NOS Nieuws - Algemeen

Gamebedrijf Blizzard gaat in de populaire game Overwatch het gezicht van een nieuw karakter aanpassen, nadat het bedrijf vanuit de gamegemeenschap onder meer werd beschuldigd van een te commerciële insteek bij het ontwerpen van gezichten.

Het gaat om het uit China afkomstige personage Anran. Ze werd in augustus vorig jaar voor het eerst getoond door Blizzard. In dat filmpje had ze een scherpe kaaklijn en neus, en een volwassen uiterlijk.

Maar toen ze vorige week werd aangekondigd als een nieuw en speelbaar karakter, was haar gezicht flink aangepast. Zo had ze een aanzienlijk ronder en jonger gezicht en een kleinere neus, vergelijkbaar met de gezichten van andere Aziatische karakters in Overwatch.

Die verandering viel de fans van de game, die met zo'n 15 miljoen spelers per maand een van de populairste spellen van Blizzard is, meteen op. Zij betichtten Blizzard van het bewust creëren van een standaarduiterlijk: spelers zouden eerder geneigd zijn om bijvoorbeeld nieuwe uniforms voor hun karakters aan te schaffen, als die personages gebaseerd zijn op bepaalde schoonheidsidealen.

Daarnaast verweten ze Blizzard een gebrek aan creativiteit bij het maken van gezichten van vrouwelijke gamekarakters: het zogenoemde same face syndrome.

Overwatch

Overwatch werd in 2016 uitgebracht door het Amerikaanse gamebedrijf Blizzard. In het spel strijden teams van vijf of zes spelers tegen elkaar, waarbij elk karakter een andere rol heeft. De game heeft inmiddels twee delen en leverde al meer dan een miljard dollar op door spelverkopen en aankopen binnen het spel.

Blizzard valt onder de vleugels van game-uitgever Activision Blizzard, een van de grootste game-uitgevers ter wereld die in 2023 voor 69 miljard dollar werd overgenomen door Microsoft. Dat was toen de grootste overname ooit in de game-industrie, die op zijn beurt weer groter is dan de muziek- en filmindustrie tezamen.

Ook de actrice die de stem inspreekt van het karakter, Fareeha Andersen, liet zich kritisch uit. In een video zei ze afgelopen weekend dat het aangepaste gezicht haar een "slechte smaak" bezorgt en dat het niet past bij het karakter waarvan ze de stem heeft ingesproken.

Andersen zei verder dat ze die kritiek ook had gedeeld met de makers van de game. Vervolgens plaatste Overwatch-gamedirecteur Aaron Keller afgelopen nacht een video, waarin hij zei dat er op dit moment wordt gesproken over hoe het gezicht van Anran kan worden aangepast, "zodat ze lijkt en voelt als de stoere, oudere zus zoals we haar voor ons zagen".

Hij deelde nog geen details over wat er precies wordt veranderd, omdat dergelijke aanpassingen volgens Keller complex zijn. Hij hoopt verder dat de aanpassingen ergens in de komende maanden zijn doorgevoerd.

De Duitse politie heeft nieuwe foto's gedeeld van het bankgebouw in Gelsenkirchen dat eind december is leeggeroofd. Te zien is dat alle kluisjes in de kelder zijn opengebroken. Lege cassettes uit de kluisjes liggen metershoog op elkaar.

De foto's zijn gemaakt op de ochtend dat de bankroof werd ontdekt. De politie heeft ook een nieuwe foto gedeeld van het boorgat dat de dieven hebben gemaakt. Een andere foto daarvan was tot nu toe de enige van de plaats delict die openbaar was gemaakt.

Dit zijn de nieuwe foto's; delen ervan zijn door de politie geblurd:

De lege kluisjes werden ontdekt op de ochtend van maandag 29 december. De dieven moeten ergens tussen Kerstavond en die ochtend hebben toegeslagen. In het weekend was de brandweer in het bankgebouw nadat daar een brandalarm was afgegaan, maar toen zou niets opvallends zijn gezien.

De dieven zijn binnengekomen door een boorgat vanuit de archiefkamer van de bank. Binnen braken ze zo'n 3000 kluizen open. De omvang van de schade is nog steeds niet duidelijk. De politie gaat uit van een buit ter waarde van tientallen miljoenen euro's.

Kort na de roof meldden zich getuigen die in het weekend 's nachts mensen met grote tassen in het trappenhuis van een naastgelegen parkeergarage hadden gezien. Camerabeelden uit de parkeergarage toonden gemaskerde mannen die een zwarte Audi en een witte Mercedes-bestelbus naar de uitgang begeleidden.

Inmiddels zijn zo'n 600 tips binnengekomen, maar dat heeft nog niet geleid tot aanhoudingen. "Het was sensationeel goed en intensief voorbereid", zei de minister van Binnenlandse Zaken van de deelstaat Noordrijn-Westfalen in januari.

Het forensische onderzoek is inmiddels zo goed als afgerond. De politie van Gelsenkirchen heeft enkele honderdduizenden voorwerpen bekeken en gefotografeerd. Zo'n 50.000 objecten zijn gedetailleerd vastgelegd. Alles uit de ruimte is opgeslagen op een veilige plek met politietoezicht.

Wanneer de plaats delict wordt vrijgegeven, is nog niet bekend. Ook is niet duidelijk wanneer gedupeerden achtergelaten spullen kunnen claimen.

Er werken 350 agenten in het rechercheteam Bohrer (boor). Die hebben al het bankpersoneel en zo'n 1200 gedupeerden ondervraagd. Er staan nog enkele honderden verhoren gepland. "Voor het succes van een strafproces is het van cruciaal belang dat alle gedupeerde klanten worden ondervraagd", zegt de politie.

Ruim honderd internationale organisaties hebben zich aangesloten bij een manifest voor een verbod op apps waarmee foto's van mensen digitaal 'uitgekleed' kunnen worden. In Nederland zijn dat de gemeente Amsterdam en expertisebureau voor online misbruik Offlimits.

In het manifest wordt opgeroepen op tot een wereldwijde ban op deze zogenoemde nudifying tools. De technologie, die vooral misbruikt wordt voor het manipuleren van beelden van vrouwen, meisjes en kinderen, brengt ernstige risico's met zich mee, waaronder seksuele uitbuiting en chantage. Socialemediaplatform X kwam onlangs in opspraak omdat zijn chatbot Grok ook nepnaaktbeelden kon maken.

Het manifest vraagt overheden om binnen twee jaar wetten in te voeren die het gebruik, de verspreiding en de verkoop van deze tools verbieden. Ook wordt een oproep gedaan aan techbedrijven en het publiek om actie te ondernemen tegen deze schadelijke technologieën en de gevolgen ervan te beperken.

