppen."

Kan de VS alleen door het land in te nemen grondstoffen krijgen?

Denemarken en Groenland zijn niet per se tegen het delven van grondstoffen door de Amerikanen, zegt de Clingendael-expert. Wel willen ze vooraf afspraken, bijvoorbeeld zodat het op een veilige manier gaat en inwoners van Groenland er niet ziek van kunnen worden.

De VS gebruikt verschillende manieren om Groenland onder druk te zetten, stelt Van Schaik. "Ze dreigen met militair handelen en hebben ook gezegd dat ze Groenland kunnen kopen."

Ook kan de VS proberen af te dwingen dat Amerikaanse bedrijven een voorkeursbehandeling krijgen bij delving in Groenland. "Zoals bij de grondstoffendeal met Oekraïne gebeurde." Dan kunnen de Amerikanen zeggen dat ze grondstoffen delven in ruil voor militaire bescherming tegen Rusland of China. Ook kan de VS voorstellen dat de Amerikanen een deel van de inkomsten van de grondstoffen krijgt."

Gaat het dan alleen over grondstoffen?

Groenland is ook interessant door de ligging van scheepvaartroutes tussen verschillende werelddelen.

Het gaat ook over invloedssferen, stelt van Schaik "Als je die logica volgt is het de vraag: 'hoe groot wil je eruit zien op de wereldkaart'?" Met Groenland erbij zou de VS er 2.166.000 vierkante kilometer op vooruit gaan. Dat is ruim 51 keer de oppervlakte van Nederland.

Hoe nu verder?

De NAVO overweegt een Groenlandmissie om Trump tevreden te stellen. De Deense minister van Buitenlandse Zaken gaat volgende week op bezoek bij de Amerikaanse buitenlandminister Rubio.

Diplomaten hopen dat de NAVO-bondgenoten daarmee de plannen voor een militaire actie van de VS ontmoedigen.

De Denen en Groenlanders geven zich dus niet zomaar gewonnen. Zelfs niet als Trump dreigt met het gebruik van militaire middelen.

Wekdienst 10/1: Iran-protest op Malieveld • Hervatting eredivisie

15 hours 21 minutes ago

Goedemorgen! Op het Malieveld komen vandaag betogers samen, om te demonstreren tegen het regime in Iran en om het Iraanse volk te steunen. En de eerste wedstrijden in de eredivisie na de winterstop worden gespeeld.

Eerst het weer: In het zuidoosten valt in de ochtend nog wat sneeuw, geleidelijk wordt het overal droog en breekt de zon door. Op de meeste plaatsen blijft het licht vriezen. Zondag is een droge en zeer koude dag, maandag kan er weer winterse neerslag vallen en daarna is het met de kou even gedaan.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Groenland moet onderdeel van de VS worden om ervoor te zorgen dat het niet in handen valt van China of Rusland, heeft de Amerikaanse president Trump gezegd in een persconferentie in het Witte Huis. "We gaan iets met Groenland doen, of ze het nou willen of niet. We gaan niet in de situatie komen dat Rusland of China ons buurland wordt."

Al voor het begin van zijn tweede termijn zei Trump dat de VS het dunbevolkte eiland moest inlijven; de afgelopen weken noemde hij het steeds vaker. Trump zegt dat er rond Groenland veel Chinese en Russische oorlogsschepen zijn, maar voor die claim is geen bewijs.

Ander nieuws uit de nacht En dan nog even dit:

Ook gisteren bleef het winterweer Nederland flink bezighouden. In Utrecht werd het dak schoongemaakt van een groot bedrijfspand. Dit gebeurt preventief, zodat het gebouw veilig blijft.

En ondertussen trotseerden ook tal van mensen de sneeuw en gladheid, om anderen te helpen. Van vervoer voor mensen met een beperking tot een maaltijdbezorgdienst voor ouderen.

Fijne zaterdag!

