NOS Nieuws - Algemeen

De Nederlandse dj Tiësto heeft gelijk gekregen van het gerechtshof Amsterdam in het hoger beroep dat hij had aangespannen tegen een internationaal advocatenkantoor. Het kantoor, Greenberg Traurig, had de Nederlandse dj onjuist fiscaal advies gegeven en moet hem bijna 17 miljoen Amerikaanse dollar (bijna 14,5 miljoen euro) aan schadevergoeding betalen.

De 57-jarige Tijs Verwest, de echte naam van Tiësto, is sinds 2012 fiscaal inwoner van de Verenigde Staten. Hij verblijft jaarlijks meer dagen in het land dan de vastgestelde limiet, waardoor hij daar belastingplichtig is. Volgens het hof is Verwest verkeerd geadviseerd door een fiscalist van Greenberg Traurig. Daardoor werden zijn Amerikaanse belastingaangiftes jarenlang verkeerd ingevuld.

In 2018 ontdekte de dj de fouten en meldde die bij de Amerikaanse belastingdienst om het te corrigeren. Verwest moest daardoor extra belasting en een boete betalen.

Eerder geen schadevergoeding

Eerder werd door de rechtbank al vastgesteld dat het advocatenkantoor onjuist advies had gegeven aan de dj, maar vond ook dat hij geen schade had geleden. Daarom kreeg Verwest eerder geen schadevergoeding toegekend. In het hoger beroep oordeelt het hof dat het advocatenkantoor alsnog een schadevergoeding moet betalen.

De compensatie van 17 miljoen Amerikaanse dollar staat voor het bedrag van de extra belasting en de boete die de dj eerder betaalde aan de Amerikaanse belastingdienst.

De Amerikaanse techgigant OpenAI gaat Europese bedrijven in sectoren als financiële en publieke dienstverlening, telecommunicatie en energie toegang geven tot de nieuwste versies van zijn AI-chatbots.

Het gaat om tientallen grote ondernemingen, zoals communicatiebedrijf Deutsche Telekom, de Spaanse bank BBVA, het eveneens Spaanse Telefonica en beleggingsplatform Scalable Capital uit Duitsland.

OpenAI wil de betrokken bedrijven hiermee beter in staat stellen om zichzelf digitaal te beschermen en kwetsbaarheden online snel te elimineren.

"We moeten gevaren afwenden en garanderen dat vertrouwde partners de middelen hebben die hen in staat stellen hun systemen te beschermen, kwetsbaarheden op te sporen en snel op dreigingen te reageren", zegt de verantwoordelijk directeur van OpenAI, Emmanuel Marill.

Beveiliging ondermijnen

OpenAI's concurrent Anthropic heeft vorige maand een nieuw AI-systeem gelanceerd, Mythos genaamd, waarvan wordt gevreesd dat het de kans op misbruik zal vergroten. Zo wordt het steeds makkelijker om de beveiliging van de online omgeving van bijvoorbeeld banken te ondermijnen of omzeilen.

OpenAI heeft bepaalde systemen niet alleen opengesteld voor bedrijven, maar ook voor nationale overheden, onder de noemer "OpenAI for Countries". Verder heeft het de Europese Commissie toegang aangeboden tot zijn beveiligingssystemen.

Gisteren maakte OpenAI bekend dat het miljarden gaat investeren in een tak die organisaties moet helpen om zelf AI-systemen te ontwikkelen en te bouwen.

Rechtszaak

In de VS is topman en medeoprichter Sam Altman verwikkeld in een rechtszaak die is aangespannen door multimiljardair Elon Musk, die zelf met xAI ook een AI-bedrijf heeft. Musk heeft tot zes jaar geleden bijna 40 miljoen euro aan OpenAI gedoneerd, in de verwachting dat het een non-profitorganisatie zou blijven en dat iedereen zou kunnen profiteren van de nieuwe technologie. Nu verwijt Musk Altman dat hij OpenAI tot "een commerciële gigant gericht op winst" heeft omgevormd, en dat hij ook zelf zijn zakken heeft gevuld.

De 70ste editie van het Songfestival begint vanavond onder hoogspanning vanwege de deelname van Israël. Vijf landen, waaronder Nederland, boycotten het festival. In Wenen staan ook meerdere dagen protesten gepland en de politie vreest daarbij voor ongeregeldheden, onder meer door "extremistische figuren".

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

In de podcast vertelt Nieuwsuur-collega Evert Jan Offringa hoe Israël alles op alles heeft gezet om dit jaar mee te mogen blijven doen, ondanks de oproep van verschillende landen om het land te weren. Desgevraagd heeft de directeur van AVROTROS Taco Zimmerman hem bevestigd dat de Israëlische ambassade daarover met de omroep in gesprek wilde. Hij sprak er ook over met de directeur van het Songfestival, de Brit Martin Green.

