Aggregator

De kleindochter van de Britse premier Churchill heeft er geen problemen mee als haar grootvader van de Britse bankbiljetten verdwijnt. De Bank of England kondigde dat plan deze week aan, tot groot ongenoegen van conservatieve politici.

Emma Soames zegt dat de Bank of England "het volste recht heeft om te bepalen wie het op zijn biljetten zet". Haar familie ging er volgens haar nooit van uit dat het eerbetoon permanent zou zijn. Biljetten met Churchill zijn sinds 2016 in omloop, hij verving toen activist Elizabeth Fry op het briefje van 5 pond.

De Bank of England kondigde deze week aan afscheid te zullen nemen van historische figuren op de bankbiljetten. Naast Churchill verdwijnen daarmee ook schrijfster Jane Austin, schilder William Turner en computerpionier Alan Turing. Charles III blijft afgebeeld op de voorzijde van biljetten.

Enquête

De nationale bank hield vorig jaar een enquête onder 44.000 landgenoten om te bepalen welke categorie er op de nieuwe generatie bankbiljetten moet komen te staan.

Historische figuren eindigde daarbij op de derde plek met steun van 38 procent van de ondervraagden, onder architectuur (56 procent) en de winnaar Britse fauna (60 procent). Kunst, cultuur en sport, innovaties en historische mijlpalen waren allemaal nog minder populair.

De bank kondigde aan een nieuwe enquête te zullen houden om te bepalen welke inheemse diersoorten in aanmerking komen. Biologen zullen daarvoor een groslijst aanleggen waar het publiek over mag stemmen. De bank heeft al laten weten huisdieren niet te zullen meenemen in de overweging. Biljetten die door de Bank of Scotland worden uitgegeven hebben al het thema natuur, met afbeeldingen van een otter, eekhoorn en makreel.

Woke en dom

Op het plan kwam kritiek van oppositieleider Kemi Badenoch, die het "een dom plan" noemde. "Door Churchill van onze bankbiljetten te halen wis je onze geschiedenis uit. Ik ben enorm fan van hem."

Badenoch stelde juist voor meer politici uit het verleden op deze manier te eren. "Ik vind juist dat we meer historische figuren moeten hebben. Ik zou bijvoorbeeld graag Margaret Thatcher zien, als beste premier in vredestijd."

In het verleden was er kritiek op de personen die de Bank of Engeland had gekozen in ontwerpen, omdat er momenteel maar één vrouw tussen zit en nog nooit een persoon van kleur.

Leider Nigel Farage van Reform UK noemt de beslissing daarom woke en "doorgedraaide politieke correctheid". "Ze stellen voor hem te vervangen door een plaatje van een bever? Dat verzin je toch niet?"

Das

Emma Soames wil daarentegen best meedenken over wat voor dier het beste haar opa kan vervangen. "Het moet een dapper dier worden, moedig. En, gebaseerd op hoe ik hem kende, zeer beminnelijk."

Gevraagd wat ze ervan zou denken als het bijvoorbeeld een simpele das wordt, antwoordde ze "lucky badger - or lucky grandpa".

Cuba heeft aangekondigd dat het in de komende dagen 51 gevangenen zal vrijlaten. Een overeenkomst daarover kwam tot stand door bemiddeling van het Vaticaan, heeft het Cubaanse ministerie van Buitenlandse Zaken bekendgemaakt.

Volgens de Cubaanse autoriteiten hebben de gevangenen een aanzienlijk deel van hun straf uitgezeten en hebben zich in de gevangenis goed gedragen. Hun namen zijn niet bekendgemaakt. Het is ook onduidelijk hoeveel van hen vastzaten voor gewone strafbare feiten en hoeveel voor politieke activiteiten of protesten tegen de regering.

De vrijlating volgt kort na een ontmoeting in het Vaticaan tussen de Cubaanse minister van Buitenlandse Zaken en de paus. Volgens Havana is de beslissing genomen "in een geest van goede wil" en in het kader van de historisch nauwe contacten tussen Cuba en het Vaticaan. De regering benadrukte dat het besluit samenvalt met de aanloop naar de christelijke Goede Week.

Economische crisis

Het is niet de eerste keer dat Cuba gevangenen vrijlaat na bemiddeling door het Vaticaan. In maart vorig jaar werden nog 553 gevangenen vervroegd vrijgelaten in een vergelijkbare overeenkomst. Volgens de Cubaanse regering is sinds 2010 aan bijna 10.000 gevangenen gratie verleend en kregen in de afgelopen drie jaar nog eens ongeveer 10.000 mensen vervroegde vrijlating.

Mensenrechtenorganisaties zeggen echter dat Cuba nog altijd honderden politieke gevangenen vasthoudt. Schattingen over het aantal lopen uiteen.

De aankondiging komt op een moment dat Cuba met een diepe economische crisis kampt, met onder meer energie- en brandstoftekorten. Tegelijkertijd staat het land onder toenemende druk van de Verenigde Staten om politieke en economische hervormingen door te voeren.

Geen overleg met Washington

De Amerikaanse president Trump heeft de afgelopen weken herhaaldelijk harde uitspraken gedaan over de situatie op het eiland. Hij stelde dat Cuba economisch op instorten staat en suggereerde dat het land mogelijk een overeenkomst met de Verenigde Staten wil sluiten.

De Cubaanse regering ontkent dat zij onder Amerikaanse druk beslissingen neemt en zegt dat er geen officiële onderhandelingen met Washington plaatsvinden.