Fransman krijgt voorwaardelijke celstraf voor aanvallen RN-leider Bardella

16 hours 33 minutes ago

Een Fransman van 74 is veroordeeld tot zes maanden voorwaardelijke celstraf, omdat hij een ei heeft kapotgeslagen op het hoofd van politicus Jordan Bardella. Dat is de leider van Rassemblement National (RN), de radicaal-rechtse partij die opgericht werd door Jean-Marie Le Pen en tot voor kort werd geleid door diens dochter Marine. Eerder heette de partij Front National.

Het incident vond in november plaats bij een boekpresentatie van Bardella. De gepensioneerde boer moet ook een boete van 1000 euro betalen, evenals een schadevergoeding van 500 euro en 600 euro als bijdrage voor juridische kosten. De man werd in 2022 ook al veroordeeld, omdat hij een ei had gegooid naar de zeer rechtse presidentskandidaat Éric Zemmour. Bardella hield aan de actie geen verwondingen over.

Veroordeling

RN wil in 2027, als Emmanuel Macron na twee termijnen aftreedt, de nieuwe president leveren. Le Pen mag vanwege een veroordeling niet deelnemen aan de presidentsverkiezingen. Als haar veroordeling in hoger beroep blijft staan, wordt Bardella mogelijk kandidaat.

De veroordeelde man bood zijn excuses aan voor de "gewelddadige" daad. Hij zei tegen de rechter dat hij kiezers "met een minimum aan geweld wilde waarschuwen voor het maximale geweld dat alle Fransen te wachten staat" als Bardella daadwerkelijk aan de macht komt.

Politie vindt werkende cocaïnewasserij in Sprang-Capelle

16 hours 58 minutes ago

In het Brabantse dorp Sprang-Capelle, vlakbij Waalwijk, is vannacht een cocaïnewasserij aangetroffen. Dat meldt de politie via sociale media. De wasserij was in bedrijf toen een arrestatieteam van de politie iets voor 2.00 uur binnenviel. Uit beelden van een lokale fotojournalist blijkt dat er ook een auto in beslag is genomen. Of er ook mensen zijn aangehouden, is niet bekend.

Het pand wordt nu onderzocht door de Landelijke Faciliteit Ontmantelen, en zal door de politie worden bewaakt tot het onderzoek morgenochtend verdergaat. Wie er achter de wasserij zit en hoe de politie deze op het spoor kwam, is niet bekend.

Een cocaïnewasserij is een faciliteit waarbij cocaïne wordt teruggewonnen uit materiaal waarin het verstopt zit, zoals vloeistoffen of kleding. Er worden dus geen drugs geproduceerd.

In deze video van Omroep Brabant wordt uitgelegd hoe een cocaïnewasserij werkt:

Trump: Groenland wordt Amerikaans, 'of ze nou willen of niet'

19 hours 2 minutes ago

Groenland moet onderdeel van de VS worden om ervoor te zorgen dat het niet in handen valt van China of Rusland, zo heeft president Trump opnieuw gezegd in een persconferentie in het Witte Huis. "We gaan iets met Groenland doen, of ze het nou willen of niet." Verderop in de persconferentie herhaalde hij dat en zei hij dat het "op een fraaie manier" of "op een iets moeilijkere manier" gaat gebeuren.

Trump zei verder dat als de VS niets doet, Rusland of China Groenland overneemt. "En we willen Rusland en China niet als buur." Rusland is overigens een buurland van de VS: de Amerikaanse staat Alaska en het oostelijkste puntje van Rusland liggen enkele tientallen kilometers uit elkaar.

De uitspraken van Trump volgen na een week waarin de spanningen over de toekomst van Groenland opliepen. Al voor zijn tweede termijn begon, bijna een jaar geleden, heeft Trump erop gehamerd dat het gigantische, dunbevolkte eiland in de Atlantische Oceaan moet worden ingelijfd door de VS. De afgelopen weken noemt hij het eiland, een onafhankelijk land dat bij het Deense koninkrijk hoort, steeds vaker. Volgens Trump "wemelt het" van de Chinese en Russische oorlogsschepen rond Groenland, een claim waarvoor geen bewijs is.

