Rivierprikken planten zich succesvol voort op de Veluwe. De vissoort bestaat al miljoenen jaren en is zeldzaam in Nederland. Uit onderzoek van Wageningen University & Research (WUR) en kenniscentrum RAVON blijkt dat het handmatig overzetten naar andere wateren binnen de Veluwe een positief effect heeft.
Uit eerder onderzoek bleek nog dat de dieren op de Veluwe stuiten op barrières, zoals de Hezenbergerstuw en een naastgelegen waterkrachtcentrale. De dieren worden sinds 2019 handmatig overgezet naar het Veluwse beeksysteem, zodat ze zich daar kunnen voortplanten.
Het is nu voor het eerst dat paaiende rivierprikken zijn gezien, schrijft Nature Today. Vorig jaar namen onderzoekers monsters van zestig larven van prikken in beken op de Veluwe. Een van die larven bleek een rivierprik. De overzetacties hebben dus effect, concluderen de onderzoekers. Er zijn de afgelopen jaren al honderden rivierprikken overgezet.
ZuigmondDe rivierprikken zijn kaakloos en worden gekenmerkt door hun zuigmond. Ze beginnen als larven in de bodem van beken en rivieren. Na een metamorfose trekken ze naar zee, om later weer terug te keren naar zoet water. Daar planten ze zich voort.
Uiteindelijk is het doel dat de dieren zelfredzaam zijn. Daarom kijken onder meer de provincie Gelderland en de waterschappen hoe barrières weer zo gemaakt kunnen worden dat de rivierprikken zelf kunnen passeren.
Friese gemeenten en zorgorganisaties bieden de Tweede Kamer vandaag een petitie aan. Ze pleiten daarin voor een andere opvang van kinderen met een zeer complexe zorgvraag, voor wie in zorginstellingen geen plaats is.
Het BNNVARA-programma Zembla liet vorige week zien dat in Nederland zo'n 400 van deze kinderen in appartementen of vakantieparken zijn ondergebracht, waar ze 24/7 door een team worden begeleid. De kosten daarvan kunnen voor een gemeente oplopen tot een miljoen euro per kind.
Wethouder Pieter van der Zwan van de gemeente Smallingerland spreekt van een moderne vorm van opsluiting, omdat deze kinderen uit hun vertrouwde omgeving worden weggehaald en geen enkele vorm van hulp krijgen. Ze gaan vaak niet naar school en hun ontwikkeling staat stil. "Ze vallen echt tussen wal en schip."
Afbouw jeugdzorgDit probleem is een gevolg van de afbouw van de gesloten jeugdzorg waar deze kinderen eerder werden ondergebracht. In 2030 mag niemand meer in zo'n instelling terechtkomen. Om te voorkomen dat deze kinderen hun omgeving of zichzelf wat aandoen en ze nergens opgevangen kunnen worden, kiezen gemeenten voor de noodopvang.
Dat speelt niet alleen in Friesland, zegt Van der Zwan. "Wij zijn echt nu de noodklok aan het luiden voor eigenlijk alle gemeenten, want we zien in heel Nederland dat dit gebeurt."
ExperimentVan der Zwan en zijn Friese collega's pleiten voor een andere aanpak. Ze willen samen met professionals uit de verslavingszorg, de schuldhulpverlening of de ggz kijken wat deze kinderen echt nodig hebben en wat binnen de gezinnen waarbij ze horen kan worden opgelost.
In Smallingerland wordt daar al mee geëxperimenteerd. Dat is Van der Zwan niet meegevallen. "Als ik u moet vertellen wat wij hebben moeten doen, hebben we nog een half uurtje nodig."
Als voorbeelden van "muren" waar hij doorheen moest, noemt hij de privacywetgeving en beroepscodes van de professionals die bepalen wat ze wel en wat ze niet met anderen mogen delen. Hij pleit voor aanpassing van de regels die samenwerking in de weg staan.
StartkostenEen ander probleem is dat de startkosten van de gekozen aanpak hoog zijn. "Bij gemeenten staat het water al aan de lippen." Hij wil dat het kabinet en de zorgverzekeraars meebetalen om een andere aanpak mogelijk te maken.
Minister Sterk (Jeugd) heeft al gezegd dat ook zij vindt dat gemeenten minder geld voor noodoplossingen moeten betalen en dat deze kinderen sneller de juiste zorg moeten krijgen.