In Rotterdam heeft vannacht korte tijd een brand gewoed bij de ingang van een synagoge. De brand is volgens de politie aangestoken.

Het voorval gebeurde om 03.45 uur aan het A.B.N. Davidsplein in Rotterdam-Blijdorp. De regionale omroep Rijnmond meldt dat beelden op sociale media tonen dat er eerst iets brandt voor de ingang, waarna een explosie ontstaat. Of de beelden authentiek zijn, is niet duidelijk.

De brand ging volgens de politie vanzelf uit. Het is niet bekend waarom de brand is aangestoken en door wie, daar wordt nog onderzoek naar gedaan. Er raakte niemand gewond.

Meer incidenten

De afgelopen dagen zijn er in de wereld meer incidenten geweest bij synagogen. In de Belgische stad Luik was begin deze week een explosie. De minister van Binnenlandse Zaken noemde dat toen een "duidelijk antisemitische aanval". Niemand raakte gewond.

Gisteren reed iemand in de Amerikaanse staat Michigan met zijn auto in op een synagoge. De dader is een Amerikaan van Libanese afkomst. Bronnen melden aan CBS News dat twee broers van de man in Libanon zijn omgekomen bij een Israëlische luchtaanval.

Iedere week ging de Brabantse Rien van Son naar de repetitie van zijn koor in Oudenbosch. Het mannenkoor werd opgericht in 1910, maar onlangs klonken de laatste noten. Bij gebrek aan nieuwe leden is het koor opgeheven.

"Ik kan wel huilen", zei het 81-jarige koorlid op de dag van het laatste concert tegen Omroep Brabant. Hij was het op een-na-oudste lid van het koor. De gemiddelde leeftijd was 79 jaar. Toen een tiental leden aankondigde te stoppen met zingen vanwege stemproblemen of leeftijd, was het mannenkoor niet meer toekomstbestendig.

Het verhaal van het koor in Oudenbosch staat niet op zichzelf. In heel Nederland hebben traditionele koren het moeilijk. "Het is deels een gevolg van vergrijzing", zegt Ruben Timmer van Koornetwerk Nederland, de landelijke vereniging van koororganisaties. Dat is vooral te merken bij religieuze, klassieke of mannenkoren. "Een jonge generatie laten aansluiten lukt daarbij vaak niet, het gat tussen leeftijden is te groot."

Graag samen zingen

Dat het aantal koorleden stagneert vanwege vergrijzing, herkent ook Wietse Lap van de Bond van Koren in Drenthe. "Ik zit zelf ook bij een koor waar de gemiddelde leeftijd 72 is. Het is noodzakelijk om je repertoire aan te passen als je jonge leden wil trekken. En dat gaat moeizaam."

Hoewel de ledenaantallen bij christelijke en klassieke zangverenigingen teruglopen, is het niet zo dat mensen stoppen met zingen. Sterker nog: "We zien in heel Nederland een trend waarbij meer mensen lid worden van een popkoor of ander koor met moderne muziek", zegt Timmer van Koornetwerk Nederland. Bij dat soort koren stijgen de ledenaantallen juist wel. "Mensen willen echt graag samen zingen."

Tijdens de coronapandemie was er een flinke dip in het aantal koren. Niet onlogisch: samenzijn ging gepaard met risico's en was op sommige momenten zelfs verboden. Het gevolg was dat koren werden opgeheven.

Nu lijkt het weer de goede kant op te gaan. Vermoedelijk zingen in Nederland zo'n 1,7 miljoen mensen samen. Een zevende daarvan doet dat in een koor dat is aangesloten bij Koornetwerk Nederland. De meeste koren zijn te vinden in Zuid-Holland.

Projectbasis

Behalve popkoren wint ook zingen op projectbasis aan populariteit. "We zien meer koren ontstaan met een moderner repertoire, bijvoorbeeld een Hazeskoor of een popkoor", zegt Koos Remmé van de Bond van Zangkoren in Noord-Holland. "Ze storten zich dan een paar weken op een genre, en na de uitvoering is het weer klaar."

Bij andere koren werkt het goed om repetities niet te verplichten. Een a-capellagroep in Amsterdam ondervindt dat aan levende lijve: afgelopen zomer begon een groep van zeven jonge vrouwen met zingen en inmiddels zitten er dertig dames in een groeps-chat. Daarvan komen wekelijks zo'n twintig mensen naar de repetitie, schreef AT5 eerder. Inschrijven is laagdrempelig en kan op de dag zelf.

Overlevingsstrategie

In Limburg zijn zo'n zeshonderd koren, zegt voorzitter Tim Schulteis van VNK Limburg. "Onze provincie heeft traditioneel een sterke koorcultuur", zegt hij. "Koren waren sterk verankerd. We hadden er altijd heel veel, vooral vanuit traditionele setting. Kerkkoren, mannenkoren."

Maar juist die koren hebben het moeilijk. "Ze stoppen niet massaal, maar ze stoppen wel. Het sterft uit, een gemiddelde leeftijd van 70 plus is geen uitzondering. We zien echt vergrijzing."

Dat maakt dat in Limburg een dalende lijn is in het aantal koren, zegt Schulteis. "In tegenstelling tot het westen van het land waar popkoren erin slagen om jonge mensen aan zich te binden. Dat zien we hier minder." Waarom dat zo is, weet Schulteis niet. "Mensen willen wel zingen. Misschien ligt het aan imago, PR, een goede organisatie."

