Aggregator

Een 66-jarige man uit Ridderkerk is veroordeeld tot veertien jaar cel voor het veroorzaken van een explosie en een fatale brand in een huis in Vroomshoop. Bij die brand kwamen eind 2024 twee bewoners en drie honden om.

Het Openbaar Ministerie eiste vorige maand twaalf jaar celstraf. De rechtbank komt tot een hogere straf omdat "de man het recht in eigen hand heeft genomen op een van de meest vergaande manieren denkbaar", aldus de rechters. Ook neemt de rechtbank het de man kwalijk dat hij geen verantwoordelijkheid heeft genomen voor zijn daden.

Ruzie om hond

De bewoners en de man, een hondenfokker, hadden ruzie om een herdershond die te koop werd aangeboden op Marktplaats. De verdachte was vanuit Ridderkerk naar Vroomshoop gereden om de door hem gefokte hond voor 250 euro terug te kopen, maar vrijwel direct kregen ze ruzie. De slachtoffers weigerden de deur open te doen.

Vervolgens pakte de verdachte volgens de rechtbank twee gasflessen uit de voortuin en sloeg met een daarvan de voordeur in.

Daarna zou hij de tweede gasfles hebben opengedraaid en door het kapotte raam hebben geduwd, waardoor gas de woning binnenstroomde. Daarop volgde een explosie en brak brand uit. De twee bewoners overleden 's avonds aan de verwondingen die ze bij de brand opliepen.

De rechters zijn van mening dat de verdachte "in zijn razernij onverschillig is geweest over de gevolgen van zijn handelen", citeert RTV Oost. Zij zeggen dat de Ridderkerker meerdere momenten heeft gehad om na te denken. "Maar dat deed u niet."

Schadevergoeding

Door de explosie en de brand raakte ook het huis van de buren ernstig beschadigd. De 66-jarige man moet de nabestaanden van de slachtoffers en de buurvrouw een schadevergoeding betalen van ruim 53.000 euro.

De operatie door ICE-agenten in de Amerikaanse staat Minnesota wordt binnenkort beëindigd. Dat heeft grenscommissaris Tom Homan gezegd op een persconferentie.

Homan zegt dat hij president Trump heeft voorgesteld om de operatie te beëindigen. "De president is daarmee akkoord gegaan." Deze en volgende week trekt de omstreden immigratiedienst zich geleidelijk terug.

De ICE-aanpak van immigratie in Minnesota leidde tot massale protesten en arrestaties. Volgens autoriteiten zijn er in de stad Minneapolis zeker 4000 mensen aangehouden. Ook werden twee Amerikaanse burgers doodgeschoten. Een vrouw, Renee Good, werd doodgeschoten door agenten van ICE. Een man, Alex Pretti werd doodgeschoten door de Amerikaanse grenspolitie.

VS-correspondent Sjoerd Den Daas:

"Het is lastig te spreken van een keerpunt als je er middenin zit, maar Minneapolis laat in elk geval zien dat ook Trump iemand is die inbindt als de druk hem te groot wordt. Nadat een van zijn federale agenten begin dit jaar Renée Good had neergeschoten nam het verzet in Minnesota verder toe. Trump antwoordde toen door extra troepen naar de staat te sturen.

Ook na het neerschieten van Alex Pretti veranderde de toon vanuit het Witte Huis in eerste instantie niet. Kort daarna werd duidelijk dat de steun voor Trumps immigratiebeleid, zijn belangrijkste verkiezingsbelofte, snel begon te slinken. Zes op de tien Amerikanen vinden dat Trump te ver gaat met zijn inzet van federale agenten in Amerikaanse steden.

Trumps vertrouweling Tom Homan moest gaan zoeken naar een manier om de operatie af te ronden, zonder te laten lijken dat Trump is gebogen voor de druk van de inwoners in de stad en kritiek van buiten. Wat zijn geclaimde succes precies is, is onduidelijk.

Helemaal verdwijnen doet ICE niet, en de operatie kan in theorie op ieder moment weer worden opgeschaald. De geslagen wonden in Minneapolis zijn diep, het wantrouwen jegens de overheid in Washington is groot. Veel mensen - zeker mensen met een accent, of mensen van kleur - durven nog altijd niet naar hun werk, school of dokter, uit angst zonder proces te verdwijnen in een gevangenis van ICE."

Volgens Homan hebben ICE en de grenspolitie ervoor gezorgd dat "Minnesota nu minder een toevluchtsoord is voor criminelen". Begin december startte de Amerikaanse immigratie- en douanedienst een operatie tegen illegale migratie, genaamd Operatie Metro Surge.

Het is niet duidelijk op welke informatie Homan zich baseert, dat de aanpak van onder meer ICE daadwerkelijk heeft geholpen criminaliteit tegen te gaan. Critici wijzen erop dat Trump ICE vooral lijkt in te zetten voor politiek gewin, de immigratiedienst wordt vooral met groot machtsvertoon ingezet in Democratische staten en steden.

Vorige week kondigde Homan al aan dat 700 medewerkers van ICE en de grenspolitie zouden worden teruggetrokken uit Minnesota. Bij een persconferentie zei hij toen dat zo'n 2000 agenten en medewerkers achterbleven in de staat. Ze zouden "nergens naartoe" gaan, omdat ze hun taak moesten afmaken. Nu lijkt het erop dat ook deze laatste 2000 agenten zich zullen terugtrekken.

Maandag zei de burgemeester van Minneapolis dat hij een "positieve ontmoeting" had gehad met Homan, waarin de verdere terugtrekking van de federale agenten is besproken.

Tim Walz, de gouverneur van Minnesota, zegt in een reactie op de bekendmaking door Homan dat hij "voorzichtig optimistisch" is. Tegelijkertijd zegt hij dat de ICE-aanpak in zijn staat "grote schade en trauma's" heeft veroorzaakt.

De staking van het Lufthansa-personeel treft zo'n 100.000 passagiers, meldt de luchtvaartmaatschappij. Lufthansa verwacht dat vluchten morgen weer als gepland kunnen doorgaan.

De staking begon om middernacht en duurt 24 uur. Bijna 800 vluchten zijn geannuleerd. Het gaat voornamelijk om vluchten binnen Duitsland, waar Lufthansa gevestigd zit, maar ook enkele buitenlandse vluchten gaan niet door.

In de Lufthansa-terminal op de luchthaven van Frankfurt was het aanzienlijk rustiger dan normaal. Op de vertrekborden waren slechts enkele vluchten te zien, bij de omboekingsbalies vormden zich lange rijen. Lufthansa liet eerder weten dat passagiers van binnenlandse vluchten hun vliegtickets konden inruilen voor treinkaartjes naar hun bestemming.

