NOS Nieuws - Algemeen

WhatsApp heeft een optie toegevoegd die 'externe chats' heet. Wie doorklikt, leest dat WhatsApp er door Europese regels voor moet zorgen dat je de app kunt koppelen aan BirdyChat. Wat is dat?

Met deze functie maakt WhatsApp het mogelijk om berichten te sturen naar andere chatapps. Dat betekent dat twee mensen die met elkaar appen niet allebei WhatsApp hoeven te gebruiken. Eén persoon kan WhatsApp gebruiken, de ander kan een andere app kiezen.

BirdyChat is de eerste chatapp met zo'n koppeling. WhatsApp noemt dat een 'externe chat': een andere chatdienst. Als de optie is ingeschakeld, kan iemand die WhatsApp gebruikt een chatgesprek beginnen met iemand die BirdyChat gebruikt, of andersom.

Het chatgesprek werkt zoals altijd. Een gesprek tussen een WhatsApp-gebruiker en een BirdyChat-gebruiker is ook net zo goed beveiligd als een gesprek tussen twee WhatsApp-gebruikers. Dat betekent dat de bedrijven achter de apps niet kunnen zien wat er in je berichten staat of welke foto's je verstuurt.

Chatapp uit Letland

Het is niet gek als je nog nooit van BirdyChat hebt gehoord. De app wordt gemaakt door een klein bedrijf in Letland. De oprichters werken er nu een jaar aan. De app staat wel in de App Store (iPhones) en Play Store (Android-telefoons), maar er is een wachtlijst om toegang te krijgen.

BirdyChat wil een chatdienst zijn voor mensen die vanwege hun werk contact zoeken met anderen. "Je kunt dat doen met de app die je ook privé gebruikt", zegt Rolands Mesters, een van de oprichters van BirdyChat. "Maar dan gaan werk- en privé-apps door elkaar lopen. Dankzij de koppeling met WhatsApp hoeft de ander niet per se de BirdyChat-app te hebben."

Verplicht door Europese regels

Meta, het bedrijf achter WhatsApp, maakt deze koppeling omdat dat moet van Europese regels die pas geleden zijn ingegaan: de Digital Markets Act (DMA). Het bedrijf is verplicht om ervoor te zorgen dat andere chatapps aan WhatsApp gekoppeld kunnen worden. Meta is tot nu toe het enige bedrijf dat dit moet doen.

"Het doel daarvan is dat het voor andere chatapps veel makkelijker is om die markt te betreden", zegt Belle Beems. Zij werkt bij de Universiteit Leiden en is deskundige op het gebied van de DMA. "Dat komt omdat het succes van een chatapp niet alleen afhangt van de app zelf, maar ook of je vrienden of familie erop zitten."

"Daarom is het nu heel moeilijk om van WhatsApp over te stappen naar een andere app, zoals Signal", zegt ze. "Het is een beetje zoals toen er voor het eerst telefoons kwamen. Je kon er wel een hebben, maar als je de enige bent, kun je niemand bellen."

"Het idee is dat chatapps hetzelfde gaan werken als e-mail. Het maakt niet uit of je Gmail hebt of Outlook of een andere kleine e-maildienst: je kan elkaar altijd mailen. De DMA moet ervoor zorgen dat je veel makkelijker een andere chatdienst kan gebruiken."

Signal en iMessage

"Dat is de theorie. In de praktijk is het veel lastiger", zegt Beems. "Dit is een goede stap, maar BirdyChat is maar een kleine app. Dit gaat pas echt werken als andere grote chatapps meedoen, met name Signal."

Maar de organisatie achter Signal wil de koppeling met WhatsApp niet maken, laat het weten. De NOS heeft ook aan Apple gevraagd of het bedrijf zijn chatdienst iMessage aan WhatsApp wil koppelen, maar het bedrijf geeft daar geen antwoord op.

Eerder bepaalde de Europese Commissie al dat Apple niet verplicht is om ervoor te zorgen dat andere chatapps zich aan iMessage kunnen koppelen. Dat betekent dat andere apps zich niet kunnen melden bij Apple, zoals dat nu wel bij WhatsApp kan.

Tienduizenden mensen op wachtlijst

Tot nu toe blijft het dus bij WhatsApp en BirdyChat. De WhatsApp-koppeling werkt al op iPhones, maar BirdyChat werkt nog aan de optie voor Android-telefoons. Wie de koppeling tussen de twee apps wil proberen, moet geduld hebben. Er staan nu 35.000 mensen op de wachtlijst voor BirdyChat, zegt Mesters.