Projectkoren in andere delen van het land bruisen van energie, zegt hij. "Hier in Limburg is het meer een overlevingsstrategie. Misschien tegen wil en dank." Toch is Schulteis allesbehalve ontevreden over het koorlandschap in Limburg. "Er zijn ook koren die het wel lukt om te groeien, mensen aan zich te binden, te verjongen."

Goedemorgen! Vandaag is het 75e Boekenbal met onder andere auteur Peter de Smet, beter bekend als Hendrik Groen. Ook spreekt de Oekraïense president Zelensky met de Franse president Macron.

Eerst het weer: de dag start onstuimig en nat. Er waait een stevige zuidwestenwind en in de kustregio's zijn zware windstoten mogelijk. Vanmiddag wordt het geleidelijk droger en neemt de wind in kracht af. Het is 9 of 10 graden, maar vanmiddag is het frisser.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Dit is er vannacht gebeurd:

De Poolse president Nawrocki heeft zijn veto uitgesproken tegen een wet waarmee Polen 44 miljard euro kan lenen van de Europese Unie. Het geld was bedoeld voor versterking van de Poolse defensie. Nawrocki wil niet dat Polen de lening aangaat, omdat hij vreest voor een grotere afhankelijkheid van Brussel.

EU-lidstaten kunnen bij de Europese Unie tegen gunstige voorwaarden geld lenen voor defensieprojecten. In de pot zit 150 miljard euro. Polen zou met 44 miljard het grootste bedrag lenen. De regering wilde er onder meer anti-dronewapens, raketten, helikopters en schepen van kopen.

Nawrocki is een conservatieve nationalist en is kritisch over de invloed van Brussel, iets waarmee hij zich voor zijn verkiezing in 2025 profileerde. Hij heeft heel andere opvattingen dan de liberale premier Tusk. Als president kan Nawrocki wetsvoorstellen tegenhouden.

Dat heeft hij nu dus gedaan. "De veiligheid van Polen mag niet afhangen van beslissingen van buiten", zei Nawrocki. Hij kwam ook met een alternatief plan: het geld voor defensie zou uit opbrengsten van de goud- en deviezenvoorraden van de centrale bank kunnen komen.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Extreem natuurgeweld komt vaker voor in Japan, maar een gigantische pijp die zomaar uit het wegdek oprijst is zelfs daar bijzonder. Het gevaarte werd ontdekt op een kruispunt in de stad Osaka.

Fijne dag!

America knew it as the Nintendo Entertainment System, but in Japan, it was the Family Computer (Famicom). It was more than just a home console—it was intended to actually do …read more

De economische groei in Nederland wordt in vrijwel elke sector geremd door de oorlog in het Midden-Oosten, zegt de Rabobank na een berekening. Industrie, vervoer, bouw, groothandel en reisbranche merken rechtstreeks iets van de oorlog. Andere sectoren krijgen er volgens de bank indirect mee te maken.

Volgens Rabo-econoom Leontine Treur treffen de gevolgen uiteindelijk de hele economie. "Er is geen enkele sector die niet wordt geraakt", zegt Treur. Vanwege onzekerheid of hogere kosten worden bovendien uitgaven uitgesteld, waardoor de economische groei stagneert.

Verschillende scenario's

Rabobank heeft drie scenario's berekend: het eerste scenario gaat ervan uit dat de oorlog snel wordt beëindigd, in de twee andere scenario's wordt uitgegaan van een conflict dat langer duurt. "Maar ook al stopt het conflict nu, is er al een impact te zien", zegt Treur.

De industrie zou dit jaar met bijna 2 procent groeien, maar dat zou nu nog 1,6 procent zijn. Als het conflict langer duurt kan dat zakken naar 1,4 procent. Als de olieraffinaderijen in Saudi-Arabië en Qatar door oorlogsschade jaren buiten werking zijn, zoals Rabobank in het zwaarste scenario berekende, dan blijft van de groei maar 0,6 procent over.

Ook andere sectoren worden dus geraakt. Dat komt onder meer door de gestegen energieprijzen. Daar heeft bijvoorbeeld de horeca last van. Die sector had al te maken met de btw-verhoging voor hotelovernachtingen en krijgt daar nu dus een hogere energierekening bij. De groei in de horeca kan in het donkerste scenario overgaan in een krimp van 0,3 procent.

De reisbranche zal ook minder hard groeien, verwacht Rabobank. Door de oorlog worden mensen afgeschrikt om verre reizen te maken en luchtvaarthubs als Dubai en Qatar zijn zwaar ontregeld.

Inflatie

Door de gestegen energieprijzen kan de inflatie ook flink gaan stijgen, zo heeft de bank berekend. Rabobank gaat ervan uit dat als de oorlog binnen enkele weken voorbij is, de inflatie uitkomt op 2,6 procent. Een paar weken geleden werd nog uitgegaan van 2,2 procent.

Als de oorlog langer duurt, kan het dagelijks leven met 3,1 procent duurder worden. In het zwartste scenario, waarbij de olieraffinaderijen in Qatar en Saudi-Arabië verwoest zijn, kan de inflatie uitkomen op 4,4 procent. Als dat uitkomt, verwacht Rabobank dat de benzineprijs boven de 3 euro per liter uitkomt. Een nieuw energiecontract voor huishoudens zou dan tijdelijk oplopen tot ruim 400 euro per maand. De bank gaat nu uit van een energierekening rond de 200 euro per maand.