Aangekondigd

Er wordt ook gestaakt door personeel van de vrachttak van de vliegmaatschappij en door werknemers van Lufthansa CityLine, de dochteronderneming die vooral vliegt tussen Frankfurt en München.

De staking was aangekondigd door de vakbond voor piloten (VC) en de vakbond voor cabinepersoneel (UFO). Lufthansa had vooraf al honderden vluchten geannuleerd. "De staking verloopt zoals we hadden verwacht", zegt de hoofdonderhandelaar van UFO.

Het cabinepersoneel van Lufthansa en CityLine staakt omdat de werknemers een nieuwe cao willen. Bij CityLine staan 800 banen op het spel omdat Lufthansa het dochterbedrijf wil opheffen.

De pilotenvakbond hoopt via de staking meer pensioen af te dwingen voor zo'n 5000 piloten. Voor zover bekend heeft Lufthansa hierop nog niet gereageerd.

Blije voorzitter

VC-voorzitter Andreas Pinheiro is blij met het aantal stakende piloten. Hij sluit een volgende staking niet uit. "Als vakbond hebben we weinig andere middelen dan actievoeren. Als er geen bod komt, zal het conflict verder escaleren."

Pinheira ontkent dat de gelijktijdige stakingen op elkaar waren afgestemd.

If you’ve been even casually following NASA’s return to the Moon, you’re likely aware of the recent Wet Dress Rehearsal (WDR) for the Artemis II mission. You probably also heard …read more

De Noorse politie heeft huiszoeking gedaan bij oud-premier Thorbjørn Jagland. Hij wordt in verband gebracht met de veroordeelde Amerikaanse zedendelinquent Jeffrey Epstein. In Noorwegen loopt een onderzoek naar verschillende prominenten in verband met mogelijke corruptie.

Vorige week werd het onderzoek naar Jagland geopend, naar aanleiding van informatie uit de nieuwe gegevens die zijn vrijgegeven in de Epstein-zaak.

Daarin staat onder meer dat medewerkers van Epstein een vakantie van Jagland en zijn gezin voorbereidden bij Epstein in Palm Beach in Florida en op het Caribische eiland dat hij bezat. Volgens Jagland is hij nooit op Epsteins privé-eiland geweest. Wel zou hij verschillende keren bij Epstein hebben overnacht.

Diplomatieke onschendbaarheid opgeheven

Noorse media melden dat er kartonnen dozen het huis van Jagland in Oslo werden binnengebracht. Ook andere panden die hij bezit worden doorzocht, zoals recreatiewoningen.

De huiszoeking komt een dag nadat de Raad van Europa de diplomatieke onschendbaarheid van Jagland heeft opgeheven. Jagland was van 2009 tot 2019 voorzitter van de Europese organisatie voor mensenrechten, democratie en handhaving van de rechtsstaat. Ook was hij minister van Buitenlandse Zaken en voorzitter van het Nobelcomité.

Volledige medewerking

Jagland zelf zei tegen de krant Aftenposten: "Ik ben blij dat de zaak nu wordt opgehelderd". Hij heeft gezegd dat hij volledig met de autoriteiten zal samenwerken en dat hij vertrouwen heeft in de uitkomst.

De oud-premier is niet in staat van beschuldiging gesteld. Uit het onderzoek moet blijken of hij cadeaus, reizen of leningen heeft gekregen die verband houden met zijn functies. Wel is uit de Epstein-mails gebleken dat hij de Amerikaan in 2014 om hulp heeft gevraagd voor de financiering van een appartement in Oslo.

In 2018 vroeg Epstein aan Jagland om een ontmoeting met de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov te regelen. Hij zou ook inzichten hebben gehad die hij met president Poetin wilde delen. Onduidelijk is of zo'n ontmoeting er is gekomen.

Ook kroonprinses Mette-Marit komt voor in de Epstein-documenten. Haar naam wordt honderden keren genoemd. Zij heeft haar excuses aangeboden voor haar jarenlange contact met de Amerikaan.

"De mooiste hondenbaan", zo noemt de Nederlandse Vereniging van Raadsleden het werk als gemeenteraadslid. Raadsleden maken echt het verschil voor de inwoners, vinden ze, en dat weegt zwaarder dan de ellende die ook steeds vaker bij het werk hoort. Want een derde van de raadsleden kreeg in de afgelopen bestuursperiode te maken met agressie, bedreigingen of geweld.

Het werk doen ze ook nog eens bijna allemaal naast hun gewone baan. En het kost al gauw een hoop avonden aan vergaderingen en andere bijeenkomsten - en dan heb je je dossiers nog niet gelezen.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Toch stelt driekwart van de raadsleden zich opnieuw verkiesbaar. Waarom? Wat maakt dit voor hen zo'n mooie hondenbaan?

Dat vertellen raadsleden Jelte Kolkman uit Rheden, Boris van Oosterom uit Montferland en Hadewych den Ridder uit Moerdijk.

Reageren? Mail: dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra

Redactie: Judith van de Hulsbeek

De KB nationale bibliotheek in Den Haag verhuist eind 2028 tijdelijk naar het Berlage-Huis, het voormalige Shell-kantoor, in de stad. De tijdelijke verhuizing is nodig om het huidige gebouw naast station Den Haag Centraal ingrijpend te verbouwen.

De KB wil het huidige pand beter laten aansluiten bij de rol van nationale bibliotheek: het verzamelen en toegankelijk maken van alles wat over Nederland en in Nederland wordt gepubliceerd, zowel digitaal als op papier.

"Op dit moment zijn we niet zo zichtbaar, niet zo open en toegankelijk als we zouden willen", zegt directeur Wilma van Wezenbeek tegen Omroep West.

Groot magazijn

Juist die papieren collectie is grotendeels de oorzaak van de 'gesloten uitstraling', aldus Van Wezenbeek. "Het gebouw is op dit moment heel erg toegerust voor het bewaren van de collectie", legt ze uit. "Maar dat zijn we aan het veranderen."

Zo wordt er in de gemeente Midden-Delfland een groot nieuw magazijn gebouwd voor zo'n 122 kilometer aan kranten, tijdschriften en boeken die onderdeel zijn van de fysieke collectie.

De verbouwing kan pas starten als het nieuwe boekenmagazijn eind 2027 klaar is en de gehele collectie is verhuisd. Na de verbouwing moet er in het gebouw ruimte zijn voor meer publieksfuncties. "Dan kunnen we veel meer ruimte geven om een bibliotheek voor iedereen te zijn", zegt Van Wezenbeek.