'Wetgeving stopt bij de grens'

Offlimits-bestuurder Robbert Hoving zegt dat de AI-technologie gebruikt wordt om naaktbeelden te genereren die niet meer van echt te onderscheiden zijn. "Daarmee doet het ook precies hetzelfde met slachtoffers als bij echte naaktfoto's die worden verspreid. Slachtoffers kunnen niet meer slapen en willen niet meer naar school. Het leidt tot grote paniek, zelfs tot suïcidale gedachten."

De beelden worden volgens Hoving vooral gebruikt om mensen onder druk te zetten. "We zien twee vormen. Bij meiden gaat het om sextortion. Dan wordt gedreigd de nepbeelden te verspreiden als ze geen echte foto's sturen of seksuele handelingen verrichten. Bij jongens wordt met hetzelfde gedreigd als er geen geld wordt overgemaakt."

Hoving zegt dat in Nederland veel toepassingen al verboden zijn, maar volgens hem stopt de wetgeving bij de grens. Daarom pleit Offlimits voor geharmoniseerde wetgeving op internationaal niveau, zodat deze toepassingen nergens meer kunnen bestaan. "Als je dit alleen in één land verbiedt, maar het blijft elders toegestaan, dan kunnen er nog steeds slachtoffers vallen", zegt Hoving.

Stijging van 260 procent

De oproep richt zich niet alleen op overheden, maar ook op technologiebedrijven en de samenleving als geheel. Bedrijven moeten ervoor zorgen dat hun tools niet misbruikt kunnen worden voor het maken van dit soort beelden, vindt Hoving. Daarnaast is bewustwording cruciaal. "We moeten elkaar erop aanspreken dat dit niet kan, en het onderwerp structureel meenemen in voorlichtingsprogramma's op scholen", zegt hij.

Het onderwerp krijgt ook in Nederland politieke aandacht. Het aankomende kabinet wil inzetten op digitale veiligheid en overweegt onder meer maatregelen tegen seksuele deepfakes. Hoewel de bestaande Nederlandse wetgeving volgens Hoving al mogelijkheden biedt om op te treden, is hij positief over die extra focus. "Iedere extra aandacht is nodig om dit probleem op te lossen."

Die urgentie blijkt ook uit de cijfers die Offlimits ziet. De organisatie registreerde het afgelopen jaar een sterke toename van meldingen. "Ten opzichte van vorig jaar zien we een stijging van 260 procent van mensen die zich bij onze hulplijn melden omdat ze slachtoffer zijn geworden van met AI gemaakt materiaal", zegt Hoving. Dat onderstreept volgens hem dat snelle en gezamenlijke actie noodzakelijk is.

Bijna een op de vijf verenigingen van eigenaars (vve's) heeft te weinig geld in kas om noodzakelijk onderhoud aan het pand te kunnen doen. Dat meldt Vereniging Eigen Huis (VEH) op basis van een enquête onder de eigen leden.

Volgens de belangenvereniging lopen de maandelijkse bijdragen steeds meer op, terwijl er tegelijkertijd te weinig wordt gespaard. Dat vergroot het risico op achterstallig onderhoud. Volgens Vereniging Eigen Huis is dat extra zorgelijk, omdat de overheid inzet op het verduurzamen van appartementencomplexen.

De appartementseigenaren die de vragenlijst invulden, betalen gemiddeld 270 euro per maand aan vve-kosten. Dat is 65 euro meer dan vijf jaar geleden, een stijging van 32 procent. In de afgelopen jaren zijn de bouwkosten ook flink gestegen. De VEH hoort ook van vve's waar de servicekosten in vijf jaar tijd met wel 500 euro zijn gestegen.

Bereid meer te betalen

Uit het onderzoek blijkt dat 65 procent van de appartementseigenaren bereid is om meer te betalen voor een goed onderhouden pand. Tegelijkertijd nemen de zorgen toe bij andere eigenaren, die moeite hebben met de steeds hogere bijdrage en die soms nu al nauwelijks kunnen betalen.

Daar komt bij dat dus bijna een op de vijf vve's nu al te weinig geld als buffer heeft om het noodzakelijke onderhoud in de komende jaren te betalen. Daardoor maken veel bewoners zich zorgen over de betaalbaarheid op de langere termijn.

'Lenen moet toegankelijker'

Volgens Vereniging Eigen Huis moet geld lenen voor vve's toegankelijker worden gemaakt als er groot onderhoud nodig is. Ruim de helft van de ondervraagden zou graag willen lenen om groot onderhoud te kunnen uitvoeren. Daarbij willen veel eigenaren ook direct verduurzamen, wat de kosten verder kan verhogen.

Er zijn al wel vve-leningen, maar die zijn vaak alleen toegankelijk voor grotere vve's en vooral gericht op verduurzaming. Dat terwijl juist onderhoud vaak de grootste kostenpost is.

Onderhoud en verduurzaming zijn sterk met elkaar verbonden, zegt Cindy Kremer, directeur van Vereniging Eigen Huis. "Wanneer het dak lek is of de kozijnen rot zijn dan heeft dat de eerste prioriteit voor een vve. Maar verduurzaming kan daar vervolgens slim aan worden gekoppeld, bijvoorbeeld door bij dakvervanging direct te isoleren of door in de nieuwe kozijnen hoogrendementsglas te plaatsen."

VEH roept het kabinet op om de leenmogelijkheden voor vve's te verruimen, omdat onderhoud en verduurzaming volgens de vereniging vaker gecombineerd moeten kunnen worden zonder dat eigenaren in de financiële stress komen.

Philips heeft in 2025 voor het eerst in jaren weer winst gemaakt. Die kwam uit op 897 miljoen euro. De goede resultaten zijn vooral te danken aan de hogere verkoop van tandenborstels en scheerapparaten.

Ook de verkoop van medische apparatuur aan ziekenhuizen nam in de laatste drie maanden van vorig jaar toe. Volgens topman Roy Jakobs groeide met name de verkoop in Noord-Amerika. Dat is opvallend, omdat het afgelopen jaar de Amerikaanse importheffingen werden ingevoerd.

Philips denkt dit jaar de pijn van de heffingen iets meer te voelen. "We verwachten dat de heffingen ons honderden miljoenen extra zullen kosten, maar door maatregelen te nemen verwachten we dat de impact op de resultaten gering zal blijven", zegt Jakobs.

De positieve jaarcijfers voor Philips volgen na jaren van verlies door de grote problemen met de slaapapneu-apparaten. Philips moest in totaal 1,1 miljard dollar aan schikkingen betalen. Het bedrijf leed in 2024 nog een verlies van 698 miljoen euro en het jaar ervoor een verlies van 463 miljoen.

Ook Philips zet meer in op AI

Vandaag maakt Philips ook aan beleggers bekend wat de strategie zal zijn de komende jaren. Topman Jakobs liet tijdens een persbijeenkomst al weten dat het bedrijf de pijlen nog meer wil richten op kunstmatige intelligentie (AI).