Komende week is er overleg tussen de Amerikaanse minister Rubio en de Deense regering. Trump noemde zichzelf op de persconferentie "een groot fan van Denemarken", maar hij zei ook "dat het feit dat je er 500 jaar geleden met een boot aankwam niet betekent dat je het land bezit".

Correspondent Rolien Creton vanuit Nuuk, de hoofdstad van Groenland:

"Mensen die ik hier spreek maken zich zorgen, ze kunnen bijna niet geloven dat dit gebeurt. Ze zijn ook boos over de manier waarop Trump over hun land spreekt en dat Groenland wordt beschouwd als handelswaar waarbij ze alleen maar kunnen toekijken.

Trump zei ruim een jaar geleden al dat hij Groenland wilde kopen. Een deel van de Groenlanders vond dat toen positief; ze zeiden dat er investeringen nodig waren. Dit keer is de dreiging veel groter en concreter. Groenland wordt in één adem genoemd met Venezuela, dus veel Groenlanders zeggen: we moeten één front vormen, met elkaar, met Denemarken en ook met de rest van Europa.

De leiders van vijf politieke partijen in Groenland, onder wie premier Nielsen, noemen de uitspraken van Trump "zeer respectloos". In een gezamenlijke verklaring benadrukken ze dat ze geen Amerikanen en geen Denen zijn, maar Groenlanders. De Deense regering houdt zich vooralsnog stil."

De VS heeft al een militaire basis op het eiland, waar zo'n honderd Amerikaanse militairen gestationeerd zijn. Volgens een verdrag met Denemarken uit 1951 mogen de Amerikanen dat aantal naar believen uitbreiden. Maar Trump zei tijdens de persconferentie dat de VS het eiland moet "bezitten". "Je beschermt als land je eigendom, je beschermt geen verdragen", aldus de president.

De afgelopen weken hebben kopstukken uit de regering-Trump verschillende plannen genoemd om Groenland in te lijven, zoals het 'kopen' van het eiland door de inwoners een smak geld aan te bieden. Maar ook annexatie door het Amerikaanse leger blijft een optie, aldus Trump en zijn ministers. Hij herhaalde dat op vrijdagavond: Groenland wordt Amerikaans, "goedschiks of kwaadschiks".

Einde van de NAVO

De leiders van Europese landen als Frankrijk, Duitsland en het VK hebben de afgelopen week publiekelijk gezegd dat alleen de Groenlanders en Denen kunnen beslissen over hun onderlinge band. Die landen zijn ook met de VS lid van het militaire bondgenootschap NAVO. Als de VS besluit om met geweld Groenland in te nemen, zo waarschuwde de Deense premier Frederiksen afgelopen week, "is dat het einde van de NAVO".

In deze video zie je welke belangen er allemaal spelen rond Groenland:

Trump: Machado komt naar Washington, mag toch meepraten over toekomst Venezuela

23 hours 32 minutes ago

De Venezolaanse oppositieleider en Nobelprijswinnaar Maria Corina Machado gaat mogelijk meepraten over de toekomst van Venezuela, zegt de Amerikaanse president Trump. Volgens hem reist Machado volgende week dinsdag of woensdag naar Washington voor een ontmoeting.

Het zou Trumps eerste ontmoeting worden met Machado. Het is niet bekend over welke onderwerpen ze mee zou mogen praten. Afgelopen weekend liet Trump zich nog enigszins laatdunkend over haar uit. "Ze heeft niet de steun of het respect binnen het land", zei hij.

Veiligheidsgaranties

Trump sprak in het Witte Huis ook met bestuurders van oliebedrijven. Volgens hem zal zijn land beslissen welke oliebedrijven actief mogen zijn in Venezuela. Trump beloofde oliebedrijven "totale veiligheid" als ze na de val van Maduro in Venezuela investeren. Hij wil daarvoor 100 miljard dollar vrijmaken.

In Venezuela heerst een gespannen rust sinds de Amerikaanse aanval vorig weekend, waarbij president Maduro en zijn vrouw werden ontvoerd en meegenomen naar New York. De Amerikanen beschuldigen Maduro en zijn regime van het leiden van een drugskartel dat op grote schaal drugs naar de VS smokkelt.