Knelpunt

Volgens de directeur zit een belangrijk knelpunt bijvoorbeeld bij de voordeur. "De ingang is eigenlijk een beetje verborgen. Je moet heel goed zoeken om binnen te kunnen komen. Dat past natuurlijk helemaal niet bij het karakter van een bibliotheek, zeker niet van een nationale bibliotheek."

De verbouwing moet daar dus verandering in brengen, en de ingang zichtbaarder en toegankelijker maken.

Voor de tijdelijke huisvesting zocht de KB samen met het Rijksvastgoedbedrijf binnen Den Haag naar een geschikte plek. Het Berlage-Huis kwam als beste optie uit de bus.

"We wilden heel graag in Den Haag blijven, op een mooie centrale plek", zegt Van Wezenbeek. Ook praktisch speelt mee dat het pand relatief snel geschikt te maken is als werkplek voor medewerkers.

Daarnaast ziet de KB mogelijkheden op de begane grond: "Daar kunnen we een leeszaal, het inzien van collecties en programmering in terugbrengen", somt Van Wezenbeek op.

Ze benadrukt dat bezoekers ook tijdens de verhuizingen in de bibliotheek terechtkunnen. "Eigenlijk blijft alles operationeel", zegt ze. "Je kan tijdens de verhuizing van die papieren collectie gewoon stukken blijven opvragen, we zorgen dat het de dag erna beschikbaar is."

Telecomprovider Odido is getroffen door een grote cyberaanval. Criminelen hadden daardoor toegang tot een bestand met de gegevens van 6,2 miljoen accounts, zegt een woordvoerder van Odido tegen de NOS.

In het systeem stonden ook gegevens van klanten van Ben, dat onderdeel is van Odido. Voor klanten van Simpel, een ander merk van de provider, geldt dat niet.

Onder de klantgegevens vallen onder meer volledige naam, adres en woonplaats, telefoonnummer, klantnummer, e-mailadres, rekeningnummer, geboortedatum en nummers en geldigheidsdatum van identiteitsbewijzen zoals paspoort of rijbewijs. Het kan per klant verschillen welke data er zijn gelekt.

"Het betreft persoonsgegevens uit een klantcontactsysteem dat door Odido wordt gebruikt. Er zijn geen wachtwoorden, belgegevens of factuurgegevens betrokken", schrijft de telecomprovider.

Volgens Odido is de inbraak afgelopen weekend ontdekt. Daarop is de telecomprovider een onderzoek gestart met cyberbeveiligingsexperts.

Techredacteur Stan Hulsen:

"Dit soort gegevens zijn interessant voor criminelen. Met je e-mailadres en telefoonnummer kunnen ze je benaderen. En als ze ook je naam, adres, geboortedatum en klantnummer gebruiken, kunnen ze een veel overtuigender bericht maken om je op te lichten. Bijvoorbeeld dat je laatste factuur niet is betaald. Het is belangrijk om hier altijd alert op te zijn.

We weten niet wie de gegevens heeft gestolen, en ook niet wat diegene er nu mee doet. Ook is nog onduidelijk van hoeveel mensen de gegevens daadwerkelijk zijn gestolen. Odido zegt dat er ruim 6 miljoen accounts in het systeem stonden, maar dat betekent niet automatisch dat van iedereen de gegevens daadwerkelijk zijn gejat."

Volgens het bedrijf zijn de gestolen data niet online gepubliceerd. Odido kan niet uitsluiten dat de gegevens in de toekomst alsnog openbaar worden gemaakt. "We raden alle klanten aan om extra alert te zijn op verdachte activiteiten of onverwachte contacten", schrijft het bedrijf.

Odido wil niet zeggen of het onder druk is gezet of wordt gechanteerd door de hackers. "Op advies van onze experts doen wij op dit moment geen mededelingen over de mogelijke identiteit of achtergrond van de aanvaller."

De dienstverlening van Odido is niet geraakt, klanten kunnen blijven bellen, internetten en tv-kijken.

Odido heeft het incident gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), die bekend is met het datalek. De toezichthouder houdt in de gaten of Odido voldoende doet om nu de juiste stappen te zetten. Volgens een woordvoerder is het belangrijk dat klanten snel en zo volledig mogelijk worden geïnformeerd. Klanten die zijn geraakt, krijgen in de komende 48 uur een e-mail van het bedrijf.

Wat kun je volgens Odido zelf doen als klant?

In deze special leggen we aan de hand van vijf niveaus uit wat een hacker aan jouw 'digitale vingerafdruk heeft'. Dat begint vrij onschuldig, maar hoe hoger het niveau, hoe gevaarlijker zo'n inbraak is.

Although at its face the results seem obvious, a recent study by [Sandrah Eckel] et al. on the impact of electric cars in California is interesting from a quantitative perspective. …read more

De politie heeft een vrouw van 54 aangehouden vanwege betrokkenheid bij misstanden in een gezinshuis in Niekerk, een dorp in de gemeente Westerkwartier in Groningen. In het tehuis hebben meerdere kinderen te maken gehad met mishandeling en verwaarlozing. Ze moesten ook zwaar en gevaarlijk werk doen op de boerderij.

De misstanden kwamen vorig jaar november in de openbaarheid vanwege verklaringen van de kinderen bij een kinderrechter. Daar vertelden een jongen en meisje van 9 en 10 dat ze over een periode van drie jaar zijn mishandeld. Ze werden geslagen, verklaarden de kinderen, en ze zouden zijn gebeten door de hond van de eigenaren van het gezinshuis.

De kinderen waren uit huis geplaatst. Het tehuis in Niekerk gold als een kleinschalige woonvorm voor kinderen die niet meer thuis kunnen wonen, met een of twee professionele gezinshuisouders.

Onbehandelde beet

De zaak kwam aan het licht na signalen van de school waar de kinderen op zaten. De school ontdekte dat het meisje een hondenbeet had die niet behandeld was. De vrouw die nu is aangehouden was de gezinsmoeder.

Desgevraagd laat het Openbaar Ministerie weten dat in het onderzoek geen andere verdachten in beeld zijn. Waarvan de vrouw wordt verdacht, wil het OM niet zeggen. Ze zit inmiddels niet meer vast, maar blijft dus wel verdachte.

Het onderzoek is bijna afgerond. Het OM moet nog beslissen of de vrouw ook vervolgd zal worden. De kinderen stonden onder voogdij van William Schrikker Stichting. Die had de kinderen in Niekerk geplaatst.

Eerder al problemen

Nadat het verhaal van de jongen en het meisje in het nieuws was gekomen, bleek dat er eerder signalen waren van misstanden in Niekerk. Toen was een jongen overgeplaatst na signalen dat hij was gekleineerd en ook zwaar lichamelijk werk moest doen.

