Aggregator

Het lijkt bijna niet meer de vraag óf, maar meer wannéér je te maken krijgt met een hack van je persoonsgegevens.

De kans is groot dat de groep ShinyHunters erachter zit. Dit jaar werden onder meer provider Odido en studie-app Canvas - en daarmee miljoenen Nederlanders - al slachtoffer van de groep.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister (opent in nieuw venster) en alle andere podcastkanalen (opent in nieuw venster). Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Pim Takkenberg is algemeen directeur Benelux bij beveiligingsbedrijf Northwave Cybersecurity, dat bedrijven bijstaat die gehackt zijn. ShinyHunters is voor hem geen onbekende partij. Hij vertelt wat we weten over deze groep en over hoe ze te werk gaan. En wat ze drijft - want bij ShinyHunters lijkt het niet alleen maar te gaan om geld.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra

Redactie en eindredactie: Rosanne Sies

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft in een week tijd bijna 220.000 vapes en meer dan 50.000 doosjes met nicotinezakjes in beslag genomen.

Inspecteurs vonden de vapes en nicotinezakjes bij een bedrijf in Zuid-Holland en in een opslag in Noord-Brabant. De producten, die verboden zijn, worden vernietigd op kosten van de eigenaren, aldus de toezichthouder.

Tijdens een controle van de Zuid-Hollandse gemeente Hoeksche Waard werden op 6 mei drie zeecontainers met vapes en nicotinezakjes ontdekt. De containers bevatten in totaal 151.400 vapes met een zoet smaakje en 49.400 doosjes met nicotinezakjes.

Onder de toonbank

De NVWA had ook informatie gekregen over "een grote partij" illegale vapes in Noord-Brabant. Op 12 mei trof de inspectie in een opslagbox 66.720 verboden vapes en 2640 doosjes met nicotinezakjes aan.

De verkoop van zowel vapes met zoete smaakjes als nicotinezakjes is verboden in Nederland. In april kondigde minister Hermans van Volksgezondheid aan dat er strengere maatregelen komen om de illegale verkoop van vapes tegen te gaan.

Uit onderzoek bleek dat 87 procent van de mensen die vapen producten van de zwarte markt rookt. Dat gaat om vapes met smaakjes of een te hoog nicotinegehalte. Hoewel ze dus niet verkocht mogen worden, zijn ze vaak nog wel 'onder de toonbank' van fysieke winkels of op socialemediaplatforms en in webshops te vinden.

RTL Nederland en Videoland hoeven Edwin de Roy van Zuydewijn vooraf geen inzage te geven in het scenario van een nieuwe dramaserie over het Nederlandse koningshuis. Dat heeft de rechtbank bepaald in een procedure die was gestart door de voormalige echtgenoot van prinses Margarita.

De Roy van Zuydewijn zei eerder geen vertrouwen te hebben in de manier waarop Videoland met de feiten omgaat. Hij verwees daarbij naar de serie Máxima, waarvan onlangs een derde seizoen is aangekondigd. Mabel & Margarita is een spin-off van Máxima.

"Een korte blik op wat deze producent eerder aan een miljoenenpubliek in zijn televisieseries heeft voorgeschoteld als zijnde accuraat en de waarheid, onderstreept de bedrieglijke tendens die waarneembaar is", zei De Roy van Zuydewijn eerder.

Vrijheid van meningsuiting

In de zaak moest de rechtbank oordelen welk belang zwaarder woog: het recht van vrijheid van meningsuiting van RTL en Videoland of het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer of privacy van De Roy van Zuydewijn. Hiermee wordt bedoeld dat hij niet zomaar mag worden blootgesteld aan vergaande beschadiging van zijn reputatie.

De rechter bepaalde dat de wens van De Roy van Zuydewijn om vóór publicatie inzage in het scenario te krijgen een vorm van censuur is. Normaal wordt pas achteraf beoordeeld of een uitzending onrechtmatig is. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan vooraf worden ingegrepen, bijvoorbeeld bij dreigende onherstelbare schade. Maar dat speelt hier niet, aldus de rechter.

Dat de Roy van Zuydewijn eerdere slechte ervaringen heeft met media en fouten wil voorkomen, zei de rechtbank te begrijpen. Toch weegt dit niet zwaarder dan de vrijheid van meningsuiting van RTL en Videoland en het principe dat publicaties pas achteraf worden getoetst.

De douane heeft in een maand tijd 43 miljoen illegale sigaretten onderschept. Het merendeel werd door speurhonden gevonden in zeecontainers in de Rotterdamse haven, meldt omroep Rijnmond. Er zijn ten minste tien mensen opgepakt.

Als de sigaretten op de markt waren beland, dan was de Nederlandse staat bijna 17 miljoen euro aan accijnzen misgelopen, laat de douane weten.