Ondanks dat blijft de Nederlandse economie in alle scenario's groeien, maar volgens Treur hebben sectoren wel een bepaalde mate van veerkracht nodig.

Ruimtevaartorganisatie NASA is naar eigen zeggen goed op weg om begin april de eerste bemenste maanmissie sinds 1972 te lanceren. Dat had al gebeurd moeten zijn, maar door technische problemen staat de raket nog steeds aan de grond. Begin april moet het nu echt gaan gebeuren.

Met de negendaagse Artemis II-missie gaan een Canadese en drie Amerikaanse astronauten een vlucht om de maan maken. Landen gaan ze nog niet. Dat gebeurt bij een latere Artemis-vlucht, op zijn vroegst in 2028.

De eerst mogelijke lanceerdatum is 1 april. Ook in de dagen daarna zijn er opties. De definitieve datum wordt later bepaald. De weerverwachting speelt daarbij een grote rol.

Artemis II had al in februari van start kunnen gaan, maar brandstoflekkages tijdens de generale repetitie van de lancering leidden tot vertraging. Na reparaties en een succesvolle tweede repetitie werd maart als nieuwe startmaand genoemd. Door een euvel met de heliumtoevoer in de 98 meter hoge SLS-raket ging ook dat niet door.

Het systeem is inmiddels gerepareerd en getest. NASA heeft van de gelegenheid gebruik gemaakt om de batterijen van verschillende noodsystemen te vervangen. Er volgen nog meer testen voordat de raket later deze maand opnieuw naar het lanceerplatform in Florida wordt gereden.

Zo moet de vlucht van Artemis II gaan verlopen:

De man die gisteren in de Amerikaanse staat Michigan met een auto inreed op een synagoge, was een Amerikaan van Libanese afkomst. De man van 41 was sinds 2011 in de Verenigde Staten en had al tien jaar een Amerikaans paspoort, zegt het ministerie van Binnenlandse Veiligheid.

De gewapende man reed gisteren een synagoge in West Bloomfield bij Detroit binnen. In het gebouw werd hij meteen onder vuur genomen door beveiligers en gedood. De auto vloog in brand. De federale politiedienst FBI beschouwt de zaak als gericht geweld tegen de Joodse gemeenschap.

Dertig beveiligers en agenten die rook hebben ingeademd zijn naar een ziekenhuis gebracht. Een beveiliger die werd geraakt door de auto ligt ook in het ziekenhuis. In de synagoge raakte verder niemand gewond.

CBS News meldt op basis van een bron in de Libanees-Amerikaanse gemeenschap in Michigan dat twee broers van de man in Libanon zijn omgekomen bij een Israëlische luchtaanval. Ook twee van hun kinderen werden daarbij gedood, een schoonzus raakte zwaargewond. De man zou daarna zijn doorgedraaid.

De autoriteiten hebben nog niets gezegd over een mogelijk motief.

Last year, we brought you a story about the BhangmeterV2, an internet-of-things nuclear war monitor. With a cold-war-era HSN-1000 nuclear event detector at its heart, it had one job: announce …read more

De Poolse president Nawrocki heeft zijn veto uitgesproken tegen een wet waarmee Polen 44 miljard euro kan lenen van de Europese Unie. Het geld was bedoeld voor versterking van de Poolse defensie. Nawrocki wil niet dat Polen de lening aangaat, omdat hij vreest voor een grotere afhankelijkheid van Brussel.

EU-lidstaten kunnen bij de Europese Unie tegen gunstige voorwaarden geld lenen voor defensieprojecten. In de pot zit 150 miljard euro. Polen zou met 44 miljard het grootste bedrag lenen. De regering wilde er onder meer anti-dronewapens, raketten, helikopters en schepen van kopen.

Vetorecht

Nawrocki is een conservatieve nationalist en is kritisch over de invloed van Brussel, iets waarmee hij zich voor zijn verkiezing in 2025 profileerde. Hij heeft heel andere opvattingen dan de liberale premier Tusk. Als president kan Nawrocki wetsvoorstellen tegenhouden.

Dat heeft hij nu dus gedaan. "De veiligheid van Polen mag niet afhangen van beslissingen van buiten", zei Nawrocki. Hij kwam ook met een alternatief plan: het geld voor defensie zou uit opbrengsten van de goud- en deviezenvoorraden van de centrale bank kunnen komen.

Extra kabinetsberaad

Tusk heeft op X boos gereageerd. "De president heeft de kans laten lopen om zich als patriot te gedragen", schreef hij daar. Vrijdagochtend is er extra kabinetsoverleg over de kwestie. Volgens Tusk is het Europese geld essentieel voor het afweren van dreigingen uit Rusland.

Nawrocki verbond zich voor zijn verkiezing aan de conservatieve PiS-partij, al is hij geen lid. PiS-leider Kaczynski is ook fel tegen de Europese miljarden. Hij verspreidt al weken het narratief dat EU-landen die meedoen straks door Duitsland worden gedomineerd en dat de Duitse defensie-industrie het meeste zou profiteren.

Air hockey is one of those sports that’s both incredibly fun, but also incredibly frustrating as playing it by yourself is a rather lonely and unfulfilling experience. This is where …read more

Extreem natuurgeweld komt vaker voor in Japan, maar een gigantische pijp die zomaar uit het wegdek oprijst is zelfs daar bijzonder. Het gevaarte brak door een laag asfalt op een kruispunt in de miljoenenstad Osaka.