Naar de misstanden in het gezinshuis in Niekerk loopt naast het strafrechtelijke onderzoek ook een onderzoek door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Omdat het onderzoek nog gaande is, wil de inspectie verder niets kwijt over de voorlopige bevindingen.

De Nederlandse tak van het Franse modehuis Louis Vuitton krijgt van het Openbaar Ministerie (OM) een boete van 500.000 euro. Het luxemodemerk heeft te weinig gedaan om het witwassen van grote sommen misdaadgeld bij Nederlandse vestigingen te voorkomen. Volgens het OM stemt het modemerk in met de boete.

Afgelopen zomer werd bekend, na berichtgeving van AD, dat het OM Louis Vuitton ging vervolgen voor het witwassen van crimineel geld. Het modemerk krijgt nu een boete en daarmee komt er geen rechtszaak. Het OM schrijft dat de rechtbank in Rotterdam te weinig capaciteit heeft om de zaak voor de rechter te brengen.

2 miljoen euro

De witwaszaak draait om drie verdachten, onder wie een 36-jarige vrouw uit Lelystad. Volgens het OM gebruikte zij crimineel geld om luxegoederen zoals handtassen te kopen om het geld wit te wassen. De geldsommen waren afkomstig van een inmiddels veroordeelde onderwereldbankier.

De vrouw wordt verdacht van het witwassen van ruim 2 miljoen euro aan contant geld, uitgegeven tussen augustus 2021 en februari 2023. Het is niet duidelijk bij welke andere merken zij geld heeft witgewassen. De verdachte stuurde de gekochte tassen in verhuisdozen naar China om ze daar weer te verkopen. In haar huis zijn dozen gevonden en ook chatberichten, kassabonnen en camerabeelden zijn als bewijsmateriaal aangeleverd.

In de witwaszaak zijn nog twee verdachten in beeld. Het gaat om een Chinese vrouw die de andere vrouw hielp en een voormalige verkoper van Louis Vuitton. Ook hij hielp de vrouw uit Lelystad met haar malafide aankopen.

Zo tipte hij de 36-jarige verdachte wanneer nieuwe kostbare tassen weer op voorraad waren en waarschuwde hij als ze te veel contant geld uitgaf via haar accounts. Volgens justitie shopte de vrouw bij verschillende vestigingen van Louis Vuitton.

Het Franse modemerk heeft in Nederland vier verkooppunten: op vliegveld Schiphol, in de P.C. Hooftstraat in Amsterdam en in de Bijenkorf van Amsterdam en Rotterdam. Op het prijskaartje van een Louis Vuitton-tas staan al snel bedragen tussen de 2500 en 3000 euro.

Know your customer

Nederlandse bedrijven waren tot 1 januari 2026 verplicht om ongebruikelijke transacties te melden, bijvoorbeeld als er bij winkels 10.000 euro in contant geld werd uitgegeven. Inmiddels is dat bedrag verlaagd naar 3000 euro. Volgens het OM rekende de verdachte uit Lelystad onder verschillende namen af bij Louis Vuitton, waar zij niet door het luxemerk op werd aangesproken.

Ondernemingen zijn via de wettelijke eis Know your customer verantwoordelijk om te controleren of hun klanten bonafide zijn, om zo witwassen en financiering van terrorisme te voorkomen. Dat heeft Louis Vuitton onvoldoende gedaan, aldus het OM, dat stelt dat het bedrijf scherper had moeten zijn op contante betalingen.

De zaak tegen de drie verdachten loopt nog. Wanneer zij voor de rechter moeten komen, is nog niet bekend.

De eigenaren van de Zwitserse bar waar in de nieuwjaarsnacht een grote brand uitbrak, zijn bij een verhoor belaagd door nabestaanden. Na aankomst bij het kantoor van de openbaar aanklager vanochtend werden ze in het gedrang met de pers uitgejouwd.

Jacques en Jessica Moretti werden uitgemaakt voor monsters en moordenaars. "Jullie hebben mijn zoon vermoord. Jullie hebben mijn broer vermoord. Waar is mijn zoon?", klonk het. "Hoe kunnen jullie eten en slapen?"

De twee waren zichtbaar aangedaan door de confrontatie. "Wij zijn gewoon werkende mensen", probeerde de man zich te verdedigen. "Als er betaald moet worden, dan zullen we betalen."

De Moretti's worden vervolgd voor dood door schuld wegens de fatale brand in Crans-Montana. Daarbij kwamen 41 mensen om, meer dan honderd bezoekers raakten gewond. De eigenaren mogen hun proces in vrijheid afwachten.

Het was vanmorgen de vierde keer dat de twee zich meldden bij de aanklagers in Sion om een verklaring af te leggen over de brand. Gisteren en vandaag mochten ook advocaten van de slachtoffers vragen stellen. Daar zijn er meer dan vijftig van, die ruim 130 partijen vertegenwoordigen.

Gesprek met moeder

Gisteren was er juist nog een "emotioneel gesprek" tussen het echtpaar Moretti en de moeder van twee gewonden. De ontmoeting met Leila Micheloud was ad hoc gearrangeerd in de marge van de verhoren. "Het was belangrijk dat deze mensen elkaar konden zien, spreken en als mensen gedachten uitwisselen over wat er is gebeurd", zei haar advocaat, die verder niet inging op de inhoud.

De advocaat van de Moretti's hoopte dat het gesprek kon bijdrage aan het helingsproces. "Het was voor beide partijen belangrijk om even afstand te kunnen nemen van de rancune."

Het verhoor van het echtpaar is momenteel gaande, eerdere sessies duurden ruim 10 uur. Er wordt onder meer gekeken of de eigenaren van Le Constellation voldoende hebben gedaan aan de brandveiligheid in de ondergrondse bar. Het vuur brak daar uit toen plafondisolatie vlamvatte door siervuurwerk.

Raadsleden krijgen steeds vaker te maken met agressie, bedreiging of (verbaal) geweld. Toch wegen de mooie kanten van het ambt voor het overgrote deel zwaarder dan de negatieve.

Ook voor de 31-jarige Noud Dumoulin. Sinds mei 2024 is hij raadslid bij de lokale VVD-fractie van Den Haag. Min of meer per ongeluk, want zijn voorganger was vroegtijdig gestopt. "Op mijn verjaardag in april werd ik gebeld door de fractievoorzitter", zegt Dumoulin. "Wij hadden geen dagelijks contact, dus ik dacht al: die belt vast niet om mij gewoon te feliciteren."