Op 7 april vond de douane ruim 8,5 miljoen illegale sigaretten in een zeecontainer op de Maasvlakte. Een week later onderschepten douaniers 3,8 miljoen sigaretten in een bedrijfspand in Tiel.

Eind april en begin mei werden in een week tijd nog eens drie zeecontainers onderschept die waren geladen met miljoenen illegale sigaretten in de Rotterdamse haven. Volgens de douane kwam die rookwaar uit Azië. Op de papieren bij de containers stond dat er 'gewone' handelsgoederen in zaten.

Spoor volgen

De douane heeft de illegale rookwaar in de drie laatste containers niet meteen in beslag genomen, maar gevolgd. De douane deed dat samen met de collega's van de Fiscale Opsporingsdienst (FIOD) in het speciaal daarvoor opgerichte Combiteam Smoke.

De eerste van de drie verdachte containers werd op Koningsdag naar Rotterdam gebracht. Een deel van de lading werd daar gelost en vervoerd naar een winkel en een woning. Een dag later nam het combiteam daar bijna 1,7 miljoen illegale sigaretten in beslag.

Het overige deel van de lading uit de eerste container werd niet gelost maar doorgevoerd naar het buitenland. Het combiteam tipte de buitenlandse politie, die op de plek van bestemming ingreep. Er werden daar ruim 6 miljoen sigaretten in beslag genomen en een onbekend aantal verdachten werd opgepakt.

Loods in Culemborg

Op 4 mei volgde het Combiteam Smoke de tweede container. Die werd afgeleverd bij een loods in Culemborg. Nog dezelfde avond greep de FIOD in. De dienst hield acht mensen aan en nam ruim 10 miljoen illegale sigaretten in beslag.

Een dag later werd, opnieuw onder de ogen van het combiteam, de derde container afgeleverd, ook in Culemborg. Tijdens het lossen werd een deel van de sigaretten direct overgeladen in kleinere bestelbusjes. Twee verdachten zijn daarbij opgepakt. Ook in dit geval werden ruim 10 miljoen illegale sigaretten in beslag genomen.

Netwerken

Het Openbaar Ministerie onderzoekt nog waar de miljoenen illegale sigaretten precies vandaan komen en hoe de betrokken criminele netwerken in elkaar zitten.

Ouders zouden hun kinderen zo laat mogelijk een smartphone moeten geven. En ze moeten de toegang tot sociale media verbieden totdat hun kind 16 jaar oud is. Dat stellen alle Arnhemse schoolbesturen, verschillende kinderopvangen, maatschappelijke organisaties en de gemeente Arnhem in wat ze een "ongevraagd maar dringend advies" noemen.

"We willen ouders duidelijk maken dat het echt anders moet", zegt initiatiefnemer en onderwijsbestuurder Klaas van Veen bij Omroep Gelderland. "Kinderen kunnen dit niet aan, het is verslavend en geestdodend."

In de klas

Sinds begin 2024 zijn mobiele telefoons niet meer toegestaan in middelbareschoolklassen en inmiddels geldt dat ook voor basisscholen en het speciaal onderwijs. Maar Arnhem wil een stap verder zetten en roept ouders om ook buiten school kinderen zo lang mogelijk geen smartphone te geven.

"Waar we tien jaar geleden nog razend enthousiast waren over de technologische ontwikkelingen moeten we nu toegeven dat het ons heeft ingehaald", aldus Van Veen. "Binnen het onderwijs hebben we er buitengewoon veel last van, maar ook ouders worstelen ermee."

Volgens Van Veen is er haast geen grip te krijgen op cyberpesten. "We zien dat kinderen soms zwaar vermoeid op school aankomen omdat ze tot diep in de nacht op een telefoon of tablet hebben gezeten en ze krijgen zo veel desinformatie binnen dat er niet tegenop te werken is."

Kinderopvang

Alle Arnhemse onderwijsbesturen dragen het statement uit. Van Flores Onderwijs, met ruim dertig basisscholen, tot Quadraam, met veertien middelbare scholen. Ook onder meer kinderopvang SKAR en de gemeente Arnhem sluiten zich aan.

Ze wijzen er daarbij op dat het gebruik van sociale media tot steeds meer zorgen leidt. Van de 14,6 miljoen Nederlanders die actief zijn op deze platforms, zeiden vorig jaar 2,6 miljoen mensen zich "minder gelukkig" te voelen door media als WhatsApp, Facebook en TikTok, meldt onderzoeksbureau Newcom.

Een nog veel groter aantal, 7,2 miljoen mensen, vindt volgens Newcom dat het scrollen, liken en delen van berichten op sociale media een gevaar vormen voor de geestelijke gezondheid.