De 3,5 meter brede en 30 meter hoge metalen pijp werd ondergronds gebruikt bij werk aan het riool. Bouwlieden waren daar bezig buizen aan te sluiten op een kanaal om overtollig regenwater op te slaan om overstromingen te voorkomen.

De cilinder was 's nachts dwars door het wegdek gebroken en stak 13 meter omhoog. Een voorbijganger zag dat en sloeg woensdagochtend alarm.

Op beelden is te zien hoe bouwlieden de buis weer een stuk terug laten zakken:

Om de pijp weer in de grond te laten zakken hebben werklieden de buis met water gevuld. Dat ging een tijdje goed, maar uiteindelijk bleef de kolos steken terwijl er nog 1,6 meter boven de weg uitstak. Dat deel zal worden afgezaagd, meldt de Japanse omroep NHK.

De komende tijd is het kruispunt afgesloten. Een verhoogde snelweg boven het kruispunt is sinds woensdag ook tijdelijk dicht, wat tot veel verkeersoverlast leidt.

De oorzaak van het incident is nog onduidelijk. Mogelijk speelden werkzaamheden van een dag eerder een rol. Er was grondwater weggepompt dat zich had opgehoopt in de pijp. De autoriteiten onderzoeken nog of dat ermee te maken had.

Op de dertiende dag van de oorlog in het Midden-Oosten heeft de nieuwe hoogste leider van Iran, Mojtaba Khamenei, voor het eerst van zich laten horen. Ook zijn opnieuw schepen aangevallen in de Perzische Golf, olietankers ditmaal. De G7-landen onderzoeken olietankers en vrachtschepen kunnen gaan begeleiden door de Straat van Hormuz.

Liveblog

In dit artikel zetten we de ontwikkelingen van vandaag op een rij. Alle updates over de oorlog vind je in ons liveblog.

Een eerste verklaring van Mojtaba Khamenei, de tweede zoon van de geliquideerde ayatollah Ali Khamenei, werd vandaag door een nieuwslezer voorgelezen op Iraanse staatstelevisie. Hij benadrukte dat de Straat van Hormuz gesloten moet blijven om druk te zetten op tegenstanders van Iran. Hij wil zo Israël en de Verenigde Staten dwingen hun aanvallen te stoppen.

Midden-Oosten-correspondent Daisy Mohr noemt het opmerkelijk dat Khamenei zijn verklaring niet zelf uitsprak en enkel op een foto te zien was. Er is de afgelopen dagen veel speculatie over de toestand van Khamenei. Hij is sinds zijn benoeming nog niet in het openbaar gezien. Op basis van Iraanse en Israëlische bronnen schreef The New York Times gisteren dat Khamenei bij een aanval gewond is geraakt aan zijn benen.

Aanvallen op Libanon

In Libanon gaat het Israëlische leger onverminderd door met zijn aanvallen. Israël valt voornamelijk zuidelijke buitenwijken in hoofdstad Beiroet aan, omdat zich daar Hezbollah-strijders zouden schuilhouden. Bij een aanval op een strand even ten zuiden van Beiroet zijn zeker acht doden gevallen.

De Israëlische minister Katz van Defensie waarschuwde Libanon voor toekomstige aanvallen. "Als de Libanese regering niet weet hoe ze het gebied onder controle moet houden en niet kan voorkomen dat Hezbollah Noord-Israël bedreigt, dan zullen wij het gebied innemen en zullen we Hezbollah zelf in toom houden", zei hij.

Tot nu toe zijn tijdens deze oorlog in Libanon 687 mensen gedood bij Israëlische aanvallen, aldus cijfers van de Libanese regering. Honderdduizenden mensen zijn op de vlucht geslagen.

Olietankers aangevallen bij Irak

Voor de kust van Irak, in de Perzische Golf, zijn vannacht twee olietankers aangevallen en vervolgens in brand gevlogen. Volgens de havenautoriteiten in Irak is daarbij een bemanningslid omgekomen en zijn tientallen anderen gered. Over hun nationaliteit is niets bekendgemaakt.

Verder maakte de Thaise marine vandaag bekend dat na een aanval op een Thais schip drie bemanningsleden worden vermist. Volgens de rederij zitten zij mogelijk vast in de machinekamer. Twintig bemanningsleden zijn gered door de marine van Oman. De in totaal 23 opvarenden kwamen uit Thailand, volgens het Thaise ministerie van Buitenlandse Zaken.

Israël en de VS blijven Iran intussen bestoken met raketten en drones. Het Israëlische leger stelt dat het een "cruciale" locatie voor de ontwikkeling van kernwapens heeft aangevallen.

Ondanks de grootschalige aanvallen van de afgelopen dagen denken Amerikaanse inlichtingendiensten dat het Iraanse regime nog grotendeels intact is. In rapporten zou staan dat het regime nog altijd de controle heeft over de Iraanse bevolking.

Volgens de VN-vluchtelingenorganisatie zijn sinds het begin van de oorlog 3,2 miljoen mensen in Iran ontheemd geraakt.

Vergeldingsacties door Iran in de regio blijven ook doorgaan. Zo werden vandaag explosies gehoord in Dubai, in de Verenigde Arabische Emiraten, en werd de luchthaven van Koeweit aangevallen. Bij de vliegbasis werd "materiële schade" gemeld.