Uit onderzoek van The New York Times blijkt dat Israël hoge diplomaten heeft ingezet en dat het land ruim 1 miljoen euro uitgaf aan Eurovisie-marketing. Geld dat, volgens de krant, voor een deel van het kantoor van premier Netanyahu komt.

Waarom wil Israël zó graag meedoen (en winnen)? En welke prijs betaalt het liedjesfestijn voor die deelname?

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Max Smedes en Judith van de Hulsbeek

De Europese Commissie wil het veel simpeler maken om internationale treintickets te boeken. Nu is het vaak nog flink puzzelen om de geschikte treintickets bij de juiste aanbieders te boeken. Straks moet dat als het aan de Commissie ligt snel en makkelijk via één website kunnen.

Het is een van de grote frustraties van reizigers die met de trein naar het buitenland willen: het op verschillende websites bij elkaar zoeken van de juiste tickets voor de juiste treinen op de juiste tijdstippen.

Een frustratie die passagiers op de nachttrein van Berlijn naar Parijs herkennen. "Je moet erg handig zijn met computers om het te begrijpen", zegt een Zweedse reiziger onderweg naar de Franse hoofdstad. "Het is moeilijk om de juiste apps en bedrijven te vinden." Zweden uitkomen lukt nog wel, maar daarna wordt het moeilijker. "Dan moet je eerst in Duitsland gaan zoeken en vervolgens in Frankrijk."

Als een van de treinen vertraagd is, waardoor de overstap niet meer te halen is, dan is er bovendien vaak geen recht op compensatie. Vervoerders zijn niet verantwoordelijk voor elkaars reis.

Het zijn problemen waar al jaren over wordt gesproken en waar de Europese Commissie nu een einde aan wil maken. Want wie een vliegticket boekt, krijgt met slechts een paar muisklikken alle opties netjes op een rij. Dat moet voor treinen binnenkort ook kunnen.

Nieuwe concurrenten

De Commissie wil het mogelijk maken in een keer een treinreis te boeken, ook als daarbij verschillende vervoerders uit verschillende landen betrokken zijn. Daarnaast krijgen grote ticketaanbieders de verplichting het aanbod van verschillende spoorwegvervoerders te tonen, zodat reizigers weten uit welke opties zij allemaal kunnen kiezen.

Op die manier moeten ook kleine en nieuwe aanbieders duidelijker zichtbaar worden. Dat is goed nieuws voor nieuwe spelers op de markt, zoals European Sleeper, dat sinds 2023 nachttreinen door Europa laat rijden.

Oprichter van European Sleeper Elmer van Buuren is daarom groot voorstander van de plannen van de Commissie, vertelt hij aan boord van de nachttrein richting Parijs. "Deze trein kan je bijvoorbeeld wel via de website van de Belgische spoorwegen boeken, maar niet via die van de Duitse spoorwegen. Sommige van onze treinen zijn op de site van de NS te zien, maar niet allemaal.

Volgens Van Buuren komen nieuwe partijen er maar moeilijk tussen, omdat de klassieke spoorwegmaatschappijen geen zin hebben in concurrenten. Europese wetgeving kan daarbij helpen. "Ideaal gezien boek je straks met één klik op één plek je hele reis. Net als bij een vliegticket."

Compensatie bij vertraging

De Commissie wil ook dat reizigers betere bescherming krijgen bij reizen die uit treinen van verschillende vervoerders bestaan. Het moet mogelijk worden zo'n reis te maken met één ticket. Op die manier hebben passagiers bijvoorbeeld recht op compensatie wanneer ze een trein van de ene vervoerder missen door vertraging van een trein van een andere vervoerder.

Als het voorstel van de Commissie er morgen ligt, moeten de EU-landen en het Europees Parlement er een standpunt over innemen. Van Buuren vreest dat zij het voorstel flink gaan afzwakken, omdat ze hun nationale spoorwegmaatschappijen willen beschermen.

De NS laat in een reactie weten eerst nog de officiële plannen af te willen wachten. De spoorwegmaatschappij ziet de plannen vooral als "een startpunt voor onderhandelingen tussen lidstaten en het Europees Parlement". Ook zegt de NS via de internationale tak NS International al samen te werken met andere vervoerders "om het boeken van internationale tickets zo eenvoudig mogelijk te maken voor reizigers".

'Niet snel genoeg'

Volgens Van Buuren van European Sleeper kan de NS meer doen. "We hebben al in 2021 aangegeven dat we graag wilden dat zij ook onze kaartjes gingen verkopen. Dat doen ze nu deels, maar we zijn nog steeds bezig met dat proces."