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 stond Dumoulin op plaats 15 van de kandidatenlijst, te laag voor een zetel. Maar door het vertrek van zijn voorganger kreeg hij de kans alsnog. Beter kon niet, blijkt nu. "Het is een ontzettend eervolle en unieke baan", vindt hij.

Daar staat wel wat tegenover: het raadswerk kost Dumoulin meer dan dertig uur per week. Fulltime werken ging niet meer - hij werkt nu drie dagen in de week bij het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Mondiger en assertiever

Ook Gon Boers (70), die al bijna zestien jaar raadslid is voor de lokale partij HOI Werkt in Hilvarenbeek, noemt het raadslidmaatschap de "mooiste taak die er is". In maart is haar zestienjarig jubileum als raadslid - en neemt ze afscheid. "Het is gezond om het stokje over te dragen aan een nieuwe generatie."

Boers heeft het politieke landschap de afgelopen jaren zien veranderen. "Inwoners zijn mondiger en assertiever geworden. Ik denk dat sociale media daar grote invloed op hebben." Het is moeilijk om mensen te bereiken met informatie, omdat iedereen in een eigen bubbel zit, aldus het raadslid.

Met name bij gevoelige dossiers zoals migratie is die mondigheid te merken, zegt Boers. Reacties op sociale media zijn lang niet altijd constructief. Maar het gaat verder dan alleen online narigheid: afgelopen zomer werd bij Boers een explosief door haar voordeur gegooid.

"Een cobra met de kracht van een handgranaat", zegt ze. "Wij waren niet thuis. Maar toen ik het hoorde, heb ik gelijk de burgemeester en wethouder ingeseind. De politie sprak van een aanslag."

De dader is nooit gevonden en daarmee het motief ook niet. Boers sluit niet uit dat het politiek gemotiveerd was. "Een paar maanden daarvoor was ook een auto van een fractiegenoot in brand gestoken."

'Je moet je niet laten intimideren'

Een reden om te stoppen met haar werk is het allesbehalve, benadrukt ze. Integendeel: "Je moet je niet laten intimideren, hoe moeilijk dat ook is", zegt ze. "Maar je moet duidelijk maken dat dit soort acties geen zin hebben, want jij gaat toch wel door."

Desondanks zit het er voor Boers na ruim anderhalf decennium binnenkort op als raadslid. Ze zou het iedereen aanbevelen. "Het is een verrijking van je leven. Je komt op plekken waar je anders nooit zou komen, praat met mensen met wie je anders nooit zou praten. Je kunt echt wat betekenen", zegt ze. "Maar ik neem besluiten over de toekomst, terwijl de toekomst van jongeren veel langer is dan die van mij. Zij moeten nu de besluiten gaan nemen."

Eervol

Als het aan de Haagse Dumoulin ligt, is stoppen als raadslid voorlopig niet aan de orde. "Het is een enorm eervolle positie waar je in een stad als Den Haag niet zomaar in komt", zegt hij.

Ook hij merkt de verharding in het politieke klimaat en ziet agressie en bedreigingen om zich heen. "Spanningen lopen soms op in de raad, en op sociale media geven inwoners soms nare opmerkingen onder berichten."

Onacceptabel, vindt hij. Maar het houdt hem niet tegen. "Het weerhoudt mij niet om me opnieuw verkiesbaar te stellen. Je kunt een verschil maken voor mensen, het is eervol en uniek, dat weegt voor mij zo zwaar dat ik door wil."

Rusland heeft vanochtend vroeg opnieuw honderden raketten en drones afgevuurd op Oekraïne. Doelwit was vooral de energievoorziening. De aanvallen waren gericht op Kyiv, Charkiv, Dnipro en Odesa. Er zijn voor zover bekend twee mensen gedood en meerdere mensen gewond geraakt.

Volgens de Oekraïense luchtmacht werden er 24 raketten, een kruisraket en 219 drones afgeschoten. 16 raketten en 197 drones werden uit de lucht gehaald.

De twee doden vielen in Lozova in de buurt van Charkiv, waar een spoorwegknooppunt is. Zes mensen raakten gewond.

Door de aanvallen zitten er opnieuw tienduizenden mensen zonder stroom, water en verwarming, midden in een strenge winter. De Russische aanvallen op de infrastructuur zijn al de hele winter gaande.

Klap voor onderhandelingen

Volgens buitenlandminister Sybiha is iedere aanval een klap voor de onderhandelingen over het beëindigen van de oorlog. "Rusland moet worden gedwongen om de diplomatie serieus te nemen en de aanvallen af te schalen", zei hij.

De recente onderhandelingen in Doha hebben volgens bronnen niet geleid tot een oplossing voor de regio Donetsk. Rusland wil de hele oostelijke regio van Oekraïne in handen krijgen, maar Oekraïne is niet bereid zo veel land in te leveren voor vrede. President Zelensky vindt dat de Verenigde Staten meer druk moeten uitoefenen op Rusland als ze inderdaad, zoals president Trump zegt, voor de zomer een einde willen maken aan de oorlog.

Het Kremlin kondigt ondertussen aan dat er binnenkort nieuwe gesprekken zijn. Bronnen melden aan persbureau Reuters dat die volgende week maandag en dinsdag worden gehouden in Miami met vertegenwoordigers van Oekraïne, Rusland en de VS.

Kinderen onder gewonden

Burgemeester Klitsjko van Kyiv zegt dat er een massale aanval was op de hoofdstad, waarbij twee mensen gewond zijn geraakt. Er zijn gebouwen beschadigd aan beide zijden van de rivier de Dnipro, die door de stad loopt, zowel woongebouwen als andere panden, zegt hij.

In de regio Dnipro in het zuidoosten van het land, ook aan de gelijknamige rivier, raakten vier mensen gewond door een drone- en raketaanval, meldt het regionale bestuur. Onder de gewonden zijn een baby en een meisje van 4. Op verschillende plekken brak brand uit, huizen, infrastructuur en auto's raakten beschadigd.

In de havenstad Odesa viel een gewonde en zitten bijna 300.000 mensen zonder water na aanvallen op de stroomvoorziening. Zo'n 200 gebouwen zitten zonder verwarming. In een appartementengebouw brak brand uit op een van de bovenste verdiepingen, zegt het leger in de stad. Ook zijn een supermarkt en een markt geraakt. Op de markt brak brand uit, waarbij iemand gewond is geraakt.

Delen van Frankrijk en Spanje worden geteisterd door noodweer. Storm Nils raast met windstoten tot 160 kilometer per uur over Zuid-Frankrijk en de Pyreneeën en gaat gepaard met hevige sneeuw- en regenval. Er is een man om het leven gekomen en er raakte iemand zwaargewond.