Ondertussen gaat het kabinet door met het repatriëren van in de Golfregio gestrande Nederlanders. Afgelopen nacht zijn 75 Nederlanders vanuit Oman overgevlogen naar Egypte. Vanuit daar kunnen zij terugvliegen naar Nederland.

Volgens minister Berendsen van Buitenlandse Zaken richt het kabinet zich nog op het repatriëren van enkele honderden Nederlanders die in kleine groepjes in veel verschillende landen verblijven. Volgens Berendsen hebben ongeveer 3000 landgenoten de afgelopen dagen zelfstandig het Midden-Oosten kunnen verlaten.

Wel begrip, geen steun

De Nederlandse politiek is verdeeld over hoe om te gaan met de oorlog in het Midden-Oosten. Het kabinetsstandpunt is dat Nederland wel "begrip" heeft voor de militaire actie van de Verenigde Staten en Israël, maar die niet steunt, bleek uit een debat vandaag.

Zo benoemde D66-fractievoorzitter Paternotte dat hij er begrip voor heeft "dat je het moorddadige regime in Iran weg wilt hebben", maar hij heeft geen begrip voor wat hij noemt een aanval zonder plan en een onduidelijk doel, die bovendien in strijd is met het internationaal recht.

Volgens oppositiepartijen op zowel links als rechts wijkt D66 met zijn standpunt af van de standpunten van coalitiepartners, die hoorbaar meer begrip hebben voor de militaire ingreep. Paternotte stelde dat er hooguit verschil is in toon.

De G7, de zeven economische grootmachten wereldwijd, onderzoeken opties of ze oorlogsschepen kunnen inzetten om olietankers en vrachtschepen door de Straat van Hormuz te begeleiden. Gisteren sprak premier Jetten met de Franse president Macron over mogelijke Nederlandse steun.

Een agent heeft vorig jaar tijdens een pro-Palestina-demonstratie op de Radboud Universiteit in Nijmegen zijn politiehond onrechtmatig ingezet. Dat concludeert het Openbaar Ministerie, dat de agent vervolgt.

Volgens het OM had de agent zijn hond niet mogen inzetten bij de aanhouding van een demonstrant. De betoger werd tientallen seconden door de hond gebeten en liep daarbij ernstige verwondingen op, schrijft Omroep Gelderland.

Op 7 mei 2025 demonstreerden tientallen pro-Palestijnse betogers op de campus tegen de banden van de universiteit met Israëlische instellingen. Bij de demonstratie zijn drie mensen aangehouden.

Dubbele mishandeling

De actievoerders eisten die middag een gesprek met de bestuursvoorzitter van de universiteit. Toen de voorzitter het gesprek beëindigde omdat actievoerders gezichtsbedekkende kleding droegen, escaleerde de situatie.

Een aantal betogers drong een universiteitsgebouw binnen, waar twee beveiligers werden mishandeld. Het OM verdenkt een 24-jarige man uit Nijmegen van die dubbele mishandeling en verzet bij zijn aanhouding.

Chaotische situatie

Het OM stelt nu dat de inzet van een politiehond vanwege de chaotische situatie geoorloofd was, maar niet bij de persoon die gebeten is omdat van diegene "niet een zodanige dreiging" uitging.

De demonstrant lag al op de grond en was niet gewelddadig tegen de politie. Het OM benadrukt ook dat de actievoerder niet wist dat er een aanhouding zou volgen en zich daar dus niet tegen had kunnen verzetten. De betoger wordt dan ook niet vervolgd. Hoe het nu met het slachtoffer is, is niet bekend.

In een voorstad van Detroit is een gewapende man met zijn voertuig op een synagoge ingereden. Dat melden Amerikaanse media. De beveiliging van de synagoge in West Bloomfield, in de staat Michigan, opende daarna het vuur op de man.

Het voertuig reed door de deuren een gang in, waarna het in brand vloog, meldt de sheriff van Oakland County. Op beelden is te zien dat rook opsteeg uit de synagoge. Volgens de sheriff heeft minstens één bewaker op de verdachte geschoten, waarna hij dood werd aangetroffen in het voertuig.

Onderzoek moet uitwijzen of een kogel van een bewaker de bestuurder van het voertuig fataal is geworden. Volgens de lokale sheriff is het ook mogelijk dat de aanvaller zichzelf van het leven heeft beroofd.

Bewaker gewond

Volgens de sheriff raakte een beveiliger die door het voertuig werd geraakt bewusteloos, maar zijn zijn verwondingen niet levensbedreigend. Verder raakte niemand gewond.

De identiteit van de bestuurder en de toedracht worden onderzocht.

De politie rukte massaal en met zwaar materieel uit na de melding:

Het Israëlische leger heeft aanklachten laten vallen tegen vijf Israëlische soldaten die ervan werden beschuldigd een Palestijnse gevangene te hebben gemarteld. De Palestijn werd vastgehouden op de Israëlische militaire basis Sde Teiman, op 29 kilometer van de grens met Gaza.

De zaak kreeg internationale aandacht toen de hoofdjurist van het Israëlische leger de video van het vermeende misbruik lekte aan lokale media. Ook bestormden extreemrechtse demonstranten, onder meer leden van Netanyahu's kabinet, militaire complexen uit protest tegen het onderzoek tegen de soldaten.

Op de videobeelden is te zien hoe Israëlische soldaten zich om de gevangene heen verdringen en het zicht blokkeren met hun uitrusting. Ook hadden de soldaten een hond bij zich.