Smartphonevrij opgroeien

Het ouderinitiatief Smartphonevrij Opgroeien reageert enthousiast op het advies in Arnhem. "Fantastisch. Arnhem loopt absoluut voorop. Het is de eerste stad in ons land waar zo veel partijen tegelijk zeggen: wacht niet op landelijk beleid, maar er moet nú iets veranderen", zegt Danielle Batist van Smartphonevrij Opgroeien tegen Omroep Gelderland.

Met het advies kunnen ouders gemakkelijker ingrijpen, stelt Batist. "Want dat is het probleem: er is een groepsdruk ontstaan. Ouders geven hun kind een smartphone uit angst dat ze er anders niet bij horen, omdat het de norm is geworden om er wel een te hebben. De enige oplossing om die groepsdruk weg te nemen is dan collectief het roer omgooien", zegt ze.

Het advies in Arnhem is gericht op ouders van kinderen tot 16 jaar oud. Maar initiatiefnemer Van Veen vindt dat het advies eigenlijk voor iedereen in een schoolomgeving moet gelden. "Want het is pas echt effectief als docenten en ouders op school ook geen telefoon gebruiken", zegt hij. "Je kunt niet zeggen: jullie mogen het niet, maar wij wel."

Het Zuid-Hollandse bedrijf Andries B.V. overspoelt grote webwinkels met duizenden door kunstmatige intelligentie gemaakte boeken, die vaak zonder duidelijke AI-waarschuwing te koop zijn. Na berichtgeving van Trouw heeft een aantal webshops omschrijvingen aangepast.

Andries B.V. houdt zich volgens de KVK-omschrijving onder meer bezig met schrijf- en vertaalwerk. Het bedrijf is gevestigd op een bedrijventerrein in Hendrik-Ido-Ambacht en biedt sinds 2025 non-fictieboeken aan. Er verschenen al duizenden boeken.

Veel titels beginnen met "Alles over..." en hebben een korte, generieke, maar vooral overduidelijk door AI geschreven beschrijving die doorspekt is met anglicismen en taalfouten. Het oeuvre van Andries B.V. beslaat de meest uiteenlopende onderwerpen.

Zo zijn er boeken over steden en aquariumvissen, maar ook over specifieke diersoorten zoals het leeuwenkopkonijn en het Knabstrupper-paard. Ironisch genoeg biedt het bedrijf ook boeken aan over kunstmatige intelligentie en hoe auteurs schrijfblokkades kunnen overwinnen.

De titels verschijnen via printing on demand, ofwel: drukken op aanvraag. Een boek wordt pas gedrukt wanneer iemand het bestelt. Op die manier kunnen op grote schaal boeken worden aangeboden zonder dat er vooraf grote aantallen gepubliceerd hoeven te worden. Veel van de boeken kosten 16,95 euro.

Aangepaste beschrijving

Online worden in veel webwinkels de werken van Andries B.V. aangeboden als gewone boeken, zonder zichtbare waarschuwing dat ze geheel of gedeeltelijk met kunstmatige intelligentie waren gemaakt. Alleen Bol vermeldde dat de boeken AI-gegenereerd zijn. Na de publicatie van Trouw hebben enkele webshops, zoals Bruna en De Slegte, hun beschrijving aangepast.

Zo staat inmiddels bij Bruna, dat meer dan 1500 titels van Andries B.V. aanbiedt, dat de boeken "mede tot stand zijn gekomen met AI".

Noor van der Heijden van de Auteursbond noemt de werkwijze van Andries B.V. in Trouw "ongekend" en "alarmerend". Volgens haar is het problematisch voor zowel consumenten als schrijvers, omdat AI-modellen getraind zijn met illegaal auteursrechtelijk beschermd materiaal.

Andries Herremans, de man achter Andries B.V., erkent in de krant dat zijn boeken door AI worden gemaakt. Volgens hem kijkt een team, bestaande uit onder meer een onderwerpbedenker, schrijver en redacteur, "scherp mee" en sturen zij het proces.

Bibliotheken worstelen al langer met het probleem. In Vlaanderen trokken bibliothecarissen in maart aan de bel nadat honderden AI-boeken in openbare bibliotheken waren opgedoken. Daar zaten ook titels van Andries B.V. bij. Tegenover Het Nieuwsblad zei Herremans toen dat zijn werken "in principe niet in bibliotheken moesten liggen".

Minstens een boek in bibliotheek

In Nederland werd in elk geval een titel van Andries B.V. in een openbare bibliotheek aangeboden. Het 85 ongenummerde pagina's tellende werk Verticale tuinen voor beginners: start vandaag met jouw eigen groene wand, stap voor stap uitgelegd was enige tijd beschikbaar in de Bibliotheek Rotterdam.

Bij de omschrijving van het boek is de noot "geschreven met behulp van AI, zoals alle boeken van deze uitgeverij" toegevoegd. Het boek werd na eerdere berichtgeving over het onderwerp uit de collectie verwijderd, zegt de bibliotheek.