Zo'n 850.000 huishoudens zitten zonder stroom, meldt de Franse netbeheerder Enedis. Ook leidt de storm tot overlast voor het treinverkeer.

Op meerdere plekken geldt code rood vanwege de extreem harde wind, overstromingen en lawines. De waarschuwingen gelden onder meer in het gebied rond Carcassonne en delen van de Pyreneeën. Veel scholen blijven daar vandaag uit voorzorg gesloten. Op meerdere snelwegen wordt geadviseerd om de snelheid aan te passen aan de weersomstandigheden.

Dode door omvallende boom

Omgevallen bomen en afgewaaide takken leveren gevaar op. De man die vannacht om het leven kwam, reed in zijn vrachtwagen op een lokale weg ten zuiden van Bordeaux toen er een tak op zijn voertuig viel, meldt de regionale radiozender. De minister van Binnenlandse Zaken liet weten dat er ook iemand zwaargewond is geraakt door een omvallende boom.

De nationale weerdienst adviseert op X om op plaatsen waar een windwaarschuwing geldt binnen te blijven, ramen en deuren gesloten te houden en niet met de auto de weg op te gaan. In gebieden waar lawinegevaar is, met name in skigebieden, wordt aangeraden om de veiligheidsinstructies van de autoriteiten op te volgen.

Zuidwest-Europa kampt al weken met overlast door extreem weer. Afgelopen weekend werden in de Spaanse regio Andalusië 11.000 mensen geëvacueerd na hevige regenval.

Ook in Portugal stapelen de problemen zich op. De minister van Binnenlandse Zaken stapte gisteren op na felle kritiek op haar aanpak van de crisis. Het dodenaantal in het land liep door het aanhoudende noodweer op tot elf.

Een week nadat overheid en netbeheerders aankondigden dat de wachtlijst voor een nieuwe elektriciteitsaansluiting de komende jaren flink omlaag kan, zeggen ze nu dat er een aansluitstop dreigt in Flevoland, Gelderland en Utrecht. Dat betekent dat er vanaf de zomer in deze provincies ook geen nieuwe contracten voor woningen meer afgegeven kunnen worden. Alleen met heel krachtige ingrepen kan dit rampscenario nog worden voorkomen, volgens de netbeheerders.

De operationele baas van landelijk netbeheerder Tennet, Maarten Abbenhuis, noemt de verschillende boodschappen ongelukkig. "Ik begrijp de verwarring thuis." Tennet kampt in Utrecht met lange procedures voor uitbreiding van het hoogspanningsstation Breukelen en de aanleg van een nieuw hoogspanningsstation in Utrecht-Noord. Dit heeft invloed op de capaciteit in alle drie de provincies.

In andere delen van het land kunnen grote bedrijven die veel stroom afnemen, helpen om de problemen op te lossen. Zo'n bedrijf krijgt dan een vergoeding om op drukke momenten op het stroomnet minder elektriciteit af te nemen. In Flevoland, Gelderland en Utrecht is er verhoudingsgewijs minder industrie en worden de problemen vooral veroorzaakt door particulier elektriciteitsgebruik.

Minder afnemen in spits

In plaats van een paar grote bedrijven moeten er hier dus honderdduizenden mensen overtuigd worden om minder elektriciteit af te nemen in de spitsuren. De problemen in deze provincies zijn niet nieuw en afgelopen jaar werden er al maatregelen aangekondigd om een zogenoemde aansluitstop te voorkomen. Zo moeten gasgeneratoren bij nieuwbouwwijken voorkomen dat huizen niet aangesloten kunnen worden.

De maatregelen hebben onvoldoende effect, concluderen de netbeheerders nu. Bovendien is de groei van de vraag naar elektriciteit groter dan verwacht. Alle ruimte die met de maatregelen gecreëerd is, wordt gebruikt door mensen met een bestaande aansluiting die meer elektriciteit zijn gaan gebruiken. Dat kan gaan om de aanleg van (hybride) warmtepompen en laadpalen voor elektrische auto's.

Het demissionaire kabinet kondigde vorige week een aantal maatregelen aan die de problemen op het elektriciteitsnet kunnen verminderen. Een daarvan is het zwaarder belasten van het elektriciteitsnet, waardoor het risico op stroomstoringen toeneemt.

Het nieuwe kabinet komt met een crisiswet netcongestie. Die wet moet de procedures versnellen voor uitbreiding van het elektriciteitsnet. Al deze maatregelen zijn volgens de netbeheerders noodzakelijk om een aansluitstop voor kleinverbruikers vanaf deze zomer te voorkomen in de drie provincies.

Het gaat niet alleen om nieuwe aansluitingen, maar ook om de aanvraag van een zwaardere aansluiting. Die kan nodig zijn als mensen een warmtepomp, laadpaal of elektrisch fornuis installeren.

Het seksuele en fysieke misbruik van pleegkinderen in jeugddorp De Glind in Gelderland kon lange tijd doorgaan door een gesloten cultuur en gebrek aan toezicht van buitenaf. Dat is de conclusie van de Erasmus Universiteit Rotterdam, die onderzoek deed naar de misstanden bij De Glind. De onderzoekers nemen het jeugdzorgorganisatie Pluryn kwalijk dat die nog altijd geen volledige opening van zaken wil geven.

In De Glind, een dorp vlak bij Barneveld, is plek voor 120 uithuisgeplaatste kinderen. Zij worden opgevangen in onder meer gezinshuizen binnen een grotendeels gereformeerde dorpsgemeenschap.

In oktober 2022 kwam via Omroep Gelderland aan het licht dat in de jaren 90 tientallen pleegkinderen in het jeugddorp fysiek, geestelijk en seksueel zijn mishandeld. Later kwamen bij de omroep ook meldingen binnen van na 2000.

Verschillende vormen van mishandeling

Naar aanleiding van die meldingen deed de Erasmus Universiteit samen met lotgenotenorganisatie BE4You2 onderzoek naar de misstanden. De onderzoekers hebben onder anderen gesproken met oud-bewoners.

Ze bekeken ook ruim 200 aanvragen die de slachtoffers hebben gedaan bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven. "De resultaten laten zien dat verschillende vormen van mishandeling voorkwamen, waaronder emotioneel, fysiek en seksueel geweld", stellen de onderzoekers.

Pluryn laat aan Omroep Gelderland weten de signalen, vragen en kritiek serieus te nemen. "Het rapport vormt een belangrijke bron van inzicht, maar is niet het eindpunt", zegt de jeudgzorgorganisatie. "Wij blijven in gesprek met (oud-) bewoners, onze jongeren, medewerkers, onderzoekers en relaties om te blijven leren en verbeteren."