"Op dit moment zetten we AI al in bij een aantal van onze apparaten, om te kunnen inschatten hoe groot de kans is dat iemand een hartinfarct krijgt", aldus Jakobs.

Naar verwachting zal Jakobs de komende jaren verantwoordelijk blijven voor het doorvoeren van de nieuwe strategie bij Philips. De raad van commissarissen wil zijn aanstelling als topman verlengen, bleek vandaag. De aandeelhouders stemmen hier in mei over, maar dat is doorgaans niet meer dan een formaliteit.

De Nationale ombudsman is een onderzoek gestart naar de vraag of de overheden van Bonaire en Nederland hun zorgplicht tegenover inwoners van Bonaire hebben geschonden. Aanleiding is de aanhoudende problematiek rond de vuilstort bij Lagun, waar de afgelopen weken opnieuw branden uitbraken. Omwonenden werden geëvacueerd en keerden weer terug zonder dat vaststond of hun leefomgeving veilig was.

De ombudsman zegt dezelfde problemen terug te zien in andere dossiers op Bonaire, waar risico's al jaren bekend zijn maar ingrijpen uitblijft. Daarom onderzoekt hij nu of zowel de lokale als nationale overheid de fundamentele zorgplicht heeft geschonden. Ondertussen roept hij opnieuw op tot een onmiddellijk einde aan de vuilstort en ingrijpen door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

De uitkomst van het onderzoek kan verstrekkende gevolgen hebben. Bonaire valt als zogeheten bijzondere gemeente rechtstreeks onder Nederlands bestuur. Als blijkt dat de zorgplicht is geschonden, raakt dat niet alleen het eiland, maar ook Den Haag.

'De overheid liet mij staan'

Wat die zorgplicht betekent, wordt duidelijk in het verhaal van Joyce. Zij speelt een hoofdrol in een eerder rapport van de ombudsman. Joyce woont sinds 2019 in een landelijk gebied op Bonaire. Vanaf 2022 werd in haar directe omgeving illegaal diabaas afgegraven. Diabaas is een steensoort die op Bonaire wordt gebruikt als grondstof voor de aanleg van wegen en de bouw van huizen.

Door het afgraven ontstonden diepe kuilen, waarin vervolgens illegaal afval werd gedumpt. Vrachtwagens reden af en aan langs haar huis, met stof, lawaai en verzakking van haar huis tot gevolg. Joyce meldde dit herhaaldelijk bij het eilandbestuur. Dat reageerde dat handhaving lastig was, omdat er geen duidelijk beleid bestond voor de winning van diabaas.

De Nationale ombudsman oordeelde eind vorig jaar dat die redenering niet houdbaar is. Het bestuur wist dat de situatie onveilig was, maar liet Joyce jarenlang in onzekerheid zitten. Haar klacht werd gegrond verklaard.

'Zorgplicht geen papieren begrip'

In zijn rapport stelt de ombudsman dat de overheid burgers moet beschermen tegen bekende risico's voor gezondheid en veiligheid. Die verantwoordelijkheid verdwijnt niet als beleid ontbreekt of capaciteit tekortschiet. Juist dan moet de overheid prioriteiten stellen en ingrijpen.

De ombudsman noemt het geval van Joyce geen incident, maar een voorbeeld van hoe burgers de dupe worden van bestuurlijk stilzitten. Dat patroon ziet hij ook terug bij de gang van zaken rond de vuilstort Lagun.

Die geldt al sinds 2013 als onhoudbaar. Toch werd het storten jarenlang voortgezet. In januari braken opnieuw branden uit. Omwonenden werden geëvacueerd en later teruggestuurd met het advies hun huizen "goed te luchten". Metingen naar mogelijk vrijgekomen schadelijke stoffen bleven uit.

Volgens de ombudsman is dat zorgwekkend. Net als bij Joyce gaat het om een situatie waarin risico's bekend zijn, maar burgers niet daadwerkelijk worden beschermd. Verantwoordelijkheden worden doorgeschoven, terwijl bewoners met de gevolgen blijven zitten.

Bewonersorganisatie Pro Lagun spreekt van een aanhoudende crisis voor volksgezondheid en milieu. In aanloop naar een Tweede Kamerdebat, komende donderdag, stelt de stichting dat de overheid al jaren weet hoe gevaarlijk de situatie is, maar nalaat om structureel in te grijpen.

De stichting gaat verder dan de ombudsman en werpt zelfs de vraag op of sprake is van taakverwaarlozing of een ambtsmisdrijf: het nalaten van handelen terwijl dat wettelijk verplicht is. De stichting overweegt juridische stappen.

Gedeputeerde Clark Abraham van het bestuurscollege van Bonaire erkent dat de ombudsman gelijk heeft waar het gaat om het verleden. "Ik heb zelf vaker gezegd dat wij onze zorgplicht niet nakwamen", zegt hij.

Tegelijk wijst hij op de bestuurlijke afwegingen. Direct handhaven bij de diabaaswinning zou volgens hem grote gevolgen hebben gehad. "Als je keihard handhaaft terwijl niemand een vergunning heeft, leg je de woningbouw en infrastructuur stil." Het ontbreken van beleid maakte ingrijpen complex, zegt Abraham. Inmiddels werkt het bestuurscollege aan tijdelijke regels en zijn toezicht en handhaving aangescherpt.

De ombudsman ziet dat het bestuur van Bonaire kampt met beperkte capaciteit en een breed takenpakket. Maar dat mag volgens hem nooit betekenen dat fundamentele rechten opzij worden geschoven. "Onvoldoende menskracht ontslaat een overheid niet van haar zorgplicht."

Goedemorgen! Wie aan het begin van de middag landt op Schiphol, krijgt waarschijnlijk te maken met een bagagecontrole. Douaniers voeren zo actie voor een beter salaris. En op de Olympische Spelen komen Nederlandse shorttrackers in actie.

Eerst het weer: in het noorden en oosten schijnt eerst nog de zon. Vanuit het zuidwesten neemt de bewolking toe en vanmiddag volgt regen. Er waait een matige zuidoostenwind en het wordt 7 tot 10 graden.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Ongeveer 400.000 Nederlanders hebben diabetes type 2 zonder dat ze dat zelf weten, blijkt uit onderzoek van het Diabetes Fonds. Die groep gaat niet naar de dokter met klachten als moeheid en vaak moeten plassen.

De gevolgen van zo'n beginnende diabetes type 2 kunnen groot zijn, zeker als je er jarenlang mee blijft rondlopen zonder er iets aan te doen. Door de ziekte komt er te veel glucose in het bloed. Die hoge bloedsuikerspiegel brengt schade toe aan hart en bloedvaten.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

De olympische sporters moeten voorzichtig omspringen met hun gewonnen medailles. Gisteren bleek dat meerdere olympiërs hun eremetaal los zagen schieten van het lint.