Volgens de aanklacht maakten de soldaten zich, naast wat te zien is op beeld, schuldig aan mishandeling en het toebrengen van ernstig letsel. Zo zou een van de soldaten de gedetineerde met een scherp voorwerp hebben gestoken, waardoor een scheur in de buurt van zijn rectum ontstond. Het vermeende misbruik zou in juli 2024 hebben plaatsgevonden.

Aanvallen Iran en Libanon

Het besluit om de aanklacht te laten vallen komt op een moment dat de aandacht van het land grotendeels is gericht op de oorlog met Iran en Hezbollah in Libanon.

Een van de redenen die het leger noemt voor het laten vallen van de aanklacht, is dat de Palestijn zich momenteel in de Gazastrook zou bevinden. Volgens het leger heeft dat implicaties voor de bewijsvoering, schrijft het in een verklaring.

De Palestijnse gedetineerde is in oktober als onderdeel van de wapenstilstand tussen Israël en Hamas naar Gaza teruggestuurd.

De Palestijnse leiders hebben nog geen commentaar gegeven op het besluit. De Israëlische premier Netanyahu prees de beslissing. "De staat Israël moet zijn vijanden opsporen, niet zijn eigen heldhaftige strijders", zei hij in een verklaring.

"Ik hoor geruchten dat Trump en Netanyahu de oorlog willen beëindigen", vertelt een 37-jarige man uit de Iraanse hoofdstad Teheran. "Maar je kunt toch niet zomaar halverwege stoppen? Dat is pas een enge gedachte. Niet de bommen, maar weer alleen achtergelaten worden met dit regime."

De man is een van de weinige inwoners van Iran die de NOS heeft weten te spreken. Het Iraanse regime heeft inwoners vrijwel volledig afgesloten van het internet. Het is daarom moeilijk contacten leggen in het land. Bovendien zijn veel mensen bang om met journalisten te praten, omdat de repressie door de machthebbers onverminderd doorgaat.

Uit de weinige berichten die we krijgen van Iraniërs blijkt dat zij verschillend denken over de oorlog. Vanwege hun veiligheid gebruiken we geen namen. "Ik haat deze oorlog, het moet stoppen", vertelt een 60-jarige vrouw uit Rasjt, een stad ten noorden van Teheran.

"Hebben we het nu echt beter?", vraagt ze zich af. "Het verbaast me hoe onwetend mensen kunnen zijn. Naïeve jongeren denken dat buitenlandse leiders om ons geven, maar ze zijn alleen maar uit op grondstoffen. Olie, olie, olie. Onze vrijheid interesseert ze niet."

Minder steun voor de oorlog

Iran-deskundige Peyman Jafari ziet een verschuiving onder mensen die eerst voor de oorlog waren en zich nu steeds meer afvragen of dit wel de juiste oplossing is om van het regime af te komen.

"Na de protesten van afgelopen januari, en de duizenden doden, was de frustratie zo groot dat mensen zeiden: laat die oorlog maar komen", vertelt Jafari. "Ze dachten dat het misschien wel tot verlossing zou leiden."

Bij die protesten tegen het regime afgelopen januari hebben de Iraanse machthebbers genadeloos hard opgetreden. Volgens de Iraans-Amerikaanse mensenrechtenorganisatie Hrana zijn ruim 7000 mensen gedood, maar dat aantal ligt mogelijk veel hoger.

In deze video leggen we uit wat leidde tot de grootste protesten in jaren in Iran:

De groep die hoopte dat oorlog tot het einde van het regime zou leiden, valt nu uit elkaar, ziet Jafari. "Een klein deel denkt er nog steeds zo over. Zij willen regime change tegen elke prijs. Maar een groeiende groep ziet nu hoe hun land wordt verwoest en dat er veel burgerslachtoffers vallen. Bovendien wordt het regime repressiever. Zij keren zich daarom nu tegen de oorlog."

Regime lijkt te overleven

Het Iraanse regime is verzwakt, maar niet verslagen na bijna twee weken oorlog. Nadat de hoogste leider Ali Khamenei werd gedood bij de bombardementen, heeft zijn zoon Mojtaba zijn rol overgenomen. Hij is een hardliner, net als zijn vader. Verandering hoeven Iraniërs dan ook niet te verwachten.

Jafari ziet het regime niet snel vallen. "Het feit dat het regime nog staat nadat de hoogste leider is gedood, laat goed zien dat Iran een ander soort dictatuur is dan bijvoorbeeld Saudi-Arabië of Egypte. Het hangt niet af van één man. Er is een politieke, militaire en economische elite in het land met veel macht en die heeft er alle belang bij dat de Islamitische Republiek blijft voortbestaan."

Oproep tot protest

Toch blijven president Trump en premier Netanyahu de Iraanse bevolking oproepen om op een gegeven moment de straat op te gaan en het regime omver te werpen. Ook oppositieleider Reza Pahlavi, de zoon van de laatste sjah van Iran, doet die oproep vanuit Amerika.

Sommige inwoners van Iran blijven de hoop houden dat ze op deze manier de islamitische machthebbers kunnen verjagen. "We zijn er klaar voor om de straat op te gaan en de stad over te nemen", zegt de 37-jarige man uit Teheran. Een vrouw, die ook in de Iraanse hoofdstad woont, sluit zich daarbij aan. "Iedereen wacht nu thuis af tot de dag van de vrijheid komt."