'Correcte regeringswissel'

Kort na de aanval zei Trump dat de VS Venezuela gaat "runnen" zolang hij dat nodig acht om een "veilige, correcte en verstandige" regeringswisseling tot stand te brengen.

Ook was hij van meet af aan duidelijk over zijn plannen met de Venezolaanse olie. "Zoals iedereen weet is de Venezolaanse olie-industrie failliet, compleet failliet al heel lang. Ze pompen bijna niets op vergeleken met wat ze kunnen. Wij gaan de grote Amerikaanse oliemaatschappijen daar binnenbrengen, miljarden dollars laten investeren, de kapotte infrastructuur opknappen en geld verdienen voor dat land", zei hij vorig weekend.

Minnesota begint eigen onderzoek naar doodschieten vrouw door ICE-agent

23 hours 55 minutes ago

De autoriteiten in de Amerikaanse staat Minnesota zijn een eigen onderzoek begonnen naar het doodschieten van een vrouw door een agent van immigratiedienst ICE in Minneapolis.

De aanklager van Hennepin County roept voor dat onderzoek naar de dood van de 37-jarige Renee Nicole Good het publiek op video's en eventueel ook ander bewijs rechtstreeks naar haar kantoor te sturen.

Op die manier moet een "grondig en transparant" onderzoek worden uitgevoerd, zo staat in een persbericht op de site van de aanklager. Er is een site geopend waar mensen bijvoorbeeld documenten, verklaringen en video's kunnen delen.

FBI-onderzoek

Met het eigen onderzoek gaat de aanklager, Mary Moriarty, in tegen het besluit van de regering-Trump om het onderzoek enkel te laten uitvoeren door de federale dienst FBI, en dus de onderzoeksinstanties van de staat Minnesota buitenspel te zetten.

Op een persconferentie zei Moriarty, een Democraat, te vrezen dat ze onvoldoende bewijs zou krijgen van de FBI om een besluit over vervolging van de ICE-agent te kunnen nemen. De burgemeester van Minneapolis, Jacob Frey, uitte ook al felle kritiek op het overnemen van het onderzoek door de FBI.

De regering, waaronder president Trump zelf, zei dat de ICE-agent handelde uit zelfverdediging. Good zou haar auto als wapen hebben gebruikt.

Nieuwe beelden

Ondertussen doken er vandaag ook nieuwe beelden van het incident op, gefilmd vanuit het perspectief van de ICE-agent die Good doodschoot. Op de beelden van de telefoon van agent Jonathan Ross is te zien hoe Good nog tegen hem zegt: "Het is oké, kerel, ik ben niet boos op jou."

Ook wordt hij geprovoceerd door een andere vrouw, volgens Amerikaanse media de vrouw van Good. Aan het einde van de video rijdt de auto naar voren en is een doffe klap te horen.

De bewuste video. De beelden kunnen als schokkend worden ervaren:

Meerdere Amerikaanse media berichten over de video, die onder meer door nieuwszender CNN is geverifieerd bij de regering. De video werd als eerste gedeeld door de nieuwssite Alpha News. Het is niet bekend hoe de site aan de video is gekomen.

Volgens vicepresident Vance, die de video plaatste op X, bewijzen de beelden dat Ross daadwerkelijk in gevaar was en handelde uit zelfverdediging.

De dood van Good, een moeder van drie kinderen, leidde tot verontwaardiging en protesten in meerdere steden. Een wake voor haar in Minneapolis trok duizenden mensen.

Een dag later schoot de grenspolitie twee mensen neer in Portland in de staat Oregon, wat ook leidde tot protesten. Komend weekend zijn er honderden demonstraties gepland in het hele land vanwege de gebeurtenissen van afgelopen week.

Sinds het aantreden van Trump begin vorig jaar is het aantal arrestaties door immigratiedienst ICE fors gestegen. De immigratiedienst doet invallen in steden en verricht daarbij op grote schaal arrestaties.