De organisatie heeft al laten weten "maximale aandacht" te geven aan het probleem. "Natuurlijk willen we dat alles perfect is wanneer de medailles worden overhandigd, want het is een van de belangrijkste momenten in het leven van een atleet."

Fijne dinsdag!

Er hebben zich dit studiejaar, net als voorgaande jaren, weer minder nieuwe studenten aangemeld bij Nederlandse universiteiten. Het aantal instromers voor de bacheloropleidingen is met ruim 3 procent gedaald ten opzichte van vorig jaar, blijkt uit cijfers van de universiteiten. In het hbo daalde de instroom licht.

Er kwamen vooral minder buitenlandse studenten binnen bij de universiteiten. Dat aantal daalde met 3,6 procent. De instroom uit Europese landen daalde het hardst. Het percentage nieuwe studenten uit Nederland daalde met 3,3 procent. Ook hbo-opleidingen zagen minder aanmeldingen vanuit het buitenland.

Het aantal instromers bij de universiteiten daalt al sinds 2020. De UNL, een koepelorganisatie van veertien Nederlandse universiteiten, heeft daar meerdere verklaringen voor. Er deden in 2025 minder vwo'ers eindexamen en er slaagden ook nog eens minder leerlingen. Verder lijken meer leerlingen die wel zijn geslaagd een tussenjaar te nemen, schrijft de UNL.

Kamernood

De internationale studenten blijven vaker weg om andere redenen. Waarschijnlijk is die daling het gevolg van maatregelen die de universiteiten de afgelopen jaren zelf namen. Zo werven ze vrijwel niet meer in het buitenland, en waarschuwen sommige universiteiten aankomende studenten voor de kamernood in hun stad.

Het ministerie van Onderwijs voorspelt dat het studentenaantal de komende tien jaar met bijna 10 procent verder daalt. "De krimp is geen toekomstscenario meer, maar realiteit", zegt UNL-voorzitter Caspar van den Berg. Er is volgens hem een "uitnodigende talentstrategie" nodig, en hij juicht de plannen van de nieuwe coalitie daarvoor toe.

Meer pabo-studenten

In het HBO was ook een lichte daling van het aantal instromers te zien (0,6 procent) ten opzichte van het voorgaande jaar. De cijfers verschillen per richting wel sterk. Zo kwamen er bij de pabo's juist veel nieuwe studenten bij: na de sterke groei vorig jaar was er dit studiejaar opnieuw een forse stijging van 7,6 procent. Meer dan 6200 studenten begonnen aan de opleiding basisonderwijs dit jaar. Bij de tweedegraads lerarenopleidingen was tegelijk een behoorlijke krimp te zien.

Maurice Limmen, voorzitter van de Vereniging Hogescholen, denkt dat de populariteit van de pabo's te maken heeft met de energie die er de afgelopen jaren is gestoken in het aantrekkelijker maken van het werk in het basisonderwijs. Dat moet nu ook met de tweedegraads lerarenopleidingen gebeuren, vindt de voorzitter.

De grootste daling bij de hbo-opleidingen was dit studiejaar te zien bij de bètatechniek. Vooral de ICT-opleidingen kregen minder aanmeldingen, 438 nieuwe studenten minder dan vorig studiejaar. Terwijl er nog altijd een groot tekort is aan ICT'ers op de arbeidsmarkt. Limmen wil, naast inzetten op het vergroten van de instroom bij die opleidingen, ook kijken naar om- en bijscholing van mensen uit andere beroepssectoren.

De mogelijke komst van een asielopvang in het Noord-Brabantse Uden heeft geleid tot intimidatie van bestuurders. Dat zei locoburgemeester Gijs van Heeswijk maandagavond tijdens de laatste raadsvergadering over de opvang.

Meerdere wethouders van de gemeente Maashorst, waar Uden onder valt, hebben de afgelopen tijd thuis bezoek gehad van tegenstanders van de asielopvang, schrijft lokale omroep Dtv Nieuws. Volgens de locoburgemeester was met name de burgemeester de kop van jut, onder meer door haatberichten op sociale media. "Dat doet wat met je", zei Van Heeswijk.

Van Heeswijk zegt dat zorgen over de opvang begrijpelijk zijn. "Wij begrijpen dondersgoed de impact op onze gemeenschap. Wij snappen dat die zorgen er zijn. En ik ben ook blij dat die zorgen goed zijn geuit." Volgens hem werd een dieptepunt bereikt toen tegenstanders van de opvang aan de deur stonden bij wethouders.

"Dat betekent dat sommige leden van het college bepaalde belemmeringen voelen bij het goed uitvoeren van hun ambt en hier liever niet wilden zitten. Wij willen een signaal afgeven dat wij achter deze burgemeester staan en de burgemeester steunen."

Intimiderend

Behalve het college ging ook het proces rond de opvang raadsleden niet in de koude kleren zitten. Onder meer Bas Keijzer sprak zich hierover uit. Hij zei zich geïntimideerd te voelen. "Het met elkaar oneens zijn, dat mag. Maar het moet wel respectvol blijven. Ik heb me de afgelopen dagen niet prettig gevoeld. Als je met naam en toenaam rondgaat op sociale media, is dat niet fijn. Ik heb dit als intimiderend ervaren."

Tijdens de raadsvergadering gaf de gemeenteraad na een lange discussie groen licht voor een asielopvang van tien jaar voor driehonderd asielzoekers aan de Boekselsedijk. Daarmee krijgt de gemeente steun voor het opzetten van een opvang vanaf 1 oktober.

Burgemeesters, wethouders en andere bestuurders krijgen steeds vaker te maken met agressie en intimidatie. Vorig jaar november werd bekend dat de burgemeester van Venlo beveiligd moest worden vanwege ophef rond de komst van een asielzoekerscentrum.

In diezelfde maand stapte de burgemeester van Terneuzen op, omdat gemeenteraadsleden volgens hem onder druk hadden gestemd tegen de komst van een asielzoekerscentrum, waar de raad eerder mee had ingestemd.

In de zoektocht naar ontvoerde Canadese mijnwerkers in Mexico zijn tien lichamen gevonden. Daarvan zijn vijf mannen inmiddels geïdentificeerd.

De Canadese mijnwerkers werden op 23 januari ontvoerd uit een zilvermijn in de staat Sinaloa, in het noordwesten van Mexico. Volgens de veiligheidsautoriteiten staat dat gebied onder controle van Los Chapitos, een deel van het Sinaloa-kartel dat vernoemd is naar de zonen van veroordeelde drugsbaron Joaquín 'El Chapo' Guzmán.

De lichamen van de mijnwerkers werden ergens begraven bij een dorpje in de buurt van de mijn. De families van vijf slachtoffers zijn op de hoogte gebracht, schrijft Vizsla Silver Corp, het bedrijf uit Vancouver waar de mijnwerkers voor werkten. De overige lichamen moeten nog worden geïdentificeerd.