NBD Biblion, dat bibliotheken helpt bij de selectie van boeken, erkent dat het aanbod van AI-gegenereerde boeken ook in Nederland toeneemt en dat deze boeken vaak niet voldoen aan de kwaliteitseisen.

Jaarlijks verschijnen ongeveer 25.000 boeken in het Nederlands, waarvan bibliotheken er 15.000 in het assortiment opnemen. Een team van NBD Biblion controleert de boeken kritisch op inhoud, opmaak en illustraties. Gebruik van AI is uit den boze. Als een boek met kunstmatige intelligentie gemaakt blijkt te zijn, wordt het van de bibliotheekplank geweerd.

Het laboratorium dat tests uitvoert voor het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voldeed ten tijde van de hack vorig jaar niet aan de wettelijke norm voor informatiebeveiliging. Dat concludeert de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd na onderzoek.

Laboratorium Clinical Diagnostics werd vorig jaar juli gehackt. Hierbij werden op grote schaal gevoelige gegevens gestolen, vooral van vrouwen die hadden meegedaan aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. In totaal ging het om de gegevens van 850.000 mensen.

De inspectie onderzocht of het laboratorium zich hield aan de Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens in de zorg (Wabvpz). Uit het onderzoek blijkt dat het laboratorium zich ten tijde van de hack, maar ook bij een inspectiebezoek afgelopen december, niet hield aan de afspraken over informatiebeveiliging.

Geen extern onderzoek

Zo was er geen onafhankelijk onderzoek uitgevoerd naar de informatiebeveiliging. Ook bracht het bedrijf niet regelmatig in kaart welke risico's verbonden waren aan het verwerken van gegevens, wat wettelijk verplicht is. Als het bedrijf zich wel aan de wet had gehouden, was de kans op een hack kleiner geweest, stelt de inspectie.

Clinical Diagnostics heeft de opdracht gekregen om op korte termijn wel de afspraken na te komen, en dat aan te tonen. De inspectie kan naar eigen zeggen geen sancties opleggen, als dat niet gebeurt.

Inmiddels is er een extern onderzoek uitgevoerd, heeft het laboratorium aan de inspectie laten weten. De uitkomst hiervan zou positief zijn.

Meer onderzoeken

Ondertussen doet ook de Autoriteit Persoonsgegevens onderzoek bij Clinical Diagnostics. De autoriteit kijkt of het bedrijf zich hield aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Als dat niet zo is, zijn er wel sancties mogelijk.

De politie en het Openbaar Ministerie zijn ook een onderzoek begonnen. Begin dit jaar werd duidelijk dat 118 mensen aangifte hadden gedaan. Het is volgens het OM ingewikkeld om een verdachte aan te wijzen. "Sporen zijn complex en kunnen daadwerkelijk van over de hele wereld komen." Bekend is wel dat de actie kwam van hackersgroep Nova.

De plannen voor de bouw van een Trump Tower in Australië zijn geschrapt. De projectontwikkelaar legt de schuld voor het mislukken van het project bij de groeiende impopulariteit van het 'merk Trump', onder meer door de oorlog in Iran.

De Trump Organization geeft een andere reden voor het schrappen van het project: ontwikkelaar Altus Property Group zou zijn verplichtingen niet zijn nagekomen.

"Na maandenlange onderhandelingen en loze beloftes is Altus Property Group niet in staat gebleken om aan de meest elementaire financiële verplichting te voldoen", aldus een woordvoerder. De projectontwikkelaar ontkent dit.

Hoogste gebouw in Australië

Het nieuws komt slechts drie maanden nadat de deal was aangekondigd. De toren zou 1,5 miljard dollar gaan kosten en gebouwd worden aan de Gold Coast. Dat is een kustplaats in de Australische staat Queensland.

Het 91 verdiepingen tellende luxe hotel zou met 335 meter het hoogste gebouw in Australië worden. Er zouden 285 kamers, winkels, restaurants, een strandclub en luxeappartementen in komen.

Volgens burgemeester Tate van Gold Coast is er nooit een bouwvergunning bij de gemeenteraad ingediend. "Dit project was een overeenkomst tussen twee particuliere partijen", zei Tate in een verklaring tegen CNN.

Weerstand

Het project riep weerstand op onder veel Australiërs. Een petitie tegen de bouw van de toren werd meer dan 140.000 keer ondertekend.

Afgelopen december sneuvelde ook al het plan voor een Trump Tower in de Servische hoofdstad Belgrado. Het plan werd ingetrokken nadat duizenden Serviërs de straat waren opgegaan om te protesteren.