Superman-strip uit 1938 verkocht voor 15 miljoen dollar

1 day 1 hour ago

Een zeldzaam exemplaar van een stripboek van Superman is verkocht voor 15 miljoen dollar (bijna 13 miljoen euro), een recordbedrag voor een stripboek. De strip - Action Comics No. 1 - komt uit 1938 en werd toen voor 10 dollarcent verkocht. Kenners gaan ervan uit dat er nu nog zo'n honderd exemplaren van bestaan.

De strip werd verkocht bij online veilinghuis ComicConnect. Topman Vincent Zurzolo meent dat het boekje het begin van het superheldengenre markeert en tot de waardevolste stripboeken ter wereld behoort. "Dit is de heilige graal onder de stripboeken. Zonder Superman en zijn populariteit zouden er geen Batman of andere legendarische superhelden zijn."

De strip verhaalt hoe Superman is ontstaan en hoe hij van een andere planeet op aarde kwam. Ook wordt verteld hoe Superman als zijn alter ego Clark Kent op aarde leefde.

Recordbedrag

Wie de strip verkocht en gekocht hebben is niet bekend. Volgens Zurzolo wilden beiden anoniem blijven.

Nooit eerder werd zoveel geld voor een stripboek neergelegd. "Het overtreft het vorige record voor een stripboek, dat afgelopen november werd gevestigd toen een exemplaar van Superman nr. 1 op een veiling werd verkocht voor 9,12 miljoen dollar. Het zegt ook veel over de belangrijkheid van dit boek", aldus Zurzolo.

Amerikaans acteur

Het stripboek kwam eerder in het nieuws, toen het in 2000 werd gestolen uit het huis van de Amerikaanse acteur Nicolas Cage in Los Angeles. In 2011 dook het weer op, toen het werd gevonden door een man die in Californië de onbekende inhoud van een verlaten opslagloods kocht.

De vinder gaf de strip terug aan de acteur, die hem kort daarna verkocht op een veiling, waar de strip ruim twee miljoen opleverde. Een flinke winst: Cage kocht het stripboek vier jaar voordat het uit zijn huis gestolen werd voor 150.000 dollar.

In 2021 ging een ander exemplaar van Action Comics No. 1 nog voor 3,25 miljoen dollar onder de hamer.

Omstreden gebedsgenezer op straat gearresteerd in Tilburg

1 day 1 hour ago

De omstreden gebedsgenezer Tom de Wal is gisteravond gearresteerd in Tilburg. Hij voerde op straat gebedsgenezingen uit nadat hij door de politie een kerk was uitgezet en de burgemeester de gebedsgenezingen had verboden.

Tom de Wal richtte in 2016 de religieuze organisatie Frontrunners Ministries op. Hij claimt dat hij mensen tijdens diensten kan genezen van ziektes als kanker en MS. Ook zou hij mensen 'bevrijden' van homoseksualiteit en autisme.

De Wal werd gearresteerd tijdens een interview met Omroep Brabant:

De genezingsdiensten van Frontrunners Ministries zouden dit weekend plaatsvinden in een Van der Valk-Hotel in Eindhoven. De hotelketen besloot het evenement te annuleren nadat protesten waren aangekondigd. Een woordvoerder van Van der Valk zei daarover tegen Omroep Brabant: "Er is met zowel politie, de gemeente en de organisatie zelf contact geweest, maar Van der Valk heeft het besluit zelfstandig genomen."

De Wal zei in een video-reactie dat er sprake is van "leugens en laster" van onder meer de lhbti-organisaties. Volgens hem heeft Frontrunners Ministries nog nooit gebeden voor homogenezing.

Demonstratie

Frontrunners Ministries besloot uit te wijken naar een kerkgebouw in Tilburg. Ook hier was hij niet welkom: de gemeente heeft de bijeenkomst verboden omdat er geen vergunning voor was. De Wal en kerkgangers besloten de dienst toch door te zetten, waarop agenten alle aanwezigen naar buiten geleidden.