KLM doet de cateringservice definitief de deur uit. Het onderdeel dat de maaltijden verzorgt op de vluchten van KLM wordt overgenomen door de Zwitserse luchtvaartcateraar Gategroup. Het met hoge kosten kwakkelende KLM kondigde eind 2024 al aan te kijken naar de toekomst van de eigen cateringdienst.
Gategroup wordt nu voor 75 procent eigenaar van KLM Catering Services. KLM blijft zelf nog voor 25 procent eigenaar en ook "nauw betrokken bij de service". "We behouden zo de kwaliteit en service die onze passagiers van KLM verwachten", aldus financieel directeur Bas Brouns vanmorgen in een persbericht van KLM.
Met de verkoop zou de cateringdienst van de KLM-vluchten goedkoper moeten worden. Het Zwitserse Gategroup is actief in meer dan zestig landen. In 2017 nam het al de cateringdochter van Air France over. Ook doet het de catering voor het Duitse Lufthansa.
Medewerkers van KLM Catering Services hoeven niet te vrezen voor hun baan, benadrukken KLM en Gategroup. Bij het bedrijf werken meer dan 1300 mensen, die dagelijks meer dan 55.000 maaltijden voor zo'n 350 vluchten van KLM en andere luchtvaartmaatschappijen verzorgen. De ondernemingsraden van zowel KLM als KLM Catering Services moeten nog advies geven over de verkoop.
Meer middelbare scholieren doen dit jaar eindexamen in het vak Fries. Het gaat om 200 leerlingen, terwijl het er vorig jaar minder dan 150 waren. Dat meldt onderwijsorganisatie Cedin.
Dit jaar boden meer scholen het vak aan, laat de organisatie weten. Vorig jaar kon je op tien scholen kiezen voor een eindexamen Fries, dit jaar op veertien.
Logisch dus dat er meer examenkandidaten zijn, vindt docent Tjeerd Kooistra. "Er was altijd een soort patstelling tussen aanbod en interesse", zegt hij tegen Omrop Fryslân. "Interesse was er altijd wel, maar als je school het vak niet aanbiedt, valt het simpelweg niet te kiezen."
Alle Friese kinderenEerder dit jaar besloten de Provinciale Staten unaniem dat alle kinderen die in Friesland op school zitten, Fries moeten leren. Daar gelden bepaalde kerndoelen voor: leerlingen moeten de taal gebruiken en ook bewust deelnemen aan de Friese cultuur.
Per 1 augustus gaan de doelen in, maar scholen krijgen tot 2030 om ze een plek te geven in het programma. In datzelfde jaar moet ook elke middelbare scholier in de provincie de mogelijkheid hebben om eindexamen te doen in het Fries.
Het is het gevolg van het 'Taalplan Frysk'. Dat is een project van de provincie met als doel de Friese taal te behouden. In 2024 trok toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Hugo de Jonge zo'n 18 miljoen euro uit om vijf jaar lang de Friese taal te bevorderen. Zo worden verkeersborden in de provincie vanaf dit jaar tweetalig, op een bord met 'fietspad' komt dan bijvoorbeeld ook het Friese 'fytspaad' te staan.
Het plan lijkt tot nu toe te werken, want het aantal leerlingen neemt dus toe, maar volgens docent Kooistra ligt er nog wel een moeilijkheid op de loer: het gebrek aan gekwalificeerde docenten. "Als de vraag nog verder stijgt, zijn die nodig."
Begin dit jaar heeft de provincie een campagne gelanceerd om meer docenten te krijgen. Die heet 'Jou Frysk omdatst joust om it Frysk' (geef Fries omdat je geeft om het Fries).
De kans is groot dat Unilever de voedingsmiddelendivisie onderbrengt in een nieuw bedrijf. Dit wordt opgericht met de Amerikaanse specerijenproducent McCormick & Company. Mogelijk komt de deal vandaag al rond, zo bevestigt Unilever vanmorgen in een bericht aan aandeelhouders.
Unilever reageert daarmee op een artikel in de Amerikaanse zakenkrant The Wall Street Journal. Die krant meldde dat Unilever een nieuw voedingsmiddelenbedrijf opricht. Daarin fuseert Unilever zijn eigen voedseldivisie met die van McCormick.
Aandeelhouders van Unilever zouden ongeveer 15,7 miljard dollar onderling mogen verdelen of aandelen in het nieuwe bedrijf krijgen. Bij elkaar kunnen Unilever-aandeelhouders voor 65 procent eigenaar worden van het nieuwe concern.