Ontvoeringen

Mijnwerkers zijn in Mexico vaker doelwit van de georganiseerde misdaad, omdat drugskartels grondstoffen uit de mijnen willen. Er zijn vier mensen opgepakt die mogelijk iets te maken hebben met het verdwijnen van de mijnwerkers.

De Mexicaanse president Sheinbaum zei dat deze verdachten de autoriteiten naar de lichamen hadden geleid. "Alles wordt onderzocht", zei ze.

Cocaïne

Vorige week werd in Mazatlán, een stad in Sinaloa, een groep Mexicaanse toeristen ontvoerd. Vier mensen van de groep worden nog vermist; een vrouw en een kind zijn wel gevonden. In Sinaloa worden ruim 7000 mensen vermist, in heel Mexico zo'n 132.000. Ontvoeringen en gijzelingen komen in het door drugscriminaliteit geteisterde land vaker voor, om losgeld te eisen.

Het beruchte Sinaloa-drugskartel is een van de grootste Mexicaanse criminele organisaties ter wereld. Het kartel handelt onder meer in cocaïne en fentanyl.

De VS heeft op de Indische Oceaan een olietanker geënterd die al vanaf de Caribische Zee door de Amerikaanse autoriteiten werd gevolgd. Dat meldt het Amerikaanse ministerie van Defensie op X. Volgens het ministerie vervoerde de tanker olie uit Venezuela.

Aquila II voer onder de vlag van Panama. De olietanker was onderweg naar China toen de Amerikaanse marine op de Indische Oceaan met een helikopter aan boord ging. Het is nog niet duidelijk of de bemanningsleden van de tanker zijn opgepakt.

Volgens de Amerikaanse defensieminister Hegseth is de tanker onderdeel van een groep schepen die worden gebruikt om olie te verschepen die onder Amerikaanse sancties valt, en mocht hij niet de Caribische Zee uitvaren. De VS voerde een langdurige achtervolging van de tanker uit, die begon in de Caribische Zee en eindigde in de Indische Oceaan.

Meer controle krijgen

Venezuela heeft enorme olievoorraden en de export daarvan is voor het land een belangrijke inkomstenbron. Vanwege Amerikaanse sancties mag die olie niet de wereldwijde markt op; recent is de handhaving ervan opgevoerd. Sinds eind vorig jaar zijn meerdere olietankers door de VS gevolgd, geënterd of in beslag genomen als onderdeel van die handhaving. Meerdere tankers werden op basis van twijfelachtige juridische gronden onderschept.

Begin januari zijn de Venezolaanse leider Maduro en zijn vrouw door Amerikaanse strijdkrachten ontvoerd en naar de VS overgebracht. In New York zijn zij aangeklaagd voor onder meer narcoterrorisme en het importeren van cocaïne. Zelf hebben ze verklaard dat ze onschuldig zijn.

Daarnaast voert de VS al maanden aanvallen uit op bootjes, die volgens de Amerikanen worden gebruikt voor drugssmokkel. Ook gisteren was er weer zo'n luchtaanval, schreef Hegseth op X. Daarbij werden volgens hem twee opvarenden gedood. Een persoon overleefde de aanval op de Stille Oceaan. Naar hem wordt gezocht.

Er is internationaal veel kritiek op de aanvallen, onder meer omdat de VS geen bewijs deelt voor de veronderstelde drugssmokkel.

Olie

President Trump zei na de ontvoering van Maduro dat de VS de verwaarloosde Venezolaanse olieproductie weer op gang wil brengen. Sindsdien houdt de VS olietankers die de Caribische Zee uitvaren extra in de gaten om de uitvoer van Venezolaanse olie te kunnen controleren.

Het 275 meter lange schip, dat ongeveer 700.000 vaten ruwe olie vervoerde, is nog niet officieel in beslag genomen. Het wordt vastgehouden totdat een beslissing hierover is genomen. Volgens Amerikaanse autoriteiten heeft de VS "een recht van bezoek" uitgevoerd en verliep dat zonder incidenten.

In deze video meer over waarom Trump zijn pijlen gericht heeft op Venezuela:

Zo'n 400.000 mensen hebben diabetes type 2 zonder dat ze dat zelf weten. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek in opdracht van het Diabetes Fonds.

Het onderzoek is uitgevoerd door het Nederlands Cohorten Consortium, een samenwerking van universiteiten en instellingen die gezamenlijk over gegevens van honderdduizenden mensen beschikken. Voor dit onderzoek is gekeken naar de gegevens van 200.000 mensen die de afgelopen 25 jaar zijn gevolgd.

Volgens het Diabetesfonds is het voor het eerst dat de verborgen groep zo goed in beeld is. De cijfers maken duidelijk dat 1 op de 3 mensen met diabetes type 2 niet weet dat hij of zij de ziekte heeft.

Sluipmoordenaar

Hoe kan het dat zo veel mensen niets doorhebben? Daar is een simpele verklaring voor volgens Diena Halbertsma, directeur van het Diabetes Fonds. "Diabetes type 2 wordt vaak een sluipmoordenaar genoemd. De ziekte groeit heel langzaam, zonder duidelijke klachten, en de klachten die je hebt zijn vaak heel vaag."

Het kan gaan om meer dorst, vermoeid zijn, meer plassen of minder goed kunnen zien. "Allerlei klachten die je niet onmiddellijk in de gaten hebt", zegt Halbertsma. "Waardoor je dan ook niet naar de huisarts gaat."

Intussen kunnen de gevolgen van zo'n beginnende diabetes type 2 wel heel groot zijn, zeker als je er jarenlang mee blijft rondlopen zonder er iets aan te doen. Door de ziekte komt er te veel glucose in het bloed. Die hoge bloedsuikerspiegel brengt schade toe aan hart en bloedvaten.

Meer dan de helft van de mensen met diabetes krijgt ernstige gezondheidsproblemen, weet Halbertsma. "Dat kan een hartinfarct zijn, schade aan je ogen, aan alle bloedvaten in je lijf, maar je hebt ook grotere kans op dementie en nierfalen, en die schade is niet meer te herstellen."

Gezonde leefstijl

Als diabetes type 2 tijdig wordt vastgesteld is de de ziekte te behandelen met medicijnen en kunnen complicaties worden voorkomen. Een gezonde leefstijl helpt ook, benadrukt de directeur. "Meer bewegen, gezonder eten, zorgen dat je minder last hebt van stress."

Het Diabetesfonds roept mensen op de diabetes-risicotest op haar website te doen die een indicatie geeft of iemand een verhoogd risico op de ziekte heeft.

Het fonds wil daarnaast dat er een landelijk bevolkingsonderzoek naar diabetes type 2 komt. "We roepen de overheid op om meer te investeren in vroege opsporing en preventie, en meer werk te maken van een gezonde leefomgeving. Want daarmee weten we veel diabetes type 2 te voorkomen", aldus de directeur.