Omdat De Wal buiten met de gebedsgenezing doorging, hebben agenten hem op straat gearresteerd, bevestigt een woordvoerder van de politie.

Zo'n 25 Dolle Mina's en leden van lhbti-organisaties hadden zich verzameld voor de ingang van de kerk. De politie heeft de omgeving afgezet met linten. "De demonstratie is verder rustig verlopen. Iedereen is daar nu weg", aldus de woordvoerder.

Iets voor middernacht zei De Wal in een video op Instagram weer vrij te zijn gelaten, maar nog wel boetes en andere 'juridische consequenties' te verwachten. "Het is een bizarre gebeurtenis, dat dit in Nederland kan", zegt hij in de video. Hij verwijst naar de vrijheid van godsdienst die door de politie zou zijn geschonden. "Maar goed, wij gaan door. We laten ons niet stoppen. Dat is mijn boodschap."

Man overmeesterde hakbijlaanvaller Nijmegen: 'Herken mezelf niet'

1 day 2 hours ago

Mohammed Bashir uit Beuningen staat zelf nog steeds versteld van zijn heldenactie eergisteren in een winkelcentrum in Nijmegen. Toen een man een andere man aanviel met een hakbijl, aarzelde hij geen seconde en overmeesterde met enkele anderen de dader. "Ik had echt het gevoel dat we nú moesten ingrijpen", zegt de 35-jarige Bashir tegen Omroep Gelderland.

In winkelcentrum Dukenburg klonk woensdag rond 15.30 uur geschreeuw. Bashir hoorde dat en ging erop af. "Toen zag ik dat er een ruzie gaande was tussen twee mannen. Een van de mannen liep er daarna vandoor. Toen dacht ik: oh, nu is het klaar. Alleen, toen pakte hij een bijl uit zijn tas en liep hij weer richting de andere man. Hij bleef het slachtoffer maar achtervolgen en bleef maar zwaaien met die bijl."

Veel kinderen

De man met de bijl struikelde. "Ik had toen echt het gevoel dat ik nú moest ingrijpen om te voorkomen dat er iets traumatisch zou gebeuren. Niet alleen voor mezelf, maar er waren ook heel veel kinderen in het winkelcentrum. Je zag eerst wel dat mensen het moeilijk vonden om in te grijpen, want er loopt toch iemand te zwaaien met een bijl. Maar toen hij struikelde moest er wel iets gebeuren, want toen verloor hij de overmacht."

Bashir greep de man in zijn nek en trok hem naar achteren. Ook hield hij de hand met de bijl erin vast zodat anderen het wapen konden afpakken. "Het was echt heel heftig om mee te maken en ik zat vol adrenaline. Anderen zijn op hem blijven zitten totdat de politie de man meenam."

Gewond

De 45-jarige aanvaller uit Nijmegen zit sindsdien vast. Bij de aanval raakte een 39-jarige plaatsgenoot gewond. Hij is met onbekende verwondingen naar het ziekenhuis gebracht.

Twee dagen later is Bashir nog steeds verbaasd over zijn eigen actie. "Ik herken mezelf eigenlijk niet in die beelden. Normaal spring ik nooit tussen mensen in als ze ruziën, al helemaal niet wanneer er wapens bij betrokken zijn. In het moment had ik het gevoel dat ik gewoon iets moest doen."

Langer code oranje in noorden, bussen rijden niet: 'Ga niet de weg op'

1 day 2 hours ago

Het KNMI heeft de weerswaarschuwing code oranje voor Groningen, Friesland en de Waddeneilanden verlengd tot morgenochtend 09.00 uur. "We roepen weggebruikers op niet de weg op te gaan", aldus het weerinstituut.

De waarschuwing gold tot 21.00 uur vanavond, maar vannacht houdt het winterse weer aan, waardoor het KNMI nog niet afschaalt naar code geel.