IJsUnilever meldt dat het "in vergaande gesprekken is" met McCormick en dat het mogelijk is dat er vandaag een deal komt. Helemaal zeker is dat nog niet, benadrukt het verzorgings- en voedingsmiddelenproducent.
Eind vorig jaar splitste Unilever al zijn ijsdivisie af via een beursgang. Aandeelhouders van Unilever kregen toen aandelen in het tot The Magnum Ice Cream Company omgedoopte bedrijf.
Michael Rousseau, de topman van luchtvaartmaatschappij Air Canada, heeft aangekondigd aan het eind van dit jaar te vertrekken. Hij doet dat vanwege ophef over een condoleancebericht na een vliegtuigcrash in New York. Het bericht las hij bijna volledig voor in het Engels, niet in het Frans.
Canada is tweetalig: behalve Engels spreekt voornamelijk het oostelijke deel van het land Frans. Dat komt neer op ongeveer een vijfde van de inwoners. In zijn videoboodschap sprak Rousseau welgeteld twee woorden Frans: bonjour aan het begin en merci aan het eind.
KritiekPremier Carney betichtte hem van gebrek aan medeleven met de Franstalige slachtoffers van het vliegtuigongeluk. De premier van de Franstalige provincie Québec noemde het respectloos: "Als hij geen Frans spreekt, moet hij opstappen."
Rousseau bood later zijn excuses aan voor zijn gebrekkige Frans in een schriftelijke verklaring die zowel in het Engels als in het Frans werd gepubliceerd. "Ik blijf mijn best doen om mijn Frans te verbeteren."
Engels en Frans verplichtHoewel Air Canada een privaat bedrijf is, valt het als nationale luchtvaartmaatschappij onder de Official Languages Act. In die wet staat dat communicatie met het publiek in de twee officiële talen van het land moet: Engels en Frans. Beide piloten spraken ook Frans met elkaar. Air Canada verplicht zijn werknemers ook om zowel Engels als Frans te spreken.
Rousseau woont al jarenlang in de Franstalige stad Montréal, waar ook het hoofdkantoor van Air Canada gevestigd is. De topman zegt dat hij nooit de tijd heeft gehad om Frans te leren. Rousseau is opgeroepen om later dit jaar in het parlement uitleg te komen geven over zijn gebrekkige Frans.
Bij het ongeluk in New York begin vorige week botste een vliegtuig op een brandweervoertuig. Beide piloten kwamen daarbij om het leven. Tientallen mensen raakten gewond
De inflatie loopt deze maand weer op. Uit de eerste berekening van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat de inflatie in de maand maart is gestegen naar 2,7 procent.
Dat betekent dat de kosten voor het dagelijks leven 2,7 procent hoger liggen dan een jaar geleden. In de afgelopen maanden leek de inflatie richting de 2 procent te zakken, wat door economen vaak als een acceptabel niveau wordt gezien. Nu loopt het prijspeil dus toch weer op.
Met name de prijzen aan de pomp leiden tot de oplopende inflatie. Sinds Amerika en Israël de bombardementen op Iran zijn gestart, loopt de olieprijs hard op. Een hoge olieprijs per vat leidt tot een hogere prijs voor benzine en diesel.
AanhoudendDe verwachting is dat in de komende maanden ook andere zaken in prijs zullen stijgen, zoals vakantievluchten en bepaalde voedingsmiddelen. Ook stoken op gas zal weer duurder worden, maar dat merken vooral de huishoudens die een nieuw energiecontract moeten afsluiten of een variabel contract hebben.
Met het nieuwe cijfer lijkt de inflatie terug van nooit helemaal weggeweest. In 2022, toen Rusland Oekraïne binnenviel, werd het leven in Nederland ook snel duurder. Toen drukte met name de hoge prijs van gas op de energierekening.
Daarnaast werkt de inflatie nog altijd door in andere producten. Zo is de Nederlandse consument meer gaan betalen voor producten omdat dure grondstoffen, verpakkingen en hoge lonen worden doorberekend door bedrijven.
Er worden vaker meldingen gedaan van geweldsincidenten waarbij het schenden van wat plegers de familie-eer noemen het motief is. Dat blijkt uit een jaarlijks rapport van het Landelijk Expertise Centrum Eergerelateerd Geweld, een expertisecentrum binnen de politie. In 2025 werden er 757 gevallen gemeld, een jaar eerder waren dat nog 673 gevallen.