De Verenigde Staten dragen het bevel over twee operationele hoofdkwartieren van de NAVO over aan Europese officieren. Het zijn de hoofdkwartieren in Napels en in Norfolk, in de Amerikaanse staat Virginia.

Op beide posten is nu nog een Amerikaanse admiraal commandant. Het hoofdkwartier in Napels is verantwoordelijk voor de verdediging van de zuidkant van het NAVO-gebied, dat in Norfolk voor het Noord-Atlantisch gebied.

Daar staat tegenover de VS het overkoepelende NAVO-marinecommando Marcom bij Londen naar zich toetrekt. Aan het hoofd van Marcom staat nu nog een Brit. Het overkoepelende landcommando in het Turkse Izmir en het luchtcommando in het Duitse Ramstein hebben al Amerikaanse bevelhebbers.

De operationele hoofdkwartieren staan volgens persbureau Reuters iets hoger in de NAVO-hiërarchie dan de overkoepelende commando's. De verandering in bevelvoering hangt volgens Reuters samen met de eis van de Amerikaanse president Trump dat de Europese NAVO-landen meer verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen veiligheid.

Militaire kenniscentra

Het afgelopen weekend werd al bekend dat de VS Amerikaanse medewerkers terugtrekt uit twee militaire kenniscentra in Nederland: de Centres of Excellence (COE's) in Utrecht en Den Haag. Hoeveel Amerikanen vertrekken en welke weerslag dat heeft kunnen de centra nog niet inschatten, meldde persbureau ANP.

Het COE in Utrecht richt zich op kennis over bevelvoering, dat in Den Haag op samenwerking tussen de strijdkrachten en samenleving. Ze maken officieel geen deel uit van de NAVO, maar worden gerund door NAVO-landen die er belang aan hechten.

Ondergeschikte

Donderdag komen de NAVO-ministers van Defensie bij elkaar in Brussel. Dat is voor het eerst sinds het World Economic Forum vorige maand in Davos, waar Trump ook was.

De Europese NAVO-lidstaten haalden toen opgelucht adem, omdat een crisis over de kwestie-Groenland werd afgewend, toen Trump zijn dreigement om Groenland in te nemen introk.

De Amerikaanse minister van Defensie Hegseth laat zich in Brussel vertegenwoordigen door een ondergeschikte. Dit illustreert dat de Amerikanen willen uitstralen dat ze minder belang hechten aan het bondgenootschap.

In de bergen in het westen van Bulgarije zijn zes doden gevonden onder vreemde omstandigheden. De zaak houdt de gemoederen in het land flink bezig, omdat er nog veel onduidelijk is.

Gisteren ontdekte de politie de lichamen van drie mensen, onder wie een 15-jarige jongen, in een camper in het gebied bij de berg Okolchitsa. Het vermoeden is dat er een verband is met een drievoudige moord die een week eerder plaatsvond. Die gebeurde bij een berghut in de buurt van de bergpas Petrohan, ongeveer twee uur rijden bij de berg vandaan. Die hut brandde later af.

In het onderzoek wordt uitgegaan van twee scenario's: moord gevolgd door zelfmoord, of dat alle doden zijn omgekomen door zelfmoord. "Voor beide onderzoeken geldt dat de belangrijkste scenario's waaraan we werken moord-zelfmoord en zelfmoord zijn", zegt de hoofdaanklager.

"Zo'n zaak is nog nooit voorgekomen in ons land", zei de hoofdcommissaris vandaag op een persconferentie. Bulgaarse media noemen de zaak 'het Petrohan-mysterie'.

Schotwonden in het hoofd

De politie deelde beelden die op 1 februari, de dag van de moorden, buiten de hut bij de Petrohan-pas waren gemaakt. Te zien is dat de zes afscheid nemen van elkaar. Ook is te zien dat de drie personen die bij de hut blijven, deze vervolgens in brand steken.

De beelden waarop de mensen afscheid nemen:

In de buurt van de drie lichamen bij de berghut zijn vier hulzen, twee pistolen en een jachtgeweer gevonden, meldt de Bulgaarse publieke omroep BNT. Forensisch experts stelden vast dat er van heel dichtbij geschoten moet zijn.

Alle drie de doden hebben schotwonden in hun hoofd. Een van de mannen is twee keer geraakt. Verder bevinden alle verwondingen zich op plaatsen waar de slachtoffers met hun eigen handen bij konden, en dus waar ze zichzelf hadden kunnen raken met een pistool.

'Psychologisch instabiel'

Vijf van de zes doden waren leden van een niet-gouvernementele organisatie die zich bezighoudt met natuurbescherming. Zij woonden in de hut, meldt de politie. De jongen van 15 was de zoon van een vriend.

Volgens de politie waren de ngo-leden betrokken bij het Tibetaans boeddhisme. Zo werden in de hut boeddhistische boeken en spandoeken gevonden. Ook zou een familielid hebben verteld dat er binnen de groep sprake was van een "enorme psychologische instabiliteit".

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

In de Rotterdamse haven zijn afgelopen vrijdag negen lege containers van grote hoogte naar beneden gevallen bij het laden van een containerschip. De containers landden op een ander schip, dat naast het containerschip lag. Niemand raakte gewond, wel lijkt de schade groot.

Het ongeluk gebeurde bij een containerterminal op de Tweede Maasvlakte. Tijdens het beladen van het schip Bangkok Express zou de kraan, die van een afstand wordt bediend, de top van een stapel containers van tien hoog hebben geraakt, zeggen bronnen tegen de regionale omroep Rijnmond.

Door de beweging ontstond een soort domino-effect, waarna containers naar beneden stortten. Twee containers kwamen in het water terecht, maar zijn volgens een woordvoerder van Havenbedrijf Rotterdam inmiddels geborgen.

Zeven andere containers vielen op het achterdek van een zogeheten bunkerschip, dat brandstof vervoert voor andere schepen. Op het schip ontstond grote schade. De exacte omvang moet nog worden vastgesteld.

Het bunkerschip vervoerde vloeibaar aardgas (lng). Volgens een woordvoerder van het havenbedrijf is er bij het ongeluk geen lng vrijgekomen.

Als de containers op het voordek van het schip terecht waren gekomen, had het geen andere gevolgen kunnen hebben, zegt de woordvoerder tegen Rijnmond.

"De veiligheidsprocedures rondom bunkeren van lng zijn zeer streng en uitgebreid. Veiligheid heeft altijd de hoogste prioriteit. Dit type bunkerschepen is door meerdere veiligheidsmaatregelen extra beschermd voor eventuele incidenten."

Onderzoek inspecties

Na het ongeluk zijn de inspectiediensten ingeschakeld. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) is nauw betrokken. De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) heeft zaterdag met twee personen de plek bezocht. Binnen een week moet duidelijk worden of de OVV een onderzoek begint.

De Bangkok Express is inmiddels met toestemming van de havenautoriteiten vertrokken. Omdat het bunkerschip schade heeft, blijft het voorlopig nog in de haven van Rotterdam.