Drie mensen zijn door de politie opgepakt vanwege de rellen gisterenavond bij een noodopvang in Loosdrecht. Twee van hen zijn minderjarig. Geen van de verdachten komt uit Loosdrecht.

Een van hen, een 28-jarige man uit Huizen, wordt verdacht van brandstichting. Een minderjarige uit Kortenhoef zou geweld hebben gebruikt tegen een journalist en tegen de politie. En een andere minderjarige uit Amersfoort wordt verdacht van openlijke geweldpleging en het gooien van stenen en fakkels.

Brand in bosschage

Gisteravond kwamen volgens de gemeente 300 tot 400 mensen af op een betoging bij de tijdelijke noodopvang in een vleugel van het gemeentehuis. Eerder op de dag waren daar de eerste vijftien asielzoekers aangekomen. Tot 1 november is het de bedoeling dat er zeventig mensen in het pand worden opgevangen.

Halverwege de avond gooiden relschoppers vuurwerk en fakkels naar het gebouw, waarna brand ontstond in de bosschage tegen het gebouw. Relschoppers hielden aanvankelijk ook de brandweer tegen. Toen de brandweer eenmaal bij de brand kon komen, was die snel geblust.

Hoofdofficier van justitie Heleen Rutgers zegt dat alle verdachten vrijdag worden voorgeleid aan de rechter-commissaris. "De feiten waarvan ze verdacht worden zijn brandstichting, openlijk geweld en poging tot zware mishandeling. Daarmee stopt het wat mij betreft niet. We zullen nader onderzoek doen of er meerdere verdachten zijn op te sporen."

Politiechef Midden-Nederland Yvonne Hondema gebruikt woorden van soortgelijke strekking. "We zullen niet rusten totdat alle mensen die we kunnen traceren, ook zijn aangehouden. Dit gaat alle perken te buiten."

De demonstraties zorgen voor een enorme druk op de politie, benadrukt ze. "Dit is dag 22 van de protesten. We zullen wel gaan kijken hoe we mensen van buiten kunnen weren." Politie-inzet aan de randen van de gemeenten is een optie, bevestigt Hondema.

Geen gewonden

Tijdens de rellen waren de asielzoekers net als medewerkers in het pand. Niemand raakte gewond. Waarnemend burgemeester Mark Verheijen vaardigde gisteravond een noodbevel uit om de orde te herstellen, waarna het gebied rondom de opvang werd ontruimd en de demonstratie werd beëindigd.

Verheijen heeft vandaag overlegd met de lokale autoriteiten. "Hier moeten we met zijn allen een streep trekken. Dit kan echt niet. Alle middelen van de rechtsstaat moeten worden ingezet. Er is ook geen ruimte meer voor nuance."

Regioburgemeester en voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten Sharon Dijksma: "Ik kwalificeer dit als een aanval op de democratie en een ondermijning van het gezag. Het feit dat zeer kwetsbare mensen die gevlucht zijn voor geweld en oorlog zitten in deze situatie worden gebracht, is een grove schande. Het is ongelofelijk belangrijk dat Nederlanders laten zien dat dit niet het Nederland is waar we voor staan."

Onrust in Loosdrecht

In Loosdrecht wordt al langer gedemonstreerd tegen de komst van de noodopvanglocatie en geregeld loopt dat uit op geweld. Bij herhaling is de politie bekogeld met stenen en vuurwerk. Op Koningsdag werden ruiten en toegangsdeuren van het gemeentehuis ingegooid met stoeptegels en betonblokken. Een man werd hiervoor tot zes weken celstraf veroordeeld.

Ook in Apeldoorn en Den Haag was het gisteravond onrustig bij demonstraties tegen de komst van noodopvanglocaties. De veiligheidsdienst AIVD doet onderzoek naar de anti-azc-protesten van de afgelopen tijd.

Het marineschip Zr. Ms. Evertsen is terug in Nederland. Het schip was de afgelopen twee maanden op missie in de Middellandse Zee vanwege de oorlog in Iran. Vanochtend is het teruggekeerd naar de marinebasis in Den Helder.

Op de kade stonden veel mensen om het schip en de bemanning te verwelkomen:

De Evertsen was naar het oosten van de Middellandse Zee gestuurd om landen in die regio te beschermen tegen Iraanse aanvallen. Frankrijk had gevraagd om daarbij te helpen.

Het schip vertrok in maart en ging aanvankelijk voor een maand, maar de inzet werd verlengd. Begin deze maand schreven defensieminister Yesilgöz en minister Berendsen van Buitenlandse Zaken aan de Tweede Kamer dat de Evertsen niet nog langer in het gebied zou blijven. Waarom de missie niet werd verlengd, stond niet in de Kamerbrief.

Ondertussen denkt Nederland nog wel na of het gaat bijdragen aan de beveiliging van de Straat van Hormuz, schreven de ministers in de Kamerbrief. Meer dan veertig landen zijn betrokken bij deze plannen.