Zwartgelakte passages

De onderzoekers vinden dat er bij Pluryn een gebrek aan openheid is. Zo beriep de organisatie zich herhaaldelijk op de privacywetgeving en liet Pluryn slechts een deel van het papieren archief onderzoeken.

Dat interne archiefonderzoek, dat een onafhankelijke jurist uitvoerde in opdracht van Pluryn, volgde kort na de onthullingen van Omroep Gelderland. De zorgaanbieder ontdekte in bestuursnotulen uit de jaren 90 signalen van misstanden, maar liet vervolgens het archief van na 2000 niet meer onderzoeken. Ook werd het onderzoek omwille van de privacy niet openbaar gemaakt.

Nadat het archiefonderzoek was afgerond, werden betrokken slachtoffers niet actief benaderd. Zij moesten zelf veel moeite doen om informatie te krijgen over hun persoonlijke geschiedenis, meldt Omroep Gelderland.

Als ze al stukken ontvingen, stonden er vaak zwartgelakte passages in. "Pluryn wekt hiermee de indruk misstanden zowel in het verleden als in het heden (letterlijk) onzichtbaar te willen maken", schrijven de onderzoekers.

Niet serieus genomen

Ze stellen dat jeugdzorgorganisaties een open, lerende houding nodig hebben om verandering mogelijk te maken. Die houding hebben ze bij Pluryn tijdens het onderzoek "onvoldoende ervaren", schrijven ze.

"Daarbij leken verschillende redenen een rol te spelen, waaronder bescherming van het belang en de reputatie van de organisatie, en privacywetgeving als argument om geen openheid te bieden."

Slachtoffers hebben "tot op de dag van vandaag" last van de gevolgen van mishandeling en misbruik, schrijven de onderzoekers. Ze vertelden dat mensen die klachten hadden niet werden geloofd of serieus genomen en dat de leiding meldingen liever intern hield, in plaats van bijvoorbeeld aangifte bij de politie te doen.

Kinderen die uit huis zijn geplaatst vinden nog altijd moeilijk een luisterend oor bij klachten. Ze kennen de officiële procedures niet of hebben daar geen vertrouwen in, schrijft kinderombudsman Margrite Kalverboer in het rapport Je bent maar een kind, je durft gewoon niet.

Dezelfde conclusies werden tien jaar geleden ook al getrokken na onderzoek, en er is te weinig veranderd, concludeert Kalverboer. "We zijn niet fundamenteel opgeschoten. Kinderen hebben geen toegang tot klachtenprocedures."

Ze noemt de situatie schrijnend, omdat de kwetsbare kinderen in de opvang vaak op zichzelf aangewezen zijn.

Kinderen weten bijvoorbeeld niet via welke kanalen ze iets kunnen melden over misstanden, geweld of gevoelens van eenzaamheid. "Het wordt ze wel verteld, maar waarschijnlijk op een moment dat het niet tot ze doordringt. Omdat ze net in een instelling geplaatst zijn bijvoorbeeld en bezig zijn met andere dingen."

Daarnaast ontbreekt het aan vertrouwen in een goede afloop. "Ze voelen zich niet veilig genoeg om een klacht in te dienen en vinden de procedure te afstandelijk. Ze kennen de mensen vaak niet", somt Kalverboer op. "Ook zijn ze bang dat het gevolgen heeft voor hun verblijf: hoe de groepsleiding met ze omgaat of hoe het op de groep gaat."

Kalverboer pleit voor een laagdrempeliger procedure en methoden die beter aansluiten bij de belevingswereld van de doelgroep, zoals de mogelijkheid online, anoniem te melden. Ook is er betere feedback nodig aan de kinderen over wat er met hun opmerkingen wordt gedaan.

Nagellakset

In het rapport haalt Kalverboer ter illustratie ervaringen van kinderen aan. Zo zegt Roos dat er "heel veel achter de schermen" kan gebeuren, maar "als jongere heb je daar niks van door".

Tom prijst een begeleider die een nagellakset meenam naar het werk. "En dan ineens zit iedereen met elkaar te praten. Je kan over alles praten, er is gelijk vertrouwen."

Kalverboer: "Kinderen blijven zeggen: 'er is wel van alles gebeurd, maar ik heb het aan niemand durven zeggen, want niemand was geïnteresseerd'. Mensen vragen vaak niet eens 'hoe gaat het nu met jou?' of 'wat speelt er?' Als dat niet gevraagd wordt, ga je dat ook niet zeggen."

"Als kind heb je het recht om veilig op te groeien. En als dat niet gebeurt, heb je het recht om te klagen", zegt Kalverboer. "Zorg ervoor dat kinderen iemand hebben bij wie ze zich veilig voelen, want anders blijven we ook de schandalen houden."

Om de kans op een woning te vergroten zou de overheid subsidie op wonen moeten afbouwen. Dat adviseert het Centraal Planbureau (CPB) in een rapport over de woningmarkt.

Wie eenmaal goed zit, gaat er alleen maar op vooruit vanwege gunstig overheidsbeleid. Dat gaat ten koste van mensen die geen plek weten te bemachtigen op de woningmarkt. Het CPB heeft het over een "race to the top".

Naast het afbouwen van de hypotheekrenteaftrek voor woningbezitters, moeten ook huurders die voldoende verdienen gestimuleerd worden om een relatief goedkope huurwoning te verlaten. Op die manier kan het beperkte aantal Nederlandse woningen beter verdeeld worden, denkt het planbureau.

Woonladder

"De woningmarkt werkt als een ladder waarop iedereen zo hoog mogelijk probeert te komen", staat in het rapport. Volgens het CPB bepaalt rijkdom en beleid waar je op die ladder terechtkomt.

Sowieso is er nu niet voor iedereen plek op die ladder, zegt het planbureau. Dat heeft te maken met het aanbod. Er zijn te weinig woningen en de bouw van nieuwe huizen verloopt stroef, bevestigde recente bouwcijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Het gevaar is dat Nederlanders onderling met elkaar moeten strijden om een plekje op die woonladder. "Het helpen van de ene groep gaat noodzakelijkerwijs ten koste van de andere", zegt het CPB.

Hypotheekrenteaftrek

Overheidsbeleid versterkt de positie van mensen die qua wonen toch al goed zitten. Dat beleid moet stoppen, adviseert het CPB: "Koopsubsidies drijven woningprijzen op en leiden niet per se tot meer eigenwoningbezit."