In Spanje is een grote spoorstaking na één dag al voorbij. De bonden hadden aangekondigd dat een deel van het treinverkeer drie dagen lang zou stilliggen, maar na een akkoord over aanvullende veiligheidsmaatregelen op het spoor zijn de acties beëindigd.

Aanleiding voor de staking waren de twee fatale treinongevallen eind vorige maand, waarbij in totaal 47 mensen omkwamen. Volgens spoorwegpersoneel hadden de ongelukken voorkomen kunnen worden. Die waren volgens machinistenvakbond Semaf deels te wijten aan de slechte staat van de infrastructuur.

Vertragingen en annuleringen

Ook andere spoorbonden deden mee aan de staking. Sinds vanochtend vroeg hadden reizigers te maken met vertragingen en annuleringen, zowel op de hogesnelheidslijnen als op het overige treinverkeer.

In Andalusië lag bijna de helft van het treinverkeer vanochtend stil, maar dat kwam ook door het slechte weer. De regio kampte de afgelopen dagen met zware regenval door twee stormen in korte tijd.

Er werden al een week lang gesprekken gevoerd tussen de bonden en het ministerie van Transport. Het overleg ging ook in het weekend door. Spaanse media melden dat vandaag een akkoord is bereikt met het ministerie.

'Historische overeenkomst'

Er zijn afspraken gemaakt over het verbeteren van de infrastructuur, het aanscherpen van veiligheidsmaatregelen en het aantrekken van de benodigde professionals, liet de vakbondsleider van Semaf aan de Spaanse omroep RTVE weten.

Zo zijn er garanties gegeven over honderden miljoenen euro's aan extra investeringen in het onderhoud van het spoor, die stijgen met 44 procent. Ook komen er bij verschillende spoorbedrijven in totaal 3600 banen bij om de werkdruk te verminderen en de veiligheid te verbeteren.

De drie bonden spraken na afloop van het overleg van een "historische overeenkomst". Die moet nog worden bekrachtigd door de ondernemingsraden van verschillende spoorbedrijven.

Buckingham Palace biedt aan de Britse politie te helpen bij een onderzoek naar de broer van koning Charles, Andrew Mountbatten Windsor. Die wordt verdacht van het doorsluizen van vertrouwelijke informatie aan de Amerikaanse zakenman Jeffrey Epstein, zo werd vandaag bekend.

Kroonprins William en zijn vrouw Kate lieten vanmiddag al weten "diep bezorgd" te zijn over de banden van Epstein met prominenten wereldwijd. Epstein is voor zijn dood in 2019 gearresteerd voor mensenhandel en seksueel misbruik. Buckingham Palace heeft nu een officiële verklaring afgegeven over de beschuldigingen aan het adres van Andrew.

De Britse koning kreeg vandaag tijdens een bezoek aan de plaats Clitheroe een kritische vraag over zijn broers banden met Epstein:

De jongere broer van koning Charles was tussen 2001 en 2011 speciaal handelsgezant van het Verenigd Koninkrijk. Andrew stuurde Epstein verslagen door van handelsmissies naar Singapore, Hongkong en Vietnam, hoewel die onder de geheimhoudingsplicht van zijn officiële functie vielen. De politie onderzoekt de kwestie.

De verklaring van Buckingham Palace

"De koning heeft in woord en daad zijn diepe bezorgdheid geuit over de aantijgingen die blijven opduiken met betrekking tot het gedrag van de heer Mountbatten-Windsor.

Hoewel het aan de heer Mountbatten-Windsor is om de betreffende beschuldigingen te weerleggen, zijn we, zoals u mag verwachten, graag bereid om de politie van Thames Valley van dienst te zijn als zij contact met ons opnemen."

Andrew (65) moest in het najaar al zijn titels inleveren en zijn luxueuze onderkomen Royal Lodge verlaten.

Onbekende jonge vrouwen

Bij de recente publicatie van miljoenen documenten over Epstein doken opnieuw foto's op van de toenmalige prins in intieme poses met onbekende, jonge vrouwen. Hijzelf heeft altijd volgehouden niets oneerbaars te hebben gedaan.

In 2021 werd Andrew beschuldigd van seksueel misbruik van een tiener in het huis van Epstein. Virginia Giuffre zei dat ze als seksslaaf van Epstein ook met Andrew naar bed moest. "Hij meende dat seks met mij zijn geboorterecht was", schrijft de Amerikaanse vrouw in haar postume memoires.

Een Duitse amateurscheidsrechter die in januari zijn vriend in het stadion van de voetbalclub 1. FC Köln ten huwelijk vroeg, zegt dat hij thuis door onbekenden is mishandeld. Hij denkt dat dit met zijn huwelijksaanzoek te maken heeft. Nadat hij dat had gedaan, kreeg hij talrijke bedreigingen en zijn woonadres werd op sociale media gedeeld.

Pascal Kaiser (28) ging eind januari voorafgaand aan de Bundesliga-wedstrijd 1. FC Köln - VfB Stuttgart op het veld op de knieën om zijn vriend Moritz ten huwelijk te vragen. 50.000 toeschouwers waren daar getuige van.

Kaiser is een lhbti-activist. Op sociale media sprak hij zich geregeld uit tegen homohaat. In een interview met lhbti-site Schwulissimo zei hij vorig jaar dat de maatschappelijke positie van lhbti'ers steeds slechter wordt. "Haat wordt steeds salonfähiger. Het voelt alsof we voor dingen moeten vechten die we al lang gewonnen dachten te hebben. We mogen niet toelaten dat we erop achteruitgaan."

Kaiser zegt dat hij vanwege de bedreigingen het afgelopen weekend aangifte had gedaan. De politie zou hem gezegd hebben dat hij niet onmiddellijk gevaar liep. Twintig minuten later liep hij even de tuin in om te roken.

Daar zou hij door drie mannen zijn mishandeld. Die sloegen daarna op de vlucht. Kaiser heeft een foto gedeeld waarop te zien is dat hij een blauw oog heeft.

De topmannen van vervoersbedrijven Keolis en Transdev gaan door het stof vanwege de problemen met het busvervoer in de provincie Utrecht. Bijna twee maanden na het doorvoeren van veranderingen in het busvervoer vallen er nog altijd veel bussen uit en worden reizigers in het ongewisse gelaten. De bedrijven hopen de problemen snel op te lossen.

Vervoerder Transdev nam in december in en rond de stad Utrecht het busvervoer over van Qbuzz. In de oostelijke en westelijke helft van de provincie bleef hetzelfde bedrijf rijden (Keolis), maar sinds het nieuwe busvervoer zijn er veel nieuwe mensen aan het werk en rijden er veel nieuwe bussen.