De Europese belangenvereniging voor spoorwegmaatschappijen CER, waar ook de NS lid van is, laat aan de NOS weten geen voorstander te zijn van nieuwe regels. Volgens de CER heeft de sector al flink geïnvesteerd in verbeterde ticketverkoop en zijn er veel stappen gezet. Maar volgens de Commissie gaat dat dus niet snel genoeg. Morgen komt zij met haar plannen.

De Nederlandse drankjesproducent Stëlz past de promotie in bushokjes van zijn alcoholhoudende drankje 'hard lemonade' aan. Door de naam van het product kan de indruk ontstaan dat het om een soort limonade gaat. "Nu er discussie is ontstaan, zullen wij deze uiting aanpassen, zodat voor iedereen nog duidelijker is dat het om een alcoholhoudende drank gaat", bevestigt het bedrijf na berichtgeving van RTL Nieuws.

Het besluit volgt op een bericht van "gezondheidsbevorderaar" Martijn Planken op LinkedIn, met een foto van een bushokje met een reclame voor het Stëlz-drankje hard lemonade. Dat bevat net als andere Stëltz-producten 4,5 procent alcohol.

"Alcohol als de nieuwe limonade promoten is mij een brug te ver", schrijft Planken. "Ik weet het, jullie zijn populair onder jongeren, dus is deze brug snel geslagen om ouders en iedereen ervan te overtuigen vooral deze limo te kopen, maar echt mensen hou op met me! De Reclamecode Commissie zou hier natuurlijk ook niet over vallen, want ja, er staat NIX18 op en heeeeeeeeeel klein het woordje "hard."

De post kreeg meer dan 2000 instemmende reacties.

Verwarring

De reclamecode voor alcoholhoudende dranken (RVA) stelt dat reclame voor dit soort dranken geen verwarring mag wekken over het alcoholhoudende karakter en het percentage ervan. Dat lijkt bij dit product door het gebruik van de naam hard lemonade wel het geval.

De Reclame Code Commissie laat weten dat er tot nu toe vijf klachten zijn binnengekomen. Die klachten zijn nog niet in behandeling genomen.

Het Openbaar Ministerie vermoedt dat zedenverdachte Jan B. meer slachtoffers heeft gemaakt. Dat bleek vandaag op een pro-formazitting. De 66-jarige man wordt tot nu toe verdacht van zes strafbare feiten, waaronder het misbruiken van twee kinderen en het vervaardigen en bezitten van kinderporno.

"Er staan nu zes verdenkingen op, maar er komen er nog een aantal bij", zei de officier van justitie op de zitting. "Het is nog onder voorbehoud, je weet niet wat er verder bij komt qua meldingen."

Het OM verdenkt B. onder meer van poging tot verkrachting van een 2-jarig meisje op een kinderdagverblijf in Amsterdam, waar hij werkte als invalkracht. Ook zou hij in januari 2024 een jongen van 13 onzedelijk hebben betast en zou hij naaktfoto's hebben gemaakt van een jongen van 3 en een baby. Bij de verdachte thuis werd een babysekspop gevonden. Het bezit daarvan is strafbaar.

Mogelijk negen

Het OM meldde in maart al dat er meer meldingen over B. waren binnengekomen. Toen was sprake van mogelijk negen andere kinderen die B.'s slachtoffer zijn geworden. Het onderzoek naar deze kinderen, van wie naaktfoto's zijn gemaakt, loopt nog.

Het OM laat aan stadszender AT5 weten nog niet inhoudelijk te willen reageren op de mogelijke nieuwe verdenkingen. Het is nog onduidelijk of B. daar uiteindelijk ook voor vervolgd wordt.

Pieter Baan Centrum

De politie verwacht eind volgende maand het onderzoek af te ronden. Daarna kan het Openbaar Ministerie beschuldigingen toevoegen en wordt B. onderzocht in het Pieter Baan Centrum. Een psycholoog en psychiater adviseerden dat eerder al.

Volgens het OM zijn er aanwijzingen dat de 66-jarige verdachte een vorm van dementie heeft. Justitie gaf tijdens de zitting aan dat B. meewerkt aan het onderzoek. "Hij wil zelf ook weten wat er met hem aan de hand is, heeft hij gezegd", zei de officier van justitie.

Op 5 augustus staat een nieuwe voorbereidende zitting gepland. Mogelijk wordt dan meer duidelijk over eventuele extra verdenkingen.

Eerste dag als invalkracht

B. werd aangehouden nadat de vader van het meisje van 2 aangifte had gedaan. Zijn dochter zat vorig jaar bij de invalkracht op schoot, waarbij hij haar zou hebben betast. Het gebeurde in november, op de eerste dag dat de man als invalkracht werkzaam was.

De man was van 2022 tot februari 2025 gemeenteraadslid voor 50Plus in Almere. Daarvoor, van 2006 tot 2010, was hij raadslid voor de SP.