Als gevolg van de waarschuwing van het KNMI heeft vervoersmaatschappij Qbuzz besloten om zaterdagochtend ook niet te gaan rijden. Qbuzz verzorgt in Groningen en Friesland zowel streek- als stadsvervoer. In Friesland blijven de bussen tot zeker 11.00 uur binnen, in Groningen tot 09.00 uur. Morgenochtend wordt om 7.00 uur (Groningen) en 9.00 (Friesland) bekeken hoe de dag er verder uit gaat zien.

Koudeprotocol van Rijkswaterstaat

Rijkswaterstaat stelt dit weekend vanwege extreem lage temperaturen een koudeprotocol in. Dat betekent dat mensen die met pech langs de weg komen te staan direct worden geholpen.

Daarom worden dit weekend extra bergers en weginspecteurs ingezet, zodat gestrande reizigers snel naar een veilige locatie met voorzieningen zoals een tankstation kunnen worden gebracht.

"Het is onwenselijk dat gestrande weggebruikers langdurig in extreem koude omstandigheden op een berger moeten wachten", zegt Rijkswaterstaat.

Extra ANWB-wegenwachten

De ANWB heeft extra wegenwachten opgeroepen om dit weekend te werken. Hierdoor moet het mogelijk zijn mensen binnen half uur te helpen en naar een veilige locatie te brengen.

Het koudeprotocol van Rijkswaterstaat geldt tot maandagochtend. Het is niet bekend tot hoe laat.

Ruim 180.000 euro opgehaald voor wederopbouw Vondelkerk

1 day 4 hours ago

Een inzamelingsactie voor de grotendeels door brand verwoeste Vondelkerk heeft al ruim 180.000 euro opgehaald. Begin volgende week hoopt Stadsherstel Amsterdam de monumentale kerk in te kunnen om de schade verder te inventariseren.

De Vondelkerk in Amsterdam vloog een uur na de jaarwisseling in brand. De brand is vermoedelijk door vuurwerk veroorzaakt. De schade wordt op miljoenen geschat.

Precies een week geleden begon eigenaar Stadsherstel een inzamelingsactie voor de Vondelkerk. De organisatie koopt monumentale panden op en restaureert deze om ze vervolgens te verhuren of een maatschappelijke functie te geven. Het gebouw werd ontworpen door Pierre Cuypers, die ook bouwmeester is van het Rijksmuseum en Centraal Station in de hoofdstad.

"Binnen een paar maanden" moet duidelijk worden hoe hoog het schadebedrag is en hoeveel de verzekering dekt. Toch is Stadsherstel Amsterdam alvast een inzamelingsactie gestart.

"De ervaring leert bij dit soort projecten waar brand is geweest dat de verzekering nooit toereikend is en er altijd een tekort blijft", zegt Stella van Heezik, woordvoerder van Stadsherstel. "Het zou zonde zijn als we dan niet verder zouden kunnen met de restauratie." Een streefbedrag voor de inzamelingsactie is er daarom nog niet.

Nog geen streefbedrag

De organisatie wordt bedolven onder reacties. "Zo veel zelfs dat we niet eens iedereen meer persoonlijk kunnen beantwoorden en bedanken", zegt Van Heezik. "We zijn aan het nadenken of we nog iets kunnen terugdoen voor alle donateurs, maar dat is nog wat pril. Als alles lukt, gaan we dat natuurlijk goed vieren."

Maandag hoopt Stadsherstel de Vondelkerk in te kunnen. Van Heezik: "In het souterrain kunnen we dan bijvoorbeeld kijken hoe het ervoor staat met het archief. Vandaag is een steiger aan de voorgevel geplaatst zodat we een deel van de muur kunnen veiligstellen. Het is niet zo dat het hele pand instort, maar bepaalde muurdelen van de kerk moeten wel verstevigd worden."

Vorige week maakte Nieuwsuur deze reportage bij de Vondelkerk:

Organisaties die van de Vondelkerk gebruikmaakten, moesten door de brand halsoverkop op zoek naar nieuwe onderkomens. Zo ook Maira Evers, oprichter en eigenaar van creatief bureau Gardeners met 35 werknemers. "De brand is verschrikkelijk voor de kerk, omwonenden, de stad en voor ons."