Het expertisecentrum helpt de politie met zaken waarin de familie-eer een rol speelt. Volgens het rapport speelde een derde van de zaken zich af binnen de Syrische gemeenschap (34 procent). Dat is een forse stijging ten opzichte van tien jaar geleden: in 2016 waren er 37 meldingen van zaken waarbij Syriërs betrokken waren, vorig jaar waren dat er 257. Daarnaast kreeg het centrum vaak meldingen van Turkse of Marokkaanse gezinnen, respectievelijk 15 en 11 procent.
Volgens het expertisecentrum zijn mensen die uit oorlogsgebieden komen geregeld geconfronteerd met ernstig geweld, waardoor de stap naar geweld in eerkwesties soms sneller wordt gezet.
Dat het aantal meldingen toeneemt, betekent mogelijk dat geweld daadwerkelijk vaker voorkomt. Maar dat is niet per definitie zo. Het kan ook komen doordat er meer aandacht is voor deze vorm van geweld, of dat mensen eerder signalen herkennen.
De meest voorkomende vormen van eergerelateerd geweld zijn bedreiging en mishandeling. Andere zaken kunnen bijvoorbeeld te maken hebben met dwang, stalking of verkrachting.
Positie van vrouwenOm het geweld aan te pakken en mensen uit andere culturen te helpen, wordt er nu extra informatie verschaft bij de inburgering. Er wordt aan asielzoekers geleerd dat in Nederland anders wordt gekeken naar de positie van vrouwen dan in sommige andere landen.
Het aantal dodelijke slachtoffers van eergerelateerd geweld is de afgelopen jaren wel afgenomen. In 2024 telde het expertisecentrum vijf moorden of gevallen van doodslag door eergerelateerd geweld. Vier van de slachtoffers waren vrouwen. Een van de slachtoffers was minderjarig.
Mannen en vrouwenTussen 2013 en 2024 telde het centrum in totaal 121 doden. Van die slachtoffers waren en 66 man en 55 vrouw. "Hoewel het beeld vaak is dat vooral vrouwen slachtoffer worden van geweld uit naam van de familie-eer, blijkt uit de literatuur dat er tal van redenen zijn waarom mannen ook slachtoffer kunnen worden", schreef het centrum vorig jaar in het wetenschappelijk tijdschrift Jusitiële verkenningen.
"Een belangrijke reden is dat mannen soms worden gestraft omdat ze weigeren deel te nemen aan gewelddadige eerherstelacties, zoals het straffen van vrouwen." Ook meldde het expertisecentrum dat mannen slachtoffer kunnen worden als zij zich verzetten tegen genderrollen en verwachtingen binnen hun familie. "Bijvoorbeeld door een relatie aan te gaan met iemand die de familie niet goedkeurt, een buitenechtelijke relatie aan te gaan of zonder goedkeuring van de familie te willen scheiden."
Ook seksuele geaardheid kan een rol spelen omdat homoseksualiteit als een schending van de familie-eer wordt gezien, meldt het expertisecentrum. Uit de jaarverslagen van het centrum kan echter niet worden achterhaald wat de exacte aanleiding is van gebruik van dodelijk geweld tegen mannen en vrouwen.
Ryan uit JoureEen van de bekendste zaken van de afgelopen jaren is die van Ryan uit Joure. De jonge vrouw van 18 jaar werd door haar broers vermoord, in opdracht van hun vader.
Ryan is volgens de rechtbank "op gruwelijke wijze" om het leven gebracht. Het lichaam van Ryan werd op 28 mei 2024 gevonden in een moeras bij de Oostvaardersplassen. Er werd 18 meter ducttape gebruikt om Ryan vast te binden, waarna ze levend het water in werd gegooid.
De vader, Khaled al N., werd veroordeeld tot dertig jaar gevangenisstraf. Hij vluchtte naar Syrië. Ryans broers, Mohamed (23) en Muhanad (25), moeten twintig jaar de gevangenis in voor het medeplegen van de moord.
De rechtbank noemde de dood van Ryan "een tragisch dieptepunt van een familiegeschiedenis waarin onderdrukking van vrouwen de rode draad vormde".