Sindsdien kampen de bedrijven met opstartproblemen. Bussen lopen forse vertragingen op, chauffeurs kunnen hun bus niet vinden en ritten vallen uit. Een meldpunt van GroenLinks-PvdA in de gemeente Utrecht over de problemen kreeg meer dan duizend meldingen.

Vertrouwen kwijt

"We willen echt onze excuses aanbieden aan de reizigers en het personeel", zegt directeur Marthijn Graafland van Keolis tegen RTV Utrecht. "We laten ze letterlijk en figuurlijk in de kou staan. Dat is uiteraard totaal niet wat we bedacht hadden toen we hier op 14 december vrolijk stonden. Dat stelt onszelf echt teleur."

"Er zijn heel veel dingen die fout zijn gegaan, en heel veel dingen zijn zich op gaan stapelen", zegt algemeen directeur Manu Lageirse van Transdev. Hij verwacht dat de dienstregeling op korte termijn wel betrouwbaarder wordt.

Zo heeft Transdev deze week al een wijziging doorgevoerd in de roosters, en dat gebeurt volgende maand nog eens. "Dat zou robuustheid moeten geven", aldus de topman.

Lageirse zegt dat de problemen ook niet te lang mogen duren, omdat reizigers en chauffeurs het vertrouwen verliezen, of al kwijt zijn. "In de loop van de dag valt het kaartenhuisje soms in elkaar op bepaalde lijnen. Dat kan niet."

Oude dieselbussen

Ook bij Keolis wordt hard gewerkt aan het oplossen van de problemen, zegt directeur Graafland. "Vanaf morgen hebben we zeven oude dieselbussen die erbij komen. Omdat we zien dat we toch nog een aantal bussen langs de kant hebben staan met schades etcetera."

Ook bij Keolis gaan de roosters en diensten op de schop. De vervoerder hoopt snel genoeg mensen te hebben. "Betrouwbaarheid is onze prioriteit, en zoals het er nu naar uitziet, gaan we vanaf april gewoon leveren."

Lageirse van Transdev zegt dat reizigers ook veel eerder moeten weten waar ze aan toe zijn. Het bedrijf heeft vijftien mensen extra ingezet voor de informatievoorziening, zodat reizigers eerder horen dat de bus niet komt. "Niets is erger dan je bus niet te zien komen, op het moment dat hij er moet zijn."

De vervoerders zijn nog met de provincie in gesprek over compensatie voor reizigers.

Opnieuw ligt de politie onder vuur na beelden op sociale media waarin te zien is dat agenten geweld gebruiken. Twee weken geleden ontstond ophef over een schoppende agent in Utrecht, nu zijn er beelden uit dezelfde stad opgedoken van de mobiele eenheid die hardhandig optreedt tegen voetbalsupporters. Ging ook dit laatste politieoptreden in Utrecht te ver? En hoe wordt dat beoordeeld?

Die vragen dienen zich aan, nadat de ME gisteren had ingegrepen na de voetbalwedstrijd tussen FC Utrecht en Feyenoord. Supporters van de Rotterdamse club werden met pepperspray en wapenstokken in de bus naar huis gedirigeerd.

Feyenoord zei gisteren na het zien van de video's dat het de autoriteiten in Utrecht gaat vragen om opheldering. De club wil geen "voorbarige definitieve conclusies" trekken, "maar uit op sociale media geplaatste beelden en uit verhalen van ooggetuigen komt sterk het beeld naar voren dat er door een deel van de politie onnodig zeer hardhandig is opgetreden", schrijft de clubleiding in een verklaring. De supportersvereniging van Feyenoord noemt het politieoptreden "buitensporig en onvoldoende de-escalerend".

Volgens de politie werd er ingegrepen door de ME omdat supporters van Feyenoord en FC Utrecht de confrontatie met elkaar zochten. Er werden auto's van uitsupporters bekogeld, waarna een vechtpartij ontstond. Een grote groep supporters van Feyenoord die al in bussen zat, stapte weer uit en probeerde volgens de politie door een hek te breken. Toen zij weigerden terug naar hun bussen te gaan, gebruikte de ME geweld.

Commissie toetst geweld

De manier waarop dat is gegaan, zal volgens de politie worden geëvalueerd. Daarbij worden ook de beelden van de inzet van de wapenstok en pepperspray bestudeerd.

Als politiemensen geweld gebruiken, moeten ze dat altijd verantwoorden. De politie stelt dat dat verloopt volgens een 'zorgvuldig beoordelingsproces' binnen de organisatie. Gebruik van geweld moet worden gemeld bij de hulpofficier van justitie, die vervolgens bepaalt of het geweld nader moet worden onderzocht door een zogeheten 'commissie geweldsaanwending'.

In die commissie zitten verschillende experts van de eigen eenheid en één onafhankelijke burger, die op voordracht van de politie wordt benoemd door het ministerie van Justitie en Veiligheid. Uiteindelijk velt de hoogste politiebaas van de betreffende eenheid een oordeel.

Niet onafhankelijk

Deze procedure leidt tot kritiek van Control Alt Delete, een organisatie die zich onder andere inzet tegen etnisch profileren en buitenproportioneel geweld. Volgens Jaïr Schalkwijk van Control Alt Delete is de commissie die de inzet van geweld beoordeelt niet onafhankelijk. "Het is een volledig interne aangelegenheid, waarvan de resultaten meestal niet naar buiten komen. Het is goed dat ze het onderzoeken, maar onafhankelijk toezicht zou beter zijn."

Twee weken geleden was er ook een incident in Utrecht waarbij een agent geweld gebruikte bij een aanhouding bij winkelcentrum Hoog Catharijne. Onderzoek door de geweldscommissie wees later uit dat de politieman te ver is gegaan.

Hoewel er dus regelmatig ophef ontstaat over stevig politieoptreden, blijkt uit cijfers dat de Nederlandse politie relatief weinig geweld gebruikt. Wel neemt het aantal klachten daarover toe. In 2024 kreeg de politie zo'n 900 klachten over geweld, die in 300 gevallen (deels) gegrond werden verklaard.

Frustrerend

Nine Kooiman van de Nederlandse Politiebond noemt het frustrerend dat in de video's die rondgaan op sociale media telkens maar een deel van de situatie te zien is. "Inzet van pepperspray om mensen op afstand te houden doe je niet zomaar als politie. En geen enkele politiemedewerker wordt wakker en denkt: ik wil vandaag geweld inzetten."

Volgens haar past de ME pas geweld toe als er niet naar een bevel geluisterd wordt. "Je kunt niet bij iedereen afzonderlijk in de groep checken of iedereen een bevel gehoord heeft. Er wordt dus tegen de groep geacteerd."

De politiebondvoorzitter zegt zelf niet te kunnen beoordelen of het goed is gegaan bij stadion Galgenwaard. "Maar geweld ziet er nooit goed uit. Ik zie niet iets ongehoords gebeuren vanuit de ME. Maar laat de commissie daar goed naar kijken en in de tussentijd staan we achter onze mensen."