Anderen betwijfelen of demonsteren nu zin heeft. "Ik ben het er niet mee eens dat we nu de straat op moeten gaan", zegt een man uit Teheran. "Ik kan het in ieder geval niet doen. Ik leef niet alleen voor mijzelf, maar ik verzorg ook mijn familie. Het risico bestaat dat ik bij protesten word gedood en dan gaat mijn familie ook kapot."

Jafari denkt dat er uiteindelijk wel protesten zullen komen, maar hij acht de kans klein dat dat tijdens of kort na deze oorlog zal zijn.

"De woede over dit regime zit diep. Dus op een gegeven moment zullen inwoners weer van zich laten horen. Maar ik denk dat veel mensen zich nu verlamd voelen. Ze zitten klem tussen de repressie van binnenuit en de agressie van buitenaf. Het is er daardoor niet makkelijker op geworden."

Sound! It’s a thing you hear, moreso than something you see with your eyes. And yet, it is possible to visualize sound with various techniques. [PlasmatronX] demonstrates this well, using …read more

Nederland mengt zich in de genocideaanklacht die Zuid-Afrika bij het Internationaal Gerechtshof (ICJ) in Den Haag heeft ingediend tegen Israël vanwege de oorlog in Gaza. De regering kiest geen partij, maar maakt in een verklaring wel duidelijk dat gedwongen verplaatsingen van burgers, het doelbewust aanvallen van kinderen en uithongering elementen van genocide kunnen zijn volgens het Genocideverdrag.

Landen hadden tot vandaag de tijd om een zogenoemde 'verklaring van interventie' in de zaak aan te leveren bij het ICJ. Andere landen, zoals België, Brazilië, Chili, Ierland, Mexico, Spanje en Paraguay, deden dat al eerder.

Zuid-Afrika begon de zaak eind 2023. Het land beschuldigt Israël van "genocidale daden" tegenover Palestijnen in de Gazastrook. In de aanklacht stelde Zuid-Afrika dat "het handelen en de nalatigheid van Israël genocidaal van aard zijn".

Het genocideverdrag

Het Genocideverdrag is een internationaal verdrag, ondertekend door meer dan 150 landen, dat genocide verbiedt en staten verplicht om genocide te voorkomen en te bestraffen. De Verenigde Naties namen het verdrag aan in 1948, enkele jaren na de Holocaust, om te voorkomen dat zulke misdrijven tegen de menselijkheid opnieuw zouden plaatsvinden.

Volgens het verdrag is er sprake van genocide als bepaalde handelingen verricht worden met de opzet om een groep geheel of gedeeltelijk te vernietigen.

Landen kunnen niets veranderen aan het Genocideverdrag, maar ze kunnen in een genocidezaak wel aangeven welke elementen uit het verdrag ze van belang vinden met betrekking tot die specifieke zaak.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken benadrukt dat Nederland met het document alleen zijn juridische interpretatie geeft over het Genocideverdrag, "niet over de situatie in Gaza zelf". Nederland kiest formeel dus geen partij.

Toch is uit het document iets af te leiden over het Nederlandse standpunt, zegt universitair hoofddocent internationaal recht André de Hoogh. "Als je kijkt naar de onderwerpen zou ik zeggen dat Nederland met deze onderwerpen eerder de interpretatie van Zuid-Afrika van het Genocideverdrag steunt, dan die van Israël."

De verklaring gaat bijvoorbeeld over gedwongen evacuaties en oorlogshandelingen waarbij kinderen worden getroffen. "Nederland wijst erop dat kinderen kwetsbaar zijn en dat er dan eerder sprake is van handelingen die binnen de definitie van genocide vallen."

Ook gaat het in het document over het uithongeren van de bevolking en het bewust tegenhouden van humanitaire hulp. Ook die zaken kunnen volgens de regering vallen onder de definitie van genocide. "Al die aspecten zijn van belang bij de vraag of er opzet was om de groep te vernietigen", zegt De Hoogh.

'Heel voorzichtige stap'

De onderwerpen die Nederland benoemt waren zeker aan de orde in Gaza, geeft De Hoogh aan. "Aan grote bevolkingsgroepen is met regelmaat door de Israëliërs verteld dat ze zich moesten verplaatsen. We weten dat in Gaza het percentage kinderen en vrouwen dat is omgekomen veel hoger ligt dan in veel andere gewapende conflicten. En we weten natuurlijk dat Gaza meer dan een maand was afgesloten van humanitaire hulp."

Wat het effect is van de Nederlandse verklaring valt nog te bezien, aldus De Hoogh. "Het laat in ieder geval zien dat Nederland het internationaal recht serieus neemt. De rechters worden erop attent gemaakt wat volgens Nederland de cruciale punten zijn met betrekking tot het genocideverdrag. Andere landen doen dat ook, en dat geeft de rechters handvatten bij de beoordeling van de zaak."

Liesbeth Zegveld, advocaat en bijzonder hoogleraar oorlogsherstel aan de Universiteit van Amsterdam, heeft zich vaker uitgesproken tegen de oorlog in Gaza. Ze is blij met de verklaring en de onderwerpen die Nederland erin aan de orde stelt, maar plaatst wel kanttekeningen.

"Na eerdere onthoudingen bij resoluties en het geworstel met F-35-onderdelen voor de Israëlische luchtmacht is het goed dat ze deze verklaring inzetten", aldus Zegveld. "Het is een eerste stap, maar wel een heel voorzichtige."