Goedemorgen! Het gerechtshof in Amsterdam doet uitspraak in de strafzaak tegen Richard R, die volgens de rechtbank samenwerkte met Taghi. En Amsterdam staat stil bij 25 jaar homohuwelijk.
Eerst het weer: Vandaag wisselen zon en wolken elkaar af. Vooral in het oosten is kans op een bui. Het wordt 9 tot 11 graden en de wind komt uit het noordwesten.
Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.
Wat kan je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:De gemeenteraadsverkiezingen in Gorinchem moeten over. Een nipte meerderheid binnen de gemeenteraad heeft dat besloten vanwege sterke signalen van verkiezingsfraude. Volgens burgemeester Melissant van Gorinchem zijn mensen onder druk gezet om een volmacht te geven.
Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:Zangeres Céline Dion heeft op haar 58ste verjaardag een nieuwe reeks concerten aangekondigd in Parijs, vanaf september. De aankondiging volgt op dagen vol speculatie over een comeback van Dion.
De zangeres verwijderde al haar foto's van haar Instagramprofiel en op reclameborden in de Franse stad waren songtitels te zien van Dion.
De Canadese zangeres zegde in 2023 haar geplande wereldtournee af vanwege gezondheidsproblemen. Ze lijdt aan een zeldzame neurologische aandoening, die onder meer stijve ledematen, pijnlijke spierkrampen en spasmen veroorzaakt.
Fijne dag!
Het is de verzwakte bultrug gelukt om los te komen uit het ondiepe water bij de Duitse stad Wismar. Het zoogdier was zaterdag voor de derde keer gestrand voor de kust. Aanvankelijk leek het gisteren niet te lukken om weg te komen, zo schrijven Duitse media, maar in de avond is het dier toch weggezwommen.
Reddingswerkers hebben de ruim 13 meter lange walvis met behulp van geluidsignalen op gang gebracht. Aanvankelijk zwom hij de verkeerde kant op: naar de haven. Vervolgens ging het dier alsnog richting open zee. Later op de avond is de bultrug ondergedoken en niet meer gezien.
"De bultrug vecht, maar hij is verzwakt", zei milieuminister Till Backhaus van deelstaat Mecklenburg-Voorpommeren. Het dier heeft nog een lange weg te gaan tot de Noordzee en vervolgens de Atlantische Oceaan. De Oostzee is op veel plekken te ondiep voor bultruggen, die hier zelden worden gezien.
Publiek weggestuurdHet mannetje had zichzelf in korte tijd drie keer vastgezwommen voor de Duitse kust. De baai waar hij afgelopen weekend vastzat was afgesloten voor publiek. De waterpolitie stuurde mensen weg die naar de bultrug wilden varen.
Het grote dier was begin vorige week gestrand op een zandbank in de Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein. Een paar dagen later slaagde het dier erin het ondiepe water te verlaten, nadat hulpverleners een geul hadden gegraven.
In het westen van Haïti hebben bendes opnieuw een bloedige aanval uitgevoerd. Volgens een mensenrechtenorganisatie zijn er ruim 70 mensen gedood. Dat zijn er fors meer dan de zestien dodelijke slachtoffers die er volgens een eerste schatting van de politie waren gevallen.
De aanval in de regio Artibonite begon volgens ooggetuigen zondagmorgen vroeg en duurde zo'n 24 uur. Gewapende mannen stormden dorpen binnen en staken huizen in brand.
Défenseurs Plus, een lokale mensenrechtenorganisatie, zegt dat zo'n 6000 mensen op de vlucht zijn geslagen vanwege het bloedbad. "De regering vertoont een verwerpelijke passiviteit, wat neerkomt op medeplichtigheid", stelt de groep in een verklaring over de aanval in Artibonite.
Een woordvoerder van VN-chef Guterres roept op tot een grondig onderzoek. Volgens de woordvoerder zijn er bij de aanval naar schatting tussen de tien en tachtig mensen gedood.
Hoofdstad deels onder controleEen internationale VN-troepenmacht helpt het Haïtiaanse leger bij de poging om de orde in het land te herstellen. De hoofdstad is inmiddels grotendeels onder controle gebracht, maar verspreid over het land zijn nog altijd honderden bendes actief. Er zijn nog geen grote bendeleiders opgepakt.
Sinds 2021 zijn ruim 20.000 doden gemeld in Haïti door bendegeweld. Ruim een miljoen burgers zijn op de vlucht geslagen voor het geweld.