"Tegelijkertijd is het hartverwarmend hoeveel mensen met ons meedenken", zegt Evers. "Een hostel om de hoek bood ons deze week gelijk onderdak aan - en dat ontroerde enorm. Vanaf begin volgende week stelt Monks in de Houthavens tijdelijk een vleugel met alle faciliteiten in hun gebouw beschikbaar."

Ze verwacht dat de heropbouw van de kerk jaren gaat duren. "Het is de plek waar ik mijn bedrijf heb opgebouwd en bijna zeventien jaar heb gezeten. Ik wil hoe dan ook dat de Vondelkerk terugkeert, niet alleen voor ons, maar vooral voor de stad."

Een ander bedrijf dat een verdieping huurde in de Vondelkerk kan terecht in de Muiderkerk. Kerkgemeenschap Liberty Church is uitgeweken naar de Posthoornkerk.

Andere initiatieven

Naast de actie van Stadsherstel zijn er diverse andere initiatieven. Zo haalde Stichting Hart voor het Vondelpark al eerder 10.000 euro op en staat een inzamelingsactie op GoFundMe al op ruim 32.000 euro.

Ook zanger Dotan, die in mei in de Vondelkerk zou optreden, haalt geld op voor de kerk. Dotan schreef donderdag op Instagram dat "elke euro" die hij met zijn concert ophaalt naar de wederopbouw van de kerk uit 1872 gaat. De zanger treedt nu op in De Duif, een andere monumentale Amsterdamse kerk, gelegen aan de Prinsengracht.

De politie laat weten dat het onderzoek naar de toedracht van de brand nog steeds in volle gang is en er "vanuit het strafrechtelijke" gedeelte geen nieuws te melden is.

Eigenaar bar dodelijke nieuwjaarsbrand Crans-Montana aangehouden

1 day 4 hours ago

De eigenaar van de bar in Crans-Montana waar in de nieuwjaarsnacht veertig mensen omkwamen, is aangehouden en zit in voorlopige hechtenis, melden Zwitserse media. Het Openbaar Ministerie had een bevel tegen hem uitgevaardigd, omdat de angst bestond dat de Fransman het land zou ontvluchten.

Er loopt een strafrechtelijk onderzoek naar de uitbater en zijn vrouw. Het tweetal runde de bar samen en wordt verdacht van "dood door nalatigheid, lichamelijk letsel door nalatigheid en het veroorzaken van een brand door nalatigheid".

De beslissing om eigenaar Jacques Moretti vast te houden komt van een rechter in het Zwitserse kanton Wallis. Het onderzoek naar de dodelijke cafébrand richt zich ook op zijn vrouw en mede-eigenaar Jessica Moretti, maar zij wordt niet vastgehouden.

Niet brandveilig

Tijdens de jaarwisseling brak er brand uit in bar Le Constellation, die zich razendsnel verspreidde. De brand ontstond rond 01.30 uur in de kelder van de bar. Op beelden is het vermoedelijke begin van de brand te zien. Mensen hebben flessen vast met ijsfonteinen, die te dicht bij materiaal aan het plafond komen, dat vervolgens vlamvat. Het vuur greep snel om zich heen.

Bij de brand raakten ook meer dan honderd mensen ernstig gewond. Van velen wordt gevreesd dat zij alsnog zullen overlijden.

In 2019 werd de bar voor het laatst op brandveiligheid gecontroleerd, maakte burgemeester Féraud deze week bekend. De geluidswerende matten die aan het plafond waren bevestigd, werden volgens hem nooit op brandveiligheid getest.

Dag van nationale rouw

In Zwitserland is vandaag een dag van nationale rouw vanwege de dodelijke cafébrand. De slachtoffers werden herdacht tijdens een ceremonie. Daarbij waren onder anderen de Franse president Macron en de Belgische premier De Wever aanwezig. Bij de brand kwamen ook Belgen en Fransen om het leven. Ook families van de slachtoffers waren erbij.

Verder luidden door het hele land kerkklokken om 14.00 uur ter nagedachtenis aan de slachtoffers, gevolgd door een minuut stilte.