In de smalle zeestraat is het al een tijd onrustig. Verschillende schepen zijn hier beschoten.

De Nederlandse staat loopt tientallen miljoenen euro's mis door oud-studenten die hun studieschuld niet terugbetalen. Ze zitten in het buitenland en studiefinancier DUO weet niet waar. En dus kan de schuld niet worden geïnd.

In dit soort zaken geldt een verjaringstermijn. Als DUO vijf jaar geen contact heeft gehad met een oud-student die in het buitenland zit en die zijn studieschuld niet betaalt, dan verjaart dat deel van de studieschuld dat in die periode afgelost had moeten worden, plus de eventuele boetes voor achterstallige betaling.

Dit kost de staat veel geld. Vorig jaar konden ongeveer 21.000 oud-studenten niet worden gevonden, staat in een wetsvoorstel waarover het AD schrijft. Dat betekende dat een totale schuld van 170 miljoen euro niet kon worden geïncasseerd. Eind 2018 ging het nog om 20.000 oud-studenten met een achterstallige schuld van 76 miljoen euro.

Verwacht wordt dat het aantal schuldenaars in het buitenland de komende jaren zal blijven toenemen, met ook een verdere stijging van de betalingsachterstanden. Een woordvoerder van het ministerie van OCW noemt het een groot probleem dat er een groep studenten bestaat die onvindbaar is en daardoor geen studieschuld kan terugbetalen. "DUO is daar de afgelopen jaren veel mee bezig. We zien dat zij tegen een aantal grenzen aanlopen, vooral op juridisch gebied."

Bereikbaarheidsplicht

Om dit probleem aan te pakken, wil het kabinet een bereikbaarheidsplicht invoeren. Oud-studenten, scholieren en studenten moeten dan aan DUO actuele contactgegevens doorgeven van zichzelf of van bijvoorbeeld een familielid of vriend.

DUO kan dan contact leggen en informatie geven over terugbetalingsregels en het innen van achterstallige schulden. Als iemand verhuist of langere tijd in het buitenland verblijft, blijft die persoon zelf verantwoordelijk voor het doorgeven van de juiste gegevens. DUO zal in ieder geval twee pogingen doen om contact te leggen.

Contactgegevens uitwisselen met buitenland

Daarnaast wil het kabinet de verjaringstermijn van studieschulden verlengen naar tien jaar voor oud-studenten die niet bereikbaar zijn. Zo wordt voorkomen dat studenten na enkele jaren verblijf in het buitenland slechts een klein deel van hun schuld terugbetalen.

DUO krijgt bovendien meer mogelijkheden om contactgegevens uit te wisselen met andere landen, zodat oud-studenten daar makkelijker kunnen worden opgespoord.

Het ministerie van OCW erkent dat sommige studenten zich waarschijnlijk van geen kwaad bewust zijn over het feit dat ze geen adreswijziging hebben doorgegeven. Anderen doen het mogelijk wel bewust, in de hoop van hun studieschuld af te komen.

Het wetsvoorstel ligt nog niet bij de Tweede Kamer. Het is nu in een zogenoemde internetconsultatie gepubliceerd, waarbij iedereen een mening erover kan geven.

It’s possible that among Hackaday readers are the largest community of people who have designed their own CPU in the world. We have featured many here, but it’s possible that …read more

Je geboortedatum, telefoonnummer, adres of zelfs een kopie van een identiteitsbewijs: bedrijven vragen consumenten om allerlei informatie, terwijl die vaak niet nodig is. Dat kan verkeerd uitpakken als hackers je identiteitsgegevens in handen krijgen en online zetten. Wat kun je zelf doen om dit te voorkomen, of in elk geval om ervoor te zorgen dat je gegevens zo privé mogelijk blijven?

Wat kunnen hackers met je persoonsgegevens?

De risico's nemen toe als hackers je persoonlijke data online zetten, zoals de criminele groep ShinyHunters dit jaar deed met buitgemaakte gegevens van miljoenen Odido-klanten. Odido weigerde losgeld te betalen, waarop de hackers de klantgegevens publiceerden.

Met die informatie kunnen criminelen een bankrekening op je naam zetten of een abonnement afsluiten. Die vorm van identiteitsfraude neemt flink toe. In 2025 ging het om bijna 9000 meldingen. Dit jaar lijkt het aantal veel hoger te worden. Het aantal meldingen tot en met maart staat op ruim 3600.

Overigens wist telecomprovider Odido dagenlang niet van de diefstal van persoonsgegevens, zei topvrouw Tisha van Lammeren tegen de NOS. Het bedrijf zegt nog steeds achter het besluit te staan geen geld te betalen aan ShinyHunters.