"We gaan mensen in groepjes toevoegen. De afgelopen dagen kregen we veel aanmeldingen: mensen uit Zweden, Portugal, Spanje... De eerste Nederlanders zijn ook al toegelaten. We willen het niet te snel doen. Een chatapp maken is best moeilijk. Ons doel is iedereen nog dit jaar toegang te geven."

De minister heeft slecht zicht op hoeveel schadelijke stoffen de industrie in de Nederlandse wateren loost. Dat blijkt uit onderzoek van de Algemene Rekenkamer. Dat is problematisch, omdat de stoffen in het drinkwater terecht kunnen komen. "We hebben het hier wel over stoffen die schadelijk zijn voor de gezondheid", aldus de vicepresident van de Algemene Rekenkamer.

Dat het slecht gaat met de Nederlandse waterkwaliteit is al langer bekend. Bijsturen is nodig, schrijft de Algemene Rekenkamer, want Europese regels schrijven voor dat Nederland uiterlijk volgend jaar de waterkwaliteit op orde moet hebben. Dat dat lukt is onwaarschijnlijk, schrijven de onderzoekers.

Voor de grote wateren in Nederland, zoals de Noordzee, IJsselmeer en de grote rivieren, is de minister van Infrastructuur en Waterstaat verantwoordelijk voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. Rijkswaterstaat voert die taken namens hem uit, maar dat lukt onvoldoende, blijkt uit het rapport.

Honderden vergunningen

Zo blijkt dat er geen totaalbeeld is van wat bedrijven mogen lozen. "Om bijvoorbeeld te weten welke bedrijven op welke locaties en in welke hoeveelheden nikkel mogen lozen, moet Rijkswaterstaat dat handmatig opzoeken in honderden vergunningen", is te lezen.

Een centraal informatiesysteem waarin alle relevante informatie staat, is er niet. Barbara Joziasse, vicepresident van de Algemene Rekenkamer, noemt het gebrek aan overzicht "ontoereikend en zorgwekkend". "Bij de helft van de bedrijven worden geen monsters genomen", zegt Joziasse.

Dat is niet de enige reden dat er slecht zicht is op de lozingen. Een andere reden is dat bedrijven nauwelijks rapporteren welke stoffen ze lozen en hoeveel. Slechts een op de zes bedrijven meldde recente waterlozingen.

Want bedrijven hoeven pas een melding doen als ze meer lozen dan de drempelwaarde. De onderzoekers waarschuwen voor al die kleine beetjes aan gevaarlijke stoffen die nu niet hoeven te worden gemeld. Bij elkaar opgeteld kunnen die kleine hoeveelheden wel schadelijk zijn.

Achterstand

Ook andere schadelijke stoffen blijven nu onopgemerkt, schrijven de onderzoekers. Dat kan doordat bedrijven zelf moeten doorgeven welke stoffen ze lozen, waarna ze in de vergunning worden opgenomen. Rijkswaterstaat meet alleen of en hoeveel die stoffen in het water terechtkomen. "In principe worden alleen de stoffen gemeten die in de vergunning zijn opgenomen", staat in het rapport.

Verder zijn veel van de vergunningen verouderd. Lozingsvergunningen moeten om de zoveel tijd tegen het licht gehouden en aangepast worden. Rijkswaterstaat probeert dat elke vier tot acht jaar te doen, maar de Rekenkamer constateert een achterstand.

Ook constateert de Rekenkamer dat onduidelijk is of, wanneer en welke bedrijven zijn gecontroleerd. Dat noemt de Algemene Rekenkamer "extra risicovol" omdat het gaat om de vervuilendste bedrijven van Nederland.

'Vergoelijkend'

Voormalig minister Tieman erkent in een brief aan de Algemene Rekenkamer dat Rijkswaterstaat achterloopt met het herzien van verouderde vergunningen. Hij wijst erop dat de industrie maar voor een beperkt deel verantwoordelijk is voor watervervuiling. Over die reactie van de minister zegt Joziasse van de Algemene Rekenkamer: "Er zit wat vergoelijkends in."

De minister schrijft in zijn brief aan de Rekenkamer dat hij herkent dat de registratie van lozingen niet op orde is. Daarom komt er dit jaar een nieuw informatiesysteem, aldus Tieman.

Hij is het niet eens met de conclusie dat het toezicht tekortschiet. Een landelijk overzicht bijhouden van alle lozingen is volgens hem niet de wettelijke taak van Rijkswaterstaat en heeft "geen toegevoegde waarde".

Volgens Tieman heeft Rijkswaterstaat de lozingen wel scherp in beeld, maar daar is Joziasse van de Algemene Rekenkamer het niet mee eens. "Op papier lijkt dat misschien zo; papier is geduldig. Maar de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen wordt niet minder."