Het planbureau doelt daarbij op de hypotheekrenteaftrek voor woningbezitters. De rente die kopers betalen over hun hypotheekschuld mogen zij deels aftrekken van het inkomen waarover belasting moet worden betaald.

Economen wijzen al langer op de oneerlijke effecten van de hypotheekrenteaftrek. In de afgelopen verkiezingscampagne beloofden meerdere partijen het fiscale voordeel voor woningbezitters sneller af te bouwen, waaronder CDA en D66. Coalitiepartij VVD is tegen afbouw. In het coalitieakkoord is het plan niet terug te vinden.

Sociale huur

Niet alleen kopers worden te veel geholpen. Ook sommige huurders krijgen steun die zij niet nodig hebben, concludeert het CPB-onderzoek. Het gaat dan vooral om mensen die in een sociale huurwoning zitten, maar door de jaren heen meer zijn gaan verdienen.

Die mensen zouden meer huur moeten gaan betalen voor hun sociale huurwoning, stelt het CPB voor. Dan verruilen mensen hun sociale huurwoning eerder voor duurdere vrije sector-huurwoning. Het CPB noemt zo'n lage huur voor hogere inkomens een "impliciete subsidie" omdat deze huurders minder betalen dan de markthuur.

Zo'n inkomensafhankelijke huurverhoging mogen woningcorporaties al doorvoeren, maar in de helft van de gevallen doen zij dat niet. Volgens het CPB zouden verhuurders vaker het inkomen van huurders kunnen toetsen.

Er zitten serieuze fouten in het algoritme dat de reclassering gebruikt om te berekenen wat de kans is dat criminelen opnieuw in de fout gaan. Dat concludeert de Inspectie Justitie en Veiligheid. De inspectie zegt dat de reclassering moet stoppen met het gebruik van de systemen of ze zo snel mogelijk moet aanpassen.

In bijna een kwart van de gevallen pakt de berekening te hoog of te laag uit. Bij het grootste deel van de fouten wordt het risico te laag ingeschat dat iemand opnieuw een misdrijf pleegt. "De reclassering adviseert onder meer de rechter en het zou dus kunnen zijn dat de rechter op basis van de reclassering verkeerde besluiten heeft genomen", zegt Arjen Schmidt van de inspectie.

In het advies beschrijft de reclassering de achtergrond van gedetineerden en schrijft wat er nodig is om herhaling te voorkomen. De rechter gebruikt het advies om te beslissen over iemands straf.

Gepauzeerd

Bij een te lage risico inschatting kan het gebeuren dat de maatschappij niet voldoende beschermd wordt. Bij een te hoge inschatting kan dat nadelige gevolgen hebben voor een verdachte of crimineel.

Jessica Westerik van Reclassering Nederland zegt in een reactie dat het gebruik van het systeem is "gepauzeerd". Ze noemt het rapport van de inspectie zowel "confronterend als waardevol". De komende tijd wordt onderzocht hoe het systeem "weer op verantwoorde wijze ingezet kan worden".

Zes jaar geleden werd er overigens al gewaarschuwd voor dit betreffende algoritme. Uit onderzoek bleek destijds dat er een risico is op discriminatie op basis van etniciteit of sociale klasse. Ook werd de effectiviteit van het systeem toen al in twijfel getrokken, vanwege grote foutmarges.

Gedetineerden en verdachten omgewisseld

Een ernstig voorbeeld van hoe wetenschappelijke inzichten verkeerd in het algoritme terecht zijn gekomen, is bijvoorbeeld dat de categorieën veroordeelde en verdachte verkeerd om zijn ingevoerd. Hierdoor is aan veroordeelden die juist meer kans hebben om de mist in te gaan, een lager risico toebedeeld. Ook is voor drugsgebruikers het risico op herhaling (recidive) in de formule te laag ingevoerd.

Er zijn daarnaast variabelen uit het systeem weggelaten, zoals of iemand een migratieachtergrond of psychische aandoening heeft. Hoewel er volgens de inspectie goede redenen kunnen zijn om dit soort gevoelige data niet te gebruiken, is het model hier ook niet goed op aangepast. De gegevens die ingevoerd zijn, zijn in het algemeen ook verouderd. Ze komen uit bijvoorbeeld Zweedse en Amerikaanse onderzoeken en worden niet geactualiseerd.

Meer dan 40.000 keer per jaar

Het systeem wordt al jaren veelvuldig gebruikt, in de onderzochte periode van 2023-2024 meer dan 40.000 keer per jaar. Omdat het algoritme slechts een deel uitmaakt van de totale risico-inschatting, kan de inspectie niets zeggen over in hoeveel gevallen dit ook echt tot verkeerde uitkomsten heeft geleid. Want medewerkers maken ook nog een eigen afweging, die een rechter weer meeneemt in het eindoordeel. Maar het risico is aanwezig dat mensen te kort of te lang vastzaten of de verkeerde behandeling kregen.

Volgens de inspectie wordt veel waarde aan de uitkomst van het algoritme gehecht bij de beoordeling. "Naar onze inschatting vertrouwen ze daar te veel op", zegt Schmidt. Omdat medewerkers niet goed snappen hoe het werkt, is dat extra risicovol.

Dat dit allemaal zo lang niet is opgemerkt, is volgens Schmidt te verklaren doordat de systemen niet worden gecontroleerd. "Wat we bij de reclassering eigenlijk zien, is dat er onvoldoende expertise in de organisatie aanwezig is om hier verantwoord mee om te gaan."

Risico op discriminatie

Bovendien is ook het risico van discriminatie door het systeem niet uitgesloten. Twee kenmerken waarmee gerekend wordt, postcode en inkomen, kunnen namelijk een relatie hebben met iemands afkomst. Indirect kan er volgens het College voor de Rechten van de Mens bij zo'n wisselwerking sprake zijn van discriminatie. Zulke kenmerken mogen alleen onder voorwaarden gebruikt worden. Er moet dan duidelijk gemaakt worden dat het gebruik proportioneel is en hoe discriminatie voorkomen wordt. Ook dat is in dit geval niet gebeurd.

"Wij willen niet discrimineren en alleen onderscheid maken als dit aantoonbaar belangrijk is om de risico's op delictgedrag in beeld te brengen", zegt Westerik van de reclassering daarover. "Nationaliteit of etniciteit worden uiteraard niet geregistreerd bij ons."

Het onderzoek naar de reclassering is het eerste in een groter onderzoek naar het gebruik van algoritmes bij de overheid, dat werd opgestart na problemen met het gebruik van algoritmes in de toeslagenaffaire en bij DUO. De inspectie onderzocht de reclassering omdat bekend is dat algoritmes daar veel worden gebruikt.