Het moederbedrijf van het ook door ShinyHunters aangevallen onderwijsplatform Canvas koos juist voor een akkoord met de hackers, zo werd gisteren bekend. In ruil daarvoor verwijderden de hackers de gestolen gegevens van gebruikers wereldwijd.

Wat voor informatie mogen bedrijven van je vragen?

"Het officiële antwoord is: niet meer dan strikt noodzakelijk", legt Aleid Wolfsen uit. Hij is de voorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), de privacywaakhond van Nederland.

Bedrijven mogen een klant ook niet weigeren als iemand geen onnodige informatie wil afgeven. "Het moet strikt noodzakelijk zijn om data ergens voor te gebruiken, om iets te verkopen of om iets te reserveren, et cetera."

Ook volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) mag een bedrijf alleen gegevens vragen en bewaren als die ergens voor nodig zijn.

"Bij een simpele reservering heb je bijvoorbeeld naam, tijdstip en aantal personen nodig", zegt privacy-adviseur Floor Terra. "Bij abonnementen heb je bankrekening- of adresgegevens nodig. Maar vaak vragen bedrijven meer gegevens dan nodig is of bewaren ze deze te lang."

In de praktijk ziet Terra dat de vrijheid om 'nee' te zeggen er niet echt is. Wolfsen noemt een voorbeeld dat hij laatst tegenkwam: een parkeergarage. "Je wilt eruit en je moet je e-mailadres achterlaten. Dat is nergens voor nodig."

Wat kun je doen als een bedrijf meer informatie vraagt dan mag?

Er is te weinig toezicht op de wetten hierover, merkt Terra. "Er is wetgeving over wat moet: identificatieverplichtingen, maar ook de AVG die grenzen stelt. Daar kan de overheid op handhaven, maar dat gebeurt niet heel veel. Als handhaving pas plaatsvindt als het is misgegaan, is het te laat."

AP-voorzitter Wolfsen zegt dat zijn organisatie veel voorlichting geeft aan bedrijven. Dan luidt de uitleg: je hebt bepaalde informatie vaak echt niet nodig om dit product te kunnen verkopen. "Vaak past men dat dan ook aan. En als het echt uit de hand loopt, kunnen we ook handhavend optreden en desnoods serieus beboeten."

Volgens Terra is het daarvoor wel nodig dat mensen daarover een klacht indienen bij de AP. "Veel van dit soort problemen zijn niet goed zichtbaar voor de AP, die door een te laag budget minder proactief onderzoek kan doen."

Wat Terra betreft kan de overheid ervoor zorgen dat er moderne identificatiemethoden komen. "Bijvoorbeeld dat je bij de slijterij of via sociale media kunt bewijzen dat je 18 jaar bent zonder dat je je hele paspoort hoeft te laten zien." Nederland werkt momenteel aan zo'n methode: een nationale app, de NL ID-wallet, maar die is nog niet beschikbaar.

Wat kun je zelf nog meer doen?

Zowel Wolfsen als Terra adviseert: bel een bedrijf op en vraag waarvoor de informatie nodig is. Een andere tip: wees niet naïef en geef niet te makkelijk persoonlijke informatie af. "Wat een bedrijf niet heeft, kan ook niet op straat komen", benadrukt de voorzitter van de AP.

"Vaak zeggen bedrijven: bij ons is de klant koning", vervolgt Wolfsen. "Dan zeggen wij: prima, maar behandel de persoonsgegevens dan ook alsof die van de koning zelf zijn. Dus beveilig en bescherm die informatie heel goed."

(Telecompaper) Tele2 announced the departure of CEO Jean Marc Harion on 30 June for personal reasons, although he will remain as an advisor until the end of 2026...

(Telecompaper) RTL Group said its streaming business turned its first profit in the first quarter...

Coevorden heeft de opvang van minderjarige statushouders in een woonwijk vorig jaar mede geschrapt omdat de gemeente vreesde niet genoeg politie op de been te kunnen brengen. Dat blijkt uit documenten in het bezit van RTV Drenthe. Er zou te weinig politie zijn geweest om de felle protesten van omwonenden de kop in te drukken.

De Drentse stad wilde vorig jaar juli veertien vluchtelingen van 15 tot 18 jaar huisvesten in vijf rijtjeswoningen in de wijk Tuindorp. De gemeente benadrukte dat het om meisjes ging, maar omwonenden vreesden dat er ook 'getraumatiseerde jongens' zouden komen.

Er ontstonden protesten waarbij demonstranten dagenlang kruispunten bezetten, auto's en aanhangers in brand staken, politieagenten bekogelden met eieren en dreigementen uitten aan het adres van de toekomstige opvang.