De veilingsite eBay wil zich niet laten overnemen door de veel kleinere videogamewinkel GameStop. Twee weken geleden deed GameStop een bod van 55,5 miljard dollar op eBay. Maar in een reactie op het bod wijst eBay het overnameplan van de hand.

Een overname van eBay door GameStop was op voorhand al opmerkelijk. De winkelketen was bij het uitbrengen van het bod op de beurs bijna 12 miljard dollar waard. Daarmee is het Amerikaanse concern bijna vier keer kleiner dan eBay, dat wereldwijd actief is.

In een brief aan GameStop schrijft bestuursvoorzitter Paul Pressler dat eBay het bod "zorgvuldig" heeft bestudeerd. "Wij zijn tot de conclusie gekomen dat uw voorstel geloofwaardig noch aantrekkelijk is", concludeert hij.

Onzekerheid

GameStop, dat enkele jaren terug diep in de financiële problemen zat, zei bij het overnamevoorstel dat een bank garant staat voor een lening van 20 miljard dollar. De andere helft van het aankoopbedrag zou moeten worden opgehaald met nieuwe aandelen. eBay noemt het "zeer onzeker" of dit allemaal lukt. Ook maakt het bedrijf zich zorgen over de bedrijfsstructuur en het leiderschap bij GameStop.

De keten wordt sinds enkele jaren geleid door de Canadese durfbelegger Ryan Cohen. Hij denkt dat de winkels van GameStop goed aansluiten bij bijvoorbeeld het bezorgen en terugsturen van artikelen van eBay. De veilingsite zelf ziet die meerwaarde niet, schrijft topman Pressler. Het concern denkt zelf sneller te kunnen groeien en innoveren.

Een mijnbouwbedrijf in Australië moet van de rechter 150 miljoen Australische dollar (ruim 92 miljoen euro) betalen aan een inheemse bevolkingsgroep vanwege illegale mijnbouw op hun land. Het gaat om de grootste schadevergoeding ooit die wordt uitgekeerd aan inheemse grondeigenaren, schrijven Australische media.

Vertegenwoordigers van de Aboriginal-stam zijn teleurgesteld omdat ze het bedrag te laag vinden. Ze gaan waarschijnlijk in beroep.

De zaak draait om de Solomon Hub-mijnen die op het grondgebied van de Yindjibarndi-bevolking in het noorden van de deelstaat West-Australië zijn gebouwd.

Sinds 2013 heeft het mijnbouwbedrijf Fortescue honderden miljoenen ton ijzererts uit de grond gehaald zonder toestemming van de oorspronkelijke bewoners te vragen. Het bedrijf zou daarmee miljarden Australische dollars hebben verdiend.

Fortescue was sinds 2007 in gesprek met vertegenwoordigers van de Yindjibarndi-stam, maar kon geen overeenkomst sluiten. Het mijnbouwbedrijf besloot toch door te gaan met de ijzerertswinning in het gebied nadat het groen licht had gekregen van de deelstaatregering.

'David tegen Goliath'

De zaak wordt in Australië omschreven als een David tegen Goliath, omdat de lokale Aboriginal-bevolking het al bijna twintig jaar opneemt tegen de ijzerertsreus.

Fortescue heeft volgens de rechtbank in Perth schade toegebracht aan de inheemse cultuur. Volgens de rechter zijn 240 heilige plaatsen ontoegankelijk geworden voor de inwoners en heeft Fortescue zeker 124 locaties "compleet verwoest".

De rechter zei tijdens de zitting ook dat Yindjibarndi-oudsten aangrijpende getuigenissen hadden afgelegd waarin ze vertelden hoe hun "geest of wil wordt vernietigd wanneer ze zien dat hun land wordt beschadigd door de mijnbouw".

Correspondent Australië Meike Wijers:

"De inheemse bevolking is diep teleurgesteld over de uitkomst van deze zaak. Ruim twee decennia lang vochten ze voor erkenning als rechtmatige eigenaren van het land.

De inheemse Aboriginal- en Straat Torres-bevolking van Australië heeft namelijk nooit formeel haar soevereiniteit opgegeven. De schadevergoeding van 150 miljoen dollar is een schijntje vergeleken met de miljarden die de ijzerertsmijnen hebben opgeleverd. De Yindjibarndi-stam eiste een compensatiebedrag van bijna 2 miljard Australische dollar.

Bovendien gaat het om meer dan geld. De inheemse bevolking is diep verbonden met het land waar ze vaak al generaties lang wonen. Hun cultuur en tradities zijn sterk verbonden aan hun fysieke omgeving.

De ijzerertsmijn heeft daarmee niet alleen het landschap maar ook hun spirituele verbinding met de omgeving verwoest, stellen de leden van de Yindjibarndi-stam. Ook heeft de zaak zo lang voortgesleept dat veel mensen die jarenlang hebben gestreden voor hun rechten inmiddels zijn overleden."