Niet waarborgen

Burgemeester Bergsma kondigde een noodverordening af, maar kon daarmee niet voorkomen dat er opnieuw rellen ontstonden. Na vijf dagen van fel protest blies Coevorden de plannen voor de opvang af. "We kunnen de veiligheid van de meisjes niet waarborgen", aldus Bergsma toen,

Dat had mede te maken met de beschikbare politiecapaciteit, blijkt nu. De rellen vonden plaats niet lang na de NAVO-top in Den Haag die veel inzet van de politie eiste. En dat terwijl er in Coevorden snel veel politie nodig was.

"Zo moest de politiecapaciteit voor het weekend nog worden geregeld en uit andere eenheden worden gehaald", schreef een ambtenaar van de gemeente Coevorden in een mail waaruit RTV Drenthe citeert. "Ook waren er signalen dat de situatie verder zou escaleren (mogelijk met gebruik van zwaar vuurwerk en brandstichting van het betreffende pand). In het achterhoofd houdend dat het doel was het veilig plaatsen van veertien minderjarige meisjes, was dit niet haalbaar", aldus de ambtenaar in de mail.

Stevig optreden

Zo was er weliswaar een noodverordening, maar werd die niet of nauwelijks gehandhaafd. "We gaan stevig optreden met politie en eventueel ME als daar aanleiding voor is", zei de burgemeester bij de afkondiging van de noodverordening. Maar toen relschoppers daarna brandstichtten in de wijk, bleef de mobiele eenheid een paar straten verderop staan. De ME ging pas later de wijk in om de brandweer te begeleiden bij het blussen. Er werden geen aanhoudingen verricht.

De politie wil niet ingaan op de situatie in Coevorden. Wel laat een woordvoerder weten dat voor het handhaven van een noodverordening roosters van agenten moeten worden omgegooid. Dat legt druk op andere politietaken, maar als de situatie daarom vraagt, krijgt de politie dat volgens de woordvoerder altijd voor elkaar. "De capaciteit an sich is daarbij niet het dilemma. Wel dat die niet per direct beschikbaar is."

Gewelddadige minderheid

De gemeente Coevorden wil de keuzes die vorig jaar zijn gemaakt nu niet toelichten. Maar hoogleraar Marcel Boogers, van Universiteit Utrecht reageert kritisch. "Een besluit van een democratische meerderheid delft het onderspit ten opzichte van een gewelddadige minderheid. Anderen overwegen nu misschien ook wel om geweld te gebruiken wanneer ze hun zin niet krijgen", zegt hij. "Dat is niet wat je wil in een democratie."

Tegelijkertijd toont Boogers begrip voor het besluit van de burgemeester om de opvang van de meisjes te schrappen. "Hij is wel verantwoordelijk voor de openbare orde, maar je hebt de politie niet aan een touwtje. Als kleine gemeente sta je er dan alleen voor", zegt hij. Hij vindt dat de Rijksoverheid meer had moeten doen. "De overheid heeft de mond vol van weerbaar bestuur, maar dan moet je ook met politiecapaciteit over de brug komen en lokale bestuurders fanatiek ondersteunen."

(Telecompaper) Google is launching a new line of laptops, running the Android operating system. While the Googlebooks will be made by other manufacturers, including...

(Telecompaper) Deutsche Telekom reported slower growth in the first quarter of 2026, as the fluctuation in the US dollar exchange rate impacted results...

In Nederland overleden vorig jaar honderd inwoners door verdrinking. Dat blijkt uit voorlopige cijfers van het CBS over doodsoorzaken.

Het aantal verdrinkingsdoden was 13 minder dan vorig jaar. In de afgelopen vijf jaar verdronken jaarlijks gemiddeld 93 inwoners. De cijfers gaan over mensen die in Nederland woonden en op het moment van overlijden stonden ingeschreven in Nederland.

41 slachtoffers waren boven de 60 jaar oud. Daarmee blijven 60-plussers de leeftijdsgroep met de meeste verdrinkingsdoden.

Van alle verdrinkingen in de afgelopen vijf jaar gebeurde dat bij ruim de helft in een sloot, rivier, kanaal of gracht. In 16 procent van de gevallen speelde het ongeluk zich af in huis of in de tuin, in 16 procent in een vijver of plas, en in 4 procent in de zee.

Vroeger vooral kinderen

Vroeger overleden vooral jonge kinderen door verdrinking, maar dat aantal daalde sterk tussen 1950 en 1980, en daarna nog verder. Tegenwoordig is het aantal verdrinkingen juist het laagst onder kinderen tot 10 jaar.

De cijfers gaan alleen over zogenoemde 'accidentele verdrinking'. In 2025 overleden nog eens honderd mensen door verdrinking bij zelfdoding en 42 door verdrinking bij een verkeersongeluk.

(Telecompaper) KDDI has outlined a new medium-term strategy, "Power-to-Connect 2028", covering the period from FY2026 to FY2028, with a focus on integrating...